Titreşimli Çalışmalarda İSG
İş Güvenliği ve Sağlığı Yüksek Lisans Programı
Mustafa ERŞAHİN
Ders Konusunun Hedefi
1
2
• Fiziksel risk etmenlerini,
• Korunma yollarını
2
İçindekiler
1
2
3
• Titreşim ve Titreşim Kaynakları
• Titreşimin İnsan sağlığı Üzerindeki
Etkileri
• Titreşimden Korunma
3
Genel Amacı
İşyerindeki sağlığı ve güvenliği olumsuz etkileyen titreşim kaynaklı ortaya çıkan
riskleri ve alınması gereken önlemleri öğrenmek.
4
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
5
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
1
Titreşim
Titreşim; Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir
terimdir.
Potansiyel enerjinin kinetik enerjiye, kinetik enerjinin potansiyel enerjiye
dönüşmesi olayına titreşim (vibrasyon) denir.
6
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
1
Titreşim
Araç, gereç ve makinelerin, çalışırken oluşturdukları salınım hareketleri sonucu
meydana gelir.
Çalışmakta olan ve iyi dengelenmemiş araç ve gereçler genellikle titreşim
oluştururlar.
7
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
2
Titreşim Frekansı
Titreşimin Frekansı:
Birim zamandaki titreşim sayısına,
titreşimin frekansı denir. (Birimi: Hertz (Hz) dir.)
8
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
3
Vibrasyon Spektrumu
Vibrasyon Spektrumu : Mesleksel çevrede genellikle birden fazla
vibrasyon frekansı aynı anda meydana gelmektedir. Bu duruma
vibrasyon spektrumu denmektedir.
9
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
5
Yer değiştirme
Yer değiştirme : Normal dinlenme pozisyonundaki bir objenin,
belirli bir zamandaki titreşim durumundaki pozisyonu arasındaki
mesafedir (birimi inç ,feet, cm, mm ).
10
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
6
Hız
Hız : Hareket eden bir objenin hızı, yer değiştirmenin zamana oranıdır
(m/sn).
11
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
7
İvme
İvme : Hareket eden objenin hızı genellikle zaman boyunca değişir. İvme
ise hızdaki değişikliğin zamana oranı olup birimi m/s2 dır. İvme ölçüm
kolaylığı nedeni ile, vibrasyon yoğunluğu ve büyüklüğünün ölçümünde
kullanılmaktadır.
12
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
8
Titreşim Şiddeti
Titreşimin Şiddeti: Titreşimin
oluştuğu ortamda, titreşen enerjinin
hareket yönüne dik, birim alanda, birim zamandaki akım gücüne, titreşimin
şiddeti denir.
(Birimi: W/cm2 dir.) (Yeni Birimi:m/s2)
13
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
9
Maruziyet Eylem Değeri
Maruziyet eylem değeri: Aşıldığı durumda, çalışanın titreşime
maruziyetinden kaynaklanabilecek risklerin kontrol altına alınmasını gerektiren
değeri.
14
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
10
Maruziyet Sınır Değeri
Maruziyet sınır değeri: Çalışanların bu değer üzerinde bir
titreşime kesinlikle maruz kalmaması gereken değer.
15
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
11
El - Kol Titreşimi
El-kol titreşimi: İnsanda el-kol
sistemine aktarıldığında,
çalışanın sağlık ve güvenliği için risk
oluşturan ve özellikle de damar,
kemik, eklem, sinir ve kas
bozukluklarına yol açan mekanik
titreşim.
16
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
11
El - Kol Titreşimi
El – kol titreşimi için :
Sekiz saatlik çalışma süresi için
günlük maruziyet sınır değeri 5
m/s2,
Sekiz saatlik çalışma süresi için
günlük maruziyet eylem değeri
2,5 m/s2.
17
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
11
El - Kol Titreşimi
Genellikle el ve el
parmakları ile kollara ulaşan
titreşimleri oluşturan titreşim
kaynakları;
Taş kırma makineleri,
kömür ve madencilikte kullanılan
pnömatik çekiçler, ormancılıkta
kullanılan testereler, parlatma ve
rende makineleri vb.
18
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
12
Bütün Vücut Titreşimi
Bütün vücut titreşimi:
Vücudun tümüne
aktarıldığında, çalışanın sağlık ve
güvenliği için risk
oluşturan,özellikle de bel
bölgesinde rahatsızlık ve
omurgada travmaya yol açan
mekanik titreşimi.
19
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
12
Bütün Vücut Titreşimi
Tüm vücudun etkisi
altında kaldığı titreşim
kaynakları :
Traktör ve kamyon kullanımı,
dokuma tezgahları, yol yapım,
bakım ve onarım makineleri,
özellikle çelik konstrüksiyonlu
yapılarda titreşime sebep olan
makine
ve tezgahlar ve benzeri araç
gereçler.
20
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
12
Bütün Vücut Titreşimi
Bütün vücut titreşimi için : Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük
maruziyet sınır değeri 1,15 m/s2,
Sekiz saatlik çalışma süresi için günlük maruziyet etkin değeri 0,5 m/s2dir.
21
Titreşim ve Titreşim Kaynakları
12
Titreşim ve Tedavi
Titreşimli Çalışmalarda Kemik, Eklem ve Damar
Yapısının Muayenesi : Titreşim yapan aletlerle çalışan işçilerin,
periyodik olarak sağlık muayeneleri yaptırılmalı. Kemik, eklem ve damarları
ile ilgili hastalığı veya arızası görülenler çalıştıkları işlerden ayrılmalı,
kontrol ve tedavi altına alınmalıdır.
22
Titreşimin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Titreşimin insan
vücudundaki etkileri
Vücutta bazı doku yapılarının deformasyonuna,
Solunum hızının artmasına,
Oksijen tüketiminin artmasına ve buna bağlı olarak enerji harcamasının
artmasına,
Performansta gerilemeye,
Sübjektif algılamada bozulmaya
23
Titreşimin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Titreşimin insan
vücudundaki etkileri
Kalp atım sayısının artmasına, buna bağlı olarak kan basıncının artmasına,
Merkezi sinir sistemi hücrelerinin fonksiyonlarında aksamaya neden
olduğu bilinmektedir.
24
Titreşimin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Titreşimin insan
vücudundaki etkileri
Kalp atım sayısının artmasına, buna bağlı olarak kan basıncının artmasına,
Avuç içinde ve parmak uçlarının beyazlamasına,
Disk kayması denilen bel ağrılarına,
Merkezi sinir sistemi hücrelerinin fonksiyonlarında aksamaya neden
olduğu bilinmektedir.
25
Titreşimin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Titreşimden Korunma
Ergonomik tasarım ve
uygun iş ekipmanı seçimi
Bütün vücut titreşimini
azaltacak oturma yerleri
ve el-kol titreşimini
azaltacak el tutma yerleri
vb. donanımlar
26
Titreşimin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Titreşimden Korunma
Titreşimin etkisinden korunmak için teknik ve tıbbi önlemler ile eğitime
gereksinim vardır.
Titreşimden korunmanın temel hedefi, titreşimi kaynağında azaltmaya
yönelik olmalıdır.
Genellikle makine dizaynı sırasında titreşimi azaltacak zeminler yapmak ve
titreşimi az olan makineler satın almak.
Kullanılan makinelerin bakımlarını zamanında yapmak, vuran ve titreşen
kısımlara izolasyon uygulamak.
27
Titreşimin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Titreşimden Korunma
Titreşimin olumsuz etkileri görülen işçilerin değiştirilmesi yoluna
gidilmelidir.
Etkilenme süresinde kısıtlama yapılması veya çalışma
süresince daha sık dinlenme araları verilmesi, titreşimden etkilenmede
uygun bir korunma yöntemi olacaktır.
Titreşimden oluşan meslek hastalığının yükümlülük süresi ise 2 yıldır.
28
Download

Titreşimli çalışmalarda İSG 1