HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
İİBF
SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ
SHO 417 ve 410 SOSYAL HİZMET ALANLARINDA UYGULAMA
KURUM VE KURULUŞLARDAN BEKLENTİLER RAPORU
2014-2015
İçindekiler
-
Neden Uygulama?
Uygulamanın Önemi
Eğitim Öğretimde Uygulamanın Yeri
Uygulamanın Düzenlenmesi
Uygulamanın Süreci
Uygulama Düzeni ve Uygulamadan Beklenenler
Nerelerde Uygulama Yapıyoruz?
Kuruluş ve Eğitsel Danışmanlar Kimlerdir, Rolleri Nelerdir?
NEDEN UYGULAMA
Yükseköğretimde alınan bilgilerin kullanılabilir olması için uygulama gerekir. Uygulama ile
desteklenememiş bilgi kör kalır, bilgi ile desteklenmemiş uygulama doğruya götürmeyen boş
çabalar olarak yarar sağlamaz. Uygulama, bir bilim dalı olan sosyal çalışma mesleği
uygulamalarının insanların sosyal sorunlarının çözümünde etkin, verimli ve işlerli olabilmesi
için gereklidir.
UYGULAMANIN ÖNEMİ
1. Birçok meslekte olduğu gibi daha çok sosyal çalışma gibi uygulamalı mesleklerde
uygulama büyük önem taşır.
2. Öğrenci öğretim ile bilgisini, uygulama ile becerisini geliştirir.
3. Beceriden mesleği ile ilgili iş yapabilme becerisi kastedilir.
4. Becerinin gelişmesi için uygulama gerekir. Buna alan uygulaması da denir. Meslekle
ilgili uygulama becerisi uygulama ya da stajla gelişir.
5. Bilgi tekbaşına beceriyi geliştirmez. İnsan çok bilgili olur ama uygulama becerisi çok
zayıf olabilir. İnsan yaptığı işte çok becerikli olabilir, ancak bilgi düzeyi düşük olabilir.
Sonuç olarak bilgi ve beceri (a) ayrı ayrı, (b) birbirine koşut, (c) birarada
geliştirilmelidir. Bunların üçü de doğru ve değerlidir.
1
6. Bilgi ile beceri birbirini bütünler. Öğrenci uygulama sırasında bilgisini sınar, becerisiyle
karşılaştırır ve kullanır. Böylece uygulama sırasında beceri gelişirken bilgi de pekişmiş
olur.
7. Beceri eğitimi almamış bir meslek elemanı istediği kadar bilgili olsun meslekte başarı
gösteremez.
8. Bu nedenle uygulama önemlidir.
EĞİTİM ÖĞRETİMDE UYGULAMANIN YERİ
1. Sosyal çalışma öğretiminde uygulama öğretimle içiçedir.
2. Öğrenciler birinci yıl birkaç uygulama kuruluşlarını ziyarete ederek tanırlar; dördüncü
sınıfta güz dönemi haftada 3 gün, bahar dönemi ise haftada 5 gün seçecekleri bir
kurum ya da kuruluşta uygulama yaparlar.
3. Bir öğrencinin mezuniyet için toplam 151 kredi kazanması gerekir, toplamda
uygulama sonucunda öğrenci 26 kredi kazanmış olur. Bu oranlar Avrupa’daki kuram
ve uygulama oranlarına uygundur. Kredi oranlarından daha önemlisi sosyal hizmet
mesleğinde kuram-uygulama bütünlüğünün, bilgi, beceri ve değer temelini esas alan
bir mesleki uygulamanın gerçekleşmesi için bu uygulama deneyiminin önemli bir
fırsat sunması ve iyi yapılandırılması gereklidir.
UYGULAMANIN DÜZENLENMESİ
1. Her öğretim döneminde uygulamalar için Bölümde oluşturulan bir kurul çalışmaya
başlar.
2. Öğrencilere bir form dağıtılarak ne tür kurum ya da kuruluşlarda uygulama yapmak
istedikleri bilgisi toplanır. Enaz üç tercih alınır. Bu formda öğrencilerin akademik
ortalamaları, aldıkları seçmeli dersler, tezleri, gönüllü çalışmaları da öğrenilerek,
öğrencilerin tercih ettikleri alan ve kuruluşlar öğrenilir.
3. Kurul bu istekleri olabildiğince gözeterek uygulama kurumu ya da kuruluşu bulur,
listeler.
4. Yeterince önceden bu kurum ya da kuruluşların yönetimlerine yazılar yazılarak durum
iletilir. Onay beklenir.
5. Öğrencilerin üniversitedeki sorumlu öğretim elemanları belirlenerek eer uygulama
öğrencisi için bir eğitsel danışman atanır.
6. Ayrıca öğrencinin çalışacağı kuruluştan da bir kurum danışmanı görevlendirilmesi
talep edilir.
7. Her öğretim yılının başında öğrencilere uygulamayla ilgili oriyantasyon toplantısı
yapılır ve önbilgiler verilir. Bu toplantıya eğitsel danışmanlar da katılır; kuruluştan
kurum danışmanları ya da bu işe uygun olan bir kişi de davet edilir.
2
8. Öğrenci öğretim kurumundan atanan eğitsel danışmanı ve kurum danışmanı ile
birlikte yönegede yeralan sözleşmeyi okuyup imzalarlar. Sözleşmede uygulamanın
nasıl yapılacağına dair ilkeler ve kurallar belirtilmiştir. (Bkz: Ek 1).
9. Oriyantasyon toplantısında öğrencilere ve kurum danışmanlarına basılı ve/ya
elektronik olarak Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal
Hizmet Bölümü SHO 417 SOSYAL HİZMET UYGULAMASI I VE SHO 418 SOSYAL HİZMET
UYGULAMASI II REHBERİ dağıtılır ve içindekiler açıklanır.
UYGULAMANIN SÜRECİ
1. Öğrenci her hafta yönergede yeralan devam fişini doldurur. Kurum danışmanı onaylar
ve dönem sonunda eğitsel danışmana teslim edilir. Böylece öğrencinin devamı
denetlemiş olur.
2. Gene Yönergede belirtilmiş olan mesleki raporlar kurum danışmanının da
gözetiminde öğrenci tarafından zamanında düzenli olarak hazırlanır ve eğitsel
danışmana sunulur.
3. Haftada bir eğitsel danışmanla öğrenci haftada bir biraraya gelerek haftanın
değerlendirmesini yaparlar; haftalık yazılan raporları okurlar ve tartışırlar. Eğitsel
danışman yapılan çalışma ve yazılan raporları haftalık olarak değerlendirerek
öğrenciyle paylaşır.
4. Süreç içinde eğitsel danışman öğrencilerinin uygulama yaptığı kuruluşu enaz iki kez
ziyaret ederek, olamadığı takdirde telefonla görüşerek kurum danışmanıyla
bağlantısını sürdürür.
5. Uygulamanın sonunda eğitsel danışman yönergede bulunan bir form ile kurum
danışmanından öğrencinin değerlendirmesi ile ilgili görüşlerini alır.
6. Geçme kalma notu bu rapora da bağlı olarak eğitsel danışman tarafından verilir.
UYGULAMA DÜZENİ VE UYGULAMADAN BEKLENENLER
1. Öğrenciler birinci sınıfta “Sosyal Hizmet Ortamlarında Uygulama” adlı ders
kapsamında yeterli olmasa da mutlaka birkaç sosyal hizmet kuruluşu gezerek bizzat
gözlem yaparlar ve bilgi toplarlar. Bu uygulama için zemin hazırlamadır.
Öğrencilerden kuruluşlara giderken,
-
kuruluşları tanımaları,
hizmet modellerini anlamaları,
kendisini tanıması,
kurumsal empati,
bireysel empati,
bir kuruluşta davranış biçimi,
kurumsal iletişim,
insanlarla birebir iletişim,
3
-
not alma, bilgi toplama ve
gözlem yapma
rapor yazma
becerileri oluşturmaları; kazanmaları beklenir.
Kendilerinden gezdikleri kurum ve kuruluşlarla ilgili rapor istenir.
2. Dördüncü sınıfta Sosyal Hizmet Uygulaması I ve Sosyal Hizmet Uygulaması II olmak
üzere iki ders halinde mesleki uygulamaya başlar.
3. Öğrenciler dördüncü sınıf güz döneminde haftada üç gün, bahar döneminde haftada
beş gün uygulama kurum ya da kuruluşlarına giderler. Bu aşamadan beklenen;
-
toplumsal bağlantılarıyla,
fiziksel ve sosyal çevreleriyle,
içinde bulunduğu kentteki yeri ve işleviyle,
kurum/kuruluş fiziksel yapılarıyla,
hizmet verilen kesimlerin yapılarıyla,
bürokratik işleyişleriyle,
hizmetlerin işleyişiyle
kurum ya da kuruluşları genel olarak tanımaları beklenir. Kuruluşta gözlem yaparak,
okumalar yaparak, alanla ilgili bilgi edinirler. Konu ile ilgili durumu ve yapıyı anlayıp
anlamadıklarını gösteren durum ve değerlendirme taşıyan özgün kurum ya da kuruluş
tanıtma raporu hazırlarlar. Sorun alanı inceleme ve değerlendirme raporu
hazırlayarak, alanda gördükleri sorunları tespit eder, çözümüne yönelik sosyal hizmet
müdahalesi planı hazırlanır.
4. Dördüncü ve son yıl ikinci dönem günde beş gün uygulama kurum ya da kuruluşlarına
giderler, Bu aşamadan beklenen kurum ya da kuruluş içinde o kurum ya da kuruluşun
gerektirdiği mesleki işleri yapmaktır. Burası bir kurumsa uygulama öğrencisi
bürokratik ve hizmetle ilgili tüm mesleki işlerde verilen görevleri yapar. Burası bir
kuruluşsa oradan hizmet alan özel gereksinim gruplarına mesleki yöntemleri
uygulayarak mesleğin kendisinden beklediği,
-
sosyal sağaltım,
sosyal iyileştirme,
sosyal rehabilitasyon,
sosyal bakım
gibi hizmetleri yerine getirmesi beklenir. Bunun için mikro (birey, ailesi), mezzo (grup,
küçük topluluk) ve makro (toplum, sosyal politika) düzeyde
-
çözüm üretmesi,
bu çözüm sürecini yönetmesi,
gereken meslek yöntemlerini kullanarak tamamlaması,
beklenir. Meslek yöntemlerini kullanırken,
-
destekleme,
4
-
yardım,
savunuculuk,
güçvericilik,
adil davranma, vb.
gibi teknikleri kullanması ve geliştirmesi sağlanır. Öğrencilerden bu süreç içinde de
-
haftalık süreç raporu, - bireyle görüşme raporu,
grupla çalışma raporu,
proje yapıyorsa proje başlatma ve değerlendirmeleriyle birlikte proje tamamlama
raporları
gibi raporlar istenir ve alınır. Böylelikle öğrencinin uygulama sırasında,
-
mesleki rapor yazması ve
yaptığı uygulama ile ilgili değerlendirme becerisini geliştirmesi
de önemlidir.
5. Öğrencinin uygulama sırasında,
-
yönetimle iletişim,
çalışanlarla iletişim,
özel gereksinim gruplarıyla iletişim,
diğer meslektaşları ve
diğer uygulama arkadaşlarıyla iletişimleri
konusunda başarı ve gelişme beklenir.
6. Uygulama öğrencisi gidilen kuruluşun çalışma koşul ve saatlerine uyar. Bu koşullar
içinde örneğin haftasonu ya da mesai saati bitiminden sonra çalışmak gerekiyorsa
personel bütünlüğü içinde bu koşullara uymak ve çalışmak durumundadır.
7. Uygulama Hacettepe Üniversitesi akademik dönemlerinin başlama ve bitiş tarihleriyle
sınırlıdır. Yapılan iş, projenin tamamlanması bu süreyi aşması durumunda birkaç
haftalık daha uzun çalışma süresine öğrenci uyarak çalışmasını sona erdirmesi
beklenir.
8. Öğrenciler, gittikleri kurum/kuruluşta kendilerini adeta o kurum/kuruluşun personeli
gibi görerek, kurum/kuruluşun çalışma zamanlarına tamamen uyarak, yönetimin
altında meslekleriyle ilgili ve uyumlu kendilerine verilen görevleri yaparlar.
9. Gene kendilerinden beklenen, o kurum/kuruluşun yönetiminde ve kurallarına
tamamen uyarak kurum/kuruluş danışmanıyla istişare halinde ve yönetimin onayına
bağlı olarak mesleki yeni uygulama fikirleri geliştirmeleri, yönetim olur verirse
uygulamaları beklenir. Yönetimlerin öğrencileri anlayışla desteklemeleri beklenmekle
birlikte öğrencilerin kendilerinin geliştirdiği ve ama yönetimin uygulanmasını uygun
görmediği “projeleri”nin uygulanıp uygulanmaması önemli değildir. Asıl olan
kurum/kuruluş politikası ve uygulamasıdır. Akademik/eğitsel danışmanları öğrencide
gelişen yerinde, mantıklı yaratıcı düşünceleri izlerler, eğitsel boyutta değerlendirirler.
Maksat öğrencide yaratıcı düşüncenin gelişmesine destek olmaktır.
5
NERELERDE UYGULAMA YAPIYORUZ?
Uygulamalar,
-
Kamu (Kamu kurumları ve bu kurumlar eliyle yürütülen),
Yerel (Belediyeler ve il özel idareleri ve bağlı),
Sivil, (Sivil toplum örgütleri ve onlara bağlı),
Uluslararası (Birleşmiş Milletler, BMMYK, , UÇÖ vb.)
Özel (Ticari)
sosyal hizmet kuruluşlarında yapılabilir.
Öğrencilerimiz, doğrudan sosyal hizmet kuruluşu olmayıp da içinde sosyal hizmet de verilen
her türlü,
-
sağlık,
eğitim,
adalet ile
çalışma ve sosyal güvenlik
kuruluşlarında uygulama yapmaktadırlar.
KURULUŞ VE EĞİTSEL DANIŞMANLAR KİMDİR, ROLLERİ NELERDİR?
1. Uygulama için öğrencilere akademik birim tarafından birer eğitsel danışman
(akademik danışman), kurum/kuruluş tarafından birer kurum danışmanı
görevlendirilir.
2. Kurum/kuruluş danışmanı öğrencilerin kurumdaki
-
çalışmalarında yönlendirme ve yolgöstericilik yapar,
sorun ve sıkıntılarını çözer,
uygulama çalışmalarını kolaylaştırır,
kurum/kuruluş adına düzenli çalışıp çalışmadığını denetler ve
yönetimle bağlantılarını düzenler.
3. Eğitsel/akademik danışman uygulama öğrencisinin kurum/kuruluşta yaptığı uygulama
girişim, çalışma ve etkinliklerini akademik gözle değerlendirir. Başarılı olup olmadığı
konusundaki son kararı verir.
4. Eğitsel danışman uygulamanın bitiminde kurum/kuruluş danışmanı ile yüzyüze ya da
telefonla görüşerek öğrenciye verilecek notun kaç olacağına karar verir.
(Ankara, 08 2014)
*
6
Download

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İİBF SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ SHO