I
Prof. Dr. Nuri ÇELİK
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Emekli Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Nurşen CANİKLİOĞLU Prof. Dr. Talat CANBOLAT
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
İŞ HUKUKU
DERSLERİ
Yenilenmiş 27. Bası
Beta
Yayın No
: 3156
Hukuk Dizisi : 1549
27. Bası - Ekim 2014 - İSTANBUL
ISBN 978 - 605 - 333 - 186 - 5
Cop­yright© Bu ki­ta­bın bu ba­sı­sı­nın Tür­ki­ye’de­ki ya­yın hak­la­rı BE­TA Ba­sım Ya­yım Da­ğı­tım
A.Ş.’ye ait­tir. Her hak­kı sak­lı­dır. Hiç­bir bö­lü­mü ve pa­rag­ra­fı kıs­men ve­ya ta­ma­men ya da özet ha­
lin­de, fo­to­ko­pi, fak­si­mi­le ve­ya baş­ka her­han­gi bir şe­kil­de çoğal­tı­la­maz, da­ğı­tı­la­maz. Nor­mal öl­
çü­yü aşan ik­ti­bas­lar ya­pı­la­maz. Nor­mal ve ka­nu­nî ik­ti­bas­lar­da kay­nak gös­te­ril­me­si zo­run­lu­dur.
Dizgi
: B e t a B a s ı m A . Ş .
Baskı-Cilt
:Pasifik Ofset
Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3
Baha İş Merkezi A Blok Avcılar /İSTANBUL
Tel: 0212 412 17 77 (Sertifika No. 12027)
Kapak Tasarım :Gülgonca Çarpık
Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136)
Narlıbahçe Sokak No. 11
Cağaloğlu - İSTANBUL
Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77
Fax: (0-212) 513 87 05 - 511 36 50
www.betayayincilik.com
ÖNSÖZ
Bu kitap, 1968 yılında ilkini yayınladığımız İş Hukuku Dersleri’nin yenilenmiş
yirmi yedinci basısıdır. Kitap, bireysel ve toplu iş hukuku mevzuatı yanında, yargı kararlarını ve bilimsel yayınları da yansıtmaktadır. Asıl amacımız öğrencilere yardımcı
olmaktır. Ayrıca, bu basıda da, İş Hukuku ile ilgili çevrelere yarar sağlayabilmek için,
uygulama sorunları ele alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Kitapta, değişik alanlardaki fakülte, yüksek okul ve bölüm öğrencilerinin farklı
ders programları göz önüne alınarak, bazı yerler büyük puntolu olarak gösterilmiştir.
Bu bası dolayısıyla belirtelim ki, 2012 yılında İş Hukukunu ilgilendiren iki
temel kanun çıkarılmış ve yürürlüğe konulmuştur. Bunlardan biri 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, diğeri de 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi
Kanunu’dur. Her iki kanunla ilgili olarak Kitapta önemli değişiklikler ve açıklamalar
yapılmıştır. Ayrıca Kamuoyunda Torba Kanunu olarak anılan 6552 Sayılı İş Kanunu
ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı
Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun’un ilgili hükümleri işlenmiştir.
Kitabın tashihlerinde yardımcı olan değerli çalışma arkadaşlarımız araştırma
görevlileri Canan Ünal, Efe Yamakoğlu, Arkın Günay, Seda Arslan, Aybüke Karaca,
Zehra Yılmaz ve Ramazan Yücel’e, ayrıca yeni basının dizgisini ve kapak tasarımı
gerçekleştiren Gülgonca Çarpık ile kitabın kısa sürede basımını sağlayan Beta Basım
Yayım Dağıtım A.Ş. yöneticisi Seyhan Satar’a ve şirketin diğer çalışanlarına teşekkürü
borç bilirim.
Eylül 2014
ÇELİK/CANİKLİOĞLU/CANBOLAT
İÇİNDEKİLER
Önsöz ........................................................................................................................... III
Kısaltmalar...............................................................................................................XXIII
Birinci Kısım
GE N E L B İLG İ L E R
BİRİNCİ BÖLÜM
GİRİŞ
§ 1. İŞ HUKUKUNUN KONUSU VE NİTELİKLERİ.............................................. 1
I. İş Hukukunun Konusu....................................................................................... 1
II. İş Hukukunun Niteliği........................................................................................ 2
III. İşçi - İşveren - Devlet İlişkileri........................................................................... 2
IV. İş Hukukunun Yeri............................................................................................. 2
§ 2. İŞ HUKUKUNUN DOĞUŞU VE GELİŞİMİ..................................................... 3
I. Batı Avrupa’da..................................................................................................... 3
1. İşçi sayısının artması ve işçiyi koruma ihtiyacının duyulması.................. 3
2. Sözleşme serbestisi ilkesi ve sonuçları........................................................ 3
3. Çağdaş İş Hukukuna geçiş............................................................................ 4
II. Türkiye’de............................................................................................................ 5
1. Tanzimattan Önceki Dönem......................................................................... 6
2. Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi.................................................................. 6
3. Kurtuluş Savaşından sonraki dönem........................................................... 8
§ 3. İŞ HUKUKUNDAKİ KANUNLAŞTIRMALARIN ÖZELLİKLERİ ................ 15
I. Bireysel İş İlişkilerinin Ayrı Kanunlarda Düzenlenmiş Olması..................... 15
II. İş Hukukunun Diğer Alanlarla İlişkisi............................................................. 16
III. Bazı İşçilere Borçlar Kanunu Hükümlerinin Uygulanması........................... 18
IV. İş Kanunları Arasında Bazı Gereksiz Farklılıkların Yaratılmış Olması........ 18
§ 4. İŞ HUKUKUNA YÖN VEREN TEMEL İLKE VE DÜŞÜNCELER................ 20
I. İşçinin Korunması............................................................................................ 20
1. Anlamı......................................................................................................... 20
2. Anayasadaki işçiyi koruyucu esaslar......................................................... 21
3. Emredici hukuk kuralları........................................................................... 22
4. İşçi yararına yorum ilkesi ve sınırları........................................................ 23
II. İşçinin Kişiliğinin Tanınması........................................................................... 24
III. İşçilerin Yönetime Katılmaları........................................................................ 25
1. Batı ülkelerinde........................................................................................... 25
2. Türkiye’de.................................................................................................... 26
IV. Bireysel İş Hukukunu Tamamlayan Toplu İş Hukukunun Doğması............. 27
V. Toplu İş Hukukunda Tarafların Özerkliği....................................................... 27
VI
§ 5. İŞ HUKUKUNUN KAYNAKLARI................................................................... 28
I. Türk İş Hukuku Kaynakları............................................................................. 28
1. Genel kaynaklar.......................................................................................... 28
2. Özel kaynaklar............................................................................................. 29
II. Uluslararası İş Hukuku Kaynakları................................................................. 29
1. Çok taraflı sözleşmeler ve andlaşmalar..................................................... 29
2. İki taraflı işgücü sevki andlaşmaları.......................................................... 29
§ 6. ÇALIŞMA ÖRGÜTLERİ.................................................................................. 30
I. Türk Çalışma Örgütü........................................................................................ 30
1. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı....................................................... 30
2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bağlı ve
ilgili kuruluşları........................................................................................... 31
3. Çalışma hayatının denetimi ve teftişi ile görevli merciler........................ 32
II. Uluslararası Çalışma Örgütü........................................................................... 34
1. Kuruluşu ve amacı...................................................................................... 34
2. Organları..................................................................................................... 35
3. Çalışmaları.................................................................................................. 35
İKİNCİ BÖLÜM
İ Ş H U K U K U N U N T E M E L K AV R A M L A R I
§ 7. İŞÇİ ........................................................................................................... 37
I. İşçi Tanımı ve Kavramı.................................................................................... 37
II. İşçilerin Çalıştırılma Alanı ve İşçi - Memur Ayırımı....................................... 38
1. Genel Olarak................................................................................................ 38
2. İşçi-memur ayırımından doğan sorun ve bugüne
kadarki çözümü.......................................................................................... 39
§ 8. ÇIRAK VE STAJYER...................................................................................... 41
I. Çırak.................................................................................................................. 41
1. Genel olarak................................................................................................ 41
2. Çıraklığa ilişkin mevzuatın ve uygulamanın gelişimi............................... 41
3. Meslekî Eğitim Kanunu.............................................................................. 42
II. Stajyer............................................................................................................... 44
§ 9. İŞVEREN........................................................................................................ 44
I. İş Kanununa Göre İşveren Kavramı................................................................ 44
1. Tanımı ve unsurları..................................................................................... 44
2. İşveren fonksiyonuna sahip kişiler............................................................ 45
II. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa Göre İşveren Kavramı.......... 45
§ 10. İŞVEREN VEKİLİ........................................................................................ 46
I. İş Kanununa Göre İşveren Vekili Kavramı..................................................... 46
II. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa Göre İşveren
Vekili Kavramı.................................................................................................. 47
III. İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İşveren Vekili............................................ 47
§ 11. ALT İŞVEREN............................................................................................... 48
I. Kavram.............................................................................................................. 48
VII
1. Yasal esaslara genel bakış........................................................................... 48
2. Asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları............................................... 51
3. Asıl işin bir bölümünde alt işverene verilecek işlere ilişkin koşul............ 55
4. Yardımcı iş kavramı ve yardımcı işin alt işverene verilmesi.................... 57
II. Birlikte Sorumluluk.......................................................................................... 59
1. Kavram.......................................................................................................... 59
2. Asıl işverenin sorumluluğunun yardımcı iş veya asıl işin bir
bölümünde diğer işverenin iş olması durumu ile sınırlı olması.............. 68
3. Alt işveren işçilerinin sadece iş alınan işyerinde çalıştırılmaları............. 68
III. Asıl İşveren - Alt İşveren İlişkisinin Sınırları ve Bunlara
Aykırılığın Yaptırımı......................................................................................... 69
1. İlişkinin sınırları......................................................................................... 69
2. Yasal sınırlamalara aykırılığın hukukî yaptırımı...................................... 72
§ 12. İŞYERİ VE İŞLETME................................................................................... 74
I. Genel Olarak İşyeri ve İşletme Kavramları..................................................... 74
II. İşyeri................................................................................................................. 75
1. İşyeri tanımı ve unsurları........................................................................... 75
2. İşyerine bağlı yerler kavramının sınırları.................................................. 76
3. İşyerinin açılması........................................................................................ 77
4. İşyerinin veya bir bölümünün devri.......................................................... 78
5. İşyerini bildirme.......................................................................................... 84
6. İşyerinin kapatılması.................................................................................. 85
III. İşletme . ............................................................................................................ 86
İkinci Kısım
BİREYSEL İŞ HUKUKU
BİRİNCİ BÖLÜM
İŞ KANUNUNUN KAPSAMI
§ 13. İŞ KANUNUNUN KAPSAMINA İLİŞKİN KURAL VE İSTİSNALAR......... 87
I. Kapsama İlişkin Kural..................................................................................... 87
II. İstisnalar Konusuna Genel Bakış.................................................................... 87
III. Kanunda Sayılan İstisnalar.............................................................................. 88
1. Deniz ve hava taşıma işleri......................................................................... 88
2. Elliden az işçi çalıştırılan (elli dahil) tarım ve orman işleri..................... 90
3. Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri... 92
4. Evlerde yapılan el sanatları işleri............................................................... 92
5. Çıraklar........................................................................................................ 92
6. Rehabilite edilenler..................................................................................... 92
7. Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre
üç kişinin çalıştığı işyerleri......................................................................... 93
IV. İş Kanunu Kapsamı Dışında Bırakılan Bazı İşlerde Borçlar Kanunu
Hükümlerinin Uygulanması ve Bu Kanundaki Düzenlemelerin
Genel Olarak Değerlendirilmesi...................................................................... 94
1. Kapsam dışı bırakılan bazı işlerde Borçlar Kanunu hükümlerinin
uygulanması................................................................................................ 94
2. Borçlar Kanunundaki hizmet sözleşmesine ilişkin düzenlemelerin
genel olarak değerlendirilmesi................................................................... 96
V. Sanayi, Ticaret, Tarım ve Orman İşleri........................................................... 97
VIII
İKİNCİ BÖLÜM
İŞ SÖZLEŞMESİ
BİRİNCİ KESİM
GENEL BİLGİLER
§ 14. İŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE İŞ İLİŞKİSİ.......................................... 99
I. İş Sözleşmesinin Tanımı.................................................................................. 99
II. İş Sözleşmesi ve İş İlişkisi................................................................................ 99
1. Genel olarak................................................................................................ 99
2. Sözleşme teorisi ve katılma teorisi.......................................................... 100
3. Hukukumuzda iş sözleşmesi ve iş ilişkisi................................................ 101
§ 15. İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI........................................................... 102
I. Bir İşin Görülmesi.......................................................................................... 102
II. İşin Ücret Karşılığında Görülmesi................................................................. 102
III. İşin Bağımlılık İlişkisine Dayanması............................................................. 103
1. Bağımlılık ilişkisi...................................................................................... 103
2. Bağımlılık ilişkisinin iş sözleşmesinin belirlenmesindeki rolü.............. 105
§ 16. İŞ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİKLERİ........................................ 108
I. Özel Hukuk Sözleşmesi Olması..................................................................... 108
II. İşçinin Kişiliğine Bağlı Olması...................................................................... 109
III. Karşılıklı Borç Yüklemesi............................................................................... 109
IV. Devamlı Bir Sözleşme Olması....................................................................... 109
§ 17. İŞ SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ................................................................ 110
I. Borçlar Kanunu ve İş Kanunlarında Düzenlenen İş Sözleşmeleri.............. 110
II. Sözleşme Türünü ve Çalışma Biçimlerini Belirleme Serbestisi................... 110
III. Sürekli ve Süreksiz İş Sözleşmeleri............................................................... 110
1. Ayırımın esası............................................................................................ 110
2. Ayırımın önemi.......................................................................................... 111
IV. Belirli ve Belirsiz Süreli İş Sözleşmeleri....................................................... 111
1. Genel Olarak.............................................................................................. 111
2. Ayırıma ilişkin esaslar ile belirli süreli iş sözleşmesinin
tanımı ve unsurları.................................................................................... 112
3. Zincirleme iş sözleşmeleri........................................................................ 116
4. Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesinde ayırım
yasağı ve sınırları...................................................................................... 122
V. Tam Süreli ve Kısmî Süreli İş Sözleşmeleri.................................................. 123
1. Ayırımın esası ve kısmi süreli sözleşmelerin
uygulandığı yerler..................................................................................... 123
2. Birden Fazla Kısmi Süreli İş Sözleşmesi Yapılması............................... 126
3. Kısmî süreli sözleşmelere uygulanacak kurallar..................................... 127
VI. Çağrı Üzerine Çalışma.................................................................................... 132
VII. Deneme Süreli Olan ve Olmayan İş Sözleşmeleri......................................... 134
VIII. Takım Sözleşmesi........................................................................................... 135
IX. Geçici (Ödünç)İş İlişkisi................................................................................. 136
1. Genel olarak.............................................................................................. 136
IX
2. Geçici iş ilişkisinin kurulması ve bireysel iş ilişkileri
açısından doğurduğu hukukî sonuçlar.................................................... 136
3. Geçici iş ilişkisinin toplu iş ilişkileri düzenlemeleri
karşısındaki durumu................................................................................. 139
4. Geçici iş ilişkisi ve iş aracılığı................................................................... 141
X. Pazarlamacılık Sözleşmesi............................................................................. 142
§ 18. ÇALIŞMA KOŞULLARININ DÜZENLENMESİ......................................... 142
I. İş Sözleşmesi Hükümleri............................................................................... 142
II. İş Sözleşmesini Zorlayan veya Tamamlayan Kaynaklar.............................. 143
1. Kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri.................................................. 143
2. Toplu iş sözleşmesi hükümleri................................................................. 143
3. İşyeri iç yönetmelikleri............................................................................. 143
III. İş Sözleşmesi Hükmü Haline Gelen İşyeri Uygulamaları............................ 144
1. İşyeri uygulamasının anlamı................................................................... 144
2. İşyeri uygulamalarının iş sözleşmesi hükmü (iş şartı)
haline gelmesi .......................................................................................... 145
IV. İşverenin Yönetim Hakkı................................................................................ 147
İKİNCİ KESİM
İ Ş S Ö Z L E Ş M E S İ N İ N YA P I L M A S I
§ 19. TARAFLARIN EHLİYETİ........................................................................... 149
I. Kural................................................................................................................. 149
II. Sınırları........................................................................................................... 150
1. Yaş küçüklüğü........................................................................................... 150
2. Cinsiyet...................................................................................................... 150
3. Sağlık durumu........................................................................................... 151
4. Yabancılık.................................................................................................. 151
§ 20. İŞ HUKUKUNDA SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN
SINIRLANDIRILMASI............................................................................ 152
I. Sözleşme Yapma Özgürlüğünün Sınırları..................................................... 152
1. Sözleşme yapma zorunluluğu.................................................................. 153
2. Sözleşme yapma hakkının kötüye kullanılmasının önlenmesi.............. 156
II. Sözleşmenin İçeriğini Düzenleme Özgürlüğünün Sınırları......................... 156
1. Genel olarak.............................................................................................. 156
2. Özel olarak................................................................................................. 157
III. Şekil Serbestisi ve Sınırları............................................................................ 158
1. İş Kanununda düzenlenen iş sözleşmelerinin şekli................................ 158
2. Öteki iş kanunlarında............................................................................... 160
§ 21. İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ................................................. 161
I. Sözleşmenin Kesin Hükümsüzlüğü............................................................... 161
II. Sözleşme İle Bağlı Kalmama......................................................................... 163
§ 22. İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİ..................................................................... 164
I. Genel Olarak................................................................................................... 164
II. Devrin Hüküm ve Sonuçları.......................................................................... 166
III. Devrin Kıdem Tazminatı ile İlişkisi............................................................... 166
X
1. 1475 sayılı İş Kanunu döneminde........................................................... 166
2. 4857 sayılı İş Kanunu döneminde........................................................... 167
ÜÇÜNCÜ KESİM
İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BORÇLAR
§ 23. İŞÇİNİN BORÇLARI.................................................................................. 168
I. İş Görme Borcu ............................................................................................. 168
1. İş görme borcunun unsurları..................................................................... 168
2. İş görme borcunu yerine getirmemenin hukuki sonuçları...................... 171
II. İşverenin Talimatına Uyma Borcu................................................................. 172
1. Genel olarak.............................................................................................. 172
2. Giriş-çıkış kontrolu .................................................................................. 173
3. Sigara içme yasağı.................................................................................... 174
III. Sadakat Borcu................................................................................................ 175
1. Esasları...................................................................................................... 175
2. Sadakat borcuna aykırılığın sonuçları..................................................... 178
IV. Teslim ve Hesap Verme Borcu....................................................................... 178
V. Rekabet Etmeme Borcu................................................................................. 179
1. Özelliği....................................................................................................... 179
2. Koşulları ................................................................................................... 180
§ 24. İŞVERENİN BORÇLARI............................................................................ 182
I. Ücret Ödeme Borcu........................................................................................ 182
1. Genel olarak ücret...................................................................................... 182
2. Ücretin yüksekliği....................................................................................... 184
3. Hukukî bakımdan ücret şekilleri............................................................... 184
4. Ücret ödeme yeri ve şekli........................................................................... 191
5. Ücret ödeme zamanı................................................................................... 193
6. Ücret hesap pusulası.................................................................................. 194
7. Ücrete ilişkin zamanaşımı . ....................................................................... 194
8. Ücretin korunmasına ilişkin yasal düzenlemeler..................................... 194
9. Ücretin korunmasına ilişkin cezaî düzenlemeler..................................... 205
II. İşverenin İşçiyi Koruma Borcu..................................................................... 206
1. Genel olarak ............................................................................................. 206
2. İşverenin İşçileri Psikolojik Tacize Karşı Koruma Yükümlüğü.............. 208
3. İş sağlığı ve güvenliği ve işverenin sorumluluğu..................................... 213
III. Eşit Davranma Borcu..................................................................................... 243
1. Eşit davranma ilkesi................................................................................. 243
2. Borcun mutlak olarak uygulanamayacağı durumlar.............................. 245
3. Borcun mutlak olarak uygulanabileceği durumlar................................. 248
4. Sınırları...................................................................................................... 249
IV. İşverenin Diğer Borçları................................................................................. 249
DÖRDÜNCÜ KESİM
İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ
§ 25.İŞ SÖZLEŞMESİNİ FESİH DIŞINDA SONA
ERDİREN DURUMLAR............................................................................... 250
I. Tarafların Anlaşması (İkale/Bozma Sözleşmesi)........................................... 250
XI
II. Ölüm............................................................................................................... 255
1. İşçinin ölümü.............................................................................................. 255
2. İşverenin ölümü . ..................................................................................... 257
III. Belirli Sürenin Bitimi..................................................................................... 258
1. Sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi................................................... 258
2. Sözleşmenin sürdürülmesi......................................................................... 258
3. Sözleşmenin sona ermesinin bildirim koşuluna bağlanabilmesi............ 258
§ 26.İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH BİLDİRİMİYLE
SONA ERDİRİLMESİ................................................................................. 259
I. Genel Olarak Fesih Bildirimi......................................................................... 259
1. Anlamı......................................................................................................... 259
2. Fesih bildirimi kavramı ve nitelikleri........................................................ 259
3. Fesih bildiriminin hüküm doğurma anı.................................................... 261
4. Fesih bildiriminin şekli.............................................................................. 263
5. Fesih bildiriminin yapılma yeri ve zamanı............................................... 264
II. Süreli Fesih Bildirimi ile Sözleşmenin Sona Erdirilmesi............................ 264
1. Uygulama yeri ve hükmü.......................................................................... 264
2. İşçi ve işverenin sözleşmeyi feshine ilişkin ortak hükümler.................. 265
3. İş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin iş sözleşmesinin
işverence feshi........................................................................................... 278
4. İş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesinin
işverence feshi........................................................................................... 283
III. Süresiz Fesih Bildirimi İle Sözleşmenin Sona Erdirilmesi
(Haklı Nedenle Derhal Fesih)........................................................................ 329
1. Koşulları.................................................................................................... 329
2. Nedenleri................................................................................................... 330
3. İş Kanununun 25. maddesine ilişkin anlaşmalar.................................... 354
4. Haklı nedenle feshi kullanma süresi........................................................ 358
5. Tazminat.................................................................................................... 360
§ 27. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİNE İLİŞKİN ÖZEL DURUMLAR................ 361
I. Toplu İşçi Çıkarma......................................................................................... 361
1. Toplu işçi çıkarma esasları ve bunu ilgililere bildirme
zorunluluğu............................................................................................... 361
2. Sendika temsilcileri ile görüşme yapılması............................................. 362
3. Toplu işçi çıkarmanın hükmü.................................................................. 362
4. İşten çıkarılanların yeniden işe alınmaları zorunluluğu........................ 364
II. Askerlik veya Kanundan Doğan Çalışma Ödevi ile Ayrılma......................... 365
§ 28. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN HUKUKİ SONUÇLARI.......... 366
I. Çalışma Belgesi Verilmesi.............................................................................. 367
II. İşin Kanuna Uygun Olarak Bırakılması........................................................ 368
1. İşçinin sorumluluğu................................................................................... 368
2. Yeni işverenin sorumluluğu....................................................................... 368
3. Birlikte sorumluluğun nedeni ve kapsamı................................................ 368
III. İbra Sözleşmesi (İbraname)........................................................................... 369
IV. Kıdem Tazminatı............................................................................................ 371
1. Genel olarak.............................................................................................. 371
XII
2. Kıdem tazminatının koşulları.................................................................. 372
3. Kıdemin hesaplanması............................................................................. 382
4. Kıdem tazminatının miktarı.................................................................... 396
5. Kıdem tazminatının tavanı....................................................................... 399
6. Kıdem tazminatına ilişkin hükümlerin niteliği....................................... 400
7. Zamanaşımı ve gecikme faizi................................................................... 401
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞİN DÜZENLENMESİ
BİRİNCİ KESİM
ÇALIŞMA SÜRELERİ
§ 29. NORMAL ÇALIŞMA VE DİĞER ÇALIŞMA ŞEKİLLERİ.......................... 405
I. Normal Çalışma Süresi.................................................................................. 405
1. Genel Olarak.............................................................................................. 405
2. Çalışma süresi ve bunun çalışılan günlere bölünmesi............................ 406
3. Haftalık çalışma süresi çalışma günlerine bölünemeyen işlerde
denkleştirme yapılması............................................................................. 410
4. Olağanüstü hallerde çalışma süresi......................................................... 410
II. Çalışma Süresinden Sayılan Durumlar......................................................... 410
1. Genel olarak.............................................................................................. 410
2. Yolda geçen süreler................................................................................... 411
III. Gece Çalışmaları............................................................................................. 413
1. Gece kavramı.............................................................................................. 413
2. Gece çalışmalarına ilişkin hükümler........................................................ 413
IV. Telafi Çalışması............................................................................................... 415
V. Kısa Çalışma................................................................................................... 417
1. Kısa çalışma kavramı ve nedenleri.......................................................... 417
2. Kısa çalışma için bildirim ve izin............................................................. 417
3. Kısa çalışma süresi ve ödeneği . .............................................................. 418
§ 30. NORMALDEN AZ ÇALIŞMA SÜRELERİ.................................................. 419
§ 31. FAZLA ÇALIŞMA VE FAZLA SÜRELERLE ÇALIŞMA............................. 419
I. İş Kanununda................................................................................................. 419
1. Kavramı....................................................................................................... 419
2. Nedenleri ve türleri..................................................................................... 421
3. Koşulları...................................................................................................... 421
4. Azami süresi................................................................................................ 423
5. Fazla çalışma karşılığı................................................................................ 425
6. Yasakları...................................................................................................... 430
II. Öteki İş Kanunlarında ................................................................................... 430
1. Deniz İş Kanununda................................................................................... 430
2. Basın İş Kanununda................................................................................... 431
§ 32. HAZIRLAMA, TAMAMLAMA VE TEMİZLEME İŞLERİ.......................... 431
I. Kapsamı.......................................................................................................... 431
II. Hükümleri....................................................................................................... 431
§ 33. ARA DİNLENMESİ.................................................................................... 432
XIII
I. Anlamı............................................................................................................. 432
II. Süresi............................................................................................................... 432
III. Hükümleri....................................................................................................... 433
İKİNCİ KESİM
ÜCRETLİ TATİLLER VE YILLIK ÜCRETLİ İZİN
§ 34. TATİLLER VE TATİL ÜCRETLERİNDEN YARARLANMA
ŞEKİLLERİ................................................................................................. 434
I. Hafta Tatili...................................................................................................... 434
1. Anlamı ve kapsamı..................................................................................... 434
2. Ücrete hak kazanma koşulu....................................................................... 435
II. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller.................................................................... 437
1. Yasal düzenleme........................................................................................ 437
2. Ulusal bayram veya genel tatil gününün hafta tatiline
rastlaması.................................................................................................. 437
3. Ulusal bayram veya genel tatil gününün çalışılmayan
cumartesiye rastlaması............................................................................. 438
4. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerinin kapatılıp
kapatılamayacağı...................................................................................... 438
§ 35. TATİL ÜCRETİNE GİRMEYEN KISIMLAR.............................................. 439
§ 36. TATİL ÜCRETİNİN ÜCRET ŞEKİLLERİNE GÖRE HESAPLANMASI ... 440
I. Aylık Dışındaki Ücret Şekillerinde Tatil Ücretinin Hesaplanması............... 440
1. Saat ücretinde........................................................................................... 440
2. Günlük ücrette.......................................................................................... 440
3. Haftalık ücrette......................................................................................... 440
4. Parça başına, akort, götürü veya yüzde usulü ile çalışan
işçilerin tatil günü ücreti.......................................................................... 440
II. Aylık Ücrette Tatil Ücretinin Hesaplanması.................................................. 440
1. Yasal düzenleme........................................................................................ 440
2. Aylık Ücret ile Aylık Ödeme kavramları................................................... 441
3. Kanundaki hükmün uygulanması esasları.............................................. 441
4. Aylık ücret ile öteki zamana göre ücret şekillerinin karşılaştırılması.... 442
5. Aylık ücret ile geçici iş göremezlik ödeneği arasındaki ilişki................. 443
§ 37. YILLIK ÜCRETLİ İZİN.............................................................................. 443
I. İş Kanununda................................................................................................. 443
1. Yıllık ücretli izin hakkı ve niteliği............................................................ 443
2. Yıllık ücretli izne hak kazanma................................................................ 444
3. Yıllık ücretli izin süreleri ve iznin uygulanması..................................... 448
II. Öteki İş Kanunlarında.................................................................................... 456
1. Deniz İş Kanununda................................................................................... 456
2. Basın İş Kanununda................................................................................... 456
XIV
Üçüncü Kısım
TOPLU İŞ HUKUKU
BİRİNCİ BÖLÜM
SENDİKALAR
BİRİNCİ KESİM
GENEL BİLGİLER
§ 38. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARI KAVRAMI VE UNSURLARI............ 457
I. İşçi ve İşveren Kuruluşları Kavramı.............................................................. 457
1. Anayasa ve Sendikalar Kanunu hükümleri............................................. 457
2. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun amacı........................... 458
3. Kuruluş ve sendika deyimleri................................................................... 458
4. Günümüzde işçi ve işveren kuruluşu kavramı........................................ 459
5. İşçi ve işveren kuruluşları kurucularının koşulları ve ........................... 459
6. İşçi sendikaları dışında yer alan kamu görevlileri sendikaları............... 460
7. Sendika ve dernek kurma hakları arasındaki farklar ve ilişkiler........... 461
8. Sendika kurma hakkının uluslararası alandaki güvencesi..................... 463
II. İşçi ve İşveren Kuruluşlarının Tanımı ve Unsurları..................................... 464
1. Tanımı......................................................................................................... 464
2. Unsurları..................................................................................................... 464
§ 39. SENDİKACILIĞIN GELİŞİMİ................................................................... 470
I. Batı Avrupa Ülkelerinde................................................................................. 470
II. Türkiye’de........................................................................................................ 471
1. Osmanlı İmparatorluğu döneminde.......................................................... 472
2. Cumhuriyet Döneminde . .......................................................................... 472
İKİNCİ KESİM
SENDİKA ÖZGÜRLÜĞÜ VE HAKKI
§ 40. SENDİKA ÖZGÜRLÜĞÜ VE HAKKI KAVRAMI VE SENDİKA
ÖZGÜRLÜĞÜNÜN KAPSAMI ................................................................... 476
§ 41. BİREYSEL SENDİKA ÖZGÜRLÜĞÜ......................................................... 477
I. Sendika Kurma ve Sendikaya Üye Olma Özgürlüğü
(Pozitif Sendika Özgürlüğü).......................................................................... 477
1. Pozitif sendika özgürlüğünden yararlananlar......................................... 477
2. Pozitif sendika özgürlüğünden yararlanamayanlar . ............................. 479
3. Sendika kurma özgürlüğü........................................................................ 479
4. Sendikaya üye olma özgürlüğü................................................................ 481
II. Sendikadan Çıkma ve Uzak Kalma Özgürlüğü
(Negatif Sendika Özgürlüğü)......................................................................... 481
§ 42. KOLLEKTİF SENDİKA ÖZGÜRLÜĞÜ...................................................... 481
§ 43. SENDİKA ÖZGÜRLÜĞÜNÜN KORUNMASI ........................................... 483
I. Bireysel Sendika Özgürlüğünün Korunması................................................ 483
1. İşçi sendikasına üye olup olmamanın hukukî güvencesi....................... 483
2. İşçi sendikasına üye olup olmamanın cezaî güvencesi........................... 489
3. İşçi kuruluşu yöneticiliği ve yöneticilerin güvencesi.............................. 489
XV
4. İşyeri sendika temsilciliği ve temsilcilerin güvencesi............................. 493
II. Kollektif Sendika Özgürlüğünün Korunması............................................... 502
1. Genel olarak.............................................................................................. 502
2. Sendikaların işyerlerinde üyeleri aracılığıyla
faaliyetlerde bulunabilmeleri .................................................................. 503
ÜÇÜNCÜ KESİM
İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ
KURULUŞ VE İŞLEYİŞLERİ
§ 44. İŞKOLUNA GÖRE SENDİKALAŞMA İLKESİ.......................................... 504
I. İşkoluna veya Mesleğe Göre Sendikalaşma ................................................. 504
II. Türkiye’nin Durumu....................................................................................... 504
1. İşkoluna göre sendikalaşma ilkesi........................................................... 504
2. İşkollarının kanunla belirlenmesi............................................................ 505
3. İşyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi................................................. 506
§ 45. KURULUŞ TÜRLERİ VE KURULMA KOŞULLARI.................................. 509
I. Sendikalar....................................................................................................... 509
1. İşçi sendikaları.......................................................................................... 509
2. İşveren sendikaları...................................................................................... 513
II. Konfederasyonlar........................................................................................... 514
1. Konfederasyonun tanımı ve kuruluş koşulu............................................. 514
2. Üst kuruluş türü olan federasyon kurmanın engellenmiş olması............ 514
§ 46. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ KURULMALARI ...................... 515
I. Kuruculuk Koşulları....................................................................................... 515
1. İşçi sendikası kuruculuğu......................................................................... 515
2. İşveren sendikası kuruculuğu................................................................... 516
3. Konfederasyon kuruculuğu...................................................................... 517
II. Kurucu Sayısı................................................................................................. 517
III. Kuruluş İşlemleri............................................................................................ 517
1. Tüzüğün hazırlanması ve Valiliğe verilmesi............................................ 517
2. İlân............................................................................................................. 518
§ 47. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARINDA ÜYELİK
KATILMA VE BİRLEŞME.......................................................................... 518
I. Genel Olarak Üyelik........................................................................................ 518
II. Sendika Üyeliği............................................................................................... 519
1. Sendika üyeliğinin koşulları..................................................................... 519
2. Üyeliğin kazanılması................................................................................. 521
3. Üyelikten doğan haklar ve borçlar........................................................... 524
4. Üyeliğin sona ermesi................................................................................. 557
III. Konfederasyon ve Uluslararası İşçi ve İşveren Kuruluşlarına Üyelik......... 530
1. Konfederasyon üyeliği.............................................................................. 530
2. Uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına üyelik..................................... 530
IV. Kuruluşlarda Katılma veya Birleşme ........................................................... 531
§ 48. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ İŞLEYİŞİ................................... 532
I. Organları......................................................................................................... 532
XVI
1. Genel olarak.............................................................................................. 532
2. Zorunlu organlar....................................................................................... 533
II. Gelirleri ve Giderleri....................................................................................... 542
1. Gelirleri...................................................................................................... 542
2. Giderleri..................................................................................................... 544
§ 49. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ FAALİYETLERİ........................ 545
I. Yasal Düzenleme............................................................................................. 545
II. Kuruluşların Faaliyetlerine İlişkin Uygulamalar.......................................... 546
1. Kuruluşların başarılı bazı faaliyetleri....................................................... 546
2. Kuruluşların bazı konulardaki başarısızlıkları......................................... 547
III. Kuruluşların Baskı Grubu Niteliği Taşımaları.............................................. 547
IV. Sendikacılığın Sorunları................................................................................ 548
§ 50. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARINA YASAK FAALİYETLER.............. 549
I. Anayasadaki Temel İlkelere İlişkin Yasaklar................................................. 549
II. Amaca Aykırılık Hallerine İlişkin Siyasi Faaliyet Yasağı . ........................... 549
III. İşçi ve İşveren İlişkilerindeki Yasaklar......................................................... 550
IV. Ticaret Yapma Yasağı ve Diğer Yasak Faaliyetler ........................................ 550
V. Dernekler Kanunundaki Yasaklar ve İzne Bağlı Faaliyetler........................ 550
§ 51. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ DENETİMİ................................ 551
I. Genel Olarak .................................................................................................. 551
II. Mali Denetim.................................................................................................. 551
III. Devlet Denetleme Kurulunun ve Başbakanlığın Denetimi........................... 551
§ 52. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ KAPATILMASI VE
FAALİYETLERİNİN DURDURULMASI.................................................... 552
I. Kuruluşların Kapatılması.............................................................................. 552
II. Kuruluşların Faaliyetlerinin Durdurulması.................................................. 552
III. Kayyım Tayini................................................................................................. 553
DÖRDÜNCÜ KESİM
İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ
SONA ERMESİ VE HÜKÜMLERİ
§ 53. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ SONA ERMESİ......................... 553
I. Toplu İş Sözleşmesi Hakkı ve Yararları......................................................... 553
II. Fesih................................................................................................................ 554
1. Kuruluş kararı ile fesih.............................................................................. 554
2. Kapatma...................................................................................................... 554
§ 54. İŞÇİ VE İŞVEREN KURULUŞLARININ SONA ERMESİNİN
HÜKÜMLERİ.............................................................................................. 554
İKİNCİ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ
BİRİNCİ KESİM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ
VE YAPILMASI
§ 55. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ HAKKI VE ÖZERKLİĞİ ................................. 555
XVII
I. Toplu İş Sözleşmesi Hakkı ve Yararları......................................................... 555
II. Toplu Sözleşme Özerkliği ve Bunun Sınırlandırılması Sorunu................... 557
1. Batı ülkelerinde......................................................................................... 557
2. Türkiye’de.................................................................................................. 559
§ 56. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE İÇERİĞİ................................. 562
I. Toplu İş Sözleşmesinin Tanımı...................................................................... 562
II. Toplu İş Sözleşmesinin İçeriği....................................................................... 563
1. Toplu iş sözleşmesinin normatif kısmı.................................................... 563
2. Toplu iş sözleşmesinin borçlar hukukuna ilişkin kısmı
(borç doğurucu hükümleri)...................................................................... 567
§ 57. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ................................... 569
§ 58. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI................................................ 570
I. Toplu İş Sözleşmesinin Kapsamı ve Düzeyi.................................................. 570
1. Toplu İş Sözleşmesinin İçeriği ve Çerçeve Sözleşme................................ 570
2. Sözleşmenin kapsamı ve düzeyine ilişkin yasal düzenleme..................... 570
3. İşyeri toplu iş sözleşmesi............................................................................ 571
4. Grup toplu iş sözleşmesi............................................................................ 571
5. İşletme toplu iş sözleşmesi......................................................................... 573
II. Toplu İş Sözleşmesi Yapma Ehliyeti ve Yetkisi............................................. 578
1. Genel olarak................................................................................................ 578
2. İşçi tarafı..................................................................................................... 578
3. İşveren tarafı............................................................................................... 582
III. Yetki Tespiti ve İtirazı..................................................................................... 583
1. Yetki tespiti için başvuru ve Bakanlıkça yapılacak bildiri....................... 583
2. Yetki itirazı.................................................................................................. 587
3. Yetkisizlik tespitine karşı dava yolu.......................................................... 592
4. Yetki belgesi................................................................................................ 592
IV. Toplu Görüşmeye Çağrı ve Toplu Görüşme ................................................. 592
1. Toplu Görüşmeye Çağrı.............................................................................. 592
2. Toplu görüşmenin başlaması ve süresi .................................................... 593
3. Toplu görüşmenin yöntemi ve uygulaması............................................... 594
V. Toplu İş Sözleşmesinin İmzalanması, Tevdi Edilmesi ve İlânı.................... 594
İKİNCİ KESİM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ
§ 59. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İŞ SÖZLEŞMESİ
İLE OLAN İLİŞKİLERİ.............................................................................. 596
I. İş Sözleşmesinin Toplu İş Sözleşmesine Aykırı Olamaması........................ 596
1. Toplu iş sözleşmesinin normatif hükümlerinin niteliği ve yorumu....... 596
2. Toplu iş sözleşmesinin normatif hükümlerinin iş sözleşmesine
doğrudan doğruya ve emredici etkisi....................................................... 598
II. İş Sözleşmesindeki Boşluklara Toplu İş Sözleşmesinin Uygulanması........ 599
III. İş Sözleşmesinin İşçi Yararına Olan Hükümlerinin Geçerliliği İlkesi ........ 599
1. Yasal düzenleme ve anlamı...................................................................... 599
2. İlkenin amacı............................................................................................. 600
3. İlkenin uygulanma zamanı....................................................................... 600
XVIII
IV. İşçilere Toplu İş Sözleşmesinin Üstünde Haklar Sağlanması...................... 600
V. Sona Eren Toplu İş Sözleşmesinin Etkisi..................................................... 601
1. Genel olarak.............................................................................................. 601
2. Sona eren toplu iş sözleşmesinin etki alanı............................................. 601
3. Sona eren toplu iş sözleşmesinin etkileme süresi................................... 604
VI. Eski ve Yeni Toplu İş Sözleşmeleri İlişkileri................................................. 605
§ 60. BİR TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ VARKEN İKİNCİ BİR SÖZLEŞMENİN
YAPILAMAMASI VE UYGULANAMAMASI............................................... 606
ÜÇÜNCÜ KESİM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN UYGULANMA ALANI
§ 61. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN KİŞİLER AÇISINDAN
UYGULANMA ALANI................................................................................. 608
I. Sözleşmeden Yararlanma Koşullarının Sendikalı-Sendikasız
Ayırımı Yasağı İle Olan İlişkileri.................................................................... 608
II. Sözleşmenin Uygulanma Alanının Sözleşme Kapsamındaki
İşyeri İşvereni ve İşçileri ile Sınırlı Olması................................................... 609
1. Uygulama esasları ve sorunları................................................................ 609
2. Sorunların temel nedeni ve çözüm yolları.............................................. 611
III. Toplu İş Sözleşmesinden Yararlanabilecek Olan İşçiler............................... 613
1. Toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikası üyelerinin
sözleşmeden yararlanmaları.................................................................... 614
2. Toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasına üye olmayanların
sözleşmeden yararlanmaları.................................................................... 615
3. Bakanlar Kurulu Kararı ile sözleşmenin teşmili..................................... 617
IV. Yararlanma Koşullarının Gerçekleşmemesine Rağmen İşçinin
Toplu İş Sözleşmesinden Yararlandırılması.................................................. 619
V. Sözleşme Kapsamı Dışında Bırakılma (Kapsam Dışı Personel)............ 620
§ 62. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN YER AÇISINDAN
UYGULANMA ALANI.................................................................................. 623
I. İşyeri............................................................................................................... 623
II. İşyerinin Nakli................................................................................................ 623
DÖRDÜNCÜ KESİM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ
§ 63. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÂKİM TARAFINDAN DEĞİŞEN
KOŞULLARA UYARLANMASI................................................................... 624
I. Uyarlamaya İlişkin Borçlar Hukuku Esasları............................................... 624
II. Borçlar Hukuku Esaslarının Toplu İş Sözleşmesi İçin
Geçerli Olup Olmayacağı............................................................................... 625
§ 64. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARCA DEĞİŞTİRİLMESİ............ 628
I. Genel Olarak................................................................................................... 628
II. Paraya İlişkin Sözleşme Hükümlerinin Değiştirilmesi................................ 628
1. Genel olarak................................................................................................ 629
2. Toplu iş sözleşmesinde değişiklik yapma ehliyeti ve yetkisi.................... 629
XIX
BEŞİNCİ KESİM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ
§ 65. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN SÜRESİ VE BİTİMİ.................................. 631
I. Toplu İş Sözleşmesinde En Az ve En Çok Süre............................................ 631
1. Kural............................................................................................................ 631
2. İstisna.......................................................................................................... 631
II. Toplu İş Sözleşmesinin Süresinin Değiştirilememesi................................... 631
1. Genel olarak................................................................................................ 631
2. Tarafların durumunda değişiklik............................................................... 632
III. Toplu İş Sözleşmesinin Yürürlük Başlangıcının Geriye Götürülebilmesi... 632
1. Genel olarak................................................................................................ 632
2. Yürürlüğün geriye götürülmesinden etkilenecek sözleşme hükümleri... 634
3. Yürürlüğün geriye götürülmesinden yararlanabilecek olanlar................ 635
IV. Toplu İş Sözleşmesinin Sona Ermesi............................................................ 638
V. Toplu İş Sözleşmesinin Feshi......................................................................... 639
§ 66. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ.................................... 640
I. Genel Olarak................................................................................................... 640
II. Toplu İş Sözleşmesinin Hükümsüzlüğüne İlişkin Bazı Sorunlar................ 642
§ 67. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİ SONA ERDİRMEYEN DURUMLAR............ 644
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TOPLU İŞ UYUŞMAZLIKLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI
BİRİNCİ KESİM
GENEL BİLGİLER
§ 68. İŞ UYUŞMAZLIKLARI VE TOPLU İŞ UYUŞMAZLIĞI KAVRAMI........... 647
I. Hak ve Menfaat Uyuşmazlıkları.................................................................... 647
II. Bireysel ve Toplu İş Uyuşmazlıkları.............................................................. 648
§ 69. TOPLU İŞ UYUŞMAZLIKLARININ ÇÖZÜMÜ.......................................... 649
I. Çeşitli Sistemler.............................................................................................. 649
1. Grev ve lokavt yasağı ve zorunlu tahkim................................................. 649
2. Sınırlı bir grev ve lokavt serbestisi........................................................... 649
3. Geniş bir grev ve lokavt serbestisi............................................................ 649
II. Türkiye’deki Sistem........................................................................................ 650
1. Barışçı yolların amacı............................................................................... 650
2. Barışçı yol türleri...................................................................................... 651
İKİNCİ KESİM
ARABULUCULUK
§ 70. OLAĞAN ARABULUCULUK....................................................................... 652
I. Arabuluculuk Kavramı................................................................................... 652
II. Resmi Arabuluculuk Teşkilâtı........................................................................ 653
III. Arabulucunun Tespiti, Atanması ve Faaliyetleri . ........................................ 653
1. Uyuşmazlığın tespiti................................................................................. 653
2. Arabulucunun atanması ve faaliyetleri.................................................... 654
3. Arabuluculuğun hukuki niteliği............................................................... 655
§ 71. OLAĞANÜSTÜ ARABULUCULUK............................................................. 657
XX
ÜÇÜNCÜ KESİM
GREV VE LOKAVT
§ 72. GREV VE LOKAVT KAVRAMLARI........................................................... 658
I. Grev İle Lokavt Hakları Arasındaki Nitelik Farkı......................................... 658
II. Grev ............................................................................................................... 660
1. Grevle ilgili yasal tanımlamalar .............................................................. 660
2. Kanuni grevin unsurları........................................................................... 660
III. Lokavt.............................................................................................................. 662
1. Lokavtla ilgili yasal tanımlamalar ve sınırlamalar.................................. 662
2. Kanuni lokavtın unsurları........................................................................ 662
§ 73. GREV VE LOKAVT KARARLARI VE UYGULAMASI............................... 665
I. Grev ve Lokavt Kararları Alma Yetkisi.......................................................... 665
1. Grev kararı alma yetkisi........................................................................... 665
2. Lokavt kararı alma yetkisi........................................................................ 665
II. Grev ve Lokavt Kararlarının Alınması, Tebliği ve İlânı................................ 666
1. Grev ve lokavt kararlarının alınması......................................................... 666
2. Grev ve lokavt kararlarının tebliği ve ilânı................................................ 667
III. Grev Oylaması................................................................................................. 667
1. Oylamanın yapılması................................................................................ 667
2. Oylamanın sonucu ve hükümleri............................................................. 668
IV. Grev ve Lokavtın Uygulanması...................................................................... 669
1. Uygulama başlangıcının azami süresi ve uygulama tarihinin................. 669
2. Sürelere uymamanın sonuçları................................................................. 670
§ 74. GREV VE LOKAVTIN SONUÇLARI.......................................................... 671
I. İşyerinden Ayrılma Zorunluluğu................................................................... 671
1. Grev halinde................................................................................................ 671
2. Lokavt halinde............................................................................................ 672
II. Grev ve Lokavta Katılamayacak İşçiler......................................................... 672
1. Düzenlemenin amacı ve kapsamı............................................................ 673
2. Grev ve lokavta katılamayacak işçilerin tespiti....................................... 673
3. Grev ve lokavta katılamayacak işçilerin ismen belirlenmesi.................. 674
III. Grev ve Lokavtın İş Sözleşmelerine Etkisi.................................................... 674
1. İş sözleşmelerinin askıda kalması............................................................ 674
2. İşçinin başka iş tutamaması ve işverenin başkalarını
çalıştıramaması......................................................................................... 677
IV. Grev ve Lokavtın Konut Haklarına Etkisi..................................................... 678
V. Grev ve Lokavt Uygulamasının Çalışma Hürriyeti ile Olan İlişkileri.......... 678
1. Genel olarak.............................................................................................. 678
2. Alt işverenin ve işçilerinin çalışma hürriyeti........................................... 679
3. Grev sırasında işin başka bir işverene ait işyerinde yaptırılması........... 679
VI. Grev ve Lokavt Gözcüleri............................................................................... 680
§ 75. GREV VE LOKAVT HAKLARININ
KÖTÜYE KULLANILMASI........................................................................ 681
XXI
I. Genel Olarak................................................................................................... 681
II. Lokavtın İşyerini Temelli Kapatmak Amacıyla Yapılması........................... 681
III. Grev Sırasındaki Maddî Zarardan Sendikanın Sorumluluğu...................... 682
§ 76. GREV VE LOKAVTIN SONA ERMESİ...................................................... 683
I. Grev ve Lokavtı Sona Erdiren Durumlar...................................................... 683
1. İşçi veya işveren tarafının sona erdirme kararı....................................... 683
2. İşçi veya işveren sendikasının son bulması ............................................ 683
3. İşçi sendikasının üyelerini kaybetmesi.................................................... 683
II. Grev ve Lokavtın Sona Ermesinin Sonuçları................................................ 684
DÖRDÜNCÜ KESİM
GREV VE LOKAVT YASAKLARI VE ERTELEME
§ 77. GREV VE LOKAVT YASAKLARI VE YÜKSEK HAKEM
KURULUNA BAŞVURMA........................................................................... 684
I. Genel Olarak................................................................................................... 684
II. Grev ve Lokavt Yasakları................................................................................ 685
1. Savaş halinde ve seferberlik süresince..................................................... 685
2. Olağanüstü hallerde.................................................................................. 686
3. Sıkıyönetim halinde.................................................................................. 686
III. Yasaklarda Yüksek Hakem Kuruluna Başvurma.......................................... 686
1. Başvuru...................................................................................................... 686
2. Yüksek Hakem Kurulunun kuruluşu....................................................... 687
3. Yüksek Hakem Kurulunun çalışma esasları............................................ 687
§ 78. GREV VE LOKAVTIN ERTELENMESİ..................................................... 688
1. Erteleme süresi içinde.............................................................................. 689
2. Erteleme süresinin bitiminden sonra...................................................... 689
BEŞİNCİ KESİM
TOPLU HAK UYUŞMAZLIKLARI VE MAHKEMEYE BAŞVURMA
§ 79. YORUM VE EDA DAVALARI...................................................................... 691
§ 80. EDA DAVASINDA FAİZ.............................................................................. 692
ALTINCI KESİM
ÖZEL HAKEME BAŞVURMA
§ 81. ÖZEL HAKEME BAŞVURULABİLECEK DURUMLAR............................ 693
§ 82. ÖZEL HAKEM KARARLARININ NİTELİĞİ............................................. 693
YEDİNCİ KESİM
KANUN DIŞI GREV VE LOKAVT
§ 83. KANUN DIŞI GREV VE SONUÇLARI....................................................... 694
I. Kanun Dışı Grev............................................................................................. 694
1. Amaca aykırılık......................................................................................... 694
XXII
2. Kanun hükümlerine aykırılık................................................................... 694
II. Kanun Dışı Grevin Sonuçları......................................................................... 694
1. Kanun dışı grevin hukuki sonuçları......................................................... 694
2. Kanun dışı greve ilişkin ceza hükümleri................................................. 700
§ 84. KANUN DIŞI LOKAVT VE SONUÇLARI................................................... 700
I. Kanun Dışı Lokavt.......................................................................................... 700
1. Amaca aykırılık........................................................................................... 701
2. Kanun hükümlerine aykırılık..................................................................... 701
II. Kanun Dışı Lokavtın Sonuçları..................................................................... 701
1. Kanun dışı lokavtın hukuki sonuçları..................................................... 701
2. Kanun dışı lokavtın cezai sonuçları......................................................... 701
XXIII
KI­SALT­MA­LAR
Ank.BD
: An­ka­ra Ba­ro­su Der­gi­si
ag
: adı ge­çen
age
: adı ge­çen eser
agm
: adı ge­çen ma­ka­le
ags
: adı ge­çen se­mi­ner
AÜHFD
: An­ka­ra Üni­ver­si­te­si Hu­kuk Fa­kül­te­si Der­gi­si
AÜSBFD
: An­ka­ra Üni­ver­si­te­si Si­ya­sal Bi­lim­ler Fa­kül­te­si Der­gi­si
AY
: Ana­ya­sa
AYM
: Ana­ya­sa Mah­ke­me­si
B
: Bir­le­şim
b. : bent
BGB
: Bür­ger­lic­hes Ge­setz­buch (Al­man Me­de­ni Ka­nu­nu)
BK
: Türk Borç­lar Ka­nu­nu
bkz.
: ba­kı­nız
c. : cüm­le
CSTD
: Cum­hu­ri­yet Se­na­to­su Tu­ta­nak Der­gi­si
Çalışma ve Toplum : Ekonomi ve Hukuk Dergisi, Birleşik Metal-İş, İstanbul
Çi­men­to İşv. D.
: Çi­men­to Müs­tah­sil­le­ri İş­ve­ren­le­ri Sen­di­ka­sı (ÇMİS) ya­yın or­
ga­nı, An­ka­ra
DK
: 2908 sa­yı­lı Der­nek­ler Ka­nu­nu
dn. : dip­no­tu
E. : Esas
f.
: fık­ra
HD
: Hukuk Dairesi
HFD
: Hukuk Fakültesi Dergisi
HGK
: Hukuk Genel Kurulu
HMK
: Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Gı­da İş­ve­ren
: Tür­ki­ye Gı­da Sa­na­yii İş­ve­ren­le­ri Sen­di­ka­sı Ya­yın Or­ga­nı, İs­tan­
bul
İBD
: İs­tan­bul Ba­ro­su Der­gi­si
İHD
: İş Hu­ku­ku Der­gi­si, İs­tan­bul
XXIV
İHU
: İş Hu­ku­ku Uy­gu­la­ma­sı, Ka­rar­lar ve İn­ce­le­me­le­ri, İs­tan­bul
İİK
: İc­ra ve İf­lâs Ka­nu­nu
İKİD
: İl­mî ve Ka­zaî İç­ti­had­lar Der­gi­si, An­ka­ra-İs­tan­bul
ILO
: International Labour Organization (Uluslararası Çalışma
Örgütü)
İN­TES İşv. D.
: Tür­ki­ye İn­şa­at ve Te­si­sat Mü­te­ah­hit­le­ri İş­ve­ren Sen­di­ka­sı ya­yın
or­ga­nı, An­ka­ra
İkt. ve Mal. D.
: İk­ti­sat ve Ma­li­ye Der­gi­si, İs­tan­bul
İş ve HD
: İş ve Hu­kuk Der­gi­si, İz­mit
İş Hİ­KİD
: İş Hu­ku­ku İl­mî ve Ka­zaî İç­ti­hat­lar Der­gi­si, An­ka­ra
İş K. : İş Ka­nu­nu
İşl. ve HD.
: İş­let­me ve Hu­kuk Der­gi­si, İs­tan­bul
İşv. D.
: İş­ve­ren Der­gi­si, An­ka­ra
İTİA
: İk­ti­sa­dî ve Ti­ca­rî İlim­ler Aka­de­mi­si
İÜHFM
: İs­tan­bul Üni­ver­si­te­si Hu­kuk Fa­kül­te­si Mec­mu­a­sı
İÜ­İFM
: İs­tan­bul Üni­ver­si­te­si İk­ti­sat Fa­kül­te­si Mec­mu­a­sı
K. : Ka­rar
Kamu-İş
: İş Hu­ku­ku ve İk­ti­sat Der­gi­si, Ka­mu İş­let­me­le­ri İş­ve­ren­le­ri Sen­
di­ka­sı Der­gi­si, An­ka­ra
Türk Ka­mu-Sen
: Tür­ki­ye, Ma­den, Ener­ji ve Hiz­met Sek­tö­rü Ka­mu İş­ve­ren­le­ri
Sen­di­ka­sı Der­gi­si, An­ka­ra (Der­gi­nin ya­yı­nı­na son ve­ril­miş­tir)
karş.
: kar­şı­laş­tı­rı­nız
KHK
: Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me
KİP­LAS
: Tür­ki­ye Kim­ya, Pet­rol, Las­tik ve Plas­tik Sa­na­yii İş­ve­ren­le­ri
Sen­di­ka­sı Ya­yın Or­ga­nı, İs­tan­bul
Ko­op. K.
: 1163 sa­yı­lı Ko­o­pe­ra­tif­ler Ka­nu­nu
Legal HD
: Legal Hukuk Dergisi, İstanbul.
Legal İHD
: Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, İstanbul
Legal YKİ
: Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Yargı
Kararları ve İncelemeleri Dergisi, İstanbul
m. : mad­de
MERCEK
: Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası dergisi, İstanbul
MESS Ga­ze­te­si
: Tür­ki­ye Me­tal Sa­na­yi­ci­le­ri Sen­di­ka­sı ya­yın or­ga­nı, İs­tan­bul
MGK
: Mil­lî Gü­ven­lik Kon­se­yi
MK
: Türk Me­de­nî Ka­nu­nu
MMTD
: Mil­let Mec­li­si Tu­ta­nak Der­gi­si
N
: ke­nar nu­ma­ra­sı
O
: Otu­rum
Rn.
: Rand­num­mer (ke­nar nu­ma­ra­sı)
XXV
RG
: Res­mi Ga­ze­te
RKD
: Res­mî Ka­rar­lar Der­gi­si, Ada­let Ba­kan­lı­ğı, An­ka­ra
s
: sayfa
S
: Sayı
Selüloz - İş
: Türkiye Selüloz, Kağıt ve Mamülleri İşçileri Sendikası yayın organı, İzmit
Sicil İHD
: MESS İş Hukuku Dergisi, İstanbul
SK
: 2821 sa­yı­lı Sen­di­ka­lar Ka­nu­nu
STSK
: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
t. : ta­rih
TCK
: Türk Ceza Kanunu
Teks­til İşv. D
: Tür­ki­ye Teks­til Sa­na­yii İş­ve­ren­le­ri Sen­di­ka­sı Der­gi­si, İs­tan­bul
TİK
: Türk İç­ti­hat­la­rı Kül­li­ya­tı, İs­tan­bul
TİSK Akademi
: Türkiye
Ankara.
TO­DA­İE
: Tür­ki­ye ve Or­ta­do­ğu Am­me İda­re­si Ens­ti­tü­sü
Top­rak İşv.
: Tür­ki­ye Top­rak Se­ra­mik ve Cam Sa­na­yii İş­ve­ren­le­ri Sen­di­ka­sı
ya­yı­nı, İs­tan­bul
TSGLK
: 2822 sa­yı­lı Top­lu İş Söz­leş­me­si Grev ve Lo­kavt Ka­nu­nu
İşveren
Sendikaları
Konfederasyonu
dergisi,
TTK
: Türk Ticaret Kanunu
TÜ­HİS
: Türk Ağır Sa­na­yii ve Hiz­met Sek­tö­rü Ka­mu İş­ve­ren­le­ri Sen­di­
ka­sı
Der­gi­si, An­ka­ra
TÜ­TİS
: Türk Ulaş­tır­ma Ka­mu İş­ve­ren­le­ri Sen­di­ka­sı Der­gi­si, An­ka­ra
(Der­gi­nin ya­yı­nı­na son ve­ril­miş­tir)
vd.
: ve de­va­mı
v.s.
: ve sa­ir
Yarg. HGK
: Yar­gı­tay Hu­kuk Ge­nel Ku­ru­lu
Yarg. İBK
: Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
Yarg. 9. HD
: Yar­gı­tay 9. Hu­kuk Da­i­re­si
Yarg. 10. HD
: Yar­gı­tay 10. Hu­kuk Da­i­re­si
Yarg. 21.HD
: Yar­gı­tay 21. Hu­kuk Da­i­re­si
Ya­sa D
: Ya­sa Hu­kuk Der­gi­si, İs­tan­bul
Yön.
: Yö­net­me­lik
YKD
: Yar­gı­tay Ka­rar­la­rı Der­gi­si, An­ka­ra
Download

Ürünün içerik detayı için TIKLAYINIZ