Doç. Dr. Nuray TERZİ
HEDGE FONLAR
Küresel Finans Piyasalarının
Gizemli Oyuncuları
Genişletilmiş ve Gözden Geçirilmiş
2. Baskı
Beta
Yay›n No
: 2102
İşletme-Ekonomi Dizisi : 312
2. Baskı - Ağustos 2014 - İSTANBUL
ISBN 978 - 605 - 377 - 020 - 6
Cop­yright© Bu ki­ta­b›n bu ba­s›­s›­n›n Tür­ki­ye’de­ki ya­y›n hak­la­r› BE­TA Ba­s›m Ya­y›m
Da­€›­t›m A.fi.’ye ait­tir. Her hak­k› sak­l›­d›r. Hiç­bir bö­lü­mü ve pa­rag­ra­f› k›s­men ve ­ya
ta­ma­men ya da özet ha­lin­de, fo­to­ko­pi, fak­si­mi­le ve ­ya bafl­ka her­han­gi bir fle­kil­de ço­
€al­t›­la­maz, da­€›­t›­la­maz. Nor­mal öl­çü­yü aflan ik­ti­bas­lar ya­p›­la­maz. Nor­mal ve ka­nu­nî
ik­ti­bas­lar­da kay­nak gös­te­ril­me­si zo­run­lu­dur.
Dizgi
: Beta Basım A.Ş.
Baskı - Cilt
: Net K›rtasiye Tan. ve Matbaa San. Tic. Ltd. fiti. Taksim Cad. Yo€urtçu Faik Sok. No: 3 Taksim Beyo€lu/‹STANBUL
(Sertifika No: 13723) Tel: (0-212 249 40 60)
Kapak Tasar›m : Gülgonca Çarpık
Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136)
Narl›bahçe Sokak Damga Binas› No: 11
Ca€alo€lu - ‹STANBUL
Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77
Fax: (0-212) 511 36 50
www.betayayincilik.com
İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ
Küresel finans krizi ile popülerliği artan hedge fonların,
Türk finans piyasasında önemi giderek artmaktadır. Küresel finans krizinin tam ortasında Türkiye’de bir hedge fon (serbest
yatırım fonu) kurulmasının hedge fon piyasasının gelişimi için
önemli olacağı bu kitabın ilk baskısının temel sonuçlarından
biri idi. İlk baskıda krizin hedge fon piyasasının gelişimi için bir
fırsat olacağı ve krizden öğrenilen deneyimler ile hedge fon piyasasının sağlam temellere dayanılarak kurulabileceği vurgulanmıştı. Nitekim, ilk hedge fonun 2008 yılının sonunda faaliyete
geçmesinden bu yana Türkiye’de kurulan hedge fon sayısında
bir artış yaşanmış ve hedge fonların Türk finans piyasasındaki
varlıkları hissedilmeye başlanmıştır.
Kitabın bu ikinci baskısında dünyada ve Türkiye’deki hedge fonların gelişimine ilişkin değerler mevcut veriler ışığında
yenilenmiştir. ABD ve AB’de hedge fonlara ilişkin yapılan düzenlemeler gözden geçirilmiştir. Türkiye’de Sermaye Piyasası
Kurulu’na kayıtlı hedge fonlar bir tablo halinde sunulmuş ve
bazı hedge fonların stratejik yatırım bilgilerine yer verilmiştir.
Ayrıca, Türkiye’deki hedge fonlara ilişkin hukuksal düzenlemelere daha geniş yer ayrılmıştır.
Kitabın finans dünyasına ilgi duyan herkese yararlı olmasını diliyorum.
İstanbul, 2014
Doç. Dr. Nuray Terzi
ÖNSÖZ
Son dönemlerin hızla gelişen bir sektörü olan hedge fonlar,
sundukları kazanç potansiyeli ile finansal piyasalarının en çok
ilgi çeken oyuncuları haline gelmiştir. Gelişmiş teknikler kullanan hedge fonların risk alma potansiyeli oldukça yüksektir.
Yaşadığımız küresel finans kriz ile birlikte finans piyasalarına etkileri tartışılmaya başlanan hedge fonlar, Türk finans piyasasında da yeni gelişmeye başlamıştır ve yeterince bilinmemektedir.
Bu kitap, hedge fonların küresel finans piyasalarındaki gelişimi ve rolüne odaklanmaktadır. Hedge fonlar, finansal
sistem ve finansal istikrar arasındaki ilişkileri açısından incelenmektedir. Ayrıca, Türkiye’de hedge fonların gelişimi ve Türk
finans piyasasına etkileri değerlendirilmektedir. Hedge fon
konusunda yapılan çalışmalar ülkemizde sınırlı oduğundan bu
kitap finansal piyasalar ile ilgilenenlere önemli bir katkı sağlayacaktır.
Bu çalışmanın ortaya çıkması kuşkusuz değerli kişilerin
yardımı ile olmuştur. Akademik yaşantımda desteklerini esirgemeyen Prof. Dr. Müfit Akyüz’e ve Prof. Dr. Nurdan Aslan’a en
içten teşekkürlerimi sunmak istiyorum. Tüm kariyerim boyunca
her koşulda yanımda olan ve anlayışlarını esirgemeyen anne
ve babama, beni sabırla bekleyen yeğenlerim Neşet, Batuhan,
Aleyna ve Eliz’e sonsuz minnettarım.
İstanbul, 2009
Öğr. Gör. Dr. Nuray Terzi
İÇİNDEKİLER
İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ........................................................... III
ÖNSÖZ......................................................................................... V
TABLOLAR.................................................................................. XI
GRAFİKLER...............................................................................XIII
ŞEKİLLER...................................................................................XIII
GİRİŞ.............................................................................................1
1. HEDGE FONLARA GENEL BİR BAKIŞ...............................7
1.1 Hedge Fonların Tanımı.................................................7
1.2 Hedge Fonların Tarihsel Gelişimi............................... 11
1.3 Hegde Fonların Özellikleri.......................................... 16
1.4 Hedge Fonların Diğer Fonlardan Farkı...................... 25
1.5 Hedge Fonların Olumlu ve Olumsuz Yönleri............ 30
2. HEDGE FON SEKTÖRÜNÜN GELİŞİMİ........................... 37
2.1 Hedge Fon Yapısı........................................................ 37
2.2 Hegde Fon Sektörünün Gelişimi................................ 43
2.3 Hedge Fonlarda Yatırım Stratejileri............................. 56
2.4 Hedge Fonların Fonu................................................. 71
2.5 Hedge Fon Yatırım Davranışındaki Değişimler......... 80
VIII
3. FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE HEDGE FONLAR................ 85
3.1 Finansal Sistem ve Hedge Fonlar............................... 85
3.2 Kredi Kurumları ve Hedge Fonlar.............................. 87
3.3 Merkez Bankaları ve Hedge Fonlar............................ 89
3.4 Diğer Piyasa Katılımcıları ve Hedge Fonlar............... 91
3.5 Finansal Piyasalar Üzerinde Hedge Fonların
Etkileri.......................................................................... 96
4. FİNANSAL İSTİKRAR VE HEDGE FONLAR................... 105
4.1 Finansal İstikrar ve Hedge Fonlar Arasındaki İlişki... 105
4.2 Finansal Aracılar ve Hedge Fonlar........................... 110
4.3 Sistemik Risk ve Hedge Fonlar................................. 112
4.4 Sistemik Risk ve Önemli Hedge Fon Deneyimleri.... 124
5. HEDGE FON SEKTÖRÜ DÜZENLEMELERİ................... 131
5.1 Amerika Birleşik Devletleri....................................... 132
5.2 Japonya...................................................................... 136
5.3 Avrupa Ülkelerindeki Düzenlemeler........................ 138
5.3.1 İngiltere......................................................... 139
5.3.2Almanya........................................................ 141
5.3.3 Diğer Avrupa Ülkelerindeki Düzenlemeler... 142
5.4 Offshore Düzenlemeler............................................. 146
6. TÜRKİYE’DE HEDGE FONLAR....................................... 149
6.1 Türkiye’de Hedge Fon Düzenlemesinin Amaçları... 150
6.2 Türk Finans Piyasasında Hedge Fonların
Gelişimi...................................................................... 156
6.3 Türkiye’de Hedge Fonlara İlişkin Hukuksal
Düzenlemeler............................................................ 164
IX
6.4 Türkiye’de Hedge Fonların Risk Yönetim
Sistemine İlişkin Düzenlemeleri............................... 178
6.5 Türk Hedge Fonlar ile Yabancı Hedge Fonları
Ayıran Nitelikler......................................................... 184
6.6 Türk Finans Piyasasında Hedge Fonların
Uygulanabilirliği........................................................ 185
7. 2008 KRİZİ ve HEDGE FONLAR.................................... 191
7.1 2008 Krizi ve Hedge Fonların Rolü.......................... 191
7.2 2008 Krizinin Genel Etkileri...................................... 195
7.3 2008 Krizinin Türkiye Ekonomisine Etkileri............. 198
SONUÇ...................................................................................... 203
SÖZLÜK.................................................................................... 209
KAYNAKÇA............................................................................... 223
DİZİN........................................................................................ 233
TABLOLAR
Tablo 1
Hedge Fonlar ile Geleneksel Fonların
Karşılaştırılması.................................................... 26
Tablo 2
Hedge Fonların Fayda Maliyet Analizi................ 36
Tablo 3.
En Büyük Fon Yöneticileri, 2013........................ 40
Tablo 4
En Büyük Hedge Fonlar, 2012............................ 41
Tablo 5
Hedge Fonlara Sağlanan Hizmetler.................... 42
Tablo 6
Hedge Fonların Coğrafi Dağılımı (%)................. 47
Tablo 7
Merkez Ofislerine Göre Hedge Fonlar (%)........ 48
Tablo 8
En Büyük Hedge Fon Baş Brokerları, 2012....... 52
Tablo 9
Hedge Fonların Diğer Fonlar İçindeki Payı........ 53
Tablo 10
Hedge Fonlarda Ortalama Ücretler..................... 55
Tablo 11
Hedge Fon Grupları ve Yatırım Stratejileri......... 58
Tablo 12
Hedge Fon Yatırım Stratejilerinin Dağılımı (%)... 67
Tablo 13
Hedge Fon Yatırım Stratejilerinin Performansı... 68
Tablo 14
Bölgelere Göre Hedge Fonların Performansı..... 69
Tablo 15
Yıllık Ortalama Yıpranma Oranı, 1994-2003...... 70
Tablo 16
En Büyük Hedge Fonların Fonu, 2013 .............. 75
XII
Tablo 17
Hedge Fonların Fonu Merkez Ofislerinin
Dağılımı (%)......................................................... 76
Tablo 18
Hedge Fonların Fonu Yatırım Stratejilerinin
Dağılımı (%)......................................................... 78
Tablo 19
Hedge Fonların Fonu Yatırım Stratejileri
Performansı, 2012-2013....................................... 79
Tablo 20
Hedge Fonların Fonunda Performans ve
Yönetim Ücretleri................................................. 80
Tablo 21
Hedge Fon Stratejileri Getiri Değişimi (2000-06)... 83
Tablo 22
Hedge Fon Stratejileri Getiri Değişimi (2007-14)... 84
Tablo 23
Hedge Fonlar ve Kayıpları, Milyon Dolar........ 123
Tablo 24
Bazı Avrupa Ülkelerinde Hedge Fonun
Kurulma Biçimleri.............................................. 143
Tablo 25
Bazı Avrupa Ülkelerinde Hedge Fonun
Oluşum Yapısı.................................................... 144
Tablo 26
Bazı Avrupa Ülkelerinde Hedge Fonun
Düzenlenme Biçimleri....................................... 145
Tablo 27
Bazı Avrupa Ülkelerinde Hedge Fonların
Dağıtım Kanalları............................................... 146
Tablo 28
Türkiye’de SPK’ya Kayıtlı Olan Serbest
Yatırım Fonları................................................... 158
Tablo 29
Risk Yönetim Sistemi Oluşturulmasında
Uygulanacak İlkeler........................................... 180
GRAFİKLER
Grafik 1
Hedge Fonların Gelişimi..................................... 45
Grafik 2
Hedge Fonların Sayısı.......................................... 46
Grafik 3
Yönetim Altında Bulunan Fonların New York
ve Londra’daki Payları......................................... 49
Grafik 4
Avrupa’da Hedge Fonların Ülkelere Göre
Dağılımı, 2012...................................................... 50
Grafik 5
Hedge Fonların Sermaye Kaynakları (%)........... 51
Grafik 6
Hedge Fonların Fonu, 1991-2013,
Milyar Dolar......................................................... 73
Grafik 7
Hedge Fonların Fonu, 1991-2013........................ 74
Grafik 8
Hedge Fonların Fonunun Coğrafi Bölgelere
Göre Dağılımı, %................................................. 77
Grafik 9
Offshore Hedge Fon Merkezleri....................... 147
ŞEKİLLER
Şekil 1.
Basit Bir Hedge Fon Yapısı.................................. 38
Download

Ürünün içerik detayı için TIKLAYINIZ