GÖZLEMSEL İLAÇ ÇALIŞMALARI KILAVUZU
1.
2.
3.
3.1.
3.2.
3.3.
4.
4.1.
4.2.
4.3.
4.4.
4.5.
4.6.
4.7.
4.8.
5.
5.1.
15.07.2014
AMAÇ
Bu kılavuz, gözlemsel ilaç çalışmalarının planlanması, yürütülmesi ve
değerlendirilmesi için asgari şartları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.
KAPSAM
Bu kılavuz, ülkemizde yürütülen ve yürütülmesi planlanan gözlemsel ilaç
çalışmalarını kapsamaktadır.
Retrospektif çalışmalar bu kılavuz kapsamı dışındadır.
TANIMLAR
Gözlemsel ilaç çalışması: İlaçların Türkiye’de ruhsat aldığı endikasyonları, pozoloji
ve uygulama şekillerinde, Sağlık Bakanlığının güncel tanı ve tedavi kılavuzlarına
uygun olarak tedavisi devam eden hastalarda, spontan reçete edilen ilaca ait verilerin
toplandığı epidemiyolojik çalışmalarıdır.
Koordinatör hekim: Çok merkezli gözlemsel ilaç çalışmasında katılımcı hekimler,
çalışmanın yürütüldüğü kurum/kuruluş ve destekleyici arasındaki koordinasyonu
sağlamaktan sorumlu olmak üzere görevlendirilen uzmanlığını veya doktorasını
tamamlamış hekim veya diş hekimidir.
Katılımcı hekim: Hastalardan, gözlemsel ilaç çalışması planına/protokolüne uygun
şekilde veri toplayan hekimdir.
GENEL ŞARTLAR
Gözlemsel ilaç çalışmalarında prensip olarak hastayı çalışmaya dâhil etmeye karar
vermeden önce koordinatör hekim veya katılımcı hekim dışındaki bir hekim tarafından
hastanın tedavisine başlanılmış ve tedavide kullanılacak olan ilacın reçete edilmiş
olması gerekmektedir. Hasta çalışmaya dâhil edilmeden önce başlanılmış olan ilaç
çalışma esnasında ya da sonrasında koordinatör hekim veya katılımcı hekim tarafından
da reçete edilebilir.
Gözlemsel ilaç çalışmalarında, ilgili disiplinlerdeki Sağlık Bakanlığının güncel tanı ve
tedavi kılavuzlarına göre planlama, yürütme, değerlendirme yapılması gerekir.
Bu çalışmalar önceden tasarlanmış bir soruya göre formüle edilmiş tıbbi bilimsel bir
amaç taşımalıdır. Seçilen tasarım, verilerin toplanması ve değerlendirilmesi ile ilgili
planlanan yöntemler bu soruya cevap bulunmasına uygun olmalıdır.
Bir çalışmanın gözlemsel ilaç çalışması olarak kabul edilebilmesi için reçeteleyen
hekim herhangi bir etki altında kalmamalıdır.
İlaç, hastanın gözlemsel ilaç çalışmasına dâhil edilmesi amacıyla reçete edilmemelidir.
İlacın reçetelenmesi ve bir hastanın gözlemsel ilaç çalışmasına alınması birbirinden
ayrı tutulması gereken iki konudur. Bu ayrım, bir hastanın ancak tedavi kararı
verildikten sonra çalışmaya alınması örneğinde olduğu gibi sağlanır.
Bu çalışmalar bir müstahzarın kullanımını teşvik etmek amacıyla planlanamaz veya
yürütülemez.
Bu çalışmaların planında/protokolünde müstahzar adı yerine etkin madde adı
kullanılmalıdır.
Gözlemsel ilaç çalışmaları promosyonel amaçla yapılamaz.
METODOLOJİ
Gözlemsel ilaç çalışmaları piyasadaki mevcut ilaçlar hakkında bilgi toplamaya
yarayan birçok metodolojik araçtan birisidir. Uygun aracın seçimi gözlemlerin
hedefine göre belirlenir. Bu nedenle, belirli bir soru için seçilen araç, o soruyu
cevaplamak için metodolojik açıdan uygun, bilgi sağlayıcı ve hasta sayısı bakımından
yeterli olmalıdır.
1
GÖZLEMSEL İLAÇ ÇALIŞMALARI KILAVUZU
5.2.
5.3.
5.4.
6.
6.1.
6.2.
6.3.
6.4.
6.5.
7.
7.1.
7.2.
8.
8.1.
8.2.
15.07.2014
Gözlemsel ilaç çalışması planında/protokolünde, çalışmanın yapılma gerekçesi ve
örneklem büyüklüğü, literatür ve diğer bilgiler eşliğinde ayrıntılı olarak
açıklanmalıdır.
Gözlemsel ilaç çalışmalarının farklı tasarım ve formları mevcut olup, cevaplanacak
soruya bağlı olarak gözlem şartları da farklı olabilir. Bu nedenle, tanıya yönelik
tetkiklerin kapsamı belirlenmeli veya yayınlanmış kılavuzlar referans olarak
alınmalıdır.
Çalışmanın yapıldığı popülasyon, normalde genel kullanıcı popülasyonu için mümkün
olduğunca temsil edici olmalı ve çalışmanın spesifik olarak hedeflenen amaçları
dışında seçim yapılmamış bir popülasyon olmalıdır.
ÇALIŞMA AMACI
Gözlemsel ilaç çalışmalarının olası amaçları aşağıdaki hususlardan bazıları olabilir:
İlaçların güvenlilik sorunlarının saptanması veya pazarlama koşulları altında beklenen
güvenlilik profilinin doğrulanması amacıyla risk faktörlerini saptamak,
Reçetelenme alışkanlıkları, tedaviyi kabul etme ve tedavi uyuncu hakkında bilgi
toplamak,
Rutin kullanım koşulları altında, klinik araştırmalara dâhil edilemeyen gruplarda, alt
gruplarda, yanıt vermeyenleri karakterize etmek gibi amaçlar doğrultusunda etkililikle
ilgili daha fazla veri toplamak,
Hastalığın ciddiyeti, eşlik eden hastalıkların ortaya konması, yaşlılar, çocuklar gibi
özel gruplar hakkında veri toplamak,
İlaçların yaşam kalitesi üzerine etkileri hakkında veri toplamak.
KOORDİNATÖR HEKİM VEYA KATILIMCI HEKİMLER
Sağlık kurumlarında/kuruluşlarında yapılacak çok merkezli gözlemsel ilaç çalışmaları,
koordinatör hekimin sorumluluğunda, çalışmanın niteliğine uygun bir ekiple yürütülür.
Tedavide hangi ilaçların kullanılacağı ve tedaviye hangi koşullarda son verileceği veya
değiştirileceği hususlarında koordinatör hekim veya katılımcı hekime müdahale
edilemez.
ÇALIŞMA PLANI/PROTOKOLÜ
Gözlemsel ilaç çalışmasına başlamadan önce, tıp ve istatistikteki son gelişmeleri de
yansıtacak şekilde bir gözlem ve değerlendirme planı hazırlanmalıdır. Gözlem planı
rutin uygulamaya yönelik olmalıdır.
Çalışma planı asgari olarak aşağıdaki hususları içermelidir:
8.2.1. Gözlemsel ilaç çalışmasının hangi soruları cevaplamak için neden uygun bir
araç olduğuna dair gerekçeler,
8.2.2. Katılımcı hekimlerin veya merkezlerin çalışmaya seçilme kriterleri,
8.2.3. Çalışmaya alınacak hastaların dâhil edilme ve dışlanma kriterleri,
8.2.4. Hedef parametreler, bunların çalışma ile ilgisi ve soruları cevaplamadaki rolü,
8.2.5. Muhtemel kofaktörler/kovaryantlar ve bunların nasıl kontrol edileceği,
8.2.6. Çalışma süresi ve sonlandırma kriterleri,
8.2.7. Gözlem için gerekli veri toplama araçları,
8.2.8. Çalışmaya alınacak hasta sayısı, uluslararası bir çalışma ise çalışmaya katılan
ülkeler ve bu ülkelerdeki hasta sayıları,
8.2.9. Kullanılacak istatistiksel yöntemler,
8.2.10. Çalışmanın denetlenmesi, koordinasyonu gibi sorumlulukların belirtilmesi.
2
GÖZLEMSEL İLAÇ ÇALIŞMALARI KILAVUZU
9.
9.1.
9.2.
9.3.
9.4.
9.5.
9.6.
9.7.
9.8.
9.9.
9.10.
9.11.
9.12.
10.
11.
11.1.
15.07.2014
ÇALIŞMA BAŞVURUSU VE İZNİ
Destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli çalışmalarda
katılımcı hekim) Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na başvurmak ve izin almak
zorundadır.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul ”una
ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na eş zamanlı başvuru yapılabilir.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul”u
onayı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan izin alınmadan kesinlikle
çalışmaya başlatılamaz.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu internet sitesinde yayımlanan başvuru formu, üst
yazı örneği ve ekleri kullanılarak başvurunun yapılması gerekmektedir.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna yapılacak olan ilk başvuruda, başvurunun
değerlendirilmeye alınabilmesi için Kurumun belirlediği ve internet sayfasında
yayımladığı başvuru ücreti yatırılmalıdır, başvuru ücretinin ödendiğine dair banka
dekontunun aslı ve iki fotokopisinin başvuru dosyasına eklenmesi gerekmektedir.
Uzmanlık tezleri veya akademik amaçlı çalışmalar için başvuru ücreti yatırılmasına
gerek yoktur. Ancak, söz konusu çalışmanın uzmanlık tezi veya akademik amaçlı
olduğuna dair ana bilim dalı başkanı veya eğitim sorumlusu tarafından onaylanan
belgenin başvuru dosyasına eklenmesi gerekmektedir.
Başvuru sahibi, üst yazıda varsa çalışmanın yürütüldüğü özel popülasyonlar gibi
başvuruya ilişkin özel konulara dikkat çekmeli ve ilgili bilgi ve belgelerin başvuru
dosyasında bulunduğu yerler belirtmelidir.
Gözlemsel ilaç çalışmalarının kamuya açık bir veri tabanına kaydedilmesi
gerekmektedir.
Kamuya açık bir veri tabanına kaydedilen gözlemsel ilaç çalışmasına ait bilgiler ile
Türkiye’de onay almış çalışma bilgilerinin birbiri ile uyumlu olduğu başvuru sahibi
tarafından başvuru üst yazısında taahhüt edilmelidir.
Çalışma ile ilgili yazışmalar, varsa destekleyici ile yoksa koordinatör hekim (tek
merkezli çalışmalarda katılımcı hekim) ile yürütülmelidir.
İlaçların, Türkiye’de ruhsat aldığı endikasyonları, pozoloji ve uygulama şekillerine ait
veri toplamaya yönelik gerçekleştirilen her türlü çalışmada Türkiye İlaç ve Tıbbi
Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul” unun onayı ve Türkiye
İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan izin alınması zorunludur. Ancak, söz konusu
ilaçların ülkemizde geri ödemede olsun ya da olmasın Türkiye piyasasında bulunması
şarttır.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna yapılacak olan önemli değişiklik
başvurularında başvurunun değerlendirilmeye alınabilmesi için, Kurumun belirlediği
ve internet sayfasında yayımladığı başvuru ücreti yatırılmalıdır, başvuru ücretinin
ödendiğine dair banka dekontunun aslı ve iki fotokopisinin başvuru dosyasına
eklenmesi gerekmektedir.
VERİ TOPLAMA İŞLEMİ
Gözlemsel
ilaç
çalışması
kapsamında
veri
toplama
işlemi
sağlık
kurumlarında/kuruluşlarında ve ayrıca gerekli izinlerin alınması koşuluyla saha
taraması şeklinde doğrudan çalışmaya katılanlara ulaşılarak ya da ilgili veri tabanları
yoluyla yapılabilir.
BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli çalışmalarda
katılımcı hekim) çalışmalardan elde edilecek bulguları Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
3
GÖZLEMSEL İLAÇ ÇALIŞMALARI KILAVUZU
11.2.
11.3.
11.4.
11.5.
11.6.
12.
12.1.
12.2.
12.3.
12.4.
13.
13.1.
15.07.2014
Kurumu internet sitesinde yayımlanan yıllık bildirim formu ile Türkiye İlaç ve Tıbbi
Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul” una ve Türkiye İlaç ve
Tıbbi Cihaz Kurumuna bildirilim yapmalıdır. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca
onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul”u veya Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu,
gerekli gördüğü durumlarda daha erken bildirim talep edebilir.
Destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli çalışmalarda
katılımcı hekim) çalışma tamamlandıktan sonra Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu
internet sitesinde yayımlanan sonlandırım bildirim formu ile Türkiye İlaç ve Tıbbi
Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul” una ve Türkiye İlaç ve
Tıbbi Cihaz Kurumuna bildirim yapmalıdır.
Bildirimlerin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar
Etik Kurul” una ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na düzenli olarak
iletilmesinden destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli
çalışmalarda katılımcı hekim) sorumludur.
Çalışmada Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan izin alındıktan sonra sadece
çalışma planında/protokolünde, varsa hasta olur formu veya veri kullanım izin
formunda yapılan değişikler için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca onaylı
“Klinik Araştırmalar Etik Kurul” unun onayı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
Kurumu’ndan izin alınmalıdır. Bunların dışındaki değişiklikler için sadece Türkiye
İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun izin vermesi yeterlidir, ancak Türkiye İlaç ve Tıbbi
Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul” una da bildirimde
bulunulması gerekmektedir.
Çalışmanın başlamasından sonra yapılacak her türlü değişiklik izin alınmak üzere
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na bildirilir ve izin alınmadan çalışma devam
ettirilemez.
Çalışma sırasında ortaya çıkan güvenlilik bildirimlerinin yıllık güvenlilik raporu
şeklinde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik
Kurul” una ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na sunulması gerekmektedir.
HASTA BİLGİLENDİRME VE HASTA OLURU
Tedavi kararları açısından hekimin görevi olan olağan bilgilendirmenin dışında
hastanın ayrıca en azından sözlü olarak bilgilendirilmesi gerekmektedir. Hasta
verilerinin belgelenmesi, verilerin gizliliği ile ilgili mevzuata uygun olmalıdır.
Çalışmaya dâhil edilecek olan hastalar çocuk ise, çocuk rızasını açıklama yetisine
sahip ise kendi rızasının yanı sıra ana ve babasının veya vesayet altında ise vasisinin,
ilgili mevzuat gereğince bilgilendirildikten sonra yazılı olarak oluru alınır.
Çalışmaya dâhil edilecek olan hastalar kısıtlı ise, kısıtlı rızasını açıklayabilecek yetiye
sahip ise kendi rızası ile birlikte vasisinin ilgili mevzuat gereğince bilgilendirildikten
sonra yazılı olarak oluru alınır.
Çalışmaya dâhil edilecek olan hastalar yoğun bakımdaki ve bilinci kapalı kişiler ise,
yoğun bakımdaki ve bilinci kapalı kişilerin varsa kanunî temsilcileri yoksa
yakınlarının (veya kanunî temsilcilerine ya da yakınlarına ulaşılamaması ve yazılı
olurlarının alınamaması durumlarında, koordinatör hekim veya katılımcı hekim
sorumluluğunda) ilgili mevzuat gereğince bilgilendirildikten sonra yazılı olarak oluru
alınır.
ÇALIŞMAYA KATILAN HASTALARIN KORUNMASI İLE İLGİLİ GENEL
VE ETİK ESASLAR
Çalışmaya katılan hastaların haklarının korunmasına azami dikkatin gösterilmesi ve
etik kurallara uyulması esastır.
4
GÖZLEMSEL İLAÇ ÇALIŞMALARI KILAVUZU
15.07.2014
13.2. Çalışmaya katılan hastaların tıbbi bilgileri ilgili forma aktarılmaya başlanmadan önce;
çalışmaya alınmak istenen kişi (olur gösterebilecek durumda değilse on ikinci
maddedeki hususlar dikkate alınarak), koordinatör hekim veya katılımcı hekim
tarafından çalışmanın amacı, süresi ve hasta hakları hakkında yeterince ve
anlayabileceği şekilde bilgilendirilir.
13.3. Çalışmaya katılan hasta, istediği zaman çalışmadan ayrılabilir. Bundan dolayı sonraki
tedavisinde ve takibinde normalde olan haklarından hiçbir kayba uğramaması esastır.
13.4. Hastaların çalışmaya iştiraki veya çalışmaya devamının sağlanması için destekleyici,
koordinatör hekim veya katılımcı hekim tarafından ikna edici herhangi bir teşvik veya
mali teklifte bulunulamaz. Ancak, çalışmaya alınan hastaların çalışmaya iştirakinden
dolayı ortaya çıkan ulaşım, yemek gibi ek masraflar çalışma bütçesinde belirtilerek
destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli çalışmalarda
katılımcı hekim) tarafından karşılanır.
13.5. Destekleyici, koordinatör hekim veya katılımcı hekim hastanın bilgilerinin (hastalık,
kimlik bilgisi gibi) gizli kalacağını garanti etmelidir. Çalışma sonucunda elde edilen
bilgilerin yayınlanması durumunda, çalışmaya katılan hastaların kimlik bilgileri
açıklanamaz.
14.
VERİ GÜVENLİLİĞİ
14.1. Verilerin güvenli biçimde saklanması için uygun standartların ve geliştirilmiş
yöntemlerin kullanılması gereklidir.
14.2. Destekleyicinin, koordinatör hekimin veya katılımcı hekimin elinde bulunan verilerin,
bunların kopyalarının muhafazasına ilişkin planların ana hatları çalışma planında yer
almalıdır. Erişim kısıtlamaları ve açıklama için eğer varsa yasal zorunlulukların ana
hatları çalışma planında açıkça belirtilmelidir.
15.
İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRME
Gözlemsel ilaç çalışmasına ait veriler, uygun istatistiksel yöntemlerle
değerlendirilmelidir. Planlanan yaklaşım, çalışma planında önceden belirlenmiş
olmalıdır; değerlendirmede bu yaklaşımdan sapma olduğu takdirde, bu sapmanın
nedenleri belirtilmelidir.
16.
BÜTÇELENDİRME VE SİGORTA
16.1. Gözlemsel ilaç çalışmalarında standart tıbbi bakımın dışında gerekli olabilecek tüm
işlemler destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli çalışmalarda
katılımcı hekim) tarafından karşılanmalı ve detaylı bir bütçe hazırlanmalıdır.
16.2. Çalışmaya alınacak hastaların seçilmesinde hastanın sosyal güvencesinin var olup
olmaması çalışmanın bilimsel amacını etkilememelidir.
16.3. Gözlemsel ilaç çalışmalarında, çalışmaya katılan hastaların sigortalanması mecburiyeti
yoktur.
17.
ÇALIŞMANIN YAPILAMAMASI HALİNDE BİLGİ VERİLMESİ
İzin alınmasına rağmen, çalışmanın herhangi bir sebeple başlamaması veya
başladıktan sonra tamamlanmadan durdurulması halinde durum, gerekçeleriyle birlikte
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nca onaylı “Klinik Araştırmalar Etik Kurul” una
ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na bildirilmelidir.
18.
GÖREV VE SORUMLULUK PAYLAŞIMI
Destekleyici; yazılı sözleşme yapılmak suretiyle kendi görevlerinin bir kısmını
sözleşmeli araştırma kuruluşlarına devredebilir. Görevlerin sözleşmeli araştırma
kuruluşuna devredilmesi destekleyicinin, devredilen hususlara dair muhtemel hukuki
ve cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Destekleyici ve sözleşmeli araştırma
kuruluşu, sözleşme konusu iş ve işlemlerin sonuçlarından müteselsilen sorumludur.
5
GÖZLEMSEL İLAÇ ÇALIŞMALARI KILAVUZU
19.
20.
20.1.
20.2.
21.
22.
22.1.
22.2.
23.
24.
15.07.2014
DENETİM
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, yurtiçinde ve yurtdışında yürütülen gözlemsel
ilaç çalışmalarını, çalışmaların yapıldığı yerleri, destekleyiciyi ve varsa sözleşmeli
araştırma kuruluşunu, bu kılavuz ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygunluğu
yönünden denetler.
ARŞİVLEME VE GİZLİLİK
Gözlemsel ilaç çalışması tamamlandıktan sonra çalışma ile ilgili bütün belgelerin
destekleyici, destekleyici yoksa koordinatör hekim (tek merkezli çalışmalarda
katılımcı hekim) tarafından en az beş yıl süreyle saklanması gerekmektedir.
Çalışma kayıtlarının gizliliği esastır. Bu kayıtlar ancak, hukuken yetkili kişilerin veya
mercilerin talebi halinde yetkili kişilere sunulur.
ÇALIŞMANIN
GEÇİCİ
OLARAK
DURDURULMASI
VEYA
YASAKLANMASI
Çalışmanın yürütülmesi sırasında, çalışmaya izin verilirken belirtilen şartların
karşılanmadığı veya bu şartlara aykırı davranıldığı tespit edilirse; Türkiye İlaç ve
Tıbbi Cihaz Kurumu, destekleyiciyi, koordinatör hekimi veya katılımcı hekimi uyarır,
gerekirse çalışmayı geçici olarak durdur ya da yasaklar.
YASAKLAR VE MÜEYYİDELER
Gözlemsel ilaç çalışmaları firmaların pazarlama ve satış birimleri tarafından
tasarlanamaz ve yürütülemez. Pazarlama birimleri tarafından tasarlanmış veya
izlenmekte olan bu tipteki çalışmalar etik olmayan promosyon faaliyeti olarak kabul
edilir ve ilgili mevzuata göre hareket edilir.
Çalışma planında/protokolünde pazarlama veya tohumlama yönünde çalışma
plan/protokol ihlali tespit edilen durumlarda, bu ilaçların bedelinin ve varsa hastaya
uygulanması ile ilgili diğer masrafların, destekleyici veya destekleyici yoksa
koordinatör hekim tarafından ödenmesi gerekmektedir.
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN DÜZENLEMELER
03.06.2013 tarih ve 60578 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulmuş olan
“Gözlemsel İlaç Çalışmaları Kılavuzu” yürürlükten kaldırılmıştır.
YÜRÜRLÜK
Bu kılavuz onaylandığı tarihte yürürlüğe girer.
6
Download

gözlemsel ilaç çalışmaları kılavuzu