MMT310
Malzemelerin Mekanik Davranışı
2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi Çekme testi
Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir
2013-2014 Bahar Yarıyılı
2. Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi
2.1.
Çekme testi
2.1.1. Çekme testi cihazı ve numuneleri
2.1.2. Mühendislik gerilme-gerinme diyagramı
2.1.3. Elastik ve plastik alanda deformasyon
2.1.4. Gerçek gerilme-gerinme diyagramı
2.1.5. Anizotropi
2
Genel Bakış
15. yy.
Leonardo da Vinci demir tellerin mukavemetini ölçüyor.
1678
Hooke: „ut tensio, sic vis“
Türkçesi: ne kadar uzama, o kadar kuvvet…
1800
Buhar kazanlarında güvenliğin test edilmesi
1832
İlk çekme test cihazı
1920/1957
Tokluğun belirlenmesi için kırılma mekaniğinin
geliştirilmesi (Griffith-Teorisi / KIc)
1910/1950
X-ışını/tahribatsız malzeme testleri
2000
FEM (Sonlu elemanlar yöntemi) için parametrelerin
belirlenmesi (Tresca/
3
Malzemelerin mekanik testlerinin tarihi gelişimi
Leonardo da Vinci’nin deney düzeneği
(1425-1519)
4
Çekme deneyi:
Darbesiz uygulanan, sabit bir şekilde artırılan ve tüm numune kesiti
boyunca eşdeğer olarak dağılan bir çekme gerilmesi altında malzeme
özelliklerinin incelenmesidir.
TS EN ISO 6892 standardına göre;
oda sıcaklığında ve statiğe yakın bir gerilme hızı   0,008s 1  altında
uygulanır.
5
Çekme deneyi
Yaygın bir şekilde kullanılmasının nedenleri;
- Kolay ve hızlı bir şekilde numune hazırlanabilmesi
- Deneyin kısa sürede bitmesi
- Otomatik olarak sonuçların oluşturulması
- Malzemenin gerilme ve şekil değiştirme kabiliyeti hakkında bir ön bilgi
vermesi
- Geometriden bağımsız değerler elde edilmesi
- Brinell, Vickers ve Rockwell sertlik deneyleri sonuçları ile arasında ilişki
kurulabilmesi
6
Çekme deneyi
7
Basınçlı tank
8
Köprülerde gevrek kırılma
De Havilland Comet
(Prototyp G-5-1)
9
10
Çarpışma Testi
5
4
3
Lv
3
7
2
7
1
2
1
Hareketli kısım
2
Kiriş
3
Çeneler
4
Makine
5
Kuvvet ölçer
6
Hidrolik sistem
7
Alt çeneyi hareket ettiren dişliler
Lv
Çekme numunesinin deney uzunluğu
6
Bleck, 2003
11
Bir çekme testi cihazı
2. Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi
2.1.
Çekme testi
2.1.1. Çekme testi cihazı ve numuneleri
Numune şekli
2.1.2. Mühendislik gerilme-gerinme diyagramı
2.1.3. Elastik ve plastik alanda deformasyon
2.1.4. Gerçek gerilme-gerinme diyagramı
2.1.5. Anizotropi
12
Genel Bakış
L0 ilk ölçü uzunluğu
LV deney uzunluğu
Lt toplam uzunluk
d
0
DAİRESEL KESİTLİ
d0 numune çapı
L
0
L
v
L
t
B
YASSI (DÜZ) KESİTLİ
a numune kesit kalınlığı
b numunenin genişliği
RZ 6,3
b
a
L
0
L
v
L
t
Bleck, 2003
13
DIN EN 10002 (TS 138 EN 10002)’ye
göre dairesel ve düz deney parçaları
Çekme numunesi Form A:
Dairesel kesitli - Düz yüzeyli başlık
Çekme numunesi Form B:
Dairesel kesitli - Vidalı başlık
Çekme numunesi Form C:
Dairesel kesitli - Flanşlı düz yüzeyli başlık
Çekme numunesi Form D:
Dairesel kesitli - Düz tutucu yüzeyli
Maubach, 2010
14
DIN 50125’e göre çekme numuneleri
1/2
Çekme numunesi Form E:
Yassı kesitli - Düz yüzeyli başlık
Çekme numunesi Form F:
Dairesel kesitli – Form verilmemiş (başlık yok)
Çekme numunesi Form G:
Yassı kesitli – Form verilmemiş (başlık yok)
Çekme numunesi Form H:
Yassı kesitli – Haddelenmiş yarı mamulden alınmış
Maubach, 2010
15
DIN 50125’e göre çekme numuneleri
2/2
2. Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi
2.1.
Çekme testi
2.1.1. Çekme testi cihazı ve numuneleri
Deneyin yapılışı
2.1.2. Mühendislik gerilme-gerinme diyagramı
2.1.3. Elastik ve plastik alanda deformasyon
2.1.4. Gerçek gerilme-gerinme diyagramı
2.1.5. Anizotropi
16
Genel Bakış
TSE, 2004
TS 138 EN 10002’ye göre
terimler ve tarifler
17
TSE, 2004
TS 138 EN 10002’ye göre
terimler ve tarifler
18
TSE, 2004
TS 138 EN 10002’ye göre
terimler ve tarifler
19
Örnek: AlMgPbCu alaşımı
A8 x 80 numune
Maubach, 2010
20
ÖRNEK
Download

Çekme testi