0 Bütün çocukların eğitiminde olduğu gibi zihin engelli
çocukların eğitiminde de, onların ileride başkalarına
bağımlı olmadan yaşamlarını sürdürmeleri, kendi
kendilerine yeterli duruma gelmeleri ve toplumla
bütünleşmeleri amaçlanmaktadır.
0 Zihin engelli birey, içinde yaşadığı toplumda sürekli
etkileşim ve iletişim içerisindedir. Zihin engelli birey
kendisini ifade edebildiği ve kendi ihtiyaçlarını
bağımsız olarak karşılayabildiği düzeyde toplum
içerisinde kabul görmesi beklenmektedir.
0 Zihin engelli yetişkinlerin aile üyesi, işçi, öğrenci, boş
zaman etkinliklerine katılımcı olma, tüketicilik ve
vatandaşlık gibi toplumsal rolleri üstlenebilmeleri için
tam bağımsızlıklarını kazanmaları gerekmektedir.
0 Zihin engelli çocukların eğitim gereksinimleri onların
bazı özelliklerine göre farklılaşabilmektedir.
0 Zihin engelliler homojen bir grup olmadığından,
çeşitli özelliklerine bağlı olarak kendi içlerinde önemli
bireysel farklılıklar göstermektedirler. Bu farklılıklar,
onların toplum yaşamına hazırlanmalarında gerekli
olan birçok beceriyi öğrenmede başkalarının
yardımına daha fazla gereksinim duymalarına yol
açabilmektedir.
0 Özellikle, diğer bireylerin kendi başlarına ya da çok az
yardımla öğrendikleri birçok beceriyi zihin engelli
çocuklar kendi başlarına öğrenmede ya da az bir
yardımla üstesinden gelmede güçlük
çekebilmektedirler.
0 Birçok zihin engelli birey bağımsız yaşamaya adaydır.
Birçoğu kendi bakımını sağlamaya, ev işlerini
yapmaya, evlenip aile kurmaya, evdeki eşya ve
cihazları kullanmaya, temizliğe, yiyecek hazırlamaya,
kısaca kendi yaşamını bağımsız olarak sürdürmeye
gereksinim duyacaktır .
0 Zihin engelli çocukların eğitimlerinin temel amacı, bu
çocukların, yaşamlarını bağımsız olarak devam
ettirebilmeleri için gerekli olan becerileri
kazandırmaktır. Bu amaçla, zihin engelli çocuklara
okul öncesi dönemden başlayarak güvenli ve bağımsız
yaşam becerileri kazandırmaya yönelik eğitsel
birtakım düzenlemelere yer verilmelidir.
0 Zihin engelli çocukların özel eğitim ihtiyaçları işlevsel
akademik beceriler ve bağımsız yaşam becerileri
üzerinde yoğunlaşmaktadır. İşlevsel akademik
becerilerde işlevsellikten amaçlanan öğretilecek bilgi
ve becerilerin birey için günlük yaşamda, evde,
toplumda ve çevrede işe yarar olması ve kullanabilir
olmasıdır.
0 Normal çocuklar, anne-baba gibi modeller ya da
onlara tanınan fırsatlar aracılığıyla gelişim evreleri
içinde bağımsız yaşam becerilerini
kazanabilmektedirler. Buna karşın zihin engelli
çocuklar, genellikle normal çocuklara tanınan
fırsatlara sahip değildirler.
0 Çünkü aileler zihin engelli çocuğun bağımsız yaşam
becerilerini nasıl kazanacaklarına ilişkin yeterli
bilgiye sahip değildirler.
0 Aileler zihin engelli çocukların bu tür becerileri
yapmaları yerine bu tür becerileri genellikle onlar için
kendileri yapmaktadırlar. Zihinsel yetersizlik kadar
anne-baba ve çevrenin olumsuz tutumları ve sistemli
yaşantıların sağlanamaması,zihin engelli çocukların
bağımsız yaşam becerilerini kazanabilmelerini
geciktirebilmektedir.
0 Bu yüzden zihin engelli çocuğun bağımsız yaşam
becerilerini kazanabilmeleri özel bir takım
düzenlemeleri gerektirmektedir.
ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLAR VE KAYNAŞTIRMA
BECERİLERİ
0 Zihin engelli çocukların toplum tarafından kabul
edilen beceri ve davranışları kazanıp, toplumun birer
parçası olarak yaşayabilmeleri büyük ölçüde aldıkları
eğitim ile mümkündür.
0 Kaynaştırma, gerektiğinde sınıf öğretmenine ve/veya
engelli öğrenciye destek özel eğitim hizmetleri
sağlanması koşulu ile engelli öğrencilerin normal
eğitim ortamlarında eğitilmesidir.
0 Kaynaştırma eğitsel bir kavramdır ve özel
gereksinimli çocukların uygun öğretim desteğiyle
normal sınıf ortamlarına yerleştirme uygulamasıdır.
0 Kaynaştırma eğitiminde önemli olan, kaynaştırmanın
engelli çocuğun yerleştirilme yeri olmasından çok,
engelli çocuğun gereksinimlerinin karşılanacağı ve bu
amaca yönelik olarak düzenlenecek ortam olmasıdır.
0 Kaynaştırma uygulamalarının temelinde,
kaynaştırmanın normal ve zihin engelli çocukların
arkadaşlık ilişkilerini geliştirdiği, eğitim ve öğrenme
ortamlarını zenginleştirdiği varsayım yatmaktadır.
0 Engelli olsun ya da olmasın, her çocuğun kendine özgü
özelliklere sahip olmaları nedeniyle, her bir çocuğun
gelişiminin kendi içinde değerlendirilmesi gerekliliği,
engelli çocukların normal eğitim ortamlarında eğitim
alabilmeleri için bir başka neden olarak
gösterilmektedir.
0 Zihinsel özürlü bireylerin eğitim gereksinimlerinin
belirlenebilmesi için, çok yönlü ( aile , çocuk gelişimi
ve eğitimci, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, doktor,
fizyoterapist, özel eğitim öğretmeni gibi) bir
yaklaşımla yapılacak bir değerlendirmeye ihtiyaç
vardır.
0 Birçok zihinsel özürlü birey bağımsız yaşamayı
öğrenebilir. Böylece birçoğu kendi bakımını
sağlayabilir, ev işlerini yapabilir, evdeki eşya ve
cihazları kullanabilir, temizliğini yapabilir, yiyecek
hazırlayabilir, kısaca kendi yaşamını bağımsız olarak
sürdürebilir.
0 Bireysel eğitim zihinsel özürlü çocukların bireysel
olarak gelişim özellikleri dikkate alınarak,
gereksinimlerinin eğitimci tarafından çocuğa bireysel
olarak verilmesidir
0 Grup eğitim programı zihinsel özürlü bir grup
çocuğun sosyal bir ortam içinde ortak
gereksinimlerinin karşılanması, sosyal hayata
uyumun sağlanması açısından büyük önem
taşımaktadır.
En az kısıtlayıcı ortam
0 Normal sınıf
0 Kaynak oda
0 Özel sınıf
0 Özel eğitim okulu
0 Yatılı okul/bakım evleri
Öğrenme güçlüğü çeken bir öğrenci ile
zihinsel yetersizliği olan bir öğrenci
arasındaki fark nedir?
0 Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler normal ya da
normalüstü zekaya sahip olan, ancak okuma, yazma ya
da matematik gibi belirli alanlarda güçlük çeken
öğrencilerdir.
0 Zihinsel yetersizliği olan öğrenciler ise gelişimin her
alanında akranlarından daha az başarı
göstermektedirler.
0 Zihinsel yetersizliği olan öğrenciler de öğrenebilirler.
Sadece daha yavaş ve bol tekrara dayalı bir öğretim
sunmak gerekir.
Öğretim Yöntem ve Teknikler
Uygulamalı davranış analizi:
0Davranış değişikliği çevresel değişikliklere bağlı olarak
gerçekleşir.
0Gözlenebilir davranışlar önemlidir.
0Olumlu davranışlarda olumsuz davranışlar gibi
öğrenme sonucunda ortaya çıkmaktadır.
0Bir davranışı izleyen ve o davranışın ileride
gerçekleşme olasılığını arttıran durum, pekiştirme
olarak adlandırılmaktadır.
Yöntemin temeli şunlara dayanır;
0 Yeni beceri ya da öğretilecek davranışın açık bir biçimde tanımının ve görev
analizinin yapılması
0 Öğrencinin beceriye ilişkin performansının doğrudan ve sıklıkla ölçülmesi
0 Öğretimde öğrencinin aktif katılımının sağlanması
0 Öğrenci performansına hemen ve sistematik geri bildirim sağlanması
0 Uyaran kontrolü yoluyla doğru öğrenci tepkilerinin, öğretim amaçlı
ipuçlarından ya da yardımlarından, doğal ortamlardaki uyaranlara transfer
edilmesi
0 Yeni öğrenilmiş becerilerin farklı ortamlarda genellenmesi ve sürdürülmesi
yollarının geliştirilmesi
Öğretim ortamlarında önemli adımlar
0 Bireyselleştirilmiş eğitim programı
0 Beceri analizi
0 Davranış değiştirme programı
0 İşbirliğine dayalı öğrenme
0 Akran öğretimi
Öğretim Programları
Ağır derecede zihin engelliler için öğretim programları;
0 Gelişimsel model
0 İşlevsel model
Hafif derecede zihin engelliler için öğretim programları
0 Yaşam merkezli model
0 Süreç öğretim modeli
0 Akademik model
Download

dosyayı indir