Ergenlik Dönemi
ADIYAMAN REHBERLİK
VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
EKİM - 2014
Ergenlik Döneminde Gelişim
–
–
–
–
Fiziksel Gelişim
Bilişsel Gelişim
Duygusal Gelişim
Sosyal Gelişim
2
Ergenlik Döneminde Gelişim
• Fiziksel Gelişim
UNESCO ergenlik dönemini 15-25 yaş
dilimleri arasında gösterirken ülkemizde
ergenlik dönemi ortalama olarak kızlarda
10-12, erkeklerde 12-14 yaşları arasında
başlar.
3
Ergenlik Döneminde Gelişim
Erinlik
evresi
cinsel
organların
olgunlaştıkları sırada oldukça kısa süren
fizyolojik değişiklikler evresidir. Bu evre
ergenlik döneminin bir bölümünü oluşturur
ve bu dönemden önce görülür. Ergenliğin
erinlikten farkı tek başına fizik olgunluğu
değil tam bir olgunluğu kapsamasıdır.
4
Ergenlik Döneminde Gelişim
Ergenlik dönemi en hızlı büyüme
evresinden biridir. Biyolojik değişme ile
başlar. Bedensel zihinsel ve ruhsal gelişme
ile son bulur. Değişimler vücudun hızlı
büyüyerek gelişmesi, hormonların çalışması
ve cinsel dürtülerin artması şeklindedir.
Ergenin vücudundaki hızlı değişimler
hipofiz
bezinin
büyüme
hormonu
salgılamasıyla olur. Kızlarda ve erkeklerde
5
Ergenlik Döneminde Gelişim
Hormon değişikliği nedeniyle tüylenme
görülür. Bedensel ve iç gelişmelerle birlikte
kızlarda kanama meydana gelir.
6
Ergenlik Döneminde Gelişim
Erkeklerde hem boyda hem de ağırlıkta artış
görülürken, kızlarda ergenlik döneminde
yavaşladığı görülür.
Erinlik öncesinde kızların ağırlığı erkeklere
oranla daha azken, erinlik başlarında
kızların erkeklerden daha ağır oldukları
görülür. Erinlik sonlarına doğru erkeklerin
ağırlığının kızlara oranla arttığı dikkati
çeker.
7
Ergenlik Döneminde Gelişim
Ergenlik döneminde kas ve kemiklerin
büyümesi ile ağırlık artışı olur. Beden şekli
ve oranlarındaki önemli değişikliklere
bakıldığında ergenlik döneminde erkeklerde
dar kalça, geniş omuzlar, dümdüz uzanan
bacaklar gözlenirken; kızlarda, geniş kalça,
dar omuzlar ve eğimli olarak uzanan
bacaklar şeklinde olur.
8
Ergenlik Döneminde Gelişim
- Bilişsel Gelişim
11 yaşından sonra başlayan ve mantıksal
düşünmenin yetişkinler düzeyine ulaştığı bu
döneme soyut işlemler dönemi denir. 7-8
yaşlarında sosyalleşmeye başlayan çocuk
11-12 yaşlarında kuralların kişiler arası
anlaşma sonucu olduğunu anlayacak
duruma gelmiştir. Görüş alışverişi ve
9
Ergenlik Döneminde Gelişim
tartışma ile çocuklar görüşlerini haklı
gösterebilecek düşünce kurallarını ve
mantık yollarını bulmaya başlarlar. Bunun
sonucu olarak da çeşitli varsayımlar
oluşturup bunları sınayıp soyut düşünür,
genelleme yapar ve soyut kavramları
kullanarak bir durumdan ötekine geçiş
yapabilir.
10
Ergenlik Döneminde Gelişim
Zihinsel muhakeme, işbirliği mantığın gelişmesi
ve kurulmasında önemlidir. Ergen gerçek ya da
olası sosyal durumlara karşı ilgisinin artması
sonucu kendisini ve üyesi olduğu çeşitli grupların
görüşlerine eleştirici gözlerle bakabilir. Toplumun
gelenek ve göreneklerine, kurallarına karşı tutumu
değişir. Ergen deneme yanılma yoluyla sebep
sonuç ilişkisini daha rahat anlar.
11
Ergenlik Döneminde Gelişim
- Duygusal Gelişim
Ergenin duygusal gelişimine bakıldığında
• yalnızlıktan duyulan haz yanında bir gruba
katılma özlemi,
• yetişkini hor görme ama ona katlanma,
• endişe ve umutsuzluğa karşın geleceğe
umutla bakma gibi belirgin çelişkili
duygular vardır.
12
Ergenlik Döneminde Gelişim
Duygusal tepkileri sağlık durumu, cinsiyet,
zeka düzeyi, okul başarısı ve sosyal kabul
düzeyi gibi etkileyen faktörler vardır.
Bu evre fırtına ve gerginlik dönemi olarak
tanımlanabilir. Karamsarlık, gerçekle ilgili
çatışmalar, kişisel üzüntü, güvensizlik
duygusu, çevrenin takdirini kazanma
duygusu, başarısızlıkları ve yetersizlikleri
13
Ergenlik Döneminde Gelişim
gencin içine kapanmasına neden olabilir.
Ergenlik
döneminde
duyguların
şiddetlendiği görülür. Bunun sonucunda
gerginliğin iyi uyum sağlayamayanlarda
belirli alışkanlıklara neden olduğu görülür.
Örneğin ; tırnak yeme, parmak emme, saç
bükme veya saç çekme, yüze elle dokunma
gibi alışkanlıklar.
14
Ergenlik Döneminde Gelişim
Ergenlik
dönemindeki
bu
şiddetli
duygusallık
çevresel
ve
toplumsal
faktörlerle birlikte güvensizlik duygusu
yaratır. Aile içindeki duygusal ve sosyal
etkileşim kuşaklar arasındaki farklı
düşünceler, sosyal beklentiler ve çevreye
uyum süreci ergeni etkileyen durumlardır.
Belirsizlik ve bilinmeyene karşı korku
ergenlikte de görülür. Ergen korkuları
15
Ergenlik Döneminde Gelişim
objelere karşı sosyal ilişkilerde duyulan ve
kendisi ile ilgilidir. Ergende koşullanmış bir
korkunun benzer durum ve nesnelere
genellenmesi olarak ifade edilen kapalı ve
yüksek yerlerden korkma, karanlıktan
korkma gibi fobi türleri görülür.
Ergenin yaşının ilerlemesi ile birlikte
görüşleri değişir ve giderek olgunlaşmaya
16
Ergenlik Döneminde Gelişim
başlar. Bu durum ergende endişeyi
oluşturan kaynakları ve endişenin şiddetini
etkiler.
Ergenlerde alay edilmesi, yalan söylenmesi
gibi öfkeye neden olan durumlar sosyal
kaynaklıdır.
17
Ergenlik Döneminde Gelişim
•
•
•
•
Ergenin
duygusal
kısıtlanmalarına
bakıldığında aşağıdaki dört nedenden
bahsedebiliriz:
çelişkiler arasındaki çatışmalar,
çevresel yetersizlik ve tehlikeler,
yetersiz alışkanlık ve beceriler,
biyolojik yetersizlikler
18
Ergenlik Döneminde Gelişim
- Sosyal Gelişim
Ergen her toplumda o çağa özgü duygu
düşünce, tutum, davranış ve eylem
içindedir. Bu çağda da duygusal coşku ve
taşkınlık çabuk kurulan ve bozulan ilişkiler,
kolay etkilenme, toplum içinde sivrilme, ilgi
çekme, rol sahibi olma gibi durumlar
ergenleri doğrudan etkilemektedir.
19
Ergenlik Döneminde Gelişim
Bir çocuğun ergen olması, toplumda
saygınlık kazanma ve statü sahibi olma gibi
gereksinimlerin görülmesi ile birlikte
toplumsal gelişim ve uyum süreci başlar.
Ergenlik döneminde kişinin toplumsal
nitelik kazandığı bir kimlik arayışı
dönemidir. Kimlik arayışı kişiliğe şekil
vermek
içinde
bulunduğu
çevrenin
ekonomik ve sosyo-kültürel koşulları etkisi
20
Ergenlik Döneminde Gelişim
altında sorumluluk ve özerklik arasında
denge kurma çabasıdır.Ayrıca ergenin
ailesine, çevresindeki kişilere, düşüncelere,
kültüre doğru gittikçe genişleyen bir alanda
istemli yada istemsiz olarak benimsediği
düşünce, davranış tutum ve eylemlerden
oluşan bir süreçtir.
21
Ergenlik Döneminde Gelişim
Ergen 13 yaşında dışa dönük daha ciddi ve
dikkatliyken, 14 yaşında daha mutlu,
enerjik, güven dolu, yetişkinlere ve aile
bireylerine olan tutumu daha olgunlaşmış,
anne babayı eleştirme onların görüş ve
düşüncelerine benimsememe eğilimlerine
karşın aile bağları daha güçlenmiştir. 15
yaşındaki bir genç aksine ilgisiz ve
kayıtsızdır. Duygularındaki değişim onun
22
Ergenlik Döneminde Gelişim
alınganlaşmasına, bir çok konuda rahatsız
olmasına, bazı şeylere karşı koymasına ve
bazılarından da korkmasına neden olur.
Ayrıca ev içi ilişkilerinin giderek
zayıflaması yalnız kalma ve bağımsızlık
arzusunun olması görülürken giderek artan
kendini gözleme ve tanıma, evdeki,
okuldaki ve toplumdaki gruplara bağlanma
23
Ergenlik Döneminde Gelişim
ve uyum sağlama gibi çabalar oluşur.
16 yaşında bir ergen kendini daha iyi idare
edebilmekte, güven duygusu artmakta,
bağımsızlığı
yaşamak
istemesi
gözlenmektedir. Geleceğe daha fazla
yönelmişlerdir. Bu yaştaki ergenin kendini
algılaması, kendine yetmesi ve topluma
uyması, yasaları ve toplumsal kuralları
24
Ergenlik Döneminde Gelişim
kavramaya
başlaması
gibi
olumlu
gelişmelerle toplumun bir üyesi olarak
yetişkinliğe iyice yaklaşmıştır.
25
Download

Ergenlik Dönemi