PROF. DR. YASEMİN IŞIKTAÇ
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİNİN TANIMI:
 Çocuk ihmali, hangi nedenle olursa olsun, çocuğun temel
gereksinimlerinin karşılanmamasıdır. çocuğun temel
gereksinimleri, yeterli yiyecek, barınma, giyecek, sağlık,
eğitim, gözetim, çevredek tehlikelerden korunma, ilgi,
sevgi ve destektir.
 Çocuk istismarı, çocuklara aktif olarak girişilen ve onların
fiziksel, duygusal, toplumsal gelişmelerini zedeleyen her
türlü eylemdir.
 Istismar aktif, ihmal ise pasif eylemlerden oluşmaktadır.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİNİN TÜRLERİ:
 FİZİKSEL İHMAL VE İSTİSMAR:
 Fiziksel ihmal, çocuğun beslenme, barınma, karunma,
eğitim, güvenlik, sağlık, temizlik gibi en temel fiziksel
gereksinimlerinini karşılanmamasıdır.
 Fiziksel istismar, kaza sonucu olmayan, çocuğa acı veren,
gelişme ve işlevselliğinde sürekli zararlara yol açabilecek
her türlü şiddet hareketidir. ısırma, tokatama, tekmeleme,
bir cisimle vurma, kemik kırma, itme, evden kovma, terk
etme ve öldürme gibi aktif eylemler bu gruba girer.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI






Fiziksel ihmal ve istismarın sonuçları:
Çocukların fiziksel bütünlüğünü ve insanlık onurunu zedelerler
Çocukların eğitim ve gelişim hakkını zedelerler
Çocuklarda psikolojik ve fiziksel hasar bırakırlar
Şiddetin çatışma çözmek için etkil bir yöntem olduğunu aşılarlar
Depresyon, saldırgan davranışlar, madde bağımlılığı, akciğer,
karaciğer, kalp rahatsızlıkları, okul ve iş hayatında başarısızlık,
akranlarla kötü ilişkiler ve suça yönelmeye sebebiyet verirler
 Disiplin bakımından etkisizdir.
 Saygı ve güven ilişkisinin karşılıklı kurulmasını engellerler.
 Şiddet kültürü ile yetişen ve şiddetin gelecek nesillere aktaran
bireylere dönüştürürler çocukları
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 DUYGUSAL İHMAL VE İSTİSMAR:
 Bir yetişkin veya yaşça büyük bir kişi tarafından çocuğa yönelik
aşağılayıcı, küçüğün kendine güvenini zedeleyici tutum ve
davranışlar bu kapsamda yer alır.
 Çocuğun niteliklerinin ve kapasitesinin sürekli kötülenmesi, bir
birey olarak algılanmaması, başarılarının yok sayılması, sosyal
olarak gelişiminin engellenmesi, terk edilmekle tehdit edilmesi,
topluma bilimsel esaslara aykırı yöntemlerle yetiştirilmesi
duygusal ihmal ve istismar davranışlarıdır.
 Bunun sonucunda çocukta tırnak yeme, parmak emme, ısırma,
altını ıslatma, aşırı içe dönüklük, saldırganlık, dikkat bozukluğu,
güdü azlığı, aşırı bağımlılık, zeka geriliği, ilgi eksikliği, suça
yönelme, alkol ve madde kullanma gibi davranışlar ortaya
çıkmaktadır.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 CİNSEL İSTİSMAR:
 Yetişkinlerin cinsel doyum için çocukla ilişki kurması,
para için fuhuş ve pornografiye yöneltilmesi bu
kapsamdadır.
 Bedensel temas içermeyen (teşhircilik, özetleme, sözle
cinsel sarkıntılık, insel ilişki izletilmesi) ve bedensel
temas içeren (vajinal temas, anal ve oral ilişkiler, ırza
geçme, ensest ve fuhuş)
 Çocuğun cinsel sömürüye karşı yeteri kadar
korunmaması da cinsel ihmal kapsamında
değerlendirilebilir.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI










ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARININ NEDENLERİ:
Daha çok alt sosyo-ekonomik ailelerde görülmektedir.
Eğitim yetersizliği, kötü yaşam koşulları
Ana babaların bireysel özellikleri (özellikle yaş küçüklüğü)
Ana babaların birnbirlerine yönelik şiddet davranışları
Ana babanın kısıtlı bir sosyal çevrede bulunması
Evlilikle ilgili ciddi problemler
Ana babanın alkol ve madde bağımlılığı
Çocuğun fiziksel ve/veya zihinsel engelli olması
Çocuğun yaşının küçüklüğü (okul öncesi çocuklar
özellikle!)
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Istismar ve ihmali bildirme yükümlülüğü, adli ve idari
merciler, kolluk görevlileri, sosyal hizmet uzmanları,
sağlık ve eğitim kuruluşları başta olmak üzere istismar
ve ihmalin varlığından haberdar olan her vatandaşın
görevi kapsamındadır. bunu bilip de bildirmemek ceza
kanununda suç olarak tanımlanmıştır.(TCK.m.278)
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Çocuğun ihmal ve istismara karşı ceza hukukunda
korunması:
 Çocuğun yaşam hakkının korunması
 Vücut dokunulmazlığının korunması
 Cinsel dokunulmazlığının korunması
 Çocuğun kötü muamele suçuna karşı korunması
 Çocuğun disiplin yetkisinin kötüye kullanılması suçuna
karşı korunması
 Çocuğun kaçırılma ve alıkonulma suçuna karşı korunması
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Çocuğun aile hukukundan kaynaklanan




yükümlülüklerin ihlali suçuna karşı korunması
Çocuğun dilencilik suçuna karşı korunması
Çocuğun terk suçuna karşı korunması
Çocuğun cinsel sömürü suçlarına karşı korunması
(çocuk fuhuşu ve çocuk pornografisi)
Çocuğun alkol ve benzeri madde tüketimine karşı
korunması
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 YUKARIDA SAYILAN MADDELERE DAİR GENEL VE
ÖNEMLİ BİLGİLER:
 Yaşam hakkının korunması: insan öldürme suçu
altsoydan birine karşı (çocuk,torun) işlenmişse ceza
arttırılır.
 Öldürme kastı bulunmaksızın tedbirsizlik veya
dikkatsizlik, özen göstermeme sebebiyle ölüme sebebiyet
verilmesi halinde taksirle adam öldürmeden bahsedilir.
Genellikle annelerbu suçla yargılanmışlardır. (istatistiksel
veri)
 Kasten yaralama aktif eylem şeklinde olabileceği gibi ihmal
sonucu da olabilir. Yine beden ve fiziksel olarak kendisini
savunamayacak alt soya işlenmesi halinde ceza arttırılır.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Taksirle yaralama (tedbirsizlik, dikkatsizlik) ile
gerçekleşmektedir. Örneğin bazı yargıtay kararları:
 11 yaşındaki küçük çocuğa, üzerinde tehlikelidir
levhası olan elektrik direğine çıkarsa ve oradaki
fincana değerse kendisine çağla verileceğini
söylenmesi üzerine çocuğun çıkıp cereyana kaılmasına
sebep olma, annenin evden ayrıldıktan sonra çorba
tenceresi ile oynayan çocuğun tencereyi devirip
yanması, babasının duvara astığı av tüfeğiyle oynayan
çocuğun tüfeğin patlaması sonucu yaralanması gibi
olayların failleri bu suçla cezalandırılmışlardır.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Cinsel istismar suçu şikayete bağlı bir suç değildir,
kovuşturulması şikayet olmasa dahi savcı tarafından yapılır.
 15 yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olduğu halde
fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği
gelişmemiş olan çocuklara karşı gerçekleştirilen her tür
cinsel davranış bu kapsamda suç sayılır.
 TCK.m.104 gereği, cebir, hile ve tehdit olmaksızın 15 yaşını
bitirmiş çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi şikayet üzerine
6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Çocuğun kaçırılması suçunun failleri, velayetin kendisine
bırakılmadığı taraf ( ana veya baba) veya 3.derece kan
hısımlarıdır. (amca, teyze, dayı, hala, yeğen)
 Çocuğun dilencilik suçun akarşı korunması kapsamında
şayet suç bir örgüt tarafından işleniyorsa, ceza arttırılır.
 Terk suçunun failleri, çocuğun bakım, eğitim, koruma ve
gözetiminin kendisine bırakıldığı ana baba, vasi, sözleşme
ile çocuğun bakımını geçiçi veya sürekli olarak ücretli veya
ücretsiz olarak üstlenmiş olan kişidir.
 Çocuğun cinsel suçlara karşı korunmasında çocuğun
fuhuşa, pornografiye ve cinselik amaçlı turizme karşı
korunması girer.
ÇOCUĞUN İHMAL VE
İSTİSMARDAN KORUNMA HAKKI
 Çocuğun madde kullanımı genellikle merak, kafayı
bulmak, problemlerini unutmak gibi sebeplerle
başlamaktadır. üvey ana ve üvey baba ile yaşayan
çocuklarda daha sık görülmektedir.
 Sosyo-kültürel etkiler, aile yapısı ve eğitim, sosyal çevre
büyük önem taşımaktadır. aile üyelerinin de benzeri
maddeler kullanmaları çocuğa kötü örnek teşkil
etmektedir.çocukların erken bağımsızlaşmaları,
kentleşme ve küresellik bağlamında da bu maddelere
olan düşkünlük artmaktadır.
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN
HAKLARI
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN
HAKLARI
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN
HAKLARI
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN
HAKLARI
 Suça sürüklenen çocuk kimdir?
 Kanunda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile
hakkında soruştuem ve kovuşturma yapılan ya da işlediği
fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirlerine karar verilen
çocuğu ifade eder.
 Bireyi suça iten faktörler araştırıldığında, çocuk
suçluluğunun yetişkin suçluluğundan farklı olduğu
anlaşılmıştır.
 Çocuk adalet sisteminin hedefi, çocuğa sorumluluk bilinci
kazandırarak onu bedensel, zihinsel ve toplumsal beceriler
bakımdan yetişmiş bir insan haline getirmek, toplumla
yeniden bütünleşmesini sağlamaktır.
Download

çocuk hukuku – 12