İhmal ve İstismara Uğrayan
Çocuklar ve Müdahale
Yaklaşımları
SHU Tülin KUŞGÖZOĞLU
Çocuk İstismarı ve İhmalinin Önlenmesi Derneği
ANKARA- 2011
Çocuk İhmal ve İstismarı ve
Travma
• İnsan yaşamında, normal gelişimi kesintiye
uğratan; ani ve beklenmedik her tür yaşam
olayı “travma” olarak tanımlanmaktadır.
• İhmal ve istismar, sonuçları en ağır olabilen
ve insan eli ile yaratılan ruhsal travma
türüdür.
Çocuğun Tanımı
• 17. yüzyıldan sonra,
• Çocukluk, “insanın doğumuyla birlikte başlayan ve onun,
yetişkin yaşamın gereklerine uyum sağlayabilecek büyüme
ve olgunlaşmaya erişmesi ile son bulan bir dönemi” ifade
eder. Çocuklar, bu özel dönemde olmaları nedeniyle özel
olarak bakılıp gözetilmeleri gereken bireylerdir.
İhmal ve İstismar
Kavramının Tarihçesi
• Özellikle 1960 yılından sonra,
• 1962 yılında Dr. Kemple, “Dövülmüş Çocuk Sendromu”
• Türkiye’de , 1981’den sonra 16 ilde, yaklaşık 55.000
çocuk üzerinde, Ş. Bilir ve arkadaşları tarafından yapılan
araştırmada,
– “4-6 yaş grubu çocuklarda örselenme oranı % 40.7,…
– 7-10 yaş grubunda % 33.5,
– 11-12 yaş grubunda ise %25.8” bulunmuştur
Çocuk İstismarı Nedir?
• Çocukların, ana babaları, onları bakıp gözetmek
ve eğitmekle görevli kişiler (öğretmen, usta,
koruyucu aile vb.) veya yabancılar tarafından
• Bedensel ve/veya psikolojik sağlıklarına zarar
veren,
• Fiziksel, duygusal, zihinsel ve/veya sosyal
gelişimlerini engelleyen tutum ve davranışlara
maruz bırakılmalarıdır.
İhmal
• Çocukların fiziksel ve psikolojik
sağlıkları ve gelişmeleri için temel
olan beslenme, korunma, sevgi,
gözetim, eğitim ve yol gösterme gibi
gereksinimlerinin kendilerine
kanunen bakıp gözetmekle yükümlü
kişilerce yeterince karşılanmamasıdır.
Fiziksel İstismar
• Kaza sonucu olmayan her türlü
yaralanma veya ölüm…
• İtme, sarsma, sallama,
• Dayak yeme, yakma, ısırma, haşlama
vs.’dir.
Cinsel İstismar
• Çocuğun kendinden en az 4 yaş büyük biri tarafından,
yetişkinin cinsel arzu ve ihtiyaçlarını gidermek
amacıyla kullanılması…
• Çocuğun rızası olsun olmasın ırzına geçilmesi, cinsel
organlarının ellenmesi, müstehcen sözlere maruz
bırakılma, yetişkinin cinsel organlarını okşamaya
yöneltilmesi veya zorlanması, pornografide veya
fuhuşta kullanılması, çocuğa pornografik materyal
izlettirilmesi, cinsel ilişkiye tanık olması/edilmesi
vb.’dir.
Duygusal İstismar
• Çocuğun psikososyal gelişimine zarar veren tutum
ve davranışlara maruz bırakılmasıdır…
• Reddetme, yalnız bırakma, aşırı koruma, aşırı
hoşgörü, baskı, sevgiden ve uyarandan mahrum
bırakma,sürekli eleştiri, aşağılama, tehdit, suçlama,
yok sayma, çocuğun yaşına ve özelliklerine uygun
olmayan beklentiler içinde olma, çocuğu aile içi
uyuşmazlıklarda, boşanma ve ayrılıklarda taraf
olmaya zorlama, aile içi şiddete tanık etme gibi…
Ekonomik İstismar
Çocuğun gelişimini engelleyici, haklarını ihlal
edici işlerde veya düşük ücretli iş gücü
olarak çalıştırılması ya da hırsızlık
yaptırılması olarak tanımlanmaktadır.
İhmal ve İstismarın Nedenleri
• Mikro düzeyde ana-babaların sahip
oldukları ebeveynlik rol ve görevlerini
yerine getirememelerinden başlayarak
toplumsal düzeyde birçok değişken ile
bağlantılıdır.
İhmal ve İstismarın
Sonuçları
• Çocukluk döneminde algı ve bağlantıları bozarak
kişiliğin şekillenmesine neden olur.
• Erişkin yaşamda da farklı belirtilerle ortaya çıkan bir
çok ruh sağlığı sorununa neden olur.
• Kişiler arası ilişkilerde aksamaya neden olur.
• Kuşaklar arası aktarılma özelliği.
– İstismarın tekrarı
– Duygusal atmosfer
İhmal ve İstismara İlişkin
Hizmetler
• Sektörler arası işbirliği ve koordinasyon
–
–
–
–
Sağlık Kuruluşları
Kolluk Güçleri
Hukuksal Hizmetler
Sosyal Hizmetler
Sosyal Hizmetler Açısından
Çocuk İhmal ve İstismarı
SHÇEK, Türkiye’de, çocuğu “gerektiğinde
ailesine karşı bile korumak”tan sorumlu tek
Kurum.
Her korunmaya muhtaç çocuk ihmal ve/veya
istismara uğramıştır..Ancak her istismara
uğrayan çocuk devlet korumasına gerek
duymaz..
SHÇEK Tarafından Sunulan
Hizmetler
İl So syal Hizm etler
Mü d ü r lü ğ ü
Ö z -Ai l e Ya n ın d a De s te k l e y i c i Hi z m e tl e r Ba ş k a -Ai l e Ya n ın d a k i Hi z m e tl e r
Ay n i Na k d i Ya rd ım
Üc re ts i z Kre ş Ba k ım ı
To p l u m M e rk e z l e ri
Ço c u k v e G e n ç l i k M e rk e z l e ri
Ko ru yu c u Ai l e
Ev l a t Ed i n m e
Ku ru l u ş Ba k ım Hi z m e tl e ri
Ço c u k Yu v a l a rı
0 -1 2 y a ş
Ye ti ş ti rm e Yu rtl a rı
1 3 -1 8 Ya ş
G e n ç l i k Ev l e ri
18 +
Ya tıl ı Ço c u k ve G e n ç l i k M e rk e z l e ri
Ancak;
•
•
•
•
birçok düzeyde,
çok çeşitli biçimlerde,
çok çeşitli sürelerle ve
çok çeşitli sonuçlarla yaşanmakta,
sürmekte ya da ortaya çıkmaktadır.
Sosyal Hizmet Müdahalesinde
Psiko-Sosyal Yaklaşım
•
•
•
•
Çocuğun ihmal ve istismarına yol açan
nedenleri saptayıp, bunları durdurmayı,
çocuğun ihmal ve istismarına neden olan ilişkiyi
ya da çocuğun o neden ile olan ilişkisini
durdurmak
ihmal ve istismarın etkilerini azaltmak ve
ihmal ve istismarın yarattığı zararları/hasarı
gidermeyi içermelidir
İstismara Uğrayan Çocuğa
Müdahale Düzeyleri
• Koruyucu-Önleyici; makro düzeyde sorun
ortaya çıkmadan yapılan müdahaleler
• Tedavi edici; sorunun oluşturduğu yıkımın
ortadan kaldırılması
Müdahale Odakları
•
•
•
•
•
•
Ana-babanın koşullarını iyileştirmek
Ana-babanın sosyal bağlarını güçlendirmek
Ana-babayı eğitmek
Danışma Hizmeti vermek
Aile terapisi
Analitik tedavi
Ana-babanın koşullarını
iyileştirmek
• Ailenin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik ve
sosyo-kültürel koşulları araştırarak gerekli ve
uygun destekleyici hizmetleri sağlamak ya da
ailenin bunlara ulaşmasını
kolaylaştırmak/sağlamak
Ana-babanın sosyal bağlarını
güçlendirmek
• Çocuklarını istismar etmek konusunda risk
oluşturan, toplumdan dışlanmış ya da
kendini toplumdan ayırmış kişilerin arkadaş
ve sosyal ortamlarını ve sosyal destek
sistemlerini güçlendirmek
Ana-babayı eğitmek
• Özellikle genç ebeveynlerde, bilgisizlik
nedeniyle ortaya çıkan ihmal ve istismar
olgularında, ebeveynlik becerilerini
geliştirme amaçlı eğitimler
Danışma Hizmeti yapmak
• Çocuğun ya da ailenin yaşanan ihmal ve
istismar nedeniyle gereksinim duyduğu
tıbbi, psikiyatrik ve yasal hizmeti sağlamak
ya da ailenin ya da çocuğun bunlara
ulaşmasını kolaylaştırmak/sağlamak
Danışmanlık Hizmeti
• Çocuk ve aile ile terapötik amaçlı
görüşmeler de yapılmakta, bazı
durumlarda özellikle psikiyatrik semptom
göstermeyen olgularda bu görüşmeler
çocuk ve aile üzerinde yarattığı iyileştirici
etki nedeniyle önemli olmaktadır.
Aile Terapisi
• Aile içi çatışmalar nedeniyle ortaya çıkan
çocuk ihmal ve istismar olgularında,
çatışmaya neden olan, karı-koca
çatışmalarının ya da aile içi dinamiklerin
çözümlenmesi amacıyla yapılan terapiler
Psiko- dinamik tedavi
• Kişinin çocuğunu istismar etmesine neden olan
kendi çocukluk yaşam deneyimlerinin psikodinamik yaklaşımlarla çözümlenmesi
Kısaca;
Çocuk ihmal ve istismarı, hem yaşandığı/ olduğu
dönemde hem de yetişkin yaşamda birey
üzerinde oldukça ağır hasara neden olan çok
önemli bir sorundur...
Başta devlet olmak üzere tüm toplum ihmal ve
istismarı önlemek ve oluşan hasarları
gidermek için gereken sorumluluğu ve görevi
üstlenmelidir.
Olgu 1
• Bildirimde Bulunan;Hastane,telefon ihbarı
• Kuşku; Munchausen by proxy
• Durum;1,5 yaşında kız bebek annesi tarafından rektal
kanama nedeniyle sık sık hastaneye götürülüyor
• Tanı; Munchausen by proxy
• Tedavi;Ağır psiko patoloji taşıyan anne ve babanın
psikiyatrik tedavileri sağlandı,ailenin sosyal destek
sistemleri harekete geçirildi. KAA,Ücretsiz kreş
desteği,olgu 2001-2004 tarihleri arasında izlendi.
Olgu 2
•
•
•
•
Bildirimde Bulunan; anne
Kuşku; cinsel taciz
Durum; 6 yaşında kız çocuğa, kuaförde yapılan cinsel taciz
Tanı; aile,olay nedeniyle travmatize oldu. Babanın aşırı
tepkisi hem karı-koca ilişkisini bozdu hem de ebeveynler
tarafından gösterilen tepki, çocuğun yaşanan olayı daha
ağır bir biçimde algılamasına neden oldu
• Tedavi; aile, her tür yaklaşımı reddetti.
Olgu 3
• Bildirimde Bulunan;okul, anne
• Kuşku; cinsel taciz
• Durum; 6 yaşındaki kız çocuğa, 16 yaşındaki amca
oğlunun cinsel tacizi
• Tanı; olayın ortaya çıkması ile ailede yaşanan
travma
• Tedavi; aile ve çocuk için destekleyici ve
güçlendirici psiko-sosyal destek
Olgu 4
• Bildirimde Bulunan; Devlet Bakanlığı
• Kuşku; ihmal ve istismar
• Durum; 11 yaşındaki erkek çocuk, annesi tarafından kaçırılarak
Romanya’da yuvaya yerleştirildi. Türkiye’deki babasının talebi ile
çocuk ülkeye geri getirildi
• Tanı; çocuğun doğumu ve kaçırılması ile devam eden süreçte yaşanan
birçok örseleyici olayın, çocuk ve aile açısından ele alınması gerektiği
• Tedavi; aile ve çocuk için destekleyici ve güçlendirici psiko-sosyal
destek..
• Çocuk Kurum bakımına alındı!!!
Beni dinlediğiniz için,
Teşekkür Ederim
www.argosdanismanlik.com
www.cocukistismarinionlenme.org
Download

Slayt 1