Makale Analizi
Üniversite-Sanayi İşbirliği Üzerine
Değerlendirmeler
Emrah CENGİZ, İst. Ünv., Siyasal Bilgiler Fak., Dekan, Yükseköğretim Dergisi, İstanbul
Geliş tarihi: 5 Mart 2014; Kabul tarihi: 22 Nisan 2014; Çevrimiçi yayın tarihi: 13 Haziran 2014
doi:10.2399/yod.14.006; Telif Hakkı © 2014, Deomed
http://www.yuksekogretim.org/ozet_2014001001.asp
Adresinden alınmıştır.
Yükseköğretimde Yenileşme Hareketleri

Uluslararasılaşma

Teknolojik gelişmeler

Bilgiye erişimde devrimsel gelişmeler

Yerleşik paradigmaların sorgulanması

İşbirliği alanlarının araştırılması
Üniversitelerin Yeni Başarı Kriterleri

Bilimsel yayın (19. yy )

Patent

Faydalı model

Lisans
Kısacası : Bilginin ürün ve hizmetlere dönüştürülmesi
Üniversiteyi Tanımlamak:
Geçmişten Günümüze Üniversite Anlayışı
Bir Çin atasözü şöyle der:
“Eğer bir yıl ötesini planlıyorsanız hububat ekin,
eğer on yıl ötesini planlıyorsanız ağaç dikin,
eğer bin yıl ötesini planlıyorsanız insan yetiştirin.”
Üniversiteler Hangi İhtiyaç Nedeniyle
Ortaya Çıkmıştır?
Hukuk eğitimi almak
isteyen bir grup
öğrencinin hoca arayışı
Bu arayış için bir lonca
(korporasyon=universitas)
kurulması
Bologna ünv.
Kurulması(1158)
Üniversiteyi Nasıl Tanımlayabiliriz?

1. akademik devrim(19yy): eğitim yanında
araştırma

2. akademik devrim(20yy): uygulamalı ve sanayi
odaklı araştırmalar (ünv. – sanayi işbirliği)

3. akademik devrim(21yy): girişimci üniversiteler
(sanayi ve topluma bilimsel ve teknolojik olarak
öncülük yapar.)
Toplumsal Gelişme ve Üniversite Anlayışı
İlkel toplum
Tarım
toplumu
• Toplayıcılık; avcılık
• Usta-çırak eğitimi
• Yerleşik düzen; tarım (m.ö 6000)
• Usta-çırak eğitimi; elit eğitimi
Sanayi
toplumu
• Buharlı makinenin icadı(1750); seri üretim; fiziki sermaye
• Verimlilik; bilginin işe uygulanması(1880)
• Kitle eğitimi
Bilgi
toplumu
• Bilgisayarın bulunuşu(1950)
• Bilgi sektörü, bilgi üretimi, bilgi semayesi ve nitelikli insan faktörü
• Eğitim felsefesi; kitle eğitimi, bireysel eğitim, yaşamboyu eğitim
Üniversiteyi Nasıl Tanımlayabiliriz?
(Versan, 1989)
Kültürü
geliştirmek
ve yaymak
Teknik bilgi
sağlamak
Nitelikli
insan gücü
yetiştirmek
Bilginin
ticarileştirilmesi
Toplumsal Gelişme ve Üniversite Anlayışı

Bilgi otoyolları

Elektronik ticaret

İletişim teknolojileri

Maddi malların üretimi değil, bilginin üretimi
(Temel üretim etkeni bilgidir)
Toplumsal Gelişme ve Üniversite Anlayışı
Ünlü yönetim danışmanı Thomas A. Stewart’ın şu sözleri çok iyi anlatmaktadır:
“içinde yaşadığımız yeniçağda, zenginlik bilginin ürünüdür. Bilgi,
ekonominin başlıca hammaddeleri ve en önemli ürünleri haline gelmiş
bulunmaktadır. Günümüzde zenginlik yaratmak için gerek duyulan sermaye
varlıkları; arazi, bedensel emek, imalat aletleri ve fabrikalar değildir.
Bunların yerini bilgi almış durumdadır.”
Girişimci Üniversiteler, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer: Bilgi Toplunumda Üniversite’nin yeri
(Bingöl, 2006)
2-Üretilen
bilgiyi eğitim
yolu ile
ietme
1-Bilimsel
araşt. ve
yeni bilgi
üretme
üniversiteler
4-Teknolojik
yenilik
(İnovasyon)
ile işletme
3-Bilişim ve
iletişim tek.
İle yayma
Girişimci Üniversiteler, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi İşbirliği ve Yarattığı
Katma Değer
Ünlü Alman iktisatçı Friedrich List 1841’de yayımlanan National System of
Political Economy [Ulusal Politik Ekonomi Sistemi] adlı eseri;

Almanya Britanya karşısında bir ekonomik zafiyet içinde bulunmaktadır.

Britanya teknolojik anlamda daha ileridedir.

List’in ulusal inovasyon sisteminin kurulması yoluyla tüm beklenen
hedeflere ulaşmayı planladığını söylemek mümkündür.
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
List modeline göre:

Üniversite: En yeni teknolojilerin geliştirilmesi için gerekli bilgiye ulaşır.

Sanayi: Geliştirilen teknoloji ile yeni ürünlerin ortaya çıkarır.

Devlet: Üniversite-sanayi ve ulusal inovasyon sürecinin bir arada çalışması için
gerekli tedbirleri alıp, finansal destek sağlar.
Burada belirleyici olan ulusal inovasyon sistemidir, belli bir ürünler dizisi değidir.
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Alman iktisatçı J. Schumpeter; “yaratıcı yıkım süreci”:
Süregelen yapının başka bir inovasyon tarafından yıkılması
Ekonomik büyümenin kaynağı inovasyon, inovasyonun kaynağı yaratıcılıktır.
Yaratıcılık ile;

yeni ürünler gelişir,

maliyetler azalır,

büyüme sağlanır,

yeni kazançlar oluşur,

somut ürün ve süreçlere dönüşüm gerçekleşir.
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Yaratıcılık
“Yaratıcı yıkım süreci”:
Yenilenmiş inovasyon
Yeni ürün
Azalan maliyet
Büyüme ve
gelişme
Yeni kazançlar
Somut ürün ve
süreçlere
dönüşüm
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Mevcut
inovasyon
“Yaratıcı
yıkım
süreci”:
Yenilenmiş
inovasyon
Başka bir
inovasyon
tarafından
yıkılacak
yeni bir
süreç
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Schumpeter’a göre;

Girişimciliğin şartı daha önce gerçekleştirilmemiş bir yeniliği veya fikri
ortaya atmaktır.

Girişimcilik, modern ekonominin özüdür.

Girişimci, yeni kombinasyonlar meydana getirip ekonomideki dengeyi
bozarak “yaratıcı yıkım” sürecine neden olur.
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
“Morill Yasası”

Dünya üniversite-sanayi işbirliği tarihinin başlangıcı olarak da ilki 1853’de,
ikincisi de 1857’de ABD Kongresi’ne sunulan bir yasa taslağı olarak milat kabul
edilebilmektedir.

Mevcut bilimsel ve klasik eğitimler yanında endüstri ve tarım kökenli bazı iş
sahiplerine de tarım ve mekanik uygulamalar için pratik dersler verilmesi ve
bunun sağlanmasına yönelik olarak da bu okullara kamu arazisi bağışlanması
öngörülmekteydi.
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Dr. Katsuhiko’ya göre üniversite- sanayi işbirliği zorunluluğunun nedenleri:

Teknolojinin her alanda, tarihte daha önce hiç olmadığı kadar hızlı
gelişmesi

Rekabetin artması

Sermaye arayışı

Öğrencilerin üniversitelerden sadece teorik bilgiler edinerek mezun olmak
istememesi
Girişimci Üniversite, Üniversite-Sanayi
İşbirliği ve Yarattığı Katma Değer
Katsuhiko’ya göre üniversite-sanayi işbirliği 6 temel yöntemle gerçekleşmektedir. Bunlar;

Ortak araştırma projeleri

Ismarlama projeler (sanayinin yarattığı ve üniversitelerin uygulayıcı olarak
katıldıkları)

Ar-Ge bursları (sanayinin ileride patentleşebilecek fikirleri olan
araştırmacılara kaynak yardımı yapması),

Üniversite içi Ar-Ge laboratuarları

Sanayiye teknolojiyi lisanslama (üniversitenin ürettiği ve kendisinin
kullanmasına imkan bulunmayan teknolojilerin lisanslarını satması )

İnsan kaynağı işbirliği
(Abak, 2007)
Üniversite nasıl bilgi üretir?
Akademik özgürlük nedir?:
Ortaçağdan bu yana bir öğretim elemanının kendi uzmanlık alanında dışarıdan
herhangi bir müdahale olmaksızın özgürce öğretim yapması ve öğrencilerin de
özgürce öğrenim görmeleridir (Altbach, 2001).
Wilhelm von Humboldt(19.yy)
Öğretme
özgürlüğü
• Sınıf ve laboratuarda
sınırsız özgürlüğe sahip
olma, araştırma
faaliyetlerinde özgürlük
Öğrenme
özgürlüğü
• Araştırma
faaliyetlerinde özgürlük
Öğretim ve araştırma
faaliyetlerinin birarada
yürütülmesi
Üniversite nasıl bilgi üretir?
Akademik özgürlüğe sahip üniversiteler toplumun ve dünyanın
ihtiyaçlarına uygun bilgiyi üretir ve bunu dünya sahnesine en güzel
biçimde sunar.
Akademik özgürlük ile üniversiteler;

İleri teknolojik yenilikleri yaratır,

Bilgi endüstrilerini besleyen bilim adamlarını ortaya çıkarır (entelektüel
sermaye),

Öğretmenler ve araştırmacılar yetiştirir,

Girişimciler ve diğer yetenekli bireylerin yetişmesini sağlar.
Üniversite nasıl bilgi üretir?

Özgür, inovatif, baskı altında olmayan, siyasi ya da ideolojik baskıya
maruz kalmayan beyinler daha çok üretebilmektedir.

Akademik özgürlüğü-olan üniversiteler şeffaf ve hesapverebilirliğe de
sahipse daha fazla üretici olurlar.

Sonucu topluma dokunan araştırmalar üniversitenin saygınlığını ve mali
gelirini arttıracağından bu yeni araştırmaların yürütülmesini ve yeni
ürünlerin ortaya çıkışını kolaylaştırır ve hızlandırır.
Girişimci üniversite nasıl olur?

Aktif

Rekabetçi

Kendikendine yeten

Yüksek kalitede (marka ünv.)

Yerel iş çevreleriyle ilişkili

İhtiyaç (Pazar) odaklı

Uluslararası

Yetenekli öğrenci, araştırmacı, öğretim üyesi ve araştırma fonunu
üniversiteye çekebilen

Sosyo-ekonomik çevrenin gereksinimlerine cevap verebilen
(topluma dokunan)
Üniversite nasıl bilgi üretir?
Global inovasyon indeksi
İlk 5 ülke;

İsviçre

İsveç

İngiltere

Hollanda

ABD
TÜRKİYE ; 2012’de 74. sırada, 2013’de 68. sırada bulunmaktadır (toplam142
ülke).
Cornell üniversitesi tarafından hazırlanmıştır.
Üniversite nasıl bilgi üretir?
Türkiye de durum:
TÜBİTAK “Girişimcilik ve Yenilikçilik İndeksi”

Üniversitelerin girişimcilik ve yenilikçilik konusundaki
yerini ortaya koymaktadır.

23 farklı ölçütü vardır.

2012 ve 2013 yıllarında ülkemizin en yenilikçi ve
girişimci 50 üniversitesi duyurulmuştur.
Sonuç

Stanford üniversitesi silikon vadisi

Pro-aktif düşünme

Özerk ve akademik özgürlüğe sahip üniversite

Üniversitelerin yönlendiren, etkileyen ve
değiştiren kurumlar haline gelmesi

Üniversitelerin topluma dokunması
Peki ne yapmalı?

Öğrencilerin «Sanayi Odaklı Lisans Bitirme
Projeleri» üretmelerini sağlama.

Öğrencileri iyi yetiştirme, doğru yönlendirme,
içlerindeki yaratıcılığı ortaya çıkarmalarına
yardım etme, cesaretlendirme.
Download

Neslihan Kurt Sunu ünv. sanayi ilişkisi