TİPOGRAFİ
TYPOGRAPHY
Tipografi
• Harf Yapısı
• Boşlukların Düzenlenmesi
• Metin Düzenlemeleri
• Özel Etkiler
• Sayfa Tasarımı
HARF
YAPISI
İki boyutlu olan
harflerin
ölçülendirmeleri,
onları
tanımamıza
yarar.
satır
çizgileri
PUNTO
points (pt)
Harfin
büyüklüğüne
“punto” denir
BÜYÜK HARF: MAJÜSKÜL
küçük harf: miniskül
SAN SERİF: düz
SERİF: tırnaklı
YAZI KARAKTERİ
harflerin kalınlıklarında
yapılan değişikliklerle
yaratılmışlardır.
ABCDEFGĞHIİJKLMNOÖPRSŞTUÜVYZ
Abcdefgğhıijklmnoöprsştuüvyz
!”#$%&`()*+,-./0123456789
Times New Roman Yazı Karakteri
YAZI AİLESİ
bir yazı karakterinin bütün
ölçü ve şekillerinin bir araya
getirilmesşyle meydana gelir.
Düz_Roman/Plain
Eğik_İtalik
Kalın_Bold
Kalın Eğik_Bold İtalik
YAZI KARAKTERLERİNİN
KULLANIMI
Karakterleri kişiliğe sahiptir.
ciddi, sammi, teknolojik, eylenceli
vs olabilir
“Her yazı karakterinin
kendi dili ve tasarımda
yarattığı etkisi vardır”
Tasarım yaparken yazı karakterini doğru seçmeliyiz
1. Estetik Uygunluk: karakter içeriğe uygun olmalı
2. Okunabilirlik: yazının kendi okunabilir olmali
3. Okutabilirlik: yazı tasarım uygulamasının üzerinde
okunabilir olmalı
YAZI KARAKTERLERİNİN KARKTERLERİ VARDIR
YAZI KARAKTERLERİNİN KARKTERLERİ VARDIR
YAZI KARAKTERLERİNİN KARKTERLERİ VARDIR
YAZI KARAKTERLERİNİN KARKTERLERİ VARDIR
YAZI KARAKTERLERİNİN KARKTERLERİ VARDIR
YAZI KARAKTERLERİNİN
KULLANIMI
1. Serif
metinler ve küçük puntoda
iyi okunurlar.
“Bazı yazı karakterleri
diğerlerinden daha
kolay okunur.”
2. San Serif
Başlıklar, metinler ve sıkışık
yazılarda iyi okunurlar.
3. Kaligrafik (süslü)
Daha zor okunurlar. Karakterleri çok
belirgin yazılardır.
PUNTOLAR
Yukarı uzanan bölümün en üstünden,
aşağı inen bölümün en altına konan
çizlerin arasındaki boşluk ölçüsü.
“Her karakterin
12 puntosu
aynı yükseklikte değildir”
PUNTOLAR
Metin Harfleri
6,7,8,9,10,11,12 ve 14pt
Başlık Harfleri
14pt ve üzeri
BOŞLUK
DÜZENLEMESİ
“Sayfa tasarımcısı, kağıt
üzerinde pozitif alanlar
kadar negatif alanları da
tasarlar.”
negatif alan: boşluklar
•
•
•
•
•
Harf Araları
Kelime Araları
Satır Araları
Metin İçinde Satır Araları
Paragraf ve Sütun Araları
BOŞLUK
DÜZENLEMESİ
“Metinler görsel etkiye
sahiptir. Gri alanlar
oluştururlar.”
Ara boşları ( Espas ) : Harf ve Kelime
aralarındaki boşluklardır.
Sıkışık espas: siyah
Gevşek espas: gri
HARF ARALARI
(Kerning)
Espaslamanın gerçek kuralı,
iki harf arasındaki boşluğun
düzenlenmesidir. Bu şekilde
de iki harfin birbirlerine
bakan yan duvarları espas
miktarını belirler.
HARF ARALARI
Normal Dizgi: boşluk eklenmemiş
Sıkışık Dizgi: boşluk eksiltilmiş
Geniş Dizgi: boşluk eklenmiş
• Metin yazılarında espaslama çok göze batar.
• Espaslamada iç boşluklar da hesaba
katılmalıdır. Bu olmazsa “o” harflerinin olduğu
yerler delik hissi verir.
• Çoğunca ölçüm aletleriyle değil göz ile yapılır.
• Çok dar ve çok geniş espaslama okunaklılığı
göçleştirir.
• Paragraf ve Sütun Araları
HARF ARALARI
Normal dizgi boşluk eklenmemiş, sıkışık dizgi boşluk
eksiltilmiş ve geniş dizgi boşluk eklenmiş dizgidir.
TİPOGRAFİ
TİPOGRAFİ
TİPOGRAFİ
TİPOGRAFİ
Normal dizgi boşluk eklenmemiş, sıkışık dizgi
boşluk eksiltilmiş ve geniş dizgi boşluk
eklenmiş dizgidir.
Normal dizgi boşluk
eklenmemiş, sıkışık dizgi boşluk
eksiltilmiş ve geniş dizgi boşluk
e k l e n m i ş d i z g i d i r.
Normal dizgi boşluk
eklenmemiş, sıkışık dizgi
boşluk eksiltilmiş ve
geniş dizgi boşluk
e k l e n m i ş d i z g i d i r.
KELİME ARALARI
Kalın harflerden oluşan
yazı karakterlerinde kelime
arası dar espas düzenlenir.
İnce harflerden oluşan
yazı karakterlerinde
kelime arası geniş
espas düzenlenir.
• Kelime araları da göz ile saptanır.
• Kelime aralarındaki noktalama
işaretleri dikkate alınır.
• Kelime arası espas da kesin bir ölçü
yoktur. 1 harfin rahatlıkla
girebileceği kadar bir boşluk ölçü
kabul edşlebilinir.
• Dengeli harf ve kelime arası
düzenlemesi daha rahat
okununabilirlik ve görsel estetik
meydana getirir.
SATIR ARALARI
2 den fazla satır metin
demektir.
Satırlar arasındaki boşluk
punto ile ölçülür.
Normal yerleştirme satır arası
boşlukların düzenlemenmemesi
halidir. Yani 12 punto harf için
satır arası düzenleme 12 puntodur.
Normal yerleştirme satır arası
boşlukların düzenlemenmemesi
halidir. Yani 12 punto harf için
satır arası düzenleme 12 puntodur.
Normal yerleştirme satır arası
boşlukların düzenlemenmemesi
halidir. Yani 12 punto harf için
satır arası düzenleme 12 puntodur.
METİN İÇERİSİNDE
SATIR ARASI
BOŞLUKLARIN
DÜZENLENMESİ
“Negatif-pozitif denge için
çok önemlidir. Boşluk öok
olursa gri alandan ziyade
çizgi olarak görünmeye
başlar.”
• Eksiltilmiş Satır: boşluk
azaltıldığında
• Katılmış Satır: boşluk arttırıldığında
• Normal Dizilmiş: boşlukla
oynanmamışsa
Boşluk az olursa, satır takibini göz
çok zor yapar.
Boşluk fazla olursa, soldan sağa
okuma zorlaşır.
PARAGRAF ve
SÜTUN ARASI
BOŞLUKLARIN
DÜZENLENMESİ
Metinler paragraflardan
oluşur.
Paragraflar rahat okuma için
ve konunun anlaşılabilmesi
için yapılır.
Başka bir anlatıma geçiş yeni
bir paragrafa geçiş demektir.
“Paragraf tipografinin akıcılığı
için gereklidir.”
Geleneksel yöntemde paragrafın ilk
kelimesi biraz içeriden başlar.
Bu farklılık paragrafı diğer
paragraftan ayırmaya yetmez bu
yüzden paragraflar arasında boşluk
bırakılır. Bu boşluk genelde yarım
satır veya tam satırdır.
Günümüzde paragraf arası boşluk
bırkılmakta ve içeriden başlama
yöntemi kullanılmamaktadır.
SÜTUN ARASI
BOŞLUKLARIN
DÜZENLENMESİ
Sütunlar iki veya daha fazladır.
Yanyana geldiklerinde ara
boşlukları düzenlenir.
1. İki taraftan bloklu
2. Sağdan bloklu
3. Soldan bloklu olabilir.
İki taraftan bloklu sütunları
düzenlemek daha kolaydır.
Sağ/sol bloklu sütunlarda
negatif alanlar serbesttir.
METİNLERİN
DÜZENLENME
BİÇİMLERİ
4 ayrı düzenleme vardır.
• Soldan Blok
• Sağdan Blok
• Ortadan Blok
• Her İki Taraftan
Blok
4 ayrı düzenleme vardır. Soldan
blok, sağdan blok, ortadan blok
ve her iki taraftan blok
4 ayrı düzenleme vardır. Soldan
blok, sağdan blok, ortadan blok
ve her iki taraftan blok
4 ayrı düzenleme vardır. Soldan
blok, sağdan blok, ortadan blok
ve her iki taraftan blok
4 ayrı düzenleme vardır. Soldan
blok, sağdan blok, ortadan blok
ve her iki taraftan blok
SAĞDAN VE SOLDAN
BLOK
Soldan blok en çok kullanılan
düzenleme biçimidir.
Soldan sağa okuma yönünde
göz aynı başlangıca rahatlıkla
döner.
Soldan ve sağdan bloklamada
yazının bir tarafı serbesttir.
Her iki bloklama da satırları
uygunsuz yerden kesmeyi
gerektşrmez.
ORTADAN
BLOK
Ortadan bloklamada satır başı takibi
zor olduğundan metin
düzenlemelerinde kullanılması
sakıncalıdır.
Devamlılığı olmayan metinlerde,
başlık ve alt başlıklarda daha çok
kullanılır.
HER İKİ TARAFLI
BLOK
İki taraflı bloklama, sayfa
düzeninde dengeli gri alan
oluşturur.
Uzun süreli okunması gereken
metinlerde kullanılır. Roman,
gazete, dergi gibi
Bloklama gereği tireleme
yapılmazsa tipografik hatalar
oluşur.
İki taraflı bloklanmış dizgi,
bloklanmamıştan daha az
boşluk kaplar.
Metin İçinde Tireleme
Yapmak
Tipografik hata olmaması için:
1. Tireleme
2. Kısa sözcük kullanımı
3. Metin genişliğinin değiştirilmesi
4. Sol/sağ blok kullanılması
Tireleme Yazacaksak:
1. Ard arda iki satırı tireleme
2. Doğru yerde tireleme yapılmalı
3. Sütun ve sayfa sonları tireleme
yapılmamlı
HER İKİ TARAFLI
BLOKLAMA ÖRNEKLERİ
İki taraflı bloklama, sayfa
düzeninde dengeli gri alan
oluşturur.
Uzun
süreli
okunması gereken metinlerde
kullanılır. Roman, gazete, dergi
gibi. Bloklama gereği tireleme
yapılmazsa tipografik hatalar
oluşur. İki taraflı bloklanmış
dizgi, bloklanmamıştan daha
az boşluk kaplar.
İki taraflı bloklama, sayfa
düzeninde dengeli gri alan
oluşturur. Uzun süreli okunması gereken metinlerde kullanılır. Roman, gazete, dergi
gibi. Bloklama gereği tireleme
yapılmazsa tipografik hatalar
oluşur. İki taraflı bloklanmış
dizgi, bloklanmamıştan daha
az boşluk kaplar.
BÜYÜK ve Küçük Harf
Kullanımında
Optik Hizalama
Sol hizalamada sol kenarı düz
olan harfler E, I, L, P , M ... rahat
hizalanırken, A, C, J, T... gibileri
hizalamak daha zordur.
Hizalaması en zor olan harf T
harfidir.
Optik hizalama sorunlarını göz
yardımıyle çözeriz.
Metin İçinde
VURGULAMA
Yapmak
Önemli kelimer, cümleler
vurgulanır.
Vurgulamak öne çıkartmak,
izleyicinin dikkatini
çekmektir.
Çok veya az olduğunda akıcılık
bozulur.
Çok olduğunda: karmaşa olur
Az olduğunda: tek düze, sıkıcı
olur.
•
•
•
•
•
•
Kalınlaştırarak
Eğik yazarak
Karakter değiştirerek
Büyük yazarak
Altını çizerek
Renk/ton değiştirerek
BÜYÜK ve Küçük
Harflerin
Kullanılması
küçük harfler daha
rahat okunurlar.
Küçük harfler daha rahat
okunur.
KÜÇÜK HARFLER DAHA RAHAT
OKUNURLAR
Büyük harfler görsel olarak
daha etkilidir. Üst başlıklarda,
alt başlıklarda ve ara
başılklarda kullanılırlar. Kısa
uyarılarda kullanılırlar
METÜNLERDE BÜYÜK HARF
OKUMA ZORLUĞU AÇISINDAN
KULLANILMAZ. ROMAN.
GAZETE VE SÜRELİ
YAYINLARDA RAHAT VE ÇABUK
OKUNABİLİRLİĞİNDEN ÖTÜRÜ
KÜÇÜK HARF
KULLANILMALIDIR.
küçük harfler daha rahat okunurlar.
KÜÇÜK HARFLER DAHA RAHAT OKUNURLAR
küçük harfler daha rahat okunurlar.
KÜÇÜK HARFLER DAHA RAHAT
OKUNURLAR
STOP
T.B.M.M.
ÖZEL ETKİLER
• Başlangıçta Büyük Harf Kullanımı
• Şekillerin İçine/Dışına Yazı Yazmak
• El Yazısı Karakterleri (Script)
• Tipografinin Rengi
• Asılmış Noktalama İşaretleri
• Rakamlar
• Düz ve Kırık Çizgiler
BAŞLANGIÇTA
BÜYÜK HARF
KULLANIMI
Başlama harfi: İNİSİYAL
(initial letter)
Bazen metinle kaynaşır bazen
de dışarıda kalır.
Dışarıda kaldığında
-süslenerek kullanılabilinir
-büyük kullanılabilinir
Bu:
-sıkıcılığı gidermek için
-siyah (pozitif) alan yaratmak
için yapılır.
• İnisiyal harf 2 veya 3 defadan çok
kullanılmaz çünkü bu da başka bir
sıkıcılık yaratır.
• Tasarımla uyumlu kullanılmalıdır.
ŞEKİLLERİN DIŞINA
VEYA İÇİNE YAZMA
Alışılmışın dışında dizgi
yapılabilinir.
Bu şekil bloklama dikkate
alınarak yapılmalıdır.
-Yazı şekle oturamalı (sığmalı)
-Okunabilmeli
-Tasarımla uyumlu olmalı
EL YAZISI (SCRIPT)
KARAKTERLER
Script: El yazısı (elle yazılan
yazılar değildir.)
Script karakterler akışkan
özellik taşırlar.
Harfler birbirine kusursuz
biçimde bağlanır. İtalikler
script değildir.
Script karakterlede büyük
harfler yan yana geldiklerinde
bağlanmazlar çünkü beraber
kullanılmak için
tasarlanmamışlardır.
Elyazısı karakterlerinin büyük ve küçük
harfleri beraber kullanılırlar. Bu
karakterlerin büyük harfleri oldukça
görkemli olurlar fakat yan yana
geldiklerinde bağlantı sorunları çıkar:
Çünkü, beraber kullanılmak üzere
tasarlanmamışlardır.
Bickham Script
BÜYÜK HARFLER YAN YANA
GELDİKLERİNDE BAĞLANMAZLAR .
Bickham Script
Elyazısı karakterlerinin büyük ve küçük harfleri beraber
kullanılırlar. Bu karakterlerin büyük harfleri oldukça
görkemli olurlar fakat yan yana geldiklerinde bağlantı
sorunları çıkar: Çünkü, beraber kullanılmak üzere
tasarlanmamışlardır.
Freestyle Script
TİPOGRAFİNİN
RENGİ
Tipografik düzenlemelerde
kontraslık önemlidir.
Kontraslığı espas, karakter ve
punto belirler.
Doğru tonlama etkilidir. Çekiciliği arttırır. Başlık, alt başlık
siyah olmalıdır. Bu şekilde görsel olarak daha çekici ve
kaliteli olur. Aynı zamanda bilgiyi de düzenler.
Calibri 12 single line space (normal dizgi)
Doğru tonlama etkilidir. Çekiciliği arttırır. Başlık, alt başlık
siyah olmalıdır. Bu şekilde görsel olarak daha çekici ve
kaliteli olur. Aynı zamanda bilgiyi de düzenler.
Calibri 12 double line space (katılmış satır)
Boşluklar genişse: gri
Boşluklar darsa: siyah
Punto büyükse: siyah
Punto küçükse: gri
Karakter inceyse: gri
Karakter kalınsa: siyah
Doğru tonlama etkilidir. Çekiciliği arttırır. Başlık, alt
başlık siyah olmalıdır. Bu şekilde görsel olarak daha
çekici ve kaliteli olur. Aynı zamanda bilgiyi de düzenler.
Calibri 12 bold
Doğru tonlama etkilidir. Çekiciliği arttırır. Başlık, alt
başlık siyah olmalıdır. Bu şekilde görsel olarak daha
çekici ve kaliteli olur. Aynı zamanda bilgiyi de düzenler.
Bernard MT Condensed 12 bold
Doğru tonlama etkilidir. Çekiciliği arttırır. Başlık, alt başlık siyah
olmalıdır. Bu şekilde görsel olarak daha çekici ve kaliteli olur. Aynı zamanda
bilgiyi de düzenler.
Geniso 12 bold
ASILMIŞ
NOKTALAMA
İŞARETLERİ
Tırnak, başlık ve alt başlıklarda
kullanılır.
Metin bloğunun dışında tutulunca
buna “asılmış tırnak” denir.
Virgül ve nokta da bloğun dışında
tutulur.
Dışarıda tutmayı ancak elle
yapabiliriz. Bu düzenleme metin
bloğundaki tuhaf boşlukların
önüne geçmek için yapılır.
“Bu düzenleme metin
bloğundaki tuhaf boşlukların
önüne geçmek için yapılır.”
“Bu düzenleme metin
bloğundaki tuhaf boşlukların
önüne geçmek için yapılır.”
“Bu düzenleme
metin bloğundaki
tuhaf boşlukların
önüne geçmek
için yapılır.”
“Bu düzenleme
metin bloğundaki
tuhaf boşlukların
önüne geçmek
için yapılır.”
RAKAMLAR
Rakamlar büyük harflere
benzerler.
Taban çizgilerinden hizalanırlar
Aralarındaki boşluk aynı mantıkla
yapılır.
Punto küçültülerek kullanılırlar
ve bu gözle ayarlanır.
Saat 14:20’de buluşalım ya da
bankada 12.000 TL param var
örneklerinde olduğu gibi metin
içinde yer alan rakamların
ölçülerini değiştirebiliriz.
Saat 14:20’de buluşalım ya da
bankada 12.000 TL param var
örneklerinde olduğu gibi metin
içinde yer alan rakamların
ölçülerini değiştirebiliriz.
ÇİZGİLER
Çizgiler tipografiye yardımcı
elemanlardır.
Siyah ala oluştururlar.
Bağlamak, ayırmak ve ya vurgu
yapmak için kullanılırlar.
Çizgi, satır uzunluğundan kısa
veya uzun olmamalıdır.
Alt uzantılar çizgiye temas
etmemelidir.
SAYFA TASARIMI
iletişimi görselleştirmeli
iletişimi görselleştirmeli
İYİ SAYFA TASARIMI
• Mesajı İletmeli
• Net ve Estetik Olmalı
• Problemi Çözmeli
• Negatif ve Pozitif Alanı Etkili
Kullanmalı (Denge)
• Tam Yeteri Kadar Eleman
Kullanılmalı
• Elemanlar Doğru Kullanılmalı
İYİ SAYFA TASARIMI
• İyi (Doğru) Düzenlenmeli (okuma
önceliği/yönü) (Gruplama)
• Moda/İçerik Dikkate Alınmalı
• Çekici/Etkili Olmalı
• Yormamalı, Zorlamamalı
• Özgün/Farklı Olmalı
BOŞLUKLAR
(Negatif alan)
İki boyutlu tasarımlarda boşluğa
negatif alan (negative space)
denir.
Saat
Pozitif ve negatif alanlar
birbirleriye iç içe geçer ve
uyumlu/dengeli olmalılardır.
Pozitif alan başka bir negatif alan
yaratır.
Doğru kullanıldığında okumaklılık
ve görsel etki maksimuma çıkar.
GRİD
Sayfayı planlamak ve düzenlemek
için bölmek (bölümlere ayırmak)
gerekir.
• Zaman kazandırır
• Karmaşayı önler
• Elemanları birbirine bağlamada işe
Grid, sayfayı bölmek için
kullanılan ızgaradır. Dikey ve
yataydaki sanal çizgilerdir.
Dergi, kitap, gazete,
broşür...tasarımlarında kullanılır.
yarar
• Negatif-pozitif alanları düzenler
• Sürekliliği, tutarlılığı sağlar
• Aheng yaratır, akıcılığı sağlar.
GRİD
TASARIMDA
TİPOGRAFİ
•
METİN: hikayenin anlatıldığı yer
Metinde mümkün olan tüm tipografik kurallara
uyulmalı. Okunaklı olmalı. Yorucu olmamalı.
OKUNABİLİR OLMALI
1. Fiziksel: karakter, punto, espas, renk
2. Anlamsal: içerik, kelime, dilbilgisi
FİKİRLE (concept) ÖRTÜŞMELİ
KARMAŞADAN UZAK DURMALI
•
BAŞLIK: içeriği anlatır
Malzemenin, sayfanın kişiliği ondadır. Başlık daha
serbest tasarlanabilir. Dikkat çekmeli, ilgi
uyandırmalı. İlk o okunmalı.
•
ALT BAŞLIK: ikinci başlık
Metne geçişi sağlar. Başlıktan küçük ve daha az
görünmeli. Metinden ön planda olmalı. Aksi
taktirde hiyerarşik sıra (okuma sırası/yönü)
bozulur.
Download

T*POGRAF*