ABD Dış Politikasının
Toplumsal Kaynakları
Doç. Dr. Atilla SANDIKLI
AMAÇLAR
Bu üniteyi tamamladıktan sonra;
 ABD dış politikasında halkın rolünü tanımlayabilecek,
 ABD dış politikasının yapımı sürecinde kamuoyunun etkisini
açıklayabilecek,
 Medyanın ABD dış politika yapımı sürecindeki ve karar
alıcılar üzerindeki etkisini açıklayabilecek,
2
AMAÇLAR
Bu üniteyi tamamladıktan sonra;
 ABD dış politikasında sivil toplumun rolünü tanımlayabilecek,
 Baskı veya çıkar gruplarının ABD dış politikasına nasıl etki
yaptığını değerlendirebilecek bilgi ve beceriler
kazanabileceksiniz.
3
ANAHTAR KAVRAMLAR
Kamuoyu
Sivil Toplum Örgütleri
Baskı veya Çıkar Grupları
Medya ve Basın
Siyasi Eylem Komiteleri
Dış Politika Skandalları ve
Basın
Lobiler
İnsan Hakları Hareketi
Dış Politikada Irk ve
Cinsiyet
4
Amerikan dış politikasında halkın rolü
 Amerikan dış politikasında halkın rolünün sınırlı olduğunu
söylemek mümkündür. Bunun nedenleri:
 Amerikan halkının dış politika konularına ilgisi zayıftır.
 ABD siyasi sistemi halkın dış politika meselelerine kafa
yormasını gerektirmemektedir. Halk tarafından seçilen
Başkanın halka karşı sorumluluğu.
5
 Amerikan dış politikasının sürekli başarı göstermesi.
Amerikan dış politikasında halkın rolü
 Fakat bu sınırlı role rağmen, halk dolaylı kanallarla dış
politika yapımı sürecini etkileme gücüne sahip olmaktadır.
 Burada en belirleyici faktör, başkanın ve Kongre’nin halka
karşı siyaseten sorumlu olmasıdır.
6
Amerikan dış politikasında halkın rolü
 Bu sorumluluk, dış politikadan sorumlu aktörleri halkın
isteklerine ve beklentilerine duyarlı hâle getirmekte, bu da şu
veya bu şekilde halkın sürece katılmasına olanak
sağlamaktadır.
 Fakat halkın tercihlerinin doğrudan belirleyici olduğunu
söylemek mümkün değildir.
7
Amerikan dış politikasında halkın rolü
 Halkın görüşlerinin veya itirazlarının süreçteki etkisi, daha
ziyade dış politika elitlerinin tercihlerinin onaylanmasından
ibarettir.
 Diğer bir ifadeyle, halkın veya toplumun tercihlerinden ziyade
elitlerin tercihlerinden söz edilebilir.
 Ancak nihai tahlilde bu tercihler halkın onayını almak
durumundadır.
8
Dışişleri Bakanlığının Amerikan halkını ‘müşteri’ olarak
görmesinin, halkın dış politikadaki rolü bakımından önemi nedir?
 Amerikan Dışişleri Bakanlığı, Amerikan halkını bir müşteri
olarak tanımlamaktadır.
 Bu, ABD yönetimi nezdinde halkın nasıl görüldüğünü
göstermesi bakımından önem taşımaktadır.
 Buna göre Amerikan halkı, Dışişleri Bakanlığının hizmet
verdiği kimselerden oluşmaktadır.
9
Dışişleri Bakanlığının Amerikan halkını ‘müşteri’ olarak
görmesinin, halkın dış politikadaki rolü bakımından önemi nedir?
 Ve bir müşteri kitlesi olarak bu halkın bireylerinin, bu
hizmetlerden memnun kalması esastır.
 Bu da Amerikan yönetiminin, dış politika tercihlerini
Amerikan halkına beğendirmek gibi önemli bir hedefinin
olduğunu göstermektedir.
 Bunun anlamı, dış politika süreçlerine doğrudan
katılmasalar bile Amerikalıların dış politika konularında
10
memnun olmalarının sağlanmasının gerektiğidir.
ABD dış politikasının yapımı sürecinde
kamuoyunun etkisi
 ABD’de halk, dış politika yapım sürecine doğrudan müdahil
olamamaktadır.
 Bunun çok sayıda nedeni bulunmaktadır.
 Ancak bu, halkın tercih ve görüşlerinin dış politika sürecinde
göz ardı edildiği anlamına da gelmemektedir.
11
ABD dış politikasının yapımı sürecinde
kamuoyunun etkisi
 Halk dış politika süreçlerinin tamamen dışında değildir.
 Dış politika yapımında belirleyici role sahip olan başkanlar,
tekrar seçilebilmek için halkoyuna ihtiyaç duydukları için
belli başlı konularda kamuoyunu dikkate almak durumunda
kalmaktadırlar.
 Dış politika ile ilgili
kararlar elbette ki halka
sorulmamaktadır.
12
ABD dış politikasının yapımı sürecinde
kamuoyunun etkisi
 Ancak dış politikada etkinlik ve başarı için ya halkın
desteğinin sağlanması ya da halkın ikna edilmesi
gerekmektedir.
 Bu nedenle Amerikan başkanları dış politika tercihlerinin
halk tarafından onaylandığını iddia ederek tercihlerine
meşruiyet sağlamaktadırlar.
13
Amerikan kamuoyunun dış politika konularına ilgisi son derece sınırlıdır.
Hatta Amerikan halkının dış politika bilgisinin cehalet derecesinde olduğu
dahi söylenebilir. Buna rağmen, dış politika yapımı sürecinde kamuoyu
baskısı veya beklentileri neden dikkate alınmaktadır?
 Amerikan halkının beklenti ve görüşleri, dış politika yapım
sürecinde dikkate alınmak zorundadır.
 Çünkü dış politika konularında yetkili organlar arasında yer
alan Başkan ve Kongre nihai tahlilde halkın oyuna
muhtaçtır.
14
Amerikan kamuoyunun dış politika konularına ilgisi son derece sınırlıdır.
Hatta Amerikan halkının dış politika bilgisinin cehalet derecesinde olduğu
dahi söylenebilir. Buna rağmen, dış politika yapımı sürecinde kamuoyu
baskısı veya beklentileri neden dikkate alınmaktadır?
 Halkın destek ve sağladığı meşruiyet zemini olmadan
Başkanın hareket etmesi dış politikada memnuniyetsizliğe
neden olacak, bu da siyasi yenilgi ile sonuçlanabilecektir.
 Bu da Başkanın halkın beklenti ve itirazlarına duyarlı
olmasını sağlamaktadır.
 Bunun bir sonucu olarak halk veya toplum dolaylı da olsa dış
15
politika sürecine dahil olmaktadır.
Farklı etnik ve dini gruplardan insanları bir potada eritme yoluyla ortak
bir Amerikalılık kimliği oluşturma çabalarının başarısız olması, dış
politika yapımı üzerinde ne tür etkilere sahip olabilir?
 Ortak bir Amerikalılık kimliğinin oluşmamış olması, dış
politika sürecinde toplumsal desteğin homojen olmamasına
neden olmaktadır.
 Etnik kökenleri birbirinden farklı olan toplumsal grupların
dış politikadan beklentileri farklı olabilmektedir.
16
Farklı etnik ve dini gruplardan insanları bir potada eritme yoluyla ortak
bir Amerikalılık kimliği oluşturma çabalarının başarısız olması, dış
politika yapımı üzerinde ne tür etkilere sahip olabilir?
 Bu da sonuç olarak dış politika yapıcılarının karar almasını
zorlaştırmaktadır.
 Örneğin, Filistin sorunu söz konusu olduğunda Amerikalı
Yahudiler ile Amerikalı Araplar arasında beklentiler
anlamında ciddi farklılıklar oluşabilmektedir.
 Yönetimin her iki grubun beklentilerini birden karşılaması
17
pratik olarak imkansız olmaktadır.
Medyanın ABD dış politika yapımı sürecindeki
ve karar alıcılar üzerindeki etkisi
 Liderler halkın ne düşündüğünü medyadan öğrenmektedir
 ABD’de halkın dış politikaya etki etmesini sağlayan kanallardan
birisi olan medya, kendine has amaçları ile siyasetin dördüncü
gücü olarak adlandırılmaktadır.
 Bu etkin rolü nedeni ile dış politikada karar alıcılar medya
desteğine önem vermektedirler.
 Dış politika konusunda birbirlerine ihtiyaç duyan medya ile
hükümet arasındaki ilişkilerin doğası, değişkenlik arz
18
edebilmektedir.
Medyanın ABD dış politika yapımı sürecindeki
ve karar alıcılar üzerindeki etkisi
 Ancak ne olursa olsun, genel itibarı ile bakıldığında basının ulusal
çıkarları gözetme gibi bir görevi olmadığından, hükümetten
bağımsız hareket edebilmektedir.
 Hükümet ise özellikle kamuoyunun
şekillenmesinde ve dolayısıyla halk
desteğinin sağlanmasında medyaya
ihtiyaç duymaktadır.
19
Medyanın ABD dış politika yapımı sürecindeki
ve karar alıcılar üzerindeki etkisi
 Bu da medya etkinliğini daha da artırmaktadır.
 Dış politika krizlerinde rolleri daha belirgin hale gelen
medyanın bu durumlarda nasıl hareket edeceği önem
kazanırken medya bazı krizlerde hükümeti desteklemiş,
bazılarında ise hükümetin karşısında durmuştur
20
Hükümetlerin görevi, ulusal çıkarı korumak ve onu arttırmaktır. Buna
karşın basının görevi, bilgilendirmektir. Bazı durumlarda medyanın
bilgilendirmesi hâlinde ulusal çıkarların tehlikeye girmesi söz konusu ise
medya davranışının nasıl olması gerektiğini tartışınız.
 Dış politika sürecine dahil olan aktörlerden biri olan medyanın dış
politika ile ilgili görevi halkı bilgilendirmekten ibarettir.
 Bu nedenle, yönetimin temel hareket noktası ulusal çıkarları
korumak iken basın, ulusal çıkarın gerçekleşip
gerçekleşmeyeceğine bakmadan insanların bilgilendirme hedefi
üzerinden hareket etmektedir.
21
Hükümetlerin görevi, ulusal çıkarı korumak ve onu arttırmaktır. Buna
karşın basının görevi, bilgilendirmektir. Bazı durumlarda medyanın
bilgilendirmesi hâlinde ulusal çıkarların tehlikeye girmesi söz konusu ise
medya davranışının nasıl olması gerektiğini tartışınız.
 Medyanın bu misyona sadık kalması bazı durumlarda
hükümetle medya oyuncularını karşı karşıya getirebilirse de
asıl önemli olan medya etiği ile ilgili prensipler ihlal
edilmeden gazetecilik mesleğinin gereklerinin yerine
getirilmesidir.
22
ABD’de dış politika yapımında sivil toplumun rolü
 ABD’de sivil toplum, Avrupa ülkelerinin aksine çeşitlilik arz
etmemektedir.
 Tarihsel olarak kölelik karşıtlığı, ırkçılık ve ayrımcılık karşıtlığı
gibi birkaç sınırlı konuda faal bir görünüm sergileyen sivil toplum
grupları, yine sınırlı sayılabilecek bir etkiye sahip olabilmiştir.
 Bu tür grupların başarısı daha ziyade ortak koalisyonlar
oluşturabilmelerine bağlı olmuştur.
23
ABD’de dış politika yapımında sivil toplumun rolü
 Ancak farklı çıkar ve önceliklerden dolayı bu tür koalisyonları
kurmak her zaman kolay olmamıştır.
 Bu da sivil toplum girişimlerinin etkisini önemli ölçüde
zayıflatmıştır.
 Bununla birlikte, sivil toplum grupları, halkın dikkat ve desteğini
çekebilecekleri konularda, halka erişim sağlayabildikleri ölçüde
hedeflerine ulaşabilmişlerdir.
24
ABD’de dış politika yapımında sivil toplumun rolü
 Yine dış bağlantılar ve bu şekilde oluşturdukları küresel
koalisyonlar, sivil toplum gruplarına biraz daha geniş bir
hareket alanı sağlayabilmiştir
25
ABD’de dış politika yapımında sivil toplumun rolü
 Sivil toplum gruplarının dış politika yapımı üzerindeki etkisi,
daha çok barış grupları ve savaş karşıtı eylemcilerinin temel
roller üslendiği süreçler ile sınırlıdır.
26
Sivil toplum grupları ancak belli konularda hükümetin dış politika
kararlarını etkileyebilmektedir. Buradaki temel belirleyici faktör nedir?
Buradan hareketle sivil toplum gruplarının hangi alanlarda faaliyet
göstermesini beklersiniz?
 Sivil toplum grupları, silahsızlanma ve ırk ayrımına karşı
mücadele gibi konularda Amerikan hükümetini
etkileyebilmektedirler.
 Bunun yanı sıra bu grupların etkinliğini belirleyen bir başka
faktör de dış destek sağlayıp sağlayamamalarıdır.
 Bu durumda sivil toplum gruplarının genel anlamda toplumu
27
ilgilendiren konularda faaliyet göstermesi beklenebilir.
Sivil toplum grupları ancak belli konularda hükümetin dış politika
kararlarını etkileyebilmektedir. Buradaki temel belirleyici faktör nedir?
Buradan hareketle sivil toplum gruplarının hangi alanlarda faaliyet
göstermesini beklersiniz?
 Bunlar arasında özellikle insan hakları, ifade ve din özgürlüğü ve
çevre sorunları gibi konular dikkat çekicidir.
 Bu konularda halkı seferber etmek daha kolay olduğu gibi, dış
destek sağlamak da mümkündür.
28
ABD baskı ve çıkar gruplarının dış politika sürecine etkisi
 Siyasi iktidarı hedeflememeleri açısından siyasi partilerden
ayrılan baskı veya çıkar grupları, siyasi hedeflerine ulaşmak
için siyasi sürece müdahale edebilmektedir.
 Bunun için de yer yer dış politika kararlarının kendi çıkarlarına
uygun biçimde alınmasını temin etmek için farklı yollara
teşebbüs edebilmektedirler.
29
ABD baskı ve çıkar gruplarının dış politika sürecine etkisi
 Baskı yoluyla hükümeti ikna çabalarında, birbirinden farklı
gruplar farklı düzeyde başarı elde etmektedirler.
 İşçi grupları bu konuda çok başarılı olamazken tarım
grupları sayıca az olmalarına rağmen daha etkin
olabilmektedirler.
30
ABD baskı ve çıkar gruplarının dış politika sürecine etkisi
 Baskı veya çıkar grupları siyasi süreç içinde yer almaya devam
etmek ve siyasi kararların kendi çıkarlarına hizmet etmesini
temin etmek için lobicilik faaliyetlerine başvurmaktadırlar.
 Bu da farklı çıkarları olan grupların, belli başlı bazı konularda
dış politika sürecine katılmasını beraberinde getirmektedir.
31
Siyasi eylem komitelerinin rolünü dikkate alarak baskı gruplarının
Amerikan dış politikasında sahip olduğu veya olabileceği etkiyi tartışınız.
 Siyasi eylem komiteleri, seçimlerde yarışan siyasi partilere ve
başkan adaylarına, ihtiyaç duydukları parayı temin etmede önemli
roller üstlenmektedir.
 Bu da hem bu komiteleri ve hem de bu tür komiteler kuran ve
işleten grupları, dış politikada etkin hale getirmektedir.
32
Siyasi eylem komitelerinin rolünü dikkate alarak baskı gruplarının
Amerikan dış politikasında sahip olduğu veya olabileceği etkiyi tartışınız.
 Komitelerin veya grupların ancak belli bir ödün veya
karşılık için finansal destek sağlayabileceği
düşünüldüğünde, seçim başarısı halinde Başkanın veya
diğer siyasilerin destek aldıkları grupların istek ve
taleplerine olumlu yaklaşabilecekleri söylenebilir.
33
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Elit: Toplumda değerli olan ve sayıca azınlık olan kimseleri
içinde barındıran, küçüklüğüne rağmen etkinliği yüksek olan
toplumsal grup.
 Amerikan istisnacılığı: ABD’nin geçmişte ve günümüzdeki
diğer büyük güçlerden farklı olduğu çünkü “aşkın bir amaca”
sahip olduğu iddiası.
34
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Güçler/erkler ayrılığı sistemi: Temel erkler olan yasama,
yürütme ve yargının bir hükümet sisteminde birbirinden ayrı
olması ve bu erklerin birbirlerinin yetki alanına müdahale
etmemesidir.
 Ulus-devlet: Egemenliği, belli sınırları olan bir ülkesi, sürekli
bir topluluğu ve merkezi bir hükümeti olan siyasi örgütlenme
biçimidir.
35
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Ulusal güvenlik: Bir ulus devletin en önemli dış politika
amaçlarından biri olan, ülkenin ve ülke üzerindeki halkın
güvenliğinin sağlanması, bir devletin varlık sebeplerinin
başında gelir.
 İzolasyonizm: ABD’nin dünya politikasından uzak kalmasını
ve sadece kendi meselelerine odaklanması gerektiğini ifade
eden dış politika yaklaşımı
36
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Kamuoyu: Halkı ilgilendiren bir konuda halkın genel kanaat
ve görüşünün varlığını ifade eden kavram.
 Lyndon Johnson: ABD’nin 36. Başkanı. Başkanlığı döneminde
ABD Vietnam’daki iç savaşa müdahil olmuş, bu karar sonraki
yıllarda çokça eleştirilmiştir.
 Richard Nixon: ABD’nin 37. Başkanı. Döneminde ABD
Vietnam’dan askerlerini çekmeye başlamıştır.
37
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Pearl Harbor Baskını: ABD’nin İkinci Dünya Savaşı’na
katılmasına neden olan olay.
 Saldırıda Japon savaş uçakları Hawaii’deki Amerikan Pearl
Harbor üssünü hedef almışlardır.
 İdeoloji: Siyasal ya da toplumsal bir öğreti, topluma veya
siyasete yön verme iddiası ile sistematik olarak oluşturulmuş
fikirler bütünü.
38
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Medya: Her türlü bilgiyi birey ve topluma aktaran ve temel
varlık nedeni bilgilendirme ve haber verme olan kurum ve
bireyler topluluğu.
 Dördüncü kuvvet: Siyasetteki etkinliği nedeniyle, yasama,
yürütme ve yargı olarak bilinen üç yönetim erkine ilave
olarak medyaya atfedilen sıfat. Buna göre medya veya basın,
diğer üç erk kadar siyasi arenada söz sahibidir.
39
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Düşünce kuruluşu: Devlet veya hükümetten bağımsız olarak
çalışan ve bilgi ve strateji üreten kuruluşlar. Söz konusu
kuruluşlar Amerikan dış politikası ve dünya politikası ile ilgili
kapsamlı raporlar hazırlamakta ve analizler sunmaktadır.
 İran-Kontra skandalı: Reagan döneminde 1987 yılında
meydana gelen skandal. Skandalda bazı Amerikalı politikacı
ve yöneticilerin İran’a silah satışında rol oynadıkları ve elde
edilen gelirin Nikaragua’da rejim aleyhtarı Kontralara
40
aktarıldığı ortaya çıkmıştı.
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Vietkong: Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi olarak bilinen ve
Kuzey ve Güney Vietnam’ı birleştirmek amacı ile kurulan
örgüt.
 Toplumsal hareketler: Genel olarak bir topluluğu veya
toplumu ilgilendiren konularda, toplumun geniş kesimlerinin
katılımı ile oluşan kolektif eylemlere verilen ad.
 Kaçak Köle Kanunu: 1850 yılında çıkan ve ABD’den kaçan
41
kölelerin, sahiplerine teslimini öngören kanun.
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Afrikalı-Amerikalı: ABD vatandaşı olan ancak etnik köken
olarak Afrikalı olanlara verilen popüler ad.
 Vicdani retçi: Dinî veya felsefi inançları nedeniyle askerlik
hizmetini yerine getirmeyi reddeden kimselere verilen ad
 Sivil itaatsizlik: Yönetime karşı gelmeyi ifade eden ancak
şiddet içermeyen eylemlere dayanan toplumsal tepki şekli.
42
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Nobel Barış Ödülü: Dünya barışına önemli katkı yapan
kimselere Nobel Vakfı tarafından verilen prestijli ödül.
 Baskı grubu: Hükümet ile organik bir bağı olmamasına
rağmen hükümet kararları üzerinde meşru baskı yolları ile
etkiye sahip olmaya çalışan her türlü örgütlü grup.
43
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Çıkar grubu: Belli bir çıkarın korunması veya elde edilmesi
için bir araya gelen kişi veya kurumların siyasi karar alma
sürecini etkilemek amacıyla oluşturdukları ortak girişim.
 Sendikacılık: İşçilerin hak ve çıkarlarını korumak ve hükümet
karşısında temsil etmek amacı ile hareket etme ve bu yönde
gerekli kurumları oluşturma hareketi.
44
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Siyasi eylem komitesi: ABD’de siyasi partiler hazineden
finansal destek alamamakta ve kendi faaliyetlerini kendileri
finanse etmektedirler.
 Partiler bu nedenle paraya ihtiyaç duymaktadırlar.
 Partilere para kaynağı sağlayan en önemli kanallardan bir
tanesi siyasi eylem komitesidir.
45
ANAHTAR KAVRAMLAR
 Lobicilik: Amerikan hükümeti ve Kongre tarafından alınan
kararları etkileme amacı ile yürütülen profesyonel faaliyetlerdir.
 ABD’de lobicilik faaliyetlerini yürütmek isteyen kurumlar, bu
faaliyetleri tescil etmek ve hizmetleri karşılığında aldıkları ücreti
bildirmek zorundadırlar.
46
ABD DIŞ POLİTİKASININ
TOPLUMSAL KAYNAKLARI
Doç. Dr. Atilla SANDIKLI
Download

indirmek için tıklayınız