BB - BİTKİ BİYOLOJİSİ (POSTER SUNUM)
BB-P4-72
Türkiye’de Yayılış Gösteren Clinopodium (Lamiaceae) Cinsi (sect. Clinopodium ve
sect. Pseudomelissa ) Türleri Üzerinde Mikromorfolojik ve Anatomik Araştırmalar
1
Selami Selvi1, Tuncay Dirmenci2, Fatih Satıl3, Taner Özcan2, Eyüp Erdoğan3
Balıkesir Üniversitesi, Altınoluk Meslek Yüksekokulu, Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Programı, Balıkesir
2
Balıkesir Üniversitesi, Necatibey Eğitim Fakültesi, OFMAE, Biyoloji Eğitimi, Balıkesir
3
Balıkesir Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Balıkesir
Sorumlu yazar e-posta: [email protected]
Giriş: Clinopodium cinsi Türkiye Florası’nda 2 tür ile temsil edilmektedir. Son çalışmalarla birlikte
Acinos ve Calamintha cinsleri ile Micromeria sect. Pseudomelissa türlerinin Clinopodium cinsine
aktarılmasından sonra tür sayısı 20’ye, Güneydogu Anadolu’dan yeni bir türün 2008 yılında tanımlanması
ile de tür sayısı 21’e (31 takson) yükselmiştir. Cins, sect. Clinopodium, sect. Acinos, sect. Calamintha ve
sect. Pseudomelissa olmak üzere dört seksiyona ayrılmıştır. Clinopodium türleri halk arasında dağ
fesleğeni, yaban fesleğeni, naneli çay ve taş nanesi gibi isimlerle bilinmekte ve etken maddelerden dolayı,
halk arasında genellikle mide, bağırsak semptomlarının giderilmesinde çay olarak kullanılmaktadır. Bu
çalışmada Clinopodium seksiyonu (3 takson) ile Micromeria cinsinden Clinopodium cinsine aktarılan
Pseudomelissa seksiyonu (9 takson) karşılaştırmalı olarak anatomik yönden ele alınarak sistematik açıdan
değerlendirilmiştir.
Gereçler ve Yöntemler: Araziden toplanan örneklerin bir kısmı mikromorfolojik çalışmalar için
herbaryum örneği haline getirilmiş bir kısmı ise anatomik çalışmalarda kullanılmak üzere %70’ lik alkol
içeren cam şişelere konulmuştur. Mikromorfolojik çalışmalar için gövde ve yaprakların tüy yapısı Table
Top Sem cihazında incelenmiş ve NeoScope JCM-5000 programı ile mikrofotoğrafları çekilerek dijital
ortama aktarılmıştır. Anatomik çalışmalarda gövdeden enine; yapraklardan da enine ve yüzeysel kesitler
alınmıştır. Enine kesitler, Floroglusin + HCL reaktifi ile boyandıktan sonra preparatlar hazırlanmıştır.
Preparatlar, fotoğraf ataçmanlı Nikon Eclipse E200 mikroskobunda incelenerek anatomik fotoğrafları
çekilmiş ve mikrometrik ölçümleri alınmıştır.
Bulgular: Mikromorfolojik çalışmalarda, yaprak ve gövde üzerinde örtü (1-5 hücreli) ve salgı (kapitat ve
peltat tip) tüyleri her iki seksiyonda da yoğun olarak gözlenmiştir. Yaprak yüzeysel kesitlerinde
epidermal yüzey adaksiyal kısımda düz ya da hafif dalgalı iken; abaksiyal kısımda hafif dalgalı ya da
dalgalıdır. Anatomik çalışmalarda gövde ve yapraklardan alınan kesitler, Lamiaceae familyasının genel
karakteristik özelliklerini göstermektedir. Gövde anatomisinde, korteks parankiması ve kollenkima
dokularındaki tabaka sayılarında farklılıklar görülmektedir. İncelenen taksonların stoma tipi diasitik olup
abaksiyal tarafta daha yoğundur. Mezofil tabakası Clinopodiuim seksiyonunda dorsiventral iken
Pseudomelissa seksiyonunda dorsiventral ya da izobilateral olarak tespit edilmiştir.
Sonuç ve Tartışma: Anatomik çalışmalar sonucunda incelenen her iki seksiyonun benzer anatomik
karakterler taşıdığı belirlenmiştir. Ancak; seksiyonlardaki taksonların tüy yoğunluğu ve tüy tipleri,
epidermal yüzey durumu, mezofil tipi (dorsiventral, izobilateral) ve korteksteki tabaka sayılarında
farklılık gibi birtakım anatomik karakterler, seksiyonları infragenerik olmasa bile seksiyon bazında
ayırmada kullanılabilecek önemli karakterler olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Anatomi, Clinopodium, Lamiaceae, Mikromorfoloji, Pseudomelissa
Teşekkür: Bu çalışma, Balıkesir Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından 2013/88
no’lu proje ile desteklenmektedir.
22. Ulusal Biyoloji Kongresi, 23-27 Haziran 2014, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye
http://ubk2014.ogu.edu.tr
637
Download

sect. Clinopodium ve