ADİL ALTUNDAL
EKİM 2015
İLAN EDİLEN
2014
BETONARME
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ
ELEMANLAR 1.
Prof. Yük. Müh. Adil ALTUNDAL
[email protected]
Sakarya Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü
Sakarya
13.12.2015
SAYFA1
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Betonarme yapı elemanına eksen doğrultusunda sadece
normal kuvvet tesir etmesi halidir.
Normal kuvvetin basınç ve çekme olması durumuna göre iki
ayrı durum söz konusudur:
4.1. Eksenel Basınç Tesirindeki Elemanlar:
13.12.2015
SAYFA2
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Uygulamada, eksenel basınç tesirindeki elemanlar
kolonlardır. Elemana tesir eden (N) basınç kuvvetinin,
kesitin ağırlık merkezine tesir etmesi halinde kolon içinde
herhangi bir yatay kesitte bütün lifler eşit değerde basınç
gerilmesi ile zorlanır. Bu durumdaki kolonlar Eksenel
Basınç halindedir. Buna ait kesit ve donatı hesapları bu
bölümde anlatılacaktır.
Ancak normal kuvvet bazı imalat durumlarından dolayı
kesitin tam ortasına tesir etmiyorsa veya başka bir
söyleyişle kesitin ortasında tesir eden normal kuvvetle
beraber bir de eğilme momenti (M) var ise bu durumda
eksenel basınç halinden söz edilemez.
13.12.2015
SAYFA3
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Betonarme bir yapının monolitik olarak inşa edilmesinden
dolayı kiriş-kolon sistemi çerçeve olarak çözülmektedir. Bu
çerçeve çözümünden dolayı kolonlara düşey yüklerden
dolayı momentler gelmektedir.
Çerçeve kirişindeki düşey yükten dolayı kiriş
ve kolon uçlarında oluşan Momentler
13.12.2015
SAYFA4
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Binaların kenar kolonlarında alt katlara doğru kolon
kesitlerinin büyümesinden dolayı kolonlarda Normal kuvvetin
alt kolonda ağırlık merkezine taşınmasından dolayı
Momentler oluşacaktır.
13.12.2015
SAYFA5
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Ayrıca yapılara yatay kuvvet olarak tesir ettiği kabul edilen
rüzgâr ve deprem yüklerinden dolayı kolonların alt ve üst
başlıklarına ilave momentler tesir etmektedir.
13.12.2015
SAYFA6
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Bütün bu sebeplerden dolayı yönetmelikler kolonların sadece
(N) normal kuvvetine göre hesaplanmasına izin vermezler.
Böyle bir kolonda (M) eğilme momenti olmasa dahi şartname
gereği bir minimum moment tesir ettirilerek normal kuvvet ve
eğilme momentinin birlikte tesir etme esasına göre hesaba
geçilmelidir.
Ancak, eksenel basıncın bir sınır durum olmasından dolayı
ve kolonların ilk boyutlarını tahmin etmek için yapılacak olan
hesaplarda kullanmak maksadıyla eksenel basınç hali
burada incelenecektir.
13.12.2015
SAYFA7
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Şartname gereği konulması gereken minimum moment:
M= e*N dir. Eksantriste (e), kolonun her iki kenarı için ayrı
ayrı hesabedilmelidir. Bu şekilde Mx ve My momentleri
bulunur
13.12.2015
SAYFA8
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Kolonlardaki sınıflandırma aşağıdaki esaslara göre yapılır:
I) Kolona tesir eden kesit tesirleri açısından;
a) Eksenel basınç tesirindeki elemanlar:
Sadece (N) normal kuvvetinin kesit ekseninde tesir etmesi
durumundaki yapı elemanlarıdır.
b) Bileşik eğilme tesirindeki elemanlar: Normal kuvvetle
birlikte kolona (M) eğilme momentinin tesir ettiği durumdaki
yapı elemanlarıdır.
13.12.2015
SAYFA9
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
II) Kolonların kesit şekillerine göre;
13.12.2015
SAYFA10
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
III) Kolon içindeki donatının durumuna göre;
13.12.2015
SAYFA11
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
a) Basit etriyeli kolon kesit ve donatısı
13.12.2015
SAYFA12
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
b) Sargılı etriyeli kolon kesit ve donatısı:
Boyuna donatılar yine kolon boyunca devam etmekte, fakat
enine donatılar, boyuna donatıyı sürekli olarak sargı şeklinde
sarmaktadır. Burada da esas taşıyıcılar beton kesit ve
boyuna donatıdır.
13.12.2015
SAYFA13
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Betonarme kolonlarda yük, beton ve donatı tarafından
ortaklaşa taşınmaktadır.
Eksenel basınç tesirindeki kolonlardan çatı katı kolonlarında
kolon yükü çok az olmasına rağmen bazı sebeplerden dolayı
kesit büyük yapılmış olabilir.
Bu durumda yükün tamamını beton kesit taşıyabilir.
Acaba, içerisine donatı koymadan sadece beton kesite yük
taşıtmak uygun olur mu ?
13.12.2015
SAYFA14
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Bu durumda donatısız kolon yapılıp yapılamayacağı sorusu
akla gelir.
Yönetmelikler donatısız kolon yapılmasına izin vermezler.
Çünkü, sünme ve rötre gibi tesirler ile hesaplarda dikkate
alınmayan fakat uygulamada ortaya çıkan durumlardan
dolayı meydana gelebilecek gerilmeleri karşılaması
bakımından beton kesit ve donatı için hesap sonucu bulunan
değerler, şartnamelerde öngörülen miktarlardan az ise,
şartnamenin verdiği değerler kullanılmalıdır.
Bunun için betonarme kesit hesaplarına geçmeden önce ilgili
kesit hesabına ait şartname değerlerinin neler olduğu
bilinmelidir.
13.12.2015
SAYFA15
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
1- Normal bölgelerde yapılacak yapılar hakkındaki yönetmelik:
Birinci baskısı 22.02.2000 de yapılan
"TS 500 Betonarme Yapıların Tasarım Ve Yapım Kuralları"
2- Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında
Yönetmelik: Bayındırlık Ve İskân Bakanlığı tarafından 6 Mart
2007 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak aynı gün yürürlüğe
girmiştir. Bu yönetmelik 01.01.1998 tarihli Deprem Yönetmeliğini
yürürlükten kaldırmış ve 06.03.2006 tarihinde yayınlanan
Deprem yönetmeliğini (Ölü Doğum) ise iptal etmiştir. Bundan
sonra kısaca "Türk Deprem Yönetmeliği" olarak
isimlendirilecektir.
13.12.2015
SAYFA16
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
TS 500 normal bölgelerdeki kolonlarda ve diğer yapı
elemanlarında uyulması gereken esasları vermektedir.
Yapı deprem bölgesinde ise Deprem Yönetmeliği esasları
dikkate alınacaktır.
Herhangi bir konuda Deprem Yönetmeliğinde bir değişiklik
yapılmamış ise o konu için TS 500 hükümlerinin geçerli
olduğu kabul edilecektir.
13.12.2015
SAYFA17
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
4.1.1. BASİT ETRİYELİ KOLONLAR
A) GENEL TANIM VE TARİFLER:
Şekil 4.7 Basit Etriyeli Kolon Kesiti
13.12.2015
SAYFA18
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Beton Kesit: Kolon boyutları b*h dir. Beton kesit
hesaplarında boyutların sonu 0 veya 50 mm ile bitmelidir.
Ac=b*h; beton kesit alanıdır. Kesit içindeki donatı alanından
dolayı herhangi bir azaltma yapılmamalıdır.
Donatı: Ø, mm boyutunda olmak üzere beton kesit içindeki
donatının çapıdır. Bir tane 20mm çapındaki donatının enkesit
alanı;
f = π*d2 / 4
13.12.2015
f= π*22 / 4
f = 3,14 cm2 bulunur.
SAYFA19
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Ast: mm² olarak kesitteki toplam boyuna donatı alanıdır.
4 tane 20mm donatının alanı 4Ø20 Ast = 4*314
Ast = 1256 mm2 dir.
Donatılar 4Ø20 ( 1256) şeklinde yazılmalıdır.
Betonarme tablolarında donatıların adet ve çapına göre
toplam alanları verilmiştir.
Donatı oranı (t) ; Kesitteki toplam boyuna donatı oranıdır.
Demir yüzdesi veya pursantaj da denilebilir.
t = Ast / Ac ile bulunur
13.12.2015
SAYFA20
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
250x400mm enkesit olan kolonda boyuna donatı olarak
4Ø20 bulunması halinde demir yüzdesi;
t = Ast / Ac
t = 1256 / 100000
t = 0,01256 dir.
s : mm olarak etriye adım mesafesidir.
c : Beton örtü kalınlığıdır. Paspayı da denilir.
cc : Net beton örtü kalınlığıdır.
hk : Kat yüksekliğidir. Binada döşeme üzerinden
döşeme üzerine ölçülen mesafedir.
hn : Serbest kat yüksekliğidir. Binada döşeme
üzerinden büyük kiriş altına ölçülen mesafedir.
13.12.2015
SAYFA21
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
B) ETRİYELİ KOLONLARDA TS 500 HÜKÜMLERİ:
Minimum boyut:
Kolon kısa kenarı 250 mm den az olamaz.
Ancak T, L kesitli kolonlarda kolonun küçük kenarı 200 mm
olabilir.
Kutu kesitli kolonlarda et kalınlığı en az 120 mm.
Daire kesitli kolonlarda kolon çapı en az 300 mm. olmalıdır.
13.12.2015
SAYFA22
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Net beton örtü kalınlığı ( cc ):
Donatıya gerekli aderansı sağlamak ve donatıyı dış
etkilerden korumak için gerekli beton tabakasıdır.
TS 500 Sh:45 de “En dış donatının dış yüzünden ölçülen
gerekli beton örtüsü” olarak tarif edilmektedir.
TS 500 (Sh.3) Konu Tarif Kapsam kısmında “Net beton
örtüsü, en dıştaki donatı dış yüzü ile en dış beton lifi arasında
kalan uzaklık” olarak ifade edilmiştir.
En dış donatı olarak etriye kabul edildiğine göre net örtü
kalınlığı (cc), aşağıdaki şekildeki gibi olmalıdır.
13.12.2015
SAYFA23
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
TS500 Çizelge 9.3 de net beton örtü kalınlığı (cc) ;
Hava koşullarına açık kolonlarda (Dış kolonlar) en az 25 mm,
Yapı içindeki elemanlarda (İç kolonlar) en az 20 mm
olarak verilmiştir.
13.12.2015
SAYFA24
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Beton örtü kalınlığı ( c ):
TS 500 (Sh.1)Konu Tarif Kapsam kısmında “Beton örtüsü,
boyuna donatı ağırlık merkezi ile en dış beton lifi arasında
kalan uzaklık” olarak tarif edilmektedir.
Şekilden de görüldüğü gibi beton örtü kalınlığı (paspayı da
denilmektedir) içerisinde, net beton örtü kalınlığı, etriye çapı
ve kullanılan boyuna donatı çapının yarısı bulunmaktadır.
13.12.2015
SAYFA25
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Maksimum eksenel yük ( Nd ) :
Bütün kolonlarda Nd ≤ 0,90*fcd*Ac şartı sağlanmalıdır.
Nd ; TS 500 de Tasarım eksenel kuvveti olarak verilmektedir.
Karakteristik sabit ve hareketli yüklerin, yük katsayıları ile
çarpılarak toplanması ile bulunur.
G ; Karakteristik Kolon sabit yükleri
Q ; Karakteristik Kolon hareketli yükleri
Nk = G + Q Kolonun toplam karakteristik yüküdür.
Nd = 1,4*G + 1,6*Q Tasarım Yüküdür.
Nd ≤ 0,90*fcd*Ac olmalıdır.
Nd ; Depremin olmadığı durumlarda alınması gereken
dizayn yüküdür.
13.12.2015
SAYFA26
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Minimum Boyuna Donatı Çapı :
En ince boyuna donatı çapı 14 mm dir. Kolonlarda hiçbir
zaman 14 mm çapından daha ince boyuna demir
kullanılmamalıdır.
Boyuna Donatı Koşulları:
Kolona tesir eden kuvvet için hesap yapılarak gereken donatı
alanı bulunacaktır. Bu alan şartnamenin verdiği değerden
daha az olamaz. Dolayısıyla hesaptan önce şartnameye göre
bulunması gereken en az donatı alanı hesaplanmalı, hesap
donatısının şartname donatısından az olması durumunda
şartname donatısı kullanılmalıdır.
13.12.2015
SAYFA27
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Şartname donatısı, adet, oran ve şekil şartlarını sağlayacak
şekilde olmalıdır.
Bu üç değer hesaplanarak en fazlası alınmalıdır.
Adet Şartı: Adet olarak bir kolona konulması gereken en az
boyuna donatıdır. 4 köşede en az birer boyuna donatı
bulunmalıdır. Dikdörtgen kesitli kolonlarda tek sayıda boyuna
donatı kullanılmamalıdır.
( Adet olarak en az 4Ø14 kullanılmalıdır)
Oran Şartı: Boyuna donatının bir kolonda bulunması gereken
en az ve en fazla miktarıdır.
13.12.2015
SAYFA28
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Minimum boyuna donatı oranı: Bir kolona konulması
gereken en az donatı miktarı, beton kesit alanının 0,01 kadar
olmalıdır. Başka bir deyişle tmin =0.01 olmalıdır.
Beton kesiti mimari sebeplerle veya başka sebeplerle statikçe
gerekenden büyük yapılmış olabilir.
Bu durumda betonarme hesaplar yapıldıktan sonra statikçe
gerekli donatı alanın % 30 fazlasının (1,3* As,gerekli)
sağlanması halinde 0,01 şartına uyulmayabilir.
Ancak bu durumda da konulan donatının
mevcut kesitin 0.005 inden az olmaması gerekmektedir.
13.12.2015
SAYFA29
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Maksimum boyuna donatı oranı: Kolonlarda sünekliği
sağlamak, ani kırılmaların önüne geçmek için boyuna donatı
oranına bir üst sınır getirilmiştir. tmax =0.040 dür.
Bu şartın sağlanamaması halinde kesit boyutları uygun bir
şekilde büyültülmeli ve tmax ≤ 0.040 şartı sağlanmalıdır.
Kolon boyuna donatılarının bindirme bölgelerinde bu oran,
0,06 ya kadar çıkabilir.
13.12.2015
SAYFA30
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Şekil Şartı: Dikdörtgen kesitli kolonlarda etriye veya aynı
aralıkta çirozla tutulmuş olan boyuna donatılar arasındaki
uzaklık en fazla 30 cm. olmalıdır. Gereken donatı alanı
bulunduktan sonra bu şarta uyularak donatı seçilmelidir.
a ≤30cm
Bu uzaklık, net uzaklık olarak belirtilmediği için eksenden
eksene mesafe olarak kabul edilmiştir.
13.12.2015
SAYFA31
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Aynı zamanda iki boyuna donatı arasındaki net uzaklık,
a1 ≥ 1,5 Ø
a1 ≥ 4cm
a1 ≥ büyük agrega çapının 4/3 ü
13.12.2015
SAYFA32
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Minimum Enine Donatı (Etriye):
Enine donatı çapı:
Øetr ≥ Øboy /3
En büyük boyuna donatı çapının 1/3 ünden az olmamalıdır.
(En az Ø8 olması tavsiye edilir.)
Enine donatı ara mesafesi:
s ≤ 12*Øboy s ≤ 200mm
(s) ile gösterilen etriye adım mesafesi en küçük boyuna
donatı çapının 12 katından ve 200 mm den fazla olmamalıdır.
13.12.2015
SAYFA33
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Bir kolona şartname gereği konulması gereken donatı miktarı
hesaplanırken;
adet,
oran
şekil
şartlarının her üçüne de sağlayacak şekilde donatı seçmelidir.
Betonarme hesap sonucu konulması gereken donatı
miktarının seçimi yapılırken bu üç şartında sağlanmasına
dikkat etmelidir.
13.12.2015
SAYFA34
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
C) ETRİYELİ KOLONLARDA DEPREM YÖNETMELİĞİ HÜKÜMLERİ:
Malzeme Dayanımları:
Beton: Deprem bölgelerinde yapılacak tüm betonarme
binalarda BS20 den daha düşük dayanımlı beton
kullanılamaz.
Beton Dökümü: Tüm deprem bölgelerinde TS 500 deki
tanıma göre beton kalite denetimi olmaksızın beton üretimi ve
vibratörsüz beton yerleştirilmesi yapılmayacaktır.
(Kendiliğinden yerleşen betonlar hariç)
Çelik: Etriye, çiroz ve döşeme donatısı dışında Nervürsüz
donatı çeliği kullanılamaz. Kolon, kiriş ve temellerin boyuna
donatılarında nervürlü çelik (S420a) kullanılması 2007 TDY
de zorunlu hale getirilmiştir.
13.12.2015
SAYFA35
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Enkesit koşulları:
Minimum boyut:
Dikdörtgen kesitli kolonların küçük kenarı en az 250mm
olmalıdır.
Dairesel kolonlarda çap 300mm den küçük olmamalıdır.
Kolonun brüt en kesit alanı en az 75000 cm2 olmalıdır.
Maksimum eksenel yük:
Ndm ≤ 0,75*fcd*Ac şartını da sağlamalıdır. (TDY 2007)
13.12.2015
SAYFA36
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
(Ndm ; Düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında
hesaplanan eksenel basınç kuvvetlerinin en büyüğüdür. TDY
2007. )
Ndm hesabında yük katsayıları kullanılarak hesaplanan
eksenel yükün olmadığı görülmektedir.)
E; depremden meydana gelen eksenel kuvvet olmak üzere
Ndm = G + Q + E
Ndm ≤ 0,75*fcd*Ac
Depremin olduğu durumlarda Tasarım yüküdür.
13.12.2015
SAYFA37
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Hatırlatma; 1998 TDY de Ndmax ≤ 0,75*fcd*Ac ifadesi vardı.
Ndm yerine N dmax kullanılmaktaydı.
(N dmax ; Yük katsayıları kullanılarak, sadece düşey yüklere
göre veya düşey yükler ve deprem yüklerine göre
hesaplanan eksenel basınç kuvvetlerinin en büyüğüdür.1998)
Boyuna Donatı Koşulları:
Adet Şartı:
Dikdörtgen kesitli kolonlarda en az donatı miktarı 4Ø16 veya
6Ø14 olmalıdır.
Daire kesitli kolonlarda en az donatı 6Ø14 olmalıdır.
13.12.2015
SAYFA38
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Oran Şartı:
Minimum boyuna donatı oranı :
tmin =0.01
Hiçbir şekilde azaltma yapılamaz. Statikçe gerekli alana göre
donatı hesabına izin verilmemektedir.
Maksimum boyuna donatı oranı:
tmax = 0,04
Aksi halde, yani t > tmax olması halinde kesit
büyütülmelidir. Bindirmeli ek yapılan kesitlerde boyuna donatı
oranı 0,06 yı geçmeyecektir.
13.12.2015
SAYFA39
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Şekil Şartı:
TS 500 deki şekil şartı burada da aynen geçerlidir.
TDY de “a; kolonda etriye kollarının veya çirozların
arasındaki yatay uzaklık” olarak tarif edilen mesafenin en
fazla etriye çapının 25 katı olabileceği belirtilmektedir.
13.12.2015
SAYFA40
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
a  25* etr olmalıdır.
a mesafesinin ölçülmesinde boy demirlerin arasındaki net
uzaklığın veya boy demirlerin eksenleri arasındaki uzaklığın
alınması konusunda açıklık bulunmamaktadır. Şekilden
anlaşıldığına göre bu uzaklığın ölçümünde boy demirlerin
eksenleri arasının alınmasının uygun olacağı kanaatine
varılmıştır. (a) mesafesi 25* etr değerini geçtiğinde
Yönetmelik gereği araya bir tane donatı daha konulmalıdır.
Bu uzaklık, TS 500
de de eksenden
eksene 30 cm
olarak kabul
edilmiştir.
13.12.2015
SAYFA41
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
TDY de boyuna donatıların arasında kalan mesafenin en az
değeri hakkında bir hüküm bulunmamaktadır.
Bu konuda TS 500 ün geçerli olacağı düşünülmelidir.
a1 ≥ 1,5 Ø
a1 ≥ 4cm
a1 ≥ büyük agrega çapının 4/3 ü
13.12.2015
SAYFA42
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Boyuna Donatının Düzenlenmesi:
Kolon boyuna donatılarının bindirmeli ekleri mümkün
olabildiğince kolon orta bölgesinde yapılmalıdır.
Bu durumda bindirmeli ek boyu TS 500 de verilen çekme
donatısı için kenetlenme boyu olan lb ye eşit olmalıdır.
Boyuna donatıların bindirmeli eklerinin, kolonun alt ucunda
yapılması halinde bindirme boyunun ne kadar artacağı
(1,25*lb veya 1,50*lb) konusu deprem yönetmeliğinde
açıklanmıştır.
13.12.2015
SAYFA43
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Enine Donatı Koşulları:
Enine donatılar, başka bir deyişle etriyelerin ara mesafeleri
açısından kolonlar, bileşim bölgesi, sarılma bölgesi ve orta
bölge olarak üç bölgeye ayrılırlar:
1.Kolon Sarılma Bölgesi:
Kolon-kiriş birleşim yerinden itibaren en az
500mm uzunluğundaki bölgedir. Aynı zamanda,
Kolon büyük kenarından büyük olmalıdır.
Serbest kat yüksekliğinin 1/6 sından da büyük olmalıdır.
13.12.2015
SAYFA44
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Deprem kuvvetinden dolayı kolonların üst ve alt başlıklarında
meydana gelecek olan büyük momentlerin etkisini karşılamak
maksadıyla bu bölgede etriye daha sık konulmalıdır.
Bu sık donatı aynı zamanda düğüm noktalarının ani olarak,
gevrek kırılmasına da karşı koymaktadır.
Ayrıca temelin içinde de 30 cm den az olmamak üzere
boyuna donatının çapının 25 katı kadar bir bölgede sarılma
bölgesi olarak kabul edilmelidir. (1998 yönetmeliğinde bu
mesafe en az kolon kısa kenarının 2 katı olarak verilmişti.)
13.12.2015
SAYFA45
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
Sarılma bölgesindeki etriye çapı en az 8mm olmalıdır. İlk
etriye 5 cm den başlamak üzere etriye Aralığı (s):
SDY kolonlarda
s ≥ 50 mm
s ≤ 100 mm
s ≤ kolon küçük kenarının 1/3
SDN kolonlarda
s ≤ 150 mm
s ≤ 8* Øboy
s ≤ kolon küçük kenarının 1/3
Etriye kollarının ve çiroz etriyelerin arasındaki yatay uzaklık,
etriye çapının 25 katından fazla olmamalıdır.
13.12.2015
SAYFA46
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
13.12.2015
SAYFA47
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
2. Kolon Orta bölgesi:
Kolonun alt ve üst kısımlarında tanımlanan sarılma bölgeleri
arasında kalan kısımdır.
Bu bölgede de etriye çapı en az 8mm olmalıdır.
Bu kısımdaki etriye veya çiroz Aralığı
s ≤ 200 mm
s ≤ kolon küçük kenarının yarısı
Etriye kollarının ve çiroz etriyelerin arasındaki yatay uzaklık
burada da etriye çapının 25 katını geçmemelidir.
13.12.2015
SAYFA48
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
3. Birleşim bölgesi:
Kolonla kirişin birleşim bölgeleridir.
Bu bölgede kolon etriyeleri devam etmelidir.
Bileşim bölgesinin kuşatılmış bölge olarak kabul edilebilmesi
için aşağıdaki iki şart da gerçekleşmelidir.
a) Kolonlar 4 tarafından kirişlerle bağlı olmalıdır.
b) Kolona saplanan kirişin genişliği, saplandığı kolonun kirişe
dik kenarının en az ¾ ü kadar olmalıdır.
13.12.2015
SAYFA49
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
İç kolonlarda da ancak kiriş gövde genişliğinin büyük olması
halinde kuşatılmış olma ihtimali vardır.
Kuşatılmış birleşim bölgelerinde etriye adım mesafesi
s ≤ 150 mm
Kuşatılmamış birleşim bölgelerinde etriye adım mesafesi
s ≤ 100 mm
Binaların köşe ve kenar kolonları kesinlikle kuşatılmamış
birleşimlerdir.
13.12.2015
SAYFA50
ADİL ALTUNDAL
EKSENEL KUVVET TESİRİNDEKİ ELEMANLAR
13.12.2015
SAYFA51
Download

4.1. Eksenel Basınç Tesirindeki Elemanlar