TÜRKİYE ve ORTA DOĞU AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
MEZUNLARI HAKKINDA BİR ARAŞTIRMA
ARAŞTIRMA GRUBU
Kenan SÜRGİT (Başkan)
Nabi DÎNÇER
Ülker KOKSAL
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yaymları: 107
TÜRKÎYE VE ORTADOĞU
AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ MEZUNLARI
HAKKINDA BİR ARAŞTIRMA
Ankara, 1968
ÖNSÖZ
Bu eser, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün ku­
ruluşundan 1965 yılma kadar olan on iki yıllık süre içinde Enstitü,
mezun ve mezunu çalıştıran kurum idarecilerini karşılıklı ilişkileri
içinde inceleyen bir değerlendirme araştırması sonucu olarak hazır­
lanmıştır.
Araştırmanın amacı; Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Prog­
ramı, mezun, mezunu çalıştıran kamu kuruluşu ve TODAÎE ilişki­
lerini organik bir bütün olarak değerlendirmektir. Enstitünün ob­
jektif bir gözle kendi kendim değerlendirme ve eleştirme amacıy­
la giriştiği bu çalışma bu nevi araştırm alar içinde orijinal nitelikte
olan pek az örneklerden birini teşkil etmektedir.
Genellikle eğitim ve özellikle kamu personeli eğitiminde re­
form konusunun tartışıldığı şu sırada bu çeşit araştırm aların çoğal­
ması kurum larm değişen ihtiyaçlar karşısında gelişme zorunluluk­
larını ortaya çıkaracak ve bünyelerinde yapacakları değişiklikler
hakkında açık ve geçerli görüşlerin geliştirilmesine yol açacaktır.
Uzun, yorucu ve titiz bir çalışmanın ürünü olan bu raporun ha­
zırlanmasında emeği geçen bütün arkadaşlarıma teşekkürü zevkli
bir görev saymaktayım.
Genel Müdür
Prof. Dr. Fahir H. ARMAOĞLU
ÇİMDE KİLER
GİRİŞ
Amaç
.........
Kapsam
.........
Yöntem
.........
Hazırlık Safhası
Mezunların Kimliklerinin ve Şimdiki Adreslerinin
Tesbiti .................................. ...............................
2
Araştırma Çerçevesinin Ayrıntılı Olarak Tesbiti
3
Soru Kâğıtlarının Hazırlanması .......... ............
4
Mülâkatçılarm Seçim ve Eğitimi
............
9
Yapılması Gereken Özel Etüdlerin Programlanması
10
Bilgi Toplama Safhası ................ ....................... ....... .............10
Değerlendirme Safhası ........................... .. ..........
H
Araştırmanın Yürütülmesi ............................. ..................
12
I.
BÖLÜM
TODAİE MEZUNLARIYLA İLGİLİ GENEL BİLGİLER
Mezunların
Mezunların
Mezunların
Mezunların
Mezunların
luşlar
Kişisel Durumları ve AileDurumları ...............
Bitirdikleri Öğrenim K urum lan .............. .......
Bitirdikleri Kurslar ...........................................
Eserleri ............................................................ ......
TODAİE’ne Girişte Mensup Oldukları Kuru­
......... ............. ...................................... ................
IX
15
17
25
31
41
Mezunların E nstitüye Girişte Fiilen Yapmakta Olduğu
Görevler
......................................................... ............
47
TODAÎE'ne Başvuran, Snıavl Kazanan ve Kazanamayan
Adaylar
......................................................................
49
II.
BÖLÜM
MEZUNLARIN TODAÎE’NE GİRİŞLERİNDE
İZLENEN SINAV METOTLARI
Smav Yöntemleriyle İlgili Kısa Bilgiler ........................
Kamu Oyu Liderlerinin ve İdarecilerin Görüşleri .....
Mezunların Görüşü ..................... ....................................
TODAİE Mezunları Birliğinin Görüşü .......................
III.
53
54
57
60
BÖLÜM
TODAİE’NÜN ÖĞRETİM PROGRAMLARI
TODAlE’nün Öğretim Program lan .........................................
61
Nazari Ders Programları .................................................
Uygulamalı Ders Programları .............. ..........................
Konferanslar ......................... ..........................................
61
70
71
TODAÎE Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının Kapsa­
mı ve Metodu Hakkında Kamu Oyu Liderlerinin ve İdare- ^
çilerin Görüşleri ..................................................... .................
73
TODAİE Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının Kapsa­
mı ve Metodu Hakkında Mezunların G örüşleri....................
78
Mezunların Öğretim Programının Kapsamı Hakkında
Görüşleri .....................................................................
78
Mezunların Öğretim Metotları Hakkında Görüşleri
TODAİE Mezunları Biriiğimn Görüşü ...................................
80
82
IV. BÖLÜM
TODAİE ÖĞRETİM KADROSU
Enstitü Öz Personeli ......................................................... .
Üniversitenin Çeşitli Fakültelerine Mensup Personel ........
X
83
85
îdare M ensuplan Arasından Enstitüde Görev Alanlar ......
86
TODAÎE Öğretim Programında Görev Alan Yabancı Uz­
m anlar
......................................................................
87
Öğretim Kadrosu Hakkında Meızunlarm Görüşü ........ ....
88
V. BÖLÜM
TODAİE GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROGRAMI
BİTİRME SINAVLARI
Sınavlar Hakkında Kısa Bilgi ................ ............. ...........
Mezunların Program Bitirme Sınavı Metotlarının Geliştiril­
mesi Hakkmdaki Görüş ve Teklifleri ............................
•
91
91
. VI. BÖLÜM
MEZUNLARIN TODAÎE ÖĞRENİMİNDEN UMDUKLARI
VE ÖĞRENİM SONRASI ELDE ETTİKLERİ YARARLAR
Mezunların TODAİE Genel Öğretim ve Yetiştirme Progra­
mının Kendilerine Sağladığı Yararlar Hakkında Görüş­
leri
................................................................ ......
95
Mezunların TODAİE'ne girmekle Sağlamayı Umduğu Psi­
kolojik, Ekonomik ve Sosyal Yararlar ...........................
95
Mezunların TODAİE Programını Bitirmekle Sağladığı Psi­
kolojik, Ekonomik ve Sosyal Yararlar .........................
99
TODAÎE Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının Mezun­
lara Sağladığı Yararlar Hakkında Kamu Oyu Liderleri
ve İdarecilerin Görüşleri ..................................................
102
VII.
BÖLÜM
MEZUNLARIN TODAİE, TODAİE MEZUNLARI BİRLİĞİ VE
KENDİ ARALARINDAKİ İLİŞKİLER HARKINDAKİ GÖRÜŞLERİ
Mezunların TODAÎE İle îlişkilerd Hakkmdaki Görüşü .......
113
Mezunların TODAİE Mezunları Birliği İle Mezunlar Arasın­
daki İlişkileri Hakkmdaki Görüşü ..............................
115
XI
VIIÎ.
BÖLÜM
TODAİE’NÜN AMAÇLARI, GÖREVLERİ ¥ E TEŞKİLÂTI
TODAÎE’nün Kuruluş Öncesine Ait Görüşler .....................
6319 sayılı Kanun ve 1 Sayılı Ek Anlaşma ...................
Etüt Grubu Raporu .....................................................
7163 sayılı Kanuna Göre TODAİE'nün Bugünkü Durumu .
TODAİE'nün amacı ........................................................
TODAÎE'nün başlıca görevleri .....................................
TODAÎE'nün Organları ve îç Teşkilâtı ......................
TODAÎE'nün Öğretim Kadrosu ....................................
Çeşitli İdareyi Geliştirme Raporlarında, Devlet Memurları
Kanunu ve İkinci Beş Yıllık Planda TODAÎE ....................
MEHTAP Raporunda TODAÎE ........................................
ÎÎMYDK Genel İlkelerine Göre TODAÎE ........................
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre TODAÎE
îkinci Beş Yıllık Planda TODAÎE ..................... .............
7163 Sayılı Kanunun Tadili Yönünde Yeni Eğilimler .......137
TODAÎE Kuruluş Kanununun Eksiklikleri ......................... .
Organların Teşekkül Tarzı ............................. ............
Bilim Kuruluna Olan İhtiyaç ......................................
TODAÎE Öğretim Üyelerinin Statüsü ............. ..........
Öğretim Programları ....................................................
Araştırma Faaliyetleri ..................................................
Derleme ve Yayın Faaliyetleri .....................................
Genel Sekreterin Durumu .............................................
TODAÎE'ne Verilmesi Düşünülen Staitü Hakkında Kamu
Oyu Liderleri ve İdarecilerin Görüşleri ..... ^.......................
Kamu Oyu Liderlerinin Enstitü Program lan ile İlgili
Görüşü
............ .........................................................
Kamu Oyu Liderlerinin Mezunlarla İlgili Görüşü .......
Baş îdarıecilerin Görüşü ................. ................................
îlk Amirlerin Görüşü ..................... ................................
Personel Müdürlerinin Görüşü
..... ............................
Sonuç
..,...........
XII
117
117
119
126
126
126
127
130
131
131
134
134
135
137
140
142
142
144
145
146
146
147
147
151
152
153
154
155
Ek : 1 — Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı Mezun­
larını Dönem, Soy ve Özadları Sırasıyla Gös­
teren Cetvel ..........................................................
159
E k ; 2 — TOD'AİE'nün Yabancı Uyruklu Mezunlarını
Gösterir Liste ..................................................
168
Ek : 3 — TODAİE Mezunlarından Vefat Edenleri Göste­
ren Liste ......... ................................................
169
Ek : 4 — Çeşitli Nedenlerle Araştırma Kapsamı Dışında
Kalanları Gösteren Liste ...................................
170
E k;
5— Adres Tespit ve Teyid Forimu ......... ......................
171
Ek:
6— Ayrıntılı Araştırma Çerçevesi
173
Ek :
7— Deneme Mülâkatmda Kullanılan Mez;unlar So­
ru Kâğıdı ........................
180
Ek :
8— Mezunlar Soru Kâğıdı Form Talimatı ............ ..
191
Ek :
9— Mezunlar Soru Kâğıdı Kodlama Reıhberi ....
209
Ek:
10— Mezunlar Soru Kâğıdı Kod Anahtarı ..............
217
Ek:
11— Hazırlanacak Döküm Cetvellerini Gösteren..Lis­
te
............................................. ................... .
237
........................
Ek:
12 — Örneklemeye Dahil Kurumlar ..........................
242
Ek:
13.— Baş İdareciler İçin Soru Kâğıdı .......................
243
Ek:
14 — Personel Müdürleri İçin Soru Kâğıdı ..... ........
244
Ek:
15 — İlk Amirler İçin Soru Kâğıdı ....---------- -----
245
Ek:
16 — Mülâkat Yapılacak Kamu Oyu Liderleri ......
246
Ek : 17 — Kamu Oyu Liderleri İçin Soru Kâğıdı ..............
247
Ek : 18 — TODAİE Mezunları Birliği Soru Kâğıdı ......... .
249
Ek:
19 — TODAÎE Mezunları Araştırmasında Çalışanlar
251
Ek:
20 — Mezunlar Soru Kâğıdı ...................... ............ .
253
Ek : 21 — Mezunlar Soru Kâğıdı Eki .................................
253
X III
RAPORDA YER ALAN
TABLO VE GRAFİKLER
TABLOLAR :
Tablo
1 — TODAÎE Mezunlarının Yaş Gruplarına Göre
Dıaığılımı
..........................................................
15
2— TODAÎE Mezunlarının Bitirdikleri Öğrenim
Kummlarma Göre Dağılımı
.......................
17
3— TODAÎE Meızunlarınm Öğrenim Alanlarına
Göre Dağılımı
......... .........................................
20
Tablo 4 — TODAÎE Mezunlarının Bitirdikleri îkinci Öğ­
renim Kurumlarııiıa Göre Dağılımı ...............
22
Tablo
Tablo
l'ablo
Tablo
Tablo
Tablo
Tablo
Tablo
Tablo
Tablo
l ’ablo
Tablo
5— TODAÎE Mezunlarının Yüksek Öğrenim Kuruimlarım Bitirme Yıllarına GöreD ağılım ı...
23
6— TODAÎE Mezunlarının Bitirdikleri Öğrenim
Kurutmlarındaki Branşlarına Göre Dağılımı
24
7 — TODAÎE Mezunlarından Master veya Doktora
Yapanlar
.................................................. .......
25
8 — TODAÎE Mezunlarının Bitirdikleri İdareyle İl­
gili Kurslar
.......................................................
26
9 — TODAİE Mezunlarının Bitirdikleri İkinci Kurs­
lara Göre Dağılımı .................................. .......
29
10— TODAİE Mezunlarının Bitirdikleri Üçüncü
Kurslara Göre Dağılımı ..................................
30
11— TODAİE Mezunları Tarafından
Yayınlanan
......................................................
ilk Eserler
32
12— TODAİE Mezunları Tarafından
Yaymlanan
Îkinci Eserler
..................................................
34
13— TODAÎE Mezunlan Tarafından
Yayınlanan
Üçüncü Eserler
..............................................
36
14— TODAİE Mezunları Tarafından
Yaymlanan
Dördüncü Eserler
..........................................
37
XIV
Taiblo 15 — TO'DAİE Mezunlarının Belli Başlı Konularda­
ki îkinci Eserlerinin Nevi ve Sayılarına Göre
Dağılımı
..........................................................
38
î'ıablo 16 — TODAÎE Mezunlarınm Belli Başlı Konularda­
ki'Üçüncü Eserlerinin Konu ve Sayılarına Gö­
re Dağılımı
......................................................
38
Tablo 17 — TOD'AÎE Mezunlarının Belli Başlı Konular­
daki Dördüncü Eserlerinin Konu ve Sayıları­
na Göre Dağılımı ..............................................
39
Tablo 18 — TODAÎE Mezunlarının Enstitüye Girişte Men­
sup Oldukları Kuruluşlara Göre Dağılımı ...
41
Tablo 19 — TODAİE'ne Öğrenci Gönderen Kuruluş Sayı­
larının Yıllara Göre Dağılımı ..................... .
45
Tablo 20 — TODAÎE Mezunlarının Enstitüye Girişte Fii'len Yapmakta Oldukları Görevlere Göre Da­
..............................................................
ğılımı
48
Tablo 21 — TODAÎE'nün Öğretim Faaliyetlerinde Aktif
R ol. Oynıyan Öz Personelinin Yıllara Göre
Dağılmıı
..........................................................
83
Tablo 22 — TODAÎE Öğretim Prograımına Katılan Öğre­
tim Üyelerinin Yıllara veı Mensup Oldukları
Fakültelere Göre Dağılımı ................. ............
86
Tablo 23 — TODAİE'nde Görev Alan Yabancı Uzmanların
Yıllara Göre Dağılımı
..................................
88
GRAFİKLER :
Grafik 1 — TODAÎE Mezunlarının Yaş Gruplarına Göre
Dağılıtoı
..........................................................
16
Grafik 2 — TODAÎE Mezunlarının Bitirdikleri Öğrenim
Kurumlarma Göre Dağılımı ..........................
18
Grafik 3 — TODAÎE Mezunlarının Öğrenim Alanlarına
Göre Dağılımı
..................................................
21
XV
Grafik 4 — TODAİE Mezmılarınm Bitirdikleri İdareyle
İlgili Kurslara GöreDağılımı ...........................
27
Grafik 5 — TODAİE Mezmılarınm Amme idaresi Konu­
sundaki Eseıierinin Eser Çeşitlerine Göre
Dağılımı
.................... ... ..................................
33
Grafik 6 — TODAİE Mezunlarının Eserlerinin Genel Top­
lamı
........................ ............................ .........
40
Grafik 7 — TODAÎE'ne Öğrenci Gönderen Kuruluş Sayı­
sının Yıllara GöreDağılımı .............................
46
Grafik 8 — TODAÎE'nün Öğretim Faaliyetlerinde Aktif
Bir Rol Oynayan Öz Personelinin Yıllara Gö­
re Dağılımı
...................................... ..........
84
XVI
GİRİŞ
Amaç
Araştırmanın amacı, Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı,
mezun, mezunu çalıştıran kamu kuruluşu ve Türkiye ve Orta Doğu
Âmme İdaresi Enstitüsü (TODAÎE) ilişkilerini organik bir bütün
olarak değerlendirmektir.
Araştırmada, Genel Öğretim ve Yetiştirme Programları, yetiş­
tirilen öğrenci, öğrencinin gelişmesinden birinci derecede yararla­
nacak olan kamu kuruluşu ve Türk âmme idaresinin geliştirilmesi
ve âmme idaresi görevlilerinin yetiştirilmesinde çok önemli bir araç
olan TODAÎE incelenmiş; Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı,
Öğrenci ve Enstitüsü hakkında kamu oyu liderlerinin ve TODAÎE
Mezunları Birliğinin düşüncelerinin saptanmasına çalışılmış; bu
programın öğrenci ile onu çalıştıran kamu kuruluşu arasındaki iliş­
kilerin üzerinde yaptığı etkilerin ölçülmesine, bu alanda karşılaşılan
problemlerin belirtilmesine ve çözüm yollarının ortaya konmasına
çaba gösterilmiştir.
Kapsam
Araştırma, 1953 yılında TODAÎE'nün kuruluşundan 1965 öğre­
tim yılı sonuna kadar süren ilk oniki yıllık devreyi kapsamaktadır.
Bu devrede Enstitüden mezun olan 637 kişi dönem itibariyle (ek: 1)
de gösterilmiştir. Genel Öğretim ve Yetiştirme Programından mezun
olanlardan 14u yabancı uyrukludur. (E k : 2). Bu mezunlar adres­
lerini tespit ve kendileriyle temasa geçmekte karşılaşılması mutlak
olan güçlükler nedeniyle araştırm a kapsamına alınmamıştır. Araş­
tırmaya konu olan devre mezunlarından 13 u hayatta bulunmamala­
rı nedeniyle araştırm anın dışında kalmıştır (Ek : 3). Adresleri tes­
pit edilemiyen veya adresleri tespit edildiği halde kendileriyle temas
1
kurulamaması ve öteki nedenlerle araştırm a dışında bırakılan 32 ki­
şi (ek : 4) te gösterilmiştir. Kendileriyle ancak değerlendirme saf­
hasından sonra mülâkat yapılan iki kişi de değerlendirme dışında
bırakılmış, bu suretle değerlendirmeye esas olarak alman mezun sa­
yısı 578 kişi olmuştur.
Araştırma kapsamına giren kamu kuruluşları Enstitüye öğ­
renci gönderen 60 kurumdan ibaret olup Tablo : 18 de gösterilmiş­
tir.
Yöntemi
Araştırma Eylül 1965 - Nisan 1968 tarihleri arasında hazırlık,
bilgi toplama ve değerlendirme olmak üzere başlıca üç safhada ce­
reyan etmiştir.
Hazırlık Safhası
Hazırlık safhası araştırm anın mahiyeti gereği, 4 Eylül 1965 - 10
Mart 1966 tarihleri arasında yaklaşık olarak beş ay gibi uzun b ir sü­
reyi kapsamaktadır. Bu safhada mezunların kimliklerinin ve şimdi­
ki adreslerinin tespiti yapılmış, araştırm a çerçevesi ayrıntılı bir şe­
kilde tespit edilmiş, mezunlar, idareciler ve kamu oyu liderleri için
soru kâğıtları hazırlanmış ve geliştirilmiş, mülâkatçılar seçilmiş ve
eğitilmiştir.
Mezunların Kimliklerinin ve Şimdiki Adreslerinin Tespiti
Enstitüde bütün mezunların kimliklerini ve şimdiki adreslerini
bir örnek m etotlarla ve düzenli bir şekide tespit eden kayıtların mev­
cut olmaması, herşeyden önce araştırmaya konu teşkil eden mezun­
ların başka yöntemlerle tespitini zorunlu kılmaktaydı. Türkiye’nin
hemen bütün illerine yayılmış bulunan mezunlarla mülâkatçılar ara­
cılığı ile yüzyüze mülâkat yapılması düşüncesi bu tespitin dikkatle
ve doğru olarak yapılmasını önemli bir sorun haline getiriyordu.
Tecrübe, düzenli ve son durumu gösterecek kayıtlar mevcut olduğu
takdirde çok kolay olan bu işin, sonradan yapılmasının ne kadar
güç ve zaman alıcı olduğunu göstermek bakımından ilginç olmuş­
tur. Bu tespitte izlenen yol aşağıda gösterilmiştir :
1.
Enstitüde eski veya yeni herhangi b ir adresi mevcut olan
öğrencilere gönderilmek üzere bu adresi teyit veya yeni adresi yaz­
maya elverişli, zımbalı ve pullu bir kısmı da ihtiva eden özel bir
form hazırlanmış ve adresi bilinen mezunlara posta ile sevk edil­
m iştir (E k : 5).
Bu form bir yandan mezunlara araştırmayı haber vererek da­
ha sonraki safhada ilgi ve işbirliği için ortam hazırlarken, öte yan­
dan bu formun ulaştığı mezunların şimdiki adreslerini kesinlikle
tespite imkân sağlamıştır. İade nispetinin düşüklüğü aynı adreste
olmasalar bile yazıların büyük çoğunluğunun ilgililere ulaştığını
göstermektedir.
2.
Bu yolla adresi tespit edilemeyen öğrenciler için başlıca
dört yoldan yararlanılm ıştır:
a. En çok okunan beş gazeteye ilân verilerek Enstitünün, Ge­
nel Öğretim ve Yetiştirme Programı mezunlarıyla daimi temas kur­
mak arzusunda olduğu belirtilmiş ve adreslerini en kısa zamanda
Enstitüye bildirmeleri istenmiştir.
b. TRT'ye aynı mahiyette bir ilân verilerek yayınlanması sağ­
lanmıştır.
c. Adresi bilinen öğrencilerden adresi bilinmeyen öğrenciler
hakkında alman bilgilerden yararlanılarak, Tinci fıkrada açıklanan
form ilgililere gönderilmek ve teyidi sağlanmak suretiyle adres tes­
pitinde yararlanılmıştır.
d. Özellikle Millî Eğitim, İçişleri ve Millî Savunma Bakanlık­
larına mensup mezunların şimdiki adreslerini tespitte bu daireler
büyük ölçüde yardımcı olmuşlardır.
Bütün bu tedbirlere rağmen adres tespiti işi araştırm anın daha
ileri safhalarında da araştırıcıları meşgul eden bir konu olmuş, me­
zunlardan 26'sının adresi hiç tespit edilememiş ve bunlarla araştır­
manın sonuna kadar ilişki kurulamamıştır.
Araştırma Çerçevesinin Ayrmtılı Olarak Tespiti
Genel Öğretim ve Yetiştirme Programlarım, 637 mezunu, yakla­
şık olarak 60 ayrı kuruluşu, ve 55 kamu oyu lideri ve idareciyi
TODAÎE ile birlikte organik bir bütün olarak incelemeyi amaç edi­
nen böyle bir değerlendirme araştırmasının yalnızca amaç ve kap­
sam kısımlarında gösterilen genel bir çerçeve içinde ele alınmasına
imkân olmadığı aşikârdır. Bu itibarla araştırm a grubu ilk iş olarak
araştırm a çerçevesinin ayrıntılı bir şekilde tespiti konusunu ele al­
mıştır. îlk toplantıda grup üyelerinin çerçeve hakkındaki düşünce­
lerini belirtmesinden sonra, üyelerden biri ayrmtılı b ir araştırm a
çerçevesi taslağı hazırlamakla görevlendirilmiş, hazırlanan metin
grup toplantılarında enine boyuna tartışıldıktan sonra Ek: 6'da gös­
terilen ayrıntılı araştırm a çerçevesi meydana getirilmiştir. Ek :
6'nm incelenmesinden de anlaşılacağı gibi, bu çerçevede, araştırm a­
nın genel amaç ve kapsamından sonra, araştırm anın belli başlı un­
surlarını teşkil eden mezunlar, TODAÎE Mezunları Birliği, mezun­
ları çalıştıran kuruluşlar. Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının
kapsam ve metodu ile bu programı yürüten öğretici kadro ve Âmme
îdaresi Enstitüsü ele alınmış, bu konuların herbirinde ne gibi hu­
susların hangi genişlik ve derinlikte inceleneceği ayrıntılı şekilde
tespit edilmiştir.
Ayrıca ayrıntılı araştırm a çerçevesi konusunda TODAÎE uzman
ve asistanları arasında bir anket yapılmış, çerçeve bu ankette yapı­
lan teklif ve tavsiyeler dikkate alınmak suretiyle geliştirilmiştir.
Araştırma grubu, bilgi ve vakıa toplama safhası için bir plan
yapmış, hangi bilgi ve vakıaların hangi metotlar la toplanacağını bu
plana göre kararlaştırm ak nispeten kolay olmuştur. Bu plan bilgi
ve vakıa toplama safhasında elde edilen ilerlemeleri izleme bakı­
mından da çok yararlı olmuştur.
Soru Kâğıtlarının Hazırlanması
Ayrıntılı araştırm a çerçevesinde tespit edilen belli başlı üç alan­
la — mezunlar, mezunu çalıştıran kurumlarm yöneticileri ve kamu
oyu liderleri-— ilgili vakıaların toplanmasında yüz yüze yapılacak
mülâkatlara dayanan anket metodunun uygulanmasının kararlaştı­
rılması, bu alanlarla ilgili soru kâğıtlarının hazırlanmasını önemli
bir konu haline getirmiş, uzun ve yorucu çalışmalardan sonra bu
üç grup için ayrı ayrı soru kâğıtları hazırlanmıştır.
Mezunlar için soru kâğıdı hazırlanması: Türkiye'nin hemen bü­
tün illerine yayılmış 600'e yakın mezun ile çeşitli mülâkatçılar ara­
cılığı ile ve çok çeşitli konularda yapılacak bir mülâkatm iyi hazır­
lanmış bir soru kâğıdına dayandırılması zorunluluğu açıktır. Araş­
tırm a grubu, araştırmanın başarısında veya başarısızlığında önemli
bir rol oynayacak olan bu soru kâğıdının plarjlanmasma ve gelişti­
rilmesine büyük önem vermiştir.
Mezunlar soru kâğıdının hazırlanmasında, ayrıntılı araştırm a
çerçevesinin «mezunlar» bölümü esas olarak alınmıştır. îlk adım
olarak, bu bölümde tespiti öngörülen hususlar için ne gibi soruların
sorulması gerektiğinin belirlenmesine çalışılmıştır. Bu amaçla ha­
zırlanan sorular Araştırma Grubu tarafından bir mezuna uygulana­
rak soruların geliştirilmesine çaba gösterilmiştir.
îkinci adım olarak, daha sonra yapılması düşünülen kodlama
işine yardımcı olmak üzere bir kısım soruların muhtemel cevaplalarmm soru kâğıdı üzerinde gösterilmesi işi ele alınmıştır. Bu ce­
vapların tespitinin amacı, mezunların serbest olarak verecekleri ce­
vapları tasnif ve işaretlemekte mülâkatçıya kolaylık sağlamak ol­
muştur. Muhtemel cevapların isabetle tespiti için Enstitü mezunla­
rı arasında bir de anket yapılmıştır.
Bu suretle geliştirilen soru ve muhtemel cevaplar istatistikçi­
lerin de görüşleri alınarak düzeltildikten sonra «Deneme Mülâkatm da Kullanılan Mezunlar Soru Kâğıdı» (Ek : 7) hazırlanmıştır.
Üçüncü adım olarak, bu soru kâğıdı kullanılmak suretiyle An­
kara’da bulunan geleneksel ve yeni bakanlıklardan, katma bütçeli
idarelerden, kamu iktisadi teşebbüslerinden, özel teşebbüsten ve
emekliler arasından seçilen temsilî niteliği bulunan 50 kişilik bir
grup ile bir deneme mülâkatı yapılması kararlaştırılm ıştır. Bu de­
nemede görev alan Araştırma Grubu mensupları ve Enstitüsü Asis­
tanlarına mülâkatlarm nasıl yapılacağı, bu amaçla düzenlenen top­
lantılarda açıklanmış, 8 mülâkatçı tarafından 39 kişi ile m ülâkat
yapılmıştır. Deneme sonuçları araştırm a grubunca değerlendirilmiş
ve ilk soru kâğıdında önemli değişiklikler yapılması gerektiği orta­
ya çıkmıştır. Yapılacak değişiklikler araştırm a grubunda görüşülüp
karara bağlandıktan sonra nihaî soru kâğıdının araştırm a grubu
üyelerinden biri tarafından hazırlanması kararlaştırılmıştır.
Mezunlar soru kâğıdının hazırlanmasında son adım, nihaî soru
kâğıdı (Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı Mezunlan île Îlgili
Değerlendirme Araştırması Soru Kâğıdı) hazırlanması olmuştur.
Bu safha içinde, ilk soru kâğıdı, deneme sonuçları da dikkate alına­
rak basitleştirilmiş ve geliştirilmiş, değerlendirme safhasında kodlamaya esas «Kart Kolon Numaraları» ve «Cevap Kodları» ile ilgili
hususlar soru kâğıdı üzerine işlenmiş ve soru kâğıdına nihaî şekli
vermiştir.
Ekler arasında bulunan bu soru kâğıdı (Ek: 20) aşağıda göste­
rilen belli başlı konuları kapsamaktadır :
1. Mezunun kişisel durumu ve öğrenim durumu
Bu başlık altında mezunun cinsiyeti, yaşı, medenî durumu. Ens­
titüye giriş yılı, öğrenimi, çeşitli tamamlayıcı eğitimleri, eserleri,
görevleri gibi objektif öğeler toplanmıştır.
2. Mezun ve TODAÎE ilişkileri hakkında mezunun görüşleri.
Bu ana başlık altında şu tali unsurlar araştırılm ıştır :
a. Mezunun özel ve resmî hayatında meydana gelen olumlu
değişiklikler ve bu değişikliklerde TODAÎE'nün rolü.
b. TODAÎE Genel Öğrenim ve Yetiştirme Programına katıl­
mada mezunun göz önünde tuttuğu faktörler ve bu faktör­
lerin ne ölçüde gerçekleştiği.
c. Mezunun, TODAÎE programı, programın metot ve kapsamı
ve idarecilerin bu programa verdikleri önem hakkındaki
görüşleri.
d. Mezunun TODAÎE öğretim kadrosunun niteliği hakkındaki
düşünceleri.
e. Mezunun TODAÎE'ne giriş şekli ve giriş sınavı hakkındaki
fikirleri.
3. Mezunun Enstitü ve diğer mezunlarla ilişkileri hakkındaki gö­
rüşleri.
Bu kısımda, diğer mezunlar ve TODAÎE ile ilişkiler,
TODAÎE Mezunlar Birliği ile ilişkilerin durumu ve nasıl
geliştirileceği hakkında mezunun görüşleri tespite çalışıl­
mıştır.
Soru kâğıdında görüleceği gibi mezunların objektif cevapları­
nın beklenildiği sorularda cevapların bir kısmı için yeterince boş
yer bırakılmış ve böylece cevaplarda nüansların belirtilmesine im­
kân veren bir esneklik sağlamak istenmiştir.
Bazı sorular, aynı soruna çeşitli açılardan bakılmasını sağlama
amacıyla, mezunlara sorulduğu gibi, bu mezunları gönderen kuru­
luşların baş idarecilerine, ilk amirlerine, personel m üdürlerine ve
nihayet kamu oyu liderlerine de sorulmuştur.
Örneğin, Enstitüde öğretilenlerin görevin yürütülmesi sırasın­
da kullanılıp kullanılmadığı, idarecilerin idareyi geliştirme bakımın­
dan Enstitü hakkındaki görüşleri. Enstitüye öğrenci alınması. Eği­
tim programlarının kapsam ve metodu gibi sorular.
Deneme sonuçlan ilk soru kâğıdının bir parçasını teşkil eden
ve mezunlann hizmet durumlarını tespit eden formun mülâkat sı­
rasında doldurulmasının çok güç olduğunu ortaya koymuş bulun­
maktaydı. Bu sebeple ilk soru kâğıdının bu kısmının ayrı b ir soru
kâğıdı olarak hazırlanması ve mülâkatçılardan önce posta ile me­
zunlara gönderilmesi, mülâkatçı tarafından gerekirse ilgiliye ta­
m am lattırılarak toplanması kararlaştırılm ıştı. Bu safhada ilk soru
kâğıdının bu kısmı asıl soru kâğıdına ek olarak geliştirilmek sure­
tiyle «Mezunlar ile ilgili Araşıtırma Soru Kâğıdı Eki» (Ek 21) mey­
dana getirilmiş, soru kâğıdının kullanılmasını düzenleyen b ir «Form
Talimatı» (E k : 8) ile bir takdim yazısı hazırlamış ve Soru Kâ­
ğıdı ile Ek soru kâğıdı. Form Talimatı ve yazı eki ayrı parçalar ha­
linde bastırılarak kullanılmaya hazır hale getirilmiştir. Daha sonra
Soru Kâğıdları Kodlama Rehberi (Ek : 9), Kod Anahtarı (Ek : 10)
ve soru kâğıtlarına Göre Hazırlanacak Delikli K artlar Esas Tutula­
rak Düzenlenecek Döküm Cetvellerini Gösteren Lisite (Ek : 11) ha­
zırlanmıştır.
Mezunu Çalıştıran Kurumlarm Yöneticileri îçin Soru Kâğıdı
Hazırlanması: Ayrıntılı araştırm a çerçevesinde mezunu çalıştıran
kuruluşun Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı, mezun ve TODAÎE
hakkmdaki görüş ve düşüncelerine büyük bir önem verilmiş bulun­
maktadır. Bu itibarla bu yöneticilerin görüşlerinin tam olarak tes­
piti için soru kâğıtlarının itina ile hazırlanması gerekmekte idi.
600 u aşkın Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı mezununun
mensup olduğu kurum larm tüm yöneticileri ile m ülâkat yapmaya
imkân yoktu. Bu itibarla hangi kurumlarm hangi yöneticileriyle
mülâkat yapılacağını tayin etmek gerekiyordu. Mezunların halen ça­
lışmakta olduğu kurum larm ankete esas olarak alınması kararlaş­
tırıldıktan sonra ilk iş olarak eldeki bilgilere göre bu kuruluşların
tespitine geçildi (Ek : 5). îkinci olarak, hangi yöneticilerle mülâkat
yapılacağı konusu ele alındı ve sonuçta her kurum da baş idareci,
mezunun ilk amiri ve kurumun personel m üdürü ile m ülkât yapıl­
ması kararlaştırıldı. Bu tespitler bütün mezunların baş idarecisi,
ilk amiri ve personel müdürüyle mülâkat yapıldığı takdirde örnekle­
re dahil edilen 72 kuruluşa mensup 222 yöneticiyle m ülâkat yapılma­
sı gerekeceğini ortaya koydu. Karşı karşıya mülâkatm alacağı zaman
ve karşılaşılacak öteki güçlükler göz önünde alınarak bu sayı % 25
lik bir örneklemle azaltıldı. Örnek aşağıdaki metot uygulanmak sure­
tiyle tespit edildi. Önce Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı Me­
zunlarının mensup olduğu kurum lar yargı, yasama, bakanlıklar, kat­
ma bütçeli daireler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve benzerleri, bağlı
kurumlar, mahallî idareler, özel sektör ve diğerleri şeklinde bölün­
dü. Her gruba dahil kurum lar kendi aralarında alfabetik sıraya kon­
du. Her grupta beş atlamak suretiyle tespit edilen kurum lar örneğe
dahil edildi. Bundan sonra çözümlenmesi gereken mesele, örneğe
dahil kurum larda mülâkat yapılacak idarecilerin tespitiydi. Mülâkat
yapılacak baş idareciler ve personel müdürleri yukarıda açıklanan
işlemle kendiliğinden tespit edilmiş oluyordu. Ancak, ilk amirin tes­
piti için belli bir öğrencinin tespiti gerekiyordu. Bu husus örneğe
dahil her kurumdan rastgele bir öğrenci tespit edilmek suretiyle
sağlanıldı. Örneğe dahil edilen kurumlar, (E k : 12) de gösterilmiş­
tir. Kimlerle mülâkat yapılacağı tespit edildikten sonra soru kâğıt­
larının hazırlanmasına geçildi. İdarecilerle ilgili soru kâğıtlarının
hazırlanmasında ayrıntılı araştırm a çerçevesinin «Mezunları Çalış­
tıran Kuruluşlar» bölümü esas teşkil etti. Öteyandan bu hususta
esasen geliştirilmiş bulunan Mezunlar Soru Kâğıdı’ndan geniş ölçü­
de yararlanıldı. Baş idareci, personel m üdürü ve ilk amirlerin me­
zunlarla ilgilerinin mahiyet ve derecesinin farklı oluşu, bu üç grup
idareci için ayrı ayrı soru kâğıtları hazırlanmasını gerektirdi. Ha­
zırlanan soru kâğıtları rastgele seçilen bir idareci grubu üzerinde
denendi ve deneme sonuçlarına göre geliştirildi. Böylece, «Baş İda­
reciler İçin Soru Kâğıdı» (Ek : 13), «Personel Müdürleri İçin Soru
Kâğıdı» (Ek : 14) ve «İlk Amirler İçin Soru Kâğıdı» (Ek : 15) mey­
dana getirildi.
Kamu Oyu Liderleri İçin Soru Kâğıdı Hazırlanm ası: Ayrıntılı
araştırm a çerçevesinde genellikle personel, özellikle memur eğitimi
konusunda fikir sahibi sözü geçer kişilerin fikirlerinin de tespiti
öngörülmekteydi. Bu amaçla. Enstitü ve mezunları hakkında fikir
ve düşüncelerini tespit etmek üzere idare alanında kamu oyu lideri
mevkiinde bulunan idarecilerle, parlamenterlerle, üniversite öğre­
tim üyeleriyle, yazarlarla ve özel sektör mensuplarıyla mülâkat ya­
pılması kararlaştırıldı.
Kamu oyu liderleri, mensup oldukları alanlarda idare konusun­
da bilgi, tecrübe ve eserleriyle tanınmış kişilerin geniş bir listesi ha­
zırlanmak ve bu listeden seçmeler yapmak suretiyle tespit edildi.
(B k :1 6 ).
Tartışmalar sonunda kamu oyu liderleriyle yapılacak mülâkat­
larm serbest mülâkat şeklinde cereyanına, soruların az olmasına ve
8
mülâkatcılara kılavuz olmak üzere bir soru kâğıdı hazırlanmasına
karar verildi. Kamu oyu liderleri soru kâğıdı mezunlar soru kâğıdı­
nın ilgili bölümlerinden yararlanmak suretiyle hazırlandı ve seçilen
kamu oyu liderleriyle deneme mülâkatı yapılmak suretiyle gelişti­
rildi ( E k : 17).
Bu soru kâğıdı, TODAİE'ne verilmesi gereken görevler Ensti­
tünün hangi alanlarda personel yetiştirmesi gerektiği, şimdiki Ens­
titü programları ve geliştirilmesi, idari reformda TODAÎE'nün ro­
lü, Enstitünün statüsü, Enstitü öğretiminin başarı derecesi ve geliş­
tirilmesi, Enstitüye giriş usulleri, Enstitü mezunlarından yararlan­
m a ve Türk idaresinin geliştirilmesinde Enstitünün rolü ile ilgili
sorunları kapsamakta idi.
TODAÎE Mezunlan Birliği İçin Soru Kâğıdı Hazırlanm ası: Me­
zunlarla ayrı ayrı mülâkat yapılmakla birlikte ayrıntılı araştırm a
çerçevesinde Enstitü, mezunlar ve mezunları istihdam eden kuru­
luşlar bakımından, mezunları temsil eden Birliğin fikir ve düşün­
celerinin tespiti de öngörülmekteydi. Bunun için, mezunların Ens­
titü eğitiminden neler sağladığı, mezunların Enstitüde öğrendik­
lerini uygulama imkânları, Enstitü öğretimine katılma nedenleri,
mezuniyetten sonra mezunların işlerinde vuku bulunan değişiklik­
ler ve bu hususta Enstitü öğretiminin rolü, Enstitüye giriş usulleri.
Enstitü programları, Enstitü kadrosu, bitirme sınavları. Enstitü
— mezun ve m ezun— dernek ilişkilerinin geliştirilmesiyle ilgili so­
m ları kapsayan b ir soru kâğıdı hazırlandı (Ek : 18).
Mülâkatçılarm Seçim ve Eğitimi
Mezunlar, idareciler ve kamu oyu liderleriyle mülâkat yapacak
mülâkatçılarm seçimi araştırm anın mahiyeti ve metodu gereği bü­
yük bir önem taşımaktaydı. Bu itibarla bunların seçilmesine ve eği­
timine özel bir önem verilmesi gerekiyordu. Özellikle Türkiye'nin
hemen bütün kısımlarına dağılmış bulunan mezunlarla mülâkat
yapmak üzere gönderilecek mülâkatçılarm seçimi, yetiştirilmesi,
görev yerlerine şevki ve izlenmesi dikkatli bir planlamayı gerektir­
mekteydi. Mülâkatçılar Enstitü içinden ve dışından olmak üzere iki
kaynaktan temin edildi. Mezunlar araştırmasında 19 Hukuk ve Si­
yasal Bilgiler Fakültesi öğrencisi 8 Enstitü asistan ve uzmanı, 2 başka kaynaktan olmak üzere 29 mülâkatçı görevlendirildi.
îdareciler ile ilgili mülâkatları yapacak olan mülâkatçılarm bu
göreve uygun kişiler arasından seçilmesine bilhassa dikkat edildi.
Kamu oyu liderleri ile ilgili m ülâkatlarm bizzat araştırm a grubu
üyeleri tarafından yapılması kararlaştırıldı.
Mülâkatçılarm seçiminden sonra bunların eğitilmesi için bir
program hazırlandı. Bu program çerçevesinde önce, mülâkatçılara
araştırm anın amacı ve mahiyeti, mülâkat tekniği, soru kâğıdı ve
kullanışı hakkında açıklamalarda bulunuldu. Daha sonra, mülâkatın yapılışı ve soru kâğıtlarının kullanılışı demonstrasyon yapmak
suretiyle gösterildi. Bundan sonra kursa mezunlardan birkaçı da­
vet edilerek bunlarla hep birlikte mülâkat yapıldı ve bu suretle mülâkatçılarm görevlerini yaparak öğrenmeleri sağlandı. Ve nihayet
m ülâkatçılar tarafından yapılan birer deneme m ülâkatmdan sonra
tekrar toplanılarak belirsiz veya karışık görülen hususlar açıklan­
mak suretiyle tereddütler giderildi.
Bundan sonra mezunlar anketini yapacak anketçiler arasında
görev dağıtımı meselelerinin planlanmasına geçildi. Mezunların bu­
lunduğu yerleri gösteren listeler hazırlandıktan sonra ulaştırm a im­
kânları ve yakınlık uzaklık hususları göz önünde bulundurularak
m ülâkat yapılacak yerler 25 - 40 kişilik gruplara ayrıldı ve mülâkatçılar bu gruplara tahsis edildi.
Bir mülâkat programı hazırlandı, mülâkatçılara kimlik kartı
verilmesi, her mülâkatçmm göreve çıkmadan ayrı ayrı orıyantasyonu, mülâkatçılarm izleyecekleri yollar, yolluk işleri, merkezde bu­
lunan Araştırma Grubu ile irtibatın ne şekilde muhafaza edileceği
ve mülâkatçılarm faaliyetlerinin ne şekilde izleneceği gibi hususlar
karara bağlandı ve gerekli hazırlıklar yapıldı.
Yapılması Gereken Özel Etütlerin Programlanması
Ayrıntılı araştırm a çerçevesi, mezun - Enstitü - idare ilişkileri rinin tam olarak değerlendirilebilmesi için. Enstitünün statüsü,
programları, eğitim, öğretim kadrosu ve Genel Öğretim ve Yetiştir­
me Programına yapılan m üracaatlar hakkında ayrıntılı bilgi elde
edilmesini öngörmekteydi. Vakıa toplama işi planlanırken bu hu­
susların nasıl sağlanacağı konusu da tartışıldı ve bu konulardan
her birinin ayrı birer etüt olarak ele alınması, yapılacak değerlen­
dirmeye yardımcı, bağımsız birer rapora konu yapılması ve bu etüt­
lerin anketlere paralel olarak yürütülmesi kararlaştırıldı.
Bilgi Toplama Safhası
1. Bilgi toplama safhası 1 m art 1966 tarihinde Ek Soru Kâğıt10
lannın ( B k : 21) mezuriların daha önce tespit' ©dlilmlş bulunan ad­
reslerine postalanmasıyla başladı. Ek Soru Kâğıtlarının arkasına ba-,
sılan yazıda mezunlara araştırm anın mahiyeti ve kendilerinden is­
tenen hususlar açıklanmakta, mezunlardan hizmet durumlarını bu
cetveli doldurmak suretiyle belirtmeleri ve bu formları, kısa bir
süre sonra araştırm a kapsamına giren konularda mülâkat yapmak
üzere gelecek olan mülâkatçıya vermek üzere, saklamaları isten­
mekteydi.
Mezunlarla m ülâkata 10 m art 1966 da fiilen başlandı ve şubat
1967 de tamamlandı. Bu süre içinde Türkiye'nin hemen bütün
illerine dağılmış bulunan 637 mezundan 573 u ile mülâkatçılar
aracılığı ile Türkiye içinde veya dışında bulunup da doğru­
dan doğruya temas imkânı bulunamıyan 5 mezun ile de soru kâğı­
dını bizzat doldurmalarını sağlamak suretiyle toplam olarak 578’i
ile (tüm ün 90.7 % si) ile mülâkat yapıldı. Mülâkat yapılamıyan öğ­
renci sayısı, yabancı uyruklu 14, vefat eden 13, ve sonradan mülâ­
kat yapıldığı için ankete dahil edilemiyen 2 kişi hariç 30’dan ibaret­
tir.
2. idareciler ve kamu oyu liderleri anketlerine mezunlar an­
ketinin tamamlanmasından sonra başlanılmış, tespit edilen 22 ku­
ruluşa mensup 37 idareci ile mülâkat yapılmıştır. Mezunlardan
pek çoğunun bağlı olduğu idarecilerin değişmiş olması, arzulanan
bilgilerin elde edilmesini bir hayli güçleştirmiş veya noksan kalma­
sına sebep olmuştur.
3. Kamu oyu liderleri anketi idareciler anketiyle birlikte yü­
rütülmüş, tespit edilen 20 kamu oyu liderlerinden 18 i ile mülâkat
yapılmıştır.
4. Özel etütler de idareciler ve kamu oyu liderleri ile yapılan
m ülâkatlara paralel olarak yürütülmüş, değerlendirme safhasına
girilmeden önce, «1953- 1965 yıllarında TODAÎE'ne başvuran aday­
ların, kuruluşlara, cinsiyete ve yaşa göre dağılışları» ;<TODAÎE Ge­
nel Öğretim ve Yetiştirme Programları Ve Eğitici Kadro» ve
«TODAİE Statüsünün Gelişmesi» konulu raporlar tamamlanmış­
tır.
Değerlendirme Safhası
Değerlendirme safhası şubat 1967 başında mezunlar anketinin
tamamlanmasıyla başlamış ve raporun tamamlandığı nisan 1968 ta­
rihine kadar devam etmiştir.
n
1. Mezunlar anketine şubat 1967 başında nihayet verilmiş, de­
ğerlendirmenin bu tarihe kadar tamamlanan 578 soru kâğıdı üze­
rinden yapılması, bu tarihten sonra yapılacak mülâkatlarm değer­
lendirmeye dahil edilmemesi kararlaştırılm ıştır.
2. ilk iş olarak soru kâğıtlarının «Kodlama Rehberi» ve «Kod
Anahtarı» na göre kodlanması yapılmış, özellikle açık uçlu sorula­
rın kodlanması uzun ve yorucu bir çalışmayı gerektirmiştir.
3. Kodlama işi tamamlandıktan sonra soru kâğıtları delikli
kartları delinmek üzere, yakın ilgi ve yardımlarını esirgemiyen Dev­
let İstatistik Enstitüsüne sevkedilmiştir. Burada, soru kâğıtlarında­
ki bilgiler her öğrenci için 5 adet delikli kart delinmek suretiyle bu
kartlara nakledilmiştir.
4. Bundan sonra hazırlanan delikli kartlardan «DüzenleneceK
Tabloları Gösteren Liste» ye göre çıkarılacak olan gerekli taiblolar,
Millî Eğitim Bakanlığı Test ve Araştırma Bürosu ve Devlet İstatis­
tik Enstitüsünün yardımıyla düzenlenmiş, noksan kalan bir kısım
tablolar ise elle tamamlanmıştır.
5. Bundan sonra, bu suretle hazırlanan 24 tablo, idareciler
anketi, kamu oyu liderleri anketi ve 4 raporda toplanan bilgi ve
vakıalar, bunlar dışındaki gözlemlerden, yazılı kaynakların incelen­
mesinden ve mülâkatlardan elde edilen vakıalarla birlikte tahlil edi­
lerek sonuçlar çıkarılmış ve çözüm yollarının ortaya konmasına ça­
lışılmıştır.
Enstitü — öğrenci — mezunu çalıştıran kamu kuruluşu ilişkile­
rinin ve bunların birbiri üzerindeki karşılıklı etkilerinin tahlilinin
yapıldığı bu safha, çok dikkatli ve yorucu bir çalışmayı gerektirmiş­
tir. Böyle bir değerlendirmenin ne kadar güç olduğu meydanda­
dır. Bu araştırm ada objektif kalmaya azamî derecede itina edilmek
suretiyle, bu yönde ciddî bir çaba sarfedilmiştir.
Araştırmanın Yürütülmesi
Araştırma TODAİE Araştırma ve Yardım Şubesi Müdürü Ke­
nan Sürgit Başkanlığında Devlet Planlama Teşkilatı uzmanlarından
Nabi Dinçer ile İktisadî Devlet Teşekküllerini Yeniden Düzenleme
Komisyonu Uzmanlarından Ülker Köksal’dan kurulu bir Araştırma
Grubu tarafından yapılmıştır. TODAİE uzmanlarından Sevim Tunç
araştırm anın hazırlık, bilgi toplama ve değerlendirme safhalarında;
12
ODTÜ Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Mübeccel Kıray, araştırm anın
hazırlık safhasından özellikle soru kâğıtlarının hazırlanması, dene­
mesi, geliştirilmesi ve mülâkatçılarm eğitilmesinde yardımcı olmuş­
lardır. TODAÎE O ve M Uzmanı Edip Atam soru kâğıtlarının hazır­
lanması ve geliştirilmesine geniş ölçüde yardımcı olmuş, kodlama
çalışmalarına nezaret etmiştir. Asistan Birkân Uysal, Doğan Canman ve Ali Engin Oba Özel etüt raporlarını hazırlamak suretiyle
araştırmaya önemli katkıda bulunmuşlardır. TODAÎE O ve M Şu­
besinden Haşan îkizoğlu kodlama ve tabloların düzenlemesiyle il­
gili çalışmalarda faal bir rol oynamış, araştırm a ile ilgili çeşitli iş­
lerin izlenmesinde ve sonuçlandırılmasında önemli hizmetler gör­
müştür. Araştırmada görev alan kişiler (Ek:: 19) da gösterilmiştir.
Araştırmanın başarıyla sonuçlanmasında çok değerli ilgi ve yar­
dımlarını esirgemiyen bütün mezunlarımıza, ilgili kuruluşların ida­
recilerine ve Enstitü mensuplarına teşekkürü yerine getirilmesi ge­
rekli bir borç saymaktayız.
13
I. B Ö L Ü M
TODAİE MEZUNLARIYLA İLGİLİ
GENEL BİLGİLER
Mezunlamı Kişisel Durumları ve Aile Durumları
Araştırma kapsamına giren devrede TODAÎE'den mezun olan
637 kişinin 578’i ile mülâkat yapılabilmiştir. Bunların 28'i kadındır.
Kadın öğrencilerin sayısındaki bu düşüklük kadınların idarecilik
mesleğine yönelmiş olanların sayısının az oluşuyla ilgili olabilir.
Mezunların çocuk sayıları kentli aile tipinin ve memurların or­
talama çocuk sayısını gösteren genel eğilimin dışına çıkmamakta­
dır. Dikkati çeken bir özellik çocuğu olmayan ya da bir ve iki
çocuğu olanların evli mezun mevcudunun % 80'ini teşkil etmesidir.
Bu da aile yükünün artmasiyle birlikte öğrenim istek ve çabasının
azalması gibi bir korelâsyonun varlığını göstermektedir.
TODAÎE mezunlarının yaşlara göre dağılımı aşağıdaki tablo
ve Grafik : 1 de gösterilmiştir.
TABLO 1. TODAİE Mezunlarının Yaş Gruplarma Göre Dağılmu
Yaş Grubu
Mezun Sayısı
23-28
29-34
35-40
41-46
47-51
95
212
201
65
5
16,4
36,7
34,7
11,2
0,8
578
100
Toplam
Oran %
15
212_
201
w
«o
(n
c
N
m
S /
.95
65
“
23-28
29-34
35-40 41-46 47-51
Yaş Gurupları
GRAFİK : 1
TODAİE
Mezunlarının Yaş Guruplanna
Göre Dağılım
16
Yukardaki tablodan ve Grafik : 1 den anlaşılacağı üzere TODAİE'den mezun olanların % 53 unü 34 ve daha küçük, % 87,8'ini
40 ve daha küçük yaşlardaki kimseler teşkil etmektedir. Buna göre
TODAÎE’ne rağbet gösterenlerin daha ziyade genç idareci kuşakla­
rı arasından geldiğini söyliyebiliriz. Buna karşılık 41-45 yaş ara­
sındaki mezunların mevcudun yalnızca % 12’sinden ibaret olması
ilk yargıyı kuvvetlendirecek niteliktedir.
Mezunlann Bitirdikleri Öğrenim Kurumlan
Mezunların hangi öğrenim kurumlarm a mensup olduklarını bil­
mek, hangi öğrenim dalındaki öğrencilerin TODAÎE öğretim prog­
ramına daha fazla itibar ettikleri konusunda aydınlatıcı olmak ba­
kımından önemlidir.
TABLO 2. TODAİE Mezunlanıiıiin Bitirdikleri Öğ^feniim Kıu^umlanna Göre Dağıhnu
Öğrenim Kurumu
Harp Okulu
Gazi Eğitim Enstitüsü
Siyasal Bilgiler Fakültesi
Hukuk Fakültesi
Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi
İktisadî ve Tic. İlim . Akademisi
Eğitim Fakültesi
Toplam
Mezun sayısı
Oran %
154
75
75
51
23
23
22
26,6
13
13
8,6
4
4
4
423
% 100
Yukardaki tabloya orta öğretim kurumlarm dan gelen 70 mezun
ile çok küçük bir oran teşkil eden yukardakiler dışındaki bazı yük­
sek öğrenim kurumlarm m mezunları dahil edilmemiştir. Tablo ve
Grafik : 2 den anlaşılacağı üzere TODAÎE'den mezun olanlann
% 73'ünden fazlası 7 yüksek öğrenim kurumundan gelmektedir.
Bunlardan Harp Okulu mezunu olan subaylar 1961 yılından itiba­
ren TODAÎE’ye gönderilmemeye başlanmakla beraber Harp Okulu
mezunları 1965 yılı dahil toplam mezunların 1/4 ünden fazlasını
teşkil etmekte idiler. Bunu Gazi Eğitim Enstitüsü ile Siyasal Bilgi17
ten
«o
Q
0}
k.
:0
O
Eğitim
Fak.
İk.TfC,
(0
:c
C'
İlm .Ak.
CM
E
3
1=
3
e
ü, c
< t
K «Ol
,iS> “O
’C
s
’-6
m
c
s
>5-
m
in
ç»>
CVS
*c
3
H
Ğ?
Mezun Sayssı
W
Û
i-
o
1er Fakültesi uzaktan izlemektedirler. Öğretmenlerle kaymakamlarm TODAÎE’ne karşı olan rağbeti öteden beri bilinmektedir. TO­
DAÎE gerek genç kaymakamlar gerek Gazi Eğitim Enstitüsü me­
zunları için devamlı ilgi gösterilen bir kurum dur. Kaymakamlar ve
öğretmenler için TODAİE'ne girme nedenlerinin farklı olması ge­
rekir. Öğretmenler için daha ziyade yetersiz olduklarını düşündük­
leri bir alanda bilgi sahibi olmak ve öğrenimlerine TODAÎE öğreni­
mini de katarak prestijlerini arttırm ak gibi nedenler ileri sürüle­
bilir.
Kaymakamlar için aynı şeyler söylenemez. Yapılan mülâkatlarda bazı kaymakamların TODAÎE'deki eğitim ve öğretimin kendile­
rine çok fazla bir şey ilâve etmediğini ileri sürdükleri görülmüştür.
Kaymakamları TODAÎE'ne yönelten nedenler arasında bilgi a rttır­
ma ve tazeleme yanında uzak bir ilçeden Ankara'ya gelmek, TODAÎE
aracılığı ile dış ülkelerde burs bulmak, daha çekici bir iş için TO­
DAÎE'nü bir araç olarak görmek gibi nedenlerin varlığı ileri sürü­
lebilir. Bununla beraber araştırm anın değerlendirilen bilgilerinin
bu alanda tam anlamı ile aydınlatıcı olduğunu söylemek mümkün
değildir.
Harpokulu mezunlarını dışarda bırakarak yukardaki tablonun
yeniden düzenlenmesiyle şöyle bir durum ortaya çıkm aktadır:
Öğretim Kurum u
Mezun Sayısı
Gazi Eğitim Enstitüsü
Siyasal Bilgiler Fakültesi
Hukuk Fakültesi
Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi
İktisadî ve Tic. İlim. Akademisi
Eğitim Fakültesi
75
75
51
23
23
22
Toplam
269
Oran %
28
28
18,8
8,5
8,5
8,5
100
Tablodan anlaşılacağı üzere çoğunluk Gazi Eğitim Enstitüsü
ile Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunlarına aittir. Bunu Hukuk Fa­
kültesi izlemektedir.
Duruma başka bir açıdan bakıldığında öğretmen yetiştiren Ku19
rum larm 120 mezunla {% 45) büyük bir çoğunluk teşkil etmekte
olduğu görülmektedir.
Hukuk mezunlarmm TODAÎE'ne rağbet etme nedenlerini Siya­
sal Bilgiler Fakültesi mezunları için söz konusu olan faktörlere bağ­
lamak mümkündür. Öyle görülüyor ki TODAÎE, Harp Okulu sahne­
den çekildikten sonra öğrencilerini esas itibariyle bu altı, özellikle
ilk iki öğretim kurumundan sağlayacaktır. Öğretim programlarının
düzenlenmesinde bu hususun gözönünde tutulması gerekmektedir.
Bu tablodan ortaya çıkan diğer bir gerçek de TODAÎE'den me­
zun olanların çoğunluğunu sosyal bilimler ve öğretmenlik mesleği
veren yüksek öğrenim kum m larım n mezunlarının teşkil etmesidir.
Tarımcı, veteriner, doktor, orman mühendisi yetiştiren öğretim
kurum u mezunlarından TODAÎE'de okuyan pek azdır. Örneğin bu
güne kadar orman fakültesinden 8, teknik okuldap 8, inşaat fakül­
tesinden 4 kişi TODAÎE'den mezun olmuştur. Buna göre teknik öğ­
retim mezunları Enstitüde pek düşük oranda temsil edilmektedir.
Oysa bu branşlardan yüksek idare kadrolarında görev alanların sa­
yısı gittikçe artm akta ve teknisyen idareciler genel idareciler yanın­
da özel bir idareciler grubu teşkil etmektedir.
TODAÎE'nün bu tip idarecileri celbetme konusunda çabalar
sarf etmesi gerekmektedir. Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Öğretmen
yetiştiren öğrenim kurumlarm dan gelen mezunların öğrenim alan­
larına göre dağılımları tablo 3 te gösterilmiştir.
TABLO 3. TODAİE Mezunlannm Öğrenim Alanlarma Göre
Dağılımı
Öğrenim Alanları
Sayı
Oran %
Edebiyat
Fen
Pedagoji
îdare (S .B .F .)
Maliye (S .B .F .)
65
18
26
58
17
11,3
3,1
4,5
10
3,1
,
Bu tablodan elde edilen veriler ve Grafik : 3 önceki gözlemi
-kuvvetlendirmektedir. Mezunların % 25 ini öğretmenler ve SBF me20
m
57
<ü
i/)
Edebiyat Fen Pedagoji İdare.. Maliye
(SBF)(SBF)
Öğrenim
Alanları
GRAFİ K: 3
TODAİE
G ö r^
Mezunlarının Öğrenim Alanlarına
D a9»l>^'-
21
zunları teşkil etmektedir. Edebiyat öğretmenleri bunlar arasm da
en büyük orana sahip olan gruptur.
Tablo 4 ten anlaşılacağı gibi TODAİE mezunlarından 124 kişi
(118 erkek 6 kadın) yani % 21,4 ikinci bir öğretim kurumundan
mezun olmuştur. Bu öğrenim kurum larm m % 97'si yüksek öğre­
tim kurum landır. Bunlar arasm da Hukuk Fakültesi 32 ile başta
gelmekte, Harp Akademisi 23 ile ikinci, Dil ve Tarih Coğrafya Fa­
kültesi 7 ile üçüncü mevkii işgal etmektedir. Buna göre TODAÎE
mezunlarının gayretli, gelişmeye istidatlı ve idare için değerli ola­
bilecek elemanlar olduğu yargısına vanlabilir.
TABLO 4. TODAİE Mezunlarının Bitirdikleri İkinci Öğrenim
Kurumlarma Göre Dağılımı
Öğrenim Kurum lan
Kadın
Meslek Okulları
Resmî Liseler
Liseye ek öğrenim veren okullar
Dil Tarih Coğrafya Fakültesi
Edebiyat Fakültesi
Eğitim Fakültesi
Fen Fakültesi
Gazi Terbiye Enstitüsü
Harp Akademisi
Harp Okulu
Hukuk Fakültesi
İktisadî ve Ticarî İlimler Akademisi
İktisat Fakültesi
Teknik Okul
Yüksek Ticaret Okulu
Yüksek Ziraat Okulu
Diğer Fakülteler
Diğer Yüksek Okullar
Bilinmiyen
Toplam
22
1
1
1
1
2
6
Erkek
Toplam
2
1
1
6
1
1
3
1
23
5
31
2
2
1
1
1
2
33
1
2
1
1
7
1
1
3
2
23
5
32
2
2
1
1
1
3
35
1
118
124
TODAİE mezunlarının bitirmiş oldukları ikinci öğrenim kurumundaki branşlarına göre dağılımını gösteren yukardaki tablo, 124
kişinin (% 21), ikinci bir öğrenim kurumuna devam ederek başarı
kazandıklarını göstermektedir. Bu, TODAİE'ye giren öğrencilerin
çeşitli konulara öğrenim aracılığı ile yönelme ya da bu konularda
ihtisaslaşma eğilimlerini ortaya koymak bakımından anlamlıdır.
Her ne kadar 36 sının branşı bilinmemekte ise de diğerlerinin
16 çeşit branşa dağılmış olması TODAİE’ne girenlerin çeşitli fen ve
sosyal bilim, yabancı dil ve sanat kollarına gösterdikleri ilginin çe­
şitliliğini ve formasyon itibariyle ne kadar farklı menşelerden gel­
diklerini göstermesi bakımından üzerinde durulmaya değer görül­
mektedir.
Tablo : 5 te TODAİE mezunlarının ikinci öğrenim kurumlarmı
bitirm e yılları itibariyle dağılışları görülmektedir.
TABLO 5. TODAİE Mezımlarının Yüksek Öğrenim Kurumlarım
Bîtîm ie Yıllarına Göre Dağılımı
Mezuniyet Yıllan
Kâdın
1930 dan önce
1930 — 1933
1934 — 1937
1938 — 1941
1942 - - 1945
1946 — 1949
1950 — 1953
1954 __ 1957
1958 den sonra
Bilinmeyen
Toplam
—
—
—
1
4
9
6
4
4
—
'
28
Erkek
Toplam
1
5
34
103
91
86
70
62
88
10
1
5
34
104
95
95
76
66
92
10
550
578
Bu tabloda üzerinde durulacak nokta günümüze yaklaştıkça sa­
yının belirli şekilde çoğalmasıdır. 1942 - 45 devresi, 1954 -1957 dev­
resi ve 1958 den sonraki devreler artışın belirgin olduğu devreler­
dir. Bu durum bir yandan memleketimizde özellikle son yıllarda ar­
tan öğrenim imkânları, öte yandan kurmay subayların hepsinin
23
Harp Okulu ve Harp Akademisini bitirmiş olmaları ve Siyasal Bil­
giler Fakültesi mezunlarmm çoğunluğunun Hukuk fark sınavını
vermiş olmaları ile açıklanabilir.
Bu nedenle 5'inci tabloyu bu devrelerde mezunların branşlarına
göre dağılışlarını gösteren tablo (Tablo : 6) ile birlikte incelemek
gerekecektir.
TABLO 6. TODAİE Mezunlarmm Bitirdikleri Öğrenim Kurmnianndakî Branşlarına Göre Dağılımları
Kadın
Branşı olmayanlar
Ağaç İşleri
Bankacılık
Beden Eğitimi
Coğrafya
Diplomasi ve Dış Münasebetler
Edebiyat
Elektrik
Felsefe
Fen
Fransız Dili ve Edebiyatı
Harita ve Kadastro
Hindoloji
İdarî Şube (S. B. F.)
İngiliz Dili ve Edebiyatı
İnşaat
Sınaî ve Ticarî İşletme
Kimya
Klâsik Filoloji
Kütüphanecilik
Makina
Malî Şube
Matematik
Motörcülük
Müzik
Opera
Fizik ve Paleantropoloji
Pedegoji
24
8
3
1
1
1
2
1.
3
1
Erkek
Toplam
251
1
4
3
4
3
62
1
3
18
3
1
1
57
259
1
4
3
4
3
65
1
4
18
4
1
1
58
2
3
5
1
2
1
6
17
8
1
2
1
1
26
3
5
1
1
1
6
14
8
1
2
1
1
25
'
Kadın
Radyoculuk
Resim
Resim îş
Rus Dili ve Edebiyatı
Tabiat Bilgisi
Tarih
Türk Dili ve Edebiyatı
Ziraat Ekonomisi
Diğerleri
Bilinmeyen
Toplam
Erkek
Toplam
1
3
1
1
3
1
1
2
7
8
1
41
11
578
1
1
3
—
2
—
28
2
6
5
1
39
11
550
Tablo 7'de TODAÎE mezunlarından 10 kişinin mas ter, 5 kişinin
de doktora yaptığı görülmektedir. Bu 15 mezunun akademik çalış­
ma konuları oldukça farklıdır. Sosyal bilimler dalında akademik ça­
lışma yapanların iki kişi olmasına karşılık, 8 kişi fen ve tabii ilim­
ler dalma yönelmişlerdir.
TABLO 7. TODAİE Mezunlarından Master ya da Doktora Yapan­
ların Konulan
Master
Doktora
3
1
Fen
Hukuk
Siyasî İlimler
Tıp - Veteriner
Ziraat
Diğerleri
2
1
3
Toplam
10
1
2
2 j.
5
T oplam
3
1
1
4
1
5
15
Mezunların Bitirdikleri Kurslar
TODAÎE mezunlarının % 38'i idareyle ilgili bir kurs bitirm iş­
tir. Bu durum mezunların öğrenime duydukları daha önce değindi­
ğimiz ilginin yeni bir kanıtını teşkil etmektedir. Bunların % 4 ünün
(22) ayrıca ikinci ve diğer % 4 ünün üçüncü bir kurs bitirmiş ol­
ması ilgi çekicidir (Tablo 8 - 9 ve G rafik; 4).
25
I
5(bU
o
r<ı
cj00
(N
1
(N
(S
ro
1—1
m
.
O
ON
m
vO
H
CN
On
rH
00
oo
00
ro
rs
00
cn vo
1
O
00
ro
o(N 00
ra m
m
00
CİO'
rİ4
I
• 1—1
I
ö
<u
DM
vO
lO
os
m
m pq
vO
ra
00
s
§
%.
cj
J-I
•ıH
M
ro
1
r-H
&
VO
I
ro
<oî
^ ö
05 C/3
VO ’-H
S
cH
d
I—
O
H
pq m
V3
U
u
-
72
m :—
m
(n
c
3
N
O) 23
2
la
İQ
"W
m
N
E
CÖ
>
o;
«O)
LU
<
o;
>» ‘E
"m P o
S
o;
c
O
u
cy
CL
€J
I
'£
OJ .E u
lOî
r- o
CQ >>
K u r s l a r
GRAFİK: 4
TODAİE
İlg ili
Mezunlarının B itird ikle ri İdareyle
K u rsla ra
Göre Dağılımı.
27
Görülüyor ki TODAÎE'ne gelenlerin bir kısmı esasen idarecilik
konularında bazı bilgilere sahiptirler ve bu alanda eğitime ilgi duy­
maktadırlar. Mezunların % 8 inin idarecilik konusunda birden faz­
la kurs görmüş olması da buna bir kanıttır. Tablo 8 de idareyle il­
gili bir kurs gören 220 kişiden 216 sının kurs konularına göre dağı'
lışları yer almıştır.
Görüldüğü gibi mezunlardan % 33 ü (72) amirlik, % 19'u (23)
personel, % 6 sı (13) eğitim, % 3.6 sı (8) maliye, % 4.6 sı (10) or­
ganizasyon konularında kurs görmüşlerdir. Tüm mezunların % 22
sinin (128) idarecilikle ilgili yukarda belirttiğimiz belli başlı konu­
larda ve % 15,2 sinin (88) idaryle dolaylı olarak ilişkili konularda
kurs görmüş olması, bir yandan kuruluşların kurs yoluyla eğitime
verdiği öneme öte yandan mezunun bu eğitime gösterdiği ilgiye işa­
ret sayılabilir.
Aynı tabloda kurs süreleriyle ilgili bazı gözlemler yapmak müm­
kündür. Kurs görenlerden % 6.7 sinin (39) kurs süresinin 6 ayla 1
yıl arasında olması yani aşağı yukarı TODAÎE Genel Öğretim ve
ve Yetiştirme Programına eşit sürede olması bu kurslardan bir kıs­
mının muhteva ve süre bakımından geniş kapsamlı olduğunu orta­
ya koymaktadır. Ancak 6 aydan fazla süreli kurslara katılmış olan
40 kişiden hemen hemen yarısının (19 kişi) idarecilikle dolaylı ola­
rak ilişkili olan konularda kurs görmüş olması idareyle ilgili uzun
süreli kurs görmüş olanların oranının yalnızca (21 kişi) % 3 ü teş­
kil ettiği de bu tablodan anlaşılmaktadır. Bu itibarla TODAÎE Ge­
nel Öğretim ve Yetiştirme Programının hiç bir suretle mezunların
daha önce görmüş oldukları kursların tekrarı niteliğinde olmadığı­
nı söylemek gerekir.
Kurslara katılan 216 kişiden % 80.6 sının (177) 6 aydan daha
az süreli kurslara katılmış olması da çoğunluğun kısa süreli kurs­
lardan geçmiş olduğunu göstermektedir. Kısa süreli kurslara kakı­
lanların % 56 sının (72) amirlik kursu görmüş olması bu konunun
kuruluşlar ve mezunlar bakımından taşıdığı önemi göstermektedir.
Büyük çoğunluğun (88 kişi, % 40) görmüş olduğu kursların
konularının çeşitli ve idarecilikle dolaylı olarak ilgisi bulunması ku­
ruluşlarda eğitimin dağınık olduğunu ve ihtiyaca tam olarak cevap
vermediğini göstermektedir.
9'uncu tablo TODAÎE mezunlarının gördükleri ikinci kursları
konu, süre ve mezun sayısına göre ele almaktadır.
28
TABLO 9. TODAİE Mezunların Gördükleri ikinci Kurslara Göre
Dağılımı
Konular
Amirlik
Haberleşme
Haberleşme
Maliye
Organizasyon
Diğerleri
Kurs Süresi
Hafta
Katilanlar
8
1
1
1
1
1
1
3
3
2
1
1
1
1
1
2
1
1
2
32
4
1
4
6
8
11
12
13
16
24
36
78
Toplam
22
İkinci kurs gören 22 kişiden 17 si idareyle dolaylı olarak ilişki­
li konularda kurs görmüştür. Amirlik, haberleşme, maliye ve orga­
nizasyon konularında kurs izlemiş mezunların sayısı yalnızca 5’dir.
İkinci kursta bir kişi 19 aylık, bir kişi 9 aylık, iki kişi de 6 aylık
kurslar görmüş, diğer 18 kişi 6 aydan daha kısa süreli olan kursları
izlemişlerdir.
TODAİE mezunlarından 3 uncü kurs izleyen 22 kişiden ikisi ha­
berleşme, biri maliye, biri organizasyon, biri amirlik konularında
kurs görmüşlerdir. Geri kalan 17'si ise idareyle dolaylı olarak iliş­
kili konularda kurs görmüşlerdir. Bu kursa katılanlardan biri 19,
biri 9, biri 8 ay, ikisi de 6 şar aylık kurslara katılmışlardır.
29
TABLO 10. TODAİE Mezunlarmm Gördükleri Üçüncü Kurslara
Göre Dağılmu
Kuruluş Adı
Kurs Konusu
Başbakanlık
Devlet Personel Dairesi
Devlet Planlama Teşkilâtı
Millî Savunma Bakanlığı
»
Haberleşme
Diğerleri
»
Sağlık ve Sosyal Yar. Bak.
Türkiye Ziraî Don. Kurumu
Diğer Resmî Daireler
Maliye
Diğer i. D. T.
Organizasyon
Diğerleri
Yabancı Kuruluş
Katılanlar
1
»
»
Süre (hafta)
Amirlik
Haberleşme
Diğerleri
6
2
8
16
24
11
24
32
4
1
4
36
78
8
1
1
4
6
12
Belli değil
Diğerleri
13
4
Toplam
22
Kurslarla ilgili tabloların (Tablo 8, 9 ve 10) incelenmesi aşağı­
daki üç eğilimi ortaya çıkarmaktadır.
a. TODAÎE mezunlarının kurslara katılma oranı yüksektir.
b. Kurslar genellikle kısa sürelidir.
c. Kurs konulan çok çeşitlidir.
Kurs konu ve sürelerinin çok çeşitli olması eğitim ihtiyacının
gereği gibi tespit edilmediğini ve kursların organizasyonunun buna
göre yapılmadığım göstermektedir.
Ayrıca bazı kimselerin her türlü eğitime özel ilgi ve merakla­
rının mevcut olduğu da söz konusu olabilir. M ükerrer kurslara katılanlarm çok oluşu da bunu göstermektedir.
30
TODAİE programının uzun süreli, kesif ve devamlı oluşu nede­
niyle idarecilik konularında bilgi edinmek isteyen kişileri daha faz­
la tatm in edebileceğini kabul edebiliriz.
Bununla birlikte bu seri kursların sayısının fazlalığı nitelik ve
nicelik bakımından bu kurslarda bazı yetersizliklerin mevcudiyeti­
ne de işaret sayılabilir. Bunun daha çok kurum lar ile TODAİE ara­
smda eğitim konusunda bir koordinasyonun mevcut olmasından ile­
ri geldiği söylenebilir.
Enstitü mezunlarının gördükleri kurslar konusunda bir adım
daha ileriye giderek bu kursların mezuniyetten önce veya sonra iz­
lendiklerine göre bir ayırım yapılabilir. Buna göre Enstitü öğrenimin­
den önce 95 kişi 110 kurs izlemiş, buna karşı 95 kişi mezuniyetten
sonra 143 kursa katılmıştır. Kurs - kişi oranı olarak Enstitü öğreni­
minden önce bir kişiye 1, 15 kurs düştüğü halde, Enstitü öğrenimin­
den sonra bu oran 1,5 a yükselmiştir. Arada olumlu bir fark mev­
cuttur. Bu farkı mezunun kurslara karşı ilgisinin artm ası şeklinde
yorumlamak mümkündür. Hem Enstitü öğreniminden önce hem de
Enstitü öğreniminden sonra kurs izlemiş olan 26 kişide bu fark da­
ha açık olarak görülebilir. Mezuniyetten evvel 31 kurs gören bu 26
kişi, mezuniyetten sonra ikinci def'a muhtemelen aynı konularda
40 kadar kurs görmüşlerdir ki bu da Enstitü öğreniminin verdiği
eğitim istek ve tecessüsü ile yorumlanabilen bir veridir.
Mezımlamı Eserleri
Tablo 11 ile Grafik : 5 ve 6 mezunların kitap, makale, broşür
ve diğer yayınlarının dağılımını göstermektedir. Mezunlar tarafın­
dan yazılan tüm eserlerin toplamı 356 yı bulm aktadır. Tüm mezun­
lara göre % 21 oranı hiç de küçümsenmiyecek b ir kütlenin belirli
konularda devamlı olarak fikir çalışması yaptığım ve bunu disip­
linli bir çaba ile yayın şeklinde sonuçlandırdığını göstermektedir.
Tablo 11, 12, 13, 14 te görüleceği gibi mezunların b ir kısmı yal­
nız bir eser, b ir kısmı iki, bir kısmı üç, bir kısmı da dört eser ya­
yınlamışlardır.
Yayınlanan 121 ilk eserden 107 si (% 88,4 u) aşağıdaki tabloda
görülen 6 belli başlı konu arasmda dağılmışlardır. (Konu ba.kımmdan çok farklı alanlara yayılan 14 yayma tabloda yer verilmemiş­
tir).
31
TABLO 11. TODAİE Mezunlan Tarafmdan Yayınlanan İlk Eserler
Konu
Âmme İdaresi
Eğitim
Ekonomi
Mühendislik
Hukuk
Sosyal Bilimler
Toplam
Kitap
Makale Broşür Diğerleri
8
3
2
9
7
—
20
10
8
5
5
8
1
—
1
1
—
1
34
56
4
2
3
5
1
1
1
13
Toplam
31
21
16
16
13
10
107
Burada özellikle 31 eserin yani toplam eserlerin % 29 unun
âmme idaresi konusunda yazılmış olması ilgi çekicidir.
Her nekadar soru kâğıtlarında eser verenlerin TODAİE'ne gir­
meden önce mi yoksa mezun olduktan sonra mı bu eserlerini yaz­
dıklarına dair bir bilgi yoksa da mezunların bu eserleri âmme ida­
resi konusunda Enstitüde bilgi sahibi olduktan sonra yazdıklarım
düşünmek daha makul görünmektedir.
Âmme İdaresi konusunda devamlı okuyup bir eser verecek ka­
dar bu konuda derinleşebilecek kişilerin daha sonra yine âmme ida'
resi konusunda bir yıllık öğrenim yapan Enstitüye girmek ihtiya­
cını duymaları olanağının oldukça zayıf olduğu ileri sürülebilir.
Bu nedenle 31 eserin önemli bir kısmının TODAİE'den mezun
olduktan sonra yazıldığını kabul edersek; özellikle Enstitü âmme
idaresi öğreniminin mezunlara bu konuda uzmanlaşmak olanağını
sağladığı ve daha fazla derinleşme istek ve ilgisini arttırdığını söy­
leyebiliriz.
Ekonomi, mühendislik, gibi teknik konularda aynı kesinlikle
benzer yargılara varmak oldukça güçtür. Ancak TODAİE'nün araş­
tırm a yapma ve bibliyografya taramayı gerektiren öğrenim metotla­
rının mezunların bazı konularda derinleşmesini dolaylı olarak teş'
vik etmesi ihtimalinin mevcut olduğu da ileri, sürülebilir.
32
m
m
40
1.
®
m
m
13
6
S“
Kitap Ma kal® Broşür Di§@[email protected]
Eser Nevi
GRâ M K : S
Mezunlartn A m m e İd a r e s i Konusundaki
E d e r le r in i n
E s e r Ç e ş it le r in e
Göre Dağılımı
33
Mezunlar tarafından yazılan eserler arasında sayı bakımından
ikinci sırayı eğitim işgal etmektedir. Bu, TODAÎE mezunlarının
önemli bir kısmını öğretmenlerin teşkil etmeleri ve Enstitü prog­
ram larında eğitim konusunun çeşitli yönleriyle ele alınması ile açık­
lanabilir.
Diğer konuların çeşitliliği de daha önce değindiğimiz gibi me­
zunların farklı formasyonlara sahip olduklarını göstermektedir.
107 eserin % 52 si (56 sı) makale, % 31 i (34 ü) kitap, % 15 i
(17) broşür ve diğerleri şeklinde dağılmışlardır. Kitap oranının ol­
dukça yüksek oluşu da daha geniş ve daha güç bir çalışma yapabi­
len mezunların mevcut olduğunu göstermektedir. TODAÎE'ne gi­
renlerin önemli kısmının bir yandan belli bir entellektüel seviyeye
sahip olduğunu, öte yandan TODAÎE giriş sınavlarının bu kişileri
seçmeğe müsait olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.
TODAÎE> mezunlarından ikinci, üçıüncü ve dördüncü eser ya­
yınlayanların sayıları sırası ile 108, 80, 46 dır. (Tablo: 13, 14, 15)
Üzerinde en fazla eser verilen konular ve eser nevileri aşağıda gös­
terilmiştir.
TABLO 12. TODAİE Mezunları Tarafından Y ay^lanan İkinci
Eserler
Konusu
Nevi
Bibliyografya ilimi ve tekniği
Gazetecilik
Metafizik
Sosyal İlimler
»
»
Siyasal İlimler
»
»
Makale
Makale
Makale
Kitap
Makale
Broşür
Kitap
Makale
Diğerleri
Kitap
Makale
B roşür
Kitap
Makale
Diğerleri
Hukuk
Âmme Îdaresi
»
»
»
»
»
»
Sayısı
1
1
1
1
5
1
1
3
1
5
2
1
2
17
l
Sosyal Refah
»
»
Eğitim
»
Ticaret
»
Örf ve Adetler
Matematik
Tıp
Mühendislik
Ziraat
îş ve îş Metodları
Güzel Sanatlar ve Eğlence
Bahçe ve Park Mimarisi
»
»
Çizgi, Resim
Edebiyat
»
Türk Edebiyatı
Tarih
Biyografi
Asya Tarihi
»
»
»
»
Broşür
Makale
Kitap
Makale
Broşür
Kitap
Makale
Kitap
Makale
Broşür
Kitap
Makale
Kitap
Makale
Diğerleri
Kitap
Makele
Diğerleri
Diğerleri
Makale
Diğerleri
Broşür
Broşür
Kitap
Kitap
Makale
Diğerleri
Makale
Broşür
Broşür
Kitap
Makale
Toplam
1
1
3
3
1
1
1
1
2
3
4
5
1
1
2
1
4
2
1
2
1
1
1
1
5
1
4
1
1
1
6
2
108
TABLO 13. TOBAÎE Mezunlan Tarafından Yayınlanan Üçüncü
Eserler
Konusu
Nevi
Sayısı
Bibliyografya ilmi ve tekniği
Sosyal İlimler
»
»
»
»
Ekonomi
»
Hukuk
»
»
Âmme İdaresi
»
»
»
»
Sosyal Refah
»
»
Eğitim
»
»
Mühendislik
»
»
»
Ziraat
İş ve İş Metotları
»
»
Güzel Sanatlar ve Eğlence
İstirahat ve Eğlence
»
»
Edebiyat
Türk Edebiyatı
»
»
Biyografya
Asya Tarihi
Belli değil
Kitap
Broşür
Makale
Diğerleri
Kitap
Makale
Kitap
Makale
Makale
Broşür
Makale
Diğerleri
Broşür
Kitap
Broşür
Kitap
Makale
Broşür
Makale
Diğerleri
Kitap
Makale
Makale
Diğerleri
Diğerleri
Makale
Diğerleri
Kitap
Kitap
Diğerleri
Broşür
Kitap
Kitap
Toplam
36
1
2
2
1
1
3
1
1
1
2
12
2
1
1
1
2
8
3
7
1
3
4
5
1
1
1
1
1
3
3
1
2
1
80
TABLO 14. TODAİE Mezunları Tarafından Yayınlanan Dördüncü
Eserler
Saytsî
Konusu
Nevi
Sosyal Bilimler
Siyasal Bilimler
»
»
Ekonomi
»
Hukuk
»
Âmme İdaresi
»
»
»
»
»
»
Sosyal Refah
Eğitim
»
Türk Dili
Mühendislik
»
»
Ziraat
»
İş ve İş Metotları
»
»
Türk Edebiyatı
Makale
Kitap
Makale
Kitap
Makale
Makale
Diğerleri
Broşür
Kitap
Makale
Diğerleri
Broşür
Broşür
Makale
Kitap
Broşür
Kitap
Makale
Kitap
Makale
Makale
Diğerleri
Kitap
Makale
Diğerleri
Broşür
Broşür
Makale
Biyografya
Asya Tarihi
Toplam
2
1
2
46
37
TABLO 15. TODAİE Mezunlarmm Bellibaşlı KonulardaM Îkînd
Eserleıinîn Nevi ve Sayılaraıa Göre DağılınH
Konu
Kitap
Makale Broşür Diğerleri Toplam
Âmme îdaresi
Edebiyat
Mühendislik
Hukuk
Siyasal Bilimler
Sosyal Bilimler
Ziraat
Asya Tarihi
2
5
4
5
1
1
1
6
17
1
5
2
3
5
1
2
Toplam
25
36
1
1
3
—
1
4
—
—
1
—
1
—
1
2
—
7
8
—
■
21
11
12
7
6
6
4
9
76
îkinci eser veren mezunların yine âmme idaresi konusunda di­
ğer konulara nazaran daha fazla eser vermiş olması (tüm eserlerin
% 26 sı) yukarıda değindiğimiz eser verme ve TODAlE eğitimi ara­
sındaki ilişkinin mevcudiyeti hakkmdaki görüşü kuvvetlendirmek­
tedir. Edebiyat ve Tarih konusundaki eserlerin toplamının tüm eser­
lerin % 26 (20 eser) oluşu TODAÎE den mezun öğretmenlerin çok­
luğu ile açıklanabilir.
Yayınlanan eserlerin % 30 unu kitap, % 45 ini makale, % 12 si­
ni broşür, % 10 unu da diğer yayınlar teşkil etmektedir.
TABLO 16. TODAİE Mezunlarınm Belli Başlı Konulardaki Üçüncü
Eserlerinin Konulan, Çeşitleri ve Sayılarına Göre Da«
ğılınu
Konu
Âmme îdaresi
Mühendislik
Eğitim
Edebiyat
îş ve îş Metotları
Toplam
38
Kitap
....
Makale
3
2
4
—'
12
7
8
—
5
9
32
Broşür Diğerleri
2
3
1
Toplam
—
2
1
—
3
1
16
14
11
7
6
6
7
54
—
Yayınlanan üçüncü eserlerin tümünün % 67 sini teşkil eden 54
eserden 16' sı yani % 29'u yine âmme idaresi konusundadır. Edebi­
yat ve eğitim konusundaki eserlerin toplam olarak 18 yani tüm üze­
rinden % 33 oranında oluşu yine öğretmen sayısının fazlalığı ile
açıklanabilir.
(Tablo 17) de görüldüğü gibi dördüncü eser konuları birinci
ve ikinci eser konuları ile büyük ölçüde benzerlik göstermektedir.
Buradan mezunların bir kısmının çeşitli konulara dağılarak değil
fakat teksifi olarak bir konuda devamlı olarak çalıştıkları sonucu­
na varılabilir. Kitap sayısındaki belirli azalmayı normal karşılamak
gerekecektir. Çünkü kitap diğer yayın nevilerine göre daha fazla za­
man ve emek gerektiren bir yayın türüdür.
TABLO 17. TODAtE Mezunîarmııı Belli Başlı Kpnıulardaki Dör­
düncü Eserlerinin Çeşitleri ve Sayılarına GÖre Dağı­
lımı
Konu
Kitap
Makale Broşür Diğerleri Toplam
Âmme îdaresi
Mühendislik
Siyasal Bilimler
Eğitim
Ziraat
Hukuk
Türk Edebiyatı
Asya Tarihi
3
1
1
1
—'
5
5
2
4
2
2
1
2
7
23
—
1
—
Toplam
1
1
1
1
—
—
—
. —
1
1
—
4
3
—
1
—
—
,■
'■
—
10
1
3
5
'3 ■
3
3
3
37
Yukarıda tespit ettiğimiz eğilimler dördüncü eserler için de söz
konusudur. Mezunlar tarafından yazılan eserler arasında ön sıraları
işgal eden eserlerin sayı ve nevileri aşağıda, bir arada gösterilmiştir.
Konu
Birinci eser
îkinci eser
Üçüncü eser
Dördüncü eser
Toplam
Kitap
8
2
—
3
13
Makale
20
17
12
. 5
54
Broşür Diğerleri Toplam
1
1
2
1
5
2
1
2
1
6
31
21
16
10
78
39
121
W
>N
ta
m
</)
UJ
m
80
-46
Birinci İkinii Üçüncü Dördüncü
Eser Eser
Eser
Eser
Eserin Yayın sayısı
6RAFİK:6
TODAİE Mezunlarının Eserlerinin Genel Toplamı
40
Yukarıda görüldüğü gibi âmme idaresi konusunda 78 eser veril­
miştir. Eserlerin genel to p lam ı:
Birinci eser
İkinci eser
Üçüncü eser
Dördüncü eser
121
108
80
46
356 dır.
Bunun % 21 ini âmme idaresi konusunda yazılmış eserler teş­
kil etmektedir.
Mezunların yayınladıkları eserler konusunda incelemeyi biraz
daha ileriye götürerek eserlerin Enstitü öğreniminden önce ve son­
ra yayınlanmalarına göre bir ayrım yapılacak olursak eser yayın­
layan mezunların sayısında ve yaymlanan eser sayısında b ir artış
olduğu söylenebilir.
Mezunların TODAİE’ne Girişte Mensup Oldukları Kuruluşlar
Mezunların TODAİE’ne girişte mensup oldukları kuruluşlara
göre dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir :
TABLO 18. TODAİE Mezunlarının Enstitüce Girişte Mensup Ol
duldan Kuruluşlara Göre Dağılımı
Genel Bütçeye Dahil Kuruluşlar
Kuruluşun Adı
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
9)
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Danıştay
Sayıştay
Askerî Yargıtay
Başbakanlık
Devlet İstatistik Enstitüsü
Vakıflar Genel Müdürlüğü
Diyanet İşleri Başkanlığı
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Mezun Sayısı
6
16
5
1
6
5
1
3
5
41
Kuruluşun Adı
10)
,11)
12)
13)
14)
15)
16)
17)
18)
19)
20)
21)
22)
23)
24)
25)
26)
27)
28)
29)
30)
31)
32)
33)
34)
35)
36)
37)
38)
Adalet Bakanlığı
Millî Savunma Bakanlığı
H arita Genel Müdürlüğü
Riyaseti Cumhur Muhafız Alayı
İçişleri Bakanlığı
Emniyet Genel Müdürlüğü
Jandarm a Genel Komutanlığı
Maliye Bakanlığı
Millî Eğitim Bakanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü
Bayındırlık Bakanlığı
Karayolları Genel Müdürlüğü
Ticaret Bakanlığı
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı
Gümrük ve Tekel Bakanlığı
Tarım Bakanlığı
Orman Genel Müdürlüğü
Devlet Üretme Çiftlikleri Genel Müdürlüğü
Devlet Meteoroloji işleri Genel Müdürlüğü
Veteriner işleri Genel Müdürlüğü
Ulaştırma Bakanlığı
Çahşma Bakanlığı
Sanayi Bakanlığı
Basın Yayın Genel Müdürlüğü
Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı
Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü
Köy işleri Bakanlığı
işletmeler Bakanlığı
Millî Korunma Teşkilâtı
Mezun Sayısı
2
137
3
1
67
11
9
10
117
1
8
13
7
2
1
11
5
4
1
1
7
3
2
1
1
10
1
2
1
484
42
Kamu İktisadî Teşebbüsleri
Kuruluşun Adı
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
'
Mezun Sayısı
Etibank Genel Müdürlüğü
6
Elektrik îşleri Etüd idaresi Genel Müdürlüğü
1
Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu
Genel Müdürlüğü
1
Sümerbank Genel Müdürlüğü
7
Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü
7
Demir Çelik işletmesi Genel Müdürlüğü
1
D. D. Y. Genel Müdürlüğü
16
Türkiye Kömür işletmeleri Kurumu
Genel Müdürlüğü
1
P. T. T. Genel Müdürlüğü
26
T.C. Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü
5
T. Zirai Donatım Kurumu Genel Müdürlüğü 3
Iş ve işçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü
1
Petrol Ofisi Genel Müdürlüğü
2
iller Bankası Genel Müdürlüğü
3
Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü
2
Emlâk Kredi Bankası Genel Müdürlüğü
1
83
Sermayesinin Tamamı^ ya da Yarısından
Fazlası İktisadî Devlet Teşekküllerine
Ait Olan Şirket
Kuruluşun Adı
Mezun Sayısı
55) Türkiye Çimento Sanayii T. A. Ş.
1
Özerk Kuruluşlar
Kuruluşun Adı
Ankara Üniversitesi
56) Siyasal Bilgiler Fakültesi
57) îlâhiyet Fakültesi
58) Ziraat Fakültesi
Mezun Sayısı
1
1
1
43
Mahallî İdareler
Kuruluşun Adı
Mezun Sayısı
59) Ankara Belediyesi
60) Diğer Belediyeler
1
6
Toplam
7
578
Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi 578 Öğrenci 60 kuruluş ta­
rafından Enstitüye gönderilmiştir. Bu mezunlardan 526'sı 5 ve 5 ten
fazla mezunu olan 26 kuruluşa dağılmışlardır. Kuruluşlardan 24'ü
inceleme süresini teşkil eden 12 yıl içinde Enstitüye yalnızca birer
öğrenci göndermişlerdir. Millî Savunma Bakanlığı % 23 oranla baş­
ta gelmekte, onu % 20 ile Millî Eğitim Bakanlığı, % 15 ile İçişleri
Bakanlığı izlemektedir. Bu üç Bakanlığın gönderdiği öğrenci sayısı
toplamı tüm öğrenci sayısının % 57 sini bulmaktadır.
Enstitüden mezun olan 578 öğrenciden % 70 ini teşkil eden 398
kişinin Enstitüye öğrenci göderen 60 kuruluştan 11 inde toplanmış
olması, geri kalan % 30'un 51 kuruluşa dağılmış bulunması ve
tüm kuruluşların % 42 sini teşkil eden 24 kuruluşun 12 yıl içinde
yalnızca birer öğrenci göndermiş olması üzerinde önemle durulması
gereken bir husus teşkil etmektedir.
TODAİE'ne öğrenci gönderen kuruluşlar arasında üçlü bir ay­
rım yapmak mümkündür. Bu kuruluşlardan örneğin İçişleri Bakan­
lığı, Millî Eğitim Bakanlığı devamlı olarak Enstitüye artan sayıda
öğrenci göndermişlerdir.
Diğer bazı kuruluşlar, örneğin Danıştay, Karayolları Genel Mtüdürlüğü, ilk yıllarda Enstitüye ilgi göstermemiş olmakla beraber
sonraları devamlı olarak Enstitüye öğrenci göndermişlerdir.
Bazı kuruluşlar ise örneğin PTT, Başbakanlık, Sanayi Bakan­
lığı, Millî Savunma Bakanlığı başlangıçta öğrenci göndermekle be­
raber politikalarında meydana gelmiş olan değişiklikler sonucu ola­
rak Enstitüye öğrenci göndermekten vazgeçmişlerdir.
24 kuruluş da 12 yıllık süre içinde Enstitüde ancak birer öğ­
renciyle temsil edilmişlerdir.
44
Enstitüye öğrenci gönderen kuruluşların Önemli b ir kısmında
öğrenci sayısı 1 - 2 arasındadır. Diğer bazı kuruluşlarda öğrenci sa­
yısı yüksek olmakla beraber öğrenci gönderme konusunda devam­
lılık mevcut değildir. Buna karşılık Danıştay, DSÎ, Karayolları, Millî
Eğitim Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, İçişleri Bakanlığının teşkil ettiği
grup devamlı olarak Enstitüye öğrenci göndermiştir. Fakat bu gön­
dermelerin kuruluşun politikasından ziyada öğrenci baskılarından
ileri geldiği söylenebilir. Bu varsayımı idarecilerle yapılan mülâkat1ar da doğrulamaktadır.
Enstitüye öğrenci gönderen kuruluşların sayıları yıllara göre
değişmeler göstermektedir. Aşağıdaki tablo bunu aksettirmektedir.
TABLO 19. TODAİE'ne Öğrenci Gönderen Kuruluş Sayılarının Yıl­
lara Göre Dağılımı
Yıllar
Kuruluş Sayısı
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
5
28
33
11
7
20
13
11
13
13
19
11
Bu tablodaki kuruluş sayılarının yıllara göre değişmeleri aşa­
ğıda Grafik : 7'de görülebilir :
Buna göre, Enstitünün kuruluşunu izleyen ilk üç yıl içinde öğ­
renci gönderen kuruluşlarda bir artış, daha sonraki iki yılda belir­
li bir diüşme gömlmekte. Enstitü kanununun çıktığı 1959 yılmdada tekrar b ir artış göze çarpmakta ve daha sonraki yıllarda 1964
yılı müstesna 11-13 arasında bir istikrar görülmektedir.
45
C
C
>N
IQ
VI3
"3
L.
3
’iZ
<
O
C
di
k.
Q)
■o
c
;0
O
ta%
m.
Q
u
;0
U)
5
C V
<u
im
sO
OJ
c
ÜJ
■<
o
O
H
Küruiuş"'-
Sayısı
Mezunların Enstitüye Girişte Fiilen Yapmalcta Olduğu Görevler
Mezunların Enstitüye girişteki görevleri önee yargı ve yürütme
organlarına göre iki büyük gruba ayrılmış, daha sonra yürütme gru­
bu kapsadığı görevlerin niteliğine göre idare, danışma, icra alt grup­
larına ayrılmıştır. Aşağıdaki tablo bu grupları ayrıntılı olarak gös­
termektedir.
Tablo 20'nin incelenmesi Enstitü mezunlarının % 3 ünün yargj,
% 97'sinin ise yürütme organlarından geldiğini göstermektedir. Yü­
rütm e organına mensup mezunların büyük bir kısmının (% 67 ka­
darının) idareci olduğu görülmektedir. Bu oran içinde kaymakam,
şef ve subayların çoğunluğu teşkil ettikleri görülmektedir. Müdür,
m üdür yardımcısı, başkan ve genel sekreterlerin 137 sayıyla bu gru­
bun en kalabalık kısmınım teşkil etmesi ilk bakışta şaşırtıcı gibi gö­
rülmekle birlikte, bu husus Enstitünün adayların idareci olması
şartını koşmuş olmasıyla açıklanabilir. Bu sayının idareci niteliği­
ne sahip olmayan bir çok elemanların. Enstitünün bu şartını yeri­
ne getirebilmek için kendilerine bir m üdür ve m üdür yardımcılığı
unvanı edinme eğilimlerinin etkisiyle arttığını kabul etmek gereke­
cektir.
Öte yandan, icra grubu % 22 (127) oranla ikinci kalabalık gru­
bu teşkil etmektedir. Bu grupta, diğer belli başlı unsurları 78 kişiy­
le memuridr, 37 kişiyle öğretmenler teşkil etmektedir. Öğretmen sa­
yısının pek fazla olmaması yukarda açıklandığı gibi bunlardan
önemlice bir oranın m üdür kategorisine kaymasından ileri gelmek­
tedir.
Yürütme kısmının, diğer iki grubu olan danışma ve denetim
hizmetleri mensupla^rı nisbeten küçük sayılarda kalmış ve bunların
yürütme kısmı içindeki önemi ancak % 9 gibi mutevazi bir orana
varabilmiştir.
Yargı grubuna gelince, yukarda açıklandığı gibi Enstitü hıezunlarmm çok küçük bir oranı (% 3) bu gruba mensuptur ve bu gru­
bun en büyük parçasını Danıştay meslek mensupları teşkil etmekte­
dir. Bunu da Danıştaym Enstitüye bir öğrenci gönderme politikası
gütme eğiliminde olduğu varsayımı ile açıklamak mümkündür.
47
as
lo
«s
ro
(fi
ÖJ
T3 O
-l
in V
o
I
I.
H
S
O
S
<u
Q
cd
a
cö
I
H
&
C/5
.0
uy
N
:d
5
6
■43
I
00
m
J
:Ö
-O'
J~
Û+ÎH
rti->
C<
!D
"H
. 2
« C
Ö U
İH
-İ4ÖC(/}
U ^ F-<
;3
OS (U
0)
^ m G (/)'
:3
__ i
«S OJ
Xs3 ' D
Ö
C/D Ü
i
O
Ü
O
&
«s
><
a
CO
E?
03
O
V)
I
5
6
H
TODAİE'ne Başvuran, Sınavı Kazanan ve Kazanamayan Adaylar
Mevcut veriler Enstitüye başvuranlar, kazanan ve kazanama­
yan adaylar hakkında kesin bir genelleme imkânını vermemekle be­
raber Enstitünün gelişimi ile ilgili olarak anlamlı ipuçları teşkil et­
mektedir. Aşağıdaki cetvellerden bu alandaki eğilimleri izlemek
mümkündür.
1953
- 1965 Yılları Arasında Enstitü’ye başvuran. Sınavı kazanan
ve kazanamayan adaylar ;
Sınavı Kazananlar
Ders Yılı
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1964
1964
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1965
1965
Sınavı Kazanamayanlar
Erkek
Kadın
Erkek
Kadın
Toplam
66
123
31
30
3
3
1
3
__
__
—
—
69
126
32
33
—
.
53
50
32
55
49
57
46
,
—
—
—
—
—
—
4
2
2
—
2
2
6
50
.
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
113
325
11
20
—
107
52
34
55
51
183
397
Yukardaki tablo Enstitüye müracaat edenlerin sayısı hakkında
ancak üç yıl üzerinden bilgi vermektedir. Geri kalan yıllarda başvu­
ranların toplamı ve bunlardan imtihanı kazanamayanların sayısı tes­
pit edilememiştir. Bu üç yıla ait rakkam lar karşılaştırılırsa (107,
183, 397) Enstitü'ye m üracaat edenlerde büyük bir artış meydana
geldiği derhal göze çarpar. 1958-1959 yılı yüz olarak alındığı takdir­
de 1963 -1964 171, 1964- 1965 371 endeksini göstermektedir. Buna
göre m üracaatların 7 ders yılında dört katına yakın b ir oranda art­
tığı kesinlikle ifade edilebilir.
E nstitüye başvuranların tüm sayısının elde edilebildiği yıllar­
da E nstitüye en çok aday gönderen Bakanlıkların da durumu ince49
lenebilmektedir. Aşağıdaki cetvel bu durumu aksettirecek verileri
kapsamaktadır.
Kazanan aday oranlarının Millî Eğitim Bakanlığı ile İçişleri
Bakanlığı arasmda üç yıllık dağılım ı:
Yıllar
1958 — 1959
1964 — 1965
1963 — 1964
Kazanamayan
Sayısı
MEB
İÇİŞ
2
2
6
82
231
33
Kazanan
Sayısı
MEB İÇİŞ
6
19
23
Toplam
MEB İÇÎŞ
15
16
101
22
17
22
254
55
Kazanan
Oram °/o
MEB İÇİŞ
75
19
9
72,3
40
N o t: MEB = Millî Eğitim Bakanlığı, ÎÇİŞ = içişleri Bakanlığı,
Her iki Bakanlık mensupları arasında E nstitüye başvuranların
yıllar itibariyle büyük ölçüde arttığı görülmektedir. Buna karşı­
lık kazanan oranlarında belirli bir düşme 'vardır. Bu düşme Enstitü ’ye alman öğrenci sayısının sınırlı olması nedeni ile zorunludur.
Ancak İçişleri Bakanlığından m üracaat edenlerin sayısı Millî Eği­
tim Bakanlığına oranla yandan beşte bire kadar düşük olduğu hal­
de kazananlar gerek m utlak sayı gerek oran bakımından yüksektir­
ler. Bu sonuç da İçişleri Bakanlığı mensuplarının Enstitü sınavla­
rında daha büyük bir başarı kazandıklarını göstermektedir.
Bu iki Bakanlıktan gelen adaylar Enstitüye başvuranların çok
büyük bir yüzdesini teşkil etmektedir. Aşağıdaki cetvel bu hususu
belirtmektedir.
Tüm Müracaat
Yıllar
1958 — 1959
1963 — 1964
1964 — 1965
Edenler
107
183
397
Toplam
MEB
İÇİŞ
101
22
261
55
17
Sayı
Oran «
25
123
316
23,3
67,2
80
Yukardaki tablo Enstitü'ye m üracaat edenlerin hızlı bir tempo
ile Millî Eğitim ve İçişleri Bakanlıkları tekeline doğru gittiğini gös­
termektedir. 1964 -1965 ders yılında Enstitü'ye başvuran beş kişi­
den dördünün bu iki Bakanlık mensubu olduğu, geri kalan 1 kişinin
de diğer tüm kuruluşlardan geldiği görülmektedir.
50
Aynı durum sınavı kazananlar bakımından da tespit olunabilir.
Sınavı kazanan Millî Eğitim ve İçişleri Bakanlıkları mensupla­
rının sınavı kazanan tüm adaylara oram aşağıdaki cetvelde görül­
mektedir :
Tüm Sınavı
Kazananlar
Yıllar
1958 —
1963 —
1964 —
1959
1964
1965
57
59
52
MEB ve İÇİŞ
Bakanlıklanndan
Sınav kazananlar
21
35
45
Oranı %
38,6
60
86,5
Yukardaki cetvel bir önceki ile karşılaştırıldığı takdirde aynı
eğilimin sınavı kazananlar lehine bir az daha kuvvetli olarak orta­
ya çıktığı görülecektir.
Eldeki verilerden Enstitü giriş sınavlarını kazandığı halde de­
vam etmeyenlerin sayısını da gene ancak üç yıl için tesbit edilebil­
mektedir. Aşağıdaki cetvel bu hususu belirtmektedir.
Yıllar
1955 — 1956
1956 — 1957
1961 — 1962
Devam Etmeyen
Sayısı
8
13
4
Devam Eden
Sayısı
32
33
55
Oran %
25
40
7,3
Sınavı kazandıkları halde şu veya bu sebeple programa devam
etmeyenler başlangıçta gerek mutlak sayı, gerek oran itibari ile kuv­
vetli bir eğilim gösterdiği halde daha sonraki b ir yılda önemini kay­
betmiştir.
5i
II.
B Ö L Ü M
MEZUNLARIN TODAİE’NE GİRİŞLERİNDE İZLENEN
SINAV METOTLARI
Sınav Yöntemleriyle İlgili Kısa Bilgiler
TODAÎE'nde kuruluş yılı dışında Enstitüye giriş hep sınavla
olmuştur. Adaylara uygulanan sınavlarda ilk yıllarda genel bilgi ölç­
mekle yetinilmiştir. Ancak bu devrenin ikinci kısmında genel bilgi
soruları daha ziyade İktisadî, İdarî, hukukî ve siyasî bilimlere yö­
nelmiş ve başlangıçta daha geniş konuları içine alan sınavlar git­
tikçe daha spesifik ve sınırlı soruları kapsamaya başlamıştır.
Genel bilgi ölçme sınavları mülâkat yöntemiyle yapılmıştır.
TODAÎE'de, görevli üniversite öğretim üyeleri ile Türk ve yabancı
uzmanlar arasından teşkil edilen jüriler tarafından yapılan bu mülâkatlar, yine jürice değerlendirilerek adaylar arasında başarılı gö­
rülenlerin seçimiyle sonuçlanan bir yarışma sınavı mahiyetinde ol­
muştur.
Bu devreye ait giriş sınav soruları ve aday değerlendirme form­
ları incelendiğinde, TODAÎE'ne gireceklerde özellikle belli bir genel
bilgi, muhakeme ve fikrini ifade yeteneği arandığı görülmektedir.
1960'tan sonraki devrede yazılı sınavlara geniş ölçüde yer veril­
miştir. Genellikle İdarî, İktisadî ve sosyal konularla ilgili kompozis­
yonlar ile bilgi ve zekâ testlerinin yapıldığı bu devrede yazılı sınav­
larda başarısı saptanan adayların daha sonra yine mülâkata tabi tu­
tulduğunu görmekteyiz. Adayların nitelik ve yeteneklerini daha iyi
değerlendirebilmek amacıyla yapılan bu çabalar TODAÎE'ne giriş
sınavları hakkında kamu oyu liderleri, idareciler ve mezunla­
rın görüş ve düşünceleriyle daha da belirlenecektir. Devamlı
53
ilgi uyandırmış ve tartışm alara yol açmış olan bu soruna ışık tu t­
mak amacıyla bu görüş ve ve düşünceler aşağıda yansıtılmıştır :
Kamu Oyu Liderlerinin ve İdarecilerin Görüşleri
Bu konuda «Enstitü'ye öğrenci alınmasında giriş sınavını gerek­
li görüyor musunuz? Sizce öğrenci alma metodu nasıl olmalıdır?»
şeklinde kendilerine soru yöneltilen 18 kamu oyu liderinden soru­
nun birinci kısmına sınavın gerekli olduğu şeklinde cevap verenler
12 kişidir. Diğer altı kişiden üçü fikri olmadığını ifade etmiş, üçü
ise sınavın bugünkü koşullar altında bir anlamı olmadığı kanısında
olduklarım belirtmişlerdir. Gerek sınavın gerekliliğini, gerek gerek­
sizliğini belirtenler fikirlerini gerekçelerle desteklemişler, bazı ta­
mamlayıcı açıklamalarda bulunmuşlardır. Aşağıda bu gerekçeler
belirtilmiştir.
Sınavın gerekliliğini savunanların fikirleri şu n lard ır:
a.
Sınav adayın niyet ve arzusunun, kapasitesinin ve temel
müktesebatmm saptanmasına yardım ettiği için isabetlidir.
b. Sınav idare için faydalıdır. Bu suretle yetenekli olmayan­
lar elenir.
c. Sınav gereklidir, ancak yüksek yeteneklilerin sınav dışı alın­
ması sakıncalı değildir.
Sınav metodu hakkında şu gözlemler ileri sürülebilir :
a.
b.
c.
d.
e.
Sınavlar ferdî karakter ve yeteneklere ön planda yer verme­
lidir.
Sınav klâsik bilgiye dayanmamalı, yüksek idareci formas­
yonu ümidini verenler alınmalıdır.
Sınavlar mülâkata yer veren, yani kişiliği ortaya çıkaran ni­
telikte olmalıdır.
Sınav Enstitü'ye alınacak kimselerin geçmiş çalışmaları ve
m üktesebatı hakkında bilgi edinmeye imkân vermelidir.
Sınav yazılı olmalıdır.
Sınavın gereksizliğini savunanların fikirleri aşağıdaki şekilde
özetlenebilir:
a.
54
Enstitü bir okul hüviyetinde olmadığına göre girişteki sı­
nav gereksizdir. Enstitü'ye katılmak isteği öğrenme, olgun­
laşma isteğinin bir belirtisidir.
b.
Şimdiki eğitim yetersiz olduğundan ne yolda öğrenci almırsa almsm önemi yoktur.
c.
Giriş sınavı şimdilik bir şey ifade etmiyor. İlerde bazı İda­
rî mevkilere geçme Enstitü mezunu olmayı gerektiren bir
şarta bağlanırsa sınava ihtiyaç olabilir.
Kendilerine bu konuda soru yönetilen 11 baş idareciden Ensti­
tüye giriş için şimdiye kadar olduğu gibi memurların kendilerinin
başvurmasına taraftar olanlar 4 kişi olup bunun nedeni olarak ida­
renin adayın seçiminde objektif kriterler kullanmadığını ileri sür­
mektedirler.
7 baş idareci Enstitüye girişte memurların kuruluşlarınca aday
gösterilmesini istemektedirler. Bunlardan' biri ayrıca kuruluşun ele­
man ihtiyacını daha iyi bileceğini belirtmiş bulunmaktadır. Bir di­
ğeri ise adayın kurumca aday gösterilmesi fikrini savunmakla bera­
ber Enstitünün yapacağı seçimde adaylarda şu niteliklerin aranma­
sı gerektiğini ileri sürmektedir.
a. Yetenek,
b. Çahşma gücü,
c. Görevinde başarılı olma.
Baş idarecilerin de çoğunlukla bu konuda idareye daha fazla
takdir hakkı tanıması, gerektiği görüşünde oldukları açık bir şekil­
de belli olmaktadır.
Sorunun ikinci kısmı yukarda da belirtildiği gibi Enstitüye öğ­
renci alma metodu ile ilgilidir. Bu konuda verilen cevaplar aşağıda­
ki şekilde özetlenebilir:
a.
Meseleyi idare ve Enstitü yönünden mütalâa etmek gerekir.
İdare bakımından Enstitüye gidecek elemanı teşkilât kendisi
seçerek aday göstermelidir. Bu günkü durumda yetenekleri idare
için tamamen meçhul olan bazı memurlar Enstitüye gidiyor. Oysa
teşkilât kendi adayını seçme olanağına sahip olursa idarecilik veya
diğer alanlarda yetişmesi halinde çok verimli olacağına inandığı ele­
manları Enstitüye yollar.
b. Adaylar teşkilâtın üstleri tarafından gösterilmeli,
c. İdarenin gösterdiği adaylar arasmda bir yarışma sınavı açıl­
malıdır,
55
d. Her teşekkül için bir kontenjan lâzımdır. Aksi halde öğren­
ciler daima belirli bir teşekkülden gelebilirler. Bununla beraber
kontenjanın doldurulması için düşük seviyeli öğrenci alınması sa­
kıncalı olur.
e. İdareden adam istemek sakıncalıdır. E nstitünün adayları,
personel müdürlüklerinde re'sen yapacağı araştırm alarla bizzat seç­
mesi iyi olur.
Yukarda ileri sürülen fikirlerden anlaşıldığına göre adayın ida­
re tarafından seçilmesi görüşü daha çok taraftar toplamıştır.
«TODAÎE'ne giriş için memurların kendilerinin başvurmasını
mı, kuruluşlarının aday göstermesini mi, yoksa başka b ir şekli
mi tavsiye edersiniz?» sorusuna ilk amirlerin verdikleri cevapları
şöyle sıralamak m ümkündür :
TODAÎE’ne Giriş Şekli
Memurun isteğiyle
Kuruluşun adayla göstermesiyle
Her iki usulle
Bakanlıklara kontenjan tanınmak suretiyle
İlk Amir Sayısı
3
5
4
1
TODAÎE'ne girişin memurun kendi arzusuna bırakılmasını is­
teyen üç ilk amirden biri, eğer idareye sorulursa idarenin kıymetli
elemanlarını göndermekten çekineceği noktasından hareket etmek­
tedir.
Çoğunluğu teşkil eden beş kişi TODAÎE'ne giriş için kuruluş­
ların aday göstermesini istemekte ve bunu gerektiren nedenleri
aşağıdaki şekilde belirtilmektedirler :
a. Kuruluşlar nasıl ve ne nitelikte personele ihtiyaçları oldu­
ğunu daha iyi bilirler. Bu nedenle hangi elemanın Enstitüde eğitim
görmesi gerekeceğine kuruluş kendisi karar vermelidir.
b. Kuruluşlar yetenekli elemanların yetiştirilmesini zamanın­
da öngörüp onları Enstitüye yollayabilirler.
c. Enstitüye gönderilecek memurun kuruluş tarafından aday
gösterilmesi, mezunun kuruluşa döndükten sonra kendisinden yararlanılabilmesi için bir güvence olacaktır. Bu noktaların kuruluş­
56
taki ilk amirlerin tecrübeye dayanan ve kuruluşu tanım aktan ileri
gelen görüşleri olduğu göz önünde tutulursa kuruluşların halihazır
tutum ları hakkında da bir fikir edinilmiş olur.
Beş kişinin doğrudan doğruya idareye yetki tanıdığı, dört kişi­
nin de hem idarenin aday göstermesi hem de adayın kendi arzusu­
nun gözönünde tutulması usulünü ileri sürdüğü düşünülürse genel­
likle ilk amirlerin teşkilâtlara bu konuda daha fazla söz hakkı ve­
rilmesine taraftar oldukları söylenebilir.
Personel m üdürleri «TODAÎE’ne giriş için bugüne kadar oldu­
ğu gibi m em urlar kendileri mi başvurmalı, kuruluşları mı aday
göstermeli, yoksa başka bir şekil mi tavsiye edersiniz?» sorusuna
aşağıdaki şekilde cevap verm işlerdir:
. Üç personel m üdürü adayların m üracaatları fikrini savunmuş­
tur. Aksi halde kuruluşların iyi elemanlarını göndermemeleri teh­
likesi bulunduğunu da gözlerine ilâve etmişlerdir.
Sekiz personel m üdürü adayların, ihtiyacı daha iyi takdir eden
ve elemanlarını yakından tanıyan kuruluşlar yetkilileri tarafm dan
seçilmesini, bunların içinden ikisi yukardaki fikri savunmakla be­
raber ilgilinin de fikrinin alınması gerektiğini ileri sürmüşlerdir.
Baş idareciler ve ilk amirler gibi personel m üdürlerinin ço­
ğunluğunun da idareye bu konuda daha fazla yetki verilmesine ta­
raftar oldukları anlaşılmaktadır.
İdarecilerin çoğunluğu, özellikle baş idareciler ve personel mü­
dürleri, kuruluşların aday göstermesi fikrine yatkındır. 20 idareci­
nin bu görüşüne karşı 10 idareci mezunun kendi isteğiyle kayde­
dilmesine taraftardır.
Mezunların Görüşü
TODAÎE’ne giriş konusunda «sizce TODAÎE’ne aday kaydı aşa­
ğıdaki yazılanlardan hangisine göre yapılmalıdır?» şeklindeki soru­
ya verilen cevaplar aşağıda gösterilmiştir.
57
Aday Kaydı Şekli
Şimdiye kadar olduğu gibi arzu edenlerin şahsen
müracaatlariyle birlikte dairelerce aday göste­
rilmesi usulü devam etmeli ...................................
Şahsî m üracaat usulü kaldırılarak yalnız daire­
lerce aday gösterilm eli...........................................
Taraftar olan
Mezun
Sayısı % oranı
480 kişi
83
87 kişi
17
% 83’ün şahsen m üracaat usulünü tercih etmesinin nedenini
kuruluşlarca aday gösterilmemeleri halinde Enstitüye girme şans­
larının azalmasıyla açıklıyabiliriz.
Bu nedenle mezunlar kuruluşların TODAÎE’ne personel yol­
lama konusundaki ilgisizliklerinden kaçınmak için, isteklilerin ken­
di müracaatlarıyla aday kaydı yapılmasına taraftar olmaktadırlar.
Burada idarecilerin bu konudaki görüşleriyle mezunların görüşleri
arasmda bir ayrılık ortaya çıkmaktadır. Her iki görüşü savunanlarca ileri sürülen deliller farklı olmakla beraber mezunların çoğun­
luğunun kanaati, isteklinin müracaatiyle aday kaydı yapılması nok­
tasında toplanmaktadır.
TODAÎE’ne giriş sınavlarıyla ilgili olarak mezunlara sorulan
soru idareci ve kamu oyu liderlerine sorulan sorulardan biraz fark­
lı ve onları tamamlayıcı niteliktedir.
«Enstitü’ye giriş sınavlarının metodu sizce nasıldı?» sorusuna
mevcudun % 61 i (355 kişi) iyiydi şeklinde cevap vermişlerdir. %
35 i ise (206 kişi) «geliştirilmelidir» şeklinde cevap vermiş. 17 kişi
de bu soruyu cevaplandırmamıştır.
«Geliştirilmelidir» diyenlerin smav metodu ile ilgili görüşleri
aşağıda gösterilmiştir :
Cevap Şıkları
1.
2.
3.
58
Bilgi soruları kaldırılmalı
Bilgi sorularına önem verilmeli
Kompozisyon kaldırılmalı
Tercih
Sayısı
11
42
10
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
13.
14.
Kompozisyon konusunu herkes kendi seçmeli
Mülâkat süresi uzatılmalı.
Önceki yıllara ait sınav soru ve cevapları hakkında
adaylara bir fikir verilmeli.
Özet çıkarma kaldırılmalı.
Smava hazırlanma imkânları sağlanmalı.
Som lar belli gruplara avantaj sağlıyacak şekilde ol­
mamalı.
Sosyal bilimler alanında genel bilgi testi eklenmeli.
Yazılı sınav süresi uzatılmalı.
Yazılı sorular kaldırılmalı.
Zekâ festi kaldırılmalı.
10
8
22
8
29
61
36
12
6
10
Bu tabloda en fazla ağırlığı olan 9'uncu yani «sorular belli gmplara avatntaj sağlayacak şekilde tertiplenmemeli» cevabıdır. 61 ter­
cih (% 29,6) bu cevaba yönelmiştir. Ancak bu hususta daha kesin
bir yargıya varılabilmesi için giriş sınavlarında sorulan soruların
ayrı bir incelemeye tabi tutulm ası gerekir.
Soruların çoğunluğunun ekonomi, sosyal bilimler ve idare hu­
kuku konularıyla ilgili oluşunun bu hususta rol oynadığı ve mezun­
ların bir kısmının hoşnutsuzluğuna sebep olduğu tahm in edilmek­
tedir.
42 tercih (% 23,3) bilgi sorularına önem verilmesine, 36 tercih
(% 14) smava hazırlanma imkânları sağlanmasına, 22 tercih
(% 10,6) önceki yıllara ait sınav soru ve cevapları hakkında aday­
lara genel bir fikir verilmesi tavsiyelerine yönelmiştir.
Burada üzerinde dum lacak nokta, Enstitü'nün hangi formasyo­
na sahip kişileri eğitime tabi tutacağı konusundaki politikanın açık­
lık kazanmasıdır.
Öğrenimin her çeşit formasyon sahibi kişilere açık olması is­
tendiği takdirde bazı gruplar için avantajlı olacak soruların girişte
gerekli adaletin sağlanmasını zorlaştırması kuvvetle muhtemeldir.
Asgari bir eşit imkân sağlanmak isteniyorsa bu halde % 14'ün üze­
rinde durduğu daha önceden smava hazırlanma imkânının çeşitli
formasyona sahip adaylara sağlanması ve giriş sınavında genel bilgi
som larına önem verilmesi yerinde olacaktır.
Belirli bir formasyona sahip kişilerin TODAİE’ne alınması iste59
İliyorsa, TODAÎE böyle bir politikayı gerçekleştirmek için giriş şart­
larında bazı değişiklikler yapmalıdır. Oysa asıl sorun b ir çeşit for­
masyonu tercih etmek ve belirli bir formasyona sahip kişiler ara­
sında bir seçim yapmak değildir, TODAÎE genel öğretim programı
ile kimleri yetiştirmek istediği konusuna açıklık getirmelidir. Eğer
TODAÎE yüksek kademe idarecisi yetiştirmek amacına önem vere­
cekse bu tip idarecilerde aranması gereken beceri, bilgi ve yetenek­
lerin tesbitine yönelmiş seçim metotlarına başvurmalı ve belki de
giriş şartları bir anlamda daha fazla elemeye imkân verecek şekil­
de daha ileri seviyeye çıkarılmalıdır.
Enstitünün amaçlariyle öğrenci tedariki arasındaki gerekli ko­
ordinasyonun sağlanmasında yukarda sıralanan cevapların b ir kıs­
mından yararlanmak mümkün olabilir.
TODAİE Mezunları Birliğinin Görüşü
TODAÎE Mezunları Birliği her iki usulün bir arada yani arzu
edenlerin şahsen m üracaatlarına imkân verildiği gibi dairelerce
aday gösterme usulünün de uygulanmasına taraftardır.
60
lil.
B Ö L Ü M
TODAÎE'NÜN ÖĞRETİM PROGRAMLARI
TODAÎE'nün kuruluş yılı olan 1953'ten itibaren 1965 yılına ka­
dar geçen 12 yıllık süre içinde eğitim program ları açısından incele­
nebilmesi aşağıdaki noktaların açıklığa kavuşturulmasını gerektir­
mektedir.
TODAİE'nün Öğretim Program lan
a.
Nazarî Ders P rogram ları:
1)
2)
b.
Uygulamalı Ders P rogram ları:
1)
2)
c.
Programların şekil bakımından gelişmesi.
Programların ihtiva ettikleri dersler bakımından geliş­
mesi.
Uygulamalı derslerin süre bakımından gelişmesi.
Uygulamalı derslerin metot bakımından gelişmesi
Konferanslar.
Anahatları yukarıda belirtilen konulara elde mevcut belgelerin
imkân verdiği oranda değinilecek, genellemeler yapılmaya çalışıla­
caktır.
Nazarî Ders Programlan
1.
Programların şekil bakımından gelişmesi,
îlk olarak 24 Mart 1953 tarihinde derslere başlayan Enstitü bu
birinci ders yılını 17 Kasımda yani üç aylık bir süre içinde bitirm iş­
tir,
61
ikinci ders yılı 1953 Aralığında başlamıştır. Bu yılbaşında iki
yıllık bir tahsil süresi kabul edilmiştir. Dersler öğleden sonraları ile
sınırlandırılmıştır. Bu süreyi hemen tamamen kürsüden yapılan tak­
rirler doldurmuştur. İki yıllık program ın ikinci yılını teşkil eden
1954 -1955 ders yılı 15 Kasım 1954’den 7 Haziran 1955 tarihine ka­
dar olan 7 aylık bir süreyi kapsamıştır. B u süre içinde dersler mec­
burî ve ihtiyarî olarak ikiye ayrılmıştır. 1954 -1955 ders döneminde
bir önceki yılın sertifika programını bitirmiş olanlarla Enstitüye
yeni alınanlar aynı programı izlemişlerdir. Diploma öğrencisi prog­
ram ın sonunda bir tez hazırlamak ve her ay verilen altı konferans­
tan dördü üzerinde tenkitler hazırlayarak bunları İlim Kurulunun
onayından geçirmekle yükümlü tutulm uştur.
1955 -1956 yılında Enstitü öğretimi bir yıla indirilmiş, herkes
için mecburî bir tek program kabul edilmiştir. Bunda gerek öğren­
cilere iki yıl için izin vermeye yanaşmayan Devlet dairelerinin, ge­
rek yüklü bir eğitim programı için öğretim üyesi bulunamamasının
rolü olduğu ileri sürülmüştür.
Üç ekimde başlayan bu dönem nazarî dersler bakımından bir
yenilik getirmiştir. Başlangıçta üç haftalık bir hazırlık dönemi ka­
bul edilmiştir. Bu süre içinde Türkiye ve Orta Doğu memleketleri­
nin durumu hakkında iktisat ve maliye konularında temel bilgiler
verilmiş, bu süre sonunda bir sınav yapılarak asıl öğretim progra­
m ına devam edebilecek olanlar seçilmiştir. 1 Kasım 1955'den 15
M art 1956’ya kadar süren 4 buçuk aylık süre asıl öğretim dönemini
teşkil etmiştir. Bu dönemde 5 ders, haftada üç saat olmak üzere
okutulm uştur
1956 - 1957 ders yılı döneminde nazarî derslerde, hazırlık dersle­
ri ve asıl öğretim ayırımı muhafaza edilmiştir. Günlük ders süresi
yarım günden tam güne çıkarılmıştır,
1957 -1958 ders yılı hazırlık dönemi dersleri tamamen Türkiye'­
nin sorunlarına tahsis edilmiştir.
1958 - 1959 ders yılında Enstitü kanunu çıkarılmış ve öğretim
program ında önemli bir değişiklik yapılmış, Enstitüye kabul olun-m a imkânı yalnız üniversite ve yüksek okullar mezunlarına tanın­
mıştır. Bu dönemde hazırlık dönemi uygulaması terkedilmiş, okutu­
lan dersler bütün ders yılına yayılmıştır. Nazarî dersler üç bölüm
halinde okutulmuştur. Birinci bölümde Türk toplumunun ekono­
m ik ve sosyal bünyesi incelenmiştir. Bundan önceki dönemlerde bu
62
dersler bir hazırlık dönemi içinde yoğunlaştırılmakta idi. Progra­
mın ikinci bölümünde merkezî ve mahallî âmrae idareleri ve bunla­
rın çalışmaları üzerinde durulm uştur. Üçüncü bölümde ise âmme
idaresinde kullanılan bazı modern teknikler açıklanmıştır.
1959
- 1960 döneminde nazarî dersler öğrencilerin geldikleri öğ­
retim kurum lan göz önünde tutularak A ve B grupları halinde ve­
rilmiştir. A grubuna Siyasal Bilgiler, Hukuk, İktisat vb. gibi fakül­
telerin mezunları alınmıştır. B grubuna ise Teknik Üniversite, Tıp
Fakültesi, Harp Okulu, Öğretmen Okulları gibi sosyal bilimlerin ye­
terli bir şekilde okutulmadığı eğitim kurum lanılın mezunları alın­
mıştır. Böyle bir ayırımın, öğrencilerin dersleri daha iyi izleyebil­
melerini sağlamak amacı ile yapıldığı ileri sürülmüştür.
Bu dönemde hazırlık dersleri yeniden önem kazanmış, A ve B
gruplarının ortaklaşa izleyebilecekleri dersler ile, yalnız B grubu­
nun göreceği dersler ele alınmıştır. Dört ay süreli esas öğretim dö­
neminde bir önceki yılın programı uygulanmıştır. 1960- 1961, 1961 1962, 1962 ~ 1963 dönemleri nazarî dersler bakımından bir önceki
yılın aşağı yukarı tekrarından ibaret olmuştur.
1963 - 1964'de nazarî kısım yeniden bir değişmeye tabi tutulm uş­
tur. Hazırlık dersleri kaldırılmış ve dönem eşit iki kısma ayrılmış­
tır. Birinci kısım 14 Ekim 1963'de başlamış 21 Aralıkta sona ermiş,
ikinci kısım 6 Ocak - 14 Mart 1964 arasında tamamlanmıştır. Birin­
ci kısımda eski ilkeler muhafaza edilerek A ve B grupları ayrımı de­
vam ettirilm iştir. Fakat bu kez' iki grubun dersleri tam anlamı ile
birbirinden ayrılmıştır. İki grup arasında tek bağlantı B grubu öğ­
rencilerinin A grubu derslerinden iki dersi seçmek mecburiyetinden
ileri gelen bir ilişkiden ibaret kalmıştır. B grubunda ise takrir öğ­
retim metodu olarak terkedilmiş, öğrenciler tarafından hazırlanan
raporlar sınıfta bir grup yöneticisinin liderliği altında tartışılıp de­
ğerlendirilmiştir. îkinci kısımda iki gruba da tek program uygulan­
mıştır. Bu program âmme idaresi alanı ile doğrudan doğruya ilişki­
li olan konuları kapsamaktadır.
1964 - 1965 yıllarında bu düzen tekrar değişikliğe uğramıştır.
Ders yılının birinci kısmında öğrencilerin mezun oldukları yüksek
öğrenim kurum unun niteliği göz önünde bulundurularak meydana
getirilen A ve B grupları kaldırılmış, bazı bilgilere adayların girişte
sahip olmaları şart koşulmuş ve bu bilgiler sınavı kazanmanın ön
şartı olarak kabuledilmiştir. Bir önceki yıl 6 aylık bir süreye dağı­
63
tılmış olan nazarî ders programı 4 aya sığdırılarak sürede iki aylık
bir azaltma yapmak yoluna gidilmiştir. H atta bu süre içinde 12 - 27
Şubat arasındaki 12 günün O ve M çalışmalarına ayrılacağı da öngö­
rülerek nazarî derslerin süresi daha da kısaltılmıştır. Nazarî ders­
lere ayrılan sürenin azaltılması yönündeki baskılar böylece olumlu
yönde sonuç vermiş bulunmaktadır. Bu dönemde meydana gelen di­
ğer bir gelişme de Enstitü'ye alınacak öğrencilerin seçiminde görül­
mektedir. Öğrencilerin geldikleri değişik öğrenim kurumlarında,
hukuk, idare, iktisat gibi konuların aynı yoğunlukta verilemeyişin­
den doğan probleme, bu bilgilere sahip olmayan öğrencilerin Ensti­
tüye alınmaması gibi orijinal bir çözüm yolu bulunmuştur. Bu yol­
da ısrar edildiği sürece Enstitünün bir kısım idare elemanlarına ka­
palı olacağı meydandadır. Oysa Enstitüye yapılan m üracaatların ço­
ğu bu disiplinlerin yoğun bir şekilde yer almadığı öğretim kurum ­
larmdan gelen öğrenciler tarafından yapılmaktadır. Öte yandan
takrire karşı duyulan ve pek de yerinde görülemeyecek çekingenlik,
yüksek seviyede nazarî dersler aleyhine olarak pratik çalışmaların
artm asına yol açmıştır. Bu durum derinlikten yoksun bir takım uy­
gulama çalışmalarının nazarî derslerin yerini alması yönünde bir
baskı unsuru olmuştur.
2.
Programların ihtiva ettiği dersler bakımından gelişmesi.
TODAİE'de okutulan dersleri, tahlil kolaylığı bakımından iki
esas gruba ayırmak m ümkündür :
a. Dar anlamı ile âmme idaresi dersleri,
b. Âmme idaresi ile ilgili dersler.
Bu iki gruba giren dersler aşağıda görüldüğü üzere daha ayrın­
tılı bir şekilde tasnif edilebilirler.
a.
Dar anlamı ile âmme idaresi d ersleri:
Âmme İdaresi Prensipleri,
Personel İdaresi ve İdarede Beşerî Münasebetler,
Malî İdare,
Teşkilât ve Metot.
Aşağıdaki cetvelde Enstitüde okutulan dört Önemli dersin 10
öğretim yılı boyunca dağılımı gösterilmiştir.
64
Dersler
Öğretim
Yıllan
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
Âmme İdaresi
Prensipleri
Mali İdare Personel İdaresi O ve M
55
57
48
90
50
50
50
30
30
30
—
—
—
—
36
17
18
17
18
34
54
68
(1)
(1)
—
(1)
.
55
55
48
45
35
35
35
55
55
48
36
40
40
40
55
55
48
(1)
(1) Ders sayıları derslerin verildiği süre ve haftada verildikleri saat sayısı
göz önünde bulundurularak yaklaşık şekilde hesaplanmıştır.
Yukarıdaki cetvelde görüldüğü üzere âmme idaresiyle doğru­
dan doğruya ilişkili olan dersler 12 öğrenim yılı süresi içinde genel
bir azalma göstermiştir. Ancak O ve M dersi bu eğilimin dışmda
kalmış ve önemlice bir artm a göstermiştir. Bu da Enstitünün orta
kademe idarecilerine daha fazla hitabeden pratik önemi ağır basan
derslere yöneldiğini gösteren bir işarettir.
b.
Âmme İdaresi ile ilgili dersler :
Bu dersler aşağıdaki şekilde dört kısma ayrılabilir ;
Ekonomik ve malî bilimlerle ilgili dersler,
Sosyal güvenlik ve sosyal sorunlarla ilgili dersler,
Hukuk bilimleriyle ilgili dersler,
Siyasal bilimlerle ilgili dersler.
Ekonomik bilimlerle ilgili dersler aşağıdaki ders başlıkları al­
tında verilmiştir :
Mukayeseli Maliye,
Vergileme ve Gelir,
İktisadî Plânlama,
İktisat,
İktisat Esasları,
Ortadoğu Siyaset Ekonomisi,
65
iktisat ve Maliye Alanlarında Temel Bilgiler,
Türk Mâliyesi ve Meseleleri,
Türkiye'nin İktisadî Bünyesi ve Meseleleri,
Türkiye'nin Ekonomik Bünyesi,
İktisadî İdare ve Plânlama Usûlleri,
Türkiye'nin Malî ve İktisadî Bünyesi,
İktisat Nazariyat ve Tatbikatı,
İstatistik.
Bu dersler 12 yıl boyunca aşağıda görüldüğü şekilde tekrar edil­
m iştir ;
1953
- 1965 yılları arasmda istatistik 10, genel iktisat konuları 7,
Türkiye'nin İktisadî Bünyesi 7, İktisat - Maliye konulan 3, Plânla­
ma konusu 4, öğretim dönemi süresince okutulmuştur. Genel ikti­
sat dersleri; hazırlık devresi, A devresi, A grubu (sosyal bilimler
okutmayan yüksek öğrenim kurumlarm dan gelenler) gibi adlarla
anılan bir kısım öğrencilere verilmekte, öte yandan Türkiye’nin İk­
tisadî bünyesi, Türkiye’nin İktisadî ve malî bünyesi ve meseleleri
gibi dersler zamanla daha önceki soyut derslerin yerini almaya baş­
lamaktadır. Ders konuları bu devrede herkesin bildiği genellikler­
den Türkiye'nin sorunlarına doğru gittikçe daha büyük ölçüde yö­
netilmiştir. Gerçekten de İktisadî ve sosyal plânlama konuları özel­
likle 1961 yılından beri devamlı dersler haline gelmiştir.
Öte yandan ortadoğu siyaset ekonomisi gibi Enstitü'nün ilk
yıllardaki yönelimini hatırlatan, İktisadî coğrafya gibi iktisat ders­
leri grubu içinde pek fazla önemi ve tutarlığı olmayan dersler bir
kere verilmiş bir daha tekrar edilmemiştir.
Sosyal güvenlik ve sosyal sorunlarla ilgili dersler aşağıdaki baş­
lıklar altında verilmiştir.
İdarenin Halkla İlişkileri,
Sosyal Hizmetler,
Türkiye’de Sosyal Güvenlik,
Türkiye’nin Sosyal ve Kültürel Bünyesi ve Meseleleri
Toplum Kalkınması,
Halkla Münasebetler,
Köy ve Şehir Plânlaması,
Sosyal Antropoloji,
Türkiye’de Köy Toplulukları, Bazı İdarî ve Sosyal Meseleler
Türkiye’de İdarî Bölgeler.
66
Türkiye'nin sosyal bünyesi ile ilgili sorunlarını ele alan dersler
arasında sosyal hizmetler ve sosyal güvenlik başlıca yeri işgal et­
mektedir. Türkiye’nin sosyal bünye ve sorunları hemen her yıl ele
alınmıştır. Bu sorunlara çözüm yolu olarak getirilen kurum ve ted­
birleri inceleyen dersler münavebe ile verilmiştir. 1953 -1958 yılları
arasında sosyal hizmetler 1958 -1963 arasında Türkiye'de sosyal gü­
venlik dersleri (4) kez tekrarlanm ıştır. 1963 - 1965 yıllarında top­
lum kalkınması bu derslere ek olarak iki yıl üst üste programda
yer almıştır. Bu, biraz da toplum kalkınmasının bu yıllarda Tür­
kiye’de moda olmasından ileri gelmiştir. Gerçekten de toplum kal­
kınması daha ileri yıllarda programdan çıkarılmıştır. Sosyak antro­
poloji ve halkla münasebetler gibi tesadüfen programa konduğu iz­
lenimini veren dersler bir yıldan fazla programda kalamamışlardır.
Hukuk Bilimleriyle İlgili Dersler :
Bu dersler idare hukuku, medenî hukuk, anayasa hukuku, mil­
letlerarası hukuk alanlarını kapsamaktadır. Aşağıda hukuk bilimle­
ri kolunda ne gibi dersler verildiği ve bu derslerin 12 yıllık süre için­
de kaç kez tekrarlandıkları belirtilmiştir.
Esas Teşkilât Meselelerinin Mukayeseli Tetkiki,
îdare Hukuku,
Türkiye’nin ve Ortadoğu Memleketlerinin Hukukî Bünye­
lerine Giriş,
Modern Devlet îdaresi ve Türkiye’nin ve Ortadoğu Memle­
ketlerinin Îdarî Bünyelerine Giriş,
Modern îdarede Hukukun Rolü,
Türk Anayasa Sistemi ve Devletin Umumî Bünyesi,
İcra Organı,
Türk İdare ve Hükümet Sistemi.
Türk Hukuk Sistemi,
Hukukun Temel Müesseseleri,
Türkiye’nin Îdarî Müesseseleri,
İdarenin Mukaveleleri ve Tatbikatı,
Yeni Türk Anayasası,
Türkiye'nin Siyasî ve İdarî Müesseseleri,
Türkiye'nin İdarî Müesseseleri,
îdareciler İçin Temel Hukuk Müesseseleri,
Başka Memleketlerde Bazı Îdarî Müesseseler,
Modern Devlet İdaresine, Türk Anayasasına ve İdarî Bün­
yesine Giriş,
Âmme Mallarının İdaresi,
İdarî Ceza Hukuku,
Öğrenciler İçin Hususî Hukuk.
Yukardaki listede görüldüğü üzere Enstitü'de hukuk dalların­
da verilen dersler pek çeşitli ve boldur. Bu dersleri sınıflandırmak
oldukça güçtür. Derslerin muhtevasının incelenerek hukukun han­
gi koluna ait olduklarının kesin olarak tespiti ayrı bir inceleme ko­
nusudur. Hukuk ile ilgili derslerin bu kadar çok olması âmme ida­
resi eğitiminde hukuk konularına ağırlık verilmesi eğiliminin hâ­
kim olduğu ve bu eğilimin hukukla ilgili dersleri diğer dersler aley­
hine arttırdığı izlenimini vermektedir.
Buna örnek olmak üzere herhangi bir yıl Enstitüde verilen
derslerin içinde hukuk derslerinin yüzde kaçı teşkil ettiğini incele­
mek yerinde olur. Dar anlamı ile âmme idaresi dersleri sayılan dört
ders çıkarıldığı zaman geri kalan derslerde durum şöyledir :
Hukuk İle İlgili Derslerin Öğretim Programı İçindeki Yeri
Yıl
Ders Sayısı
H ukuk ile îlgili Dersler
1955-1956
1956-1957
1957-1958
6
11
8
3
4
4
Oram
%
%
%
50
33
50
Aşağıda belli başlı hukuk derslerinin 12 yıl içinde kaç kez tek­
rar edildiği gösterilmiştir.
Dersin İsm i
Modern İdarede Hukukun Rolü
Hukukun Temel Müesseseleri
Türk Hukuk Sistemi
Türkiye’nin ve Orta Doğu Memleketlerinin
Hukuk Bünyesine Giriş
Kaç Kez Tekrar Edildiği
7
3
3
2
Âmme İdaresinde hukukun rolünü inkâr etmek imkânsızdır. Fa­
kat bu alanda sosyal bünye ile iktisat ve İktisadî bünye ile ilgili so■68
m nlar da hemen hemen aynı öneme sahiptir. Üstelik modern bir
zihniyetle kurulmuş olan Enstitü, olayları norm atif bir açıdan de­
ğerlendiren hukukun yanında diğer dersleri de b ir denge halinde
bulundurmak durumundadır.
Değişik isimler altında zikredilmiş olmakla beraber inuhteva
bakımından birbirine çok yakın olan dersler vardır. Buna örnek ola­
rak anayasa dersleri gösterilebilir :
Türk Anayasa Sistemi ve Devletin Umumî Bünyesi,
Esas Teşkilât Meselelerinin Mukayeseli Tetkiki;
Yeni Türk Anayasası,
Bu konuda ikinci bir örnek verilebilir :
İcra Organı,
Türk îdare ve Hükümet Sistemi,
Türkiye'nin Îdarî Müesseseleri,
Türkiye’nin Siyasî ve İdarî Müesseseleri.
Birbirine yakın çeşitli derslerin ayrı isimler altında verilmesi
dikkati çekici bir özellik teşkil etmektedir.
Dar anlamda siyasî bilimlerle ilgili derslerin sayısı dördü geç­
memektedir. 1958 ile 1963 arasmda verilmemiş olan bu dersler aşa­
ğıda belirtilm iştir :
Dersler
Türkiye ve Orta Doğu Memleketlerinin Siyasî
Bünyesine Giriş
Orta Doğu Memleketlerinin Siyasî Bünyesine Giriş
Türkiye’de Siyasî Hayat
Türkiye'nin Siyasî Müesseseleri
Ders Ytlt
1955 - 56
1956 - 57
1957 - 58
1963 - 64
Siyasî bilimlerle ilgili derslerin bir kısmı yukarıda belirtildiği
gibi idare hukuku dersleri çerçevesi içinde verilmektedir.
Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere âmme idaresi ile ilgili olan
esas dersler grubunu teşkil eden âmme idaresi, malî idare, perso­
nel idaresi, teşkilât ve metot derslerinde 10 yılda meydana gelen de­
69
ğişmeler teşkilât ve metot dersleri hariç diğer üç dersin sayısmda
önemli azalmalar olduğunu göstermektedir.
Teşkilât ve Metot derslerinin artm ası da Enstitünün pratik
amaçlara ve orta kademe idarecileriıiin ihtiyaçlarına daha çok uyan
bir öğretim sistemini uygulama eğilimine bir işaret sayılabilir.
Uygulamalı Ders Programları
Uygulamalı derslerin 12 yıl içindeki gelişimini iki bakımdan in­
celeyebiliriz.
1. Uygulamalı derslerin süre bakımından gelişm esi:
Pratik çalışmalara 1955 - 1956 ders yılında başlanmıştır. Çalış­
maların süresi 70 ile 90 gün arasında değişmektedir. Yalnızca 1957 1958 ile 1964 - 1965 dönemlerinde 94 günlük b ir süreyi kapsamakta­
dır.
2. Uygulamalı derslerin metot bakımından gelişm esi:
, Uygulamalı dersler grup çalışmaları şeklinde başlatılmış ve ça­
lışmalara konu olarak bir örnek olay alınmıştır. Daha ileriki yıllar­
da çalışmalar teorik alandan çıkarılmış, belli başlı devlet daireleri
inceleme konusu yapılmıştır. 1956 - 1958 yılları arasında bu incele­
meler organizasyon ve metot, personel idaresi, malî idare konuları­
nı kapsamıştır. 1958 - 1959 ders yılında bunlara İktisadî koordinas­
yon metolojisi dersi ilâve edilmiştir. 1959 - 1960 ders yılında mo­
dern idarede hukukun rolü ve idarenin mukaveleleri pratik çalış­
m alar alanına alınmıştır. Oysa pratik çalışmaların daha ziyade
âmme idaresinin ana konularında yoğunlaşması gerekirdi. 1960 yı­
lından sonra gene eski pratik ders konularına dönülmüştür. Bu ça­
lışmalara 1963 - 1964 yılında yeni bir unsur katılmıştır. 14 Ekim
1963 tarihinde başlayan birinci sömestr A ve B programı olarak iki­
ye ayrılmış, B programına mensup olan öğrencilere araştırm a ko­
nuları verilerek raporlar hazırlatılmış, böylece öğrencilere rapor
yazma, yazılan raporu açıklayıp savunma, belirli b ir alanda araş­
tırm a yapıp derinleşme imkânları sağlanılmak istenmiştir. Şüphe­
siz bu metot zorunlu olarak sathî kalan daire stajlarından daha et­
kili bir eğitim aracıdır. Ancak bu takdirde raporların yazılmasında
önemli bir yardımcı kaynak teşkil edebilecek bir ihtisas kütüpha­
nesinin kurulması, yeterli bir bibliyografyanın geliştirilmesi, batı
dillerinden devamlı tercümeler yapılması, zengin bir arşivin kurul­
ması gereklidir. Bu metot 1964 - 1965 ders yılında bırakılmış, bu
70
devrelerde staj ve grup çalışmaları ile yetinilmiştir. Bu metotun
bırakılması olumsuz bir adım izlenimini uyandırmaktadır.
Konferanslar
Enstitü eğitimini bütün kapsamı ile inceleyebilmek için daha
az biçimsel bir eğitim şekli olan konferansları gözden geçirmek
gerekir.
Verilen konferanslar konusunda eldeki veriler çok eksiktir.
Ancak, dört yıla ait belgeler mevcuttur. Bunlardan ilki 1954 - 1955
yılına aittir; bu konferanslarda bir tek ana konu ele alınmış çeşitli
memleketlerin maliye teşkilâtı inceleme konüsu yapılmıştır.
îkinci belge 1957 - 1958 ders yılına aittir. Bu yıl verilen 24 kon­
feranstan büyük bir kısmı çeşitli İdarî meselelerle ilgilidir. Bunun
yanında hukuk, maliye ve iktisat konuları da yer almaktadır.
Üçüncü belge 1963 yılında verilen konferansları ihtiva etmek­
tedir. Bu konferanslar iki seri halinde mütalâa edilebilir. Bunlar­
dan birincisi 7 konferanstan ibarettir ve aktüel b ir konu olan plan­
lama ile ilgilidir. îkinci seri konferanslar şehircilik ve genel nite­
likte konular üzerindedir.
Dördüncü belge 1964- 1965 ders yılında verilen konferansları
ihtiva etmektedir. Bunlar çok geniş bir alana yayılan 13 konferans­
tır ve petrol politikasından sibernetik ve sosyalizasyona kadar çok
çeşitli alanları kapsamaktadır.
Konferanslar genellikle çarşamba günleri öğleden sonraları
verilmektedir. Devamın mecburi oluşu bunların Enstitü genel öğ­
retim programının bir parçası olarak telâkki edildiklerini göster­
mektedir. Ancak konferanslarla Enstitünün eğitim programı ara­
sında genellikle organik bir bağ yoktur. Konular çoğu kez tesadüfi
olarak seçilmiştir. Bunun yanında sibernetik gibi, planlama gibi
idarenin aktüel konularını da içine alan konferanslar mevcuttur.
Enstitü eğitim alanında başlanıçtan beri arayış halindedir. Bir­
birini izleyen ders yıllarında birbirinden oldukça farklı program­
lar uygulanmıştır. H attâ bir ara edebiyat öğrenimi yapmış kimse­
leri hukuk, iktisat konularında bilgi sahibi olarak kabul eden bir
seçim ve buna dayalı bir öğretim sistemi uygulamak gibi yadırga­
nacak bir yola girilmiştir. Daha önce ayrıntılarına işaret edilen de­
ğişik yönlerdeki çabalara rağmen belirli eğilimleri tespit etmek
mümkündür,
71
Eğitim programmın belki de en büyük sorunu sosyal bilimler
(hukuk, iktisat, maliye) dallarmdan gelen öğrencilerle diğer bilim
dallarma mensup olan öğrencilere ortak program lar hazırlamak,
bu iki grubun özel durumlarım dikkat nazarına alarak her ikisi
için alâka çekici program lar düzenlemek olmuştur. Öğrencilerle
yapılan m ülâkatlardan da görüldüğü üzere sosyal bilim dallarm­
dan gelen bir kısım öğrenciler dersleri sathi ve yetersiz bulm akta­
dırlar. Oysa diğer bilim dallarma mensup öğrenciler programın
kendi kültürlerinde eksik kalan önemli bir kısmı tamamladığını
ileri sürmüşlerdir. Enstitü bu duruma bir çözüm yolu bulmak için
çeşitli tertipler denemiştir. Bunların tam anlamıyla başarılı olduğu
iddia edilemez. Öğretim tekniklerinin devamlı bir şekilde değişti­
rilmesi bu yargıyı kuvvetlendirmektedir.
Bu durumdan kurtulm ak için resmî dairelerde staj yapılmasa
na, araştırm a raporları hazırlanmasına, sosyal bilim dallarında
Türkiye’nin sorunlarını daha yakından ele alan dersler konmuş
olmasına karşılık sorunun tam olarak çözümlenemediği söylenebil
lir. Bununla beraber öğrencilere araştırm alar yaptırm ak metodu
bütün gerekleri yerine getirilmek şartı ile salık verilebilen bir yol­
dur. Teşkilât ve metot programında uygulandığı gibi bu metodun
başarılı olabilmesi için her beş öğrenciye raporlarım yazdıkları
konuda ilgili yöneticinin raporun ana hatlarının hazırlanmasında,
okunacak kitapların seçilmesinde, hattâ m ülâkat yapılacak kimse­
lerle ilişki kurulmasında ve raporun yazılmasında yakından yar­
dımcı olması gerekir.
Öğretim alanında görülen diğer devamlı bir eğilim öğretim prog
ramında rol alan Enstitü öz personeli kadrosunun bu devrede bil
türlü dördü veya beşi aşamamasıdır. Daha yakmdan yapılacak bir in^
celeme Enstitü öğretim personeli arasmda oldukça yüksek oranda
Enstitüden ayrılma ve bunların yerine acele ile başkalarının ikâ­
mesi eğiliminin hâkim olduğunu gösterecektir. Bu durum Enstitü­
nün ilk yıllarında başlamıştır ve devam etmektedir. Dış ülkelerde
okuyan, Enstitüde tecrübelerini geliştiren, bazı hallerde doktorası^
m veren elemanı Enstitüde tutm ak çoğu kez mümkün olamamak­
tadır. Gerek maddî, gerek sosyal teşvik unsurlarının yetersiz olu­
şu Enstitünün genç ve ilerlemek isteyen elemanlara geniş imkân­
lar sağlayamaması, nihayet Enstitü idareci ve öğretim kadrolanna
dış örgütlerden gelen kimselerin hâkim oluşu, üzerinde durulup gi­
derilmesi gereken ayrılma nedenlerindendir,
72
Enstitü öğretim programında görülen sürekli diğer bir eğilim
Enstitünün kendisine kanun tarafından verilen yüksek idareci ye­
tiştirme görevinin odak noktasına bir türlü gelememesidir. Bu
durum öğretim personeli, Enstitü kanunu, idarenin tutum u, eği­
tim ve öğretim alanında biriktirilen tecrübenin değerlendirilmesi
ile yakından ilgilidir. Bu ön koşullar izin vermedikçe Enstitü yük­
sek idareci yetiştirmeye tam olarak yönelemez. Fakat bütün bu ko­
şulları veri kabul edip programı orta kademe idarecilerine göre
ayarlamak da Enstitünün gelişme imkânlarını sınırlamak sonucu­
nu verebilir. Bu nedenle Enstitü öğretim politikasına yeni b ir yön
vermek zamanı gelmiştir. On iki yıllık süre içinde biriktirilen tecrü
benin Enstitüye bu amacında büyük ölçüde yardımcı olacağı söylp>
İlebilir.
TODAİE Genel Öğretim ve Yetiştirme Programmm Kapsamı ve
Metodu Hakkında Kamu Oyu Liderlerinin ve İdarecilerin Gö'
rüşleri
Bu konuyla ilgili olarak aşağıdaki sorular sorulm uştur :
«Enstitü genel öğretim ve yetişirme programmm kapsam ve
meodunu yeterli buluyor musunuz? Yeterli bulmuyorsanz hangi
bakımlardan?
Bu soruya kamu oyu liderleri aşağıdaki cevapları vermişler­
dir :
Beş kişi açıkça veya dolaylı yoldan bilmediğini söyliyerek ce­
vap vermemiştir. Bir kişi yüksek idareciliğin okulu olmadığım
söyliyerek Enstitünün böyle bir çaba içine girmiş olamayacağını ifa
de etmiştir. Soruya dört kişi bazı kayıtlarla olumlu cevap vermiş­
lerdir. Bunlar aşağıda belirtilm ektedir:
a. Genel kurs eğitiminden geçenlerin zaman zaman onbeşeı
günlük izleme ve geliştirme eğitimine tabi tutulm aları gerekir.
b. Türkiye’nin sorunlarım somut olarak ortaya çıkaracak de­
rinliklere inilmesi, Türkiye açısından geniş kültür verilmesi gere­
kir.
c. Bu görevin tam olarak yerine getirilebilmesi için yüksek
idareci tanımlanmalı, tanım içine giren grubun eğitim ihtiyacı bu­
na göre saptanmalıdır.
Geri kalan sekiz kişi soruya olumsuz cevap vermişler, bu ce73
vaplarma ayrıntılı gerekçeler göstermişler ve zaman zaman çözüm
yollan salık vermişlerdir. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:
d. Lisans üstü tahsil kabul edilmeli ve tahsil dereceye (degree) bağlanmalıdır. Şimdiki eğitim tali ve meslek içi eğitim olma^
hdır.
e. Sertifika usulü kaldırılmalıdır. Çünkü farklı b ir psikolo­
jik tesir yaratm akta; Enstitü mezunu kendinde b ir takım haklar
görmekte, bunlar tanınmayınca hayal kırıklığına uğramaktadır.
Bu konu ile ilgili olarak kamu oyu liderlerine sorulan diğer
bir sora da şu olm uştur :
«Mezunların yetişmeleri bakımından gördüğünüz noksanlıklar
var mıdır? Varsa nelerdir?»
Bu soruyu 8 kişi bilmediklerini ifade ederek cevaplamamışlardır. Diğer üç kişi olumlu sayılabilecek cevaplar vermişlerdir.
Bunlardan yalnız biri mezunlarda müşahhas b ir noksan göreme­
diğini ifade etmiştir. Diğer iki cevap bu kadar kesin bir ifade taşı­
mamaktadır. Bunlardan birinde mezunlarda olumlu yönde değiş­
meler olduğu belirtilmiş, diğerinde «çok cüz’i de olsa bu kursa ta­
bi olanların öğretimden önceki durumlarına nazaran daha başarılı
oldukları» ileri sürülmüştür. Geri kalan yedi cevapta Enstitü me­
zunlarının yetersiz oldukları kabul edilmiş ve noksanlarının hangi
alanlarda bulunduğu belirtilmiştir. Ancak cevapların çoğunda me­
zunlar ile Enstitünün kanştınldığı görülmüştür. Bu cevaplar şu
şekilde sıralanabilir:
a. Program muhtevası pek genel mahiyettedir, modern âmme
hizmetleri ihtiyacını karşılayamamaktadır.
b. Enstitü öğretiminde daha fazla düzen ve disiplin gerektir.
Dışardan katılan öğreticilere ayrıntılı program verilmelidir. Öğren­
cilere verilmek üzere kitap, not vb, daha önceden hazırlanmalıdır.
c. Mezunların düşünce yapılarında eksiklik görülmektedir.
Doğmatik, hissî nüansları önemsemeyen bir düşünce yapısına sa­
hiptirler.
d. Bir yıllık tahsil gerekli formasyonunun verilmesine yeterli
değildir. Mezunların süratle «durum muhakemesi» yapmalarına, bir
soranu kısa zamanda gözden geçirip sonuca bağlamalarına imkân
vermemektedir.
74
. '
e. Mezunlar Türkiye’nin sorunlarını yeteri kadar bilmiyorlar.
f. Sistemli bir akademik eğitim, düzenli bir imtihan sistemi
yoktur. Mezunun araştırmacı nitelikleri yeterince geliştirilmemektedir.
g. Enstitünün öğretici personeli kendilerinden beklenen ve ar­
zu edilen seviyede işinin erbabı değildir.
h. Fransa'daki Ecole Nationale d'adm inistration incelenmelidir.
j. Öğretim ne muhteva ne organizasyon bakımından yeterli de­
ğildir.
k. İlgili hizmet sektörlerinin ihtiyaçlarını tespitte yetersizlik
vardır.
1.
Öğretim programlarında ilgili sektörlerin tecrübelerinden
faydalanılmamakta, akademik zevata dayanılmaktadır.
m. Hizmet kesimlerinde araştırm a yapılmadığı için öğretim na­
zaridir.
n. Öğretim için eleman seçimi, kayıt ve kabulü yetersizdir.
Bu konuda Baş İdarecilerin Enstitü programının muhteva ve
metodu hakkmdaki görüşleri aşağıda özetlenmiştir :
a. Enstitü iyi çalışan bir kurumdur.
b. Yeterli olduğunu tahmin ederim, ayrıntıları hakkında faz­
la bir bilgim yok.
olup olmadığını söyliyeyim.
c. Enstitü mezunu arkadaşların geliştiklerini gördüm.
d. Yeterlidir.
e. İyi olduğunu tahmin ederim, duyduklarım olumlu.
f. Pek yeterli değil.
g. Enstitünün programı hakkında bilgim yok.
h. Bu hususta kâfi bilgim yok.
i. Programın kapsamını ve metodunu bilmiyorum ki yeterli
olum olmadığını söyliyeyim.
j. Programını incelemedim.
Görüldüğü gibi idarecilerin yeterli bilgiye sahip bulunmayışı
cevapların dağılışını iyi bir değerlendirmeye imkân vermemekte­
dir. Dört baş idareci bu konuda fikirleri olmadığım söylemekte, üçü
ancak bir tahminde bulunmakta, biri genel öğretim ve yetiştirme
programı ve metodunu yeterli bulmamakta, bunu da Enstitüde ih­
75
tisas eğitiminin yokluğuna bağlamakta, bir diğer baş idareci Ens­
titü program ve metodunun yetersizliğini fazla nazarî olma nede­
niyle birleştirmekte, ve ancak iki kişi bu soruya kesin olarak cevap
vermektedir. Bu sonuncu olumlu cevaplardan biri de «Enstitü iyi
çalışan bir kurumdur» gibi çok geniş bir ifade kullanmaktadır.
Daha uzun açıklamada bulunan bir baş idareci de bu konuda
özetle şu görüş ve tenkitleri ileri sürmektedir :
a. Enstitüde genellikle nazarî bilgiler veriliyor, fakat uygula­
ma üzerinde yeteri kadar durulmuyor.
b. Tatbikatla nazariyat zıt halde ve mezunlar tatbikatı bilmi­
yorlar.
c. Şube müdürleri ve şeflerinin hepsinin kısa süreli de olsa
Enstitü eğitimi görmeleri gerekiyor.
Enstitü genel öğretim ve yetiştirme programmm kapsamı ve
metodunun yeterliliği hakkında ilk kademe amirlerinin görüşü aşa­
ğıdaki şekilde özetlenebilir :
5 ilk amir bu konuda lıiç bir bilgileri olmadığını ifade etmişler­
dir. Diğer 5 ilk amir programı tetkik etmedikleri, ayrıntılı bilgileri
olmadığı gerekçesini ileri sürmekle beraber «herhalde» «sanmıyo­
rum» «bana söylenildiğine göre» «mezunlardan faydalandığımıza
göre» şeklinde ifadelerle program kapsamı ve metodunun yeterli ol­
duğuna inandıklarını belirtmişlerdir. Bir ilk amir «metot ve araş­
tırm a usullerini» beğendiğini ileri sürmektedir. Diğer b ir ilk amir
ise Enstitü öğretim ve yetiştirme programı kapsamı ve metodunu
nazari bakımdan iyi bulmakta, ancak tatbikata yer vermemesi ba­
kımından tenkit etmektedir. Bu ilk amirin tatbikatla ilgili bazı tav­
siyeleri de vardır.
a. Eğitim programlarında günün İdarî olayları tartışılmalı,
b. Soru ve problemler, öğrencilerin önünde öğretim üyeleri
tarafından tartışılmalı,
c. Öğrenciler kendi dairelerine özgü problemleri sınıfta ta r­
tışmalı,
d. Enstitü bu sorularla ilgili olarak ortaya çıkan meseleleri
istek olmadan araştırmalı,
e. Çalışmalarda aktif metot kullanılmalı.
76
Diğer bir ilk am ir Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme progra­
mını yetersiz bulm akta ve şu tavsiyeleri yapmaktadır :
a. Süre daha uzatılmalı,
b. Bazı konular programa alınmalı (maliyet muhasebesi, bilânço, işletme ekonomisi gibi),
c. Dairelerdeki tatbiki çalışmaya daha uzun süre ayrılmalıdır.
Görüldüğü gibi 12 ilk amirden 9'unun Enstitü Genel Öğretim
ve Yetiştirme programı hakkında hemen hiç bilgileri yoktur. Diğer
ilk üç amirin verdikleri cevaplar genel tahminlerden daha ileriye gidememektedir.
Enstitü genel öğretim ve yetiştirme programının kapsamını ve
metodunu yeterliliği hakkında sorulan soruya personel m üdürleri­
nin verdikleri cevaplar aşağıda özetlenmiştir :
İyidir. Mezunların iyi olması bunu gösterir.
Bence yeterlidir.
Yeterlidir.
İyidir. İyi idareci yetiştirmek bakımından yararlıdır.
Görülüyor ki Enstitü genel öğretim ve yetiştirme programı
hakkında iyi ve yeterli kanaatm a sahip olan dört personel müdürü
vardır ve kullandıkları ifadeler kesin olmaktan çok, intihalara, ob­
jektif olmayan değer yargılarına bağlıdır, 5 personel m üdürü bu
konuda bilgileri olmadığını söylemişlerdir. Yetersiz bulan iki per­
sonel müdüründen biri «uygulamaya az yer verildiği» diğeri de me­
zunların iyi yetişmediklerini söyleyerek programın geliştirilmeye
ihtiyacı olduğunu ileri sürmektedirler. 5 personel m üdürünün bu
konuda fikirlerinin olmaması, 4 personel m üdürünün sübjektif ifa­
deler kullanmaları ve programı yetersiz bulanların gerekçelerinin
belirsiz oluşu şu iki nedenle açıklanabilir :
1. Kuruluşların personel müdürlerinin önemli b ir kısmı Ens­
titü genel öğretim ve yetiştirme programı hakkında asgari bilgiden
m ahrum dur ve bu konuyla ilgilenmemektedirler,
2. Enstitü programlarının tanıtılması konusunda idare ve
Enstitü arasındaki ilişkiyi kurm akta yeterince gayret gösterilme­
mekte ya da bu imkân bulunamamaktadır.
Yukarda iki maddede belirtilen ihtimallerin her ikisi de varit
olabilir. Her iki halde de Enstitünün daha aktif b ir «kendini tanıt­
77
ma» metodu bulması ve bunu gereği gibi uygulaması kesin b ir ih­
tiyaç olarak görülmektedir.
TODAİE Genel _Öğretim ve Yetiştirme Programınııı Kapsamı
ve Metodu Hakkmda Mezıınlarm, Görüşleri
Mezunların Öğretim Programının Kapsamı Hakkında Görüşleri
Mezunların öğretim programının kapsamı hakkmdaki görüşle­
ri, aşağıda tercih niteliği ve sayısı olarak ayrıntılı şekilde belirtil­
m iştir :
Tercihin Niteliği
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
Tercih Sayısı
Pratiğe önem verilmeli
Eğitim süresi uzatılmalı
Âmme idaresi ile ilgili olmayan konular
kaldırılmalı
Konferans konuları aktüel sorulara cevap
verecek nitelikte olmalı
O ve M ön plana alınmalı ve tatbikî olmalı
Türk İdaresinden alınan örnekler kullanılmalı
Âmme idaresinin yeni teknikleri eklenmeli
Plânlama dersine önem verilmeli
Bazı dersler seçimlik olmalı
Toplum kalkınması dersi eklenmeli
Yurt sorunları incelenirken sosyal idare
dersine geniş yer verilmeli
Kalkınma plânı incelenmeli
.
Yurt içi staj programı eklenmeli
Temel ekonomi dersi eklenmeli
Yurt içi gezi programı eklenmeli
Malî idare dersine önem verilmeli
Temel hukuk dersi eklenmeli
170
135
104
95
92
89
82
75
67
62
59
58
54
52
48
39
33
Yukarıda görüldüğü gibi teklifler katılanlarm sayısına göre ter­
tiplenmiştir. Bazı teklifler birbirlerine çok yakındırlar. Bunlardan
«kalkınma plânı incelenmeli» teklifi ile «plânlama dersine önem ve­
rilmeli» teklifi birleştirilebilir. Bu iki teklifin ayrı ayrı mezunlar ta­
rafından yapıldığım kabul etmek gerekiyor. Bu takdirde bu birle­
78
şik teklife 133 kişinin katıldığı sonucu çıkar. Biribirine yakın diğer
iki teklif de «yurtiçi gezi programları eklenmeli» teklifi ile «yurtiçi
staj programı eklenmeli» teklifidir. Birbirini tamamlayıcı olmakla
beraber bağımsız niteliği olan bu iki teklifi de birbirine yaklaştır­
mak mümkündür. Bu halde bu teklifi ileri sürenlerin sayısı 103'ü
bulmaktadır. Yapılan teklifler arasında en çok taraftar bulan 170
sayı ile «pratiğe önem verilmeli» teklifidir. Programların gelişme yö­
nü de pratiğe çeşitli şekiller altında daha fazla önem verilmekte ol­
duğunu göstermektedir. Bu teklif belirli bir baskının ifadesi şeklin­
de ortaya çıkmaktadır. Tabloda yer alan ikinci önemli teklif 135
sayı ile «eğitimin süresi uzatılmalı» teklifidir. Kamu oyu liderleri
ile bu konuda yapılan konuşmalarda da ortaya çıkmış olmakla be­
raber bu fikir fazla taraftar bulamamıştı. Mezunlar tarafından faz­
la rağbet görmesi mezunların TODAÎE'nü daha önemli bir öğretim
kurum u olarak görmek isteklerinden doğabileceği gibi, nazari
ders programlarının çok kısa sürelere sıkıştırılması, bunun sonucu
olarak çok genel düzeyde kalınmış olması endişesi ile de açıklana­
bilir. Söz konusu teklif TODAÎE'nün meslekten yetişen yüksek ida­
recilere lisans üstü program sağlayan bir yüksek öğretim kurumu
haline getirilmesi ile mümkündür. Bu teklifleri izleyen, plânlama
dersleri konulması ve bunlara bugünkünden daha fazla önem veril­
mesi (133 sayı) O ve M nin ön plana alınması ve tatbiki olması tek­
lifleri son yıllarda TODAÎE tarafından kabul edilen fikirler arasın­
dadır. Yurtiçi gezi ye staj proğramları tertiplenmesi teklifi de (103
sayı) pratiğe önem verilmesi ile ilgili teklife yakın olduğu için aynı
grup teklifler içine alınabilir. H atta O ve M nin ön plâna alınması
ve tatbikî olması teklifini de bu grup içine almak mümkündür. Da­
ha düşük sayıda olan diğer teklifler TODAÎE öğretim programına
yeni dersler katılması veya mevcut derslerin genişletilmesi ile ilgi­
lidir. Teklifler genellikle pratik çalışmalara ağırlık verenler, nazari
derslerin genişletilmesi ve yenilerinin eklenmesini ve ders program­
larına esneklik verilmesini öngörenler olmak üzere iki grupta top­
lanabilir.
Pratik çalışmalara ağırlık verilmesini öngören tek lifler:
Teklifin Niteliği
1.
2.
3.
4.
Pratiğe önem verilmeli
îdare ile tem aslar arttırılm alı
Yurtiçi gezi ve staj proğramları tertip edilmeli
O ve M öne alınmalı ve tatbikî olmalı
Tercih Sayısı
170
103
92
79
Nazari derslerin geliştirilmesini Öngören te k lifle r:
Teklifin Niteliği
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Tercih Sayısı
Plânlama dersi konulmalı ve geliştirilmeli
Türk idaresinden alman örnekler kullanılmalı
Âmme idaresinin yeni teknikleri eklenmeli
Sosyal idare konularına geniş yer verilmeli
Toplum kalkınması dersi eklenmeli
Temel ekonomi dersi eklenmeli
Malî idare dersine önem verilmeli
Temel hukuk dersi konmalı
133
89
82
59
62
52
33
Bunun yanında âmme idaresi ile ilgili olmayan derslerin kaldı­
rılması (104 sayı), bazı derslerin seçimlik olması (67) teklifleri de
dolaylı olarak nazari derslerin geliştirilmesi teklifleri ile bir arada
m ütalâa edilebilir. Yukarıdaki cetvelin incelenmesi mezunların na­
zari derslerin geliştirilmesine daha fazla önem verdiklerini göster­
mektedir. Öte yandan 135 tercihin yöneldiği «eğitim süresi uzatıl­
malı» teklifi gerek nazari derslerin geliştirilmesi ve gerekse yeni
derslerin programa alınması şeklinde yorumlanabilir .
Mezunların öğretim metotları hakkm daki görüşleri
Bu m etotlar daha önce işaret edildiği gibi devamlı bir iyileştir­
me süreci içinde bulunmaktadır. Bu nedenle aşağıda öne sürülen
tekliflerin bir kısmı bugün uygulanmakta bulunabilir. 578 mezun­
dan 427’si, yuvarlak hesap % 74'ü metotların geliştirilmesi gerekti­
ği fikrindedirler. Metotlar ve programla ilgili olarak verilen cevap­
lar biribirine karıştığından metotla ilgili cevaplarda bir seçim yapı­
larak metotla doğrudan doğruya ilgili teklifler üzerinde durulmuş­
tur. Aşağıdaki cetvelde metotla ilgili teklifler sayılarına göre sıra­
lanmıştır.
Teklifler
1.
2.
3.
4.
80
Aktif metot uygulanmalı
Grup tartışm aları yapılmalı
Grup halinde çalışmalar yapılmalı
Göze ve kulağa hitap eden eğitim araçları
kullanılmalı
Tercih Sayısı
202
146
123
114
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Yabancı öğretmenler ders vermeli, gerektiğin­
de ders konusunu kavramış tercüman kulla­
nılmalı
Problem çözümlerinde örnek olaylar ele
alınmalı
Öğrenciler toplum karşısında konuşmaya
alıştırılmalı
Ders notları iyi düzenlenmeli
Araştırmalar daha ciddi yapılmalı ve değer­
lendirilmeli
Takrir metodu tamamen kaldırılmayarak belir­
li derslerde yeter ölçüde kullanılmalı
Kaynaklar ve bibliyografyalar verilmeli
Araştırma raporlarından beğenilenler TODAÎE
tarafından bastırılm ah
Staj çalışmaları yeteri kadar olmalı
Öğretmenlerin hepsi aynı metodu kullanmalı
103
95
79
75
69
69
65
59
59
31
Metot konusunda yapılan teklifler öğrencilerin derslere aktif
olarak katılmalarım öngörmekte, bu arada grup çalışmaları üzerin­
de durulmasını ileri süren teklifler 269 sayı ile büyük bir ağırlık ka­
zanmaktadır. Çoğunluğunu üniversite öğretim üyelerinin teşkil etti­
ği öğretici kadronun, aktif metodu, bu arada grup çalışmalarım ne
dereceye kadar benimseyeceği sorulabilir. Bununla beraber grup
m etotlarının kullanılması TODAİE öğrencileri gibi idarede çalışmış
tecrübe sahibi öğrenciler için tavsiye edilebilir. Ancak grup m etot­
larının öğretim üyelerince iyice incelendikten sonra uygulanması
gereklidir. Öte yandan ders notlarının iyi düzenlenmesi ile ilgili tek­
lif (75 tercih) üzerinde durulması gerekli bir sorundur. Özellikle
TODAİE ne dışardan gelen öğretim üyeleri tarafından ders isimle­
rinde değişiklik yapılması suretiyle hemen hemen aynı notlar veril­
diğine işaret edilmiştir. Bu durumu önlemek için verilecek ders not­
larının önceden incelenmesi ve her türlü hatalı uygulamaya başlan­
gıçtan engel olunması sorunu üzerinde durulabilir.
Tekliflerle ilgili olarak üzerinde durulması gerekli bir nokta da
öğrenciler tarafından yapılmakta olan araştırm alardır. Bu konuda
ileri sürülen tekliflerden biri araştırm alarla ilgili kaynaklar ve bib81
liyografyanm verilmesidir (65 tercih). Uygulanmakta olan usul,
araştırm a görevini veren öğretim üyesinin yalnızca kendisi ile te­
mas edilecek bir iki sorumlu ismi vermesidir. Bu sorumlu ile temas
eden öğrenciler onun aracılığı ile kaynakları tam olmaktan uzak ve
zahmetli bir şekilde elde etmektedirler. Bu konuda yapılan diğer
teklifler de araştırm aların daha ciddi yapılmasını (69) ve raporlar­
dan beğenilenlerin basılmasını öngörmektedir. Bu tekliflerde üze­
rinde durulup değerlendirilmesi gereken noktalar bulunmaktadır.
Az sayıda olmasına karşılık (31) dikkate alınması gereken bir
nokta da öğretim üyelerinin hepsinin aynı metodu kullanması tek­
lifidir. Çok çeşitli alanlardan gelen öğretim üyelerinin farklı metot­
ları kullanması tabiidir. Bu metot farklı derslerin bünyelerinden de
ileri gelmektedir. Ancak çeşitli derslerin öğretilmesinde gerekli olan
metotların ana hatları daha önceden tespit edilebilir ve öğretim üye­
lerinin buna uyması istenebilir.
TODAİE Mezunlan Birliğinin Görüşü
TODAİE Mezunları Birliğinin bu konudaki görüşlerine göre
Enstitünün eğitim programlarının muhtevası daha geniş ve süresi
daha uzun olmalı, tatbikata daha geniş yer verilmeli ve Enstitünün
öğretim kadrosu sayı ve yeterlik bakımından daha geniş imkânlara
kavuşturulmalıdır.
IV.
B Ö L Ü M
TODAİE ÖĞRETİM KADROSU
TODAÎE öğretim kadrosu; Enstitü personeli, üniversite öğretim
üyeleri, idare mensupları ve yabancı uzmanlar olmak üzere 4 çeşitli
kaynaktan sağlanan personelden meydana gelmektedir.
Enstitü Öz Personeli
Enstitü personeli Enstitü öğretim programlarında 1957 - 58 ders
yılından itibaren aktif bir rol oynamaya başlamıştır. Aşağıdaki tab­
loda ve Grafik : 8'de Enstitü öğretim personeli sayısının yıllara
göre dağılımı görülmektedir.
TABLO 21. TODAİE’nün Öğretim Faaliyetlerinde Aktif Bir Rol
Oynayan Öz Personelinin Yıllara Göre Dağılımı
Enstitü Personelinin Sayısı
Öğretim Üyesi Öğretim Yardımcısı
Ders Yılı
1956
1956
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
—
—
—
__
—
—
—
—
—
1957
1957
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1
2
1
1
1
4
3
3
5
—
1
1
4
3
—
2
1
1
Toplam
1
3
2
5
4
4
5
4
6
83
c.
(O
>*
to
c
o
o
cr
CÛ
lo»
10
<
Q
Q>
00
i
’ü_
<
ÛC
C5>
<D .S
■O :a
C CD
’C
«
0
o
k.
jö
Û>
>,
"(O c
(O
ll
c
o
0
k
_
ıo>
:0.
(O
m
«<r
col
CM
Öz Personel Sayısı
00
mm
(T>cn
o
<ot^
mm
Gicn
o
o
c
<
H
w
u.
Qf
CL
N
:0
Yukardaki tabloda idareye veya üniversiteye mensup olupta
Enstitüde ek görevle çalışan personel hesaba katılmamıştır. Tab­
lonun incelenmesinden anlaşılacağı üzere Enstitünün öz personeli
ancak Enstitünün 4 üncü ders yılında öğretimde rol almaya başla­
mışlardır. Bunu izleyen üç ders yılında durum pek az değişmiştir.
1959 - 1960 ders yılında öğretim üyesi sayısı bir m iktar artarak 5'e
çıkmıştır. Enstitü personeli ancak 1961 - 1962’de yani 9 uncu öğre­
tim yılında oldukça önemli bir sayıda bağımsız ve yardımcı öğre­
tim üyesi ile Enstitüsü öğretiminde faal bir rol oynamaya başla­
mıştır. Bu gecikmenin nedenlerini inceleyebilmek için Enstitünün
personel politikasının inceleme konusu yapılması gerekir.
Şimdilik kesinlikle şu gözlem ileri sürülebilir. Enstitü kurulur
kurulmaz yabancı ülkelere âmme idaresinin çeşitli alanlarında öğ­
renim yapmak üzere bir m iktar personel gönderilmiştir. Ancak bu
personelin bir kısmı Enstitüde ek görevle çalışan fakülte elemanla­
rı idiler. Enstitünün kendilerine sağladığı bu imkânı kendi fakülte­
leri ve branşları için değerlendirdiler. Dışarıya gönderilenlerin di­
ğer bir kısmı Enstitünün kendi personeli olduğu halde Enstitüye
döndükten sonra orada uzun zaman kalmadılar. Bu kimselerin Ens­
titüye terkedişlerinin nedenleri arasmda Enstitünün kendi persone­
line statü bakımından sağladığı yükselme im kânlarının yetersizliği,
edindikleri bilgi ve tecrübeye diğer kurum larda daha yüksek ücre­
tin ödenmekte oluşu gibi hususlar sayılabilir.
Üniversitenin Çeşitli Fakültelerine Mensup Personel
Enstitü kurulalıberi üniversiteden öğretim ve araştırm a perso­
neli bakımından yardım görmüştür. Üniversite öğretim üyelerinin
Enstitüde rol alması tabii ve istenilen bir şeydir. Enstitünün kendi
öğretim personeli yetiştirmekte güçlük çekmesi nedeni ile bu yar­
dım daha da zorunlu bir durum almıştır. Aşağıdaki tabloda Enstitü
öğretim programına katılan üniversite öğretim üyelerinin yıllara ve
mensup oldukları fakültelere göre dağılımı görülmektedir.
85
TABLO 22.
Yıllar
1953 — 1954
1954 _ 1955
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
Enstitünün Öğretim Programına Katılan Üniversite
Öğretim Üyelerinin Yıllam ve Mensup Oldukları Fa­
kültelere Göre Dağılımı
Öğretim Üyesi Mensup Oldukları Fakülte
İhtisas Alanı
Sayısı
SBF DTCF HUKUK ODTÜ HUKUK DİĞER
11
4
8
4
6
6
8 ,
7
8
7
12
11
10
7
10
'
7
10
8
12
10
13
13
11 __________ 10
3
_
—
_
—
_
4
1
7
3
—
—
_
—
_
—
1
1
_
—
—
1
1
1
2
2
—
_
_
1
—
—
_
—
1
1
1
1
_
—
3
3
3
5
4
4
6
6
3
7
3
7
3
7
4
8
6
7
4________ 7
SBF = Siyasal Bilgiler Fakültesi, DTCF = Dil Tarih Soğrafya Fakültesi, Hu­
kuk = Ankara Hukuk Fakültesi, ODTÜ = Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Enstitü, öğretimine katılan üniversite öğretim üyelerinin çok
büyük bir çoğunluğmıu 12 ders yılı süresi boyunca Siyasal Bilgiler
Fakültesi öğretim üyeleri teşkil etmiştir. Zaman zaman Dil ve Tarih
Coğrafya, Ankara Hukuk Fakülteleri ve Ortadoğu Teknik Üniversi­
tesinden öğretim üyeleri çağrılmış olmakla beraber hakim kadroyu
Siyasal Bilgiler Fakültesi mensupları teşkil etmiş ve bu kadro özel­
likle araştırm a devresinin son yıllarında Enstitüde öğretim tekeli­
ni üstüne almış gibidir. Enstitü, başlangıçta Siyasal Bilgiler Fakül­
tesinin yardımından faydalanması gerektiği düşünülerek bu fakülte
içinde kurulmuş, öğretim üyelerini, idarecilerini bu fakülte eleman­
ları arasından sağlamıştır. İncelemeye konu olan 12 yıl içinde bu
durum değişmemiştir. H atta denilebilir ki Enstitünün Siyasal Bil­
giler Fakültesine bağlılığı daha da kuvvetlenmiştir. Enstitünün ba­
ğımsızlığına gölge düşüren bu bağlılık Enstitü Kanununun bünye­
sinden gelmektedir.
İdare Mensuplan Arasından Enstitüde Görev Alanlar
Aşağıdaki tabloda Enstitüde görev almış olan idare mensupla­
rının yıllara göre dağılımı gösterilmiştir.
86
Enstitüde Görev alan
İdare mensupları sayısı
Yıllar
1953 — 1954
1954 — 1955
1955 — 1956
1956 — 1957
1957 — 1958
1958 — 1959
1959 — 1960
1960 — 1961
1961 — 1962
1962 — 1963
1963 — 1964
1964— 1965
-
'
6
5
1
1
1
5
4
4
2
1
2
5
Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı üzere Enstitü daima idareden
öğretim üyesi sağlama yoluna gitmiştir. Bu kimselerin sayıları yıl­
lara göre değişmiştir. Başlangıçta 6'yı bulan öğretim üyesi sayısı üç
yıl düre ile l'e kadar düştükten sonra tekrar yükselmiş, fakat son
yıl hariç hiç bir zaman devamlı olarak başlangıçtaki sayıyı bulama­
mıştır. Enstitünün ilerde izleyeceği politikaya uygun olarak, öğre­
tim kadrosu içinde Enstitünün öz personeli yanında idare ve üniver­
site mensuplarından da yararlanmasını, Enstitü her alanda kendi
öz personelini yetiştirirken yüksek ihtisas istiyen bazı alanlarda üni­
versiteye olduğu gibi geniş tecrübe ve bilgi sahibi olan idare ele­
manlarına başvurmasını normal karşılamak gerekir. Ancak Enstitü
böyle bir hareket hattı izlerken politikasını açıklığa kavuşturmak,
gerek üniversite gerek idare karşısında bağımsızlığını korumak du­
rumundadır.
TODAİE Öğretim Programında Görev Alan Yabancı Uzmanlar
Enstitü öğretim kadrosunda başlangıçta büyük ölçüde yer alan
yabancı uzmanlar, zamanla yerlerini Türk personele bırakmışlardır.
Aşağıdaki tabloda yabancı uzmanların yıllara göre dağılımı gös­
terilmektedir .
87
TABLO 23. TODAİE'de Görev Alan Yabancı Uzmanların Yıllare
Göre Dağılımı
Yıllar
Uzman Sayısı
1953
4
1953 — 1954
1954— 1955
1955 — 1956
1956 — 1957
1957 — 1958
6
6
5
2
2
Yıllar
1958 —
1959 —
1960 —
1961—
1962 —
1963 —
1964 —
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
Uzman Sayısı
3
3
3
1
2
2
2
Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı üzere ilk üç yılda sayıları 6'ya
varan yabancı uzmanlar 1956 - 1957 ders yılından itibaren azalmış­
tır. Bununla birlikte 1963 — 1964 ve 1964 — 1965 ders yılında Ens­
titüde ikişer yabancı uzmanın mevcut olduğu görülmektedir.
Âmme idaresi alanında yabancı uzmanın yardımına ihtiyacı olma­
mak, şüphesiz Enstitü için sevinilecek bir olaydır. Ancak, milletler­
arası üne sahip öğretim üyelerini kısa süreler için de olsa Enstitüye
davet etmek faydalıdır. Âmme idaresi alanında yeni gelişmeleri
Türkiye'ye aktarabilecek yabancı bilim adamlarına her zaman ihti­
yaç vardır.
Öğretim kadrosuna ilişkin objektif verilerin yanında ve soru­
nun bir başka yönü olarak TODAÎE mezunlarının da TODAİE öğre­
timi kadrosu hakkmda değer yargıları öğrenilmek istenmiştir.
Öğretim Kadrosu Hakkında Mezunların Görüşü
Mezunların 46 %'sı öğretim kadrosunun kısmen yeterli olduğu
fikrindedir, 54 % ise öğretim kadrosunda bazı yönlerden yetersizlik­
ler gördüklerini ifade etmişlerdir. Aşağıdaki tabloda öğretim üye­
lerinin yetersizlikleri hakkmda ileri sürülen fikirler sayılarına gö­
re sıralanm ıştır :
1,
Dışardan sağlandığı için Enstitü mensubu öğ­
retmen azdır
2. Konulara hakim değildi
3, Anlatma hususunda yetersizdi
4. Öğretme sanatı hakkmda bilgili değildi
88
123
109
107
55
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
Modern öğretim metotlarından faydalanmadı
Konuları âmme idaresi açısından incelemedi
Devamsızdı
Dersleri notlarından okuyordu
Enstitü öğreniminin yararlılığından emin değildi
Tartışmaya imkân vermiyordu
Sınıfın seviyesini dikkate almıyordu
Yerine başkasını gönderiyordu
Grup çalışma ve tartışm alarını idare bakımından
yetersizdi
14. Derse geç gelmeyi itiyat edinmişti
15. Çabuk kızardı
16. Notla tehdit ederdi
51
50
38
37
29
27
26
22
21
14
13
8
Yukarıda görüleceği gibi en yüksek sayıyı toplayan «dışardan
sağlandığı için Enstitü mensubu öğretmen azdı» gözlemi öğretim
kadrosunun yetersizliliği ile ilgili değildir. Bu gözlemleriyle mezun­
lar Enstitü öz personelinden kurulu yeterli bir kadro için duyduk­
ları özlemi dile getirmektedir. Tabloda ikinci ve üçüncü sırada zik­
redilen gözlemler 107 ve 109 sayı ile önemlice bir oran tutm akta ve
bir kısım öğretim üyelerinin ya anlatma sanatını tam bilmediğini
yahut konulara hakim olmadığım ifade etmektedirler. Diğer göz­
lemler oldukça geniş bir alana yayılmakla beraber büyük sayıda me­
zun tarafından yapılmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gözlemler TODAİE öğretim üyeleri konu­
sunda da daha titiz davranılması, özellikle idareden ve üniversiteden
alınacak öğretim üyelerinden belirli nitelikler aranması ve dışardan
alınacak öğretim üyeleri hakkında yetkili bir bilim kurulunun tav­
siyelerinin istenmesinin yerinde olacağını göstermektedir. Söz ko­
nusu öğretim üyelerinin yıl içindeki çalışmaları ve hareket tarzları­
nın da Enstitü tarafından izlenip değerlendirilmesinin yararlı ola­
cağı ileri sürülebilir.
89
V.
B Ö L Ü M
TODAİE GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME
PROGRAMI BİTİRME SINAVLARI
Sınavlar Hakkında Kısa Bilgi
TODAİE Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı sonunda me­
zunların başarı derecesini saptamak amacıyla bitirm e sınavları ya­
pılmaktadır. Bu sınavlar genellikle nazari dersler için yapılan bilgi
sınavları ile öğrencilere çeşitli kuruluşlarda yaptırılan araştırm a ve
araştırm a sonunda hazırlattırılan raporların değerlendirilmesi şek­
linde olmuştur. Bu sınavlar hakkında öteden beri ileri sürülen fikir­
leri saptamak amacıyla mezunlara «Program bitirme sınavlarının
metodu sizce nasıl ?» sorusu yönetilmiştir.
Mezunların 223 u bu soruya iyi idi şeklinde cevap vermişler, bu­
nunla sınav metotlarında herhangi bir değişikliğin gerekli olmadığı­
nı ifade etmişlerdir.
Metotların geliştirilmesi gereğini ileri süren 355 mezunun (%
62) görüşleri ve çeşitli teklifleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
% 62 oranındaki mezunun metotlarda geliştirme yapılması gereğine
değinmesi göz önünde tutulması gereken bir oran olarak görünmek­
tedir.
Mezunların Program Bitirme Sınavı Metotlannm Geliştirilmesi
Haklımdaki Görüş ve Teklifleri
Mezunların bitirme sınavı metotları hakkmdaki görüş ve tek­
lifleri aşağıda gösterilmiştir ;
91
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
Görüş ve Teklifler
Mezun Sayısı
Bazı ders sınavları için test usu91
İÜ üygulamalı
Bitirme sınavları kaldırılmalı
20
Bütünleme sınavı olmamalı
6
Ezberciliğe dayanan sorular sorulmamalı
93
Sınavlar jüri önünde sözlü ola­
rak yapılmalı
86
Sınavlar hem yazılı hem sözlü
olmah
82
Öğrencilere tez hazırlattırılmalı
125
Öğrencilerin kavrayışını ve dav­
ranışını değerlendirecek şekilde
sorular sorulmalı
71
Öğrenmeyi sürekli ve canlı kıl­
mak için yıl içinde ara sınavları
yapılmalı
62
Örnek olaylar üzerinde problem­
ler sorulmalı
64
Smav süresi soruları cevaplan­
dırmaya yeterli olmalı
32
Sınava başlarken not baremi bil­
dirilmeli
39
Hazırlanmayı kolaylaştırmak için
sınavlar arasmda birer ikişer
gün ara verilmeli
57
Sınavlar öğretilenleri kapsamalı
48
Sorular teorik olmamalı
37
Tez konuları Enstitüce seçilmeli
27
Tez konusu verilmekle yetinilmemeli, yol gösterilmeli
55
Yazılı sınavlarda kopyaya imkân
vermeyen sorular sorulmalı
90
Oran %
25,6
5,6
1,6
26,7
24,3
23,1
35,3
20
17,4
18
9
10,9
16
13,5
10,4
7,6
15,4
25,3
Bitirme sınavlarını muhafaza etmekle beraber geliştirilmesini
isteyenlerin verdiği cevaplar aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
1.
Mezunların çoğu metot olarak tez, örnek olay ve test gibi
değerlendirme metotlarına taraftardırlar.
92
2.
Mezunların çoğu klâsik imtihan yerine teorik olmayan, ez­
berciliğe dayanmayan, kopyaya imkân vermeyen bir imtihan şekli­
ni tercih etmektedirler.
3.
Mezunlar arasında kavrayış ve davranış değerlendirilme­
sini isteyenler oldukça önemli bir toplam teşkil etmektedirler.
Bu eğilimler içinden birinci gruba mezunlar tarafından özel bir
önem verildiğini aşağıdaki cetvel açıkça ortaya koymaktadır.
Teklif
Tercih Sayısı
Bazı ders sınavları için «test» uygulanmalı
«Örnek olay»lardan yararlanmalı
Tez hazırlattırılm alı
Toplam
91
64
125
280
Oran %
25,6
18
35,3
79
Daha ziyade sınav şekliyle ilgili olan tekliflere yönelmiş tercih­
lerin az oluşu çoğunluğun daha fazla sorunun özüne dokunan pren­
siplerle ilgili olmasından ileri gelmektedir.
Sınav m etotlarının geliştirilmesiyle ilgili eğilimler yukarda tes­
pit edilmeye çalışılmıştır. Bu tespitlerin ortaya koyduğu en önemli
husus sınav m etotlarının yeni görüşler ışığında daha çok yaratıcılık
ve muhakeme yeteneğinin ölçülmesine imkân verecek yolda gelişti­
rilmesi zorunluluğudur.
Ancak sınav m etotlarının geliştirilmesi işinin öğretim progra­
mmm muhtevası, öğretim metotları ve öğretim kadrosunun gelişti­
rilmesi sorunlarıyla birlikte ele alınması gerekmektedir. Gerçekten
de mezunlarla yapılan mülâkat sonuçlarına göre 355 mezunun sınav
metotlarının geliştirilmesi yanında 385 mezunun öğretim programı­
nın muhtevasını, 427 mezunun öğretim metotlarının ye 313 mezu­
nun öğretim kadrosunun geliştirilmesi gerektiği kanısında olması
yukardaki gözlemi doğrulayıcı niteliktedir.
Metotların geliştirilmesinden yana olan 355 kişiden 280'i yani
% 79'u tez, örnek olay ve test gibi nispeten yeni ve basit bilgi yok­
lamasından çok yapıcı ve yaratıcı tarafı olan (tez) düşünme ve mu­
hakeme gerektiren (örnek olay) ve çok çabuk ve oldukça objektif
değerlendirilmesi mümkün sınav metotlarını tercih etmektedirler.
^93
ikinci eğilim olarak tespit ettiğimiz görüş de bu fikre çok yakmdır.
Aşağıdaki cetvelde teklifler ve tercih sayıları yer alm aktadır :
Teklif
Teorik sorular sorulmamalı
Ezberciliğe dayanan sorular sorulmamalı
Kopyaya imkân vermeyen sorular sorulmalı
Toplam
Tercih
Sayısı
Oran %
37
93
90
10,4
26,1
25,3
220
61,8
Görülüyor ki ikinci eğilimi kesinleştiren tercihler de % 61,8
gibi önemli bir orana yükselmektedir.
Burada sonuç olarak TODAİE mezunlarmm bilgi kontrolünden
çok yaratıcılık ve muhakemenin rol oynayacağı değerlendirme me­
totlarından yana olduğunu söyliyebiliriz. % 18'in (64 kişi) örnek
olaylar üzerinden problem sorulması şeklindeki metot yeniliğine ta­
raftar olması da bu görüşü kuvvetlendirici niteliktedir.
Buna karşılık program bitirme sınavları hakkmdaki nispeten
daha tutucu ve klasik görüşlere taraftar olanların sayısı daha azdır.
Teklif
Sınavlar öğretilenleri kapsamalı
Sınava başlarken not baremi bildirilmeli
Sınav süresi soruları cevaplandırmaya
yeterli olmalı
Toplam
94
Tercih
Sayısı
Oran %
48
39
13,5
10,9
32
9
119
33,4
VI .
B Ö L Ü M
MEZUNLARIN TODAİE ÖĞRENİMİNDEN UMDUKLARI VE
ÖĞRENİM SONRASI ELDE ETTİKLERİ YARARLAR
Mezunların TODAÎE Genel Öğretim ve Yetiştirme Prograınmın
Kendilerine Sağladığı Yararlar Hakkmdaki Görüşleri
Burada mezunların TODAÎE'ne girmeden önceki ve mezun ol­
duktan sonra TODAÎE’den sağlıyabileceklerini düşündükleri ve sağ­
ladıkları yararlar hakkmdaki görüşleri üzerinde durulacaktır.
Mezunun TODAİE’ne Girmekle Sağlamayı Umduğu Psikolojik,
Ekonomik ve Sosyal Yararlar
Burada mezunlarla yapılan mülâkatm mezuniyetten itibaren 10
yıla kadar varan farklı süreler içinde yapıldığını, bu itibarla yönel­
tilen soruya verilen cevapların çeşitli nüanslar göstermesinin müm­
kün olabileceğini göz önünde tutm ak gerekir.
Bununla beraber 21 ayrı değer yargısının yer aldığı ve «Enstitü
eğitimine katılmaktan neler ummuştunuz?» sorusuna verilen cevap­
ları gösteren aşağıdaki cetvelde çoğunluğun genel eğilimleri görüle­
bilir.
Verilen Cevap
1.
2.
Ailem içinde prestijim i arttırm ak
Akademik hayata dönerek hayatın bitevi­
yeliğini yumuşatmak
3. Amirimin isteğini yerine getirmek
Cevap. Veren
Sayısı
13
42
8
95
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Âmme idaresi konusunda çalışabilmek için
seçilme imkânı sağlamak
Ankara'da bulunduğum sırada lisan bilgimi
arttırarak dış ülkelerde burs bulabilmek
Bilgi ve görgü alanımı genişletmek
Bir yıl Ankara'da bulunabilmek
Bir yıl kıdem kazanmak
Daha iyi bir idareci olmak
Daha iyi bir işe geçmek
Daha verimli olmak
Dairemde prestijim i arttırm ak
ihtisas konularında çalışabilmek için seçil­
me imkânı sağlamak
Kendime güvenimin artmasiyle moral yük­
sekliğine ulaşmak
O ve M uzmanı olmak
Özel sektörde iyi bir iş bulmak
Terfi imkânı sağlamak
Unvan kazanmak
Yönetici sınıfa girebilmek
Yurdun daha uygun bir yerinde görevlendirilebilmek
Yüksek bir öğretim kurumundan mezun
olmak
52
16
423
23
92
235
72
156
45
43
42
23
12
45
13
63
9
41
Büyük çoğunluğun tercihleri tercih sayısına göre aşağıda sıra­
lanabilir :
Oran
o/o
423 Tercih
Bilgi ve görgü alanınmı genişletmek
»
Daha iyi bir idareci olmak
235
»
156
Daha verimli olmak
»
92
Bir yıl kıdem kazanmak
»
72
Daha iyi bir işe geçmek
»
63
Yönetici sınıfa girebilmek
Âmme idaresi konusunda çalışabilmek için se­
»
52
çilme imkânı sağlamak
96
73,2
40,8
26,4
16,9
12,4
10,9
9
Görüldüğü gibi 423 tercih «bilgi ve görgü alanımı genişletmek»
şıkkına yönelmiştir. Mezunların bilgi ve ve görgü alanlarını geniş­
letmek arzuları, şüphesiz iyi ve doğrudur. Ancak bu nokta Enstitü­
ye girerken mezunların Enstitünün kuruluş amaçlarından çok ken­
di kişisel ihtiyaçlarını tatm in etmek istemeleri şeklinde yorumla­
nabilir.
K urum lanıl idarecilerinin Enstitü programları hakkında yete­
rince bilgi sahibi olmadıklarına daha önce değinilmişti. Burada Ens­
titüye girmek isteyenlerin de, Enstitü amaçları hakkında çok fazla
bilgi sahibi olmadıkları, daha çok kendi kişisel amaçlarına yönel­
dikleri söylenebilir.
Ancak cevap idarecilik alanında bilgi ve görgüyü artırm ak şek­
linde yorumlandığında genel fakat TODAÎE’nin amaçlarına daha ya­
kın bir eğilimin ortaya çıktığı söylenebilir.
Bunun dışında aşağıda gösterilen bazı faktörlerin etkisini de
gözönünde tutm ak gerekir.
1. Mezunlar ile yapılan mülâkat tarihi ile mezunların mezun
oluş tarihleri arasında bazan 10 yıl kadar fark vardır. En kısa süre
1 yıldır, o da az sayıda mezuna aittir. Bu az, ya da çok süre içinde
mezun, mezun olduğu tarihte vereceği cevaptan fairklı bir cevaba
yönelmiş olabilir.
2. Mezun tamamen normal bir psikolojik etken nedeniyle kı­
dem almak, prestijini yükseltmek, ünvan kazanmak vb. gibi maddi
avantajlara bağlanma ölçüsünü veren cevaplardan kaçınmış olabiUr. Tabloda görüleceği gibi bu tarz cevap şıklarına genellikle çok az
tercih yönelmiştir.
3. Mezun, mezuniyeti izleyen yıllarda mezuniyeti nedeniyle bir
görev yükselmesiyle karşılaşmamış olabilir. Aradan geçen süre de
TODAİE'ne giriş nedenleri belirsizleşmiş ve mezun Enstitüye girer­
ken değil, fakat bitirdikten sonra Enstitü öğreniminden kazandık­
ları üzerinde düşünmüş ve bu şıkkı tercih etmiş olabilir.
4. Ayrıca bu şık diğerlerine nazaran cevaplandırma bakımın­
dan en kolay ve verilmek istenmeyen cevaplardan kaçabilmeyi sağ­
layan bir şıktır.
235 tercih alan ve 578 mezunun % 48,8’inin seçtiği «daha iyi bir
idareci olmak» cevabı ise, oldukça genel olmakla beraber Enstitü
amaçlarıyla daha fazla ilgilidir.
97
Bununla beraber, öğrencilerin Enstitüye girerken bu amacı ger­
çekleştirmek istemeleri, olumlu yorumlanabilecek b ir husustur. Yö­
netici kadrolarına girebilme şıkkına ait tercihin % lO'dan (63) iba­
ret olması, yönetici sınıf fikrinin âmme idaresi için çok yeni olması
ve Enstitü genel öğretim programıyla yönetici sınıf arasında herhan­
gi bir ilişki kurulmamış olmasıyla açıklanabilir. Bununla beraber
özellikle idareci durum unda olan mezunların bu şıkkı seçip seçme­
diklerini incelemek yerinde olacaktır.
«Daha verimli olmak» şıkkı da % 26,4 oranını teşkil eden 156
tercih almıştır. Bu şık da değişik şekilde anlaşılmaya müsait ve ol­
dukça geneldir. Bununla birlikte tercihlerden % 26'4 ünün bu şıkta
toplanmış olması mezunların Enstitü programının idarecilere daha
verimli olma imkânını sağladığı kanısında oldukları ve bu amaçla
Enstitüye geldikleri şeklinde yorumlanabilir. Tercihlerin önemli bir
kısmı genel mahiyetteki cevaplara yönelmiştir.
578 kişi içinden % 16.9 oranını karşılayan 92 kişi «bir yıl kıdem
kazanmak için» Enstitüye girdiklerini bildirmişiredir. Bu oran dü­
şük görülebilir. Bunun nedeni daha önce ileri sürülen psikolojik et­
kenlerle ilgili olabilir.
Daha iyi bir işe geçmek tercihlerin % 12,4 unü (72), âmme ida­
resi konusunda çalışabilmek için seçilme imkânı sağlama şıkkı ise
,% 9 unu (52) teşkil etmektedir.
Bundan sonraki şıklar, üzerinde durmaya değmeyecek kadar
küçük sayıda ve dağınık tercihleri göstermektedir.
Şıkların çeşitliliği mezunların Enstitüye gelmekten um dukları­
nın çeşitli olduğunu göstermektedir. Öte yandan m ülâkatlarm me­
zuniyetten çeşitli süreler sonra yapılmış olması ve bu süreler için­
de mezunların bu husustaki kanaatları üzerinde büyük ölçüde etki
yapan değişikliklerin meydana gelmesi de bu çeşitlilik üzerinde
önemli bir rol oynamış olabilir.
Enstitü mezunlarının Enstitü programına katılma saiklerinî
kontrol amacıyla «Sağlanan şu maddi imkânların hangileri sizi Ens­
titü öğrenimine katılma hususunda ilgilendirdi?» sorusu yöneltil­
miştir, Bu soruya verilen cevaplar aşağıda gösterilmiştir :
Cevaplar
Mezun olunca daha uygun bir
yer görev alma ihtimali
Kıdem zammı
Her ikisi
Hiçbiri
f
Mezun Sayısı
Oran %
138
83
175
182
24
14,5
30'
31,5
578
100,-
Daha önce «Enstitü eğitimine katılmaktan neler ummuştunuz?»
sorusuna bir yıl kıdem almak şeklinde cevap verenler 92 kişi idi.
Yukarıda da 83 kişidir ki, sayılar aşağı yukarı birbirini tutm akta­
dır.
Mezun olduktan sonra daha iyi bir yerde görev almak şıkkı,
daha iyi bir göreve geçme anlamıyla beraber daha iyi şartlara sahip
bir coğrafi ortam da görev alma anlamını da taşıyabilir. Biı önceki
soruda bu şık ayrı sorular halinde tertiplendiği için cevaplarda bir
dağılma görülmüştü. Bu kez verilen cevaplarda toplanma görülmek­
tedir. Mezunların % 24 u (138) Enstitü programına katılma nedeni
olarak bu şıkkı ileri sürmektedir, tki cevap serisi arasmda yüksek
oranda bir korelâsyonun mevcut olduğu görülmektedir.
Bu soruyu kuvvetlendiren «Bu maddî imkânlar sağlanmasaydı
Enstitüde öğrenim yapmak istermiydiniz?» sorusuna 578 kişiden
503 u «Bu maddî im kânlar olmasaydı da yine Enstitü öğrenimine
katılırdım»» şeklinde cevap vermiştir. Bu soruya verilen cevap me­
zunların maddî tatm in dışında başka nedenlerle Enstitü öğrenimine
katıldıklarını göstermektedir.
Mezunun TODAİE Programını Bitirmekle Sağladığı Psikolojik,
Ekonomik ve Sosyal Y ararlar
Bundan önceki kısımda mezunun Enstitü genel öğretim progra­
mından neler umduğu sorunu tartışılmıştı. Bu kısımda mezunun
Enstitüdeki öğrenimi sonucu olarak ne gibi sosyal ve ekonomik ya­
rarlar sağladığı tartışılacaktır. Bu amaçla mezunlara başlıca dört
soru yöneltilmiş bulunmaktadır. Bunlardan ilk ikisi Enstitünün me­
zuna resmi ve özel hayatında sağladığı itibar ile ilgilidir. Bu konuy­
la ilgili olarak sorulan sorular ve cevaplan aşağıda ele alınmıştır,
99
Bunlardan birincisi olan «Enstitü mezunu olmanız size kurulu­
şunuzda itibar sağladı mı?» sorusuna verilen cevaplar aşağıdaki cet­
velde belirtilm iştir :
Cevaplar
Sağladı
Kısmen sağladı
Sağlamadı
Mezun Sayısı
181
88
307
Oran %
31
16
53
Enstitü mezunu olmanız size özel hayatınızda itibar sağladı mı?
sorusuna verilen cevaplar ise şöyledir :
Cevaplar
Sağladı
Kısmen sağladı
Sağlamadı
Mezun Sayısı
283
117
178
Oran %
49
21
30
Mezunlardan % 31'i (181) Enstitü mezunu olmanın kuruluşla­
rında itibar sağladığını, % 16'sı (88) kısmen sağladığını belirtmek­
tedirler. Buna karşılık mezunlardan yarıdan fazlası % 53 u (307)
Enstitü mezunu olmanın kuruluşlarında bir itibar sağlamadığını
ileri sürmektedirler.
Burada daha önce kuruluşların ve idarecilerin Enstitü öğreni­
mine gösterdikleri ilgisizliği gösteren cevaplarla bu cevap arasın­
daki ilişkiye değinmek yerinde olacaktır. Söz konusu ilgisizliğin
tabii sonucu da mezunun kuruluşuna döndükten sonra itibarında
bir artış olmayışıdır.
Bununla beraber Enstitü öğreniminin kuruluşlarında kendile­
rine kısmen veya tamamen itibar sağladığını belirtenlerin oranının
% 47'yi bulmuş olması üzerinde önemle durulacak bir husus teşkil
etmektedir. Buna karşılık mezunlardan %49'u (283) Enstitü mezu­
nu olmanın özel hayatlarında bir itibar sağladığını söylemektedir­
ler. Sağlamadığını ifade edenlerin oranı ise % 30'dur ve önceki so­
runun cevabına nazaran çok düşüktür.
Bu durumda Enstitü mezunu olmanın mezuna özel hayatında
kuruluşunda olduğundan daha fazla itibar sağlaması beklenilmeyen
ve ilgi çekici bir sonuç olarak ortaya çıkmaktadır.
İOO
Diğer iki soru mezunların Enstitüde öğrendiklerini çalıştıkları
kuruluşlarda veya kuruluşları dışında kullanma imkânı bulup bula­
madıklarıyla ilgilidir.
«Enstitüde öğrendiklerinizi çalıştığınız kuruluşlarda kullanmak
imkânını buldunuz mu?» sorusuna verilen cevaplar mezunların ku­
ruluşlarınca sağlanan ya da sağlanmayan itibariyle ilişkilidir.
Cevaplar
Buldum
Kısmen buldum
Bulamadım
Mezun Sayısı
219
210
149
Oran %
37
36
27
Burada mezunlardan Enstitüde öğrendiklerini kuruluşlarında
kısmen ve tamamen kullanma imkânı bulanların oranının % 73'e
vardığı görülmektedir.
Bu soruya verilen cevaplar öğretimin mezuna kuruluşunda iti­
bar sağlayıp sağlamadığı sorusuna verilen cevaplarla karşılaştırm a­
lı bir değerlendirmeye gidildiği takdirde mezunların % 53 ünün öğ­
retimin kuruluşların da kendilerine bir itibar sağlamadığını belirt­
melerine karşılık % 73 ünün edindikleri bilgileri kuruluşlarında
kullanma imkânı buldukları görülmektedir.
Buna göre mezunların yüksek bir oranı idarenin yeteri kadar
ilgi göstermemesine rağmen öğrendiklerini fiilen kullanma çabası
göstermişler ve kullanmışlardır.
îkinci soru «Enstitüde öğrendiklerinizi kuruluşunuz dışında
kullanabildiniz mi?» sorusu idi. Buna aşağıda görüldüğü gibi me­
zunların % 51'i (291) olumlu cevap vermektedir. Mezunların H 51'inin Enstitü öğretiminden edindikleri bilgiyi kuruluşları dışında da
kullanmış olmaları âmme idaresi öğretiminden elde edilen yararla­
rın kuruluşlar dışına taşan yaygın bir etki alanına sahip bulun­
duğunu göstermesi bakımından ilginçtir.
Aşağıdaki cetvel bu durumu belirtm ektedir:
Cevaplar
Kullandım
Kısmen kullanabildim
Kullanmadım
Mezun Sayısı
167
124
285
Oran %
29
22
49
101
Mezunların Enstitü öğreniminden sağladığı yararları tespit ma­
hiyetindeki on iki som ve cevapları aşağıda özetlenmiştir :
«Mezuniyetten sonra işinizde olumlu b ir değişiklik oldu mu?»
sorusuna % 46 (268) oldu, % 54 (308) olmadı şeklinde cevap vermiş­
tir. Bu sonuç idarenin mezunlara yeterince ilgi göstermediği husu­
sunda daha önce varılan yargıyı büyük ölçüde doğrulamaktadır.
Mezunun Enstitüden mezuniyetinden sonra işinde olumlu bir
değişiklik olan haller bu değişikliğin Enstitü programına katılmak­
tan mı ileri geldiği yoksa başka nedenlere mi dayandığı hususu araş­
tırılmış, bu amaçla mezunlara «Mezuniyetten sonra işinizde olumlu
bir değişiklik olduysa bunda Enstitü öğrenimine katılmanızın etkisi
var mı ?» sorusu yöneltilmiştir. Buna 224 kişi «var» şeklinde olumlu
cevap vermiştir. Enstitünün etkisi olmadığını söyleyen 150 kişidir.
224 kişinin bu değişiklikte Enstitü öğretim programına katılmanın
etkisi olduğunu ifade etmesi ilginçtir. İşlerinde olumlu bir değişik­
lik olduğunu söyliyenlerin sayılarının yukarda 268'i bulmasına kar­
şılık, bu değişiklikte Enstitünün rolü olup olmadığı sorusuna olum­
lu ve olumsuz cevap verenlerin 268'i aşmasının bu hususta verilen
cevapların gerçekliği konusunda tereddüt uyandırması mümkündür.
TODAİE Genel Öğretim ve Yetiştirme Programınm Mezunlara
Sağladığı Yararlar Hakkmda Kamu Oyu Liderleri ve İdarecilerin
Görüşleri
Bu bölümün bundan önceki kısmında genel öğretim ve yetiştir­
me programının mezunlara sağladığı yararlar hakkında bizzat me­
zunların görüşleri aksettirilmeye çalışılmıştı. Bu kısımda aynı so­
run başka bir açıdan ele alınmış ve kamu oyu liderleri ile idarecile­
rin bu konudaki görüşlerinin yansıtılmasına çaba gösterilmiştir.
Bu konudaki görüşleri tespit etmek amacıyla yönetilen birinci
soru ş u d u r:
«Enstitü mezunları idarece, verilen öğretimle ilgili alanlarda
çalıştırılıyorlar mı? Çalıştırılıyorlarsa başarı sağlıyorlar mı?» Bu
soruyu kamu idaresine mensup olmayan 6 lider bilmediklerini belir­
terek cevaplandırmışlardır.
Bir kamu oyu lideri bu konunun incelenmesi gerektiğini ileri
sürmüş, üniversiteye mensup olaû biri de konunun açıklıkla ortaya
102
çıkması için bir araştırm a salık vermekle beraber kendi kanısını da
belirtmiş bulunmaktadır.
Bir idareci de bunun kendi kuruluşu için mümkün olmadığını
ifade etmiştir. Mezunların kendi alanlarında çalıştırıldığını ifade
eden liderler üç kişiden ibarettir.
Bunların verdikleri cevaplar aşağıda özetlenm iştir:
1. Benim mesleğimde olanlar - kaymakamlar - çalıştırılıyor ve
başarılı oluyorlar.
2. Eğer pozisyonları aldıkları eğitime uygunsa çalıştırılıyorlar.
3. Bazan çalıştırılıyorlar, bazan çalıştırılmıyorlar.
Çalıştırılmadıklarını veya çoğu zaman çalıştırılmadıklarını ifa­
de edenler, yani soruya olumsuz cevap verenler olumlu cevap ve­
renlerin iki katından fazla olup sekiz kişidir. Ancak bu soruya veri­
len cevapların hepsi kesin olarak olumsuz değildir. Bu cevaplar aşa­
ğıda özetlenm iştir:
1. Bu kimseler alanları dışında çalıştırılıyorlar.
2. Hayır.
3. İdarede mezunlara aldıkları eğitimi değerlendirebilecekleri
bir statü ve imkân tanınmamaktadır.
4. Genel olarak çalıştırılmıyorlar.
5. Çoğu kez hayır.
6. Bizde çalıştırılmazlar.
Üzerinde durulan b ir sorun da mezunların çalıştırıldıkları gö­
revlerde başarılı olup olmadıkları ile ilgiliydi ve bu birinci sorunun
ikinci kısmını teşkil etmekteydi. Soru hakkında görüş ileri süren
11 kişiden 3 u olumlu cevap vererek başarılı olduklarını ifade etmiş­
tir. Bir kişinin kanısı olumsuzdur. Diğer birisi bazan başarılı, ba­
zan başarısız olduklarını söyliyerek bu iki fikir arasında yer almış­
tır. Beş kişi ise sorunun bu kısmını cevapsız bırakmıştır. Çünkü bu
hususta fikri olması gereken idare mensubu kamu oyu liderlerinin
çoğunluğu bu sorunun birinci kısmına verdikleri cevaplarla mezun­
ların kendi alanlarında çalıştırılmadıklarını ifade etmiş bulunmak­
tadırlar.
Bu konuda kamu oyu liderlerine yöneltilen ikinci soru : «Ensti­
tü mezunları idarenin kendilerinden beklediklerini verebiliyorlar
mı ?» şeklindedir. Bu soruyu 6 kişi bilmediğini söyliyerek cevaplan­
dırmıştır. Bunlardan bazıları mezunlarla temasta olmadıkları için
103
bu konuda bir şey bilmediklerini söylemişlerdir. Cevapların geriye
kalan üçte ikisini aşağıdaki şekilde tasnif etmek müm kündür :
I kişi neticenin henüz alınmadığını söyleyerek bu konuda bir
süre daha beklemenin doğru olacağını ima etmiştir.
8
kişi mezunların değişik ölçülerde başarılı olduklarını, değişik
kuvvetteki ifadelerle belirtmiş bulunmaktadırlar. Bunlar arasında
başarının sınırlı ve istenilenden çok daha az olduğunu söyleyenler
olduğu gibi başarıdan tatm in hissi duyanlara kadar görüşlerini çe­
şitli m üanslar halinde ifade edenler vardır. Bu cevaplar arasında
başarıyı gölgeleyen etkenleri açıklayanlar çoğunluktadır. Başarıyı
sınırladığı ileri sürülen etkenler aşağıdaki şekilde belirtilmektedir :
1. Mezunlara öğrenimlerine uygun görevler verilmemesi.
2. Amirlerin Enstitüde öğretim görmüş memurları kıskanma­
ları.
3. Bir yıllık öğretimin yeterli olmaması.
4. Mezunların yetişmelerinin idarenin isteklerine tam anlamıy­
la cevap verecek durumda olmaması.
5. İdarenin kendine yararlı elemanları göndermemesi.
Buna göre başarıyı kısıtlayan etkenler hem idareden hem de
Enstitüden ileri gelmektedir. Geri kalan 3 kamu oyu lideri açık ve­
ya kapalı ifadelerle Enstitü öğretiminin başarısız olduğunu ifade et­
miş bulunmaktadırlar. îleri sürdükleri nedenler de başarıyı sınırla­
dığı ileri sürülen etkenlere çok yakındır.
Aynı konuyla ilgili olarak baş idarecilere sorulan «Mezun Ens­
titü eğitiminden sonra İdarî mevkilerde veya planlama, eğitim, or­
ganizasyon ve metot, personel idaresi gibi uzmanlık dallarında fii­
len çalıştırılıyor mu?» sorusuna verilen cevapları şöyle sıralayabi­
liriz :
II baş idareciden beşi mezunların bu görevlerde fiilen çalış­
makta olduğunu belirtmiş, bir baş idareci bu konuda hiç bir fikri
olmadığını ileri sürmüştür. Fiilen bu görevlerde çalıştırılmayan beş
mezunun çahştırılmayış nedenleri baş idareciler tarafm dan şu şe­
kilde açıklanmıştır :
1. Mezunun görevi bir ihtisas görevidir. Bu yukarıda sayılan
görevler için kadro mevcut değildir.
2. Mezun halen m üfettiştir ve bu alanda istikbal vadetmektedir, başka bir görev alması düşünülemez.
104
3. Bu branşlar kurumda mevcut değildir.
4. Mezunun kendi kurumunda olduğunu bilmediğini belirten
bir baş idareci de bu görevleri ifa edecek elemanların kuruluşunda
kolaylıkla bulunduğunu ileri sürmektedir.
Yukarıdaki soruya verilen cevapları açıklığa kavuşturmak ve
kontrol etmek amacıyla baş idarecilere aynı konuda b ir başka soru
daha sorulmuştur, «idareyi geliştirme konusunda Enstitü mezunla­
rı faydalı oluyor mu?» şeklindeki bu soruya verilen cevaplar aşağı­
daki şekilde özetlenebilir :
Bir baş idareci «faydalı olmuyorlar», bir diğeri «şöyle böyle
oluyorlar», bir diğeri de «faydalı oluyorlar denemez» ifadelerini kul­
lanarak Enstitü mezunları hakkında olumsuz ya da olumsuz olarak
yorumlanabilecek görüşler belirtmişlerdir. Baş idarecilerden b ir di­
ğeri de kurürriunda idareyi geliştirme konusunda pek çok başarılı
personeli bulunduğunu belirtmekle beraber bunların Enstitü mezu­
nu olup olmadıklarını bilmediğini söylemektedir.
idareyi geliştirme konusunda Enstitü mezunlarının başarılı ol­
duklarını söyleyen baş idarecilerin sayısı 7'dir. Mezunların bu ko­
nudaki başarılarını belirtmek için bir baş idareci, mezunun «perso­
nel konusunda ıslâhata ait çalışmalar yaptığını», bir diğeri «mev­
zuata daha vakıf» olduğunu ileri sürmektedir.
Mezunun aldığı öğretimi kuruluşunda kullanma imkânını bula­
madığı takdirde nasıl b ir davranış gösterdiğini tespit amacıyla aşa­
ğıdaki soru soru lm u ştu r:
«Enstitü mezunlarından kuruluşunuzu terkeden var mı ? Varsa
nedenleri ?».
5
baş idareci içinden 2’si soruyu «bilmiyorum», biri «hatırlamı­
yorum» biri «zannetmiyorum», bir diğeri de «özel bir bilgim yok»
şeklinde cevaplandırdıkları için cevapların yeterince değerlendiril­
mesi zorlaşmaktadır. Geri kalan 5 idareci mezunların kurum u terketmediklerini söylemişlerdir. Kurumu terkeden mezunun kurumundaki baş amir ise terk etme nedenini maddi tatminsizliğe bağ­
lamıştır.
Görüldüğü gibi baş idarecilerin hemen hemen tamamı ya me­
zunların kurum lanın terketmediklerini ya da bu konuda bilgileri
olmadığını ifade etmiş bulunmaktadır.
105
Aynı konuda ilk amirlere sorulan «Enstitü eğitiminden sonra
mezunun idaredeki yerinde olumlu bir değişiklik oldu mu ve deği­
şiklikte Enstitü mezunu bulunmasının etkisi oldu mu?» şeklindeki
iki soruya verilen cevaplar aşağıda belirtilm iştir :
ilk soruya dört kişi olumlu cevap vermiş, yani mezunun idare­
deki yerinde olumlu bir değişiklik olduğunu ifade etmiştir. Beş ilk
amir, mezunun Enstitüden idareye dönmesinden sonra terfi anlamı
taşıyan bir görev veya unvan değişikliğine işaret etmişler, ancak bu­
nun kesinlikle Enstitüde verilen öğretim sonucu olduğunu ifade et­
memişlerdir, ifadelerden mezunların idaredeki yerlerindeki değişik­
lik nedeninin daha ziyade normal terfi ya da görev değişikliği gibi
idari işlemler sonucu olduğunu sezinlemek mümkündür. Bir ilk
am ir bu hususta bilgisi olmadığını, bir diğeri de Enstitü öğretimin­
den sonra mezunun idaredeki yerinde olumlu bir değişiklik olmadı­
ğım belirtmiş, biri bu soruya cevap vermemiş, biri de «mezunun
mezuniyetinden beri çok zaman geçtiği için görev değişikliği ile Ens­
titüden mezun oluşu arasmda bir ilişki kuramadığım ifade etmiştir.
Birinci soruya olumlu cevap veren dört kişinin de dahil olduğu
6 kişi 2'inci soruya da olumlu cevap vermiş, yani mezunun idarede­
ki yerindeki olumlu değişiklikte Enstitü mezunu bulunmasının et­
kisi olduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca bir kişi Enstitü mezunu ol­
manın diğer aynı şartları haiz talipler arasındaki seçimde tercih se­
bebi olduğunu, bir kişi de mezunun «tetkik ve tahkik işlerini de da­
ha tertipli yaptığından» bahisle bu olumlu etkiye işaret etmişlerdir.
Bir kişi Enstitü mezunu olmanın herhangi bir etkisi bulunma­
dığını söylemiş, iki kişi fikir beyan etmenin zorluk ve imkânsızlığı­
na değinmiş; bir kişi olumlu ya da olumsuz bir etkiden bahsetme­
nin mümkün olamıyacağını belirtmiş, bir kişi de hiç cevap verme­
m iştir.
13 kişiden 9 u mezunun çalıştığı idareye dönüşünde yerinde
olumlu bir değişiklik olduğunu ifade etmiş ve değişikliği Enstitü
mezunu olma nedenine bağlamıştır.
Genellikle ilk amirler idaredeki yerlerindeki olumlu değişiklik­
le Enstitü mezunu olma arasmda geçerli bir nedensellik ilişkisi ol­
duğunu kabul etmekte, daha açık bir deyimle Enstitü mezunları için
idari kademelerdeki olanakların diğer adaylara göre daha elverişli
olduğunu kabul etmektedir.
106
İdareyi geliştirme konusunda mezunlarm faydalı olup olmadık­
ları sorusuna ilk kademe amirlerinden 6'sı «oluyor» şeklinde cevap
vermişler, 3’ü oluyor demekle birlikte örnek de vermişlerdir. Bu
örneklerden biri maiyeti kontrol, diğeri özellikle yönetmelik hazır­
lama, bir diğeri halkla ilişkiler konusuyla ilgilidir. Böylece ilk âmir­
lerin 9 u mezunların idareyi geliştirme konusunda yararlı olduğunu
belirtmiş olmaktadır.
Bir ilk amir «olmadı denemez», bir diğer am ir de «olabilir an­
cak faydalı olma derecesi çalışdığı yere ve kendisine verilen yetkiye
bağlıdır» şeklinde kesin olmayan ifadeler kullanmışlardır.' Diğer bir
ilk amir mezunun denenmediğini, bir diğeri de kuruluşta yalnız bir
mezun olduğunu ileri sürerek genellemeye gidemiyeceğini belirtmiş­
tir.
Bu durumda ilk kademe amirlerinin görüşlerinin, genellikle
mezunlarm idareyi geliştirme konusunda faydalı oldukları merke­
zinde bulunduğu ileri sürülebilir.
«Mezun, Enstitü öğreniminden sonra idari mevkilerde veya
plânlama, eğitim, O ve M veya personel idaresi gibi uzmanlık dalla­
rında fiilen çalıştırılıyor mu? Fiilen çalıştırılmıyorsa sizce neden­
leri?» sorularına verilen cevapları şöylece sıralayabiliriz :
9
kişi mezunun fiilen çalıştırılmadığını söylemişler ve şu ne­
denleri ileri sürmüşlerdir.
1. Kuruluşta yalnız bir mezun var, o da başka bir işte çalışı­
yor.
2. İştigal konusu farklı.
3. Kendisi şube m üdürü olduğu için çalışamıyor.
4. Müfettiş olduğu için çalışamıyor (2 kişi).
5. Yüksek kademe idarecileri bu konuda anlayış göstermediği
için mümkün olmuyor.
Bir neden ileri sürmeyen iki kişiden biri hiç cevap vermemiş,
diğeri ise «bunu idare bilir ben cevap veremem» ifadesini kullan­
mıştır.
İki kişi mezunlarm geçici olarak bu görevleri ifa ettiklerini, iki
kişi de mezunların bu görevlerin hepsini yaptıklarını söylemiştir.
Bu soruya verilen cevaplar Enstitü mezunlarının mezuniyeti ta­
kiben kuruluşlarına döndükleri zaman genellikle Enstitüdeki eği­
107
timlerine uygun uzmanlık dallarında çalışmadıklarını gösterir nite­
liktedir.
Genellikle Enstitü mezunlarının yararlı olduklarını kesinlikle
ifade eden ilk amirler; bunların Enstitü eğitimine uygun görevler­
de çalıştırılmadıklarım ifade etmek suretiyle mezunlardan gerçek
anlamda yararlanmak olanağından mahrum olduklarını da farkına
varmadan belirtmiş olmaktadırlar.
İlk amirlerin çoğunluğu (9 kişi) mezunların dairelerine dön­
dükten sonra yönetim mevkilerinde veya plânlama, eğitim, O ve M
personel idaresi gibi uzmanlık alanlarında çalışmadıklarını belirt­
mişlerdir. Diğer taraftan yine ilk amirlerin çoğunluğu (yine 9 kişi)
mezunların idareyi geliştirmekte olumlu faaliyette bulunduklarını
belirtmişlerdir. İlk amirlerin bu iki ayrı konu vesilesiyle beliren gö­
rüşlerinde bir çelişme bulunduğu izlenimi, uyanmaktadır. Zira eği­
tim, plânlama, O ve M ve personel idaresi gibi uzmanlık alanların­
da ve bu çalışmalara yön verecek yönetim mevkilerinde görevlendi­
rilmeyen mezunların bu uzmanlık alanlarıyla yakından ilişkisi olan
idareyi geliştirme çalışmalarında nasıl olup ta «olumlu faaliyette
bulunduklarını» izah etmek kolay olmamaktadır. Bununla birlikte
bilinen bir gerçektir ki Enstitü mezunları bu görevlerde bulunmasalar bile idareyi geliştirme ile ilgili çalışmalarda öncelikle görev­
lendirilmektedirler. Bu da göstermektedir ki idare özellikle idareyi
geliştirme çalışmalarında Enstitü mezunlarına artan bir önem ver­
me eğilimindedir. Gerek baş idarecilerin gerek ilk amirlerin yapılan
mülâkat sonuçlarına göre Enstitü mezunlarının idareyi geliştirme
çalışmalarında olumlu faaliyette bulundukları hususunda aynı fikir­
de olmaları yukardaki gözlemi kuvvetlendirmektedir.
Yukarıdaki soruya verilen cevapları kontrol etmek amacıyla
ilk amirlere şu soru yöneltilmiştir :
«Enstitü mezunlarından kuruluşunuzu terkedenler var mı?
Varsa nedenleri?» Bu soruya 10 ilk amir «kuruluşu terkeden yok­
tur», 1 ilk amir «bilmiyorum» şeklinde cevap vermiş, iki ilk amir
ise kuruluşu terketme nedenini malî tatminsizlik olarak göstermiş­
lerdir.
Bundan önceki soruya verilen cevaplar ile bu cevapları karşı­
laştırdığımızda bazı çelişmelerin de mevcut olacağı ihtimali ortaya
çıkmaktadır :
Enstitü mezunları uzmanlıklaryla ilgili görevler ifa etmemekle
108
beraber bulundukları kuruluşlardan ayrılmamaktadırlar. Bu durum
yukarda etraflı bir şekilde belirtildiği gibi mezunların idareyi geliş­
tirme ile ilgili görevlere atanmadıkları hallerde bile söz konusu
alanlarda görevlendirilerek tatm in edildiklerini doğrulayıcı şekilde
yorumlanabilir. Ayrılmaların az oluşunda bunun da etkisi olabile­
ceği düşünülebilir.
Mezunların Enstitü öğretiminden sonra görev durumlarıyla il­
gili hususları tespit için personel müdürlerine de diğer iki idareci
grubuna yöneltilen sorulara benzer sorular yöneltilmiştir. Bu som ­
lardan birincisini teşkil eden «Enstitümöğretiminden sonra mezunun
idaredeki yerinde olumlu bir değişiklik oldu mu?» Değişiklik olduy­
sa bu değişikliklerde sizce Enstitü mezunu olmasının etkisi var mı­
dır? Değişiklik olmadıysa sizce nedenleri?» som larına verilen cevap­
lar aşağıdaki şekilde özetlenebilir :
Bu soruyu 3 personel m üdürü «bilmiyorum» üçü «hayır», biri
«mezun olduktan sonra teşkilâta geldi», bir kişi «Enstitü mezunu ol­
duğunu sonradan öğrendik, diğer üçü de «evet» şeklinde cevaplan­
dırmışlardır.
Mezunun idaredeki yerinde olumlu b ir değişiklik olmadığını
söyleyen personel müdürlerinden biri, mezuna fırsat verilmediğini,
idarece kendisinden bir şey istenmediğini, kuruluşta dar ve belirli
kalıpların dışına çıkmanın mümkün olmadığını, mezunun da kendi­
liğinden bir yenilik teşebbüsünde bulunmadığını belirtmektedir.
Mezunun Enstitü öğretiminden sonra idaredeki yerinde olum­
lu bir değişiklik olduğunu ifade eden personel m üdürlerinin bu de­
ğişikliğin nedenleri hakkmdaki cevapları ise pek kesin değildir. Bir
personel m üdürü şüpheli bir ifadeyle «herhalde» demekte, bir diğe­
ri Enstitü mezunu olmasının bu değişikliğin nedenlerinden birisi ol­
duğunu söylemekle beraber bunun önemli bir neden olmadığını da
eklemektedir. Bir diğeri ise mezunun bilgisinde b ir artış olduğunu
ileri sürmekte, ancak bu bilgi artışında Enstitünün etkisi konusun­
da kesinlikten kaçınmaktadır.
Görülüyor ki hiç bir personel m üdürü Enstitü mezunu olmakla
mezunun idare içindeki yerinde olumlu değişiklik olması arasında
tam bir ilişki görmemektedir.
Personel m üdürlerinin mezun Enstitü öğretiminden sonra ida­
ri mevkilerde veya plânlama, eğitim, organizasyon ve metot veya
109
personel idaresi gibi uzmanlık dallarında fiilen çalıştırılıyor mu?
Çalıştırılıyorsa sizce nedenleri? sorularına verdikleri cevaplar şöy­
ledir : 6 personel m üdürü mezunların fiilen bu görevlerde çalışma­
dığını, 2 personel m üdürü çalıştırılıp çalıştırılmadığını bilmedikle­
rini ifade etmişlerdir.
. ,
Soruda sorulmamakla beraber üç personel m üdürü mezunların
bu görevlerde çalışmaması nedenlerini de açıklamışlardır. Biri me­
zunun kendi görevinden alınmasının mümkün olmadığını, diğeri de
mezunun ihtisas görevinde olduğunu, bu sebeple görevinin değiştirilemiyeceğini ileri sürmüşlerdir. Bir diğeri de mezunun halen ça­
lıştığı serviste daha verimli olduğunu ve esasen bu alanlarla ilgili
servislerin yeni kurulduğunu ifade etmektedir. Evet diyen üç perso­
nel m üdürünün biri mezunun bu görevlerde çalıştırılmasıyla Ensti^’
tü mezunu olması arasındaki ilişkiye hiç değinmemiş, diğer ikisi
ise böyle bir ilişkinin mevcut olmadığım belirtm işlerdir.
«Memur kuruluşunuza geldiği zaman Enstitü mezunu muydu?»
sorusuna personel müdürlerinden üçü «evet», yedisi «hayır, biri de
«bilmiyorum» şeklinde cevap vermiştir. «Hayır» şeklinde cevaplandırılanlarm biri mezunun iş isteme dilekçesinde Enstitü mezunu ol­
duğuna dair bir bilgi bulunmadığını ve sicil özetinde de böyle bir
bilgiye rastlanmadığını ilâve etmiştir. Bu ifade «hayır» şeklindeki
cevapla uyumlu bir açıklama olmakla birlikte verilen cevaplara sa­
dık kalınmak için ayrıca belirtilmiştir.
«Mezun, mezun olduktan olduktan sonra kuruluşa girmişse
kendisinin işe alınmasında Enstitü mezunu olmasının etkisi olmuş
mudur ?» sorusuna 8 kişi «hayır», bir kişi «evet», b ir kişi «bilgim
yok» şeklinde cevap vermiş, «bir kişi de mezunun kuruluşta çalışır­
ken Enstitüye devam ettiğini» belirtmiştir.
Bu cevaplar personel müdürlerinin mezunlarm memuriyete gi­
rişlerinde Enstitü mezunu olmalarının bir etkisi bulunmadığı kanaatında olduklarını ortaya koymaktadır.
«Mezunun Enstitüye eğitime gönderilmesinde etkiniz oldu mu?»
sorusuna 9 personel m üdürü olumsuz cevap vermiş, iki personel
müdürü hiç cevap vermemiştir. Baş idareci ve ilk amirlerin de bu
soruya aynı şekilde cevap verdikleri dikkate alınırsa genellikle ida­
recilerin, personelin Enstitüye gönderilmesinde etkileri olmadığı
söylenebilir.
110
özellikle işgücü planlaması, hizmet için eğitim, personel tedariki
gibi belli başlı personel işlemlerini geçerli objektif ve kurum ihti­
yaçlarına uygun olarak yürütmekten sorumlu olan personel m ü­
dürlerinin Enstitüye eleman göndermekte hemen hiç etkilerinin ol­
mayışı açıklanması güç bir durumdur.
Çeşitli kademelerdeki idarecilere mezunların Enstitü öğretimin­
den sonra yönetim mevkilerine ve idareyi geliştirmeyle ilgili uzman­
lık dallarına atanıp atanm adıklarını tespit etmek amacıyla sorulan
sorulara genellikle olumsuz cevap verildiği yukarıda belirtilmişti.
Bu iki grup soruya verilen cevaplar arasında yakın bir ilişki gör­
memek mümkün değildir. Çünkü memurun Enstitüye gönderilişin­
de belirli amaçlarla hareket etmeyen ve memurun geliştirilmesi için
bir programa sahip olmayan idarecilerden atanma sırasında me­
m urun Enstitüde gördüğü öğretimi gereği gibi değerlendirmelerini
beklemek güçtür.
m
VII. B Ö L Ü M
MEZUNLARIN TODAİE, TODAİE MEZUNLARI BİRLİĞİ VE
KENDİ ARALARINDAKİ İLİŞKİLER HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ
Mezunlann TODAİE ile İlişkileri Hakkındaki Görüşü
Bu konuda mezunlara yöneltilen «Enstitü ile m ezunlan arasmdaki ilişkileri nasıl buluyor sunuz?» sorusuna 72 mezun «iyi idi»
şeklinde cevap vermiş, ilişkileri zayıf bulan 506 mezun ise aşağıdaki
cetvel de sıralanan cevap şıkları üzerinde durmuşlardır.
İleri Sürülen Tedbirler
Enstitü, TODAÎE Mezunları Birliğini maddî yardımlarla
canlandırmalı
EInstitü, mezuaılarm dairelerindeki durumlarını izleyerek
onların yönetici sınıfa girebilmelerini sağlamalı
Enstitü, mezunların edinmiş olduğu bilgilerden uygulanan­
lar ile uygulanmıyanları tespitle bunlardan faydalanmalı
Enstitü tarafından konferans, seminer, açık oturum ve kurs
gibi eğitim faaliyetleri tertiplenerek mezunlar davet edilmeli
Enstitü yayınları mezunlara gönderilmeli
Enstitü yayınlarına mezunların yazı vermesi sağlanmalı
Enstitünün geliştirilmesinde mezunların fikirlerinden yarar­
lanılmalı
İlgi mezunlardan gelmeli
TODAİE Mezunları Birliği Âmme İdaresi Bültenine ortak
edilmeli
TODAÎE Mezunları Birliği için bir lokal açılmalı
Mezunlar İdarî konulardaki eserlerden Enstitüye gönderme­
li, bunlar Enstitüce değerlendirilmeli
Yabancı memleketlerle Türkiye, arasındaki bilimsel müba­
dele programından mezunlar da yararlandırılmalı
Yılın belirli günlerinde sosyal toplantılar ve geziler ya­
pılmalı
Yöneltilen
Tercih Sayısı
66
176
92
314
359
106
107
44
32
101
76
98
157
113
Görüldüğü gibi; en fazla tercih yönetilen cevap şıklan sırasıyla
Enstitü yayınlarının mezunlara gönderilmesi (359 tercih) Enstitü
tarafından konferans, seminer, açık oturum ve kurs gibi eğitim faa­
liyetleri tertiplenerek mezunların davet edilmesi (314 tercih) şıkla­
rıdır.
Enstitü yayınlarına mezunların yazı vermesi-sağlanmalı cevap
şıkkına yöneltilen tercihlerin sayısı da oldukça yüksektir.
Mezunların İdarî konulardaki eserlerinden Enstitüye gönderme­
leri ve bunların Enstitü tarafından değerlendirilmesi cevabına yö­
neltilen tercihler pek fazla olmamakla birlikte, (76 tercih) yukarda
değindiğimiz şıklarla bir arada ele alındığında mezunların büyük
çoğunluğunun Enstitünün eğitim ve yayın faaliyetlerine daha geniş
ölçüde katılma isteğinde oldukları ve bu konularda Enstitü ile işbir­
liğine taraftar olduklarım gösterir.
Oldukça önemli sayıda tercihin yöneltildiği bir diğer tercih ise
Enstitünün, mezunların dairelerindeki durumlarım izleyerek onla­
rın yönetici sınıfa girebilmelerini sağlaması şeklindedir.
Mezunların bu ihtiyacı duymaları, bir yandan dairelerin Ensti­
tü mezunlarını yönetici olarak kullanmak konusundaki istek ya da
çabalarının yetersizliği, öte yandan Enstitünün yönetici sınıfa gire­
cek nitelik ve yetenekteki eleman yetiştirme konusundaki başarısı
üzerinde durulmasının gerektiğini göstermektedir. Daha önce üzerin­
de durduğumuz ve Enstitü ile Enstitüye öğrenci gönderen kuruluşlar
arasında kurulması gereğine değindiğimiz ilişkiler konusuyla ilgili
olan bu husus oldukça önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır.
Enstitünün mezuna sağladığı bilgilerden uygulananlar ile uygulanamıyanları tesbitle Enstitünün bunlardan faydalanması cevap
şıkkına yönetilen tercihler de oldukça fazladır. (92 tercih). Enstitü­
nün bu konuyu incelemesi ve eğitim programlarını buna göre yeni­
den gözden geçirmesi şeklinde yorumlanabilecek bu cevap ile biraz
yukarda değinilen ve mezunların yönetici sınıfa girebilmeleri konu­
sunda gayret göstermesini istiyen cevap mezunların mezuniyetten
sonra Enstitünün kendileriyle daha fazla ilgilenmesini istediklerini
göstermektedir.
Bu ilginin yabancı memleketler ile Türkiye arasındaki bilimsel
mübadele programından mezunların da yararlandırılması şeklinde
ele alan tercihlerin sayısı da oldukça önemlidir (98 tercih).
114
Ayrıca mezunların Enstitünün TODAÎE Mezunları Birliğine (es­
ki adıyla Mezunlar Derneği) maddî yardım yapması, lokal açılması
ve yılın belirli günlerinde sosyal toplantılar ve geziler yapılması is­
teğinde oldukları da görülmektedir.
Bu cevap şıkları dışında kalan en belirgin teklifler ise «Mezun­
lar Enstitü faaliyetlerine bizzat anket yaparak, konferans vererek
ve fikir beyan ederek katılmalı» ve «Enstitü kendini tanıtmalı» şek­
linde ifade edilmişlerdir.
Mezunların TODAİE Mezunlan Birliği ile Mezunlar Arasmdald
İlişMleri Hakkındakl Görüşü
Bu görüşler derneğin faaliyetlerini artttırm ası ve mezunlarla
ilişkisini daha yaygın ve kuvvetli hale getirmesi şeklinde ortaya çık­
maktadır.
En fazla üzerinde
nebilir :
durulan fikirler
aşağıdaki şekilde özetle­
1. Dernek konferanslar, açık oturum lar, eğlenceler ve diğer
toplantılar düzenlenmeli.
2. Demek daha aktif olmalı, varlığını hissettirmeli ve faaliyet­
lerini mezunlara devamlı şekilde duyurmalı.
3. Dernek mezunlarla ilişki kurmalı, haberleşmeyi sağlamalı,
adreslerini ve durumlarını devamlı şekilde izlemeli, hakla­
rım her zaman savunmalı.
4. Demeğin b ir yayın organı olmalı veya haberleşmede bülten,
broşür, albüm gibi vasıtalardan faydalanmalı.
5. Derneğin belirli bir yeri, lokali, kütüphanesi ve tesisleri ol­
malı.
6. Dernekle Enstitü arasında sıkı ilişki ve işbirliği olmalı ve
dernek, mezunlarla Enstitü arasında köprü vazifesi görmeli.
7. Bütün mezunlarm derneğe üye olması sağlanmalı.
8. Dernek yurt içi ve yurt dışı geziler düzenlenmeli.
ilS
Mezunlann kendi aralanndaki ilişkilerin geliştirmesi hakkındaki görüşü.
Bu ilişkilerin geliştirilmesiyle ilgili görüşleri saptamak için me­
zunlara sorulan «Mezunların kendi aralarındaki ilişkileri geliştirme­
leri nasıl mümkün olur?» şeklindeki soruya verilen cevaplar aşağı­
da gösterilm iştir:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Enstitü aracılığı ile
Dernek aracılığı ile,
Demek ve Enstitünün işbirliği ile,
Yapılacak her çeşit toplantı ile,
Enstitü yayın organı ile,
Lokal ile.
Görülüyor ki bu konuda mezunlar teşkilât olarak Enstitü ve
TODAÎE Mezunları Birliğini düşünmekte; toplantı, yayınlar ve loka­
li de etkili araçlar olarak ele almaktadır.
Enstitü nün yayınları ve eğitim programlarıyla gerekli ortamı
zaten hazırlayacağı düşünülürse bu konuda daha çok gayri resmî
bir ilişki kurabilecek teşkilâtın TODAÎE Mezunları Birliği olduğu
söylenebilir.
116
VIII.
B Ö L Ü M
TODAİE’NÜN AMAÇLARI, GÖREVLERİ VE TEŞKİLÂTI
TODAÎE'nün amaçları, görevleri ve teşkilâtındaki gelişmeler
aşağıdaki sırayla incelenmiştir :
1. TODAÎE'nün kuruluş öncesine ait görüşler,
2. 7163 sayılı TODAİE Kuruluş Kanunu,
3. Çeşitli İdareyi Geliştirme Programlarında TODAÎE hakkın­
da görüşler,
4. 7163 sayılı kanunda değişiklik yapılması yönünde ortaya çı­
kan eğilimler.
Bu tarz bir ele alış, TODAÎE'nün statüsü bakımından kronolo­
jik bir sıra içinde, Enstitünün tarihçesi, hukukî dayanağı, mevcut
ve ortaya yeni çıkan ihtiyaçlar karşısında eksik ve hatalı yanlarını
tespit ve giderilmesi konusundaki görüşleri de kapsayarak sorunun
bütünüyle ele alınmasını sağlamaktadır.
TODAİE'nün Kuruluş Öncesine Ait Görüşler
6319 Sayılı Kanun ve 1 Sayılı Ek Anlaşma
3
Mart 1954 tarih ve 6319 sayıh kanun Türkiye ve Orta Doğu
Âmme İdaresi Enstitüsü'nün ihdası hususunda Türkiye Hüküme­
tiyle Birleşmiş Milletler Teknik Yardım idaresi arasında 8 Mayıs
1952 de N ew -Y ork'ta imzalanan (1) sayılı «Teknik Yardım Ek An­
laşması» m onaylamakta ve geçici maddesiyle de Anlaşma gereğin­
ce kurulmuş bulunan Âmme İdaresi Enstitüsünün Teşkilât Kanu­
nu çıkıncaya kadar idaresiyle gelir ve giderlerinin Anlaşma gere­
ğince Türk ve Birleşmiş Milletler Uzmanlarından teşekkül eden
Etüt Grubu tarafm dan hazırlanan 6 Eylül 1952 tarihli raporda tes­
pit edilen esaslara göre yürütüleceğini hükme bağlamaktadır.
117
Sözü edilen 1 sayılı E k Anlaşma 8 Mayıs 1952 tarihinde imza­
lanmış olup, Teknik yardım temini hususunda Türkiye Hükümeti ile
Birleşmiş Milletler, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilâtı, Mil­
letlerarası Sivil Havacılık Teşkilâtı, Milletlerarası Çalışma Teşkilâtı
ve Dünya Sağlık Teşkilâtı arasındaki Esas Anlaşmaya ek teşkil et­
mektedir.
Ek anlaşma, «genellikle âmme hizmetleriyle ilgili eğitimin geliş­
tirilmesi ve özellikle Türkiye ve Orta Doğu için ileri eğitim olanak­
ları sağlamak üzere, Türkiye'de bir Âmme İdaresi Enstitüsü kurmak
isteğiyle üzerinde m utabakata varılan hususları 4 madde halinde ele
almaktadır.
Birinci maddede, Birleşmiş Milletlerin, en kısa zamanda, 1952
yılı içimde başlayacaık en aşağı altı aylık b ir sür© için. Enstitünün ku­
rulması ve genel olarak âmme hizmetleriyle ilgili eğitimin gelişti­
rilmesi hususundia Hükümet ve Ünivensdte ilgilileriyle görüşmeler­
de ve hazırlık incelemelerinde bulunacağı; bu amaçla kurulacak
bir etüt grubunun ve bir âmme idaresi seminerinin porgrammm
uygulanmasına yardım edeceği; Enstitünün kurulması ve örgütlen­
mesine yardım etmek ve hizmet süresi ilk altı aydan öteye uzatıl­
dığı takdirde ko - direktör ve lektör olarak çalışmak üzere b ir (eks­
per» sağlayacağı belirtilmekte; ayrıca yine Birleşmiş Milletlerin
Türkiye ve Orta Doğu da âmme hizmetlerine müteallik eğitimin ge­
liştirilmesi konusunda tavsiyelerde bulunmak ve etüt grubu ve âm­
me idaresi seminerine türk eksperlerle birlikte katılmak üzere beş
âmme idaresi eğitim eksperi ile, Türk eksperlerle birlikte Enstitü­
nün idare ve öğretim kurulunu teşkil etmek üzere en az bir yıllık
devre için âmme idaresinde uzmanlığı olan bir ko-direktör ve aza­
mi 5 lektör ya da öğretim görevlisini sağlıyacağı ifade edilmekte­
dir. Yine l'inci maddede Orta Doğu memleketlerinden gelecek
adaylara sağlanacak 40 özel burs söz konusu edilmekte ve Enstitü
ve seminerde kullanılacak dilin İngilizce, fransızca ve türkçe olaca­
ğı belirtilmektedir.
İkinci madde de Birleşmiş Milletlerce sağlanan personelin gö­
revleri sırasında Hükümet yetkilileri ile ve memlekette âmme ida­
resi eğitimi ile ilgili diğer otoritelerle sıkı bir istişare ve tam bir
işbirliği halinde çalışacağı ifade edilmektedir.
Üçüncü madde Hükümetin, 1. maddede sözü edilen personelin
hizmetlerini sağlayacağı, bununla ilgili olarak bu personelin mesken
118
ve sağlık sorunlarına ilişkin sorumlulukları ile öğretim ve büro hiz­
metlerine ilişkin ihtiyaçları sağlamak, gerekli kolaylıkları gerçekleş­
tirmek konularındaki sorumlulukları, belirtilmektedir.
Dördüncü maddede ise Ek Anlaşmanın tadili ve sona ermesine
ilişkin hususlar yer almaktadır.
Etüd Grubu Raporu
TODAÎE’nün kuruluş hazırlıkları arasmda önemli bir yeri olan
Türk ve yabancı uzmanların görev aldığı Etüd Grubu Raporu bir
önsöz ve üç kısımdan meydana gelmiştir.
Önsözde 8 Eylül 1952 ve 8 Mayıs 1952 de imzalanan anlaşmalar
gereğince bir Âmme Îdaresi Enstitüsü kurmak için gerekli plânları
hazırlamak ve bu konuda tavsiyelerde bulunmak üzere bir Etüd
Grubunun teşkili öngörülmüş olduğu belirtilerek bu grubun üyele­
ri sayılmıştır. Bunlar Prof. Dr. Tahsin Bekir Balta, Prof. Dr. Yavuz
Abadan, Prof. Süheyp Derbil, Prof. Hamit Sadi Selen, Prof. Seha
Meray, Emery E. Olson. Henri Bourdeau de Fontenay, Gerard, W. Y.
Drewes’dür.
Bundan sonra önsözde grubun çalışma şekli üzerinde durulm uş­
tur. Uzmanların çalışmalarının ilk safhasında lüzumlu bilgileri top­
ladıkları, bunu izliyen safhada Enstitü projesini inceledikleri açık­
lanmıştır. Bu incelemeyi yaparken uzmanların Türk idaresinin ihti­
yaç ve özellikleri ile bazı yabancı memleketlerin memur alma ve
yetiştirme usulleri üzerinde durdukları belirtilmiştir.
Bundan sonra Türkiye’de memur almanın şekil ve şartları,
memur maaşları, dış memleketlerden Hollanda, Almanya ve Bre­
zilyadaki amme idaresi okullarının, İngiliz «Çivil Service »inin in­
celendiği belirtilmiş, fakat bu incelemelerin mahiyeti hakkmda her­
hangi bir bilgi verilmemiştir.
Önsöz, tekliflerin Raporun birinci, ikinci ve üçüncü kısımların­
da yer aldığını belirterek nihayet bulmaktadır.
Birinci kışımın ilk paragrafında Enstitünün amaçları üç madde
halinde sıralanm ıştır :
a.
Âmme İdaresiyle ilgili öğretimi geliştirmek,
b. Îdarî meseleler üzerinde araştırm alar yapmak, her türlü
araştırm a ve anketleri teşvik etmek ve desteklemek.
119
c. Bu sorunlarla ilgili fikir ve hal tarzlarının mübadelesi sağ­
lamak.
Bu kısmın ikinci paragrafında yukarda belirtilen amaçlara var­
mak için Enstitüde a) öğretim ve yetiştirme, b) araştırm a ve yar­
dım, c) Derleme - Temas ve Yayın Şubelerinin kurulması öngörül­
müş, bundan sonra bu şubeler hakkında daha ayrıntılı bilgiler veril­
miştir.
Öğretim ve yetiştirme şubesinin görevleri dört madde halinde
özetlenmiştir. Birinci maddede Enstitünün Üniversiteye üstün sevi­
yede bir âmme idaresi öğretimi tertip etmesi; ikinci maddesinde
durumları elverişli olan herkese hitap eden kurslar, tartışm alı kon­
feranslar ve seminerler tertip etmesi; günlük iş sürelerinde çalışan
memurlar için de çalışma saatleri dışında, öğretim yapmak için ter­
tipler alması; idarenin bünyesi içinde veya dışında yapılacak bir
staj sistemi kurması; âmme idaresi alanında müstakbel profesörler
yetşitirmesi, şube'nin görevleri olarak belirtilmiştir.
Araştırma ve Yardım Şubesinin görevleri beş madde halinde be­
lirtilmiştir. Birinci maddede genel karakterde Türkiye, diğer mem­
leketler, özellikle ortadoğu memleketlerine has olan sorunlara iliş­
kin inceleme, araştırm a ve telkinler yapmak; ikinci maddede Türki­
ye, diğer memleketler ve Ortadoğuya ilişkin araştırm aları, inceleme
ve İdarî uygulamada rastgelinen örnek olayları derlemek; üçüncü
maddede Türkiye ve Orta Doğu memleketlerinde âmme idaresi öğ­
retimi yapan kurum lara öğretim malzemesi hazırlamak; dördüncü
madde de hükümet hesabına uzmanlık yapabilecek ve onun emrine
müşavir veya uzman verebilecek şekilde cihazlanmak, bu şubenin gö­
revleri arasında sayılmaktadır. Beşinci madde bir görev maddesi de­
ğildir. Araştırma ve Yardım Şubesinde uzman ekipleri kurulacağı ve
gereğine göre Enstitü öğrencilerinin bu ekiplere katılacağı belirtil­
mekle yetinilmiştir. Diğer dört maddeden anlaşıldığına göre şube­
nin araştırm a görevi daha ziyade öğretimi desteklemek amacına çev­
rilidir.
Derleme - Temas ve Yayın Şubesinin görevleri altı madde halinde sıralanmış, bu arada bir takım alt maddelere de yer verilmiştir.
Birinci maddede Türkiye ve Orta Doğu memleketleri için bir dokü­
mantasyon merkezi meydana getirmek; ikinci maddede âmme ida­
resi ile ilgili mahallî merkezlerin kurulmasını teşvik etmek; üçüncü
madde de Türk ve Orta Doğu dilleriyle eserlerin yazımını teşvik et­
120
mek, idareyi geliştirme ile ilgili fikir, metot ve tekniklerden karşılık­
lı yararlar sağlamak ve bu amaçla Türkçeye ve Orta doğu dillerine,
bu dillerden diğer dillere tercümeler yapmak, ziyaretçi bilgin ve uz­
manlardan yararlanmak; konferanslar, toplantılar ve seminerler ter­
tiplemek; beşinci maddede bir idare dergisi, bir ihtisas bülteni ya­
yınlamak; altıncı maddede Türkiye'ye ve Orta Doğu memleketlerine
yarayacak, aynı zamanda dünyanın diğer bölgelerini ilgilendirecek
eserler, ders kitapları ve metinleri yayınlamak; Derleme - Temas ve
Yayın Şubesinin görevleri olarak tespit edilmiştir.
Birinci kısma yapılan bir ekte Enstitünün bugünkü ve; gelecek­
teki profesörlerine. Enstitüde öğrenim, inceleme ve araştırm a yap­
mak isteyenlere, Enstitü öğrencileri dahil dışarda staj, inceleme ve
öğrenim yapmak isteyenlere burslar sağlanacağı ve kolaylıklar gös­
terileceği belirtilmiştir.
îkinci kısımda; birinci kısımda belirtilen üç şubenin görevlerini
gereği gibi yerine getirebilmesini sağlamak için kurulması düşünü­
len teşkilât teklif edilmiştir.
Bunun için Enstitünün bir seri kurullar- ve sevk ve idareciler
ile donatılması öngörülmüştür.
Kurulması düşünülen kurullardan birincisi «iştişari komisyon»'
dur. Bu komisyonun üçü Ankara Üniversitesi, üçü îstanbul Üniver­
sitesi, biri îstanbul Teknik Üniversitesinden olmak üzere yedi üni­
versite temsilcisini, biri îstanbul Yüksek Denizcilik Okulu Müdürü,
diğeri îstanbul ve îzm ir Yüksek Ticaret Okullarından birinin mü­
dürü olmak üzere iki yüksek okullar temsilcisini, îdare'den dört
temsilciyi, büyük İktisadî ve malî kuruluşlardan üç temsilciyi. Amme
îdaresi Enstitüsünün üç temsilcisini kapsaması öngörülmüştür.
Umum Müdür, kodirektör ve üç şube m üdürü ile üç şubenin so­
rumlu üyelerinden meydana geleceği öngörülmüş olan îlim Kurulu­
nun üyelerinin 12 den az 25 den fazla olmaması şart koşulmuştur.
Söz konusu kurulun bütçeyi görüşüp tasdik etmesi, şubelerin prog­
ramlarım tesbit etmesi, Enstitü ile ilgili yönetmelikler yapması îlim
Kurulu'na verilmesi teklif edilen belli başlı görevlerdendir.
Kurulması teklif edilen üçüncü Kurul Yönetim K umludur. Ge­
nel Müdürün başkanlığında kodirektör ve şube müdürlerinden mey­
dana gelmesi ön görülen yönetim kurulunun görevleri belli başlı ola­
rak bütçe tasarısını hazırlamak ve yönetmelikleri uygulamak olduğu
belirtilmiştir.
121
Sevk ve idare elemanlarının
a. Genel Müdür,
b. Kodirektör,
c. Üç şube müdürü.
olması ve «İdarî» bir genel sekreterlik kurulması öngörülmektedir.
İkinci kısmın geriye kalan paragraflarında Enstitünün sevk ve
idare personelinin görev ve nitelikleri, uzmanların tayin şekli, çeşit­
leri, Enstitünün malî problemleri ve binası konularında teklifler yer
almaktadır.
Raporun en büyük kısmını teşkil eden üçüncü kısmında özellik­
le Enstitünün Öğretim ve Yetiştirme alanındaki görevleri üzerinde
ayrıntılı bir şekilde durulmuş, Araştırma ve Yardım, Derleme ve Ya­
yın bu görevin fonksiyonları olarak ele alınmışlardır.
İlk paragrafta Enstitü'nün öğretimle ilgili maçları tekrar edil­
miş, bu amaçların gerçekleştirilmesi için yapılacak görevler bunu
izleyen paragraflarda ele alınmıştır.
Enstitü öğretiminin mesleğe yeni başlayan genç idarecilere hi­
tap etmesi; öğretimin iki yıllık bir süreyi kapsaması, bu süre sonun­
da geçirecekleri sınav sonucuna göre idarenin söz konusu idarecile­
rin memuriyetlerini tasdikten veya terfilerini yapmaktan çekinebi­
leceği ileri sürülmüştür.
Daha aşağıda öğretimin alanları üzerinde durulmuş, bu kez üç­
lü bir tasnif yapılmıştır.
a. Mecburi genel mahiyetteki öğretim,
b. İdarenin muhtelif şubelerine tekabül eden mecburi ihtisas
öğretimi.
c. Seçimlik ihtisas öğretimi.
Burada öğretim sisteminde a. Genel - özel, b. Mecburi - seçimlik
olmak üzere ikili bir ayınm gözetilmiştir.
Bu tasnife dayalı olarak verilecek dersler aşağıdaki şekilde gös­
terilmiştir.
Genel Nitelikte Temel Öğretim
1.
2.
122
Mukayeseli Medenî Hukuk (Şahıslar ve Borçlar)
Mukayeseli Ticaret Hukuku,
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10..
11.
Mukayeseli Deniz Hukuku,
Mukayeseli îdare Hukuku,
Mukayeseli Anayasa Hukuku,
Devletler Hukuku (Sistem, kaide ve tatbikat),
Mukayeseli Devletler Hususî Hukuku,
Mukayeseli Sosyal Hukuk,
Mukayeseli İktisat Hukuku,
M odern İktisat (Muhtelif iktisat sistemleri),
Mukayeseli olarak ferdî hürriyet anlayışı,
(Polis, adlî takibat, infaz sistem leri...)
Türkiye ve Orta Doğuya İlişkin Öğretim
12.
13.
Türkiye ve Orta Doğu Müesseseleri Tarihi,
Türkiye ve Orta Doğu’nun Mufassal İktisadî ve Beşerî
Coğrafyası,
Uluslararası Örgütlenmeyi İlgilendiren Öğretim
14.
15.
16.
Birleşmiş Milletler ve Uzmanlık Kuruluşları,
Milletlerarası Teknik Yardım,
Milletlerarası Memur,
Malî Sorunlara İlişkin Öğretim
17.
18.
19.
20.
21.
22.
Kamu Bütçesi,
Teknik nitelikte Bir Yönetim (Örneğin PTT) Bütçesinin
Geniş ve Eylemli Bir Biçimde İncelenmesi,
Kamu ekonomik kuruluşlarından birine veya kamu dene­
timine tabi bir kuruluşa ait bütçenin incelenmesi.
Bir özel teşebbüs bütçesinin incelenmesi (Bilânço hazır­
lamak ve analiz etmek).
Yabancı bir Devlet Bütçesinin ve - gereği ve olanakları
arasında halk demokrasilerinden birinin bütçesi.
Modem Muhasebe (Prensipler ve uygulama).
Ekonomik ve Sosyal Öğretim
23.
24.
25.
26.
İşletme bütçeleri ve millî ekonomi,
Nüfusi ve nüfus som nlan,
Genel Sağlık,
Konut som nlan (işçi ve köylü konutları),
123
27.
28.
29.
Genel öğretim,
Meslek kuruluşları (sendika..),
İskân so ru n ları; Yerinden edilmiş kimseler,
Personel Sorunlarıyla İlgili Öğretim
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
Personel işleri yönetimi (kamu ve özel),
Ekip çalışması (Prensipler ve Yöntemler),
Dünyanın çeşitli ülkelerindeki memur statüsünün ince­
lenmesi,
Memurların şahsî sorumluluğu,
Verim meselesi,
Büyük memurlar (kamu hizmetinde temayüz etmiş şah­
siyetler hakkmda konferanslar).
İdare aleyhine m üracaat yolları,
Psikoteknik uygulaması,
Halkla ilişkiler,
Özlük İşleri Örgütü (karşılaştırmalı inceleme).
Genel Nitelikte Yönetim Sorunlarına İlişkin Öğretim
40.
41.
Malzeme alımı, dağıtımı ve kullanılışını denetleme,
Bayındırlığa ilişkin taahhüt işleri (şartname tanzimi,
teklif ve ihale üzerinde idare ve müteahhit cephelerinden
inceleme).
örgüt ve Yönetim Sorunlarıyla İlgili Öğretim
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
124
Dosya düzenlenmesi ve tasnifi, arşivler,
Mekanik yazı araçları (eylemli çalışma),
Yazı ve rapor kaleme alma - resmî metinler hazırlama İdarî üslûp,
Büro : Örgüt ve yöntem,
İstatistik yapmak ve kullanmak,
İş ve sorumluluk bölüşümü,
Yetki ve imza yetkisi devri,
Metinlerin teksirinde modern usuller,
Topluluğa hitap sanatı (prensipler, metotlar, tem rinler),
Plân işleri.
Yerinden Yönetime İlişkin Öğretim
52.
53.
54.
Yerinden yönetim : İdare ve Bütçe,
Yerinden yönetim personeli,
Devlet ve Halkla ilişkiler.
Siyasî Tarihle İlgili Öğretim
55.
56.
57.
Bir büyük memleketin dış politikası,
Orta Doğu ülkelerinin birinin dış politikası,
Andlaşmalar tarihi.
Yabancı diller öğretimi
Bu listenin tam olmadığı belirtilmiş öğretimin nazari değil,
ameli olması, kürsüden takrire az yer verilmesi gerektiği üzerinde
durulmuştur.
Ayrıca öğrencilere Orta Doğu memleketlerinin kültür mirasının
iyice öğretilmesi zorunluluğunun belirtilmesi üzerinde durulmuştur.
Bu kısımda daha sonra geliştirme tertipleri ile alınmıştır. Bura­
da normal yetiştirme tertibi dışında alınan tedbirler sıralanmıştır.
Özellikle önce İdarî ilimler alanında ders görmeyip de İdarî mahi­
yette görevler yapacak gençler genel yetiştirme programından ayrı
olarak burada mütalâa edilmektedir. Enstitü bu ve benzerî kimsele­
re belgeler verecektir, Böylece diploma ve belge programları ayrıl­
mış bulunmaktadır.
Bundan başka Enstitünün âmme idaresi alanında öğretmenler
yetiştirmesi ve idare ve sorumluluk mevkilerini işgal edecek kimse­
lere toplantılar tertip etmesi öngörülmüştür. Enstitünün özellikle
İdarî ilimleri yaymak ve âmme idaresi alanında eleman yetiştirmek­
le meşgul olan müesseselerle temas edip kendilerine fikir bildireceği
ve yardım edeceği, öğretmen temin edeceği öngörülmüştür.
Enstitünün âmmeye ait hizmetlerde çalışan muhtelif teknisyen­
lere genel nitelikte İdarî bilgi vereceği, âmme idaresi veya hususî
müesseseler mensuplarına yardım edeceği ve bunları teşvik edeceği,
ileri sürülmüştür. Bu tedbirlerin her bakanlıkta özel bir servis ku­
rulmak, her ilde bir daimi komisyon teşkil edilmek sureti ile ta­
mamlanması öngörülmüştür.
125
7163 Sayılı Kuruluş Kanununa Göre TODAÎE'nün
Bugünikü Durumu
TODAÎE'nün Amacı
Âmme idaresinin çağdaş düşünüşe göre gelişmesine yararlı ça­
lışmalar yapmak suretiyle idare alanında eleman yetiştirmek ve me­
m urların idare alanında olgunlaşmasını sağlamaktır.
TODAÎE'nün Başlıca Görevleri
TODAİE'ne yukardaki amacını gerçekleştirmek için belli başlı
üç görev verilmiştir. Bunlar :
a. Öğretim ve Yetiştirme,
b. Araştırma ve Yardıin,
c. Derleme ve Yayındır.
Öğretim ve Yetiştirm e Görevi
7163 sayılı kanunun 2. maddesi TODAİE'nün öğretim ve yetiş­
tirm e görevlerini şöyle sıralam ıştır:
1. Âmme idaresine müteallik öğretimin inkişafına çalışmak,
2. Âmme idaresi görevlilerinin modern idare prensipleri ve
tekniğine göre bilgilerini arttırm ak ve tekâmülünü sağlaya­
cak tedbirler almak ve bu gibi tedbirleri teşvik etmek ve
desteklemek ,
3. Âmme idaresi sahası için öğretim elemanları yetiştirilmesi­
ne yardım etmek.
Hükümet taısarısındahİ «Talimatnamesi gereğince .gündüz ve
akşam kursları açma» teklifi kanuna alınmamıştır.
Araştırma ve Yardım Görevi
TODAİE'nün bu alandaki görevleri 7163 sayılı kanunun 2. mad­
desinde şöylece sıralanm ıştır:
1. Âmme idaresi ile ilgili meseleler üzerinde araştırm a anket
ve incelemeler yapmak,
2. Âmme idaresi öğretimi yapan müesseselere yararlı öğretim
malzemesi meydana getirmek,
3. İlgililerin talepleri üzerine âmme idaresini ıslâha yararlı
126
tedbirler hakkında tavsiyelerde bulunmak ve bu hususta
mütehassıslarını görevlendirmek; âmme idaresiyle ilgili me­
seleler hakkmda mütalâa ve rey beyan etmek.
Derleme ve Neşriyat Görevi
TODAlE’nün bu alandaki görevleri kuruluş kanununda aşağıda­
ki şekilde belirtilm iştir :
1. Âmme idaresi sahasında gerek yurt içindeki gerek başka
memleketlerdeki hadise ve emsalleri, inkişafları, tatbikat ve hal
tarzlarını araştırmak, inceleme ve neşriyatı devamlı olarak takibetmek ve derlemek;
2. Araştırma, inceleme ve derlemelerini her türlü kitap, dergi,
bülten, bibliyografiler vasıtasıyla devamlı olarak neşretmek; Ensti­
tü neşriyatının artışına ve dağılışına nezaret etmek;
3. Âmme idaresiyle ilgili mühim eser ve araştırm aları Türkçeye ve yabancı dillere tercüme ederek neşretmek ve bu çeşit neşri­
yatı desteklemek.
Diğer Görevler
Öğretim, Araştırma ve inceleme Y ardım ları:
1. Enstitü'de öğrenim ve araştırm a yapacaklara çeşitli kaynak­
lardan verilecek bursların idare ve tevziine iştirak etmek;
2. Enstitü öğrencilerinden ve Enstitü dışındaki elemanlardan
ehliyet ve kabiliyeti görülenlere ve âmme idaresiyle ilgili diğer ilim
müesseselerinin öğretim ve araştırm a üye ve görevlerine, dış mem­
leketlerde tahsil, araştırm a veya staj yapmaları için her türlü im­
kânlardan faydalanarak burs ve sair kolaylıklar sağlamak;
3. Türkiye ve Orta Doğu memleketlerinde âmme idaresi saha­
sında yapılan araştırm a ve öğretim faaliyetinin koordinasyon mer­
kezi olmak.
TODAİE’nün Organları ve İç Teşkilâtı
TODAlE’nün organları kanunun 4’üncü maddesinde şöyle yer al­
m ıştır :
1. idare Heyeti,
2. Genel Müdür,
127
3, Genel Müdür Muavini,
4, îcra Komitesi,
5, Şube Müdürleri,
6, Genel Sekretir,
îdare Heyeti
Kanunun 5. maddesine göre İdare Heyeti aşağıdaki kimseler­
den teşekkül eder :
1. Ankara SBF'den 3, Ankara Hukuk Fakültesinden 2, Ankara
İktisadî ve Ticarî İlimler Akademisinden 1,
2. Yukardaki bentlerde gösterilen üyelere danışmak suretiyle
Başbakanlık, Millî Eğitim, İçişleri, Dışişleri, Maliye, Sanayi, Millî
Savunma, İm ar ve İskân, Basın ve Yayın ve Turizm Bakanlıkların­
dan birer, İktisadî Devlet Teşekkülü erkânı arasından ilgili Bakan­
lıklar tarafından tayin edilecek bir üye,
3r Birleşmiş Milletler Teşkilâtı tarafından teknik yardım uz­
manı gönderildiği sürece Enstitüye resmen üye olarak atanan Bir­
leşmiş Milletler uzmanlarından üç kişi,
İdare Heyeti Enstitünün işleyişini sağlamak ve denetlemekten
sorumlu olup görevleri aşağıda gösterilmiştir :
1. Umum Müdür, Umum Müdür Muavini ve Şube Müdürlerini
seçmek.
Umum Müdür Muavinin seçilişi hükümet teklifinde yer almı­
yordu.
2. îcra Komitesince hazırlanan, Umum Müdür tarafından su­
nulan bütçe ve kadro teklifini tetkik ederek karar bağlamak,
3. Enstitü şubelerinden her birinin öğretim ve çalışma prog­
ram larını ve îcra Komitesi tarafından talimatnamesi gereğince ya­
pılacak profesör ve öğretim ve araştırm a uzmanlarının atanm aları­
nı onaylamak;
4. Enstitüye yapılacak para yardımları ile hibe, vasiyet edile­
cek taşınabilir ve taşınmaz malların kabulü hakkında karar vermek,
5. Enstitüye ait iç yönetmelikler ve özellikle Enstitüye kabul
şartlarına, imtihanlara, öğretim sonunda verilecek serfika, diploma
ve belgelerle, disipline, îcra Komitesinin çalışma usullerine ilişkin
yönetmelikleri kabul etmek,
i 28
6. İcra komitesi tarafm dan Öğrenciler hakkmda verilecek çı­
karm a kararları aleyhindeki itirazları inceliyerek, bu hususta kesin
ve son kararları vermek,
7. Enstitünün faaliyetleri, staj, burs ve yardım konuları ile il­
gili olup, bu kanunla başka bir organa verilmemiş işler hakkmda
gerekli kararları almak ve uygun gördüğü organları görevlendirmek.
TODAİE'ne giriş şartları kanunun 15. maddesinde ele alınmış­
tır. Âmme İdaresi Enstitüsünün giriş müsabakasına katılabilmek
için üniversite veya yüksek okul mezunu olmak şarttır. Bu şartı ha­
iz bulunan kimseler arasından, idare heyetinin tespit edeceği esas­
lar dairesinde yapılacak müsabaka imtihanını kazananlar Türkiye
ve Orta Doğu Âmme İdaresi Enstitüsü'ne devam edebilirler.
Genel Müdür ve Genel Müdür Muavini
[
Kanunun 7. maddesi gereğince Genel Müdür, İdare Heyetince
üniversite profesörleri arasından üç yıl müddetle seçilir. Süresi bi­
ten Genel Müdür yeniden seçilebilir. Genel Müdür Enstitü’yü yöne­
tir, kazaî ve İdarî merciler nezdinde ve üçüncü kişilere karşı temsil
eder. Şubeler, profesörler ve öğretim ve araştırm a uzmanları arasın­
da işbirliğini sağlar. Enstitü'nün başka organlarına bırakılmamış
diğer personelinin seçim ve tayinlerini yapar. Bu maddeyle ilgili hü­
kümet teklifinde Genel Müdürün seçimle atanacağı belirtilmekte,
«Genel Müdür, îdare Heyetinde’ki üniversite profesörleri veya üni­
versite profesörü olmak için gerekli niteliklere sahip olanlar arasın­
dan üç yıl süre ile seçilir» denmekteydi. ,
Komisyonda «... profesör olmak için gerekli vasıfları haiz olan1ar arasından» kaydı kaldırılmış ve üniversite profesörleri arasın­
dan seçilmesi kanunda hükümleşmiştir.
Genel Müdür Muavini İdare' Heyeti tarafmdan üç yıl için seçi­
lir, Görevleri genel m üdürün vereceği işleri yapmak ve yokluğunda
kendisine vekâlet etmekten ibarettir.
İcra Komitesi
İcra Komitesi Genel Müdür, Genel Müdür Muavini, Birleşmiş
Milletler tarafm dan bir mütehassıslar heyeti gönderildiği müddetçe
bu heyetin başkanı, şube müdürleri ve idare heyetinin seçeceği iki
mümessilden teşekkül eder, İcra Komitesinin Başkanı Genel Müdür­
dür.
129
icra Komitesinin görevleri şunlardır :
1. Profesör ve öğretim ve araştırm a uzmanlarının tayinini tek­
lif ve asistan jürilerini tespit etmek;
2. Genel Müdürün inhası üzerine Enstitü Genel Sekreterini ta­
yin etmek.
3. İdare Heyetinin tasvibine sunulmak üzere Enstitü bütçe ve
kadro tekliflerini hazırlamak.
4. Dahili talimatnameler hükümlerini ve İdare Heyeti kararla­
rını icra etmek.
5. Öğrencilere müteallik her türlü işlemleri incelemek ve bun­
lardan yazılma, çıkarılma, disiplin, öğretim ve sınavlara ait husus­
ları ve Genel Müdürün tevdi edeceği işleri inceleyerek karara bağla­
mak.
6.
Enstitü neşriyatıyla ilgili işleri karara bağlamak.
Genel Sekreter
!^
•
Genel Sekreter, Genel Müdürün teklifi üzerine İcra Komitesi
tarafından tayin edilir ve görevi aynı şekilde son bulur.
Genel Sekreter Enstitünün sorumlu tahakkuk memurluğunu ya­
par. Gerekli hesapları ve demirbaş kayıtlarını tutar, daire işlerinin
teşkilâtlandırılmasından, öğrenci kayıtlarının ve başka dosyaların
tutulmasından idare ve büro personelinin çalışmasından sorumlu­
dur.
Enstitünün idare personeli sınavla ve Genel Sekreterin teklifi
üzerine Genel Müdür tarafından tayin olunur.
Enstitü’ye verilen başlıca görevleri yerine getirmek üzere aşa­
ğıdaki üç şube k urulm uştur:
a. Öğretim ve Yetiştirme Şubesi,
b. Araştırma ve Yardım Şubesi,
c. Derleme ve Yayın Şubesi.
Şube Müdürleri İdare Heyeti tarafından seçilir, Şube’nifı faa­
liyetlerini talimatnameler ve icra Heyeti kararlarına göre düzenle­
mek ve yürütmekle görevli ve Genel Müdüre karşı sorumludurlar.
}
TODAİE'nün Öğretim Kadrosu
7163 sayılı kanunun 13. maddesine göre yüksek tahsil yapmış
130
olanlar arasından jürinin yapacağı yarışma sınavının sonucmıda Ge­
nel Müdür tarafından tayin edilir.
Enstitü öğretim kadrosu şu elemanlardan teşekkül etmektedir:
Enstitü profesör ve doçentleri,
Uzmanlar,
Asistanlar.
17. Maddeye Göre Alman Uzmanlar
Kanun, Enstitü profesör ve doçentlerini saymakla yetinmiş,
bunlar hakkında daha fazla bir bilgi vermemiştir.
Öğretim ve Araştırma Uzmanları
Uzmanlar (7163 Md. 14) beş yıl başarıyla Enstitü'de asistan­
lık yapanlar arasından doktorasını başarıyla verdikten sonra eser­
leriyle tanınıp beş kişilik bir jüri marifetiyle imtihanla, çalıştığı sa­
hada olgunluğu tespit edilenlerden veya Enstitü dışından eserleri ye
âmme idaresiyle ilgili alandaki çalışmalarıyla tanınmış kimseler
arasından beş kişilik bir jürice seçilirler.
17. Maddeye Göre Alınan Uzman Personel
Kanunun 17. maddesi. Enstitüye âmme idaresi alanında tecrü­
be ve eserleriyle tanınmış olup genel, katm a ve özel bütçeli daireler­
de çalışan kimselerden 3 yıl süre ile yararlanma olanağını vermek­
tedir. Bunlar, Enstitünün öğretim, araştırm a ve diğer faaliyetlerin­
de görevlendirilebilirler.
Enstitü Asistanları
Enstitü asistanları (7163 Md. 13) yüksek öğrenim yapmış olan­
lar arasından jürinin yapacağı yarışma sınavının sonucunda Genel
Müdür tarafından tayin olunurlar.
Çeşitli İdareyi Geliştirirle Raporlannda,
Devlet Memurları Kanunu ve İkinci Beş
Yıllık Planda TODAİE
Mehtap Raporunda TODAİE
MEHTAP Raporunda TODAÎE'nün amacı ve çeşitli görevleri:
TODAÎE’nün amacı, Raporda «Türkiye'de kamu yönetiminin
131
kuruluş ve işleyişini geliştirmek, yönetim sanatında modern anlayı­
şa uygun eleman yetiştirmek, kamu idare ve kuruluşlarında hizmet
gören memurların İdarî alanlarda olgunlaşmalarına yardım etmek
ve bu amaçla yararlı araştırm aları yapıp, yaymak» şeklinde özetlen­
miştir.
Görüldüğü gibi MEHTAP raporunda E tüt Grubu raporundaki
amaç maddesinden farklı olarak «Türkiye'de kamu yönetiminin ku­
ruluş ve işleyişini geliştirmek» gibi daha belirli bir ifade vardır ve
«Orta Doğu ülkeleri» sözlükleri kaldırılmıştır.
Aynı belirlilik ve kesinlik 7163 sayılı kanunun
karşılaştırıldığında da görülür.
1. maddesiyle
TODAİE nün görevleri MEHTAP raporunda eğitim görevi ve
idareyi geliştirme görevi olarak ele alınmıştır.
MEHTAP raporunda TODAİE merkezî eğitim ve öğretim yapan
kurumlarm başında gösterilmektedir. Rapörda Enstitü «İdare ala­
nında en geniş ve etkili eğitim yapan bir kuruluş» olarak tanımlan­
m akta ve bu eğitim görevi üçlü bir ayrıma tabi tutulm aktadır.
1. TODAİE'nün tek başına yükleneceği eğitim
a.
b.
c.
d.
e.
f.
Teşkilât ve metot eğitimi,
Haberleşme,
Eğitim ve öğretim yöntemleri eğitimi,
Deneticilerin eğitimi,
Kadro denetimi yapacak elemanların eğitimi,
Çeşitli kademe idarecilerinin eğitimi.
i
2. TODAİE'nün DPD ile eğitim idaresi konusunda ortak görevleri
a.
b.
c.
d.
f.
Eğitim ihtiyaçlarının saptanması ve eğitim faaliyetlerinin
plânlanması,
Eğitim faaliyetlerinin eşgüdümü,
Eğitim birimlerine yardımcılık ve rehberlik,
Eğitim birimleri için eğitici eleman yetiştirilmesinin dü­
zenlenmesi,
Merkezî eğitim faaliyetlerinin düzenlenmesi.
Bu ortak görevde TODAİE'ne düşen görev merkezî eğitimi
fiilen yapma ve buna ait teknik sorumluluğu yüklenmedir.
132
DPD ile TODAİE arasında yapılacak nazarî ayrım, uygulamada
bu iki kuruluşun işbirliği halinde çalışmalarına ve özellikle Ensti­
tünün DPD'ne eğitim ve araştırm a alanlarında yardımcı olmasına
engel değildir.
3.
Enstitünün Yüksek İdareci Yetiştirme Görevi
Raporda yüksek kademe idareci adaylarının dairelerinde kısa
süreli ve staj niteliğinde bir eğitime tabi tutulduktan sonra, dairele­
ri ile bağlantıları devam etmek şartıyla işin niteliğine göre saptana­
cak bir süre TODAİE'nde idarecilik eğitimi görmeleri önerilmekte­
dir. Ancak bu eğitim hakkmda Raporda fazla bir bilgi verilmemek­
tedir. Bu konuda, DPD ve TODAÎE arasında işbirliği zorunluluğu ve
eğitim konusunda teknik sorumluluğun Enstitüye ait olması gerek­
tiği açıkça belirtildiği halde bu hususa 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununda temas dahi edilmemektedir.
4.
Enstitünün İdareyi Geliştirme Görevi
Enstitü, kamu yönetimini eğitim, öğretim, araştırm a ve yayın
yolu ile ıslah için kurulmuş bir eğitim ve araştırm a kurumudur.
Rapora göre TODAİE'nün bu alandaki görevleri:
a. Âmme idaresi görevlilerinin modern idare prensipleri ve
tekniğine göre bilgilerini artıracak ve gelişmesini sağlayacak tedbir­
leri almak, bu gibi tedbirleri teşvik etmek ve desteklemek;
b. Âmme idaresi ile ilgili meseleler üzerinde araştırma, anket
ve incelemeler yapmak,
c. İlgililerin talepleri üzerine âmme idaresini ıslaha yararlı
tedbirler hakkmda mütalâa ve rey beyan etmek;
d. Âmme idaresi alanında gerek yurt içinde, gerek başka mem­
leketlerdeki olay ve emsalleri, gelişmeleri, uygulama ve hal tarzları­
nı, araştırmak; ve incelemek ve bununla ilgili neşriyatı devamlı ola­
rak izlemek;
e. Yukarıda sayılan görevleri yerine getirebilmek için idare ve
ilim kuruluşları ile işbirliği yapmak ve yurt içindeki bütün müte­
hassıslardan faydalanmak,
f. İlgili uluslararası kurumlarla bilimsel münasebet ve temas­
larda bulunmak.
133
MEHTAP Raporunda TODAİE İçin Teklif Edilen Statü
MEHTAP raporunda TODAİE’nün şimdiki statüsü esas itiba­
riyle aynen kabul edilmiş ve teklif olarak DPD ile TODAİE'nün iş­
birliği halinde çalışması üzerinde durulm uştur. Bu amaç ile TO­
DAİE'nün statüsünde, DPD başkamnm Enstitü yönetim kurulunda
tabii üye olmasını sağlayacak bir değişiklik yapılarak, Enstitünün
eğitim ve araştırm a işlerinin yürütülmesinde söz sahibi olması ve
her iki kuruluş arasında işbirliğinin kolaylaştırılması teklif edil­
mektedir.
İdareyi ve İdarî Metotları Yeniden Düzenleme Komisyonu
Genel İlkelerine Göre TODAİE
Burada Enstitünün hizmetiçi eğitim görevinden sÖz edilmekte
ve «Enstitünün hizmetiçi eğitim planı gereğince kamu personelinin
hizmet içi eğitimini yürütmek» le yükümlü olduğu belirtilmekte­
dir.
Bu raporda TODAİE nün :
1. İdareyi ve İdarî m etotları düzenleme faaliyetlerini devamlı
bir hizmet olarak yerine getirmek ve bu konuda kurulmuş veya ku­
rulacak komisyonların devamlı sekreterya hizmetlerini görmek,
2. Kamu sektörünün bütününü kapsayan organizasyon ve me­
tot çalışmalarını yapmak ve kurumlardaki bu nevi çalışmalara yar­
dımcı olmak,
3. Kurumlar içinde meydana getirilecek olan İdareyi Geliştir­
me Birimleri (tercihan teftiş kurulları) arasında irtibat kurmak,
4. Yeni görevler için İdarî birimlerin kurulması sırasında te­
dahüllerin ve boşlukların önlenmesi ve kuruluşlar arasında koordi­
nasyon sağlayıcı bir İdarî düzenin gerçekleştirilmesi amacıyla daha
alt kademelerde yapılması gerekli çalışmaları tamamlayıcı şekilde
hükümetin istişare organı olarak iş görmek gibi görevlerine değinil­
mektedir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre TODAİE
Kanunun 216. maddesinde «Kurumlar kendi eğitim ihtiyaçları­
nı karşılamak üzere eğitim merkezleri açabilirler; kurum lararası eği­
tim ihtiyaçlarını karşılamak üzere, «Başbakanlık, DPT'nin teklifi ve
134
Bakanlar Kurulu kararnamesiyle kurumlararası eğitim merkezleri
de açılabilir» denmektedir. Bu kanunda eğitim kurum lan arasmda
Enstitüden bahsedilmemekte; Enstitüye devlet memurları eğitimi
genel plânının hazırlanmasında Devlet Personel Dairesine görüşle­
rini bildirmekten ibaret idir görev tanımaktadır.
Bu kanunda devlet memurlarının yetiştirilmesinde 1953 yılmdanberi faaliyet gösteren Enstitünün bu alandaki faaliyeti ve
MEHTAP raporunda, Devlet Personel Rejimi hakkmda Devlet Per­
soneli Heyeti tarafından Hükümete sunulan teklifler raporunda yer
alan tavsiye ve görüşler de göz önüne alınmamaktadır.
Devlet Memurları Kanununda yer alan hükümler. Enstitünün
statüsünü geniş ölçüde etkileyecek; statü ve bünyesini değiştirecek
niteliktedir. Bu değişikliklerin birincisi görevlere, özellikle Ensti­
tünün eğitim görevine ilişkin olarak yukarıda belirtilen fonksiyon­
larını ortadan kaldırıp bunları DPD’ne veren hükümler, İkincisi ise
Enstitü bünyesini değiştiren hükümlerdir. Kanunun 237'nci mad­
desi özellikle istihdam şartları yönünden Enstitü Teşkilât Kanunu
ile çatışmakta ve Enstitü kadrolarını ortadan kaldırmaktadır.
İkinci Beş Yıllık Planda TODAİE
’
ikinci Beş Yıllık Plânda bazı konuların, örneğin insangücü, sevk
ve idare, eğitim, idari düzenleme gibi konuların incelenmesi sırasın­
da TODAÎE'nün rolüne, önemine ve görevlerine değinilmiştir.
Bütün bu konuların incelenmesinde şu noktalar ele alınmıştır.
Eğitim
Plânda genel ve katma bütçeli kamu kurumlarm da çalışanların
eğitim seviyesinin düşüklüğüne değinilmekte ve hizmet içi eğitimin
Önemi üzerinde durulm aktadır. Kamu sektöründe personel rejim i­
nin yetersizliği, organizasyon bozukluğu, mevcut sevk ve idarecilerin
nitelik ve nicelik bakımından yetersizliği, yöneticilerin büyük
çoğunluğunun sevk ve idare konusunda eğitim görmemiş oldukları
belirtilmekte ve uygulanacak politika kısmında ise şu prensipler or­
taya konulmaktadır ;
1.
Yüksek idarecilik kademelerine atanacak kimselerden be­
lirli öğrenim üstünde, mezuniyet sonrası ehliyet ve idarecilik eğiti­
minde başarıya ulaştığını gösteren yetenek aranacaktır,
135
2.
Kamu sektörü kuruluşlarmdaki sevk ve idarecilerin modern
sevk ve idarecilik tekniğine göre eğitilmeleri, insangücü politikası­
nın uygulanabilmesi için zorunludur. Bu amaçla sevk ve idarecilik
eğitimi veren kurum lar yanında, çeşitli sevk ve idarecilik kademele­
ri için eğitim kurum lan bünyesinde kısa ve uzun süreli ve devamlı
nitelikte eğitim programları düzenlenecektir.
Bu prensipler; yüksek idarecilerin yetiştirilmesi konusunda,
yüksek idareci olanların eğitimde başarılarım saptayan yetenekler
aranmasını da içine alarak bu konunun önemini açıkça belirtmekte­
dir. Yine plân, hizmet içi eğitim kısmında yukardaki prensipleri
gerçekleştirecek kuruluş olarak TODAÎEnü göstermekte ve TODA­
ÎE'nün yüksek âmme idarecisi yetiştirme görevini aşağıdaki biçim­
de ifade etmektedir :
«Türkiye ve Orta Doğu Âmme îdaresi Enstitüsüne kamu sek­
töründe mezuniyet sonrası eğitim vererek yüksek âmme idarecisi
yetiştirmesi imkânları sağlanacak. Enstitü buna göre desteklenecek­
tir».
Ayrıca Enstitünün; orta kademe yöneticilerini kendi kurumlarmda yetiştirecek olan eğitim personelini yetiştirmesi ve bunun için
uygulayacağı özel eğitim programlarını Devlet Personel Dairesi ile
işbirliği yaparak düzenleyeceği prensibi de plânda yer almaktadır.
Genel olarak kamu sektöründe personel yetiştirilmesi konusun­
da TODAÎE'nün eğitim ve araştırm a görevine değinen plân TODAÎE’ııü bu alanda önemli bir araç olarak nitelemektedir.
Araştırma
Planın «Bilim ve Araştırma» kısmında uygulanacak politikayla
ilgili olarak şu prensip yer alm ak tad ır:
«Özellikle uzun süreli İktisadî ve sosyal kararların alınmasına
yardımcı olan araştırm alara öncelik verecek ve Türkiye'nin İktisadî
ve sosyal yapısını daha iyi tanıma imkânı yaratacak araştırm alar
yapacak, düzenleyecek ve bu alanda işbirliği sağlıyacak olan Türki­
ye Îktisadî ve Sosyal Araştırma Kurumu kurulacaktır. Bu kurum
idari düzenleme konusunda araştırm a yapacak olan Türkiye ve Orta
Doğu Âmme Îdaresi Enstitüsü, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştır­
ma Kurumu ve Devlet Planlama Teşkilâtı ile sıkı işbirliği içinde ça­
lışacaktır», Görülüyor ki Planda idari düzenleme konusunda TO­
DAÎE bir araştırm a organı olarak belirtilmektedir.
136
'
Ayrıca yurt dışına eğitime eleman gönderilmesi için kurum lar­
ca açılacak seçimde ve yarışma sınavlarının standart hale getirilme­
sinde Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu ve Türkiye ve
Orta Doğu Âmme İdaresi Enstitüsünden yararlanılacağı da belirtil­
mektedir.
7163 Sayılı Kanunun Tadili Yönünde Yeni Eğilimler
TODAİE Kuruluş Kanununun Eksikleri
1958 yılında kabul edilmesinden bu yana TODAİE kuruluş ka­
nununun tadili ya da tamamen değiştirilmesi konusunda çabalar
sarfedilmiştir. Kısa bir uygulama sonucunda dahi hemen ortaya çı­
kan eksiklikleri ile kanun, TODAİE nün fonksiyonlarını daha iyi şe­
kilde yerine getirebilmesini, kendi elemanlarını yetiştirebilmesini
ve akademik bir düzen içinde idareyle yakın ilişkiler kurulmasını
engellemiştir.
Bu eksiklikleri aşağıdaki noktalarda toplayıp inceleyebiliriz :
Özerklik
Organların teşekkül tarzı
Bilim kurulunun yokluğu,
TODAİE öğretim üyelerinin statüsü.
Öğretim programları,
Araştırma faaliyetleri,
Derleme ve Yayın faaliyetleri.
Genel Sekreterin durumu.
Özerklik
Etüd Grubu raporunda TODAÎE özerk ve tüzel kişiliği haiz bir
müessese olarak ele alınmıştır. Bu prensip raporda, «Enstitü» kai­
de olarak ister İdarî, ister üniversite gibi İlmî, mevcut bütün müesseselerden tamamiyle müstakil olacaktır» şeklinde ortaya konmuş­
tur.
7163 sayılı kanunda da akislerini bulan bu prensip TODAÎE’nün
İlmî, İdarî ve malî muhtariyeti ve tüzel kişiliği haiz olduğu şeklin­
de hükme bağlanmıştır.
,
1961 Anayasasının IV bölümünde özerk kuruluşlar «üniversite­
ler» ve «Radyo ve Televizyon îdaresi ve Haberler Ajansları» olarak
137
(Md. 120 ve 121) gösterilmiştir. TRT 359 sayılı kanmıa göre tüzel ki­
şiliğe sahip bir kamu İktisadî teşebbüsüdür ve malî bakımdan dene­
timi diğer İktisadî devlet teşekkülleri gibi 468 sayılı kanuna tabidir.
Üniversitelere gelince, üniversiteler kanununun 54. maddesine göre
üniversite katma bütçe ile yönetilir ve 54. maddenin (a) bendi ge­
reğince gelir kaynağı «genel bütçeden verilen ödenek» şeklindedir.
59. maddeye göre malî özerkliği mevcut olmayıp, «bilim, yayın, tek­
nik inceleme ve araştırm anın gerektireceği giderler 2490 sayılı ka­
nuna tabi değildir»; fakat diğer m asraflarda bu kanuna tabidir.
Anayasa TODAÎE yü özerk kuruluşlar arasında saymamakla
birlikte TODAÎE'nün Anayasada sayılan kuruluşlardan daha fazla
özerkliğe sahip olduğunu söyliyebiliriz. Üniversitelerin özerkliği bi­
limsel ve İdarî yönden olduğu halde TODAÎE'nün özerkliği malî, bi­
limsel ve İdarî yönden olmaktadır. Ayrıca malî denetim bakımından
TODAÎE bu özerk kuruluşlarda görülmeyen özel bir durumdadır.
TODAÎE bütçe bakımından başbakanlıkla ilişkilidir. Kanunun
22. maddesinde TODAÎE'nün gelir kaynaklarının neler olduğu sayıl­
mıştır. TOpAÎE'nün belli başlı gelir kaynağı «her yıl başbakanlık
bütçesine konulacak tahsisat» dır. Diğer gelirler devamlı olmadığı
gibi fazla bir önemi de yoktur. TODAÎE nün tek önemli gelir kayna­
ğının yardım olması malî bağımsızlık ilkesiyle tam bir uyuşma gös­
termemekle birlikte uygulamada Başbakanlıkla ilişki bir mazhur
teşkil etmemiş, bilâkis yardımcı olmuştur.
Îlmî özerklik soruntı, üzerinde daha ayrıntıyla durmayı gerek­
tirecek bir konudur. Bu konuyu aşağıdaki noktaları ele alarak inceliyebiliriz :
a.
Genel Müdür
TODAÎE Genel Müdürü 7163 sayılı kanunun 7. maddesine göre
üniversite profesörleri arasından üç yıl süreyle ve idare heyetince
seçilir. Bu maddede TODAÎE'nün kendi öğretim üyelerinin profe­
sörlerden teşekkül etmediği anlamı saklıdır. Daha açık bir deyimle
TODAÎE'nün Genel Müdürü kendi içinden olmayacak, dışardan ve
özellikle üniversiteden olacaktır.
Öte yandan 7163 sayılı kanunun 5'inci maddesinin a. fıkrasında
sözü edilen «Enstitü öğretim üyesi bulunan profesör ve doçentler»,
Enstitii dışından bu görevleri ek görev olarak atanan üniversite öğ­
retim üyeleridir. Yani Enstitünün öz personeli idare heyetinde tem­
138
sil edilmemektedir. Profesörler ve doçentler dışmdaki üyeler ise ta­
mamen dışardan tayin edilmektedir.
Üyelerin tamamının dışardan tayin edilmesi ya da seçilmesi (6
üniversite mensubu, 11 idare mensubu) Enstitünün kendi dışından
bir kadro tarafından yönetilmesi demektir. Bunun Enstitü özerkli­
ğiyle ne derece bağdaşacağı üzerinde durulmaya değer b ir konudur;
çünkü Genel Müdür bu heyetçe seçilecektir. Öte yandan Genel Mü­
dürün İdare Heyetinin başkanı olması da çelişmeli bir durum orta­
ya çıkarmaktadır. Çünkü bir yandan Genel Müdür İdare Heyetince
seçilmekte yani bir anlamda İdare Heyetine karşı sorumlu olmak
durumunda; öte yandan aynı İdare Heyetine başkanlık etmekte ve
bu yolla heyette ağırlığı olan bir üye olmaktadır ve katılanlarm ço­
ğunluğuyla karar veren İdare Heyetinde oyların eşit olması halinde
Genel müdürün katıldığı taraf çoğunluğu kazanmış sayılmaktadır.
Üniversiteden gelen altı profesör içinden üçü Siyasal Bilgiler
Fakültesinden gelmektedir. Bu suretle Genel M üdürlerin devamlı
Siyasal Bilgiler Fakültesi profesörleri arasından olması olanağı
artırılmış olmaktadır. Gerçekten de bugüne kadar bütün Genel Mü­
dürler Siyasal Bilgiler Fakültesi profesörlerinden seçilmişlerdir. Bu
suretle Genel Müdür, İdare Heyetinin teşekkül tarzı ve ikisi arasın­
daki ilişkiler göz önünde tutulursa özerkliğin fiiliyatta Genel Müdür
özerkliği ve Üniversiteye ve özellikle Siyasal Bilgiler Fakültesine ba­
ğımlılık şeklinde döndüğünü söyleyebiliriz.
İcra Komitesine de başkanlık eden Genel Müdürün asıl görevi
üniversitede olduğuna göre yarı zamanlı ve TODAİE’deki görevini
ek görev olarak yapan bir Genel Müdürün TODAİE’nün sorunları­
na ne dereceye kadar eğilebileceği üzerinde durulmayı gerektiren
bir konudur.
7163 sayılı kanun bir yandan bilimsel özerklikten söz etmiş, öte
yandan bu bilimsel özerkliği gerçekleştirecek araç ve yöntemleri,
özerkliği ortadan kaldıracak, hatta tam tersine bağımlılık yarata­
cak mekanizma haline getirmiştir.
b.
Öğretim Kadrosu
TODAÎE’nün başlıca görevi öğretim ve eğitimdir. Bu görevin
yapılabilmesi için TODAÎE’nün kendi içinde iyi yetişmiş devamlı
bir öğretim kadrosuna sahip olması gerekmektedir. Kanunda öğre­
tim kadrosuyla ilgili 13: ve 14. maddeler asistanlar ve öğretim ve
araştırm a uzmanlarını ele almaktadır.
139
Etüt Grubu Raporunda Enstitünün mevcut ve müstakbel profe­
sörlerine burs verilmesi tavsiye edilirken, Enstitü profesörlerinin ye­
tişmesi için Enstitü içinde bir kadro hazırlanması zaruretine işaret
edilmek istenmiştir. Oysa 7163 sayılı kanun Enstitü bünyesi içinde
profesör ve doçent yetiştirecek bir fonksiyon düşünülmeksizin ha­
zırlanmıştır. Kanunun hazırlanmasında Enstitü de devamlı olarak
dışardan ek görevli profesör ve doçentler bulunacağı fikrinden hare
ket edilmiştir.
Nitekim kanunun 5. maddesinin 1. bendinde İdare Heyetinde
bulunacak kimseler arasında Enstitü öğretim üyesi olan profesör ve
doçentler gösterilmiştir. Bu profesörler de 18. maddeye göre dışar­
dan ek görevli geleceklerdir. Profesörler ve doçentlerin nasıl yeti­
şecekleri, nasıl ilerleyecekleri gibi hususların kanunda hiç yer alma­
ması da bunu göstermektedir. Bu husus o kadar yok kabul edilmiş­
tir ki, 19'uncu maddede tazminat ödenecek kişiler olarak asistanlar
ile uzmanlar görülmektedir. Enstitünün Etüt Grubu Raporundaki
«üniversiteye üstün seviyede âmme idaresi öğretimi tertip edilmesi»,
amacını kendi öğretim üyesi kadrosu olmadan sağlaması imkânsız­
dır. Kanun eki 1 sayılı cetvel de öğretim üyesi olarak 12 profesör
kadrosu vardır. Doçent kadrosu yoktur. Ayrıca uzman ve asistan
kadrosu mevcuttur. Profesörler kadrosunun kendi içinden teşekkül
etmesine kanun imkân vermemektedir. Kurulduğundan bu yana
böyle bir örnek mevcut değildir. Esasen yalnızca asistan kadrosuyla
doçent ve profesör zincirinin son halkasına varmak imkânsız oldu­
ğu gibi, üniversite üstü bir eğitim de kendiliğinden imkânsızlaşır
Bir profesörün Enstitüye alınmasının yollarından biri ek görev, di­
ğeri de kanunun 6. maddesinin c. bendi gereğince İdare Heyetince
tayindir. İkinci yolun fiiliyatta kullanılmadığı görülmektedir.
TODAİE nün asistan ve uzmanlarına bilimsel kariyer yolu ola­
rak yalnızca üniversitede doktora yapmak yolunu açık bırakması
ve kendi bünyesi içerisinde doktora programını uygulayamaması
Enstitünün bilimsel özerklikten yararlanabilme dayanaklarım sınır­
landırm aktadır .
Organların Teşekkül Tarzı
îdare Heyeti
Özerklik konusunu ele alırken de değindiğimiz İdare Heyeti
hepsi dışardan gelen üyelerden teşekkül etmektedir. Bunun, özerkli
140
ği zedelemek sakıncası yanında Genel Müdür, Genel Müdür Yardım­
cısı, Şube Müdürlerini seçmek, bütçe ve kadro teklifini inceleyip ka­
rara bağlamak, eğitim ve sınavlara ilişkin kararlar almak gibi, kısa­
ca Enstitünün İdarî, malî, eğitim ve personele ilişkin konuların­
daki politikasını tespit etmek görevleri olan ve yalnızca Ens­
titü dışından gelen temsilcilerden kurulu olan böyle bir heyetin
TODAÎE sorunlarını ne ölçüde tanıyabileceği, benimseyeceği ve bu
sorunların çözümüne ne kadar zaman ayıracağı üzerinde önemle
durulması gereken bir konudur.
Öte yandan îdare Heyetinin belirli sürelerde toplanmasının ka­
nunda derpiş edilmemiş olması, bu denli önemli konularda Ens­
titü faaliyetlerinin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlama bakımın­
dan îdare Heyetinin ne ölçüde başarılı olacağı konusu da önemli
bir sorun olarak ortaya çıkarmaktadır. Bu durumda Genel Müdürün
fiili yetkilerinin artması ve özerkliğin Genel Müdürlüğün kişiliğine
bağlanması tabiîdir.
Bunun dışında devlet memurlarının yetiştirilmesiyle doğrudan
doğruya bir ilgisi bulunmayan bazı kuruluşların îdare Heyetinde
yer alması, buna karşı kamu personelinin eğitimi ile çok yakından
ilgisi bulunan bazı yeni kuruluşların (Devlet Personel Dairesi, Dev­
let Planlama Teşkilâtı) yer almaması da bir mahzur olarak görül­
mektedir.
TODAÎE'nün fiiliyatta Orta Doğu niteliğinin kalkmış olması,
öte yandan Orta Doğu ülkelerinin çoğunda Enstitünün görevlerine
benzer görevler ifa eden örgütlerin kurulmuş bulunması. Enstitünün
yalnızca Türk idaresinin ihtiyaçlarına cevap verecek bir kuruluş ol­
ması sonucunu doğurmaktadır.
Ayrıca Enstitünün fiilen Birleşmiş Milletlerle ilişiği kalmamış­
tır. Bu itibarla îdare Heyetinde Birleşmiş Milletler temsilcilerinin
bulunması gereksizdir.
Diğer taraftan. Yönetim Kurulunda öğretim üyesi sıfatını taşı­
yan öğretim ve araştırm a mütehassısları temsil edilmemektedir. Yö­
netim Kuruluna katılan öğretim üyeleri Enstitü dışından gelen ve
sayıları hiç bir zaman iki üç kişiyi aşrnayan yarı zamanlı üniversi­
te öğretim üyeleridir. Öğretim ve araştırm a faaliyetlerinin asıl yü­
künü taşıyan uzmanların ise yönetim kurulunda temsil edilme ola­
nakları yoktur.
141
îcra Komitesi
Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Birleşmiş Milletler Uz­
manı, Şube Müdürleri ve îdare Heyetinin seçeceği iki üyeden teşek­
kül eden îcra K om itesinin görevlerinin bir kısmı Genel Müdürlük
ve Genel Müdürlüğe bağlı bir sekreterya tarafından yerine getirile­
bilecek niteliktedir.
îcra Komitesinin başkanmm Genel Müdür olması bu komite­
nin Genel Müdürce yönetilmesine ve yetki ve sorumluluklarının sı­
nırlanmasına yol açmaktadır.
Esasen karar yetkisi dar tutulmuş olan îcra Komitesinin teşek­
kül tarzı akademik rriahiyetteki görevleri yerine getirmekten çok
İdarî bazı görevleri yerine getirmeye müsaittir. Aşağıda Enstitü gibi
akademik b ir kuruluşta yokluğu hissedilen Bilim Kurulundan bah­
sedilirken bu konuya tekrar dönülecektir. Ancak, burada îcra Ko­
mitesinin gerek kuruluş tarzı ve gerekse Genel Müdürle ilişkileri
açısından gerekli akademik çalışmaları yapmaya elverişli olmadığı­
na değinmekte fayda vardır.
Bilim K uruluna Olan İhtiyaç
E tüt Grubu Raporunda teklif edilen malî, personel, disiplin
ve öğretim programları alanlarında yetki sahibi bir Bilim Kurulu
7163 sayılı kanunda ele alınmamıştır.
Bilim Kurulu ilmî kariyer niteliği olan Enstitüde, her türlü aka­
demik çalışmalarla ilgili kararları vermek. Enstitü öğretim üyeleri­
nin bilimsel yeteneklerini saptamak, jürileri tespit etmek, eğitim
programları, Enstitünün uzun ve kısa süreli plânlarını, yıllık faaliyet
programlarını incelemek ve karara bağlamak gibi görevleri yerine
getirecek bir kurul olarak eksikliği hissedilmektedir. Böyle bir ku­
rulun Etüt Grubu Raporunu incelerken söylediğimiz gibi bu sorurı
larm tamamını, birbirleriyle ilişkisini de kurarak, ele almak gibi
yararları olacaktır. Üstelik bu Kurul Enstitü öğretim üyelerinin ka­
tıldığı bir kurul olarak daha da etkili olabilecektir. Böyle bir kuru­
lun yokluğu da kanununun eksiklikleri arasındadır.
TODAİE Öğretimi Üyelerinin Statüsü
Kanunda bazı değişiklikler yapılmasını zorunlu kılan sorunlar­
dan biri de Enstitü öğretim üyelerinin durumlarıdır.
142
7163 sayılı kanunda TODAİE öğretim ve araştırm a uzmanlarıy­
la asistanlardan bahsedilmektedir. Buna göre TODAİE'de yükselme
imkânları ilmi açıdan iki kademelidir : Asistanlık ve uzmanlık. Asis­
tanların uzman olabilmesi için beş yıl başarıyla Enstitüde asistanlık
yapmak, doktorasını başarıyla vermek, eserleriyle tanınmak ve beş
kişilik jü ri marifetiyle imtihanla çalıştığı alanda olgunluğu saptan­
mak gerekmektedir. Burada doktorasını Enstitü içinde değiküniver­
sitede vermek zorunluğunu da eklersek asistanın uzman olması için
oldukça önemli şartları yerine getirmesinin gerekli olduğunu söyliyebiliriz. Buna karşılık uzman olduktan sonra TODAİE'de hiç bir
ilerleme kademesi mevcut değildir. Şüphesiz şube m üdürü ya da ge­
nel m üdür yardımcılığı gibi i^iarî statü yükselme olanağı mevcuttur.
Ancak, bu meslekî yükselme olmayıp, İdarî bir statü değişikliğidir.
Bu şekilde meslekî gelişme olanakları asistanlar için bir kademe*
den sonra ortadan kalkmakta, uzmanlar için ise meslekî bakımdau
hiç bir olanak kalmamaktadır.
Bunun sonucu olarak personelin TODAİE'de devamlı çalışma­
sını sağlamak ve yeni elemanı TODAİE'ye çekmek çok güçleşmekte­
dir.
7163 sayılı kanunun 19'uncu maddesi öğretim ve araştırm a uz­
manlarına aslî maaşları dışında ayda 300, asistanlara da 200 TL. taz­
minat ödenmesini öngörmektedir. Bu tazminatın TODAİE'ne iste­
nen nitelikte eleman bulma bakımından yetersizliğe açıktır.
Barem cetvelinin doğurduğu malî tatminsizliğin yanında üniver­
site öğretim üye ve yardımcılarının artan tazm inatlarına karşılık
TODAİE öğretim üyelerinin tazminatlarının aynı kalması suretiyle
eklenen malî bakımdan tatminsizlik TODAİE'de personel devri ora­
nım son derece yükseltmiştir.
Aşağıdaki rakkam lar buraya kadar söylediklerimizi destekleyi­
ci mahiyettedir :
Enstitü Teşkilât Kanunu 24. asistan, 26 öğretim ve araştırm a
uzmanı ve 12 profesör olmak üzere 62 kişilik bir öğretim kadrosunu
öngörmüştür. Halen Enstitü personel kapasitesinin % 70 eksiği ile
çalışmaktadır. Bugüne kadar Enstitüden 13 asistan, 9 uzman ve 27
idare memuru ayrılmış bulunmaktadır, Son üç yıl içinde 1 uzman,
4 asistan ve 14 İdarî memurun Enstitüyü terketmeleri vakıasına özel­
likle işaret edilmesi gerekir. Bu rakam lara göre ayrılma oranı asis­
tanlarda % 33, İdarî memurlarda % 51 den fazladır. Bu ayrılmalar­
143
da, ilerleme imkâm sağlamayan bir meslek sınıfının sınırlamaları
ve malî tatminsizlik önemli rol oynamaktadır.
Öğretim Programları
Enstitünün amacı Teşkilât Kanununun l'inci maddesinde ifa­
de edilmiştir. Buna göre, Enstitünün esas hedefi, idare sanatına va­
kıf idareciler yetiştirmek ve bunların olgunlaşmasını sağlamaktır.
Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için yapılması gereken gförevler,
Kanunun 2. maddesinde sayılmıştır. Bütün yüksek öğretim kurumlarmda olduğu gibi bu görevler, öğretim ve yetiştirme, araştırm a ve
yardım, derleme ve yayım olmak üzere başlıca üç grupta toplanmak­
tadır.
Enstitünün ana görevi idare sanatında eleman yetiştirmektir.
Kanun esas itibariyle bu konuyu 15'inci madde ile düzenlemiştir.
Bununla birlikte maddenin hangi tip yöneticiler için ne çeşit
öğretim programları hazırlanacağı yolunda herhangi bir prensip ge­
tirmemesi TODAÎE öğretim programlarının düzensiz bir şekilde ge­
lişmesine sebep olmuştur.
Başlıca öğretim programı olan Genel Öğretim ve Yetiştirme
Programının ilk 12 yıl içindeki uygulama şeklinin tatm inkar olmak­
ta n uzak kaldığı ve çeşitli tenkitlerle sebep olduğu söylenebilir.
Şöyle ki, son birkaç yılda program süresi kısaltılmış, programa katılanlarm sayısı sürekli olarak azaltılmıştır. Programa, kurumlarm
önemli yönetim mevkilerini işgal eden veya bu gibi mevkilere aday
olan kişilerin katılmasını sağlamak hususunda herhangi bir çaba
sarf edilmemiş, bu hususta idare ile işbirliği yol ve imkânları araş­
tırılmamıştır. Programın metodunda değişiklik yapılmak suretiyle
aktif metodun uygulanmasına geçilmesi, öğretim kadrosu ve ders
malzemesi konusunda gerekli tedbirler tam olarak alınamadığı için
istenen seviyede başarılı olamamıştır.
Enstitü kanununun l'inci maddesinde belirtilen «memurların
İdarî sahada olgunlaşmasını sağlamayı» hedef tutan bir program
olarak idareciler için düzenlenen seminerlere Enstitünün kuruluşundanberi önem verilmiştir. 1964 yılından itibaren AID teşkilâtıyla iş­
birliği yapılarak geliştirilen bu program lar son birkaç yılda belirli
amaçlara doğru yönelmiştir. 1959 yılmdanberi O ve M uzmanı yetiş­
tirmek amacıyla en az yılda bir O ve M kursu açılmaktadır.
144
öteki eğitim programları, bazı başarılı örnekler ihtiva etmek­
le beraber genellikle geliştirilememiştir. Enstitü kanmıunun 2'nci
maddesinde belirtilen «âmme idaresine müteallik eğitimin inkaşına çalışmak» ve «âmme idaresi sahası için öğretim elemanları ye­
tiştirilmesine yardım» etmek gibi öğretim ve yetiştirme görevleri
hemen hemen tamamiyle ihmal edilmiş bulunulmaktadır.
TODAÎE öğretim program lannm bu şekilde başarılı olamamasmm bir nedeni de kanunun ilgili maddelerinin yön verici bir nite­
liği sahip olmamasmdandır.
Araştırma Faaliyetleri
Enstitüye verilen araştırm a ile ilgili görevler Teşkilât kanunu­
nun 2'inci maddesinin B fıkrasında gösterilmiştir. Enstitü akade­
mik bir kurum olarak kuruluşundan bu yana öğretim ve eğitim ile
birlikte araştırm a çalışmalarına da önem vermiş, âmme idaresi ile
ilgili meseleler üzerinde araştırm alar yapmış, ilgililerin talebi üze­
rine âmme idaresini ıslaha yararlı tedbirler hakkında tavsiyelerde
bulunmuş ve bu hususta mütehassıslarını görevlendirmiş; âmme
idaresiyle ilgili meseleler hakkmda mütalâa ve rey beyan etmek su­
retiyle bu görevleri yerine getirmek için çaba göstermiştir. Yapılan
araştırmalar, genel araştırm alar ve O ve M araştırm aları olmak üze­
re iki grupta toplanmaktadır. îdare ile ilgili çeşitli konularda genel
araştırm alar yapmak yerine teşkilât ve metot problemleriyle ilgili
O ve M araştırm alarına ağırlık verme hususundaki eğilim son za­
manlarda kuvvet kazanmış ve birinci tip araştırm aları geri
plana itmiştir. Enstitüde bir Araştırma Şubesi bulunmakla birlikte,
aynı zamanda eğitimle de uğraşan ve çoğu zaman hiçbir yere bağlı
olmayarak çalışan ve çeşitli İdarî işler yapan uzman ve asistanlar
dışında araştırm a ile ilgili personel bulunmaması idarenin genel
konularında yapılan araştırm aları sınırlayan başlıca engellerden bi­
ri olmuştur. 1960 yılında Enstitü Kanununun 17'inci maddesinin
verdiği imkânlardan yararlanarak bakanlık ve dairelerden geçici
olarak Enstitüye alınan üç O ve M uzmanı ile 1967 yılında bir Ba­
kanlar Kurulu K ararm a dayanılarak çeşitli kurum lardan alınan yedi
O ve M uzmanı, O ve M araştırm alarına ağırlık verilmesi istikametindeği eğilimi daha da kuvvetlendirerek devam ettirm iştir. Söz ko­
nusu Bakanlar Kurulu Kararı ile alman elemanların «Merkezî O ve
M Grubu» halinde teşkilâtlandırılması ve bu grubun Hükümet prog­
ramında yer alan «Kırtasiyecilikle Savaş» çalışmalarını bir merkezî
145
kuruluş olarak yerine getirmekle görevlendirilmesi Enstitü araştır­
ma çalışmalarını tüm olarak kapsama eğilimi gösteren bir genişlik
kazanmış bulunmaktadır.
Kırtasiyecilikle savaş konusunun bu savaşı icra etmek üzere bir
merkezî kuruluş ile kurumsal birimleri gerektirdiğine şüphe yok­
tur. «Âmme idaresini ıslaha yararlı tedbirler hakkında tavsiyelerde
bulunmakla» görevli olan Enstitünün bu konuda eğitim yaparak,
birimlerin kuruluş ve işleyişlerine yardımcı olmak suretiyle önemli
hizmetler yapabileceği de şüphesizdir. Ancak Enstitünün merkezî
O ve M görevlerini bütünüyle üzerine alması ne doğru, ne de müm­
kündür. Enstitünün O ve M faaliyetlerinin geliştirilmesi hususunda
oynaya geldiği önemli role devam etmesi, ancak araştırm a ve yar­
dım görevlerinin yalnız bundan ibaret olduğu şeklindeki davranışın
terkedilmesi ve araştırm a çalışmalarının ağırlık merkezinin idareyi
düzenleme konusunda uzun süreli ve köklü araştırm alara yöneltil­
mesi gerekir.
TODAÎE'nün araştırm a faaliyetlerini bu yönde geliştirecek hü­
kümlerin kanunda mevcut olmaması bir noksanlık olarak kabul
edilebilir.
Derleme ve Yaym Faaliyetleri
Enstitünün derleme ve yayınla ilgili görevleri Teşkilât Kanunu­
nun 2'nci maddesinin C fıkrasında gösterilmiştir. Çalışmalar hiçbir
zaman bu madde kapsamına uygun olarak ele alınamamış ve gelişti­
rilememiş, dolayısıyle Enstitü âmme idaresi sahasında b ir derleme
ve yaym merkezi hüviyetini kazanamamıştır. Yapılabilen, kütüpha­
nenin b ir dereceye kadar geliştirilmesi ile sınırlı sayıda telif ve ter­
cüme eserlerin yayınına inhisar etmiştir. Özellikle âmme idaresi ala­
nında çok kıymetli hizmetler ifa edebilecek olan bir dokümantas­
yon merkezinin kurulamamış olması ilgili maddenin gereğince uy­
gulanmamasının sonucudur. Bununla birlikte kanunda dokümantas­
yon merkezi kurulmasına ait bir hükmün bulunmaması da dokü­
mantasyon merkezi kurulamayışının nedenleri arasında sayılabilir.
Genel Sekreterin Durumu
Genel Sekreter kanunda Enstitü organları arasında sayılmıştır.
Oysa, Genel Sekreterin yönetime katılma ve organ olma niteliği üze­
rinde durulması gereken bir konudur. Kanunun Genel Sekretere
146
verdiği görevler idarî görevlerdir. Genel Sekreter sorumlu tahak­
kuk memurluğu, daire işlerinin teşkilâtlanması, öğrenci işlemleri
ve büro personelinin çalışmasından sorumlu âm ir olarak İdarî hiz­
metlerin başıdır.
Bu durumda Enstitü gibi personelinin önemli kısmının öğretim
ve araştırm a yaptığı ve 150'ye yakın öğrencinin mevcut olduğu bir
kuruluşta idarî işlerin nitelik ve nicelik bakımından çok oluşunu
ve önemini de göz önünde tutarak Genel Sekreteirliğin önemli gö­
revleri olacağını kabul etmek gerekecektir. Bu itibarla Genel Sek­
reterliğin icra Komitesinin idarî görevlerinin bir kısmını üzerine
alabilecek, öğretim ve araştırm a uzmanları ve Genel Müdürü idarî
işlerden uzak tutabilecek ve onlara İlmî alandaki çalışmaları için
azami zaman bırakacak şekilde yeniden düzenlenmesine ihtiyaç
vardır.
TODAİE’ne Verilmesi Düşünülen Statü Hakkmda Kamu Oyu
Liderleri ve İdarecilerin Görüşleri
TODAlEnin gelecekte sahip olması gereken statü hakkmda ge­
rek kamu oyu liderlerine, gerek idarecilere sorular yönetilerek bu
konudaki genel eğilimler tespit edilmek istenmiştir.
Kamu Oyu Liderlerinin Enstitü Programları ile İlgili Görüşü
1.
«Enstitü çalışmalarının ağırlık merkezini araştırm a ve dokümüntasyon faaliyetleri ile desteklenen eğitim faaliyetlerini teşkil
etmeli, yoksa eğitim ve araştırm a biribirinden bağımsız iki faali­
yet olarak mı ele alınmalıdır» sorusuna aşağıdaki cevaplar verilmiş­
tir :
Cevaplardan 9'u araştırm a ve eğitimin ayrı özellikleri olduğu­
nu, iki faaliyet kolunun ayrı ayrı teşkilâtlanması görüşünü savun­
maktadır. Diğer 9 cevap araştırm a ye eğitim faaUyetlerinin bir arada
yürütülmesi gerektiği görüşünü paylaşmaktadır. Her iki grup
cevaptan da daha ileri gidilerek beş kişi tarafm dan eğitim araştırm a­
larına önem verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Araştırmanın ayrı bir
faaliyet kolu olduğunu belirten cevapların üçünde bu iki alanın bir
birine etki ve tepki ilişkileri ile bağlı olduğu, aralarında «yardım­
laşmaları» «öncelik itibarı ile bazen birinin, bazen diğerinin önde
geldiği» «aralarında bir tesirleşme» olduğu, «bir denge halinde bu­
lunmaları» gerektiği fikirleri ileri, sürülmüştür.
147
2.
Bu konuda kamu oyu liderlerine yöneltilen 2. soru ş u d u r:
«Eğitim araştırm a ve dokümantasyon faaliyetlerinin geliştiril­
mesi, İdarî faaliyetlerin geliştirilmesi ve İdarî reform çalışmalarının
daha etkin hale getirilmesi için Enstitü sizce nasıl bir statüye tabi
olmalıdır?»
a. Bağımsız akademik bir kurum,
b. idareye bağlı özerk bir kurum,
c. Yüksek idarecilik okul ya da akademisi
d. Üniversiteye bağlı yüksek okul.
Bu soruya 18 kişi de cevap vermiştir. Cevap verenlerden biri
öncelik sırası ayn iki şık öne sürmüştür. Diğer biri sorunun alter­
natifleri dışına çıkarak yeni bir alternatif getirmiştir. Dört kişi Ens­
titünün bağımsız bir akademik kurum olmasına, on kişi idareye bağ­
lı özerek bir kurum olmasına, iki, kişi üniversiteye bağlı bir yüksek
okul olmasına taraftar olmuştur, bir kişi bu konuda bir fikri olma­
dığını belirtm iştir. Bir kişi ise Enstitüye Devlet Personel Dairesine
paralel bir şekil verilerek bir İdarî reform bakanlığına bağlanmasını
önermiştir.
En çok taraflar bulan (Enstitünün idareye bağlı b ir özerk ku­
rum) olması fikri içinde çeşitli nüanslar ileri sürülmüştür. Bu fik­
ri tutanlardan biri Enstitünün bir Devlet Bakanına bağlı olmasını,
statünün ona üniversite ile yakın bir işbirliği yapmaya imkân vere­
bilecek durumda bulunmasını, ancak bu yakınlığın üniversiteye ta­
bi olma sonucunu doğurmamasını ileri sürmüştür. Diğer biri Hükü­
metin bir mütevelli heyeti seçmesini ve bu heyetin genel rnüdürü,
öğretim üyelerini, araştırm a elemanlarını tayin etmesini. Enstitü­
nün bağımsız genel m üdürler ve m üsteşarlardan meydana gelen bir
Danışma Kuruluna sahip olması teklifini ileri sürmüştür.
Bu şıkkı tercih eden bir başkasının, fikrine göre, «üniversite
akademi ya da yüksek okul olması halinde TODAlE'nün idareden
ayrı, nazarî ve kapalı bir hüviyete bürünmesi» tehlikesi ortaya çıka­
bilir. Bu şıkkı tutanlardan bir başkası, gerekiyorsa Enstitünün malî
imkânlarının arttırılabileceğini söylemiştir.
Enstitünün bağımsız bir akademik kurum olmasını ileri süren­
ler bu fikirlerini ayrıntılarla geliştirmişlerdir. Bunlardan biri ba­
ğımsız akademik kurum şıkkını ikinci şık olarak ileri sürmüştür,
diğer şıklar hakkında yukarıda bilgi verilmiştir.
148
3.
«Îdarî reform çalışmalarında Enstitünün rolü ne olmalı­
dır?» sorusu aşağıdaki cevaplar ile karşılanmıştır.
Bu konuda verilen cevaplar oldukça dağınık olmakla beraber
yedi kişi tarafından Enstitünün idari reform araştırm alarında so­
rumluluk alması fikri ileri sürülmüştür. Bu görüşü savunanlar gö­
rüşlerini daha başka ayrıntılarla açıklama ve kuvvetlendirme yolu­
na gitmişlerdir. Bunlar aşağıda anlatılacaktır. Cevaplardan birinde
Enstitüye daha aktif bir rol verilmesi istenmiş, reform prensipleri­
ni plânlamasının, uygulanmasının esaslarını koymak, yüksek kade­
me yöneticilerinin özellik ve niteliklerini belirtmek, tip görev tali­
matını hazırlamak gibi çok ayrıntılı ve rutine kaçan görevler veril­
mesi teklif edilmiştir.
Bir kişi bu alanda da daha da ileri giderek reform ların uygu­
lanmasına geçildikten sonra biçimsel denetlemede bulunmasını, ge­
rekirse değişiklikler yapmasını öne sürmüştür. H atta bu konuda
TODAÎE’nün bir takım yetkilerle donatılması gibi icra görevleri de
verilmesi ileri sürülm üştür.
Bunun karşısındaki bazı fikirleri, Enstitünün bu konudaki yet­
kilerinin sınırlı bir alanda kalmasını 3 kişi savunmuştur. Bunlardan
ikisi Başbakanlıkta daimi bir komisyon kurulmasını, Enstitünün
bu komisyonun sekretarya görevini üzerine almasını savunmuştur.
Üçüncüsü ise özel bir kanunla mütehassıs elemanlardan mürekkep
bir idareyi ve İdarî m etotları yeniden düzenleme kurulunun kurul­
masını, Enstitünün diğer kuruluş ve elemanlar arasında yer alması­
nı teklif etmiştir.
Bir kişi Enstitünün reform çalışmalarına doğrudan doğruya ka­
tılmamasını, ancak kendisine verilen araştırm aları yapmasını. Ens­
titünün İdarî reform ünitesi olmamasını, aksi halde diğer görevleri­
ne zarar geleceği görüşünü savunmuştur. Bir kişi Eılstitünün her
halde aktif bir rol olması gerektiğini belirtmiş ve çok ayrıntılı bir
teklifte bulunmuş, fakat bu teklifinde İdarî reformun hangi alanlar­
da gerekli olduğunu belirtmekle yetinmiş. Enstitünün rolünün ne
olacağı hakkında bir şey söylememiştir.
Enstitünün İdarî reform araştırm alarını yürütmesini teklif
edenler arasında Enstitünün önce İdarî reformun çerçevesini çizme­
sini ve bunun için de bünye ve tarihimizi gözden geçirmesini, bunun­
la da yetinmeyerek yabancı âmme idarelerini incelemesini teklif
edenler olmuştur. Bir diğer fikre göre Enstitü teşhis ve tedavi sıra­
sında ispat edilmiş bir takım fikirler getirmelidir.
149
Kamu oyu liderlerine sorulan dördüncü soru şudur : «Türk
idaresinin kendisine özgü problemlerinin çözümlenmesinde; güç­
lük, aksaklık ve ihtiyaçlarının giderilmesinde Enstitü nasıl bir
rol oynamalıdır?» Bu soru iki kısma ayrılabilir : Birinci kısım
Enstitünün Türk idaresinde bu güne kadar oynadığı rolün genel bir
değerlendirmesi anlamını taşır; ikinci kısım geleceğe ait tahmin ve
temennileri kapsar. Kendileri ile tnülâkat yapılan dört kamu oyu li­
deri bu soruya daha önce cevap verdiklerini söyliyerek cevap ver­
memişlerdir. Bir kişi bu konuyu incelemediğini. Enstitünün Türk
idaresinde oynamak istediği rolü belirtmek ve tartışm aya sunmak
gerektiğini söyleyerek cevap vermiştir. Diğer bir lider soruyu yan­
lış anlamış bunun sonucu olarak soruya cevap verecek yerde
İdarî reforma hangi alanlarda ihtiyaç olduğunu sıralamakla yetin­
miştir. Diğer altı kişi Enstitünün rolünün ne olması gerektiği soru­
nu üzerinde durm uştur. Bu şekilde 10 kişi tarafm dan Enstitünün
nasıl bir rol oynaması gerektiği, hakkmda altı kişi tarafından da bu­
günkü rolü üzerinde ileri sürülen fikirler. Enstitünün kendisinden
bekleneni verdiği ve vermediği alternatifleri etrafında toplanabilir.
Bu konuya değinen beş kişiden üçü Enstitünün Türk idaresinde oy­
nadığı rolün yetersiz, önemsiz «mütevazi» olduğunu belirtmişlerdir.
Bir kişi bu görevin Enstitüyü aşan bir görev olduğunu, siyasî iktida­
ra öncelikle bağlı olduğunu ileri sürmüştür. Diğer alternatif üzerin­
de duran iki kişiden biri Enstitü çalışmalarının dar bir alanı kapsa­
masına rağmen etkili olduğunu söylemiş, İkincisi olumlu veya olum­
suz bir değer hükmü vermeksizin Enstitünün eğitim ve araştırm a
alanında faydalı olmaya çalıştığını, normal kurs dışında eğitim ça­
lışmaları yaptığını belirtmiştir.
Enstitünün Türk idare hayatında oynaması gereken rol hakkm­
da verilen cevaplar şu şekilde tasnif edilebilir : Cevaplardan üçü ge­
nel niteliktedir. Bunlardan birincisinde, «Enstitü» Türk idaresinin
bütün problemlerinin çözümlenmesinde baş rolü oynamalıdır.» de­
nilmekte, ikinci cevapta ise yetişme tarzının sağlam olması, öğretirh
üyelerinin memleketin ihtiyaçlarını, mahrumiyetlerini iyi bilmeleri
öğrencilerine memleketin muhtelif bölgelerini ve buralarda idare­
nin nasıl işlediğini göstermeleri gerektiği önerilmektedir. Üçüncü
cevapta şimdiye kadar teşebbüsün daima Enstitüden geldiği, idare­
nin pasif kaldığı belirtilmekle, önümüzdeki yıllarda ise idarenin da­
ha aktif bir davranış göstermesini salık verilmektedir. Diğer ce­
vaplarda Enstitünün eğitim, rehberlik, araştırma, görevlerinden
bahsedilmekte, bu görevlerin üstesinden gelebilmek için Enstitü
150
bünyesinde yapılması gerekli olan değişiklikler öne sürülmektedir.
Bu tavsiyeler aşağıdaki şekilde tasnif edilebilir ;
a. Birinci sınıf idareciler Enstitü eğitiminden geçirilmelidir.
b. İdare mensuplarına hazırlanan gelişme programlarını kap­
sayan fonksiyonlar daha da geliştirilmelidir.
c. Üniversite ile ilişkiler açıklığa kavuşturulmalıdır.
d. Modern bir âmme idaresinin kurulm asında yol gösterici­
lik Enstitüye düşer.
e. Enstitü sağlam idareci yetiştirmelidir.
f. İdare ile Enstitü arasmda sıkı bir bağ kurulmalı, idarenin
aksaklıkları Enstitü tarafından incelenmelidir.
g. Enstitü Türk idaresinin durumunu tespit etmeli, bu konu­
daki araştırm aları toplamalı ve değerlendirmeli, bunların arasında­
ki boşlukları doldurmalı, genel araştırm aları sıra ile ele alarak de­
rinlemesine incelemeler yapmalı, sonuçları teklif ve tavsiyeler hali­
ne getirmeli, bunları ilgililerle tartıştıktan sonra Hükümete bir ak­
siyon programı halinde sunmalıdır.
Bu görevlerin üstesinden gelmek için Enstitüde aşağıda ileri
sürülen yenilikler uygulanmalı ve belirtilen hatalar düzeltilmelidir :
a. Enstitünün yüksek idarecilik mevkilerinde hizmet görmüş
danışmanları bulunmalıdır. Milletvekillerinden danışmanlar da gö­
revlendirilebilir.
b. Enstitü Devlet Personel Dairesinde, Başbakanlıkta temsil
edilmelidir.
c. Enstitü bir takım ek ücretli zevatın «arpalığı olmaktan kur­
tarılmalıdır».
d. Enstitü idarenin daima başvurabileceği bir dokümantasyon
merkezi olmalıdır.
e. Enstitü lisans ve doktora seviyesinde eğitim vermelidir.
f. Enstitü personeli için terfih ve gelişme imkânlarını sınırla­
yan kanun maddeleri kaldırılmalıdır. Bir Enstitü mensubu Enstitü
Genel Müdürü olabilmelidir.
Kamu Oyu Liderlerinin Mezunlarla İlgili Görüşü
1.
Enstitü aşağıda sayılan personelden hangisi (leri) ni yetiş­
tirmeli ve hangisi (leri) nin yetiştirilmesine özel bir önem verilmeli­
dir?
151
a.
b.
c.
d.
e.
f.
Yüksek idareci,
Plancı,
Eğitimci,
Personel idarecisi,
O ve M uzmanı,
Meslek idarecisi (sağlık idarecisi, eğitim idarecisi vs.).
Bu ayrıntılı soruya aşağıdaki cevaplar verilmiştir.
Kendileri ile mülâkat yapılan onsekiz kamu oyu liderinden ye­
disi ufak farklar ile yüksek idareci yetiştirilmesine birinci öncelik
vermiştir. Bundan sonra Personel idarecisi, eğitimci ve plâncı gel­
mektedir. Diğer elemanlar 2, 3, 4 üncü önceliklere çok dağınık ola­
rak serpiştirilmiş durumdadır. Buna karşılık beş kişi Enstitünün
öncelik gözetmeden ve ihtiyaca göre bu altı çeşit elemanı da yetiş­
tirmesini önermiştir.
Baş İdarecilerin Görüşü
Bu konuda baş idarecilere sorulan «Enstitünün hangi nevi per­
sonel yetiştirmesi gereklidir, hangisinin yetiştirilmesine özel bir
önem verilmelidir?» sorusuna verilen cevaplar aşağıdaki tabloda
gösterilmiştir :
Yüksek idareci
Personel idarecisi
O ve M uzmanı
Eğitimci
Meslek idarecisi
Eğitimci - Personel idarecisi - O ve M uzmanı
Hepsi
1
1
2
2
5
Hepsinin yetiştirilmesine taraftar olan baş idarecilerden ikisi­
nin önem derecelerine göre ileri sürdükleri sıralama şöyledir :
1.
2.
3.
4.
5.
6.
152
Yüksek idareci
Plâncı
Eğitimci
Personel İdarecisi
O ve M uzmanı
Meslek İdarecisi
II
1:
2.
3.
4.
5.
6.
Meslek İdarecisi
O ve M Uzmanı
Plâncı
Personel İdarecisi
Eğitimci
Yüksek İdareci
Birinci önem sıralamasında en başta yüksek idareci en sonra
meslek idarecisi yer almakta, İkincisinde ise bu tamamen tersine
olmaktadır. Görülüyor ki baş idarecilerin çoğunluğu (5 kişi) bütün
bu alanlarda personel yetiştirilmesi görüşünü ileri sürmektedir.
Çoğunluğun uzman yetiştirilmesini istedikleri konu O ve M'dir,
(8 kişi). Daha sonra personel idarecisi (7 kişi) ve yüksek idareci
(6 kişi) gelmektedir,
tik Amirlerin Görüşü
«Enstitü hangi personeli yetiştirmeli ve hangilerinin yetiştiril­
mesine özel bir önem vermelidir?» sorusuna verilen cevaplar aşağı­
daki tabloda gösterilmiştir.
Tercih Sayısı
Eğitimci
Plancı
Personel İdarecisi
O ve M Uzmanı
Yüksek İdareci
Hepsi
2
2
2
2
1
7
Görülüyor ki 7 ilk amir; eğitimci, plâncı, personel idarecisi, O ve M
uzmanı, yüksek idareci, meslek idarecisi olarak yukarda sıralanan
idarecilerin hepsinin Enstitüce yetiştirilmesini istemektedirler.
Ayrıca iki ilk am ir eğitimci, iki ilk amir plancı, iki ilk amir per­
sonel idarecisi, iki ilk âmir O ve M uzmanı, bir ilk amir de yüksek
idareci yetiştirilmesine Enstitünün öncelikle yer vermesini istemiş­
lerdir.
Bu durumda ilk amirlerin çoğunğunun (13 kişide 9 unun eği­
timci, plâncı, personel idarecisi, O ve M uzmanı, 8'inin yüksek ida153
reci, 7'sinin de bunların hepsinin Enstitüce yetiştirilmesi fikrine ta­
raftar olduklarım söyliyebiliriz.
Daha önceki Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının
kapsamı ve metodu hakkmda yöneltilen tenkitlerle bu soruya veri­
len cevap arasmda bir ilişki kurmak mümkün değildir.
Örneğin, altı tip ihtisas idarecisi yetiştirecek Enstitünün eğitim
programlarını bu amaçla yeniden ele alması gerekebilir. Program­
ların kapsamı, süresi, kendi içinde ihtisaslaşması sorunları ortaya
çıkabilir ki bu konuya cevaplarda değinilmiştir.
Personel Müdürlerinin Görüşü
«Enstitü aşağıda sayılan personelden hangilerini yetiştirmeli,
hangilerinin yetiştirilmesine özel bir önem vermelidir ?» Sorusuna
verilen cevapları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir :
Personel Md. lerinin tercih sayısı
Yüksek İdareci
Plancı
Eğitimci
Personel İdarecisi
O ve M Uzmanı
Meslek İdarecisi
Sağlık İdarecisi, Eğitim İdarecisi
Hepsi (meslek, yüksek idareci)
4
2
2
2
1
2
Görüldüğü gibi personel müdürlerinin dördü özellikle yüksek
idareci, O ve M uzmanı yetiştirilmesine, 1 kişi plâncı, ikisi de per­
sonel idarecisi yetiştirilmesine öncelik tanınmasını istemektedir. Bu
arada isteyenlerden biri de önceliğin yüksek idarecilerde olması ge­
rektiğini belirtmektedir.
Görülüyor ki diğer idarecilere nazaran Enstitünün yüksek ida­
reci yetiştirilmesine yönelmesini isteyenler personel müdürleri ara­
smda çoğunluktadır.
154
SONUÇ
Türkiye ve Orta Doğu Âmme İdaresi Enstitüsü gelişen bir öğ­
retim ve araştırm a kurum udur ve Türk idaresini modernleştirme
çabalarında büyük bir boşluğu doldurmaktadır. Enstitü araştırm a
kapsamına giren on iki yıllık çabaları sonucu olarak âmme idaresi
ile ilgili öğretim, araştırm a ve dokümantasyon alanında önemli hiz­
m etler yapmış ve hatırı sayılır bir tecrübe edinmiştir. Bu arada Enstitü'ye başvuran aday sayısında büyük artışlar olmuş, araştırm anın
son yılı olan 1964 - 1965 öğretim yılında Enstitü ye alman öğrenci­
lerin sekiz katma yakın aday başvurmuştur, başka bir deyimle her
sekiz adaydan ancak biri Enstitü ye alınabilmiştir.
Buna karşılık Enstitü gereği gibi gelişmesini, amaç edindi­
ği görevleri tam olarak yerine getirmesini engelleyen çeşitli sorun­
larla karşılaşmıştır. Bu sorunlar Enstitü ve idare ile ilgili olarak iki
yönlüdür.
Enstitünün amaçlarından en önemlisi yüksek kademeye yöneti­
ci yetiştirmektir. Enstitü bu amacından b ir dereceye kadar ayrılmış,
memleketin büyük ihtiyacı olan yüksek kademe yöneticilerinin ye­
tiştirilmesine yardımcı olmaktan ziyade faaliyetlerini orta kademe
yöneticilerinin eğitimi üzerinde yoğunlaştırmış ve hatta icra kademeşinde bulunan elemanların eğitimi ile meşgul olmuştur. Bunun
sonucu olarak esasen eğitim olanakları sınırlı olan Enstitü olanak­
larını bir oranda israf etmiş bulunmaktadır.
Modern âmme idaresinin araştırm a, planlama, eğitim gibi da­
nışma hizmetlerinden gereği gibi yararlanmaksızın yürüyemeyeceği
bilinen bir gerçektir. Yüksek kademe yöneticisinin bu konularda
yetiştirilmesi de sorunun önemli bir yönünü teşkil etmektedir. Ens­
titü bu sorun, üzerinde henüz yeterince duramamıştır.
Öte yandan Enstitü açık yarışma usulü ile öğrenci aldığından
155
dışardan gelen öğrenci akımına kendi tercihini uygulamamaktadır.
Bunun sonucu olarak Enstitüye son yıllarda toplam öğrenci sayısı­
nın % 86'sma varan bir yoğunlukta geleneksel' iki bakanlık eleman­
ları alınmaktadır. Bunun yanında diğer bakanlıklar, özellikle idare­
nin yeni ve dinamik kuruluşları Enstitü öğrenimine pek düşük bir
oranda katılmaktadır. Bu durum Enstitünün ve idarenin ortak bir
öğrenci alma ve gönderme politikasının olmaması; Enstitüye öğren­
ci alma sisteminin bugünkü düzenleniş tarzı ve Enstitünün dıştan
zorlanan genel tercihin etkisi altında hareket etmesi soucu ortaya
çıktığı izlenimi elde edilmektedir.
Enstitü öğretim, metot ve programları konusunda daimi bir
arayış içindedir. Bazan bir Öğretim yılı alman kararlar ve bunun so­
nucu olarak meydana çıkan uygulamalar bir önceki yılın tersi ol­
makta, bu arada bir önceki yılda uygulanan program üzerinde ye-^
terli bir değerlendirme yapılamamakta, bazan terkedilen bir uygu­
lamaya yeniden dönülmekte ve bu dönüşün nedeni de tam olarak
anlaşılamamaktadır. Bu da Enstitünün program ve metotlarmda
b ir temel felsefi görüşe dayanmayan ampirik davranışlar içinde bu­
lunduğu kanısını uyandırmaktadır.
E tüt Grubu Raporu ile Enstitünün kendi kendine yeter bir ku
rum olarak kurulması düşünüldüğü halde, bu ilkeye Enstitü kanu­
nunda uyulmamıştır. Belli başlı yönetim kademeleri ve öğretim kad­
rosu ile Enstitünün dış örgütlere devamlı bir surette bağlı bir ku­
rum halinde kalması bugünkü hukukî statüsünün tabii bir sonucu
olmuştur. Enstitünün gelişen pontansiyeli bu hukuki yapısı ile bir
süre sonra çatışır hale gelmiş, kendilerine Enstitü içinde ilerleme
olanaklarının sınırlı olduğunu gören elemanlar zaman zaman Kuru­
mu terketmişlerdir. Bu durum Enstitünün güçlü bir kurum haline
gelmesini büyük oranda engellemiştir.
Öte yandan Türk İdaresi, genellikle yönetici ve özellikle yüksek
kademe yönetcisinin eğitimi sorunu üzerinde açık ve belirli b ir po­
litika geliştirememiştir. Bu alanda kendisine görevler düşen Devlet
Personel Dairesi gereken liderliği yapamamıştır. Bunun sonucu ola­
rak kimin ne amaçla eğitileceği sorunu üzerinde prensip kararları
alınamamış ve idarecinin eğitimi sorunu Plân hedeflerine uygun bir
çözüm yoluna kavuşturulamamıştır. İcracı daireler ve organlarının
da âmme idaresi eğitiminin gereğini yeterince kavrayamadıkları, bu
konuda gerekli tedbirleri alamamış olmalarından anlaşılmamakta­
dır. Bundan başka İdare Enstitü tarafm dan Genel Öğretim Progra­
156
mı çerçevesinde yetiştirilen elemanlardan yararlanmak hususunda
gereken ilgiyi göstermekten uzak bulunmaktadır.
Bütün bunlara rağmen idareci yetiştirme konusu sistemli bir
şekilde ele alındığı ve düzenlendiği, İdare yüksek idarecilik kademe­
lerine aday olan elemanlarını yetiştirmek üzere seçerek Enstitüye
gönderdiği ve Enstitünün gelecekte yüksek idarecilik kademelerine
atanacak bu elemanları bu amaç için yeniden düzenlenecek prog­
ram larla yetiştirmesi sağlandığı takdirde bu sorunların çözümlen­
mesi, Enstitünün asıl görevi olan yüksek idareci yetiştirme görevi­
ni yerine getirmemesi için sebep yoktur.
Enstitü öğretim programları, metotları, öğretim kadrosu. Ens­
titü ile idare arasındaki ilişkiler ve Enstitünün hukukî yapısı konu­
larında ortaya çıkan sorunlar oldukça çok ve çeşitlidir. Araştırma
bu sorunların hepsine çözüm yolu getirecek tedbir ve tavsiyeleri or­
taya koyacak bir çerçeveye sahip değildir. Daha somut, ayrıntılı ve
özel tedbirleri getirecek yeni incelemeler bu sorunlara çözüm yolla­
rı bulm akta muhakka ki faydalı olacaktır.
157
EK : 1
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROGRAMI MEZUNLARINI
DÖNEM, SOY VE ÖZADLARI SIRASİYLE GÖSTEREN CETVEL
NOTLAR:
1. Öğrenci No. larınm soldan iki rakamı mezuniyet yılını, sağdan iki rakamı
da aynı yılda mezun olanların soy ve özadlarma göre sırasını gösterir.
2. Mezunlarla ilgili araştırma münasebetiyle kendileriyle mülâkat yapılama­
yanların adları hizasında (my) işaretli şutuna birer — işareti konulmuş­
tur.
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
5401
5402
5403
Ataklı Macit
Ayhan Cemil
Bengisu Fazıl
—
5510
5511
5512
Ballar Suat
Basa Behçet
Başçavuşoğlu Fahri
5404
5405
5406
Berksun Ali İhsan
Kalaycıoğlu Rahmi —
Öcal Sami
5513
5514
5515
Baykam Suphi
Beker Kâmil
Berksoy Rıfat
5407
5408
Önür i. Ethem
Pmarcı Ahmet
5516
5517
5518
Bil Necdet
Bir Nehire
Büyükoğlu Veli
5501
5502
5503
Akın. N. Mualla
Akın Z. Abidin
Akıncı M. Rıfat
5504
5505
5506
Akman Lütfullâh
Alıver Firdevs
Alkan Necmettin
5522
5523
5524
Çapanoğlu Şefik
Çelikgöğüs A. İhsan
Çetintürk Selâhattin
5507
5508
5509
Alpaslan M. Kemal
Apul Bahaettin
Aydın Yusuf
5525
5526
5527
Danışman Rıfkı
Değer Süleyman
Dereboy Ethem
—
5519
5520
5521
Canbay Şevket
Çakmak Lebip
. Çalık Lütfi
159
OGRENCI
lo. lan
ÖĞRENCİ
SOY ve ÖZADLARI MY
5528
5529
5530
Dilâver Ali
Durusan M. Galip
Erdem Mithat
—
No. lan
SOY ve ÖZADLARI MY
—
5567
5568
5569
Özdicle Celal
Özen Fehmi
Özger Bekir Fazıl
5531
5532
5533
Erdoğan M. Hulusi
Ergun M. Bahaettin —
Erhuy Mustafa
5570
5571
5572
Özkan Rıza
Öztaş Osman
Öztopçu Selâhattin
5534
5535
5536
Erkanlı Orhan
Tuluy İlhan
Ersoy Osman
5573
5574
5575
Paçun Bahri
Sakarya Arif
Saltık Naşit
5537
5538
5539
Ersöz Bekir
Gerçekçi A. Semih
Gökalp A. Sıtkı
5576
5577
5578
San Naci
Say N. Kemal
Seçkin Celâlettin
5540
5541
5542
Gökçe Mustafa
Gökten Yaşar
Gönen Aydın
5579
5580
5581
Sertdemir Tuğrul
Sezgin Zekâi
Sulhun İhsan
5543
5544
5545
Gültan Nuh Naci
Gümüşsoy Kâmuran
Günver Nizamettin
5582
5583
5584
Südinç Muzaffer
Süsoy İkrami
Şen Gündüz Hayati
5546
5547
5548
Gürgen İhsan
İlgaz Enver Arif
İnal Zehra
5585
5586
5587
Temizgil Niyazi
Uğur Mehmet
Uz Nihat
5549
5550
5551
Kalıpçılar Doğan
Kayaoğlu Hüsnü
Kayhan Necmi
5588
5589
5590
Ülkü Ziya
Ünalan M. Nuri
Ünlü Erdoğan
5552
5553
5554
Kırnaz Kâmil
Köymen Mithat
Kurt Haldun
5591
5592
5593
Varış Celâlettin
Yargıçoğlu Ahmet
Yedier Şahap
5555
5556
5557
Kürşad M. Zekeriya
Manço Kemal
Nasuhoğlu A. Hulusi
5594
Yiğit Muharrem
5558
5559
5560
Oker Mehmet Ali
Onat M. Tevfik
Oran Rıza
5601
5602
5603
Afşar H. Moezzi
Ağar Kirami
Akayh Yunus
5561
5562
5563
Öcel Münir
Öner Agâh
Öralay Orhan
5604
5605
5606
Akça Kadir
Akıncı M. Zeki
Akman Ali
5564
5565
5566
Özbek Nizamettin
Özbeşikçi A. Eşref
Özdeş Orhan
5607
5608
5609
Altmordu İbrahim
Ankara Feridun
Arda Necati
160
—
—
—
—
—
—
—
—
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
5610
5611
5612
Artunç A. Faik
Artuk İhsan
Ataç A. Turgut
5649
5650
5651
Ertekin Ö. Faruk
Ertan Fethi
Evrenos Cemal
, 5613
5614
5615
Atay- M. Adnan
Aysal Alaeddin
Bakan Enver
5652
5653
5654
Ghulan J. Kadri
Göktürk Feridun
Güçsavaş Cemil
—
5616
5617
5618
Ballıgil F. Azmi
Barlas Hüseyin
Barlas Zeki
5655
5656
5657
Gülerman Adnan
Güngör Rüştü
Gürgân Tarık
—
5619
5620
5621
Bayazitoğlu Saffet
Baykan Salahattin
Baytaş Kemal
5658
5659
5660
Güroğlu Ahmet
Güven Muzaffer
Houshang Omit
5622 5623
5624
Bilge Ruhi
Bouyouk Kharrazı —
Büyükağaoğlu Fikret
5661
5662
5663
îrteş Alâattin
Jam Shidi Hamid
Karaoğlan Güzide
5625
5626
5727
Gevren Mustafa
Ceyhan M. Ali
Gürgül Remzi
5664
5665
5666
Kırcah H. İbrahim
Kızıklar A. Rıza
Koşukçu Faruk
Çatalkaya Cevdet
Çetinkaya Muammer
Çolakoğlu Bilâl
5667
5668
5669
Kutluata Hüsnü
Muhammet Anwar A. —
Muhammed N. S.
—
5631
5632
5633
Demirkol Yaşar
Denli M. Ali
Dikeçoğlu Enver
5670
5671
5672
Memişoğlu H. Nurşit
Mengü Nazım
—
Mutgan Cavit
-5634
5635
5636
Diniz Vedat
Dirik Yunus
Dobada Mehmet
5673
5674
5675
Mutlu Nedim
Olanyak Neriman
Ortaç Turgut
5637
5638
5639
Doğulu Necati
Döğer Rabia
Dölen Hakkı
5676
5677
5678
0 . Salih Al-Khaffaf —
Öcal Rıfat
Önal Nurettin
5640
5641
5642
• Elbir Nurettin
Elci Remzi
Eralp Sabahattin
5679
5680
5681
Önder Ahmet
Özak Nuh
Özaltan Namık
5643
5644
5645
Ergun Ali
Ergüven Eyüp
Eroğlu İbrahim
5682
5683
5684
Özbey Ahmet
Özdemir Hilmi
Özer M. Kasım
5646
5647
5648
Erok Şükrü
Ersen Tevfik
Ertan Hüseyin
5685
5686
5687
Özgen Ahmet Naci
Polat İhsan
Sadıkoğlu Osman
5628
5629
- 5630
—
—
—
—
—
—
—
161
ÖĞRENCİ
lo. lan SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
5688
5689
5690
Salihoğlu Nadi
Şahin Mustafa
—
Sami Asad Al-Naib —
0128
0129
0130
Vessa Abdurraf
Yalt Ali Rıza
Yardımsever S.
5691
5693
5694
Sanerk Adnan
San Sabri Özcan
Sanerk Feriha
0131
0132
0133
Yazıbakan Cemalettin
Yeşil Rahmi
Acar (Yılmaz) Reşat
5695
5696
5697
Sarıgöl Hayri
Savaş Selâhattin
Savaşa] Bülent
0134
0135
0136
Yücel Rahmi
Yücel Rasim
Çeviren Timuçin
5698
5699
0100
Selahattin Mustafa
Sert Haşan
Seyhun Sacit
5701
5702 .
5703
Acaroğlu Türker
Alat Enver
Apaydın Burhan
0101
0102
0103
Sipahigil Saffet
Sonat Mehmet
Soykut H. Refik
5704
5705
5706
Aral Hüsamettin
Aren Munise
Ayaz Şinasi
0104
0105
0106
Sözen Sami
Sungur Tevfik
Sümer Nadi
5707
5708
5709
Bingöl Sururi
Erpekin M. Kadri
Eysan Muzaffer
0107
0108
0109
Şentürk M, Sait
Şölen Rafet
Tamer Sacit
5710
5711
5712
Gömeçli Kasım
İnanç Rıdvan
înöntepe Fikret
0110
0111
0112
Tanışık Nihat Ali
Tansuk İ. Saip
Tekinalp Ahmet
5713
5714
5715
Islâm Nadir Lâtif
Kahraman N.
Kuşu İsmail
0113
0114
0115
Temiz Muzaffer
Tonyukuk A. Hıfzı
Tuğcu Mahmut
5716
5717
5718
Leventoğlu Mazhar —
Müdürdaroğlu Orhan
Oğuz Seyfettin
0116
0117
0118
Tuğsavul Burhan
Tuncagil Rahmi
Tunçalp Orhan
5719
5721
5722
San Süreyya
Togay Abdurrahman
Ulusoy Hacı Fevzi
0119
0120
0121
Tunçok Ziya
Tuygun Kenan
Türker Y. Ziya
5723
Ural Asım
5724 ' Üzer Muzaffer
5725 ■ Yücel İzzet
0122
0123
0124
Türkmen M. Vecihi
Toğay M. Kemal
Utku Ali İhsan
5726
Yüksel Sait
0125
0126
0127
Ünlü Reşat
Valilallah Sajiedi
—
Vapuroğlu S. Kemal
5801
5802
5803
Babacan M. Emin
Demirkol M. Zahit
Dora Nermin
162
—
—
—
—
—
—
—
ÖĞRENCİ
ÖĞRENCİ
SOY ve ÖZADLARI MY
Jo. lan
SOY ve ÖZADLARI MY
No. lan
5804
5805
5806
Dümer Ayten
Ergünay Abburrahman
Ertübek İbrahim
5922
5923
5924
Erbuğ 0. Aaeddin
Ercan İsmail
Ertekin R. Sami
5807
5808
5809
Eryılmaz Yusuf
Karal İbrahim
—
Karamanoğlu Handan
5925
5926
5927
Faiz M. Fazlı
Gökben Mustafa
Güngör Zeki
5810
5811
5812
Kiper Salih
Koral Rıza
Murat Cavit
5928
5929
5930
Işıksal Nazım
—
İskenderoğlu Reşat
Kanra Günalp
5813
5814
5815
Miiderrisoğlu Tahir
Özkul Ekrem
Şekercioğlu Kadri
5931
5932
5933
Karadeniz Mehmet
Kıral Zühtü
Korul Naki
5816
5817
5818
Şıvgın Mehmet
Tamer A. Samet
Tunca Nurettin
5934
5935
5936
Köksal (Açakoca) Ü.
Kuloğlu Faik
Ölçer (Arıpmar) T.
5819
Tuncer Mustafa
5937
5938
5939
Öncel Fahri
Önde A. Ziya
Önertürk Ahmet
5901
5902
5903
Acar Nizamettin
Akalın Ahmet
Akalın M. Serap
5940
5941
5942
Rodop Emin
Saçlıoğlu Nahit
Saygı M. Şükrü
5904
5905
5906
Akgün Hilmi
Akıncı Sadık
Alaçam Özdemir
5943
5944
5945
Savaşman Kutsi
Selman Halit
Sevinç Murat
5907
5908
5909
Altay Niyazi
Altuğlu Nef'i
Aşkın M. Necip
5946
5947
5948
Seyhun Müşerref
Sökmen Fuat
Şanlı Mustafa
5910
5911
5912
Arıkan Kemal
Atıl H. Şakir
Barlas Turğut
5949
5950
5951
Turan Muammer
Uluözyurt Saim
Uygun Sami
5913
5914
5915
Bayraktar Hidayet
Berker Azmi
Çapçı İsmail
5952
5953
5954
Uzel Muhittin
Yeşilovalı Necdet
Yön Yusuf
5916
5917
5918
Dağcıoğlu Argun
Demiralp A.
Demirel N. Sırrı
5955
5956
Zeytinoğlu A. Ferruh
Ziraman N. İbrahim
5919
5920
5921
Direktöroğlu Şefik
Dizdarer Fahrettin
Elsever Lâtif
6001
6002
6003
Akmh Nafi
Aktuğ Miraç
Ar. A. Fikret
—
—
—
—
—
—
—
—
163
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
6004
6005
6006
Arda Nahit
Ataç Haşan
Aydemir Selahattin
6043
6044
6045
Pekdemir Aziz
Sayınsoy Sabahattin
Tezcan Nejat
6007
6008
6009
Başbay H. Cemal
Baykaner Sadık
Belbez Şeyda
6046
6047
6048
Tünay Bekir
Türkeli C. Fethi
Tüzüner Nurettin
6010
6011
6012
Çağlar Cemâlettin
Çelik Nuri
Dalbay Ulvi
6049
6050
6051
Uğrasızoğlu Fahri
Ulus Sadi
Usel Hikmet
6013
6014
6015
Demiröz A. Nazif
Doğuş Muzaffer
Dorsan Şeref
6052
6053
Ünlügil Selâmi
Yener İhsan (Ahmet)
6016
6017
6018
Dülger Muammer
Efe Necdet
Ekin Sabri
6101
6102
6103
Aydın İbrahim
Bakalım Refik
Çağlar Satılmış
6019
6020
6021
Enünlü G. Necdet
Ergüç Arslan
Ergün Osman
6104
6105
6106
Can M. Rıfkı
—
Çankaya F. Yüksel
Çobanoğlu Hüseyin
6022
6023
6024
Erkmen Kemal
Eroğlu Cafer
Ertam Necdet
6107
6108
6109
Emiralioğlu Mehmet
Ender Muzaffer
Erdem Tevfik
6025
6026
6027
Eser C. Sabahattin
Feyzioğlu Ahmet
Gökpmar Nermin
6110
6112
6112
Erem Saim .
Ferzan A. Kerim
Güngör Gültekin
6028
6029
6030
Göktürk Lütfi
Gündeş Nuri
Gündüç Hidayet
6113
6114
6115
Gürsel Refet
İğmen Bülent
İyicil Fuat
6031
6032
6033
Gürekan Necdet
Güven İhsan
Kmay M. Reşat
6116
6117
6118
Kahvecioğlu Hayri
Karacaören Behçet
Kayakutlu Orhan
6034
6035
6036
Morovalı Ecvet
Morpmar Hüsamettin
Ok Süha
6119
6120
6121
Kurhan Ali Rıza
Özel Mehmet
Özer Selçuk Teker
6037
6038
6039
Okur Ragıp
Onur Fahri
Otaran Abdürrezzak
6122
6123
6124
Özkazanç (Bakırcı) H.
Özkm Haydar
Öztorun Nihat
6040
6041
6042
Özbay Muzaffereddin
Özgüven Mehmet
Özmen M. Asaf
6125
6126
6127
Öztürk Kemal
Selçuk Naşit
Şanıvar Nâzım
164
—
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI
6128
6129 6130
Şardağ Rüştü
Şentürk Sabahattin
Tezcaner M. ^Sadrettin
6232
6233
6234
Koksal Lütfi
Oğan Nihat
Ok Mustafa
6131
6132
6133
Teker İsmail
Uluğbay Muazzez
Yavuz Mustafa Fikri
6235
6236
6237
Onur Turhan
Otaran Abdürrahim
Öcal Şevki
6134
6135
Yolal İzzet
Semerci Mustafa
6238
6239
6240
Önal Rasim Yılmaz
Özgökçeler Doğan
Öz Turhan Cahit
6201
6202
6203
Altmok Sabahattin
Arat Sadık
Asimgil Güneyt
6241
6242
6243
Özsü M. Fatih
Öztürk Bekir
Salihoğlu Mehmet
6204
6205
6206
Azgur Fuat
Bakış İsmail
Basım Cevdet
6244
6245
6246
Tok Yaşar
Tortop Nuri
Türkay Temel
6207
6208
6209
Başoğlu Mustafa
Bilgin H. Fikri
Bogaç H. Cahit
6247
6248
6249
Türkkân Saim
Tüz Cezmi
Uğurlu Avni
6210
6211
6212
Cengiz H. Hüsnü
Coşkun Osman
Çağlar 0. Danış
6250
6251
6252
Ungan M. Kemal
Us Mehmet
Yedidağ Sadrettin
6213
6214
6215
Çakıroğlu Orhan
Çetinelli Talât
Erkin Ekrem
' 6253
6216
6217
6218
Eruygur Necdet
Eşmeli Ö. Halis
Eyin Nazmi
6301
6302
6303
Acur Utku
Altun (Barut) Nime
Ak Vedat
6219
6220
6221
Fescioğlu H. Rasim
Fırat Nevzat
Gürsoy Erol Zihni
6304
6305
6306
Akgül Nadir
Akgün Hüseyin
Arıkan Ruşen
6222
6223
6224
Kafadar Fazıl
Karaboncuk İbrahim
Karay Turgut
6307
6308
6309
Aktan Adnan
Anet Sezai Yalçın
Aslanoğlu Sait
6225
6227
6228
Kayaalp A. Rıza
Keresteci Mehmet
Kerestecioğlu Selman
6310
6311
6312
Atabaş M. İlhan
Atılgan Yücel
Aydın Mehmet
6229
6230
6231
Kılcı Orhan
Kirişoğlu Sabri
Koca Şeydi
6313
6314
6315
Ballıca H. Avni
Budak Ömer Raci
Develioğlu Ali Serve
.
—
—
Yılbaşı M. Veysi
165
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
6316
6317
6318
Dinçer Güven
Doğanay Ergün
Dündar Ali
6404
6405
6406
Bolulu Osman
Banoğlu Vedat
Başpmar Recep
6319
6320
6321
Dündar Erol
Ekmekçioğlu A. î.
Erdem Haşan
6407
6408
6409
Bay kal (Ünal) Ayten
Çıvgın Mehmet
Çolakoğlu Selçuk
6322
6323
6324
Erdoğan Güney
Ergün Adnan
Eryılmaz Azmi
6410
6411
6412
Coşkuntürk Mithat
Çepe Vahep
Çetin Bayram Turan
6325
6326
6327
Esen Mustafa
Ezer îhsan
Göktepe İbrahim
6413
6414
6415
Çırakman Erol
Çopuroğlu î. Rasih
Demircioğlu Kâmil
6328
6329
6330
Güler Doğan
Gündüç M. Müfit
Gürbüz Osman
6416
6417
6418
Demirkan M. Zeki
Elmasyazar M. Tevfik
Elver Halit
6331
6332
6334
Gürsoy Mehmet
Karakaya Mehmet
Kasımoğlu Veli
6419
6420
6421
Ercan A. Rıza
Erdil Nahit
Ersoy M. Vâsıf
6335
6336
6337
Kılıç Eşref
Kösebalaban M. Atıf
Özen Avşar
6422
6423
6424
Eyüboğlu Sadrettin
Gençer Ercüment
Güney Mehmet
6338
6339
6340
Pura Necdet
Sağışman Hüseyin
Şehirlioğlu Ekrem
6425
6426
6427
Güvenç A. îhsan
İnce Özhan
İskender Aziz
6341
6342
6343
Solmaz Ali
Sözer Kemal
Tan Turan
6428
6429
6430
Kâhyaoğlu Murat
Kahvecioğlu Talat
Keskin Muhittin
6344
6345
6346
Tandoğan Niyazi
Taşkın Fevzi
Topsever Rıfkı
6431
6432
6433
Kırcalı S. Sırrı
Kuran Ali Haydar
Kutsal Ahmet
6347
6348
6349
Tömek Naime
Türktekin Yılmaz
Türker Kutlu
6434
6435
6437
Kuzum Yıldırım
Metin Hüseyin
Oğuz Mehmet
6350
6351
6352
Uysal Hayrettin
Yavuz İsmail
Yavuzer M. Tevfik
6430
6439
6440
Oğuzoğlu Yavuz
Örer Mete
Özkan Mustafa
6401
6402
6403
Alpat Nejat
Altunbay Mehmet
Aka Nidai İlhan
6441
6442
6443
Öztürk Hüseyin
Fakiz Pulat
Pazarcıklı Doğan
166
—
—
—
—
—
öğrenci
No. lan
SOY ve ÖZADLARI MY
ÖĞRENCİ
No. lan SOY ve ÖZADLARI MY
6444
6445
6446
Pekindağ Teoman
Şahin Rafet C.
Şahin Sabahattin
6519
6520
6521
Diler İsmail
Dokuzoğlu Ö. Yalçnı
Ertürk Recai
6447
6448
6449
Çıvgm Mehmet
Taşkn’an İbrahim
Toksöz Fikret
6522
6523
6524
Gökalp Tevfik Rüştü
Gül Kemal Vehbi
Güler Osman
6450
6451
6452
Tomatir İsmail
Tmıçsiper Nebih
Türeli Ahmet Nail
6525
6526
6327
İzgi Erdoğan
Koçyıldırım Taner
Kodaloğlu Semahat
6453
6454
6455
Uyar Kaya
Varan Şerafettin
Vardal Ali Kemal
6528
6529
6530
Maral Mehmet
Memioğlu Avni
Menteş Mübeccel
6456
6457
6458
Yasa Ata
Yakıcıer Celâl
Yenigün Hadiye
6531
6532
6533
Numbuç M. İhsan
Nazaroğlu Yavuz
Mehrozoğlu Kemal
6459
6460
6461
Yenigün Kemal
Yıldmm Sefer
Zahal Necati
,6534
6535
6536
Önalp (Çatal) Nurşen
Önen Yurdakul
Örün Halil
6501
6502
6503
Akgün Talat
Akm Necati
Akm Şükran
6537
6538
6539
Özakın Aydın
Özbenli Avni
Özbilgin Fehmi
6504
6505
6506
Aknı Tuncer
Aktaş Kutlu
Altanay N. Öcal
6549
6541
6542
Öziç Celâl
Özmen Haşan Güner
Özmen Özer
6507
6508
6509
Ateş Temel
Babacan Eyüp
Berişpek İnayet
6543
6544
6545
Sanyüce H. Lâtif
Sönmezer Abdüsselâm
Sürbahan Sadrettin
6510
6511
6512
Bilgen H. Nihat
Boğ Mahir
Buldur Nazn'
6546
6547
6548
Şenay M. Ekrem
Tan Melâhat
TÛnçer H. Cahit
6513
6514
6515
Çalım Mehmet
Çankaya Bedri
Çavuşoğlu Yüksel
6549
6550
6551
Tüzemen Orhan
Uğurlu M. Şevket
Üçyıldız Nihat
6516
6517
6518
Dede İhsan
Devecioğlu Şerafettin
Develioğlu Necati
—
6552
Zoralioğlu Selâhattin
167
EK : 2
TODAİE’NÜN YABANCI UYRUKLU MEZUNLARINI
GÖSTEREN LİSTE
1. Osman Salih Al Khaffaf
2. Sami Asad Al Naif
3. Mustafa Salahaddin
(Irak)
(Irak)
(Irak)
4.
5.
6.
7.
8.
9.
(Afgan)
(Afgan)
(Afgan)
(Afgan)
(Afgan)
(Afgan)
Mohammed Nasım Shalizi
Abdurraf Vessa
Mohammed Anvar Argundival
Houshang Omit
Kadri Jeelam Ghulan
Fazlı Mohammet Faiz
10. Afşar Hamid Moezzi
11. Kharrazi Bouyouk
12. Valiallah Sajiedi
(îran )
(İran)
(İran)
13.
(Afgan)
Ferzan A. Kerim
14. Jam Shidi Hamid
168
(İran)
EK : 3
TODAİE MEZUNLARINDAN VEFAT EDENERİ
GÖSTEREN LİSTE
Soyadı ve Adı
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
Arıkan Ruşen
Asimgil Cüneyt
Baykan Selahattin
Direktöroğlu Şefik
Ergun Ali
înöntepe Fikret
Kapıcı Ahmet
Mengü Nazım
Ortaç Turgut
Öncel Fahri
Özen Fehmi
Şahin Mustafa
Yargıcoğlu Ahmet
Mezuniyet Yılı
(1963)
(1962)
(1956)
(1959)
(1956)
(1957)
(1955)
(1956)
(1956)
(1959)
(1955)
(1956)
(1955)
169
EK : 4
ÇEŞİTLİ NEDENLERLE ARAŞTIRMA KAPSAMI
DIŞINDA KALANLARI GÖSTEREN LİSTE
Soyadı ve Adı
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
170
Oyhan Cemil
Kalaycıoğlu Rahmi
Akm N. Mualla
Dilâver Ali
Erden Mithat
Gerçekçi Ali Semih
Kayhan Necmi
Pacun Bahri
Ünlü Erdoğan
Akayh Yunus
Elçi Remzi Garip
Güleman Adnan
Özer M. Kasım
Sanerk Adnan
Sungur Tevfik
Yücel İzzet
Demirkol M. Zahit
Karal İbrahim
Kiper Salih
Akalm Melik Serap
Altuğlu Nefi
Demiralp Abdurrahman
Işıksal Nazım
Can M. Rıfkı
Bilgin H. Fikrî
Erdem Haşan
Göktepe İbrahim
Sözer, Kemal
Çıvgın Mehmet
İskender, Aziz
Kahvecioğlu Talat
Develioğlu Necati
Mezuniyet Y ık
(1954)
(1954)
(1955)
(1955)
(1955) '
(1955)
(1955)
(1955)
(1955)
(1956)
(1956)
(1956)
(1956)
(1956)
(1956)
(1957)
(1958)
(1958)
(1958)
(1959)
(1959)
(1959)
(1959)
(1960)
(1962)
(1963)
(1963)
(1963)
(1964)
(1964)
(1964)
(1965)
EK; 5
ADRES TESPÎT VE TEYÎT FORMU
Sayın ............... .........................
Ağustos 1965 ten itibaren iki ayda bir «Amme îdaresi Bülteni»
adıyla bir bülten yayınlamağa ve «Genel Öğretim ve Yetiştirme
Programı» mezunları hakkında bir araştırmaya başlamış bulunuyo­
ruz.
Bülteni kendilerine devamlı olarak gönderebilmek, söz konusu
araştırm ada yardımlarından faydalanabilmek, gerekli başka konu­
larda haberleşebilmek ve genel olarak daha devamlı temas kurabil­
mek üzere mezunlarımızın şimdiki adreslerini tesbit etmek istiyo­
ruz.
Aşağıdaki kupona :
— Bu mektubumuzda yazılı adresinizin doğru olup olmadığını,
ilgili kare içine (x) koyarak belirtmenizi,
— Adresiniz doğru yazılmamış ise yeni adresinizi yazmanızı
— Ayrıca bulunduğunuz yerde adresini bildiğiniz mezunlarımız
varsa onların da isimlerini bildirmenizi,
— Ve üzerinde Enstitünün adresi bulunan kuponu zımbalı ye­
rinden ayırarak en kısa zamanda postalamanızı rica ederim.
Saygılarımla,
Genel Müdür
Prof. Dr. Cemal Mıhçıoğlu
Mektubunuzda yazılı adresim
Doğrudur
Yanlıştır
Yeni adresim :
Adresini bildiğim diğer Enstitü mezunlarmm adları ve ad resleri:
1 __
2
—
171
TÜRKİYE VE ORTA DOĞU
AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
15, Bankacı Sokak
AKAY - ANKARA
T Ü R K İ Y E V E ORTA DOĞU
AMME İ D A R E S İ E N S T İ T Ü S Ü
15. Bankacı Sokak
A K A Y - A N K A R A ( G 9)
172
EK: 6
AYRINTILI ARAŞTIRMA ÇERÇEVESİ
I. Amaç ve Kapsam
Araştırmanın amacı, TODAİE'nün Genel Öğretim ve Yetiştirme
programı (Genel Kurs) - mezun -mezunu çalıştıran kamu kuruluşuEnstitü ilişkilerini organik bir bütün olarak değerlendirmektir.
Araştırmada, genel kurs programı, yetiştirilen öğrenci, öğrenci­
nin gelişmesinden birinci derecede yararlanacak olan kamu kurulu­
şu, amme idaresinin geliştirilmesindeki rolü ve öğrencinin yetişti­
rilmesinde başlıca araç olan Enstitü bakımından incelenecek; bu
programın öğrenci ile onu çalıştıran kamu kuruluşu ilişkileri üze­
rinde yaptığı etkilerin ölçülmesine, bu alanda karşılaşılan problem­
lerin saptanmasına ve çözüm yollarının tespitine çalışılacaktır.
Araştırmada ele alınacak önemli bir konu da Türkiye ve Orta­
doğu Amme îdaresi Enstitüsü'nün Türk idare hayatındaki yerini ve
rolünü saptayıp belirtm ektir. Enstitü kuruluşundan bu yana çeşit­
li idarecilerin, çeşitli kurum larm dikkatini çekmiş ve bu ilgi mil­
letlerarası alana da intikal etmiştir. Enstitü gerek eğitim programı
ile gerek giriştiği büyüklü küçüklü araştırmalarla, yaptığı yayınlar­
la bu ilgiye cevap verme ve bu alanı genişletme ve Türk idaresinde
girişilen geliştirme çalışmalarında önemli bir merkez haline gelme
durumundadır. Araştırma bu alanda dar kapsamlı kalm akta ve özel­
likle Enstitü’nün genel eğitim programıyla yaptığı katkı üzerinde
durmaktadır, Enstitü'nün diğer alanlardaki katkısını saptamak bu
araştırm anın kapsamı dışında kalmaktadır. Bu hususların gün ışı­
ğına çıkarılması yeni bir araştırm a ile imkân dahiline girebilir.
II.
Araştırma Plânı
A. MEZUNLAR
1. Mezunlar envanteri
a. Mezunlarm geldikleri kuruluşlara göre dağılımı
173
b.
Enstitüye girişten önce ve sonralci hizmet yıllarma göre :
(1)
Kamu Hizmetinde
(2)
Özel sebtörde geçen hizmet yıllarına göre dağıhmı.
c. Giriş yıllarına göre dağılış ve toplamları.
ç. Giriş sırasında yapmakta oldukları fiilî görevler açısından
dağılım.
d. Enstitüden mezun oldukları yıllara göre dağılım.
e. Mezun oldukları öğretim müesseselerine ve bunların branş­
larına göre dağılım.
f. Yabancı öğrencilerin geldikleri ülkelere göre dağılım.
g. Enstitü içinde ve dışında tamamladıkları başka kursların
adı, yılı, yeri ve süresi.
h. Mezunun kendi isteği ile mi, yoksa ait olduğu kuruluşun
arzusu üzerine mi Enstitüde eğitime geldiği,
i. Cinsiyete göre dağılım.
J. Giriş sırasındaki yaşa göre dağılım.
k. Girişteki medeni hal ve çocuk sayısına göre dağılım.
1. Eserleri (makale, kitap, broşür vb.)
2. Mezunların Enstitüye gelişlerinde bulundukları pozisyona göre
mezuniyetten sonraki d u ru m ları:
a. Aynı kuruluşta aynı fiilî görevde kalanlar,
b. Aynı kuruluşta kalıp, fiilî görevi değişenler (idareci, eği­
timci, araştırmacı, plâncı, vb.)
c. Kuruluş değiştirip fiilî görevi değişmiyenler
d. Kuruluş ve fiilî görevi değişenler (İdareci, eğitimci araş­
tırmacı, plâncı vb.)
e. Özel sektöre geçip fiilî görevi değişmeyenler.
f . Özel sektöre geçip fiilî görevi değişenler.
g. Emekli olduktan sonra Enstitüde aldıkları eğitimle ilgili
alanlarda çalışanlar (idareci, eğitimci, araştırmacı, plâncı vb.).
3. Enstitü mezunlarının ve TODAÎE Mezunları Birliğinin. Enstitü­
yü değerlendirmesi.
a.
Enstitüde gördükleri eğitim hakkmdaki düşünceleri (prog­
ram muhtevası, öğretim metodu, öğretim üyelerinin yetenekleri, im­
tihan tarzı ve soruları).
174
b. Bu eğitimin hayatta değerlendirilmesi konusundaki düşün­
celeri (umduklarma erişme derecesi).
c. Öğrenim sonrası Enstitü-mezım ilişkileri konusundaki dü­
şünceleri.
d. Hem genel kursa, hem diğer kurslara katılan mezunlar ile
TODAÎE Mezunları Birliğinin iki kurs arasında yaptığı karşılaştır­
malar. (işleyişi, program muhtevası, öğretim metotları bakımın­
dan).
e. Yaşadıkları ortam da Enstitü mezunu olarak kazandıkları
prestij.
f. Genel Kursa katılmanın mezuna sağladığı maddî imkânlar
hakkında :
(1)
alma vb).
Mezunların fikri (kıdem, daha uygun bir yerde görev
(2) Bu im kânlar sağlanmasaydı mezunların bu öğrenimi
yapmağı arzu edip etmeyecekleri hakkındaki ıdüşünceleri,
g. Mezunlar arasında iş değiştirmiş olanların Enstitü'de aldık­
ları eğitimi yani işlerinde değerlendirme derecesi.
h.
İdarenin Enstitü'ye verdiği önem hakkındaki düşünceleri.
i. Mezunun kendi isteğiyle mi yoksa ait olduğu kuruluşun ar­
zusu üzerine mi Enstitüde eğitime geldiği.
B. MEZUNLARI ÇALIŞTIRAN KURULUŞLAR
1. Envanter
a. Giriş için m üracaat edenlerin kuruluş
dağılımı.
ve yıllar itibariyle
b. Kuruluşlar itibariyle mezunların İdarî hiyerarşideki yerin­
de ve fiili görevinde ve mezuniyetten sonra bu hiyerarşide ve veya
fiilî görevinde yıllara göre değişmeler yükselmeler, düşmeler.
2. Mezunu çalıştıran kuruluşun mezun ve Enstitü hakkındaki tu­
tumu :
a.
Mezunun Enstitü'ye m üracaat ettiği tarihten beri çalıştığı
kuruluştaki baş yöneticisinin bir üst amirinin ve yakın amirinin;
175
(1)
(2)
Enstitü
Enstitü tarafından verilen eğitimin hizmete olan etiki-
Jeri,
(3) Meızunun, hizmetin Lhtiyaçlarma ne dereceye kadar
cevap verdiği, hakkm da ayrı ayrı müıtalaâları,
b. Mezunu çalıştıran kuruluşun, mezunun kendi isteği ile mi,
yoksa kurum un arzusu üzerine mi Enstitü'de eğitime geldiği. Sına­
vı kazanıp ta programa katılamıyanların katılamayış sebepleri.
c. Enstitüden mezun olan personel arasında, kuruluşu terkedenler varsa bu terkediş için baş yönetici, amir ve yakın amirinin
fikirleri.
d. Enstitüye öğrenci göndermekle beraber, Enstitü mezunu
elemanları alan kuruluşların baş yöneticisinin bu kimseyi göreve
almasında;
(1) Mezunun Enstitü eğitimi ıgörnaüş olmiasınm ne dere­
ce rolü olduğu,
(2) Enstitü hakkmdaki fikri,
(3) Gelecekte Enstitüye öğrenci göndermek hususunda
bir programı olup olmadığı hakkmdajki fikri.
C.
ÂMME ÎDARESİ ENSTİTÜSÜ
1. a. Enstitüye girebilmek için başvuran, aday, sınavı kazanan,
kazanmıyan; programa katılan, katılmayanların,
(1) Yıllara
(2) Kuruluşlara
(3) Cinsiyete
(4) Yaşa göre dağılımları,
b. Giriş sınavlarında başarı kazananların, formasyon ve tah­
silleri ile imtihan sorularının ilişki derecesinin karşılaştırılması.
c. Giriş sınavlarına hâkim olan prenspilerin zaman içinde de­
ğişmesi, teklif edilen yeni ilkeler bunlardan değiştirilmiş olanların
herbirinin gerçekleştirilebilme derecesinin araştırılması.
2.
Genel kurs pro g ram ı:
a. Program muhtevasının devrelere göre incelenmesi.
b. İzlenilen eğitim metotlarının incelenmesi ve bunların yıl­
lara göre karşılaştırılması.
176
c.
Programların hazırlanmasında gözden geçirilmesinde, ye­
ni koşullara uydurulmasında izlenen yöntem, idarenin ve diğer eği­
tim kurumlarm m (Fakülteler) bu oluşuma katılma payı.
3.
Eğitici Kadro :
a.
Eğitici kadronun yıllara ve kaynaklara göre envanteri.
(1)
(2)
(3)
(4)
Çeşitli yerli ve yabancı fakülteler ve yüksek okullar­
dan gelenler.
Yerli veya yabancı idarelerden (resmii sektörden) ge­
lenler.
Özel sektörden gelen yerli ve yabancılar.
Enstitünün tam mesaili öz personeli.
b. Eğitici kadronun program muhtevası ve eğitim metodu kar­
şısındaki tutumu.
4.
İdareci K a d ro :
Enstitünün idareci personelinin yıllara göre kompozisyonu
(Üniversite fakülteleri, idare, Enstitü’nün tam mesaili öz personeli)
ve bu kadronun Enstitü eğitim politikası ve bu eğitim üzerindeki et­
kileri.
5.
Enstitü Kanunu :
a. Kanunun çıkarılmasından evvel kuruluşa ait fikirler.
b. Kanunun gerekçesi kanun tartışm alarının ve kanun met­
ninin ışığında E nstitü’ye verilen statü.
c. Personel kanunu, Mehtap Raporu, îdareyi Yeniden Düzen­
leme Komisyonunun vardığı kararlar ışığında Enstitü'nün statüsü­
nün incelenmesi.
d. Kanunun tadili konusunda yeni eğilimler (idareci, eğitici
personel ve üyelerin fikirleri).
SORULARIN GEREKÇESİ
1.
Mezunlar
Mezunlar ile ilgili sorular E nstitü’ye ne sayıda, ne nitelikte ve
hangi alanlardan öğrenci geldiğini saptamak ve bunların kompozis­
yonunda senelere göre meydana gelen dalgalanmaları incelemek için
177
sorulmuştur. Bunun saptanması Enstitünün öğrenci celbi politika­
sına ve bu politikanın ne derecede etkili olduğuna ışık tutacaktır.
Soruların ikinci kısmı eğitimin mezunun iş hayatında yaptığı deği­
şikliği anlamak amacına çevrilidir.
Mezunlarla ilgili soruların üçüncü kısmı mezunların Enstitü
eğitimini gerek iş hayatında gerek özel hayatlarında değerlendirip
değerlendirmediklerini, Enstitü'ye hangi motivasyonların etkisi al­
tında girdiklerini, Enstitü eğitiminden ne beklediklerini, program ­
la n tatm inkâr bulup bulmadıklarını saptamak için sorulmaktadır.
Bu sorular mezunların Enstitü ve onun fonksiyonu konusundaki fi­
kirlerini belirtmeleri bakımından önemlidir.
2. Mezunları çalıştıran kuruluşlar
Soruların ikinci bölümünde mezunları çalıştıran kamu kurum­
lanılın mezunların gördükleri eğitim ve Enstitü karşısındaki genel
tutum ları İncelenmektedir.
Bu bölümünde ilk kısmı bir envanterle başlamaktadır. Envan­
ter çeşitli devrelerde çeşitli kuruluşların Enstitü'ye karşı azalıp ço­
ğalan ilgilerini göstermesi bakımından önemlidir.
Bu bölümün ikinci kısmı bir taraftan birinci kısımda verilen
adedî bilgilerin tasviri, bir karşılaştırm a ve kontrolü olmakla bera­
ber, diğer taraftan mezunun amirleri tarafından değerlendiril­
mesini de kapsamaktadır. Bu değerlendirme mezunun iş hayatı
ilişkileri bakımından bütün variyantlara cevap vermeye çalışmak­
tadır.
3.
Enstitü
Sonuncu bölümde bizzat Enstitü ele alınmakta ve çok yönlü
görünüşleri ile araştırm anın jliğer iki ana unsuru olan mezun ve
mezunu çalıştıran kuruluşlarla ilişkisinin kurulmasına çalışılmak­
tadır.
Birinci kısımda imtihanlar meselesi ile meşgul olunarak Ensti­
tünün öğrenciler, bunları gönderen kuruluşlar karşısında nasıl bri
politika izlemeye çalıştığı belirtilmeye çalışılmaktadır.
İkinci kısımda, uygulanan programların araştırm acılar tarafın­
dan incelenerek proğram muhtevası ve öğretim metotlarının nasıl
bir gelişme eğilimi gösterdiği saptanmaya çalışılmaktadır. Bu kısım­
178
dan elde edilen sonuçlar mezunların ve kurumlarm Enstitü'den bek­
ledikleriyle karşılaştırılabilir.
Bu bölümün üçüncü kısmı eğitici kadronun envanterini, onun
kom.pozisyonunu ele almak suretiyle Enstitü'nün programları, plân­
lama ve uygulama konusundaki politikasına bu açıdan da bakma
imkânını hazırlamaktadır.
Dördüncü kısımda aynı meseleler idareci kadro açısından İnce­
lenmektedir.
Sonuncu kısım Enstitü nün hukukî kaynaklarına inmekte, ku­
ruluşundan bu yana gelişmesini ve gelecekteki gelişme eğilimini
hukukî ve İdarî yönleri ile incelemektedir. Bu kısım Enstitü'nün
Statüsü ve Enstitüye verilmek istenen rol hakkmda çeşitli çevrele­
rin görüşlerini aksettirmesi bakımından önemlidir.
Araştırmanın üç ana bölümü birbirleriyle sıkı bir ilişki halin­
de bulunmakta, birbirini tamamlamakta, karşılaştırm alara imkân
hazırlamaktadır. Bu ilişkiler organik bir bütün halinde mütalâa
edilmektedir. Gerek verilerin toplanmasında gerek değerlendirilme­
sinde bu husus göz önünde tutulm aktadır.
Î79
EK: ?
DENEME MÜLAKATINDA KULLANILAN MEZUNLAR SORU KÂĞIDI
C evap K o d la rı E n stitü c e d o ld u ru la ca k tır
Talimatı okuymıuz
SORU
No.
1
2
3
4
5
6
7
CEVAP
KODU
SORU VE CEVAPLAR
(Hazır cevaplardan uygun olanın No. sını kırm ızı kalenüe
çember içine alınız.)
(Boş cevap yerlerine, varsa, uygun cervabınızı yazınız)
ÖĞRENCİ No. NIZ (Enstitüce doğruca kod sütununa yazılır)
SOYADINIZ ADINIZ (sola, m aji^ ü U e yazınız)
CİNSİYETİNİZ
1. K adın 3. Erkek
DOĞUM TARİHİNİZ (Nüfus kaydına göre)
. 19
ENSTİTÜYE GİRİŞ TARİHİNİZ?
. 19
ENSTİTÜYE GİRİŞTEKİ YAŞINIZ?
)
C
.1 9
ENSTİTÜDEN MEZUNİYET TARİHİNİZ 2
ENSTİTÜDEN BAŞKA MEZUN OLDUĞUNUZ ÖĞRETİM
KURUMUNUN ADLARI (x)
BİTİRDİĞİNİZ BİTİRME
BRANŞ (Varsa)
YILI
8.1
8.2
(x)
9.0
ik i yüksek öğretim kurum u bitirdinizse ikisini de yazınız.
ENSTİTÜDE VE DIŞINDA BİTİRDİĞİNİZ İDAREYLE İLGİLİ
BAŞKA KURSLAR VAR MI
3. Yok
1. Var (VARSA ÖNEMLİLERİ AŞAĞIDA BELİR­
TİNİZ)
ADI
DÜZENLEYEN
KURUM
KAÇ
HAFTALHC
YILI
9.1
9.2
9.3
10.0
ESERLERİNİZ (Kitap, broşür, m akale vb.) VAR MI?
3. Yok
1. Var
(VARSA ÖNEMLİLERİ AŞAtĞIDA BELİR­
TİNİZ)
YAYINLAYAN
YILI
NEVİ
ADI
KURUM
10.1
10.2
10.3
10.4
11.0
BULUŞLARINIZ, İHTİRALARINIZ VAR MI?
3. Yok
1. Var
(VARSA ÖNEMLİLERİ AŞAĞIDA BELİR­
TİNİZ)
11.1
11.2
12
ENSTİTÜYE KENDİ ARZUNUZLA MI GELDİNİZ, KURULU­
ŞUNUZ MU GÖNDERDİ?
1. K endi arzumla geldim
3. Kuruluşum gönderdi.
13
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE MEDENİ DURUMUNUZ NE İDİ?
1. Evliydim
3. Evli değildim
5. Hiç evlenm em iştim
14
15
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE ÇOCUKLARINIZ VAR Mİ İDİ.
VARSA KAÇ TANE İDİ?
0, Yoktu
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, .çocuğum Vardı
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE BAĞLI OLDUĞUNUZ KURULUŞUN SEKTÖRÜ VE ADI?
1. Kamu Sektörü
3. Ö zel Sektör
AD I :
16.0
H İZ M E T L E R İN İZ İ AŞAĞIDAKİ CETV ELD E B E L İR T İN İZ
(E n stitü y e g irişin izd e b u lu n d u ğu n u z h iz m e ti g ö ste r e n s a t ım ı a ltın ı
çizin iz e m ek li o ld u n u z v e ç a lışm a y a deviam e ttin iz s e o n u da g ö ster in iz )
Soru Cevap
. No. Kodu
Çahştığımz
Kuruluşun
Adı
Fiilen
Yaptığınız
Görevin Adı
İşe
Başlama
Tarihi
Ay
Yıl Yıl
!
BA ŞT A N E N S T İT Ü Y E G İR İŞ İN İZ E KA­
DAR TOPLAM
EM EK Lİ OLDUNUZSA BAŞTAN
LİLİĞ E KADAR TOPLAM
Sektörlerde
Hizmet Süresi
Kamu Özel
EM EK­
E M EK L İ OLDUNUZSA E M E K L İL İK T E N
ŞİM D İY E KADAR TOPLAM
BAŞTA N ŞİM D İY E KADAR G E N E L TOP... LAM '
Ay Yıl
Ay.
SORU VE CEVAPLAR
SORU
No.
CEVAP
KODU
(Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanları varsa No. sını kırmızı kalemle çemberleyiniz,
fazla cevaplan yeni No. vererek ayn paragraflar halin­
de yazımz).
E N S T İT Ü Y E G ÎR ÎŞ S IN A V L A R IN IN M ETODU SİZ ­
CE N A SIL D I ?
17.1
L
îy i id i
3. G e liştir ilm e si g erek li idi.
G E L İŞT İR İL M E Sİ G E R E K L İY SE SÎZC E H A N G İ BA­
KIM LARDAN ?
L
S m a v sü r esi u za tılm a lıd ır .
2.
K o m p o zisy o n a lü zu m yok tu r.
3.
B ilg i so ru la rın a lü zu m yok tu r.
4.
S o ru la r y a ln ız b e lir li g ru p lara avan taj sağla y a ca k
şek ild e d ü zen len m em elid ir.
5.
M ülâkat sü r e si u za tılm a lıd ır.
6.
M ü lâk atta b ilg i so ru la rı so ru lm a m a lıd ır.
7.
Ö nceki y ılla ra a it sın a v so r u v e cev a p la rı .h ak k ın ­
da h iç o lm a zsa g en el b ir fik ir v erilm elid ir.
8.
A daylara sın a v a h a zırla m a im k â n la rı sa ğ la n m a lı­
dır.
9.
Y aln ız y a zılı sm a v ya p ılm a lıd ır.
10.
Y aln ız sö zlü sın a v yapılm alıdır^
11.
S o sy a l b ilim le r ala n ın d a g een l b ir b ilg i te s ti sın a v a
ilâ v e ed ilm elid ir.
12.
182
SORU VE CEVAPLAR
SORU
No.
18.1
CEVAP (Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanları varsa No. sını kırmızı kalemle çemberleyiniz,
KODU fazla cevaplan yeni No. vererek ayn paragraflar halin­
de yazınız).
E N S T İT Ü D E K A TILDIĞ IN IZ E Ğ İT İM
M U H T E V A SI SİZCE N A SIL D I ?
1.
18.2
İy i id i
3.
PROGRAMI
G eliştirilm esi g erek liyd i.
G E L İŞ T İR İL M E S İ GER EK Lİ İS E SİZC E H A N G İ BA­
KIM LARDAN ?
1.
P ro g ra m d a n A m m e İd a r e siy le ilg ili o lm a y a n k on u ­
la r k a ld ırılm a lıd ır.
2.
P ro g ra m a A m m e İd a resin d e y en i te k n ik ler ilâ ve
ed ilm elid ir
3.
Y u rt so ru n la rı ü zerin d e d u ru lm alıd ır.
4.
Y u rt iç in d ek i örn ek o la y la r k u lla n ılm a lıd ır.
5.
Y u rt iç i g e z i ve sta j p ro g ram la rı ek len m elid ir.
6.
T em el ek o n o m i v e te m e l h u k u k g ib i k o n u la r p ro g ­
ra m a ek len m elid ir.
7.
B a zı d ersler se ç im lik olm a lıd ır.
183
SORU VE CEVAPLAR
SORU
No.
CEVAP (Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanları varsa No. sim kırmızı kalemle çemberleyiniz,
KODU fazla cevaplan yeni No. vererek ayn paragraflar halin­
de yazımz).
19.1
E N S T İT Ü ÖĞ RETİM M ETODU SİZ C E N A SIL D I ?
1.
19.2
3. G eliştir ilm e si gerek liyd i.
G E L İŞT İR İL M E Sİ
KIM LARDAN ?
-
184
İy i id i
G E R EK L İ
İD İY S E
HA N G İ BA­
1.
A k tif m e to t u ygu la n m a lıd ır.
2.
T eo riy e fa zla ö n e m v erilm em elid ir.
3.
T akrir m e to d u ta m a m e n k a ld m im a y a r a k b e lir li
d erslerd e y e te r li ö lçü d e k u lla n ılm a lıd ır.
4.
P ratik ç a lışm a la r ço ğ a ltılm a lıd ır.
5.
M od ern e ğ itim ara çla rın d a n y a ra rla n ıla ra k g ö ze v e
k u lağa h ita p e d en e ğ itim m e to d u u y g u la n m a sın a
ö n e m v erilm elid ir.
6.
S taj ça lışm a la r ı y e te ri kadar o lm a lıd ır.
7.
P ro b lem çö zü m leri ön p lâ n a alın m a lıd ır.
8.
K o n fera n s k o n u la rı ak tü el soru n lara cev a p v e recek
n ite lik te o lm alıd ır,
9.
Grup ta r tışm a la rı yap ılm alıd ır.
10.
K o m isy o n h a lin d e ça lışm a la r ya p ılm a lıd ır.
11.
Ö rnek o la y in c ele m ele r in e ö n em v erilm elid ir.
12. - - ----------------- -------------------- ---- - ..............-
- ............................... .
SORU VE CEVAPLAR
SORU
No.
CEVAP
KODU
(Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanları varsa No. sim kırmızı kalemle çemberleyiniz,
fazla cevapları yeni No. vererek ayn paragraflar halin>
de yazınız).
E N S T İT Ü ÖĞRETİM K A D R O SU N U N Y ET E R L İĞ İ NA­
SIL D I ?
20.1
L
20.2
Y E T E R SİZ OLANLAR VAR ÎD İY S E H A N G İ BAK IM ­
LARDAN ?
H e p si Y eterliyd iler
3. K ısm e n Y etersizd iler.
1.
B a zıla rı k o n u la rın a h a k im d eğ illerd i.
2.
B a zıla rı m o d ern ö ğ r e tin i m e to tla r ın d a n fay d a la n ­
m ad ılar.
3.
B a zıla rı k on u la rı a m m e id a re si a çısın d a n işle m e d i­
ler.
4.
B a zıla rı d evam sızd ılar.
5.
B a zıla rı d erse g eç g e lm e y i itiy a t ed in m işlerd i.
6.
B a zıla rı ta rtışm a y a im k â n verm iy o rla rd ı.
7.
B a zıla rı d ersleri n o tla rın d a n ok u yorlard ı.
8.
B a zıla rı y erle rin e b a şk a la rım gön d eriy o rla rd ı.
9.
185
CEVAP
No.
SORU
KODU
SORU VE CEVAPLAR
(Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanları varsa No. sını farmızı kalemle çemberleyiniz,
fazla cevapları yeni No. vererek ayn paragraflar halin­
de yazımz).
21.1
PROGRAMI B İT İR M E SIN A V L A R IN IN M ETODU
SÎZC E N A SIL D I ?
1.
21.2
3. G e liştirilm esi gerek liy d i.
G E L İŞT İR İL M E Sİ G E R EK L İ
KIM LARDAN ?
İD İY S E
H A N G İ BA
1.
S m a v so ru la rı te o rik o lm a m a lıd ır.
2.
S ın a v la r sö zlü olm a lıd ır.
3.
S ın a v la r h e m y a zılı h em sö zlü olm a lıd ır.
4.
Ö ğ ren cilere TEZ h a zırla tılm a h d ır.
5.
S ın a v la r a ra sm d a h a zırla n m a y ı k o la y la ştırm a k için
b irer, ik işe r gün aralık v erilm elid ir.
6.
Y azılı sın a v la rd a ço ğ u n lu k la k o p y a y a p m a k im k â n ı
v erm ey en soru lara y er v erilm elid ir.
7.
S ın a v la rd a y ıl için d e ö ğ retilen k o n u la rd a n te s t tar­
zın d a so ru la r y er alm alıd ır.
9.
P ratik d ev re ç a lışm a la rı so n u n d a h a zırlan a n ra­
p orların d eğ erle n d irilm e siy le ilg ili te n k itle r rapor
h azırlayan lara b ild irilm elid ir.
.
10
186
İy i id i
SORU VE CEVAPLAR
SORU
No.
22
CEVAP
KODU
(Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanları varsa No. sim kırmızı kalemle çemberleyiniz,
fazla cevaplan yeni No. vererek ayn paragraflar halin­
de yazmiiz).
ENSTİTÜDEKİ EĞİTİMLE KAZANDIĞINIZ BİLGİ
VE GÖRGÜLERLE HAYATTA NELER ELDE ETME­
Yİ VE NE GİBİ HİZMETLER YAPABİLMEYİ UMDU­
ĞUNUZU BELİRTİNİZ.
1. Daha iyi bir idareci olmak.
2. Amme idaresi konusunda ihtisas sahibi olmak.
3. Daha verimli olmak.
4. Bir yıl kıdem kazanmak.
5. Yönetici sınıfa girebilmek.
6. Yurdun daha uygun bir yerinde görevlendirilmek.
7. Daha iyi bir işe geçmek.
8. Terfi imkânını sağlamak.
9. Bir yıl Ankara’da öğrenim yapabilmek.
10. Dairemde prestijimin artması.
11. Aile muhtimde prestijimin artması.
12. Özel bazı işlerde çalışmak üzere
sağlamak.
seçilme imkânı
13. Yüksek bir eğitim kurumundan mezun olmak.
14. Bilgi ve görgü alanımı genişletmek.
15. Uzun çalışma yıllarından sonra akademik hayata
dönerek hayatın biteviyeliğini yumuşatmak.
16. Özel sektörde iş bulabilmek.
17. Ankarada bulunduğum sırada lisan bilgimi de art­
tırarak dış ülkelerde burs bulabilmek.
18. Amirlerimin arzularını yerine getirmek.
19.
187
SORU VE CEVAPLAR
SORU
, No.
CEVAP
KODU
(Mezunun vereceği cevaplardan aşağıdakilere uygun
olanlan varsa No. sim kırmızı kalemle çemberleyiniz,
fazla cevaplan yeni No. vererek ayn paragraflar halin­
de yazınız).
ENSTİTÜ- MEZUN İLİŞKİLERİNİ
YORSUNUZ ?
NASIL BULU­
23.1
L İyidir
23.2
ZAYIF GÖRÜYORSANIZ SİZCE KUVVETLENDİRİL­
MESİ İÇİN NELER YAPILMALIDIR ?
3. Zayıftır
L Enstitü faaliyetlerinden mezunlar devamlı olarak
haberdar edilmelidir.
2
.
İmkân olursa Mezunlar Enstitü faaliyetlerine dahil
edilmelidir.
3. Amme idaresi konusunda faydalı olan eserlerden
belirli aralıklarla mezunlar haberdar edilmelidir.
4. Mezunlar işlerinde karşılaştıkları ilgi çekici idari
problemleri ve çarelerini, bu çareleri bulmada Ens­
titüde edindikleri bilgilerden ne dereceye kadar
faydalandıklarım Enstitüye bildirmeli ve bunlar
Enstitüce değerlendirilmelidir.
5. Mezunlar karşılaşıp çözüm yolu bulamadıkları
problemleri ileride Enstitüce araştırma konusu
olarak ele alınacak konular arasına katılmak üze­
re Enstitüye bildirmelidirler.
6.
Ankarada oturan mezunlar Enstitüce tertiplene­
cek konferanslara ve aktüel konularda tertiplene­
cek açık oturumlara çağirilmalıdırlar.
7. Zaman zaman kısa seminerler tertiplenerek me­
zunlar davet edilmelidir.
Enstitünün geliştirilmesinde mezunların fikirlerin­
den yararlanılmalıdır.
9. Mezunların dairelerdeki durumları izlenmeli ve ilgilenilmelidir.
Mezunların hak ve menfaatlerinin gözetilmesi ko­
nusunda ilgili kuruluşlarla işbirliği yapılmalıdır.
11 Mezunlar Derneği ile işbirliği yapılarak yurt içi ve
dışı geziler tertiplenmelidir.
10 .
.
12.
188
SORU
No.
CEVAP
KODU
SORU VE CEVAPLAR
Aşağıdaki cevaplardan uygun olanlarının No. lannı kır­
mızı kalemle çemberleyiniz)
24
ENSTİTÜ MEZUNU OLMANIZ SÎZE ÎŞ ÇEVRENİZ­
DE İTİBAR SAĞLADI MI ?
1. Sağladı
3. Sağlamadı
25
ENSTİTÜ MEZUNU OLMANIZ SÎZE ÖZEL ÇEVRE­
NİZDE İTİBAR SAĞLADI MI ?
1. Sağladı
3. Sağlamadı
26
27
28
ENSTİTÜDE ÖĞRENDİKLERİNİZİ ÇALIŞTIĞINIZ
KURULUŞTA KULLANMAK İMKÂNINI BULABİLDİ­
NİZ Mî ?’
1. Buldum
3. Kısmen Buldum
5. Bulamadım
ENSTİTÜDE ÖĞRENDİKLERİNİZİ ÇALIŞTIĞINIZ
KURULUŞ DIŞINDA KULLANMA İMKÂNINI BULA­
BİLDİNİZ Mî ?
1. Buldum
3. Kısmen Buldum
5. Bulamadım
ENSTİTÜ MEZUNLARINA SAĞLANAN AŞAĞIDA YA­
ZILI MADDÎ İMKÂNLARDAN HANGİ (S-LER) î SİZİ
ENSTİTÜ ÖĞRENİMİNE KATILMA HUSUSUNDA İL­
GİLENDİRDİ ?
1. Kıdem zammı
2. Mezun olunca daha uygun bir yerde görev alma ih­
timali
3. Her ikisi
29
YUKARDAKİ (Bk. Soru 28) MADDİ İMKÂNLAR SAĞLANMASAYDI BU ÖĞRENİMİ YAPMAK İSTERMİYDİNİZ ?
1. İsterdim
3. İstemezdim
30.1
MEZUNİYETTEN SONRA ÎŞÎNİZ DEĞÎŞTÎ Mİ ?
1. Değişti
3. Değişmedi
30.2
ÎŞÎNİZ DEĞİŞTİ İSE YENİ İŞE GEÇMENİZDE ENS­
TİTÜ EĞİTİMİNE KATILMIŞ BULUNMANIZIN ET­
KİSİ OLDU MU ?
1. Oldu
3. Olmadı
31
BULUNDUĞUNUZ KURULUŞTA İDAREYİ GELİŞTİR­
ME BAKIMINDAN ENSTİTÜ EĞİTİMİNE ÖNEM VE­
RİLİYOR MU ?
1. Veriliyor
3. Verilmiyor
189
SORU
KODU
No.
KODU
32
33
190
GENEL OLARAK TÜRKİYEDE İDARECİLER SİZCE
İDAREYİ GELİŞTİRME BAKIMINDAN ENSTİTÜ
EĞİTİMİNE ÖNEM VERİYORLAR MI ?
1. Veriyorlar
3. Vermiyorlar
SİZCE ENSTİTÜYE ADAY KAYDI AŞAĞIDA YAZI­
LANLARDAN HANGİSİNE GÖRE YAPILMALIDIR?
1. Şimdiye kadar olduğu gibi arzu edenlerin şahsen
müracaatları ile Dairelerce aday gösterilmesi usulü
aevam etmeli.
2. Şahsi müracaat usulü kaldırılarak yalnız Dairelerce
aday gösterilmeli.
EK : 8
MEZUNLAR SORU KÂĞIDI FORM TALİMATI
TÜRKİYE VE ORTA DOĞU AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROGRAMI MEZUNLARI İLE İLGİLİ
DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI SORU KÂĞIDI FORM TALİMATI
İÇİNDEKİLER
N o t: Formu bizzat düzenleyecek mezunlar ile mülâkatçıları ilgilendiren hu­
suslar 0.1 -4.8 ve 4.12 No. lu maddelerde yazılıdır.
MADDE
KONU
SAYFA
0
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
GENEL HÜKÜMLER
Konu ve maksat .................. 1
Kapsam ................................. 1
Terimler ................................ 1
Kısaltmalar .......................... 1
Yerine geçtiği form... ... 2
İlgili olduğu başka
formlar .................................. 2
1
DÜZENLEYECEK VE
KULLANACAKLAR
1.L Genel .., ......... ....... . ......... 2
1.2 Soru kâğıdı ekinin
düzenlenmesi .........................
1.3 Kodların tamamlanması ...
2
DÜZENLEME ZAMANLARI
2.1 Ek soru kâğıdı ....................
2.2 Asıl soru kâğıdı ...................
3
YAZI VASITALARI
3.1 G en el.......................................
2
2
2
2
3
MADDE
4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
KONU
SAYFA
YAPI VE KULLANILIŞ
Y a p ı.......................................
Nüsha sayısı .........................
Soru kâğıtlarında tertip ...
Kart kolon No. sı sütunları
Cevap kodları sütunları ...
Soruların nasıl cevaplandı­
rılacağı ... ..............................
4.7 Soruların özelliği olan bazı­
larının cevaplandırılması ...
4.8 Mülâkatçmm dikkat edeceği
hususlar ........................ ........
4.9 Düzenleme kontrolü . . . . . . . . .
4.10 Kodlama ................................
4.11 Kodlama kontrolü ..............
4.12 Formların akımı ...................
5
ŞAKLAMA
5.1 Saklama ş e k li.................. ..
5.2 Saklama süresi ... .................
5.3 Yoketm e................ . .............
3
3
3
3
5
5
7
8
9
9
11
11
11
12
12
191
TÜRKİYE VE ORTA DOGU AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
FORM TALİMATI
FORMUN ADI: GN. ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROGRAMI MEZUN­
LARI ÎLE İLGİLİ DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI
SORU KÂĞIDI VE EKİ
EKLERİ :
No. L Kodlama rehberi
No. 2 Kod Anahtarı
YÜRÜRLÜK
TARÎHİ
FORM
No.
TALÎMAT/REV
No.
7.3.1966
2.1
T 2.1/0
SAYFA
No.
REFERANS : TODAİE Gen. Md. nün L9.1966 T ve A-4-3 dosya No. lu onayı
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDIĞI EK OLDUĞU TALİMAT. YOK NO. YOK
0.
0.1
GENEL HÜKÜMLER
Konu ve Maksat
Bu Talimat, TODAÎE’nün «Genel Öğretim ve Yetiştirme Prog­
ramı» ndan mezun olanlarla bunları çalıştıran Kuruluşlar ve Ens­
titü arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla girişilmiş bulu­
nulan araştırm ada kullanılmak üzere ihdas olunan soru kâğıdı ile
soru kâğıdı ekinin düzenleme ve kullanılmasını açıklar.
0.2 Kapsam
Soru kâğıdı ve eki 0.1 de yazılı araştırm a münasebetiyle yal­
nız Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı'ndan mezun olanlardandan alınacak bilgileri kapsar.
0.3
T erimler
Bu talim atta kullanılan terimlerden aşağıdakilerinin açıklan­
ması gerekli görülmüştür :
(1)
M ülâkatçı: Enstitü tarafm dan kendilerine verilen talim ata
göre mezunlarla m ülâkatta bulunarak sorular soracak ve ala­
cakları cevapları formlarda belirtecek olan kişi.
(2)
Cevap K odları: Formdaki sorulara verilen cevapların, ileri­
de elektronik hesap makinalarma ait kartlara delikler halin­
de geçirilebilmesini sağlamak üzere, 1-5 mertebeli rakam lar­
la belirtilen remizleridir.
192
M isaller
1. Kart No. ve düzenlenme yılı için 166 gibi
2.
(3)
Kadın için 1 erkek için 3 gibi
Kart Kolon No. lan : Cevap kodlarının Elektronik hesap makinalarmda her bir mezun için kullanılacak seksener kolonlu
dört karttan her birindeki kolanlardan hangisine delineceğini
gösteren No. lardır.
0.3 Kısaltmalar
Bu talim at ile formda gerektikçe :
(1)
Türkiye ve Orta Doğu Amme îdaresi Enstitüsü yerine «TO­
DAÎE» veya «Enstitü»,
(2)
TODAÎE mezunu yerine «mezun»,
(3)
Enstitüye mensubunu gönderen veya mezun çalıştıran teşek­
kül yerine «Kuruluş»,
(4)
Soru kâğıdı yerine gerektikçe Form,
(5)
Soru kâğıdı eki yerine Ek,
(6)
Madde yerine M.
(7)
ve başkaları veya bunun gibiler yerine (vb.)
kısaltması kullanılmıştır.
0.5
Yerine geçtiği form
Form, başka bir formun yerine kullanılmamıştır,
0.6.
İlgili olduğu başka formlar
Formlar Enstitüce kullanılacak olan aşağıdaki form larla il­
gilidir.
(1)
Kuruluşlar ile Enstitü ilişkileri soru kâğıdı (Form No. 2.3).
(2)
TODAÎE Mezunlar Derneği ile Enstitü ilişkileri soru kâğıdı,
(Form No. 2. 4),
adlı formlarla ilgilidir.
193
1. DÜZENLEYECEK VE KULLANACAKLAR
0.1
Genel
Som kâğıdı ve Ek'i gereğine göre aşağıdaki maddelerde be­
lirtilenler tarafından düzenlenip kullanılır.
1.1 Soru kâğıdı Ekinin düzenlenmesi
Soru kâğıdı Eki som kâğıdına aktarılm ak ve gerektiğinde
ayrıca faydalanılmak üzere tertiplenmiştir. Bunlar Enstitüden her
bir mezuna ikişer nüsha olarak gönderilerek, arkadalarm da basılı
talim ata göre, kendileri tarafından düzenlenir.
1.2 Soru kâğıdının düzenlenmesi
Asıl soru kâğıtlarından :
1.2.1
Enstitüce hazırlanacak plana göre mülâkatçı gönderilecek
yerlerde bulunan mezunlara ait olanlar, ilgili mülâkatçı tara­
fından düzenlenir.
1.2.2 Mülâkatçı gönderilmeyecek yerlerde bulunan mezunlara ait
olanlar kendileri tarafından düzenlenir.
1.2.3
Soru kâğıdının kodları Enstitüde görevlendirecekler tarafın­
dan tamamlanır.
2. DÜZENLEME ZAMANLARI
2.1 E k Soru Kâğıdı
Soru kâğıdı Eki mezunlar tarafından kendilerine posta ile
geldiğinden itibaren üç gün içinde düzenlenir. Mülâkatçı geldiğinde
bu eklerin mezunda bulunmadığını öğrenirse yanında yedek olarak
bulunduracağı nüshalardan bırakacağı ikisi kısa b ir zamanda dol­
durulur. (Bak M. 4.8 (5)).
2.2 Asil Soru kâğıdı
Asıl soru k âğ ıd ı:
2.1.1
Mülâkatçı tarafından mülâkat sırasında,
2.1.2 Enstitüden mezuna gönderilmişse gelişinden başlayarak üç
gün içinde müsait bir zamanda,
düzenlenir.
194
3.
YAZI VASITALARI
3.0 Genel
Som kâğıdı ve Ekinin düzenlenmesinde tercihan mavi mürekkepU kalem kullanılır ve yazıların okunaklı olmasına, yazı veya
işaretlerin başka satır ve yerlere taşmamasına dikkat olunur.
4. YAPI VE KULLANILIŞ
4.1
Yapı
Formlardan :
4.1.1
Soru kâğıdı 210x297 mm. boyutlarında olup
si 60 gram­
lık ikinci ham ur kâğıda önlü arkalı basılı altı sayfa halinde
bir takımdır.
4.1.2
Soru kâğıdı Eki 210X297 mm. boyutlarında olup M^si 75
gramlık birinci ham ur kâğıda önlü arkalı basılı iki sayfalık
bir yaprak halindedir.
4.2 Nüsha sayısı
Her bir mezun için :
— soru kâğıdı bir nüsha,
— soru kâğıdı Eki iki nüsha
olarak düzenlenir.
4.3
4.3.1
Soru kâğıdında tertip
Soru kâğıdında başlıca iki tertip tablo vardır :
(1)
Cevapları kodlanmayacak olan (1) ve (2) No. lu soruları ih­
tiva eden ve formun ilk sayfasının üst kısmında bulunan
tablo.
(2)
Cevapları kodlanacak soruları ihtiva eden ve formun bütün
sayfalarında başlıklı çerçeveler halinde bulunan tablolar.
4.3.2 Cevapları kodlanacak soruları ihtiva eden tablolarda üçer şu­
tun v a rd ır:
(1)
Kart Kolon N o.su sütunları (Bak. M. 4.4)
(2)
Cevap kodu sütunları (Bak. m. 4.5)
(3)
Soru ve cevap sütunları (Bak. M. 4.6, 4.7)
195
4.4
K a rt kolon No. sütunları
Som kâğıtlarındaki kart kolon No. sı sütunlarında Formda­
ki sorulara verilecek cevapların ileride kullanılacak elektronik he­
sap makinaları kartlarından hangisinin kaç. No. lu kolonuna deli­
neceğini gösteren No. 1ar vardır. Daha çok kodcularla delgicileri
ilgilendirmesi münasebetiyle aşağıdaki hususların belirtilmesi ge­
rekli görülmüştür.
(1)
Bu num aralardan her biri üçer mertebelidir. (247 gibi)
(2)
Her bir No, nun :
— Soldan birinci mertebesindeki rakam kart No. sim, gös­
terir. (247 nin 2 si gibi)
— Soldan ikinci ve üçüncü mertebelerindeki rakam kartta de­
linecek kolonun No. sim gösterir. (247 deki 47 gibi)
(3)
Her bir soru kâğıdı için dörder kart ve her b ir kartta da sek­
sener kolon kullanılacağından Formda :
101-180, 201-280, 301-380 ve 401-480 olmak üzere dört grup No.
basılıdır. Bu münasebetle tasnif bakımından :
(a)
(b)
K artlar ilk üç kolanları kart No. la n ile bunların düzen­
leme yıllarını belirtecek cevap kodlarının delinmesine
tahsis olunmuştur. Şöyleki:
K art kolon
No. lan
Kart No. sim
gösteren
101 - 103
201-203
301 - 304
401-404
1 Kodu ile
2
»
3 »
4
»
Düzenleneceği yıl
kodu olan 1966 yerine
66 Kodu için
66
»
66
»
66
»
Kartların
Sonra gelen dörder kolonları ait oldukları mezunun öğ­
renci No. sim belirtecek cevap kodlarının delinmesine
tahsis olunmuştur bunlar : 104 - 107, 204 - 207, 304 - 307
ve 404 - 407 No. lu kolonlardır.
(4)
196
Formda her bir satırdaki cevap kodu kaç mertebeli olacaksa
kartta da o sayıda kolon tahsis edilecek ise de bunların yal-
nız ilk kolon No. lan basılıdır. Bu sebeple formda alt alta
olan iki num ara arasındaki kolon No. sı farkı cevap kodunun
mertebe sayısını gösterir. Bu mertebe sayısı birden fazla ise
arada kalan Formda No. sı basılı olmayan, kart kolon No. lan
bir üstte ilk kolon No. sı basılı olan satırdaki cevap kodlarına
aittir.
Misa]
K art Kolon No sı
Üstteki
Alttaki
1.
101
104
2.
208
209
(5)
(6)
Açıklama
İkisi arasındaki sayı farkı
3 olduğu için 102 ve 103
No. İl kolon ı Nolarmda
101 no. satırdaki cevap ko­
duna aittir.
İkisi arasındaki sayı farkı
1 olduğu için arada kalmış
kolon No. sı yoktur.
F o rm u n :
(a) 3. sayfasının sağ üst tarafındaki sorunun cevaplarıyla il­
gili kart kolon No. larmm :
— 280 de kesilip
— 380 den itibaren devam ettiği,
(b) 5. sayfanın sol üst tarafındaki sorunun cevaplarıyla ilgili
kart kolon No. larmm :
— 380 de kesilip,
— 408 den itibaren devam ettiği
görülmektedir. Bunun sebebi şudur :
— 280 No. 2 No. İl kartın, 380 ise 3 No. kartın son kolon
No. larıdır.
— Yukarda (3) No. lı fıkranın (b) bendinde açıklandığı
gibi 301-307 No. 1ar 3 No. lı, 401 - 407 No. 1ar ise 4.
No. lu kartın tasnifi için tahsis edilmiştir,
Kolon No, la n sütunlarına hiç bir şey yazılmaz, işaret konul­
maz ve No. 1ar değiştirilmez,
4.5 Cevap K odlan Sütunlan
4,5,1 Soru kâğıdında cevap kodu sütunları cevapların mahiyet ve
nevilerine göre bunlar için verilecek kodların yazılmasına tah­
sis olunmuştur.
197
4.5.2 mülâkatçılarla som kâğıtlarını bizzat düzenleyecek olan me­
zunlar yalnız (4.6) No. lu maddenin :
— (4) fıkra (a) bendi ile,
— (5) fıkrasının not kısmında,
belirtilen basılı cevapların uygunları için cevap kodu sütu­
nuna 1 kodu koyarlar.
4.5.3
4.6
Soru kâğıtlarındaki diğer cevapların kodlarım kod sütunla­
rına yazma görevi genel olarak Enstitüce görevlendirilecek
kodculara ait olup bunun nasıl yapılacağı ilgili maddede açık­
lanmıştır. (Bak. M. 4.10)
Soruların nasıl cevaplandırılacağı
Soru kâğıdında mahiyetleri itibariyle değişik sorular olduğu
gibi bunların cevaplarının tertibi de çeşitlidir. Şöyle k i :
(1)
Bazı sorular yazı ile cevaplandırılır.
,
^
Misal
(a) 1 No. lu yerdeki mektup adresiniz,
(b) 108 kart kolon No. lu satırdaki soyadınız ve adınız,
sorularına verilecek cevaplar gibi.
(2)
Bazı soruların cevapları rakam ’yazılarak belirtilir.
Misal
(a) 2 No. lu yerdeki telefon Noları,
(b) 133 kart kolon No. lu satırda Enstitüye giriş yılınız,
sorularına verilecek cevaplar gibi.
(3)
Bazı soruların belirli sayıda olan cevapları sol yanlarına birer
kod No. su konulmak suretiyle basılmış olup bunlardan me­
zunun durumuna uygun olanın kod rakamı kalemle bir çem­
ber içine alınarak belirtilir.
Misal
(a)
198
130 kart kolon No. lı satırdaki cinsiyetiniz sorusunu ce­
vaplandıran mezun erkek ise bu kelimenin solundaki 3.
rakamı çemberlenir : (3) gibi.
(b)
180 kart kolon No. lu satırdaki soruyu cevaplandıranın
4 çocuğu varsa satırdaki 4, rakamı çemberlenir : (4) gibi.
(4) Soru kâğıdının 3. sayfasının sol üst tarafındaki soru için ve­
rilmesi muhtemel cevaplar düşünülerek soru kâğıdına bastı­
rıldığı gibi hatıra gelmeyen cevapların da yazılması için boş
yerler bırakılmıştır. Bu soruya :
(a)
Mezunun verdiği cevaplardan 238-258 kart kolon No. lu
satırlarda basılı muhtemel cevaplara uyanlar varsa uy­
duğu cevabın hizasındaki kod No. sütununa daima 1 ko­
du yazılarak belirtilir.
M esela: Bir mezunun bu soruya verdiği cevaplardan
üçü 243, 249 ve 251 kart kolon No. lu satırlardaki cevap­
lara uyuyorsa bunların hizasında cevap kodu sütununa
birer 1 rakamı yazılır.
(b)
(5)
Mezunun verdiği cevaplardan basılı muhtemel cevaplara
uymayanlardan her biri sırasıyle 259 - 268 kart kolon
No. lu satırlarda bulunan boş yerlerden birine yazılır,
yazılır. Uzun olan cevaplar manası değişmeyecek şekilde
kısaltılıp küçük harflerle yazılmak suretiyle aynı yer içi­
ne sığdırılır.
Bozı sorularda (4) deki basılı olan ve olmayan cevaplara mah­
sus satırlardan fazla olarak (3) de bahsi geçen kodları çemberlenecek cevaplar da vardır.
M isal: 269 kart kolon No. lu satırdaki
3. iyi idi
5. Geliştirilmeliydi
cevapları gibi. Bu cevaplardan 3. kod No. lusu çemberlendiği
takdirde alttaki geliştirilmesi ile ilgili cevaplara lüzum kalma­
yacağı tabiidir.
Formda bu gibi soruların cevap kodları ile bunların ne suret­
le cevaplandırılacağı aşağıda yazılıdır ;
199
Çemberlenir
269
320
344
369
420
445
Cevap kodu sütununa
1 kodu yazılır
Boş satırına cevap
yazılır
270-280 ve 308-310 (x)
321 - 336
345 - 361
370-380 ve 408-412 (x)
421 - 438
446-458
311-319
337 - 343
362 - 368
413-419
439-444
459-464
(6)
465 - 473 ve 474 - 480 kart kolon No. lı cevapların yalnız yukar­
daki (4) No. lı fıkranın (b) bendindeki gibi olacağı kolayca
anlaşılır.
(7)
Bazı sorular :
— Hem (1) de olduğu gibi yazı,
— Hem de (2) de olduğu gibi rakam,
ile cevaplandırılır.
M isal: 137 kart kolon No. lı satıra yazılacak cevap gibi.
(8)
Bazı so ru la r:
— Hem (3) de olduğu gibi kod çemberleme,
— hem de (1) de olduğu gibi yazı,
ile cevaplandırılır.
M isal: 208 ve 209.
(9)
Bazı sorular :
Hem (3) de olduğu gibi kod çemberleme,
— Hem de (7) de olduğu gibi yazı ve rakam ile cevaplandı­
rılır.
M isal: 150, 151 vb.
4.7
Sorulardan özelliği olan bazılarının cevaplandırılması:
Formdaki sorunlardan bazılarının özellikleri dolayısiyle cevap­
landırma şekilleri aşağıda misallerle açıklanmıştır :
200
No.
1
Mektup adresiniz ; Buraya mezunun gerekli görüşüne göre iş­
yeri veya evinin tam adresi yazılır. M isal;
Enver Bakan
PTT Gn. Md. Personel Dairesi Bşk. Tetkik Memuru
Ankara
(Başa Ad ve Soyadı yazılacağına dikkat)
2
Varsa telefon No. nızı yazınız. Meselâ :
Ev : 15 38 59
îş : 11 65 80/333
101, 201, 301, 401 kart kolon No. lı satırlara bir şey yazılmaz. Bun­
ların cevapları kod olarak Formda basılıdır.
104, 204, 304, 404 No. lı satırlar öğrenci No. yazılmak üzere tahsis
edilmiştir. îleride her bir mezun için dörder tane elektronik
hesap makinası kartı deldirileceği için öğrenci No. lan her bir
formda dörder defa yazılır.
Öğrenci No. lan 5614 gibi dörder mertebelidir.
(a) Öğrenci No. sının soldan iki mertebe rakam ları Enstitü­
den mezuniyet yılının sağdaki iki rakamıdır.
M isal: 1956 yılının 56 sı gibi. Bu rakam lar soru kâğıdına
mülâkatçı veya kendisi tarafından düzenleniyorsa mezun
tarafından, soru kâğıdı Eklerine yalnız mezun tarafından
yazılır.
(b) Öğrenci No. sının sağdan iki mertebedeki rakam ları aynı
yıl mezun olanların alfebe sırasına konulan soyadlarmm bu sıra içindeki No. sidir : 14 gibi. Bu No. 1ar so­
ru kâğıtları ile Eklerine kontrol sıra,smda kodcular tara­
fından yazılır.
108, Majeskül harflerle ve okunaklı bir şekilde mezunun soyadı ve
adı yazılır. M isal: Kuzum Yıldırım.
131, Doğum tarihi nüfus kaydına göre yazılır.
(a) Nüfus kâğıtları rumi tarihli olanlar için bu tarih aynen
yazılır. Kodcular bunu ellerindeki cetvele göre milâdı yı­
la çevirerek kod sütununa geçirirler. (Bak. Ek No. 2 Kod
Anahtarı)
201
(b) Nüfus cüzdanlarmdan doğumlarının gün ve ayı yazılı ol­
mayanlar için yalnız doğum yılı gösterilir.
137,
Enstitüden başka mezun olunan en son öğretim kurumu ya­
zılır :
Misaller
1
2
Adı
Ankara Atatürk Lisesi
Dil Tarih Coğrafya Fakültesi
Branşı (varsa)
Bitirme Yılı
Fen Kolu
Arkeoloji
1958
1956
gibi.
142,
iki yüksek öğretim kurumu bitirmiş olanların öğrenim du­
rum larından birincisi 137 hizasında İkincisi 142 hizasında gös­
terilir.
N o t: Enstitüye girişte yalnız lise öğrenimi görmüş olup da
sonra yüksek öğrenimi bitirmiş olanların yanlız son öğrenim
durumları 137 de gösterilir.
148, Buradaki (Alanı) kelimesinin yanma master veya doktora de»
recesinin hangi sahada kazanılmış olduğu belirtilir.
M isal: İdarî ve siyasî ilimler.
167,
170, 173 ve 176 da eserin adı ve konusu gösterildikten sonra
nev'i sütununda kitap, broşür veya makale mi olduğunu be­
lirten kelimelerden uygunu yazılır : Kitap gibi,
208,
209 mezunun Enstitüye girişinde bağlı olduğu kuruluşun sek­
törü ve adı, soru Formu Ekindeki kayıttan faydalanılarak ya­
zılır. (Bak. Soru Kâğıdı Eki talimatındaki (4) No. lı tablonun
(a) ve (d) sütunları ile (e) satırı hakkmdaki açıklamalarına.
212,
Mezunun Enstitüye girişinde bulunduğu kuruluşta fiilen yap­
makta olduğu görevin adı soru kâğıdı Ekinden alınarak yazı­
lır. (Bak. soru kâğıdı Eki talimatının (4) No. h Tablonun (b)
işaretli sütunu ve (a) işaretli satırı ile ilgili açıklamalarına).
ı
230 ve 234 deki sorular soru kâğıdı Ekinin (4) No. lı Tablo­
sunun (e), (f) ve (g) satırlarının her birinde yazılı kamu ve
özel sektörlerde geçen hizmet süreleri ayrı ayrı toplanarak
bulunacak toplamlar soru kâğıdında tekabül ettiği No. mn yıl
ve ay sütunlarına yazılmak suretiyle cevaplandırılır. Şöyle k i :
226
202
(e) Satırında bulunacak süreler toplamı
(f)
»
»
»
»
(g)
»
»
»
»
226 ya
230 a
234 e
ait yıl ve ay sütunlarına yazılır.
4.8 Mülâkatçmm dikkat edeceği hususlar :
Mülâkatçı, mezunlarla mülâkat sırasında giyimde ve kadın ise
ayrıca makyajda itidale riayet ve sırasiyle aşağıda yazılı hususlara
dikkat eder :
(1) Kendisini takdim eder,
(2) TODAÎE’nden gönderildiğini söyler,
(3) Enstitü tarafından yapılan Genel Öğretim ve Yetiştirme Prog­
ramı mezunları ile ilgili Değerlendirme Araştırması münasebesiyle fikirlerinden faydalanarak vereceği cevapları not et­
mek üzere mülâkat ricasında bulunur.
(4) Mülâkat için mezunun ne kadar zamanını alacağını belirtir.
(Not : Mümkün olan hallerde yukarıdaki dört fıkrada yazılı
işi telefonla bildirerek mezundan randevu alır.)
(5) Daha önce Enstitüden gönderilmiş olan soru kâğıdı Ekinin
bir nüshasını ister. Bu ek .mezuna gelmemiş ise yanında getir­
diği yedeklerden iki nüshasını verir. Gerek bu halde gerekse
Ek mezuna gejmiş olup da henüz doldurulmamış bulunuyorsa
mezunla mutabık kalacağı - mümkün olduğu kadar - kısa bir
süre sonra gelmek üzere ayrılır ve, varsa, bir başka mezunla
mülâkata gider.
( N o t : Mezunun hizmet süresi çok değil ve vakti de müsait
olup eki çabuk doldurabilecekse ayrılmayarak bekler).
(6) Görüşmelerde fazla akıllı veya ilgisiz görünmeye çalışmaz.
(7) Mezunun muhtemel cevapları görerek etkisinde kalmaması
için soru kâğıdını mezuna vermez, muhtevasını göstermez.
(8) Soru kâğıdındaki sırayı takip eder, her b ir soruyu ayrıca oku­
yarak sorar ve her birine alacağı cevabı veya cevapları soru
kâğıdına geçirir. (Bak. M. 4.6 ve 4.7).
(9) Mezun konu dışına çıkar veya soru ile ilgili olmayan cevaplar
verirse sözünü kesmez, onunla aynı fikirde veya onun fikrine
203
karşı olduğunu söylemez, fazla ısrarlı hatta bazı mütecaviz tu­
tum lar karşısında algınlık göstermeden durumu itidalle, «Öy­
le mi?», «Olabilir» veya «Mümkündür» gibi kısa kelimelerle
ve kırm adan geçiştirir, ilk fırsatta soruyu tekrarlar.
(10) Soru hakkmda mezuna açıklama yapmaz, misal vermez, kâğıt­
ta yazılı muhtemel cevapları okumaz, tamamen tarafsız ola­
rak yalnız verilen cevaplarla yetinir.
(11) Mezunun verdiği cevaplar arasmda Formda basılı muhtemel
cevaplara uyanlar varsa onu açık sesle okuyarak mezunun
mutabık olup olmadığını anlamaya çalışır.
(12) Mülâkatı önce beyan ettiği süre içinde bitirmeye gayret eder
ve hiç bir veçhile bu sürenin iki katını geçmemeye dikkat
eder.
(13) Mülâkat sonunda mezuna teşekkür ederek ayrılır.
4.9 Düzenleme K ontrolü:
Soruları cevaplandırılmış olan soru kâğıtları ve Ekleri, Ensti­
tüde görevlendirilecekler tarafından, talimata uygun olarak cevap­
landırılmış olup olmadıkları bakımından kontrol edilirler.
4.10
Kodlama
4.10.1 Soru kâğıtlarının cevap kodu sütunlarına cevabın mahiyeti­
ne göre kod yazılır. Bu kodlamada gerektikçe :
(1) Her bir kart kolon No. sına ait cevabın ne suretle kodlanaca­
ğını belirten ilişik Kodlama Rehberi, (Bak. Ek No. 1).
(2) Bazı cevapların kodlarının yazılı olduğu ilişik Kod Anahtarı,
(Bak. Ek No. 2).
yardımcı olarak kullanılır.
4.10.2 Kodlar, cevabın mahiyetine göre aşağıda yazılı şekillerden
birine göre tesbit edilip cevap kodu sütununda ilgili olduğu
kart kolon No. sının hizasına yazılır. Kodlama şekilleri kod­
lama rehberlerine dayanak olmak üzere aşağıda birer sıra
No. sı ile birer matlap verilmek suretiyle açıklanmıştır :
(1)
204
Aynen : Bazı cevaplar aynen kod olarak alınır.
M isal: 104 deki öğrenci No. sı, 135 deki yaş gibi.
(2)
Kısaltma : Tarihle ilgili bütün cevaplarda yalnız yılların sağ­
dan iki mertebe rakamı kod olarak kabul edilir.
M isal: 1956 yerine yalnız 56 gibi.
Not : 131 deki doğum tarihi rum i ise Kod Anahtarına göre
milâdiye çevrilmek suretiyle kodu tesbit olunur.
(3)
Çemherlenmiş \Kod : Bazı soruların belirli cevaplarından uy­
gun görülenin solunda çemberlenmiş olan rakam kod olarak
kabul edilir.
M isal: 269 daki (5) gibi.
(4)
A nahtar: Bazı yazılı cevapların kodları Kod Anahtarından
bulunarak işlenir.
M isal: 209 daki kuruluş adı.
(5)
Terkip : Bazı cevapların kodlan hem Kod Anahtarından hem
de yıl kısaltma yolundan faydalanılarak terkip yoluyla tes­
bit olunur.
M isal: 137 deki öğretim kurum u adı, Bitirilen Branş ve Bi­
tirme Yılı gibi.
'
(6)
Doğruca 1 K o d u : Formda basılı muhtemel cevaplardan me­
zunun verdiği cevaplara uygun olanları doğruca I rakamı
kullanılmak suretiyle kodlanır.
( Bak. M. 4.6 (4) (a) ve 4.6 (5) ).
(7)
Dolaylı 1 K odu: Soru kâğıtlarının 3 -6 . sayfalarındaki boş
satırlarda aynı kart kolon No. la n basılı olduğu halde bura­
lara biri birine benzemeyen cevaplar yazılmış olacağı tabiidir.
Bu sebeple bunlara dolaylı bir kodlama şekli uygulanması
gerekir. Bunun için bu cevaplar gözden geçirilerek :
(a) Önce Form lardaki:
1. Her bir soruya ait cevaplar sınıflandırılır,
2. Bunlar önemlerine göre sıraya konulmak suretiyle
bir cetvele yazılır.
3. Cetvelde bunlara sırasiyle formdaki kart kolon No.ları verilir. Sayıları Formda her bir som için bırakı­
lan boş satırlara ait kart kolon No. larmdan fazla
ise sondaki az önemlilerin hepsine kart kolon No. sının sonuncusu verilir.
205
M eselâ: Formun 3. sayfasmm sol üst tarafındaki
soru için tahsis olunan boş cevap satırlarının sonun­
cusu 268 olduğuna göre 267 No. kullanıldıktan son­
ra geriye birden fazla cevap kalmış ise hepsinin kart
kolon No. sı 268 sayılır.
4. Her bir soruya ait cevaplar için aynı işlemler yapıl­
dıktan sonra tekemmül eden cetvel Kod Anahtarına
eklenir.
(b) S o n ra :
1. Kod Anahtarına eklenen cetvel ile Formlardaki boş
satırlara yazılmış olan cevaplar karşılaştırılır.
2. Her bir Formda yazılı cevap Anahtarın Ek cetvelin­
de yazılı hangi cevaba uyuyorsa cetveldeki kart ko­
lon No. sına itibar edilerek Formdaki aynı kart ko­
lon No. sının hizasına cevap kodu sütununa 1 raka­
mı kod olarak yazılır.
3. Formda kart kolon No. sı bu suretle dolaylı olarak
kodlanan her bir yazılı cevap sonuna, kodunun tes­
bit edildiği belirtilmek üzere, bir X işareti konulur.
4. Bu suretle dolaylı kodlamada artık Formda yazılı
cevapların aktif bir etkisi kalmaz. Bunların hizasına
yazılmış olan kodlar kendilerine ait olabileceği gibi
başka satırda yazılı olan bir cevaba da ait olabilir,
itib ar kart kolon No. sına olup :
— K artlara delgi kart kolon No. sına göre yapıla­
cak ve;
— Sonra kart kolon No. sının Kod Anahtarı Ekinde
ilişkin olduğu cevaba göre değerlendirme yapıla­
caktır.
(8)
O Kodu : Formun cevap kodu sütununda kaide olarak bütün
kart kolon No. larınm hizasında birer kod bulunması gere­
kir. Bu kaideden hizasına bir — >- işaretiyle karta soyadı ve
adın delineceği belirtilen 108 No. lı satır müstesnadır. Bu se­
beple kodlama sırasında ;
(a) 147, 150, 166 ve 180 No. lara «Yok» cevabı verildiği tak­
dirde sol yanlarında çemberlenmiş olan O rakam ları
kod sütununa geçirileceği gibi, (Bak. 4.6 (3) ).
206
(b) 3 -6 ıncı sayfalardaki:
— Muhtemel basılı cevaplardan mezunca söylenilmemiş
olanı ile,
— Boş satırlardan içine yazı yazılmamış bulunanlar.
Kart kolon No. la n hizasına cevap kodu sütununa birer O
rakamı konularak kodlanır.
Bu suretle kodlanmamış veya kod yazılması unutulmuş hiç
bir kart kolon No. sı kalmadığına kanaat getirilmiş olur.
4.11
Kodlama K o n tro lü :
Enstitüde görevlendirilenler birbirlerinin kodlandırdıkları
soru kâğıtlarını değiştirerek kod kontrolü yaparlar.
4.12 Formların A k ım ı:
Formlar düzenlendikten sonra ;
(1) Mülâkatçı gönderilen mezunlar soru kâğıdı Eki'ni mülâkatçıya verirler.
(2) Mülâkatçı gönderilmeyip de soru kâğıdı ile E k in in biz-.,
zat düzenleyen mezunlar soru kâğıdı E k in in bir nüsha­
sını alıkoyup diğer nüshasını soru kâğıdı ile birlikte aşa­
ğıdaki adrese postalarlar :
Türkiye ve Orta Doğu
Amme İdaresi Enstitüsü
Genel Müdürlüğü
(Araştırma Şb. Md.)
Akay Bankacı Sokak, 15 (G 9)
Yenişehir
ANKARA
(3) Mülâkatçılar dönüşlerinde soru kâğıtları ile E klerini
Enstitüce görevlendirilmiş olan kontrol ve kodlamacılara verirler.
(4) Ek araştırm a dosyasında mevcut örneğe uygun olarak,
soru kâğıdına yapıştırılır.
(5) Düzenleme kontrolü, kodlamadan ve kod kontrolünden
207
sonra Formlar elektronik hesap makinalarmda gerekli
işlemleri yapacak kuruluşa gönderilir.
(6) Formlar yukarda yazılı kuruluş tarafm dan gerekli iş­
lemden sonra Enstitüye iade olunur.
5.
5.1
SAKLAMA
Saklama Ş e k li:
Formlar işlernleri bittikten sonra :
Aşağıda belirtildiği gibi saklanır; şöyleki:
(1) Öğrenci No. lannın soldan iki mertebe rakamlarının de­
lalet ettiği mezuniyet yılları itibariyle sınıflandırılır,
(2) Her sınıf içindekiler öğrenci No. sının sağdan iki m er­
tebe rakam larına göre küçükten büyüğe doğru sıraya
konulur.
(3) Her bir sınıf için ayrı birer dosya gömleği tahsis oluna­
rak ;
— Üzerine araştırm anın adı, araştırm a tarihi, içine ko­
nulacak formlarda adları yazılı olanların mezuniyet
yılları ile arasına bir tire işareti konulmak suretiyle
ilk ve son öğrenci No. lan (6501 - 6552) gibi) yazılır.
— İçine Formlar konulur.
(4) Dosya gömlçkleri mezuniyet yılları
başlanılarak sıraya konulur.
küçük olalardan
5.2 Saklama S ü resi:
Formlar uzatmayı gerektiren bir sebep çıkmadığı takdirde
1975 yılı sonuna kadar saklanır.
5.3
Y o k e tm e :
Saklama süresi biten formlar parçalandıktan sonra kâğıt ha­
m uru haline getirilmek üzere parasız olarak SEKA ya verilir.
SON
208
EK : 9
MEZUNLAR SORU KÂĞIDI KODLAMA REHBERİ
\
TÜRKÎYE VE ORTA DOĞU
ÂMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
EK : 1.1
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROĞRAMI İLE İLGİLİ
DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI SORU KÂĞITLARI
KODLAMA REHBERİ
TALİMAT
1. Rehber Soru Kâğıdı Form TaHmatınm 4.10 No. lı maddesi ge­
reğince düzenlenmiştir.
2. Rehber dört sütun halinde tertiplenmiş olup :
(A) Sütununda, Soru Kâğıtdında her bir cevap kodu için tahsis
edilmiş olup yalnız ilk No. sı basılı olan, kart kolonlarının
hem ilk hem son No. lan gösterilmiştir.
(B) Sütununda Soru Kâğıdının Cevap Kodu sütununa yazıla­
cak kodun kaç mertebeli, - yani kaç haneli - olacağı belir­
tilmiştir.
Meselâ : 104 -107 No. lı kolonlar 104, 105, 106 ve 107
olmak üzere 4 mertebeden teşekkül ettiği için Soru Kâğı­
dının Cevap Kodu Sütununa yazılacak kod 4 mertebeli ola­
caktır. (Bk. Form Talimatı M. 4.4).
(C) Sütununda Soru Kâğıdına yazılmış olan cevapların ne su­
retle kodlanacağı açıklanmıştır. Meselâ : Soru Kâğıdında
133 kart kolon No. sı hizasında Enstitüye giriş yılı 1959
olarak gösterilmiş ise Kod 59 dur.
(D) Sütununda (C) Sütununa yazılacak kodun Kod Anahtarı­
nın hangi sayfasında bulunacağı gösterilmiştir. Kod Anah­
tarı Soru Kâğıdı Form Talimatının 2 No. lı Ekidir. (Bak.
Kod Anahtan Talimatı).
(E) Sütununda Rehberdeki her bir satıra yazılan bilgilerin
Form Talimatının hangi maddesine dayandığı belirtilmiş­
tir.
Meselâ : 101 -103 Kart kolon No. lı satır hakkındaki
bilgiler Form Talimatının 4.4 (3) (a) ve 4.7, 101 No. lı mad­
de ve fıkralarında yazılıdır.
Ancak, bu madde No. lan Rehberi kullanacakların tereddüt et­
meleri halinde Form Talimatına bakmak için konulmuş olup ihti­
yaç görülmedikçe Form Talimatına bakılmasına lüzum yoktur.
209
KART
KOD
SORU KÂĞIDINDAKİ
KOLON MERTEBE
CEVABIN NASIL
No.
SAYISI
KODLANACAĞI
(A)
(B)
101 -103
3
166 olarak formda basık
104 -107
4
Cevaptaki öğrenci No. ay­
nen yazılır.
Dikkat: 1956 yılında öğren­
ci sayısı 99 dan fazla oldu­
ğu için yüzüncüden itiba­
ren soldaki O rakamı 56 iti­
bar edilerek 0100, 0102 ilh
No. verilmiştir.
(Bk. Soru Ö ğ ıd ı Talimatı
m. 4.7 104 Not hanesi)
108 -129
22
(C)
KOD
ANAH­
TARI
S. No.
(D)
FORM
TALİMATI
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
Yok
4.4 (3) (a),
4.7 101
Yok
4.7 104
Mezunun Soy ve Özadını
gösteren ok işareti basılı­
dır.
Yok
4.7 108
Yok
4.6 (3),
4.10 (3)
130
1
Cevaptaki
rakam
çemberlenmiş
131 -132
2
— Doğum yılı Rumi ise
kod Anahtarına göre
Milâdiye çevrilir.
— Miladi yılın sağdan iki
mertebe rakamı kod
olur.
2.1
4.7 131 (a),
4.10.2 (2)
2.1
4.7 131 (b),
4.10.2 (2)
Yok
4.10.2 (2)
2.1
4.10.2 (4)
133 -134
2
Enstitüye giriş yılının sağ­
dan iki mertebe rakamı
135 -136
2
Doğum yılı ile Enstitüye
giriş yılı arasındaki fark
kod Anahtarından buluna­
rak yazılır.
137-141
142 -146
Bu her birisi beşer mertebeli olan kolon No. larmd an :
— 137, 138 ile 142, 143 ko­
lon No. lı ikişer merte­
be için mezun olunan
öğretim kummunun A-
210
2 .2.1
4.7.137,
4.7.142,
4.10.2(4)
KART
KOD
KOLON MERTEBE
SAYISI
(A)
(B)
SORU KÂĞIDINDAKİ
CEVABIN NASIL
KODLANACAĞI
(C)
nahtarından bulunacak
kodu,
139, 140 ile 144 ve 145
kolon No. lı ikişer mer­
tebe için mezun olunan öğretim kurumunun Branşı (Bölümü),
— Yoksa 00,
— Varsa Kod Anahtarın­
dan bulunacak kodu,
— Mezuniyet yılları Anah­
tarda gruplar halinde
kodlanmış olup 141 ile
146 kolon No. lı birer
mertebe için mezun olunan yılın dahil oldu­
ğu grup kodu Anahtar­
dan bulunup yazılır.
M eselâ:
1943 de mezun olan
kimse 1942-1945 gru­
buna dahil olup kodu
4 dür.
147
148 -149
2
KOD
ANAH­
TARI
S. No.
(D)
2.2.2
FORM
TALİMATI
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
4.7.137,
■4.7.142, \
4.10.2 (4)
2 .2.1
Çemberlenmiş rakam
Yok
4.6 (3),
4.10.2 (3)
— 148 kolon No. lı bir
mertebe için çember­
lenmiş rakam.
— 149 kolon No. lı bir
mertebe için Anahtar­
daki kod.
Yok
4.6 (3),
4.10.2 (3)
2.7
4.7.148,
4.10.2 (4)
Yok
4.6 (3)
4.10.2 (3)
2.7
4.6 (7),
4.10.2 (4)
150
1
Çemberlenmiş rakam
151 -155
156 -160
161-165
5
5
5
Bu her birisi beşer mertebeli olan kolon No. larmd an:
— 151, 156 ve 161 kolon
No. lı birer mertebe
211
KART
KOD
KOLOM MERTEBE
No.'
SAYISI
(A)
(B)
SORU KÂĞIDINDAKİ
CEVABIN NASIL
KODLANACAĞI
(C)
için kurs adlarına gö­
re anahtardaki kod.
— 152 - 153, 157 - 158 ve
162 - 163 Kolon No. h
ikişer mertebe için kur­
su düzenleyen kuru­
mun Anahtardaki adı­
nın kodu.
— 154 - 155, 159 - 160 ve
164 - 165
kolon No.lı
ikişer mertebe için
kursun hafta olarak sü­
resi yazılır.
N o t: 1 den 9 a kadar
hafta sürelerinden her
biri, soluna sıfır raka­
mı yazılarak iki mertebeli olarak gösterilir.
Meselâ: 8 yerine 08
166
167 -169
170 -172
173 -175
176 -178
212
Çemberlenmiş rakam:
3
3
3
3
Bu her birisi beşer nıertebeli olan kolon No. larınm :
— Soldan ikişer mertebe­
si Telif Eserlerin konu­
ları için tahsis edilmiş­
tir. Eserin Desimal tas­
nif sistemine göre han­
gi konu gurupuna da­
hil olduğu tayin oluna­
rak kodu Anahtarda
bulunur. M eselâ: Dev­
letler Hukuku ile ilgili
makale Hukuk grupuna dahil olduğu için
kodu 34 dür.
— 169, 172, 175 ve 178 ko­
lon No. lı birer merte­
be Eserin Nevi için
KOD
ANAH­
TARI
S. No.
(D)
2.3.1
ve
2.3.2
FORM
TALİMATI
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
4.6 (7),
4.10.2 (4)
2,7
4.6 (7)
4.10.2 (4)
Yok
4.6 (3),
4.10.2 (3)
2.6.1
ve
4.7.1^,
2 .6.2
4.10.2 (4)
KART
KOD
KOLON MERTEBE
No.
SAYISI
(A)
(B)
SORU KÂĞIDINDAKİ
CEVABIN NASIL
KODLANACAĞI
(C)
tahsis olunmuş olup
kodu Anahtarda bulu­
nur.
Çemberlenmiş rakam
179
180
KOD
ANAH­
TARI
S. No.
(D)
FORM
TALİMATI
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
2 .6.2
4.7.167,
4.10.2 (4)
Yok
4.6 (3),
4.10.2 (3)
Yok
4.6 (3)
4.10.2 (3)
201-203
266 olarak Formda basılı
Yok
4.4. (3) (a),
4.7.101 j
204 - 207
Cevaptaki öğrenci No. sı
Yok
4.7.104
208
Çemberlenmiş rakam
Yok
4.6 (3),
4.10.2 (3)
— 209 ve 210 kolon No.lı
iki tnertebe mezunun
Enstitüye girişinde bu­
lunduğu kuruluşun ko­
du için tahsis edilmiş
olup Kod Anahtarında
bulunur.
2.3.1
ve
2.3.2
4.7.208
— 211 kolon No.lı bir
mertebe Mezunun Ens­
titüye girişinde bulun­
duğu kuruluşta çalış­
makta olduğu hizmet
biriminin dahil olduğu
hizmet grubu kodunu
belirtmek için tahsis
olunmuştur. Hizmet bi­
riminin adı ya 212 - 213
kolon No. lı cevaplar
içinde veya Ek Soru
kâğıdına bakılmak su­
retiyle bulunur.
2.4.1
209 - 211
3
4.10.2 (4)
4.7.208,
4.10.2 (4)
2.4.1 No. h Ek hizmet
birimlerini alfa­
betik olarak,
213
KART
KOD
KOLON MERTEBE
No.
SAYISI
(A)
(B)
SORU KÂĞIDINDAKİ
CEVABIN NASIL
KODLANACAĞI
(C)
KOD
ANAHTARI
S. No.
(D)
FORM
TALİMATI /
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
2.4.2 No. lı Ek hizmet
birimlerim grup­
lar halinde,
kodlariyle birlikte gös­
terir.
212 - 213 _
2
214
226-229230-233
234-237
214
4
4
Mezunun Enstitüye girişin­
de fiilen yapmakta olduğu
görevin ünvan kodu için
bu iki mertebe tahsis edil­
miştir. Kodlar Anahtarda
yazılıdır.
Dikkat: Neticede fiilen ya­
pılan görev 211 ile 212 ve
213 No. lı kolonların bir
arada mütalâa edilmesiyle
belirecektir.
2.5.1
ve
2.5.2
4.7.212,
de başlayıp 225 e kadar de­
vam eden kolon No. larm­
dan her biri için birer
mertebe tahsis edilmiştir.
Bunlara Soru ve Cevap
sütunundaki çemberlenmiş
rakamlar kod olarak yazı­
lır.
Yok
4.6 (3),
4.10.2 (3)
Bu dörder mertebe, soru
kâğıdının soru ve cevaplar
sütununda 226, 230 ve 234
kolon No. lı satırlarda ce­
vap olarak yazılmış bulu­
nan yıl ve ayları kod ola­
rak göstermek için tahsis
olunmuştur. Yıllar için
ikişer, aylar için de ikişer
mertebe kullanılır. Meşela : Mezunun Enstitüye gi­
rişinde kamu ve Özel Sek­
tör kuruluşlarındaki hiz­
met süresi 7 yıl 5 ay ise
bunun kodu 07 05 olarak
Yok
4.7.226
4.10.2 (4)
KART
KOD SORU KÂĞIDINDAKİ
CEVABIN NASIL
KOLON MERTEBE
KODLANACAĞI
No.
SAYISI
(A)
238-480
(B)
(C)
_______ S______
.
226 - 229 kolon No.lı ce­
vap kodu için tahsis olu­
nan yere yazılır.
Kolon No. larından:
(a) 269, 320, 344, 369, 420
ve 445 No. lılarda
çemberlenmiş rakam­
lar kod olarak kulla­
nılır.
(b) 301 - 303 kolon No. lı1ar için Soru Kâğıdıı>
da 366 kodu basılıdır.
(d) 304 - 307 ve 404 - 407
kolon No. lılar için
cevaptaki öğrenci No.sı kod olarak yazılır.
(e) 238-258,
270-280,
308-310,
321-336,
345-361,
370-380,
408-412,
421-438 ve
446-458
Kolon No. lı muhte­
mel cevaplardan:
— Form Talimatı gegeğınce kod sütu­
nuna 1 rakamı ya­
zılmış olanlar kod
olarak kabul edi­
lir.
— Kod sütunu boş
bırakılmış olanla­
ra O ‘kodu yazılır.
(Bk. Sayfa altında­
ki Dikkat notuna)
(f) 259-268,
311-319,
337 - 343,
KOD
ANAH­
TARI
S. No.
(D)
FORM
TALİMATI
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
Yok
4.6 (3),
4.6.5,
4.10.2 (3)
Yok
4.4 (3) (a),
4.7.101
4.7.104
Yok
4.6 (4) (a),
4.6 (5),
4.10.2 (6)
Yok
4.10.2 (8)
215
KART
KOD SORU KÂĞIDINDAKİ
KOLON MERTEBE
CEVABIN NASIL
No.
SAYISI
KODLANACAĞI
(A)
(B)
(C)
362-368,
413-419,
439-444,
459 - 464 ve
474-480
Kolon No. lı satırlalara yazılmış olan
cevaplardan bazıları
(e) fıkrasında zikre­
dilen muhtemel ce­
vaplar arasında var­
ken fazladan yazılmış
olabilir. Bunlardan ke­
limesi kelimesine ay­
nen benzemese bile
maksat ve mana ba­
kımından aynı olanlar
çizilerek
muhtemel
cevaplardaki benzer­
lerinin cevap kodu sü­
tununa 1 rakamı ya­
zılmalıdır. Muhtemel
cevaplarda benzeri ol­
mayanların
kodları
Form talimatının 4.10.
2 (7) No. lı madde ve
fıkrasında açıklandı­
ğı gibi dolaylı olarak
tesbit olunup yazılır.
Bunun için hazırlana­
cak Liste 4.8 No. ile
kod anahtarına ekle­
necektir.
Dikkat: Her bir Soru Kâ­
ğıdına bütün kodlar yazı­
lıp kontrol edildikten son­
ra boş kalan kolon No. ları O rakamı ile kodlanır.
216
KOD
ANAH­
TARI
S. No.
(D)
4.8
Yok
FORM
TALİMATI
İLGİLİ
MADDE No.
(E)
4.6 (4) (b),.
4.6 (5),
4.6 (6),
4.10.2 (7)
4.10 (8)
EK:
10
MEZUNLAR SORU KÂĞIDI KOD ANAHTARI
E K ; 2.0.1
TÜRKİYE VE ORTA DOĞU
ÂMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROĞRAMI İLE İLGİLİ
DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI SORU KÂĞITLARI
KOD ANAHTARI
TALİMAT
1. BU ANAHTAR, Som Kâğıdı Form
maddesi gereğince düzenlenmiştir.
Talimatımn 4.10 No.lı
2. Anahtar 8 kısımdan ve her bir kısım bir veya iki sayfadan te­
şekkül eder.
Misaller :
2.1
2.2.1
2 N o.lı Ek'in 1 N o.lı kısmı
2
»
» 2
» kısmının 1 N o.lı sayfası
EKLER
\
2.1 Mezunlarm Doğum Tarihlerine Göre Enstitüye Girişteki Yaş­
larım Belirtme ve Rumi Yılları Miladî Yıllara Çevirme Çizel­
gesi.
2.2.1
Yerli ve Yabancı Öğretim Kurumlarma Ait Kod Listesi, Me­
zuniyet Yıllarına Ait Kod Listesi.
2.2.2 Yerli ve Yabancı Öğretim Kurumlarmdan
Branş (Bölüm) lara Ait Kod Listesi
2.3.1
Kuruluşlara ait Kod Listesi
Mezun Olunan
(sayfa 1)
217
2.3.2
Kuruluşlara Ait Kod Listesi
(sayfa 2)
2.4.1
Soru Kâğıdında 211 No. lı Kolona Ait Hizmet Birimleri Kod­
ları (Alfabetik),
2.4.2 2.4.1 de Alfabetik Olarak Gösterilen Hizmet Birimlerinin Kod­
larına göre Dahil Oldukları Gruplar,
2.5.1
Bilfiil Yapılan İşlerdeki Unvanlara Ait Kod Listesi
(Alfabetik) (Sayfa: 1)
2.5.2
Bilfiil Yapılan İşlerdeki Unvanlara Ait Kod Listesi
(Alfabetik) (Sayfa ; 2)
2.6.1
Kitap, Broşür ve Makale Gibi Telif Eserlerin Konuları İle
İlgili Kodlar Listesi (Alfabetik)
2.6.2
Kitap, Broşür ve Makale Gibi Telif Eserlerin K onulan İle
İlgili Kodlar Listesi (Sistematik)
Telif Eserlerin Nevileriyle İlgili Kodlar
2.7 Master Veya Doktora Alanları İle İlgili Kodlar
Enstitü ve Dışında Bitirilen İdareyle İlgili Başka Kurslara
Ait Kodlar (Alfabetik ve Nümerik)
Enstitü ve Dışında Bitirilen İdareyle İlgili Kursların Hafta
Süreleri
2.8
Soru Kâğıdı Form Talimatının 4.10.2 (7) N o.lı Maddesi ve
Fıkrası Gereğince Hazırlanmış Olan Dolaylı 1 Kodları Cetveli
N o t: Soru kâğıtları tamamlandıktan sonra hazırlanıp ekle­
necektir.
218
EK: 2.1
TÜRKİYE VE ORTA DOĞU
ÂMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROĞRAMI MEZUNLARININ
DOĞUM TARİHLERİNE GÖRE ENSTİTÜYE GİRİŞTEKİ
YAŞLARINI BELİRTME ÇİZELGESİ
DOĞUM
YILLARI
Rumi Miladi
ENSTİTÜYE
1952 53 54 - 35 56 57
G ÎRÎİ YILLARI
58 59 60 61 62 63 64 65 66
ENSTİTÜYE GİRİLEN YILDA KAÇ YAŞINDA
. BULUNULDUĞU
1323
1324
1325
1907
08
09
45
44 45
43 44 45
1326
1327
1328
1910
11
12
42 43 44
41 42 43
40 41 42
45
44 45
43 44 45
1329
1330
1331
13
14
15
39 40 41
38 39 40
37 38 39
42 43 44
41 42 43
40 41 42
45
44 45
43 44 45
1332
1333
1334
16
17
18
36 37 38
35 36 37
34 35 36
39 40 41
38 39 40
37 38 39
42 43 44
41 42 43
40 41 42
45
44 45
43 44 45
1335
1336
1337
19
1920
21
33 34 35
32 33 34
31, 32 33
36 37 38
35 36 37
34 35 36
39 40 41
38 39 40
37 38 39
42 43 44
41 42 43
40 41 42
45
44 45
43 44 45
1338
1339
1340
22
23
24
30 31 32
29 30 31
28 29 30
33 34 35
32 33 34
31 32 33
36 37 38
35 36 37
34 35 36
39 40 41
38 39 40
37 38 39
42 43 44
41 42 43
40 41 42
1341
25
26
27
27 28 29
26 27 28
25 26 27
30 31 32
29 30 31
28 29 30
33 34 35
32 33 34
31 32 33
36 37 38
35 36, 37
34 35 36
39 40 41
38 39 40
37 38 39
28
29
1930
24 25 26
24 25
-24
27 28 29
26 27 28
25 26 27
30 31 32
29 30 31
28 29 30
33 34 35
32 33 34
31 32 33
36 37 38
35 36 37
34 35 36
24 25 26
24 25
24
27 28 29
26 27 28
25 26 27
30 31 32
29 30 31
28 29 30
33 34 35
32 33 34
31 32 33
24 25 26
24 25
24
27 28 29
26 27 28
25 26 27
30 31 32
29 30 31
28 29 30
24 25 26
24 25
24
27 28 29
26 27 28
25 26 27
31
32
33
34
35
36
37
38
39
1940
41
42
24 25 26
24 25
24
YERLİ VE YABANCI ÖĞRENİM KURUMLARINA AİT KOD LİSTESİ
(Derece ve Alfabetik Sıraya Konulan Adlara Göre)
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI
137 - 138 ve 142 - 143
KOD
00
ADLAR
KOD
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17'
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
220
ADLAR
FAKÜLTE VE YÜKSEK
OKULLAR
Ortaokul
LİSE DERECESİNDE
01
02
03
04
05
E K : 2.2.1
33
Kolejler
Meslek okulları
Özel liseler
Resmî liseler
LÎSEYE EK ÖĞRENİM VE­
REN KURUMLAR
34
35
36
37
FAKÜLTE VE YÜKSEK
OKULLAR
38
34
Dil, Tarih ve Coğrafya Fak.
Diş Hekimliği Okulu
Dişçi Fakültesi veya Okulu
Eczacı
»
»
»
Edebiyat »
Eğitim
»
Elektrik »
Fen
»
Fen - Edebiyat Fakültesi
Gazi Terbiye Enstitüsü
Gazetecilik Ens. (İstanbul)
Güzel Sanatlar Akademisi
Hacettepe Tıp ve Sağlık Bi­
limleri Fakültesi
Harp Akademisi
Harp Okulu
Hukuk Fakültesi
İdarî İlimler Fakültesi
Îktisadî ve Ticarî İlimler
Akademisi
iktisat Fakültesi
İlahiyet
»
İnşaat
»
Kız Enstitüsü (Yüksek)
Kimya Mühendisliği Yüksek
Okulu
Madencilik Fakültesi
Makina
»
Mimarlık
»
Mühendislik
»
39
40
41
42
43
44
45
46
47
23
48
27
32
49
42
50
51
52
52
53
54
Mühendislik ve Mimarlık
Yüksek Okulu
Mülkiye
Politeknik Yüksek Okulu
Orman Fakültesi
Rober Kolej
(Mühendislik
kısmı)
Rober Kolej (Yüksek kısmı)
Siyasal Bilgiler Fakültesi ve­
ya Okulu
Tarım Alet ve Makinaları Uz­
manlık Okulu
Tatbiki Yüksek Sanatlar Oku­
lu (yüksek kısmı)
Teknik Okulu (Yüksek)
Teknik Öğretmen Okulu
(Yüksek)
Tıp Fakültesi
Veteriner Fakültesi
Yabancı Diller Fakültesi
Yüksek Deniz Ticaret Okulu
Yüksek Denizcilik Okulu
Yüksek Ekonomi ve Ticaret
Okulu (Îktisadî ve Ticarî Îlimler Akademisi)
Yüksek Hemşire Okulu
Yüksek Kız Enstitüsü
Yüksek Mühendis Okulu
Yüksek Öğretmen Okulu
Yüksek Teknik Öğretmen
Okulu
Yüksek Ticaret Okulu
Yüksek Ticaret Öğretmen
Okulu
Yüksek Ziraat Okulu
Ziraat Fakültesi
Yukardakiler dışında kalan
Fakülteler
Yukardakiler dışında kalan
Yüksek Okullar
MEZUNİYET YILLARINA AİT KOD LİSTESİ
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI: 141 ve 146
KOD
YILLAR
KOD
0
1930 dan önce
1930-1933
1934 - 1937
3
4
5
1
2
6
YILLAR
1938 -1941
1942 -1945
1946 -1949
1950 -1953
KOD
YILLAR
7
8
9
1954 -1957
1958 den sonrası
Bilinmeyen
YERLİ VE YABANCI ÖĞRENİM KURUMLARININ
MEZUN OLUNAN BRANŞ (BÖLÜM) LARA AİT KOD LİSTESİ
(Alfabetik sıraya konulan adlarına göre)
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOD NO. LARI
139 - 140 ve 144 - 145
EK: 2.2.2
KOD
ADLAR
KOD
ADLAR
00
01
02
14
03
04
05
28
06
Branşı (Bölümü) olmayanlar
Ağaç İşleri
Alman Dili ve Edebiyatı
Antep işi
Antropoloji - Etnoloji
Arkeoloji
Astronomi
Atom Fiziği
Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve
Islahı
Bankacılık
Beden Eğitimi
Biçki - Dikiş
Bitki Koruma
Biyoloji
Botanik
Coğrafya
Çamaşır - Nakış
Çocuk Bakımı
Diferansiyal ve Entegral He­
sap
Dekoraftif Sanatlar
Demiryolu
Diploması ve Dış Münasebet­
ler
Dökümcülük
Dülgerlik
Edebiyat
Elektrik
Elektronik
Eski Ön Asya Dilleri ve Kül­
türleri
03
25
26
27
28
29
Etnoloji - Antropoloji
Ev Ekonomisi
Felsefe
Fen
Fizik
Fizik - Antropoloji - Paleonto­
loji - Etnoloji
Fizik - Kimya
Fizik - Matematik
Fransız Dili ve Edebiyatı
Genel Ziraî Bilgiler
Hayvan Yetiştirme ve Islahı
Harita - Kadastro
Heykel
Hindoloji
Hungaroloji
îdari Şube
înce Tesviye
Ingiliz Dili ve Edebiyatı
İnşaat
İstatistik
İstatistik ve İşletme
İşletme (Sınaî, Ticarî)
İtalyan Dili ve Edebiyatı
Jeofizik
Jeoloji
Kadastro - Harita
Kimya
Klasik Filoloji
Klasik Şark Dilleri
Klişe
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
59
21
22
23
24
1
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
90
40
41
42
43
44
45
46
47
35
48
49
51
52
221
YERLİ VE YABANCI ÖĞRENİM KURUMLARININ
MEZUN OLUNAN BRANŞ (BÖLÜM) LARA AİT KOD LİSTESİ
(Alfabetik sıraya konulan adlarına göre)
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOD NO. LARI
139 - 140 ve 144 . 145
KOD
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74 ■
75
76
'1 1
78
79
80
81
82
83
222
A D L A R
KOD
A D L A R
Kompozisyon
Kuyumculuk
Kültür Teknik
Kütüphaneciük
Madencilik
Makina
Marangozluk
Malî Şube
Matematik
Matematik - Astronomi
Matematik - Fizik
Mensucat
Mimarlık yüksek
Moda
Motorculuk
Muhasebe
Müzik
Opera
Paleantropoloji - Fizik
Pedagoji
Piyano - Bale
Prehistorya ve Önasya Medeyetleri
Psikoloji
Radyoculuk
Resim
Resim - tş
Rus Dili ve Edebiyatı
Sanat Tarihi ve Türk Sanatı
Sınaî Boyacılık
Sıhhi Tesisat
Sıvacılık
84
19
85
86
59
87
48
28
88
89
90
70
91
92
28
48
48
61
93
Sinoloji
Siyasî Şube
Tabiiye
Tarih
Tahta işleri
Taşçılık
Tatbiki ve Sınai Kimya
Tecrübi Fizik
Teknik Resim
Teorik ve Tatbikî Mekanik
Tesviye - Torna, Freze
Tiyatro
Toprak îlmi
Türk Dili ve Edebiyatı
Umumi Fizik
Umumi Kimya
Umumi ve Analitik Kimya
Umumi Matematik
Urdu Dili ve Pakistan Tet­
kikleri
Yapıcılık
Yaylı Sazlar
Yemek Pişirme
Yüksek Fizik
Yüksek Matematik
Yünişi
Ziraat Ekonomisi
Ziraat Makinaları
Ziraat Teknolojisi
Zooloji
BAŞKALARI
Bilinmeyen.
41
69
94
28
61
14
95
58
96
97
98
99
KURULUŞLARA AİT KOD LİSTESİ
(Alfabetik sıraya konulmuş adlarına göre)
EK : 2.3.1
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI
152-153, 157-158, 162 -163, 209 - 210
N o t: 211 için 2.4 No. lı Ek’e bakınız
ADLAR
KOD
A.
01
04
02
03
04
05
06
Adalet Bakanlığı
Akademiler ve Yüksek Okul­
lar
Anayasa Mahkemesi
Askerî Yargıtay
Atatürk Orman Çiftliği
Atom Enerjisi Komisyonu
Azot Snayii TAO.
KOD
ADLAR
18
Devlet Meteroloji İşleri Gen.
Md.
Devlet Personel Dairesi
Devlet Plânlama Teşkilâtı
Devlet Su İşleri Gen. Md.
Devlet Tiyatrosu Gen. Md.
Devlet Üretme Çiftlikleri Gen.
Md.
Dışişleri Bakanlığı
Diyanet İşleri Başkanlığı
19
20
21
22
23
24
25
E.
B.
07
08
09
10
11
Başbakanlık Dairesi
Bayındırlık Bakanlığı
Beden Terbiyesi Gen. Md.
C.
28
69
74
Cumhur Başkanlığı Dairesi
Cumhuriyet Senatosu
29
Ç.
12
72
26
27
Çalışma Bakanlığı
Çimento Sanayi TAŞ.
(TÜRKİYE)
30
31
G.
32
33
D.
13
14
73
68
15
16
17
Danıştay
Denizcilik Bankası ve Deniz
Nakliyat İşletmesi
Demir ve Çelik İşletmesi Gen.
Md. (Türkiye)
Devlet Demiryolları İşletme­
si (TC)
Devlet Hava Meydanları İş­
letmesi Gen. Md.
Devlet İstatistik Enstitüsü
Devlet Malzeme Ofisi
Elektrik İşleri Etüd îdaresi
Elektrik İşletmeleri Müessesesi
Emniyet Gen. Md.
Emekli Sandığı (TC)
Emlâk Kredi Bankası (Tür­
kiye)
Enerji ve Tabiî Kaynaklar
Bakanlığı
Et ve Balık Kurumu
Etibank Gen. Md.
Genel Kurmay Başkanlığı
Gümrük ve Tekel Bakanlığı
(Tekel Gen. Md. 59 da)
H.
75
66
53
Halk Bankası AŞ. (Türkiye)
Hava Yolları İşletmesi
(Türk)
Hudut ve Sahiller Sağlık Gen.
Md. (SS. Yardım Bakanlığı)
i.
34
35
İçişleri Bakanlığı
İller Bankası
223
KURULUŞLARA AİT KOD LİSTESİ
(Alfabetik sıraya konulmuş adlarına göre)
2.3.2
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI
153 -154, 158 -159, 163 -164, 209 - 210
N o t: 211 için 2.4 No. lı Ek'e bakınız
ADLAR
KOD
36
37
38
İmar ve İskân Bakanlığı
İşçi Sigortaları Gen. Md.
İş ve İşçi Bulma Kurumu
KOD
ADLAR
55
80
Sayıştay
Sellüloz ve Kâğıt Fabrikaları
İşletmesi (Türkiye)
Sümerbank Gen. Md.
56
J.
39
Ş.
Jandarma Gen. Komutanlığı
83
K.
40
76
77
41
Karayolları Gen. Md.
Kızılay Derneği (Türkiye)
Kömür İşletmeleri Gen. Md.
(Türkiye)
Köy îşleri Bakanlığı
M.
42
43
44
70
45
46
47
48
Maden Tetkik ve Arama Ens­
titüsü
Makina ve Kimya Endüstrisi
Maliye Bakanlığı
Merkez Bankası (TC)
Millet Meclisi
Millî Eğitim Bakanlığı
Millî Piyango İdaresi
Millî Savunma Bakanlığı
49
50
51
52
224
57
58
59
60
61
62
63
Orman Gen. Md.
P.
73
Petrol Dairesi Reisliği
Petrol Ofisi Gen. Md.
Posta Telgraf ve Telefon İş­
letmesi
74
S.
53
54
T.
64
65
66
67
68
69
70
71
72
O.
Sağlık ve Sosyal Yar. Bak.
Sanayi Bakanlığı
Şeker Fabrikaları AŞ. (Tür­
kiye)
75
76
77
78
79
Tapu ve Kadastro Gen. Md.
Tarım Bakanlığı
Tekel Gen. Md.
Ticaret Bakanlığı
Toprak Mahsulleri Ofisi
Topraksu Gen. Md.
Toprak ve İskân İşleri Gen.
Md.
Turizm ve Tanıtma Bakanlığı
Tutum Bankası TAŞ.
Türk Hava Yolları İşletmesi
Türk Standartları Enstitüsü
TC. Devlet Demiryolları İşi.
TC. Emekli
Sandığı
TC. Merkez
Bankası
TC. Ziraat Bankası
Türkiye Çimento Sanayii
TAŞ.
Türkiye Demir ve Çelik İşlet­
meleri Gen. Md.
Türkiye Emlâk Kredi Ban­
kası
Türkiye Halk Bankası AŞ.
Türkiye Kızılay Derneği
Türkiye Kömür İşletmeleri
Türkiye Petrolleri AO.
Türkiye Radyo - Televizyon
Kurumu
T.
80
81
82
83
84'
85
86
Y..
(devam)
Türkiye Sellüloz ve Kâğıt
Fabrikaları İşletmesi
Türkiye Süt Endüstrisi K.
Türkiye Şeker Fabrikaları
Türkiye Turizm Bankası
Türkiye Vakıflar Bankası
Türkiye ve Orta Doğu Âmme
İdaresi Enstitüsü
Türkiye Ziraî Donatım Kuru-
91
92
93
94
95
Z.
71
U.
87
88
Ulaştırma Bakanlığı
Uyuşmazlık Mahkemesi
96
Ü.
89
Üniversiteler (Yüksek Okul­
lar 94 de)
V.
84
90
Yargıtay (Askerî Yarg. 03 de)
Yüksek Hâkimler Kurulu
Yüksek Murakabe Heyeti
Yüksek Okullar ve Akademi­
ler (Üniversiteler 89 da)
Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu
97
98
99
Ziraat Bankası (TC)
Ziraî Donatım Kurumu
(Türkiye)
BAŞKALARI
Yukarda yazılı olmıyan Ge­
nel, Katma ve Özel bütçeli
başka resmî daireler
Yukarda yazılı olmayan baş­
ka Bankalar
Yukarda yazılı olmayan baş­
ka İktisadî devlet kuruluşları
Yabancı Kuruluşlar,
Vakıflar Bankası (Türkiye)
Vakıflar Gen.. Md.
225
SORU KÂĞIDINDA 211 NO. U KOLONA AÎT HİZMET
BİRİMLERİ KODLARI
NOTLAR
EK: 2.4.1
209 ve 210 No. lı kolonlara ait kuruluş kodlan 2.3.2 No. Jı Ek'e göre yazıl­
dıktan sonra 211 No.lı Kolon için aşağıdaki alfabetik liste kullanılır)
Bazı mahiyetleri aynı olup da adları aynı olmayan birimler değişik
adlarla gösterilmiştir. (Danışma, İstişare, Müşavere gibi)
ADLAR
KOD
A.
Adlan belirtilemiyen hiz­
met birimleri
Alım
Ambar
Ayniyat
Araştırma
Arşiv
B.
Bakım
Bütçe - Plan
D.
Danışma
Depo
Denetleme
Derleme
Disiplin
Dokümantasyon
Dosya
E.
Eğitim
Emniyet
Enformasyon
Etüd
Evrak
F.
ADLAR
H.
Haberleşme
Hukuk
I ve i
Ismarlama
İdarî işler
İkmâl
İktisadî Münasebetler
İnceleme
İnşaat
İstatistik
İstişare
K.
Kiralama
Komptrolörlük
Konjonktür
Kontrol
Koordinasyon
Koruma
Kurs
Kütüphane
L.
Levazım
Lojistik
Fen işleri
M.
G.
Maliye
Maliyet Hesapları
Malzeme
Güvenlik
226
KOD
ADLAR
KOD
ADLAR
KOD
M. (devam)
S. (devam)
Muamelat
Muhafaza
Muhabere
Muhasebe
Murakaba
Müşavere
Sicil
Sistem
Sivil Savunma
Sosyal işler
Stok
T.
N.
Nakil
Neşriyat
O.
Okul
Onarım
Ordonat
Organizasyon ve Metot
Ö.
Öğretim
Özlük işleri
Tahakkuk
Tahkikat
Tahsilât
Tahsil ve Tahakkuk
Talim
Tayin
Teçhiz
Teftiş
Teknik Hesaplar
Teknik işler
Temizlik işleri
Terbiye
Tesellüm
Tesis
Teşkilâtlandırma
Tetkik
P.
Personel
Plânlama
Proğramlama
Protokol
U.
S.
Yayın
Yetiştirme
Yollama
Yönetim
Yüksek Sevk ve îdare
Sağlık İşleri
Satım
Satmalma
Savunma
Seminer
Sevk
Sevk ve İdare (Yüksek)
Sıhhat
Ulaştırma
Y.
Z.
Zatişleri
227
2.4.1 Mo.LI EKTE ALFABETİK OLARAK GÖSTERİLEN
HİZMET BİRİMLERİNİN KODLARINA GÖRE
DAHİL OLDUKLARI GRUPLAR
EK : 2.4,2
0. Yüksek Sevk ve İdare makamları ve adlan belirtilmeyen hizmet birimleri
1. Damşma hizmet birimleri
Araştırma, Damşma, Etüd, Hukuk, İnceleme, İstişare, Müşavere, Organi­
zasyon ve Metot, Plânlama, Programlama, Sistem, Teşkilâtlandırma,
Tetkik vb.
2. Personel hizmet birimleri
Disiplin, Özlük İşleri, Personel, Sağlık, Sıhhat, Sicil, Sosyal İşler, Tahki­
kat, Tayin, Zatişleri.
3. Malî hizmet birimleri
Bütçe, İktisadî Münasebetler, Komprolörlük, Maliye, Maliyet, Muhasebe,
Tahsilât, Tahakkuk, Teknik Hesap, vb.
4. Bina ve Malzeme Hizmet birimleri
Alım, Ambar, Ayniyat, Bakım, Depo, Ismarlama, İkmal, Kira, Levazım,
Lojistik, Malzeme, Nakil, Onarım, Ordonat, Satınalma, Satım, Sevk, Stok,
Ulaştırma, Yollama vb.
5. Derleme, Haberleşme, Yayın ve İdarî işler hizmet birimleri
Arşiv, Derleme, Dokümantasyon, Dosya, Enfermasyon, Evrak, Haberleşme,
İdarî İşler, İstatistik, Konjonktür, Kütüphane, Muhabere, Muamelât, Neş­
riyat, Protokol, Temizlik, Yayın vb.
6. Eğitim hizmet birimleri
Eğitim, Kurs, Okul, Öğretim, Seminer, Talim, Terbiye, Yetişme.
7. Güvenlik hizmet birimleri
Emniyet, Güvenlik, Koruma, Muhafaza, Müdafaa, Savunma vb.
8.
Teftiş ve Denetleme ve Koordinasyon hizmet birimleri
Denetleme, Kontrol, Koordinasyon, Murakabe, Teftiş vb.
9. Teknik hizmet birimleri
Her bir kuruluşun amacı ile ilgili olan ve olmayan teknik hizmet birim­
leri. İnşaat, Teçhiz, Tesis, Harita İşleri gibi.
228
BİLFİİL YAPILAN İŞLERDEKİ UNVANLARA AİT KOD LİSTESİ
(Alfabetik sıraya konulmuş unvanlara göre)
EK : 2,5.1
SORU KÂĞIDINDA ÎLGİLİ KOLON NO. LARI: 212 ve 213
N o t; 2.4.1 ve 2.4.2 No. lı Eklerle de ilgilidir
KISALTMALAR:
MD. = Müdür, Yrd. = Yardımcısı, Bşk. = Başkan
ADLAR
COD
KOD
06
07
08
09
D. (devam)
Danışman Yrd.
Denetçi (Baş.)
Denetçi
Denetçi Yrd.
10
91
Emir Subayı
Fen memuru
'A.
23
01
Alay komutanı
Asistan
04
07
17
07
28
30
32
32
07
05
38
40
42
04
44
50
78
81
32
17
44
92
78
02
03
25
84
85
B.
Başdanışman
Başdenetçi
Başhekim
Başkontrolör
Başmemur
Başmimar
Başmuhasebeci
Başmuhasip
Başmurakıp
Başmüdür
Başmüfettiş
Başmühendis
Başmümeyyiz
Başmüşavir
Başmütercim
Başöğretmen
Başraportör
Başsavcı
Başsayman
Baştabip
Baştercüman
Başuzman
Başyardımcı
Başkan (Daire)
Başkan Yrd. (Daire)
Bölükkomutanı
Büro Şefi
»
» Yrd.
02
03
04
05
D.
Daire Başkanı
Daire Bşk. Yrd.
Danışman (Baş.)
Danışman
ADLAR
E.
G.
11
12
13
Genel Müdür
Genel Md. Yrd.
Genel Sekreter
14
15
17
18
Hakim (Kıdemli)
Hakim Yrd.
Hekim (Baş)
Hekim
19
Îcra Subayı
H.
i.
K.
84
85
20
14
84
85
21
22
23
24
25
26
07
08
09
Kalem Amiri (Şefi)
Kalem Amiri Yrd .
Kaymakam
Kıdemli Hâkim
Kısım Amiri (Şefi)
Kısım Amiri Yrd.
Komisyon Başkanı
Komisyon Bşk. Yrd.
Komutan (Alay)
Komutan (Tabur)
Komutan (Bölük)
Komutan (Başka)
Kontrolör (Baş)
Kontrolör
Kontrolör Yrd.
229
BİLFİÎL YAPILAN İŞLERDEKİ UNVANLARA AİT KOD LİSTESİ
(Alfabetik sıraya konulmuş unvanlara göre)
E K : 2.5.2
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI: 212 ve 213
N o t: 2.4.1 ve 2.4.2 No. lı Eklerle de ilgilidir
KISALTMALAR; MD. = Müdür, Yrd. = Yardımcısı, Bşk. = Başkan
KOD
ADLAR
KOD
M.
27
28
29
30
31
32
33
34
32
33
34
07
08
09
35
36 .
37
38
39
40
41
42
43
04
05
06
06
44
45 "
Maiyet Memuru (Valinin)
Memur (Baş)
Memur
Mimar (Baş)
Mimar
Muhasebeci (Baş)
Muhasebeci
Muhasebeci Yrd.
Muhasip (Baş)
Muhasip
Muhasip Yrd.
Murakıp (Baş)
Murakıp
Murakıp Yrd.
Müdür (Baş)
Müdür (Şb. Md. 88 de)
Müdür (Şb. Md. Yrd. 89)
Müfettiş (Baş)
Müfettiş
Mühendis (Baş)
Mühendis
Mümeyyiz (Baş)
Mümeyyiz
Müşavir (Baş)
Müşavir
Müşavir
Müşavir Yrd.
Mütercim (Baş)
Mütercim
O.
Okul Müdürleri
50
51
52
53
54
230
İlokul Md.
Ortaokul Md.
Lise (kolej) Md.
Meslek Lisesi Md.
Başka Okullar Md.
ADLAR
Okul Md. Yrd. lan
60
61
62
63
64
İlkokul Md. Yrd.
Ortaokul Md. Yrd.
Lise (Kqlej) Md. Yrd.
Meslek Lisesi Md. Yrd.
Başka Okullar Md. Yrd.
Ö.
70
Tl
71
72
73
74
75
76
77
Öğretmen, İlkokul
Öğretmen, Ortaokul
Öğretmen, Lise (Kolej)
Öğretmen, Meslek okulu
Öğretmen, Başka okullar
Özel Büro Şefi
Özel Kalem Md.
Özel Kalem Md. Yrd.
R.
78
79
80
Raportör (Baş)
Raportör
Raportör Yrd.
S.
81
82
83
32
33
34
Savcı (Baş)
Savcı
Savcı Yrd.
Sayman (Baş)
Sayman
Sayman Yrd.
84
85
86
87
86
87
88
89
Şef (Kısım, Büro)
Şef Yrd. (Kısım, Büro)
Şef (Şube)
Şef Yrd. (Şube)
Şube Şefi
Şube Şefi Yrd.
Şube Müdürü
Şube Md. Yrd.
Ş-
ADLAR
KOD
T.
17
18
24
90
91
44
45
Tabip (Baş)
Tabip
Tabur Komutanı
Teknisyen (Baş)
Teknisyen
Tercüman (Baş)
Tercüman
95
96
Uzman (Baş)
Uzman
Uzman Yrd.
Üye
Üye Yrd.
V.
97
98
Vali
Vali Mua.
Y.
78
U. ve Ü.
92
93
94
ADLA R
KOD
79
00
99
Yardımcı (Baş)
(Danıştayda)
Yardımcı (Danıştayda)
Yok
Yukardakiler dışında ka-;
lanlar
231
KİTAP, BROŞÜR VE MAKALE GİBİ TELİF ESERLERİN
KONULARI İLE İLGİLİ KODLAR LİSTESİ
SORU KÂĞIDINDA ÎLGİLİ KOLON NO. LARI:
167- 168, 170 - 171, 173 - 174 VE 176 - 177
E K : 2.6.1
N o t; Bu Liste, Ek 2.62 deki sistematik liste esas tutularak alfabetik olarak
hazırlanmıştır. Bunda bulunacak konuların kodlarına göre sistematik
liste ile karşılaştırılarak gerekiyorsa sistem içinde Eserin özelliğine
daha uygun olan kodlu konunun tayini tavsiye olunur.
ADLAR
KOD
17
43
83
98
97
82
35
52
95
94
Ahlâk îlmi
Alman Dili
Alman Edebiyatı
Amerika Tarihi (Güney)
Amerika Tarihi (Kuzey)
Amerikan ve İngiliz Ede­
biyatı
Amme îdaresi
Astronomi
Asya Tarihi
Avrupa Tarihi
B.
71
76
01
69
92
57
58
91
Bahçe ve Park Mimarisi
Basma Resim
Bibliyografya îilim ve
Tekniği
Bina înşaatı
Biyografya
Biyolojik İlimler
Botanik
80
37
79
232
33
93
64
ADLAR
Ekonomi
Eski Çağ Dünya Tarihi
Ev Ekonomisi
F.
18
10
19
53
77
44
84
Felsefe (Doğu ve Eski
Çağ)
Felsefe - Estetik (Genel)
Felsefe (Yeni Çağ)
Fizik
Fotoğrafçılık
Fransız Dili
Fransız Edebiyatı
G.
07
03
04
C.
Gazetecilik
Genel Ansiklopediler
Genel Denemeler (Top­
lanmış)
Genel Kurumlar, Müzeler
Genel Periyodikler
Güzel Sanatlar ve Eğlen­
ce (Genel)
Coğrafya
H.
D.
40
20
18
KOD
Dilbilim
Din
Doğu ve Eski Çağ Felse­
fesi
05
70
73
34
Heykel Traşlık
Hukuk
i.
33
68
E.
42
82
Edebiyat (Genel)
Eğitim
Eğlence ve İstirahat
69
46
İktisat
İmalat (Bk. 67)
İngiliz Dili
İngiliz ve Amerikan Ede­
biyatı
İnşaat (Bina)
İspanyol Dili
İspanyol Edebiyatı
31
79
65
45
85
i. (devam)
İstatistik
İstirahat ve Eğlence
îş ve İş Metotları
İtalyan Dili
İtalyan Edebiyatı
P.
56
71
05
15
19
J.
55
Jeolojik İlimler
K.
02
Kimya
Kimyasal Teknoloji
Külliyatlar
Kütüphanecilik
47
87
L.
Latin Dili
Latin Edebiyatı
54
66
08
67
16
51
11
12
72
71
62
06
78
M.
Mamul Maddeler
Mantık
Matematik
Metafizik
Metafizik Teorileri
Mimarî
Mimarî (Park ve Bahçe)
Mühendislik
Müzeler, genel kurumlar
Müzik
N.
09
50
Nadir Kitaplar
Nazarî İlimler (Genel)
R.
74
75
Okyanusya Tarihi
Örf ve Adetler
Resim - Çizgi
Resim Sanatı
S.
32
30
36
Siyasal İlimler
Sosyal İilimler
Sosyal Refah
(Genel)
T.
63
90
60
61
38
04
96
41
81
Tarım
Tarih (Genel)
Tatbiki İlimler (Genel)
Tıp
Ticaret
Toplanmış Genel Deneme­
ler
Türk Alemi Tarihi
Türk Dih
Türk Edebiyatı
Y.
19
00
48
88
Yeni Çağ Felsefesi
Yok (Genel)
Yunan Dili
Yunan Edebiyatı
Z.
O. ve Ö.
99
39
Paleontoloji
Park ve Bahçe Mimarisi
Periyodikler (Genel)
Psikoloji
Psikolojinin Alanları
63
59
Ziraat
Zooloji
233
KİTAP, BROŞÜR VE MAKALE GİBİ TELİF ESERLERİN
KONULARI İLE İLGİLİ KODLAR LİSTESİ
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI:
i
167 - 168, 170 - 171, 173 - 174 VE 176 - 177
EK : 2.6.2
N o t: Siyah baskıh olanlar ondalık sisteme göre konu grup başlarıdır
KOD
00
01
ADLAR
05
06
07
08
09
Yok Genel (*)
Bibliyografya ilim ve tek­
niği
Kütüphanecilik
Genel Ansiklopediler
Toplanmış genel deneme­
ler
Genel Periyodikler
Genel Kurumlar, Müzeler
Gazetecilik
Külliyatlar
Nadir Kitaplar
10
11
12
13
15
16
17
18
19
Felsefe Estetik
Metafizik
Metafizik Teorileri
Psikolojinin alanları
Psikoloji
Mantık
Ahlak ilmi
Doğu ve Eskiçağ Felsefesi
Yeniçağ Felsefesi
20
Din
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
Sosyal Bilimler
İstatistik
Siyasal İlimler
Ekonomi
Hukuk
Amme İdaresi
Sosyal Refah
Eğitim
Ticaret
Örf ve Adetler
40
41
42
43
Dilbilim
Türk Dili
Ingiliz Dili
Alman Dili
02
03
04
KOD
ADLAR
44
45
46
47
48
49
Fransız Dili
İtalyan Dili
İspanyol Dili
Latince
Yunanca
Başka Diller
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
Nazari İlimler
Matematik
Astronomi
Fizik
Kimya
Jeolojik İlimler
Paleontoloji
Biyolojik İlimler
Botanik
Zooloji
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
Tıp
Mühendislik
Ziraat
Ev Ekonomisi
İş ve İş Metodları
Kimyasal Teknoloji
Mamul Maddeler
İmalat
Bina inşaatı
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
Bahçe ve Park Mimarisi
Mimarî
Heykeltraşlık
Çizgi - Resim
Resim Sanatı
Basma Resim
Fotoğrafçılık
Müzik
İstirahat ve Eğlence
Tatbiki İlimler
Güzel Sanatlar ve Eğlence
(*) Mezunun eseri yoksa 00, eseri varsa diğer numaralardan uygun
olanı kullanılır.
234
KOD
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
ADLAR
Edebiyat
Türk Edebiyatı
Amerikan ve İngiliz Ede­
biyatı
Alman Edebiyatı
Fransız»
İtalyan
»
İspanyol
»
Lâtin
»
Yunan
»
Başka Dillerin Edebiyat­
ları
ADLAR
KOD
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
Tarih
Coğrafya,
Biyografya
Eskiçağ Dünya Tarihi
Avrupa
»
Asya
»
Türk Alemi
»
Kuzey Amerika
»
Güney Amerika
»
Okyanusya
»
TELİF ESERLERİN NEVİLERİYLE İLGİLİ KODLAR
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI: 169, 172, 175 ve 178
0
1
3
5
9
Yok
Broşür
Kitap
Makale
Başkaları
EK :
MASTER VEYA DOKTORA ALANLARI İLE İLGİLİ KODLAR
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO.: 149
KOD
0
1
2
3
4
ADLAR
Yok
Edebiyat
Fen
Hukuk
İktisat
KOD
5
6
7
8
9
ADLAR
ilahiyat
Siyasî İlimler
Tıp veya Veteriner
Ziraat
Başkaları
235
ENSTİTÜ VE DIŞINDA BİTİRİLEN İDAREYLE İLGİLİ
BAŞKA KURSLARA AİT KODLAR
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI: 151, 156 ve 161
ALFEBATİK
Nü m e r ik
KOD
ADLAR
KOD
ADLAR
0
1
1
2
3
4'
1
4
5
4
1
3
5
6
7
7
8
1
7
2
1
9
Yok
Amirlik
Beşerî Münasebetler
Eğitim
Haberleşme
Levazım
Liderlik
Lojistik
Maliye
Malzeme
Manajman
Muhabere
Muhasebe
Organizasyon ve Metot
Özlük îşleri
Personel
Planlama
Sevk ve îdare (*)
Zatişleri
Yetiştirme
Yönetim
Başkaları
0
1
Yok
Amirlik,
Beşerî Münasebetler,
Liderlik,
Manajman,
Sevk ve İdare (*)
Yönetim
Eğitim
Yetiştirme
Haberleşme,
Muhabere,
Levazım,
Lojistik,
Malzeme.
Maliye,
Muhasebe.
Organizasyon ve Metot
Özlük îşleri,
^
Personel,
Zatişleri.
Planlama
Başkaları
(*)
2
3
4
5
6
7
8
9
Kaymakamlık km-sunun kodu da 1 dir.
ENSTİTÜ VE DIŞINDA BİTİRİLEN İDAREYLE İLGİLİ
BAŞKA KURSLARIN HAFTA SÜRELERİ
SORU KÂĞIDINDA İLGİLİ KOLON NO. LARI; 154-155, 159 -160 ve 164-165
Hafta sürelerine kartta ikişer kolon tahsis edilmiş olduğu için on hafta­
dan eksik süreler sol tarafına sıfır rakamı konularak iki mertebeli olarak
gösterilir. (8 hafta için 08 gibi)
236
E K : 11
SORU KÂĞITLARINA GÖRE
HAZIRLANACAK DÖKÜM CETVELLERİNİ
GÖSTEREN LİSTE
TÜRKİYE VE ORTA DOĞU
AMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROĞRAMI MEZUNLARI İLE İLGİLİ
DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI, SORU KÂĞITLARINA GÖRE HAZIRLA­
NACAK OLAN DELİKLİ KARTLAR ESAS TUTULARAK DÜZENLENECEK
DÖKÜM CETVELLERİNİ GÖSTERİR LİSTE
KART
KOLON
No.
104-107
NOTLAR
İSTENİLEN BİLGİLER
Kendilerile mülâkat yapılanlarm sayıları
a. Mezun oldukları yıllar
Cevap kodunun soldan iki
rakamı mezuniyet yılını gös­
terir. Yalnız 1956 yılında me­
zun olanların sayısı yüzden
fazla olduğu için yüzüncü­
den itibaren mezun olanla­
rın yılı 01 olarak gösteril­
miştir.
b. Genel
108 -129
1
130
131-132
133 -134
135 -136
Mülâkat yapılanların soyad­
ları ile öz adlarını alfabe sırasiyle ve 104 -107 kodlu öğ­
renci No. larıyla birlikte gös­
teren cetveller :
a. Mezuniyet yıllarına göre
b. Genel
Cinsiyetleri:
.a Mezuniyet
riyle
b. Genel
»
»
»
»
yılları itiba­
Doğum tarihleri
sayıları
itibariyle
Cevap kodlarına göre
Enstitüye giriş yılları itiba­
riyle sayıları
»
»
Enstitüye, girişlerindeki yaş­
ları itibariyle sayıları
» .
»
1
ü
237
KART
KOLON
No.
137 -141
142 -146
147
Enstitüden başka:
a. Mezun oldukları her bir
öğretim kurumu itibariy­
le sayıları
b. Bitirdikleri branş itiba­
riyle sayıları
c. Bitirme yıllarına göre
sayıları
NOTLAR
137 -138 No. lu kolanlara te­
kabül eden ikişer koda gö­
re
139 -140 No. lu ,kolonlara te­
kabül eden ikişer koda göre
141 No. lu kolona tekabül
eden koda göre
Enstitüden başka iki yüksek
öğrenim yapmış olanların :
a. Mezun oldukları ikinci
öğretim kurumu itibariy­
le sayıları
b. Bitirdikleri branş itiba­
riyle sayıları
c. Bitirme yılları itibariy­
le sayıları
kabül eden ikişer koda göre
146 No. lu kolona tekabül
eden koda göre
Master veya doktora dere­
celeri :
a. Olmayanların sayısı
b. Olanların sayıları
0 No. lu koda göre
1 No. lu koda göre
148 -149
a. Dereceleri
— Master olanların sa­
yıları
b. Her bir master veya
doktora alanı itibariyle:
— Master derecesi ka­
zanmış olanların sa­
yısı
— Doktora derecesi ka­
zanmış olanların sa­
yısı
150
Enstitü ve dışında bitirdik­
leri idareyle ilgili başka
kurslar:
a. Yok diyenlerin sayısı
b. Var diyenlerin sayısı
151-165
238
İSTENİLEN BİLGİLER
150 de bahsi geçen kursları
bitirmiş olanların :
142-143 No. lu kolanlara te­
kabül eden ikişer koda göre
144 - 145 No. lu kolonlara te­
148 no. lu kolona tekabül
eden 1 No. lu koda göre
3 No. lu koda göre
149 No. lu kolona tekabül
eden koda göre
148 No. lu kolona tekabül
eden 1 koduna göre
148 No. lu kolona tekabül
eden 3 koduna göre
0 No. lu koda göre
1 No. lu koda göre
KART
KOLON
No.
İSTENİLEN BİLGİLER
a. Devam ettikleri kursla­
rın adları ve hafta süre­
leri itibariyle kaçar kişi
oldukları
b. Bitirdikleri kursları dü­
zenlemiş olan :
Kurumlardan her birininin
— Hangi nevi kursları
— ve her bir nevi kursu
kaçar haftalık süre
ile, düzenlemiş olduk­
ları
166
167 -178
Kitap, broşür ve makale gibi
telif eserleri :
a. Olmayanların sayısı
b. Olanların sayısı
166 da bahai geçen eserle­
rin :
a. İlgili oldukları konular
itibariyle sayıları
b. Her bir konu itibariyle
nevilerine göre sayıları
NOTLAR
151, 156 ve 161 No. lu kolon­
lardan her birine tekabül
eden kurs kodları ile 154155, 159 -160 ve 164 -165 No.
lu kolonlara tekabül eden
hafta süresi kodlarına göre
152-153, 157-158 ve 162-163
No. lu kolonlara tekabül
eden kurum kodlan ile 151,
156 ve 161 No. lu kolonlara
tekabül eden kurs kodları,
154- 155, 159 - 160 ve 164 -165
No. lu kolonlara tekabül
eden süre kodlarına göre
0 No. lu koda göre
1 No. lu koda göre
167- 168, 170-171, 173-174
ve 176 - 177 No. lu kolonlara
tekabül eden ikişer koda
göre ve 169, 172, 175 ve 178
No. lu kolonlara tekabül
eden nevi kodlarına göre
179
Enstitüye girişlerinde mede­
ni durumlarına göre sayıla­
rı
Kodlarına göre
180
Enstitüye girişlerinde
a. Çocukları olmayanların
sayısı
b. 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 ço­
cuklu olanların ayrı ay­
rı sayıları
O No. lu koda göre
208
Enstitüye girişlerinde bu­
lundukları sektör itibariyle
sayıları
Kodlarına göre
,239
KART
KOLON
No.
209-211
212-213
İSTENİLEN BİLGİLER
Enstitüye girişlerinde bulun­
dukları :
a. Kuruluşların her biri
itibariyle sayıları:
Giriş yıllarına göre
— Genel
b. Hizmet grubu itibariyle
sayıları
Enstitüye girişlerinde bu­
lundukları kuruluşta fiilen
yapmakta oldukları görevin
adı itibariyle sayıları
— Giriş yıllarına göre
— Genel
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226 - 229
240
Verilen çeşitli cevaplardan
her birinin kodlarına göre
ayrı ayrı sayıları
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
NOTLAR
209 - 210 ile 133 -134 No. lu
kolonlara tekabül eden kod­
lara göre yalnız 209 - 210 No.
lu kolonlara tekabül eden
kodlara göre 211 No. lu ko­
lona tekabül eden kodlara
göre
212 - 213 ile 133 -134 No. lu
kolonlara tekabül eden kod­
lara göre
Yalnız 212-213 No. lu kolon­
lara tekabül eden kodlara
göre
Cevap kodlarına göre
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
Kamu ve özel sektör kuru­
luşlarındaki hizmet sureleri
yıl itibariyle aynı olanlarm
sayıları (6 aya kadar kesir­
ler atılır 6 ay ve fazlası yı­
la iblağ olunur)
4 mertebeli kodlardan :
— Sağdan ikisi yılı
— Soldan ikisi ayı,
gösterir.
Enstitüye girişlerine kadar
Kodlara göre
230 - 233
Baştan mülâkat tarihine ka­
dar
»
»
234-237
Yalnız idarecilikte geçen
»
»
238-280
Yanda kart kolon No. lan
yazılı cevaplardan her biri­
nin cevap kodlan itibariyle
sayıları
308-380
Cevap kodlarına göre
»
»
408-480
241
EK:
12
ÖRNEKLEMEYE DAHİL KURUMLARDAN MÜLÂKAT
YAPILACAK İDARECİLERİN SEÇİMİ İÇİN
% 25 HESAPLANARAK SEÇİLENLER
I — Yargı ve Yasama
1. Anayasa Mahkemesi
2. Millet Meclisi
,
II — Bakanlıklar
1.
2.
3.
4.
5.
Adalet Bakanlığı
Devlet Bakanlığı
İçişleri Bakanlığı
Millî Eğitim Bakanlığı
Tarım Bakanlığı
III — Katma Bütçeli İdareler
L Ankara Hukuk Fakültesi
2. Hacettepe Tip Fakültesi
3. Siyasal Bilgiler Fakültesi
IV — İktisadî Devlet Teşekkülleri Benzerleri ve Bağlı Kurumlar
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Denizcilik Bankası
Et ve Balık Kurumu
Makina Yedek Parçaları Anonim Şirketi
Toprak Mahsulleri Ofisi
T. Emlâk Kredi Bankası
Türkiye Ziraî Donatım Kurumu
V — Mahallî İdareler ve Özel Sektör
1. Ankara Belediyesi
2. Yatırımlar Holding Şti.
VI — Diğerleri
1.
2.
3.
4.
242
Devlet İstatistik Enstitüsü
Milli Güvenlik Kurulu
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü
Türk Hava Kurumu
EK :
n
BAŞ İDARECİLER İÇİN SORU KÂĞIDI
1.
Mezunun Enstitüye eğitime gönderilmesinde etkiniz oldu
mu ?
2.
Ektiniz olduysa sizce gönderilme sebepleri ?
3.
Mezun Enstitü eğitiminden sonra idarî mevkilerde veya
planlama, eğitim, organizasyon ve metot veya personel ida­
resi gibi uzmanlık dallarında fiilen çalıştırılıyor mu ?
4.
Fiilen çalıştırılmıyorsa sizce nedenleri ?
5.
İdareyi geliştirme konusunda
oluyorlar mı ?
6.
Enstitü mezunlarından kuruluşunuzu terkedenler var mı ?
Varsa sizce nedenleri.
7.
Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının kapsa­
mını ve metodunu yeterli buluyor musunuz ?
8.
Yeterli bulmuyorsanız hangi bakımlardan?
9.
Enstitü, aşağıda sayılan personelden hangilerim yetiştir­
meli ve hangilerinin yetiştirilmesine özel bir önem verme­
lidir ?
a.
b.
c.
d.
e.
f.
Enstitü mezunları faydalı
Yüksek idareci
Plancı
Eğitimci
Personel idarecisi
O ve M uzmanı
Meslek idarecisi (örneğin : Sağlık idarecisi, eğitim ida­
recisi gibi)
10.
Sizce, Enstitüye giriş için şimdiye kadar olduğu gibi me­
murlar kendileri mi başvurmalı, kuruluşları mı aday gös­
termeli, yoksa başka bir şekil mi tavsiye edersiniz ?
11.
Gelecekte, Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Progra­
mına öğrenci göndermek konusunda bir programınız var
mı ?
243
£ÎC: İ4
PERSONEL MÜDÜRLERİ İÇÎN SORU KÂIDI
1. Memur, kuruluşunuza geldiği zaman Enstitü mezunu
muydu ?
2. Mezun olduktan sonra kuruluşunuza girmişse işe almmasmda Enstitü mezunu olmasmm etkisi olmuş m udur ?
3. Mezunun Enstitüye eğitime gönderilmesinde etkiniz oldu
mu ?
4. Etkiniz olduysa sizce gönderilme sebepleri nelerdir ?
5. Enstitü eğitiminden sonra mezunun idaredeki yerinde
olumlu bir değişiklik oldu mu ?
6. Değişiklik olduysa bu değişiklikte sizce Enstitü mezunu
olmasmm etkisi varmı dır ? Değişiklik olmadıysa sizce ne­
denleri ?
7. Mezun, Enstitü eğitiminden sonra İdarî mevkilerde veya
planlama, eğitim, organizasyon ve metot veya personel ida­
resi gibi uzmanlık dallarında fiilen çalıştırılıyor mu ?
8. Fiilen çalıştırıl'ıyorsa sizce nedenleri ?
9. Enstitü mezunlarından kuruluşunuzu terk edenler var mı ?
Varsa nedeni ?
10. Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının kapsa­
mını ve metodunu yeterli buluyor musunuz?
11. Yeterli bulmuyorsanız hangi bakım lardan ?
12. Enstitü, aşağıda sayılan personelden hangilerini yetiştir­
meli ve hangilerinin yetiştirilmesine özel bir önem ver­
melidir ?
a) Yüksek idareci
b) Plancı
c) Eğitimci
d) Personel İdarecisi
e) O ve M uzmanı
f) Meslek idarecisi (Örneğin sağlık idarecisi, eğitim ida­
recisi gibi)
13. Sizce, Enstitüye giriş için şimdiye kadar olduğu gibi me­
m urlar kendileri mi başvurmalı, kuruluşları mı aday gös­
termeli yoksa başka bir şekil mi tavsiye edersiniz ?
14. Gelecekte Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Programı­
na öğrenci göndermek konusunda b ir programınız var mı ?
244
EK :
15
İLK AMİRLER İÇİN SORU KÂĞIDI
1. Mezun, Enstitüye gönderildiği zaman amiri miydiniz ?
2. Mezunun Enstitüye gönderilmesinde etkiniz oldu mu ?
3.
Etkiniz olduysa sizce gönderilme sebepleri nelerdir?
4.
Enstitü eğitiminden sonra mezunun
olumlu bir değişiklik oldu mu ?
idaredeki yerinde
5. Değişiklik olduysa bu değişiklikte sizce Enstitü mezunu
olmasmm etkisi var mıdır ? Değişiklik olmadıysa sizce ne­
denleri ?
6. İdareyi geliştirme konusunda Enstitü mezunları faydalı
oluyor mu ?
7.
Mezun, Enstitü eğitiminden sonra İdarî mevkilerde veya
planlama, eğitim, O ve M veya personel idaresi gibi uz­
manlık dallarında fiilen çalıştırılıyor mu?
8.
Fiilen çalıştırılmıyorsa sizce nedenleri ?
9.
Enstitü mezunlarından kuruluşunuzu terk edenler var mı ?
Varsa nedenleri ?
10. Enstitü Genel Öğretim ve Yetiştirme Programının kap­
samını ve metodunu yeterli buluyor musunuz ?
11. Yeterli bulmuyorsanız hangi bakımlardan ?
12. Enstitü, aşağıda sayılan personelden hangilerini yetiştir­
meli ve hangilerinin yetiştirilmesine özel bir önem verme­
lidir ?
a) Yüksek idareci
b) Plancı
c) Eğitimci
d) Personel idarecisi
e) O ve M uzmanı
f) Meslek idarecisi (örneğin ; Sağlık idarecisi, eğitim ida­
recisi gibi)
13.
Sizce, Enstitüye giriş şimdiye kadar olduğu gibi memur­
lar kendileri mi başvurmalı, kuruluşları mı aday göster­
meli, yoksa başka bir şekil mi tavsiye edersiniz ?
245
E K : 16
MÜLÂKAT YAPILACAK KAMU OYU LİDERLERİ
L
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
* 9.
10.
11.
12.
' 13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
Haşan Şükrü Adal
İbrahim Deriner
Recai Seçkin
Rıza Göksu
Rıza Turgay
Neşet Akmandor
Vehbi Koç
Nadir Nadi
Kemal Kurdaş
İsm et Sezgin
Niyazi Akı
Mukadder Öztekin
Turhan Feyzioğlu
Osman Nuri Torun
Hayrettin Uysal
Bahri Savcı
Nuri Kodamanoğlu
Nusret Fişek
HaHI Tunç
Arif Payaslıoğlu
Hayrettin Kalkandelen
A. Handly
Hihni İncesulu
Ferit Erkan
Fahri Özdilek.
Not : * İşaretliler kendileriyle mülâkat yapılamıyan kamuoyu lider­
lerini göstermektedir.
246
E K : 17
.
KAMU OYU LÎDERLERÎ İÇİN SORU KÂĞIDI.
1. Enstitü çalışmalarınm ağu^lık merkezini araştırm a ve do­
kümantasyon çalışmalarıyla desteklenen eğicim faaliyet­
lerini teşkil etmeli, yoksa eğitim ve araştırma biribirinden
bağımsız iki faaliyet olarak mı ele alınmalıdır ?
\
2. Enstitü aşağıda sayılan personelden hangisi (leri) ni ye­
tiştirmeli ve hangisi (leri) nin yetiştirilmesine özel bir
önem verilmelidir ?
a.
b.
c.
d.
e.
f.
Yüksek idareci
Plancı
Eğitimci
Personel idarecisi
O ve M uzmanı
Meslek idarecisi (sağlık idarecisi, eğitim idarecisi gibi).
3.
Enstitünün verdiği eğitim sizce yüksek idareci yetiştirme­
ye elverişli m idir ? değilse nasıl geiştirilebilir ?
4.
îdarî reform çalışmalarında
dır ?
5.
Eğitim, araştırm a ve dökümantasyon faaliyetlerinin geliş­
tirilmesi ve İdarî reform çaılşmalarmm daha etken hale
getirilmesi için, Enstitü sizce nasıl bir statüye tabi olma­
lıdır ?
Enstitünün rolü ne olmalı­
a. Bağımsız akademik bir kurum
b. İdareye bağlı özerk bir kurum
c. Yüksek idarecilik okul ya da akademisi
d. Üniversiteye bağlı yüksek okul
247
6.
Enstitü mezunları idarenin kendilerinden beklediklerini
verebiliyor mu ?
7. Enstitüye öğrenci alınmasında giriş sınavını gerekli görü­
yor musunuz ? sizce öğrenci alma metotu nasıl olmalıdır ?
8.
Enstitü mezunları idarece verilen eğitimle ilgili alanlarda
çalıştırılıyorlar mı ? Çalıştırılıyorlarsa başarılı oluyorlar
mı ?
9. Mezunlarm yetişmeleri bakımından
lıklar var mıdır ? varsa nelerdir ?
gördüğünüz noksan­
10. Türk idaresinin kendisine özgü problemlerinin çözümlen­
mesinde, güçlük, aksaklık ve ihtiyaçlarının giderilmesinde
Enstitü nasıl bir rol oynamaktadır ve nasıl bir rol oyna­
m alıdır ?
248
E K : 18
TODAİE MEZUNLARI BİRLİĞİ SORU KÂĞIDI
1. Üyelerinizin Enstitü mezunu olmaları kendilerine çalıştık­
ları kuruluşlarda etkiler sağlıyor mu ? (215)
2.
Üyelerinizin Enstitü mezunu olmaları kendilerine özel ha­
yatlarında itibar sağlıyor mu ? (216)
3.
Size göre mezunlarımız Enstitüde öğrendiklerini kuruluş­
larında kullanmak imkânını buluyorlar mı? (217)
4.
Size göre mezunlarımız Enstitüde öğrendiklerini bulun­
dukları kuruluşlar dışında kullanabiliyorlar mı? (218)
5.
Size göre aşağıda yazılı maddi imkânlardan hangileri, han­
gi oranda, mezunlarımızın Enstitü öğrenimine katılmala­
rına etkili olm uştur ? (219)
— Mezun olunca daha uygun bir yerde görev alma ihtimali
— Kıdem zammı
— Her ikisi
— Hiçbirisi
6. 219'da belirtilen maddi imkânlar sağlanmasaydı, sizce me­
zunlarımız Enstitüde öğrenim yapmak isterler miydi ?
(220)
7.
Enstitüden mezuniyetten sonra üyelerinizin
olumlu değişiklikler oluyor mu ? (221)
işlerinde
8. 22Tin cevabı «oluyor» ise bunda Enstitü eğitimi görmüş
olmalarının etkisi var mı ? (222)
9.
Genel olarak Türkiye’de idareciler sizce idareyi geliştirme
bakımından Enstitü eğitimine önem veriyorlar mı ? (224)
249
10.
Sizce Enstitüye aday kaydı aşağıda yazılanlardan hangisi­
ne göre yapılmalıdır ? (225)
1.
2.
3.
250
Şimdiye kadar olduğu gibi arzu edenlerin şahsen mü­
racaatlarıyla dairelerce aday gösterilmesi usulü devanı
etmeli
Şalisi müracaat usulü kaldırılarak
aday gösterilmeli
3^almz dairelerce
(Yukardakiler dışında sizin tavsiye edeceğiniz bir usul)
11.
Sizce mezunlarımız Enstitü eğitimine katılmaktan neler
ummuş olabilirler? (236-268)
12.
Sizce Enstitüye giriş sınavlarının metotları nasıldır ve na­
sıl olmalıdır? (269-319),
13.
Sizce Enstitümüzün eğitim programları muhtevası nasıldır
ve nasıl olmalıdır ? (320 - 343)
14.
Enstitüde konuların öğretiminde kullanılan metotlar sizce
nasıldır ve nasıl olmalıdır ? (344 - 368)
15.
Sizce Enstitü öğretim kadrosunun sayı ve yeterliği nasıl­
dır ve nasıl olmalıdır? (369-419)
16.
Enstitünün program bitirme sınavlarının metodu sizce na­
sıldır ve nasıl olmalıdır ? (420 - 444) ı
17.
Enstitü ile mezunları arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi
hususunda düşünceleriniz nelerdir? (445-464)
18.
Derneğiniz ile üyeleriniz arasındaki ilişkilerin geliştirilmemesi için neler yapmayı düşünüyorsunuz ? (465-473)
E K : 19
TODAÎE MEZUNLARI ARAŞTIRMASINDA ÇALIŞANLAR
ARAŞTIRMA GRUBU
Kenan Sürgit (Başkan)
Nabi Dinçer
Ülker Köksal
TODAÎE Öğretim ve Araştırma
Uzmanı
DPT Uzmanı
IDTYDK Uzmanı
MÜŞAVİRLER VE YARDIMCILAR
Sevim Tmıç
Mübeccel Kıray
Edib Atam
Haşan îkizoğlu
Et ve Balık Kurumu, Avukat
ODTÜ Öğretim Üyesi, Prof. Dr.
TODAÎE O ve M Uzmanı
TODAÎE O ve M Uzman Yardımcısı
ÖZEL ETÜTLERİ YAPANLAR
Birkân Uysal
Doğan Canman
Ali Engin Oba
TODAÎE Öğretim ve Araştırma
Asistanı
TODAİE Öğretim ve Araştırma
Asistanı
TODAİE Öğretim ve Araştırma
Asistanı
İVİÜLÂKATÇILAR
Adnan Atay
Ali Engin Oba
Edib Atam
Erdoğan Azak
Halûk Özmen
Fakülte Öğrencisi
TODAİE, Asistanı
TODAİE O ve M Uzmanı
Fakülte Öğrencisi
Fakülte Öğrencisi
251
Haşan İkizoğlu
Kenan Sürgit
Muhittin Baltacı
Nail Şentürk
Nabi Dinçer
Neclâ Babacan
Rıza Taşkıran
Sami Urfalı
Sevim Tunç
Tezcan Şakir
Ülker Koksal
Yılmaz Kıyak
Yusuf Koksal
Yılmaz Sel
Timuçin Çeviren
252
TODAÎE O ve M Uzman Yardımcısı
TODAİE Öğretim ve Araştırma
Uzmanı
Fakülte Öğrencisi
Fakülte Öğrencisi
DPT Uzman
Turizm ve Tanıtma Bakanlığında
Memur
Fakülte Öğrencisi
Fakülte Öğrencisi
Et ve Balık Kurumu, Avukat
Fakülte Öğrencisi
IDTYDK Uzmanı,
Fakülte Öğrencisi
Fakülte Öğrencisi
Fakülte Öğrencisi
Fakülte Öğrencisi
EK; 20
MEZUNLAR SORU KAĞIDI
1.
JVMME İDARESİ ENSTİTÜSÜ
TÜRKİYE VE ORTA DOĞU
MEKTUP ADRESİNİZ:
(Form talimatmı okuyunuz)
ÎŞ :
2. TLF : NO. EV :
GENEL ÖĞRETİM VE YETİŞTİRME PROGRAMI
MEZUNLARI İLE İLGİLİ DEĞERLENDİRME ARAŞTIRMASI
SORU KAĞIDI
Kart
Kolon
No.
CEVAP
KODU
S OR U VE C E V A P L A R
101
KART NO. VE DÜZENLEME YILI (Cevap kodu basılı)
104
ENSTİTÜDEN MEZUNİYET YILINA GÖRE ÖĞRENCİ NO. NIZ ?
SOYADINIZ ADINIZ (Solo majiskülle yazınız)
108
1. Kadın
130
CİNSİYETİNİZ ?
131
DOĞUM TARİHÎNİZ (Nüfus kaydına göre)
133
ENSTİTÜYE GİRİŞ YILINIZ ?
135
ENSTİTÜYE GİRİŞTEKİ YAŞINIZ ?
3. Erkek
19
19
(
)
ENSTİTÜDEN BAŞKA MEZUN OLDUĞUNUZ ÖĞRETİM KURUMU
(îki yüksek öğretim veren kurum bitirdinizse belirtiniz)
BİTİRDİĞİNİZ BRANŞ
ADI
(varsa)
BİTİRME YILI
137
142
147
148
150
MASTER VEYA DOKTORA DERECENİZ VAR MI ?
0. Yok
1. Var
(VARSA NEV'Î VE ALAN ADI NEDİR?)
1. Master
3. Doktora
Alam:
ENSTİTÜ VE DIŞINDA BİTİRDİĞİNİZ İDAREYLE İLGİLİ BAŞKA KURSLAR VAR MI ?
0. Yok
1. Var
(VARSA ÜÇ ÖNEMLİSİNİ BELİRTİNİZ)
ADI
DÜZENLEYEN KURUM
KAÇ HAFTALIK
YILI
151
156
161
166
KİTAP, ZROŞÜR VE MAKALE GİBİ TELİF ESERLERİNİZ VAR MI ?
0. Yok
i. Var
(VARSA ÖNEMLİLERİ BELİRTİNİZ)
ADI
KONUSU
YILI
NEV'Î
167
170
173
176
179
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE MEDENİ DURUMUNUZ NE İDİ ?
1. Evliydim
3. Hiç evlenmemiştin!
5. Eşim ölmüştü
180
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE ÇOCUKLARINIZ VAR MI İDÎ, VARSA KAÇ TANE İDÎ ?
0. Yoktu
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 çocuğum vardı.
182A
7. Boşanmıştım
SAYFA: 2
Kart
Kolon
No.
CEVAP
KODU
i Kart
I Kolon
S OR U VE C E V A P L A R
KART NO.SI VE DÜZENLEME YILI
204
ÖĞRENCİ NO.
(104 No. sorudaki cevap kodu yazı­
lır.)
BU MADDÎ İMKÂNLAR SAĞLANMASAYDI
ENSTİTÜDE ÖĞRENİM YAPMAK İSTERMİYDİNÎZ ? (Bak. 219 No. soru)
,
1. İsterdim
1
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE BAĞLI
OLDUĞUNUZ KURULUSUN:
208
SEKTÖRÜ:
209
ADI:
1. Kamu
221
1. Oldu
3. Olmadı
1
222
1. Var
3. Yok
BULUNDUĞUNUZ KURULUŞLARDA İDARE­
Yİ GELİŞTİRME BAKIMINDAN ENSTİTÜ
EĞİTİMİNE ÖNEM VERİLİYOR MU?
I
223
1. Veriliyor
5. Verilmiyor
3. Bazılarında veriliyor
ENSTİTÜYE KENDİ ARZUNUZLA MI GEL­
DİNİZ KURULUŞUNUZ MU GÖNDERDİ ?
GENEL OLARAK TÜRKİYE’DE İDARECİLER
SİZCE İDAREYİ GELİŞTİRMEK BAKIMIN­
DAN ENSTİTÜ EĞİTİMİNE ÖNEM VERİ­
YORLAR MI ?
1. Kendi arzulam geldim
3. Kuruluşum gönderdi
ENSTİTÜ MEZUNU OLMANIZ SİZE KURU­
LUŞUNUZDA İTİBAR SAĞLADI MI ?
224
1. Veriyorlar
5. Vermiyorlar
3. Bazıları veriyorlar
5. Sağlamadı
3. Kısmen sağladı
SİZCE ENSTİTÜYE ADAY KAYDI AŞAĞI­
DA YAZILANLARDAN HANGİSİNE GÖRE
YAPILMALIDIR ?
ENSTİTÜ MEZUNU OLMANIZ SÎZE ÖZEL
HAYATINIZDA İTİBAR SAĞLADI MI?
216
1. Sağladı
5. Sağlamadı
225
3. Kısmen sağladı
ENSTİTÜDE ÖĞRENDİKLERİNİZİ ÇALIŞ­
TIĞINIZ KURULUŞ (LAR) DA KULLANMAK
İMKÂNINI BULDUNUZ MU?
217
1. Buldum
1. Şimdiye kadar olduğu gibi arzu eden­
lerin şahsen müracaatlarıyla Daireler­
ce aday gösterilmesi usulü devam et­
meli
3. Şahsi müracaat usulü kaldırılarak yal­
nız Dairelerce aday gösterilmeli
5. Bulamadım
3. Kısmen buldum
KAMU VE ÖZEL SEKTÖR KURULUŞLARIN­
DAKİ HİZMETLERİNİZİN SORU KÂĞIDI
■ EKİNE GÖRE: (*)
Yıl Ay
ENSTİTÜDE ÖĞRENDİKLERİNİZİ KURU­
LUŞUNUZ DIŞINDA KULLANABİLDİNİZ
M î?
218
1. Kulladım
5. Kullanamadım
226
ENSTİTÜYE GİRİŞİ­
NİZE KADAR GEÇEN
SÜRESİ TOPLAMI
230
BAŞTAN ŞİMDİYE
KADAR GEÇEN SÜ­
RESİ TOPLAMI
234
YALNIZ İDARECİLİK­
TE GEÇEN SÜRESİ
TOPLAMI
3. Kısmen kullanabildim
ENSTİTÜ MAZUNLARINA SAĞLANAN SU
MADDİ İMKÂNLARIN HANGİLERİ SÎZİ
ENSTİTÜ ÖĞRENİMİNE KATILMA HUSU­
SUNDA İLGİLENDİRDİ ?
219
1. Mezun olunca daha uygun bir yerde
görev alma ihtimali
3. Kıdem zammı
5. Her ikisi
7. Hiçbirisi
1
OLDUYSA BUNDA ENSTİTÜ EĞİTİMİNE
KATILMIŞ OLMANIZIN ETKİSİ VAR MI?
212
1. Sağladı
3. İstemezdim
MEZUNİYETTEN SONRA İŞİNİZDE OLUM­
LU BİR DEĞİŞİKLİK OLDU MU ?
3, Özel
ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZDE BULUN­
DUĞUNUZ KURULUŞTA FİİLEN
YAPMAKTA OLDUĞUNUZ GÖRE­
VİN ADI NE İDÎ ?
215
S OR U VE C E V A P L A R
i
201
214.
CEVAP
KODU
1
(*) Bu bilgileri Soru Kâğıdı Ekinden alarak yazınız.
I
SAYFA: 3
1
Kart
Kolon
No.
CEVAP
KODU
I Kart
1 Kolon
No.
S ORU VE C E VA P L AR
CEVAP
.KODU
ENSTİTÜYE GİRİŞ SINAVLARININ METO­
DU SİZCE NASILDI ?
ENSTİTÜ EĞTİMİNE KATILMAKTAN NE­
LER UMMUŞTUNUZ ?
1
238
Ailem içinde prestijimi arttırmak.
239
Akademik hayata hayata dönerek hayatın bi­
teviyeliğini yumuşatmak.
240
Amirimin isteğini yerine getirmek.
241
Amme idaresi konusunda çalışabilmek için se­
çilme imkânı sağlamak,
242
Ankara’da bulunduğum sırada lisan bilgimi
de artırarak dış ülkelerde burs bulabil­
mek.
243
245
246
250
251
■
252
........
5. Geliştirilmeliydi
Şöyle k i :
270
Bilgi soruları kaldırılmalı.
271
Bilgi sorularına önem verilmeli.
272
273
274
Kompozisyon kaldırılmalı.
Kompozisyon konusunu herkes kendi seçmeli.
Mülâkat süresi uzatılmalı.
Bilgi ve görgü alanımı genişletmek.
275
Önceki yıllara ait smav soru ve cevapları hak-'I
kında adaylara genel bir fikir verilmeli. I
Bir yıl Ankara'da bulunabilmek.
Bir yıl kıdem kazanmak.
Daha iyi bir idareci olmak.
276
Özet çıkartma kaldırılmalı.
1
277
Sınava hazırlanma imkânları sağlanmalı.
1
278
Sorular belirli gruplara
şekilde olmamalı.
279
Sosyal bilimler alanında genel bilgi testi ek­
lenmeli.
280
Sözlü sorular kaldırılmalı.
avantaj sağlanacak
(269 - 280 No. lu cevapların devamı 308 - 319 No.
ic UUCIJ
253
254
255
uzeı seKtorae ış DuıaDiımeK;
Terfi imkânım sağlamak.
Ünvan kazanmak.
256
257
Yönetici sınıfa girebilmek.
Yurdun daha uygun bir yerinde görevlendiril­
mek.
Yüksek bir öğretim kurumundan mezım ol­
mak.
301
304
366
KART NO. VE DÜZENLEME YILI
ÖĞRENCİ NO.
(104 No. lu sorudaki cevap kodu ya­
zılır.)
308
269-280 No. lu cevapların devamı)
Yazılı smav süresi uzatılmalı.
309
Yazılı sorular kaldırılmalı.
259
310
Zekâ testi kaldırılmalı.
260
311
258
1
3. İyi idi
269
Daha iyi bir işe geçmek,
j Daha verimli olmak.
Dairemde prestijimi arttırmak.
İhtisas konularında çalışabilmek için seçilme
imkânı sağlamak.
Kendime güvenimin artmasiyle moral yükliğine ulaşmak.
0 ve M uzmanı olmak.
247
248
249
S ORU VE CE VA P L AR
261
,
i
262
313
1
314
264
i
265
I
315
317
266
267
1
268
’
319
i
SAYFA; 4
Kart
Kolon
N o.
CEVAP
KODU
S O R U VE C E V A P L A R
Kart
Kolon
Mo.
3. İyi idi
5. Geliştirilmeliydi
344
Amme idaresinin yeni teknikleri eklenmeli.
322
Amme idaresiyle ilgisiz konular kaldırılmalı.
323
Bazı deı;sler seçimlik olmalı.
324
Eğitim süresi uzatılmalı.
325
Kalkınma plânı incelenmeli.
326
Malî idare dersine önem verilmeli.
327
0 ve M ön plâna alınmalı ve tatbikî olmalı.
328
Plânlama dersine önem verilmeli.
329
~
330
Temel ekonomi dersi eklenmeli.
331
Temel hukuk dersi eklenmeli.
332
Toplum kalkınması dersi eklenmeli.
333
Türk idaresinden alınan örnek olaylar kulla­
nılmalı.
3, İyi idi
5. Geliştirilmeliydi
Şöyle k i :
Şöyle k i :
321
S O R U VE C E V A P L A R
ENSTİTÜDE KONULARIN ÖĞRETİMİNDE
KULLANILAN METODLAR SİZCE NASILDI?
ENSTİTÜDE KATILDIĞINIZ EĞİTİM PROG­
RAMI MUHTEVASI SİZCE NASILDI?
320
CEVAP
KODU
345
■
346
Aktif metod uygulanmalı.
347
Araştırmalar daha ciddi yapılmalı ve değer­
lendirilmeli.
348
Ders notlan iyi düzenlenmeli.
349
Göze ve kulağa hitap eden eğitim metodu uy­
gulanmalı.
Araştırma raporlarından beğenilenler Enstitü­
ce bastırılmalı.
350
351
Grup tartışmaları yapılmalı.
352
îdare ile temaslar artırılmalı, ziyaretler yapıl­
malı.
353
Kaynaklar ve bibliyografya verilmeli.
354
Konferans konuları aktüel sorunlara cevap
verecek nitelikte olmalı.
355
Öğrenciler toplum
alıştınlmalı.
356
Öğretmenlerin hepsi aynı metodu uygulamalı.
357
Pratik çalışmalar çoğaltılmalı.
karşısında
konuşmaya
334-
Yurtiçi gezi programı eklenmeli.
358
Problem çözümlerinde örnek olaylar ön plâ­
na alınmalı.
33l^
Yurtiçi staj programı eklenmeli.
359
Staj çalışmaları yeteri kadar olmalı.
336
Yurt sorunları incelenirken sosyal adalet ko­
nusuna geniş yer verilmeli.
360
Takrir metodu tamamen kaldırılmayarak, be­
lirli derslerde yeter ölçüde kullanmalı.
361
Yabancı öğretmenlerin ders vermeleri gerek­
tiğinde ders konusunu kavramış tercüman
bulundurulmalı.
337
338
362
339
363
340
364
341
365
366
342
367
343
368
SAYFA: 5
Kart
Kolon
No.
CEVAP
KODU
I Kart
I Kolon
No.
SORU VE CE VAPL AR
3. İyi idi
420
5. Kısmen yetersizdi
Bazıları;
3^0
Anlatma hususunda yetersizdi.
I
371
Çabuk kızardı.
I
372
Derse geç gelmeyi ihtiyat edinmişti.
373
Dersleri notlarından okuyordu.
374
Devamsızdı.
375
S OR U VE C E VA P L A R
!
PROGRAM BİTİRME SINAVLARININ METO­
DU SİZCE NASILDI ?
ENSTİTÜ ÖĞRETİM KADROSUNUN SAYI
VE YETERLİĞİ NASILDI ?
369
CEVAP
KODU
3. İyi idi
5. Geliştirilmeliydi
Şöyle k i :
I
421
Bazı ders . sınavları için test usulü uygulan- i
malı.
I
422
Bitirme sınavları kaldırmalı.
I
423
Bütünleme sınavı olmamalı.
i
424
Ezberciliğe dayanan sorular olmamalı.
i
425
Jüri önünde söz olarak yapılmalı.
I
426
Hem yazılı hem sözlü olmalı.
i
427
Öğrencilere TEZ azırlatılmalı.
I
428
Öğrencinin kavrayışını ve davranışını değer­
lendirecek şekilde sorular olmalı.
429
Öğrenmeyi sürekli ve canlı kılmak için yıl |
' içinde ara sınavlar yapılmalı.
'
I
I
Dışardan sağlandığı için Enstitü mensubu öğ-1
retmen azdı.
J
376
Enstitü öğretiminin
ğildi.
377
Grup çalışma ve tartışmalarını idare bakımından yetersizdi.
i
I
378
Konulara hakim değildi.
!
379
Konuları amme idaresi açısından işlemedi.
I
430
Örnek olaylar üzerinde problemler sorulmalı.!
380
Modern öğretim metodlarından faydalanma-1
dı.
431
Sınav süresi, soruları cevaplandırmaya yeter-1
li olmalı.
i
432
Sınava başlarken not baremi bildirilmeli,
433
Sınavlar arasında hazırlanmayı kolaylaştır- 1
mak için, birer ikişer gün aralık veril­
meli.
434
Sınavlar öğretilenleri kapsamalı.
435
Sorular teorik olmamalı.
436
Tez konusu Enstitüce seçilmeli.
437
Tez konusu verilmekle yetinmemeli, yol gös­
terilmeli.
438
Yazılı sınavlarda kopyaya imkân vermeyen
sorular olmalı.
401
466
yararlığından emin de-1
1
KART NO VE DÜZENLEME YILI
ÖĞRENCİ NO.
404
1
(104 No. lu sorudaki cevap kodu ya-1
zılır)
I
(369-380 No. lu cevapların devamı)
408
Notla tehdit ederdi.
409
Öğretme saantı hakkmda bilgili değildi.
410
Sınıfın seviyesini dikkate almıyordu.
411
Tartışmaya imkân vermiyordu.
412
Yerine başkasını gönderiyordu.
I
I
i
j
i
i
i
439
413
440
414
415
i
441
416
442
417
''
418
419
443
1
444
SAYFA: 6
1 Kart
I Kolon
1
No.
KODU
CEVAP
S ORU VE CE VAPL AR
S ORU VE CE VAPL AR
MEZUNLAR DERNEĞİ İLE MEZUNLAR ARA­
SINDAKİ İLİŞKİLERİN GELİŞTİRİLMESİ
İÇİN TAVSİYELERİNİZ NELERDİR?
ENSTİTÜTÜ İLE MEZUNLARI ARASINDAKİ
İLİŞKİLERİ NASIL BULUYORSUNUZ ?
445
3. İyidir
465
5. Zayıftır, şu tedbirler alınmalı:
jDiibtJLLU, ivıt:/.uma,ı
la canlandırmalı.
447
uictuuı yctıuımıaı466
Enstitütü, mezunların dairelerindeki durumrebilmelerini sağlamalı.
I
448
1
I
i
449
467
Enstitütü, mezunların edinmiş olduğu bilgi- i
lerden uygulananlar ile uygulanmayanla- i
rı tesbitle Enstitüde bunlardan faydalan- i
malı.
I
468
Enstitütü tarafından, konferans, seminer açık 1
oturum ve kurs gibi eğitim faaliyetleri i
tertiplenerek, mezunlar dâvet edilmeli. I
469
I
450
Enstitütü yayınları mezunlara gönderilmeli.
451
Enstitütü yayınlarına, mezunların yazı verme- i
si sağlanmalı.
I
452
Enstitünün geliştirilmesinde mezunların fikir-1
lerinden yararlanılmalı.
|
453
İlgi mezunlardan gelmeli.
454
Mezunlar Derneği,
ortak edilmeli.
455
Mezunlar Derneği için bir lokal açılmalı.
456 ■
Mezunlar İdarî konulardaki eserlerinden Ens­
titüye göndermeli, bunlar Enstitüce değer­
lendirilmeli.
457
Yabancı memleketlerle Türkiye arasındaki
bilimsel mübadele programından mezun­
lar da yararlandırılmalı.
470
1
^
472
Amme idaresi Bültenine
473
MEZUNLARIN KEN ARALARINDAKİ İLİŞ­
KİLERİ GELİŞTİRMELERİ NASIL MÜMKÜN
OLUR?
474
i
1
471
Yılın belirli günlerinde sosyal toplantılar ve a
geziler yapılmalı.
I
1
»
475
459
476
460
477
I
461
462
478
463
479
464
480
SOYADI
MÜLÂKATÇININ:
VE
AD I
MÜLÂKAT TARÎHl
İMZASI
EK: 21
MEZUNLAR SORU KÂĞIDI EKİ
TÜ R K İYE ve O RTA D O Ğ U
A M M E İD A R E S İ E N S T İ T Ü S Ü
(1 )
SO Y A D IN IZ ve A D IN IZ
(Majiskül harflarle)
(3 ) N O N IZ
(Boş bırakın)
(2 ) M EZUN İYET
Y ILIN IZ
M E Z U N L A R İLE İL G İL İ
A R A Ş T S R M A S O R U K A Ğ I D I EKİ
(4) KAMU VE ÖZEL SEKTÖRDE GEÇEN HİZMETLER
(c)
(b)
(a)
FİİLEN YAPTIĞINIZ
GÖ REVİN ADI
ÇALIŞTIĞINIZ
KU R U LU ŞU N ADI
'
■
/
(5 )
(e)
BAŞTAN ENSTİTÜYE GİRİŞİNİZE KADAR SÜRE TOPLAMI
(f)
BAŞTAN ŞİMDİYE KADAR SÜRE TOPLAMI
(g)
İDARECİLİKTE GEÇEN SÜRELER TOPLAMI
TARİH
İŞE
B AŞLAM A
TARİHİ
AY
YIL
(d) SEKTÖRLERDE
HİZM ET SÜRESİ
KAM U
YIL
AY
Ö Z EL
YIL
AY
TÜRKİYE VE ORTA DOGU
AMME İD AIIESİ E N ST İT Ü SÜ
24 Şubat 1966
Sayın Mezunumuz,
1.
Enstitüm üzün “G enel Öğretim ve Yetiştirm e Program ı”ndan m ezun olanlarla bımları çalıştıran kuruluşlar ve Enstitü arasındaki ilişk ileri değerlendirmek amacıyla
bir araştırm aya girişm iş bultmuyoruz.
Öte yandan bu araştırma ile m ezunlarm :
a.
b.
K işisel dum m larm ı,
Enstitüde gördükleri eğitim hâkkınd'aki kanaatlerini,
c. Enstitü - m ezun ilişkileri hakkm daki düşünce v e tavsiyelerini,
öğrenm eyi, elde edilen bilgileri değerlendirerek gereken tedbirleri alm ayı v e Ens­
titüde mezunlarla tem as v e ilişk ileri sürekli hale getirecek kayıtlar tesis etm eyi
düşünmekteyiz.
2.
Bu yazım n size ulaşmasm dan kısa bir süre sonra, araştırma kapsamana giren ko­
nularda m ülâkat yapmak üzere bir m ülâkatçım ız sizi ziyaret edecektir. K endisine
gereken yardım v e işbirliğini göstereceğiniz hususunda şüphemiz yoktur.
3.
B u yazm m arka tarafına basıhm ş olan ve kamu sektörüyle özel sektörde geçen
hizm etlerinizi tesbit am acını güden bir cetvel bulacaksımz. B u cetvel, mülâkatçının yanında doldurmanızın uzun zaman alacağı düşüncesiyle size önceden gönderil­
mektedir. Bu cetveli, aşağıdaki kullam ş talim atm a göre en kısa zamanda doldu­
rarak saklamanızı ve m ülâkat sırasında kendisine verm enizi rica eder, gösterece­
ğiniz yardım v e işbirliği için teşekkürlerim i sunarım.
Saygılarımla,
G enel Müdür
Prof. Dr. Cemai Mıhçıoğlu
T A L İ M A T
1.
Nüsha sayısı ve düzenleme zamanı
Form her mezuna ikişer nüsha ola­
rak gönderilir.
M ezun gelişlerinden sonra üç gün
içinde bunlardan ;
— B irini m üsvedde olarak saklar.
—I Ötekini TODAİE’nden gönderile­
cek m ülâkatçıya verm ek üzere dü­
zenleyip bekletir.
2. Düzenlem e Tarzı
Formda :
(1) No. lı haneye m ajiskül harflerle
soyadı v e ad yazılır.
Örnek ; KUZÜM YILDIRIM
(2) No. lı haneye TODAİE’nden m e­
zun olunan y ıl yazılır :
__ Örnek : 1964
(3) No. lı hane boş bırakılır. Buraya
sonra Enstitüde mezun No. sı
yazıhr.
(4) No. lı tablo Mezunun kam u ve
ösel sektör kuruluşlarında geçen
hizm etlerini
belirten
bilgilere
tahsis edilm iştir. Bu tabloda :
(a) İşaretli sütuna çalışılan kuru­
luşun adı yazılır. Bu ad uzun
ise anlaşılm ası kolay olan kı­
saltmalar kallanılır. Örnek; Byn,
Bak. Yapı İşi. Gen. Md. (Bak (e?
(b) İşaretli sütuna (maaş veya ücre­
ti alınan kadro veya pozisyon
unvam değil) fiilen yapılan gö­
revin adı yazılır. Örnek :
Murakabe Kurulu Ü yesi (Bak (e)
(c) İşaretli sütuna her bir görevde
işe başlam lan tarih, yalnız ay
No. sı ile yılın sağdan iki raka­
m ı gösterilm ek suretiyle, yazılır.
Ay
Yıl
Ö rn ek : -------------7
56
(d) İşaretli sütunlar grubu her iki
görevde geçen "hizmet süresinin
yazılm asına
tahsis
edilm iştir.
H izm et hangi sektörde geçmiş
ise süresi, yalnız y ıl ve ay sa­
y ısı olarak, o sektör adım gös­
teren başlık altm daki sütunlara
yazüır. 15 güne kadar süreler
hesaba katılmaz. 15 günden 30’a
kadar olan günler aya iblağ olu­
nur.
Yıl
Ö rn ek : ------
Ay
------
(Bak (e) )
(e) İşaretli satır ü k hizm etten Ens­
titü ye girişe kadar geçen hizm et
süresi toplam m m
gösterilm esi
için kuUanıhr. Enstitüye girişte­
k i fiü i görev adım n bulunduğu
- satırın alta Jcırmızı kalem le çizi­
lir. Eğer bu görev Enstitüye gi­
rişten sonra da devam etmişse,
— Enstitüye girişe kadar olan
süre görevin yazılı olduğu sa­
tırda gösterilip altı kırım zı
kalem le çizilir.
— Enstitüye girişten sonraki sü­
re bir alt satırda aym görev
adı yazılm ak suretiyle ayrı
olarak gösterilir.
B u duruma göre Enstitüye girişe
kadar geçen süreler hangi sek­
törde geçirilm işler ise o sektöre
ait sütunların (e) işaretli satı­
rında toplamr.
(f) İşaretli satıra ilk hizm ete giriş­
ten bu formun düzenlendiği ta­
rihe kadar kamu ve özel sektör
kuruluşlarında geçen hizm et sü­
releri toplanarak yazılır.
(g) İşaretli satırda bütün hizm etler
içinde fiilen idarecilikte geçen
süreler toplam ı sektör itibariyle
ayrı ayrı gösterilir.
(5) No. lı yere Formun düzenlenm e
tarihi yazılır. Örnek : 12.3.1966
TÜRKİYE VE ORTA D O Ğ U AMME İD ARESİ EN ST İT Ü SÜ YAYINLARI
T .L .
1. Bıırrows, Bernard. İn giltere’nin Hükümet ve İdare Sistemi. (Konferans Serisi 5),
1960. 15 s.
1.00
2. Burrows, Bernard. The System of Government and Adm inistration in Britain.
(Konferans Serisi 6), 1960, 13 s.
1.00
*3. Bourdeau de Fontenay, H.. Fransa’da Yüksek Kademe İdarecilerinin Y etiştiril­
mesi. (Konferans Serisi 7), 1960, 16 s.
1.00
4. Soysal, İsmail. M illetlerarası Alanda Haberleşme. (Konferans Serisi 8), 1960, 14 s.
1.00
5. Blanchet, Andre. İstiklâl Arifesinde Siyah Afrika. Çev.: Suat Aksoy, (Konferans
Serisi 9), 1960, 12 s.
1.00
6. Kaak, Osman. Kuzey Afrikada Türk İdare ve Sanatı. Çev.; Suat Aksoy, (K onfe­
rans Serisi 14), 1960, 19 s.
1.00
*7. Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. Yüksek İdareci Yetiştirm ede
Fransız Tecrübesi. Çev.: Faiz Karacaoğlu, (Tercüme Serisi 2), 1960, 13 s.
1.00
*8. SeckIer-Hudson, Catheryn. Nazarî ve Tatbikî Teşkilât ve İdare. Çev.: Gülgûn
Karal, (Tercüme Serisi 8), 1960, 300 s.
9. Hassan, S. M.. P akistan’ın Hükümet ve İdare Sistemi. (Ko-nferans Serisi 11), 1960,
11 s.
8.00
100
10. Hassan, S. M.. The Governm ental and Adm inistrative System of Pakistan. (Kon­
ferans Serisi 12), 1960, 11 s.
•11. Aksoy, Sadri. T ürkiye’de Sosyal Güvenlik. (Ders Notu), 1960, 63 s.
3.00
*12. Gousset, Pierre. Dünyadaki N üfus Fazlalığı ve Avrupanın G eleceği. Çe(v.: Nabi
Dinçer, (Tercüme Serisi 3), 1960, 24 s.
1.50
13. Roljson, W. A.. İngiliz H üküm et Sistemi. Çev.: Prof. Dr. K. Fikret Arık, (Tercüme
Serisi 7), 1960, 46 s.
2.20
14. Hutoback, D.. İngiliz Memur Eğitim inde Hâzinenin Rolü. Çev.; Prof. Dr. K. F ik­
ret Arık, (Tercüme Serisi 6), 1960, 19 s.
1.25
►15. Macmohan, A. W.. İdarede Prensiplerin M ahiyeti ve Faydaları. Çev.: Gülgûn Ka­
ral, (Konferans Serisi 10), 1960, 12 s.
1-00
16. Vierset, Charles. B elçika’nın Hükümet ve İdare Sistemi. Çev.: İhsan Kuntbay,
(Konferans Serisi 10), 1960, 12 s.
1-00
253
*17.
18.
19.
"^asa, İbrahim. Sindel KÖyü. (Köy Etiidİeri 2), 1960, 143 s.
9.00
Türkiye ve Orta Doğu Amme îdaresi Enstitüsü. T ürkiye’de M ahallî Topluluk­
ların Gelişmesi. (Seminer Serisi 2), 1960, 64 s.
3.00
Aksoy, Sadri. A B rief Explanatio'n of Turkish Lataor Legislation and Social Security System. (Tercüme Serisi 9), 1961, 14 s,
3.00
*20.
Arık, K. Fikret. Hukukun Tem el M üesseseleri. (Ders Notları), 1961, 133 s.
7.00
*21.
Watters, D. M. - Aktan, Tahir. Modern İdarede Beşerî M ünasebetler (Seminer Serisi 3), 1961, 20 s.
4.00
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. D evlet Personel Teşkilâtı İnce­
lem eleri - Türkiye. (İdarî Reform Serisi 10), 1961, 20 s.
2.00
Türkiye ve Orta Doğu Amme İda;resi Enstitüsü. Planlama v e Türkiyede U ygu­
lanması. (İdarî Reform Serisi 5), 1961, 30 s.
,
2.50
*24.
Türkiye ve Orta Doğu Amme îdaresi Enstitüsü, Planlama T eşkilâtı İncelem e­
leri - İngiltere. Hollanda, Hindistan. (İdarî Reform Serisi 8), 1961, 43 s.
2.75
25.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. Planlam a Teşkilâtr İncelem ele­
ri - Türkiye, İtalya, Porto-Rico, Filipinler. (İdarî Reform Serisi 7), 1961, 51 s.
3.00
26.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. Türkiyenin İdarî Taksimatı. (İda­
rî Reform Serisi 1), 1961, 46 s.
3.75
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. Türkiye’de M esken Problemi.
(Îdarî Reform Serisi 4), 1961, 46 s.
3.75
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. T ürkiye’de Toprak Reformu
I. (İdarî Reform Serisi 6), 1961, 96 s.
6.00
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. İdarî Reform ve Reorganizasyon
(İdarî Reform Serisi 12), 1961, 24 s.
2.00
22.
*23.
27.
‘■28.
29.
*30.
31.
Arık, K. Fikret. M ukayeseli Toprak Reformu II. (İdarî Reform Serisi 11), 1961),
183 s.
'
de Laubadere, Andre. Anayasa K onseyi, Ç ev.: Visalettin Pekiner,
Serisi 16), 1961, 16 s.
'
8,00
(Konferans
2.00
*32.
de Laubadere, Andre. D evletin Ekonomik Hayata Müdahalesi ve M ülkî Taksi­
matta Reform. Çev.; Timuçin Akkutay, Özer Ozankaya, (Konferans Serisi 17),
40 s.
2.50
*33.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, Amme İdaresi Enstitüsü -1962,
25 s.
— ■
34.
Ribas, J, J,. D evlet Personel T eşkilâtı İncelem eleri - İngiltere, Fransa, Belçika.
Çev.: T. Akkutay, V, Pekiner, Ö. Ozankaya, (İdarî Reform Serisi 9), 1962, 35 s.
—
35.
Arık, K. Fikret - Türk, İsmail - Baykai, Deniz. M ouvement L egislatif en Turquie
1960 (Araştırma Serisi 5), 1962, 36 s.
3.50
Arık, K, Fikret. Jvıridiction Constitutionelle Turque 1960. (Araştırma Serisi 7),
1962, 23 S.
3.00
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, Teknik Yardım Programlarının
Hazırlanması. (Seminer Serisil 4), 1962, 70 s.
4.50
38.
37.
('■") Mevcudu kalm ayan kitaplar,
254
'
•
38.
Mıhçıoğlu, Cemal. İdarî Bir M esele Olarak Ü niversiteye Giriş Sınavlarının Ye­
niden Düzenlenmesi. (Araştırma Serisi 6), 1962, 176 s.
10.00
39.
Foster, J. W. - Fotozoğlu, Mustafa. P ersonel İstatistikleri. (Araştırma Serisi 8),
1962, 21 s.
2.00
Delamothe, DutheiÜet. Fransa’da Planlama. Çev.: Muammer Eronat, (Konferans
Serisi 18), 1962, 23 s.
2.00
40.
41.
Delamothe, Dutheillet. Fransa’da D evlet M emuriyeti. Ç&v.: V. Pekiner, Ö. Ozan- .
kaya, (Konferans Serisi 19), 1962, 24 s.
2.00
42.
Godchot, J.. Bölge Kalkmması ve Arazi Politikası. Çev.: T. Akkutay, V. Pekiner,
Ö. Ozankaya, (Konferans Serisi 21), 1962, 87 s.
5.00
43. 'd e Laubadere, Andre. Fransa’da İdarî Kaza ve İdarî Tasarruflar. Çev.: T. Ak­
kutay, V. Pekiner, (Konferans Serisi 20), 1962, 92 s.
6.00
44. Watters, B. M. - Delamotîıe, Dutheillet. Siyasî K uvvet Karşısında İdare. Çev.:
Sevda Erem, Özer Ozankaya, (Konferans Serisi 22), 1962, 35 s.
2.50
45.
“International Social Science B ulletin”. İktisadî ve Malî Politikanın Tayini. Çev.:
Gülgûn Karal, (Tercüme Serisi 10), 1962, 119 s.
46. Abadan, Nermin. Federal Batı Alm anya’nın Siyasî Partileri. (Araştırma Serisi
9), 1962, 44 s.
*47.
Simon, H. A. - Smithburg, D. W. - Thompson, V. A.. İnsan Davranışı v e Teşkilât.
Çev.: Cemal Mıhçıoğlu, (Tercüme Serisi 11), 1962, 41 s.
48. Keleş, Ruşen. - Geray, Gevat - Polatkan, Tanju - Mardin, Şerif. Dem okratik Mem­
leketlerde Siyasal Partiler - Amerika, Fransa, Hindistan. (Araştırma Serisi 10),
1962, 63 s.
49.
öe Laubadere, Aııdrs. Fransa’nın İdarî M üesseseleri - İdarî Teşkilât, İdarî Kaza.
Çev.: Şeref Gözübüyük, Metin Kıratlı, (Tercüme Serisi 12), 1962, 16 s.
7.00
3.00
—
4.00
4.50
50.
Karal, Gülgûn. Teknik Yardım Programları ve. Türkiye’de Teknik Yardımın İda­
resi. (Araştırma Serisi 11), 1962, 288 s.
12.00
51.
Dinçer, Nabi. Emigration and Im migration in Holland.
1962, 41 S .
(A.raştırma Serisi 12),
.
6.00
Aidaiı, Mehmet. Şehirleşm e H areketlerinin Düzenlenm esi Bakımından Belçika ve
Türkiye. (Araştırma Serisi 13), 1962, 84 s.
5.00
Ule, Cari Hermann. Alman Anayasa Mahkemesi Yetkilerinin Şümul ve Sınırları.,
Çev.: Nermin Abadan, (Tercüme Serisi 13), 1962, 29 s.
2.00
54.
Rantet, M. - M. Maltete. Fransa’da Bölge Tanzimi ve Yeni Kom.ün Kuruluşları.
Çev.: Atillâ Tolun, (Konferans Serisi 23), 1962, 30 s.
2.00
55.
Yasa, İbrahim. T ürkiye’de Kız Kaçırma G elenekleri ve Bununla İlgili Bazı Mese­
leler. (Köy Etüdleri Serisi 3), 1962 100 s.
8.00
56.
Hanyal, Ragıp. B elçika’da M emuriyete Girişte İm tihan Sistemi. (Araştırma Se­
risi 14), 1962, 30 s.
'
2.50
57.
Lemerle-Cazos. Fransız Planları ve Fransa’da Ekonomi Planlarının
Çev.: A. Tolun-Ö. Ozankaya, (Konferans Serisi 24), 1962, 23 s.
2.00
52.
53.
(®)
Sonuçları.
Mevcudu kalmayan kitaplar.
255
58.
Crow, ftalph E .-A d n an , İskender. Lübnan’da İdarî Reform 1958-1959. Çev.: 6 .
Ozankaya, (Tercüme Serisi 14), 1962, 32 s.
—
Krieg, Henry. D evletin ve Diğer Amme Kurumlarının İktisadi Alandaki Davra­
nışları. Çev.: A tilla Tolun, (Konferans Serisi 25), 1962, 31 s.
2.00
Arman, Louis - Rueff^ Jacques, Fransa’da İktisadî G elişm eye Engel Olan Sebep­
ler. Çev.: Ö. Ozankaya, (Tercüme Serisi 15), 1963, 49 s.
3.00
İngiltere Maliye Bakanlığı. Organizasyon v e M etot Araştıırnaları. Çev.; Kenan
Sürgit, (Tercüme Serisi 16), 1966, 80 s. 3. Baskı.
5.00
62.
Gözübüyük, Şeref, işten El Çektirme. (Araştırma Serisi 15), 1963, 24 s.
3.00
63.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. B elediyeler El Kitabı. 1963, 764
s.
.30.00
64.
Chester, D. N.. Parliam entary Control of Nationalized Industries in Great Britain.
(Konferans Serisi 27), 1963, 12 s.
2.00
Chester, D. N.. Britanya’da M illileştirilm iş Sanayiler Ü zerindeki Parlam ento D e­
netim i. Çev.: Dr. Mümtaz Soysal, (Konferans Serisi 28), 1963. 12 s.
2.00
Yasa, İbrahim. Sindel - Retview of a Village. (Köy Araştırmaları Serisi 4), 1963.
13 s.
3.50
Gaudemet, H.. Teknokrasi ile Demokrasi Arasındaki İlişkiler. (Konferans Serisi
29). 1963, 14 s.
2.00
59.
60.
61.
65.
66.
67.
68.
Birleşm iş M illetler. Amme İdaresi Elkitabı. Çev.; S. Erem, N. Dinçer, Ö. Ozanka­
ya, (Tercüme Serisi 17). 1963, 174 s.
11.00
69.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü. T.C. D evlet Teşkilâtı Rehberi
1963, 670 s.
25.00
70.
Merkezî Hükümet Teşkilâtı Araştırma Projesi Yönetim
1963, 159 s.
71.
*72.
Kurulu Rapor
Özeti.
10.00
Merkezî Hükümet Teşkilâtı Araştırma Projesi Yönetim Kurulu Raporu, 1966,
459 s. 2. Baskı.
20.00
Yavuz, Fehmi. M emleketimizde Toplum Kalkınması. (Köy Kalkınması), 1964, 56
s.
4.00
*73.
Gözühüyük, Şeref. Türkiye’de Mahallî İdareler. 1964, 88 s.
5.00
*74.
Balta, T. Bekir. Kısa İdare Hukuku. 1964, 88 s.
7.50
Gözübüyük, Abdullah. La N ouvelle Constitution de la Republique Turque. 1964,
19 s.
3.00
75.
76.
Arık, K. Fikret. Türk Hususî Hukuk Sistemi. 1964, 300 s.
77.
Arık, K. Fikret. Amme İdaresi Alanında Teknik Yardım ve Resmî Yayınlar.
1964, 75 s.
5-00
78.
Bourdeau de Fontenay, H,. Fransa’da Amme H izm etlerine İlişkin M eseleler-ldarî Alanda Teknik İşbirliği - Örnek Olaylar Metodu. 1964, 30 s.
2.50
Yavuz, Fehmi. Mahallî İdarelerim izin Problemleri. 1964, 30 s.
2.50
79.
(*)
256
M evcudu kalm ayan kitaplar.
20.00
80.
Abadan, Nermin. M odem Toplumlarda Halkla M ünasebetler (Public Reiations).
1964, 20 s.
2.00
81.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, 1965. 1965, 96 s.
__
S2.
Yavuz, Fehmi. Problem® o f Turkish Local Administration. 1965, 32 s.
3.50
83.
Balta, T. Bekir. İdare İlm i Sahasında İncelem eler. 1965, 16 s.
2.00
Tokalp, G ü len -S a v c ı, B ilsel. Türkiye v e Orta Doğu Amımeı İdaresi felnstitüsü
Kütüphanesi (Rehber) 1965, 100 s.
_
*84.
85.
Organization and Fım ctions of the Central Government of Turkey. 1965, 408 s. 100.00
86.
Yavuz, Felımi. Türk M ahalli İdarelerinin Yeniden Düzenlenmesi) Üzerinde B ir
Araştırma. 1966, 192 s.
15.00
87.
Turkish G overnment Organization Manual. 1966, 572
88.
P ayaslıoflu, Arif. M erkezî İdarenin Taşra T eşkilâtı Üzerinde Bir İncelem e. 1966,
258 s.
20.00
89.
Türkiye ve Orta Doğu Am me İdaresi Enstitüsü. Institute of Public Adm inist­
ration for Turkey and the Middle East. 1966, 43 s.
—
Simon, H. A . - D . W. Smithljurg - V. A. Thompson. Kamu Yönetimi. Birinci k i­
tap. Çev.: Cenaal M ıhçıoğlu, 1966, 122 s.
8.00
Türkiye ve Orta Doğu Amm e İdaresi Enstitüsü. Institut d’Adm inistration Publique pour la Turquie ©t le Moyen-Orient. 1966, 47 s.
—
92.
Koksal, Erhan. Evrak v e Dosyalam a İşleri İle Daktilo H izm etlerinin Düzenlen­
mesi. 1966, 58 .s.
4.00
93.
M ıhçıoğlu, Cemal. İkam etgâh İlm ühaberleri ve Doğruluk K âğıtları Üzerinde Bir
Araşturma. 1966, 45 s.
2.50
90.
91.
s.
100.00
94.
B irleşm iş MlEetler. Yerinden) Yönetimi ve Kalkınma. Çöv.; Selçuk Y alçın dağNecU Ulusay, 1967, 324 s.
20.00
95.
Gözübüyük, A. geref. T ürkiye’de M ahallî İdareler. 1967, 117 s. (Listenin 73’üncü
sırasında yer alan kitabm genişletilm iş baskısı).
10.00
96.
Soysal Mümtaz. Local G overnm ent in Turkey. 167, 66. s.
97.
Simon, H. A. - D. W. Smithburg - V. A. Thompson. Kamu Yönetimi. İkinci Kitap.
Çev.; Cemal M ıhçıoğlu, 1967, 353 s.
.15.00
98.
Onaran, Oğuz. Y önetici Sm ıfm Eğitim i - Belçika, Fransa, İngiltere ve T ürkiye’de.
1967, 126 s.
8.00
Gündüz, N ihat - gükrü Saygı. Yüksek Öğrenim K redi v e Yurtlar Kurumu Örgüt
Araştırması. 1967 , 84 s.
6.00
99.
10.00
100.
Türkiye v e Orta Doğu Amm e İdaresi Enstitüsü. T.C. D evlet Teşkilâtı Rehberi.
1968, 791 s., 2. B askı
20.00
101.
Simon, H. A. - D. W. Smithburg - V. A. Thompson. Kamu Yönetimi. Üçüncü K i­
tap. Çev.: Cemal M ıhçıoğlu, 1968, 561 s.
10.00
(*)
M evcudu kalm ayan kitaplar.
257
102.
103.
Sürgit, K . - N . B ilg e n -O . Buçukoğlu - N. G ökpınar-H . Giiçer - B. Güven. Ev­
rak v e Dosya Sistem leri. 1968, 148 s.
10.00
Türkiye ve Orta Boğu Amme İdaresi Enstitüsü. 15. Yılmda Türkiye ve Orta Do­
ğu Amme İdaresi Enstitüsü. 1968, 24 s.
—
104.
Local Government and N ational Developm ent. 1968, 184 s.
10.00
105.
Soysal, Mümtaz. Halkm Yönetim e Etkisi. 1968. 146 s.
10.00
106.
Scott, Richard B.. The Village Headman in Turkey. A Case Study. 1968, 50 s.
10.00
(*)
Mevcudu kalm ayan kitaplar.
AMME
id a r e s i
DERGİSİ
Cilt
Sayx
1
1
1
2
Derginin bir sayısının fiatı, 5.00 TL. sı,
bir y ıllık abonesi (dört sayı) 17.50 TL. sidir.
Yayınlar, Enstitü Kitap Bürosundan alınabilir.
Ödemeli olarak da gönderilir.
Adres: Türkiye ve Orta Doğu Amme îdaresi Enstitüsü,
Bankacı Sokağı, No. 15, Akay-Ankara
258
Download

türkiye ve orta doğu amme idaresi enstitüsü mezunları