SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE
HĠDROELEKTRĠK SANTRAL (HES) PROJESĠ
(7,256 MWm/7,053 MWe)
(KIRMA-ELEME TESĠSĠ DAHĠL)
ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ
RAPORU
MALATYA ĠLĠ, AKÇADAĞ ĠLÇESĠ
x ÇED Raporu
Nihai ÇED Raporu
ANKARA - TEMMUZ 2014
Öveçler Huzur Mah. 1139 Sok. Çınar Apt. No: 6/3
ÇANKAYA/ANKARA
Tel : 0 312 472 38 39 Faks: 0 312 472 39 33
web: cinarmuhendislik.com
e-mail: [email protected]
Bu raporun tüm hakları saklıdır.
Raporun tamamı ya da bir bölümü, 4110 sayılı Yasa ile değiĢik 5846 sayılı Fikir ve
Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, Çınar Mühendislik MüĢavirlik A.ġ.’nin yazılı izni
olmadıkça; hiçbir Ģekil ve yöntemle sayısal ve/veya elektronik ortamda çoğaltılamaz,
kopya edilmez, çoğaltılmıĢ nüshaları yayınlanamaz, ticarete konu edilemez,
elektronik yöntemlerle iletilemez, satılamaz, kiralanamaz, amacı dıĢında kullanılamaz
ve kullandırılamaz
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
PROJE SAHĠBĠNĠN ADI
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
ADRESĠ
ÇobançeĢme Mah. Sanayi Cad. Altay Sok. No:10
B-Blok, Zemin Kat Bahçelievler/ĠSTANBUL
TELEFON VE FAKS
NUMARALARI
Tel : 0 (212) 665 33 33
Faks : 0 (212) 510 93 82
PROJENĠN ADI
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES
PROJE BEDELĠ
~45.425.000 TL
PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN
AÇIK ADRESĠ (ĠLĠ, ĠLÇESĠ,
MEVKĠĠ)
Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi
PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN
KOORDĠNATLARI, ZONE
Koordinatlar raporun b, c, d, e, f, g ve h
sayfalarında sunulmuĢtur.
PROJENĠN
ÇED
YÖNETMELĠĞĠ
KAPSAMINDAKĠ
YERĠ
(SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ)
RAPORU
HAZIRLAYAN
KURULUġUN/
ÇALIġMA
GRUBUNUN ADI
RAPORU
HAZIRLAYAN
KURULUġUN/
ÇALIġMA
GRUBUNUN
ADRESĠ,
TELEFON VE FAKS
NUMARALARI
EK-II Listesi / Enerji, Turizm, Konut
Madde 32 – Kurulu gücü 0 – 25 MWm arasında
olan nehir tipi santraller
(Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı, ÇED ve Planlama
Genel Müdürlüğü’nün 08.06.2011 tarih ve 52472 sayılı
yazısı gereği ÇED Yönetmeliği Madde 24 (b)
kapsamında değerlendirilmiĢtir.)
ÇINAR MÜHENDĠSLĠK MÜġAVĠRLĠK A.ġ.
Öveçler Huzur Mahallesi 1066 Cadde, 1139. Sok.
Çınar Apt. No: 6/3 06460 Çankaya/ANKARA
Tel : 0 (312) 472 38 39
Faks: 0 (312) 472 39 33
RAPORU
HAZIRLAYAN
KURULUġUN
YETERLĠK
BELGESĠ NO’SU TARĠHĠ
02 (VĠZE TARĠHĠ: 30.01.2016)
Rapor Sunum Tarihi
14.07.2014
a
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
Sadıklı Regülatörü ve HES
Gölet Alanı
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
410661.636
4264120.267
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.519417
37.974950
410731.559
4264064.856
38.518925
37.975760
410661.636
410587.755
410661.636
410600.592
410583.526
410561.698
410543.442
410519.232
410497.007
410474.782
410452.954
410426.562
410408.306
410388.065
410373.381
410358.299
410343.218
410321.390
410293.609
410278.130
410262.255
410247.174
410222.171
410206.296
410189.230
410175.736
410165.021
410156.290
410148.749
410136.049
410122.555
410112.633
410099.933
410084.058
410068.580
410053.896
410032.861
410016.589
409996.349
409977.299
409959.638
409940.191
409923.125
409912.013
409895.741
409878.278
409871.134
409867.166
409863.991
409864.387
409870.341
409876.691
4263956.673
4264005.487
4264120.267
4264029.617
4264033.189
4264029.617
4264020.092
4264006.995
4263991.914
4263971.673
4263952.623
4263927.620
4263907.379
4263885.551
4263864.914
4263845.864
4263833.957
4263814.510
4263790.301
4263775.220
4263763.313
4263753.392
4263740.295
4263731.167
4263717.673
4263704.576
4263690.685
4263672.429
4263660.920
4263661.713
4263669.651
4263671.635
4263663.301
4263665.682
4263674.413
4263684.335
4263694.654
4263701.004
4263706.560
4263714.895
4263729.579
4263753.392
4263781.173
4263801.017
4263833.560
4263868.089
4263895.076
4263911.745
4263944.289
4263964.926
4263986.755
4264016.520
38.517943
38.518376
38.519417
38.518594
38.518625
38.518591
38.518503
38.518382
38.518244
38.518060
38.517886
38.517658
38.517474
38.517275
38.517087
38.516914
38.516806
38.516628
38.516407
38.516270
38.516161
38.516070
38.515949
38.515865
38.515742
38.515623
38.515497
38.515331
38.515227
38.515233
38.515303
38.515320
38.515243
38.515263
38.515340
38.515428
38.515519
38.515575
38.515623
38.515696
38.515826
38.516039
38.516287
38.516465
38.516757
38.517066
38.517309
38.517458
38.517751
38.517937
38.518135
38.518403
37.974971
37.974118
37.974950
37.974262
37.974066
37.973816
37.973608
37.973332
37.973079
37.972826
37.972579
37.972279
37.972072
37.971843
37.971677
37.971507
37.971335
37.971087
37.970772
37.970596
37.970416
37.970244
37.969959
37.969778
37.969584
37.969431
37.969310
37.969212
37.969127
37.968981
37.968826
37.968711
37.968567
37.968385
37.968206
37.968036
37.967794
37.967606
37.967373
37.967154
37.966949
37.966723
37.966524
37.966394
37.966203
37.965998
37.965913
37.965865
37.965825
37.965827
37.965892
37.965961
b
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
409873.119
4264054.223
409874.309
4264089.148
409876.294
4264112.167
409879.866
4264145.902
409880.262
4264197.892
409881.453
4264233.611
409880.262
4264257.821
409878.278
4264311.399
409877.114
4264318.850
409874.309
4264336.799
409869.150
4264371.327
409857.641
4264415.380
409851.291
4264451.496
409850.497
4264472.927
409844.967
4264489.518
409840.575
4264502.693
409824.700
4264529.681
409799.300
4264567.781
409767.153
4264607.468
409754.056
4264623.740
409731.037
4264649.140
409709.209
4264668.984
409691.151
4264684.859
409668.132
4264698.353
409647.098
4264706.687
409629.635
4264706.687
409604.632
4264710.656
409584.392
4264715.022
409543.116
4264713.037
409520.098
4264711.450
409495.888
4264702.718
409467.313
4264691.209
409445.485
4264684.462
409421.871
4264684.462
409398.455
4264677.318
409374.643
4264672.159
409350.036
4264670.968
409320.668
4264659.062
409294.077
4264650.331
409267.486
4264640.806
409239.308
4264634.456
409212.916
4264630.487
409191.088
4264629.296
409162.909
4264629.296
409136.716
4264632.075
409108.934
4264628.106
409084.328
4264626.518
409056.547
4264622.946
409019.637
4264624.137
408989.475
4264624.137
408959.312
4264625.328
408930.737
4264625.725
408907.718
4264627.312
408881.326
4264632.075
c
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.518743
37.965915
38.519058
37.965924
38.519265
37.965944
38.519569
37.965981
38.520038
37.965979
38.520360
37.965988
38.520578
37.965971
38.521061
37.965941
38.521128
37.965927
38.521289
37.965892
38.521600
37.965829
38.521995
37.965691
38.522320
37.965614
38.522513
37.965602
38.522662
37.965536
38.522780
37.965484
38.523022
37.965299
38.523363
37.965002
38.523717
37.964628
38.523862
37.964476
38.524089
37.964209
38.524265
37.963956
38.524407
37.963747
38.524526
37.963481
38.524599
37.963239
38.524597
37.963038
38.524630
37.962751
38.524668
37.962518
38.524646
37.962045
38.524629
37.961781
38.524548
37.961505
38.524441
37.961178
38.524378
37.960929
38.524376
37.960658
38.524309
37.960390
38.524260
37.960118
38.524247
37.959836
38.524137
37.959501
38.524055
37.959197
38.523967
37.958893
38.523907
37.958571
38.523868
37.958268
38.523855
37.958018
38.523852
37.957695
38.523875
37.957394
38.523836
37.957076
38.523819
37.956794
38.523784
37.956476
38.523791
37.956052
38.523788
37.955706
38.523796
37.955360
38.523796
37.955032
38.523808
37.954768
38.523848
37.954465
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
408850.370
4264639.218
408820.604
4264651.125
408794.807
4264666.206
408762.263
4264681.287
408737.260
4264689.225
408708.685
4264692.797
408698.763
4264699.543
408697.566
4264707.279
408700.741
4264727.917
408710.266
4264737.045
408738.444
4264739.426
408755.906
4264737.442
408771.384
4264733.473
408796.388
4264721.964
408814.644
4264710.851
408840.044
4264695.770
408855.522
4264685.054
408873.382
4264678.704
408896.599
4264668.782
408920.808
4264666.401
408950.177
4264666.401
408983.118
4264667.195
409010.899
4264668.782
409031.537
4264670.370
409069.637
4264676.323
409094.640
4264678.704
409124.405
4264680.292
409148.615
4264681.482
409164.490
4264683.070
409185.326
4264684.657
409207.948
4264687.038
409223.426
4264688.626
409240.492
4264692.595
409259.939
4264697.754
409311.136
4264717.598
409331.773
4264723.948
409354.792
4264733.870
409370.270
4264740.617
409400.433
4264750.142
409419.086
4264758.476
409443.295
4264767.207
409464.131
4264773.557
409486.356
4264780.701
409505.803
4264781.098
409531.203
4264782.289
409566.525
4264791.020
409586.766
4264799.751
409606.610
4264800.545
409635.581
4264798.561
409657.410
4264800.148
409676.857
4264800.148
409705.829
4264800.148
409720.910
4264795.782
409729.641
4264782.289
d
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.523910
37.954109
38.524014
37.953766
38.524147
37.953468
38.524280
37.953093
38.524349
37.952805
38.524378
37.952477
38.524438
37.952362
38.524507
37.952347
38.524694
37.952381
38.524777
37.952489
38.524801
37.952812
38.524785
37.953013
38.524751
37.953191
38.524650
37.953479
38.524551
37.953690
38.524418
37.953983
38.524323
37.954162
38.524268
37.954368
38.524181
37.954635
38.524162
37.954913
38.524165
37.955250
38.524175
37.955628
38.524192
37.955946
38.524209
37.956183
38.524266
37.956619
38.524290
37.956906
38.524308
37.957247
38.524321
37.957524
38.524337
37.957706
38.524353
37.957945
38.524377
37.958204
38.524393
37.958381
38.524431
37.958577
38.524479
37.958799
38.524663
37.959384
38.524722
37.959620
38.524814
37.959882
38.524876
37.960059
38.524965
37.960404
38.525042
37.960617
38.525123
37.960893
38.525183
37.961131
38.525249
37.961385
38.525255
37.961608
38.525268
37.961900
38.525351
37.962304
38.525431
37.962535
38.525440
37.962762
38.525426
37.963095
38.525442
37.963345
38.525444
37.963568
38.525447
37.963900
38.525409
37.964074
38.525288
37.964176
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
409734.404
4264758.873
409742.936
4264741.807
409756.827
4264724.345
409775.480
4264708.867
409791.752
4264694.182
409806.040
4264681.085
409823.105
4264655.288
409848.108
4264626.316
409877.477
4264592.979
409891.765
4264569.563
409912.402
4264529.479
409920.340
4264500.904
409924.309
4264477.091
409935.024
4264433.832
409938.199
4264404.860
409940.977
4264360.410
409943.359
4264310.006
409943.359
4264275.875
409942.962
4264240.553
409943.359
4264185.784
409946.931
4264135.381
409946.137
4264089.344
409944.549
4264053.625
409939.390
4264011.953
409937.406
4263983.775
409937.802
4263961.946
409944.152
4263929.799
409946.335
4263912.337
409954.670
4263884.159
409966.179
4263858.362
409979.673
4263828.993
409997.929
4263807.562
410011.423
4263793.671
410028.489
4263785.337
410053.095
4263777.399
410077.304
4263773.827
410094.370
4263775.415
410120.167
4263783.749
410138.423
4263792.084
410166.601
4263807.959
410188.826
4263827.009
410205.495
4263842.884
410221.767
4263860.743
410242.008
4263884.556
410256.692
4263904.399
410267.408
4263921.068
410279.512
4263939.324
410293.403
4263962.343
410308.484
4263986.553
410318.803
4264005.206
410331.900
4264026.240
410344.203
4264046.481
410362.063
4264061.959
410380.716
4264074.262
e
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.525078
37.964233
38.524925
37.964333
38.524769
37.964495
38.524632
37.964711
38.524501
37.964899
38.524384
37.965065
38.524154
37.965264
38.523895
37.965555
38.523598
37.965896
38.523388
37.966063
38.523029
37.966305
38.522772
37.966399
38.522558
37.966448
38.522169
37.966576
38.521909
37.966616
38.521509
37.966654
38.521055
37.966688
38.520747
37.966692
38.520429
37.966692
38.519935
37.966704
38.519481
37.966751
38.519067
37.966748
38.518745
37.966735
38.518369
37.966681
38.518114
37.966662
38.517918
37.966669
38.517629
37.966746
38.517472
37.966773
38.517219
37.966872
38.516987
37.967008
38.516724
37.967166
38.516533
37.967378
38.516409
37.967535
38.516336
37.967732
38.516267
37.968015
38.516237
37.968293
38.516253
37.968489
38.516331
37.968783
38.516408
37.968992
38.516553
37.969313
38.516727
37.969565
38.516872
37.969754
38.517035
37.969939
38.517251
37.970168
38.517432
37.970334
38.517583
37.970455
38.517749
37.970591
38.517957
37.970747
38.518177
37.970917
38.518346
37.971033
38.518537
37.971181
38.518721
37.971319
38.518862
37.971522
38.518975
37.971734
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
ġantiye-Kırma Eleme Tesisi
Kazı Fazlası Malzeme Stok
Sahası-1
Kazı Fazlası Malzeme Stok
Sahası-2
Kazı Fazlası Malzeme Stok
Sahası-3
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
410399.766
4264086.169
410417.228
4264101.647
410434.294
4264113.950
410450.566
4264132.603
410461.877
4264149.669
410475.768
4264164.750
410495.214
4264172.687
410511.089
4264173.481
410525.377
4264177.053
410542.443
4264183.800
410554.746
4264194.912
410568.636
4264200.866
410580.940
4264198.881
410588.877
4264190.547
410592.052
4264168.322
410598.826
4264151.388
410612.584
4264136.783
410636.926
4264122.390
410656.822
4264113.077
410600.592
4264029.617
411005.520
4263802.953
410868.705
4263944.777
410868.996
4263945.411
410920.987
4263968.967
411014.120
4264057.868
411047.987
4264195.451
411092.437
4264229.318
411343.659
4264229.318
411005.521
4263803.064
411005.520
4263802.953
410725.551
4263625.290
410865.990
4263938.865
410868.705
4263944.777
411005.520
4263802.953
411003.537
4263528.700
410725.551
4263625.290
410499.984
4264360.187
410366.268
4264490.392
410510.882
4264664.823
410640.688
4264556.535
410719.497
4264120.919
410500.298
4264360.551
410499.984
4264360.187
410699.345
4263753.202
410704.761
4263722.056
410691.220
4263694.973
410664.136
4263685.493
410645.178
4263677.368
410626.219
4263659.764
410608.615
4263643.514
410580.177
4263638.097
410530.073
4263623.201
410496.218
4263601.534
410456.947
4263537.888
f
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.519084
37.971951
38.519225
37.972150
38.519338
37.972344
38.519507
37.972528
38.519662
37.972656
38.519799
37.972813
38.519873
37.973035
38.519882
37.973217
38.519915
37.973380
38.519978
37.973575
38.520079
37.973715
38.520134
37.973874
38.520118
37.974015
38.520043
37.974107
38.519843
37.974146
38.519691
37.974226
38.519561
37.974386
38.519434
37.974667
38.519352
37.974896
38.518594
37.974262
38.516593
37.978935
38.517857
37.977348
38.517863
37.977351
38.518080
37.977944
38.518890
37.979001
38.520134
37.979372
38.520443
37.979878
38.520468
37.982759
38.516594
37.978935
38.516593
37.978935
38.514964
37.975747
38.517803
37.977317
38.517857
37.977348
38.516593
37.978935
38.514121
37.978947
38.514964
37.975747
38.521563
37.973066
38.522723
37.971515
38.524309
37.973152
38.523346
37.974654
38.519429
37.975614
38.521566
37.973069
38.521563
37.973066
38.516114
37.975430
38.515834
37.975496
38.515588
37.975344
38.515500
37.975035
38.515425
37.974818
38.515264
37.974603
38.515116
37.974403
38.515065
37.974078
38.514925
37.973505
38.514727
37.973120
38.514149
37.972677
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
Alternatif Yol Güzergâhı-1
Alternatif Yol Güzergâhı-2
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
410444.760
4263495.909
410406.843
4263495.909
410367.572
4263514.867
410339.134
4263558.201
410347.259
4263597.472
410368.926
4263636.743
410394.655
4263659.764
410446.114
4263700.389
410485.385
4263738.306
410505.698
4263759.973
410553.094
4263792.473
410595.073
4263807.369
410632.990
4263800.598
410672.261
4263789.765
410687.157
4263772.160
410699.345
4263753.202
411906.793
4262676.386
411869.460
4262695.145
411837.710
4262738.802
411821.835
4262818.177
411813.898
4262913.427
411849.616
4262972.958
411857.554
4263024.552
411853.585
4263092.021
411813.898
4263135.677
411774.210
4263139.646
411714.679
4263139.646
411659.116
4263147.584
411627.366
4263159.490
411583.710
4263179.334
411556.484
4263181.918
411528.147
4263155.521
411488.459
4263143.615
411464.647
4263147.584
411442.184
4263166.396
412091.849
4262981.686
412121.615
4263001.530
412121.615
4263031.296
412101.771
4263090.827
412081.928
4263143.744
412057.619
4263189.798
412039.098
4263253.298
412024.546
4263299.600
411999.410
4263359.132
411974.275
4263402.788
411954.431
4263450.413
411927.973
4263508.622
411898.869
4263539.049
411876.379
4263568.153
411859.181
4263609.163
411843.306
4263707.060
411821.174
4263775.838
411808.474
4263824.522
411780.957
4263860.505
g
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.513770
37.972543
38.513766
37.972108
38.513933
37.971655
38.514320
37.971324
38.514675
37.971412
38.515031
37.971655
38.515241
37.971947
38.515612
37.972532
38.515958
37.972978
38.516155
37.973208
38.516453
37.973748
38.516591
37.974227
38.516534
37.974663
38.516440
37.975115
38.516283
37.975288
38.516114
37.975430
38.506531
37.989414
38.506697
37.988983
38.507087
37.988613
38.507800
37.988421
38.508658
37.988318
38.509198
37.988721
38.509664
37.988805
38.510271
37.988751
38.510661
37.988290
38.510692
37.987835
38.510686
37.987152
38.510752
37.986514
38.510857
37.986148
38.511031
37.985645
38.511052
37.985333
38.510811
37.985011
38.510700
37.984557
38.510733
37.984284
38.510900
37.984024
38.509300
37.991497
38.509482
37.991836
38.509750
37.991832
38.510285
37.991597
38.510760
37.991363
38.511172
37.991079
38.511743
37.990858
38.512158
37.990685
38.512692
37.990390
38.513083
37.990096
38.513510
37.989862
38.514032
37.989552
38.514304
37.989214
38.514564
37.988952
38.514931
37.988750
38.515812
37.988556
38.516429
37.988293
38.516867
37.988141
38.517188
37.987821
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Koor. Sırası: Sağa. Yukarı
Proje Alanı
Regülatör Yolu Güzergâhı-1
Regülatör Yolu Güzergâhı-2
Datum: ED-50
Türü: UTM
D.O.M.: 39
Zon: 37
Ölçek Fak.: 6 derecelik
411734.390
4263913.422
411679.357
4263951.522
411637.023
4263962.105
411562.940
4263970.572
411531.190
4263972.688
410693.616
4263992.536
410739.374
4263970.364
410776.534
4263951.281
410842.643
4263936.651
410875.549
4263937.682
410670.026
4263971.271
410687.489
4263957.778
410718.445
4263939.521
410761.308
4263915.709
410785.120
4263906.184
410811.314
4263897.453
410835.920
4263895.071
410872.433
4263894.278
410893.864
4263893.484
410916.089
4263891.896
410944.664
4263896.659
h
Koor. Sırası: Enlem. Boylam
Datum: WGS-84
Türü: Coğrafik
D.O.M.: Zon: Ölçek Fak.: 38.517661
37.987280
38.517998
37.986644
38.518090
37.986158
38.518159
37.985307
38.518174
37.984942
38.518270
37.975334
38.518074
37.975861
38.517906
37.976290
38.517781
37.977050
38.517794
37.977427
38.518076
37.975066
38.517956
37.975268
38.517794
37.975625
38.517584
37.976120
38.517501
37.976394
38.517425
37.976696
38.517406
37.976978
38.517402
37.977397
38.517397
37.977643
38.517385
37.977898
38.517431
37.978225
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
Sayfa No
ĠÇĠNDEKĠLER ..................................................................................................................... i
TABLOLAR DĠZĠNĠ .......................................................................................................... vii
ġEKĠLLER DĠZĠNĠ............................................................................................................. ix
EKLER DĠZĠNĠ ................................................................................................................. xii
KISALTMALAR .............................................................................................................. xiii
BÖLÜM I: PROJENĠN TANIMI VE AMACI ........................................................................ 1
(Proje konusu faaliyetin tanımı, ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve bu
alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde önem ve
gereklilikleri) ...................................................................................................................... 1
BÖLÜM II: Proje Ġçin Seçilen Yerin KONUMU ................................................................ 6
II.1. Projenin yeri (Ġlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmıĢ olan proje
yerinin, lejant ve plan notlarınında yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve Ġmar Planları
üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi kullanım haritası üzerinde gösterimi) .................. 6
II.2. Proje kapsamındaki ünitelerin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı
ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içerisindeki konumlarının vaziyet planı
üzerinde 1/25.000‟lik haritada gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan
büyüklükleri proje kapsamında yer alan geçici ve nihai depolama alanlarının
1/25.000,1/5.000 ve/veya 1/1.000‟lik haritalar üzerinde gösterimi) ġantiye yerleĢim planı,
hafriyat döküm sahaları, regülatör, cebri boru, santral binası, ulaĢım yolu vb. yapılara ait
plan ve kesitler ile yağıĢ alanı ve akım gözlem istasyonlarını gösterir çizimler teknik resim
standartlarına uygun olarak çizilmesi) ............................................................................... 9
BÖLÜM III: PROJENĠN EKONOMĠK VE SOSYAL BOYUTLARI .................................... 17
III.1. Projenin gerçekleĢmesi ile ilgili yatırım programı ve finans kaynakları, .....................17
III.2. Projenin gerçekleĢmesi ile ilgili iĢ akım Ģeması veya zamanlama tablosu, ...............17
III.3. Projenin fayda-maliyet analizi, ..................................................................................20
III.4. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleĢmesine bağlı olarak proje sahibi
veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleĢtirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve
altyapı projeleri, ...............................................................................................................20
III.5. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleĢebilmesi için zaruri olan ve proje
sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleĢtirilmesi planlanan diğer ekonomik,
sosyal ve altyapı projeleri, ................................................................................................20
III.6. KamulaĢtırma, yeniden yerleĢimin nasıl yapılacağı, .................................................20
III.7. Diğer hususlar. .........................................................................................................21
BÖLÜM IV: Proje Kapsamında Etkilenecek Alanın Belirlenmesi Ve Bu Alan Ġçindeki
Mevcut Çevresel Özelliklerin Açıklanması (*) .............................................................. 22
(*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı
dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu
kurum ve kuruluĢlardan, araĢtırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri
diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı
raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye iĢlenir.
Proje sahibince kendi araĢtırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan
kamu kurum ve kuruluĢların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve
kuruluĢlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir.
........................................................................................................................................ 22
IV.1. Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre belirlendiği
açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek).....................................................22
IV.2. Etki Alanı Ġçerisindeki Fiziksel ve biyolojik çevrenin özellikleri ve doğal kaynakların
kullanımı, .........................................................................................................................22
IV.2.1. Meteorolojik ve iklimsel özellikler, ..........................................................................23
IV.2.2. Bölgesel ve proje alanı Jeolojik özellikleri (Sahanın 1/25.000 ölçekli genel jeoloji
haritası ve inceleme alanına ait büyük ölçekli (1/5000 yada varsa 1/1000 ölçekli) jeoloji
i
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
haritası ile stratigrafik kolon kesitleri, özellikle HES sahasında yüzeylenen birimlerin
fiziksel özellikleri ile jeoformolojik, özellikler, tektonik hareketler, heyelan, benzersiz
oluĢumlar, çığ, sel, kaya düĢmesi), ..................................................................................32
IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü keson, derin,
artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal bakteriyolojik
özellikleri; yer altı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı), ............................................43
IV.2.4. Hidrolojik özellikler (yüzeysel su kaynaklarından deniz, göl, dalyan akarsu ve diğer
sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, bu kapsamda
akarsuların debisi ve mevsimlik değiĢimleri, taĢkınlar, su toplama havzası oligotrofik,
mezotrofik, ötrofik, distrofik olarak sınıflandırılması, sedimantasyon, drenaj, tüm su
kaynaklarının kıyı ekosistemleri), içme suyu ve kullanma suyu amaçlı kullanım durumları,
........................................................................................................................................44
IV.2.5. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı (içme, kullanma, sulama
suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri üretiminde ürün çeĢidi ve üretim
miktarları) Su kalitesi ölçüm sonuçları, .............................................................................45
IV.2.6. Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu, yağıĢ-akıĢ iliĢkisi, ekolojik
potansiyeli, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalama
değerleri (m3/sn), akım gözlem istasyonları ve baraj yerini temsil eden uzun yıllara ait
akım değerlerinin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum) onayı alınarak sunulması,
........................................................................................................................................46
IV.2.7. Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanım kabiliyeti,
sınıflaması, taĢıma kapasitesi,yamaç stabilizesi, kayganlık, erozyon, toprak iĢleri için
kullanımı, doğal bitki örtüsü olarak kullanılan mera, çayır vb.), .........................................46
IV.2.8. Tarım alanları (tarımsal geliĢim proje alanları, sulu ve kuru tarım arazilerinin
büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları, ürünlerin ülke tarımındaki
yeri ve ekonomik değeri), .................................................................................................51
IV.2.9. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı
bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları,1/25.000 ölçekli MeĢcere
haritası),...........................................................................................................................56
IV.2.10. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı
Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer
Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel
Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu kapsamındaki alanlar,
Projenin korunan alanlara uzaklıklarının 1/100.000 ölçekli haritada gösterilmesi) ............57
IV.2.11. Ġç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve
uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme, beslenme, sığınma ve
yaĢama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), ......................................59
IV.2.12. Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri, alanda doğal
olarak yaĢayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler,
nadir ve nesli tehlikeye düĢmüĢ türler ve bunların alandaki bulunuĢ yerleri, av
hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alınan Merkez Av Komisyonu Kararları)
proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilmesi. Projeden ve
çalıĢmalardan etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inĢaat ve
iĢletme aĢamasında). Arazide yapılacak flora çalıĢmalarının vejetasyon döneminde
gerçekleĢtirilmesi ve bu dönemin belirtilmesi, ..................................................................63
IV.2.13. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan
iĢletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi ve
ekonomik değerleri), ........................................................................................................85
IV.2.14. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin ülke
ekonomisindeki yeri ve değeri), ........................................................................................86
IV.2.15. Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, ............................................88
IV.2.16. Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri
Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluĢlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiĢ alanlar, vb.),
........................................................................................................................................88
IV.2.17. Proje yeri ve etki alanının mevcut kirlilik yükü,.....................................................89
ii
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.18. Diğer Özellikler. ...................................................................................................89
IV.3. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri.......................................................................90
IV.3.1. Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluĢturan baĢlıca sektörler, yöresel
iĢgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin yöre ve ülke
ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler ),..............................................................90
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artıĢ
oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler), .........................................................90
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin iĢkollarına dağılımı, iĢkolları itibariyle kiĢi baĢına düĢen
maksimum, minimum ve ortalama gelir), ..........................................................................92
IV.3.4 ĠĢsizlik (Yöredeki iĢsiz nüfus ve faal nüfusa oranı), ................................................92
IV.3.5. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu),.................................................................................92
IV.3.6. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleĢme alanlarının dağılımı, mevcut ve
planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar, turizm alanları vb.),93
IV.3.7. Diğer özellikler. .....................................................................................................93
BÖLÜM V: Projenin Bölüm IV’de Tanımlanan Alan Üzerindeki Etkileri Ve Alınacak
Önlemler : ....................................................................................................................... 94
(Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önlemek, en
aza indirmek ve iyileĢtirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.1. ve V.2.
baĢlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir Ģekilde açıklanır). ....................................................94
V.1. Arazinin hazırlanması, inĢaat ve tesis aĢamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre
üzerine etkileri ve alınacak önlemler ................................................................................94
V.1.1. Arazinin hazırlanması için yapılacak iĢler kapsamında nerelerde ve ne kadar alanda
hafriyat yapılacağı, hafriyat miktarı, hafriyat sırasında kullanılacak malzemeler, patlayıcı
maddeler, Hafriyat artığı toprak, taĢ, kum vb. maddelerin nerelere taĢınacakları, veya
hangi amaçlar için kullanılacakları, Hafriyat döküm sahalarını gösterir vaziyet planı, .......94
V.1.2. Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inĢaasında kullanılacak
maddelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksin ve kimyasal olanların taĢınımları,
depolanmaları ve kullanımları, bu iĢler için kullanılacak aletler ve makineler, .................100
V.1.3. Arazinin hazırlanması sırasında, ünitelerin inĢasında kullanılacak malzemenin
nereden nasıl sağlanacağı, ............................................................................................100
V.1.4. Proje kapsamındaki ulaĢım alt yapısı planı, bu alt yapının inĢası ile ilgili
iĢlemler,yapılacak yolun özellikleri, kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar,
makineler, altyapının inĢası sırasında kırma öğütme, taĢıma, depolama gibi toz yayıcı
mekanik iĢlemler, Trafik Yükü, yeni yapılacak yollar, tesislere ulaĢım için kullanılacak yol
güzergahlarının belirtilmesi, ...........................................................................................100
V.1.5. Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dıĢı taĢımaların trafik (araç)
yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi (bağlantı yolu veya mevcut yollarda geniĢletme,
iyileĢtirme, bakım ve onarımının yapılıp yapılmayacağı, ................................................ 110
V.1.6. Hazır beton tesisi, kırma-eleme tesisinin kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının
çalıĢma süreleri (gün-ay-yıl), ulaĢım altyapısı planı, altyapının inĢaası ile ilgili iĢlemler,
kullanılacak makine ekipmanları, taĢıma ve depolama gibi toz yayıcı iĢlemler, kümülatif
değerler,......................................................................................................................... 111
V.1.7. Proje kapsamında açılacak olan taĢocağı, kum ocağı, kil ocağı gibi malzeme
ocaklarının sayısı, ruhsat hukuku, ruhsat koordinatları, alan miktarları, rezerv hesapları
(en, boy, kalınlık ve yoğunluk-görünür, muhtemel), üretim miktarları (gün-ay-yıl), iĢ-akım
Ģemaları, uygulanacak üretim yöntemleri, basamak yüksekliği, geniĢliği, Ģev açısı,
basamak sayısı, nakliye güzergahları, ulaĢım altyapısı planı, altyapının inĢaası ile ilgili
iĢlemler, kullanılacak makine ekipmanları, ocakların baĢlangıç ve nihai durumlarının imalat
haritaları üzerinde gösterimi, .......................................................................................... 113
V.1.8. Zemin emniyetinin sağlanması için yapılacak iĢlemler, ......................................... 113
V.1.9. TaĢkın önleme ve drenaj ile ilgili iĢlemlerin nerelerde ve nasıl yapılacağı, ............ 116
V.1.10. Proje alanı içindeki su ortamlarında herhangi bir amaçla gerçekleĢtirilecek kazı,
dip taraması, vb. iĢlemler nedeni ile çıkarılacak taĢ, kum, çakıl ve benzeri maddelerin
iii
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
miktarları, nerelere taĢınacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, Dere yatağında
yapılacak olan çalıĢmaların etkileri (bulanıklık, suyun debisi vb) .................................... 116
V.1.11. Arazinin hazırlanması döneminde flora ve faunaya (kara-su) olabilecek etkiler,.. 117
V.1.12. Arazinin hazırlanması, inĢaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden
çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü (m2 olarak ve mülkiyet durumu), bunların arazi
kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, yüzeyden sıyrılacak bitkisel toprak miktarı,
nerede nasıl muhafaza edileceği, yeniden değerlendirme yöntemi, inĢaat faaliyetlerinden
etkilenecek ekili araziler, ................................................................................................ 118
V.1.13. Arazinin hazırlanması ve inĢaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla
kesilecek ağaçların tür ve sayıları, mescere tipi, kapalılığı, kesilecek ağaçların bölgedeki
orman ekosistemi üzerine etkileri, ortadan kaldırılacak tabii bitki türleri ve ne kadar alanda
bu iĢlerin yapılacağı, ağaç ve bitki kaybından ötürü fauna üzerine olabilecek etkiler ...... 119
V.1.14. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına kadar yapılacak
iĢlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluĢacak emisyonlar, ............................121
V.1.15. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek
iĢlemler sonucu meydana getirilecek atık suların cins ve miktarları, deĢarj edileceği
ortamlar, su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği, ..................................122
V.1.16. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek meydana gelecek
katı atıkların cins ve miktarları, bu atıkların nerelere taĢınacakları veya hangi amaçlar için
kullanılacakları, ..............................................................................................................124
V.1.17. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek yapılacak iĢler
nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, kümülatif
değerler,.........................................................................................................................126
V.1.18. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek
iĢlerde çalıĢacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal
altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği,.................................................133
V.1.19. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek sürdürülecek
iĢlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar, ..........................................134
V.1.20. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeĢil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda,
nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, .............................................134
V.1.21. Proje alanı ve etki alanında ve yer altı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat
varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal
değerlere) olabilecek etkilerin belirlenmesi,....................................................................134
V.1.22. 2006/27 sayılı BaĢbakanlık Genelgesi kapsamında değerlendirme, ...................134
V.1.23. Yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel
dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) olabilecek etkilerin
belirlenmesi, ..................................................................................................................134
V.1.24. Acil Eylem Planları (deprem,heyelan, kaya düĢmesi vb gibi) ..............................135
V.1.25. Diğer özellikler....................................................................................................135
V.2. Projenin iĢletme aĢamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve
alınacak önlemler, ..........................................................................................................136
V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, üretilecek enerji miktarı, kapasiteleri,
santrallerin çalıĢma saatleri, proje debilerinin sağlanamadığı durumlarda ne yapılacağı,
üretilecek enerjinin ulusal sisteme aktarımı ile yapılacak iĢlemler, ġalt sahası bakımı için
yapılacak iĢlemler, atıkların ne Ģekilde bertaraf edileceği, ..............................................136
V.2.2. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım Ģekilleri ve etkileri, Projenin memba ve
mansap kısmında yer alan projeler ile birlikte değerlendirilmesi, ....................................141
V.2.3. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza akımları, yan dere katılımları, yağıĢ-akıĢ
iliĢkisi, ekolojik potansiyel, varsa ulusal ve uluslar arası mevzuatla korunan balık türleri ve
muhtemel ihtiyaçları, su hakları, savaklanan sular, yatak ve kesit durumu ile su kalitesi ve
havzanın çeĢitli sektörlerce planlanan kullanımı dikkate alınmalı), enerji üretimine
baĢlanıldığında mansaba bırakılan su miktarı ölçüm istasyonu yerleri, ölçüm istasyonu
nehirdeki akımın son on yıllık akım değerleri, regülatör yeri debi süreklilik eğrisi (mansap
iv
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
developmanına bağlı olarak müdahalesiz) grafiği ve/veya tablosu, debi süreklilik eğrisinin
Q96-Q99 arası akımlar,..................................................................................................141
V.2.4. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine ve su ortamındaki
canlılara olabilecek etkiler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiĢ sistemlerine
iliĢkin bilgiler, bu sistemlerin ve mansap can suyu çıkıĢ yerinin gösterildiği açıklayıcı çizim,
santral çıkıĢ noktasından su kalitesi ölçüm sonuçlarına iliĢkin bilgi, ...............................142
V.2.5. Ulusal ve Uluslar arası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine etkiler, ......147
V.2.6. Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler, ..........................................147
V.2.7. Proje ünitelerinin iĢletilmesi sırasında oluĢacak gürültünün kaynakları ve kontrolü
için alınacak önlemler,....................................................................................................147
V.2.8. Projenin iĢletilmesi sırasında çalıĢacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun
konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin edileceği, ........147
V.2.9. Ġdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı sonrasında
oluĢacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisi karakteristiği prosesinin
detaylandırılması ve arıtılan atık suların hangi alıcı ortamlara, ne miktarlarda, nasıl
verileceği, ......................................................................................................................148
V.2.10. Ġdari ve sosyal tesislerden oluĢacak katı atık miktar ve özellikleri, bu atıkların
nerelere ve nasıl taĢınacakları veya hangi amaçlar için ve ne Ģekilde değerlendirileceği,
......................................................................................................................................148
V.2.11. Projenin iĢletilmesi aĢamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre açısından
riskli ve tehlikeli olanlar, .................................................................................................148
V.2.12. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemeleri, ...............................................................................................................150
V.2.13. Ekosistem Değerlendirme Raporuna iliĢkin değerlendirme ................................151
V.2.14. Tarımsal Ekonomi Planlama ve Mühendislik Hizmetleri genel esaslarına göre
hazırlanan Su hakları Raporu, .......................................................................................151
V.2.15. Sosyal etki değerlendirme çalıĢmasına iliĢkin esaslar ve çalıĢma sonuçlarına iliĢkin
açıklamalar, ...................................................................................................................152
V.2.16. Acil Eylem Planları (deprem,heyelan, kaya düĢmesi vb gibi) ..............................152
V.2.17. Diğer özellikler....................................................................................................152
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri ....................................................153
V.3.1. Proje ile gerçekleĢmesi beklenen gelir artıĢları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus
hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumlarında değiĢiklikler vb. ...............................................153
V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi. .............................................................................155
BÖLÜM VI: ĠĢletme Proje Kapandıktan Sonra Olabilecek Ve Süren Etkiler Ve Bu
Etkilere KarĢı Alınacak Önlemler ................................................................................ 156
VI.1. Arazi ıslahı ve reklamasyon çalıĢmaları, ................................................................156
VI.2. Mevcut su kaynaklarına etkiler, ..............................................................................156
BÖLÜM VII: PROJENĠN ALTERNATĠFLERĠ ................................................................. 157
(Bu bölümde yer seçimi, teknoloji, alınacak önlemler, alternatiflerin karĢılaĢtırılması ve
tercih sıralaması belirtilecektir.) ......................................................................................157
BÖLÜM VIII: ĠZLEME PROGRAMI ................................................................................ 158
VIII.1. Faaliyetin inĢaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin iĢletmesi ve iĢletme
sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, ........................................158
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlilik Tebliği‟nde “Yeterlilik
Belgesi alan kurum/kuruluĢların yükümlülükleri” baĢlığının ikinci paragrafında yer alan
hususların gerçekleĢtirilmesi ile ilgili program.................................................................170
BÖLÜM IX: YUKARIDAKĠ BAġLIKLAR ALTINDA VERĠLEN BĠLGĠLERĠN TEKNĠK
OLMAYAN BĠR ÖZETĠ .................................................................................................. 171
(Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamalarında yapılması planlanan tüm çalıĢmaların ve
çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, mümkün olduğunca basit, teknik
terim içermeyecek Ģekilde ve halkın anlayabileceği sadelikte anlatılması,) ....................171
BÖLÜM X: HALKIN KATILIMI ...................................................................................... 175
v
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
(Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği,
proje ile ilgili halkın görüĢlerinin ve konu ile ilgili açıklamalar) .........................................175
BÖLÜM Xı: SONUÇLAR ............................................................................................... 177
(Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve
projenin gerçekleĢmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde baĢarı
sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme, proje kapsamında alternatifler arası
seçimler ve bu seçimlerin nedenleri ) .............................................................................177
NOTLAR VE KAYNAKLAR
EKLER
ÇED RAPORUNU HAZIRLAYANLARIN TANITIMI
vi
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
TABLOLAR DĠZĠNĠ
Sayfa No
Tablo I.1. Türkiye‟de Elektrik Enerjisi Üretiminin 1970-2011 Yılları Arasında GeliĢimi ...... 4
Tablo II.1.1 Proje Alanının Çevresindeki YerleĢim Yerleri ve YerleĢim Yerlerinin Proje
Ünitelerine Olan Mesafeleri ve Yönleri ................................................... 7
Tablo II.2.1. Proje Kapsamında ĠnĢa Edilecek Ünitelerin Kapladığı Alanlar ...................... 9
Tablo III.1.1 Yatırım Bedelleri ..........................................................................................17
Tablo III.2.1. Zamanlama Tablosu ...................................................................................19
Tablo IV.2.1.1. ÇalıĢmada Kullanılan Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Bilgiler........................23
Tablo IV.2.1.2. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar Sıcaklık Verileri .............23
Tablo IV.2.1.3. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Rüzgâr Hız Dağılımları ...................24
Tablo IV.2.1.4. Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Verilerine Göre Aylık Rüzgâr Hızları ........25
Tablo IV.2.1.5. Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Verilerine Göre Aylık ve Yıllık Esme Sayıları
Toplamları ............................................................................................26
Tablo IV.2.1.6. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar Basınç Verileri ..............28
Tablo IV.2.1.7. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar Nem Verileri .................29
Tablo IV.2.1.8. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar YağıĢ Verileri ................30
Tablo IV.2.4.1. Medik Barajı Hakkında Detaylı Bilgi .........................................................44
Tablo IV.2.7.1. Malatya Ġlinde Yer Alan Büyük Toprak Gruplarının Yüzölçümleri .............46
Tablo IV.2.7.2. Malatya Ġli ġimdiki Arazi Kullanma ġekillerinin Kabiliyet Sınıflarına Göre
Dağılımı ................................................................................................48
Tablo IV.2.7.3. Akçadağ Ġlçesi ġimdiki Arazi Kullanma ġekillerinin Kabiliyet Sınıflarına
Göre Dağılımı .......................................................................................49
Tablo IV.2.7.4. Proje Kapsamında Kullanılacak Olan Arazinin Dağılımı...........................50
Tablo IV.2.8.2.1. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen BaĢlıca Meyveler ve Üretim
Miktarları ..............................................................................................52
Tablo IV.2.8.2.2. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Buğdaygiller.......................52
Tablo IV.2.8.2.3. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Baklagiller ..........................53
Tablo IV.2.8.2.4. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Yem Bitkileri ......................53
Tablo IV.2.8.2.5. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Endüstriyel Bitkiler .............53
Tablo IV.2.8.2.6. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde YetiĢtirilen Kayısı Rekoltesi .............55
Tablo IV.2.8.2.7. Malatya Ġlinde 2010 Yılı Ġçerisinde YetiĢtirilen Sebzeler ........................55
Tablo IV.2.10.1. Malatya Ġlinde Bulunan Korunan Alanlar ve Proje Alanına Olan
Uzaklıkları.............................................................................................57
Tablo IV.2.11.1. Proje Alanında Bulunan Balık Türleri .....................................................60
Tablo IV.2.11.2. Sadıklı Regülatör Yeri Çevresel AkıĢ Miktarı .........................................62
vii
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.11.3. Proje Alanında YaĢayan Balık Türlerinin Üreme Dönemleri ...................62
Tablo IV.2.12.1.1. Proje Alanı Bitkileri .............................................................................70
Tablo IV.2.12.1.2. IUCN Kategorileri ve Anlamları ...........................................................78
Tablo IV.2.12.1.3. Proje Alanı ve Çevresi Amfibi Türleri ..................................................79
Tablo IV.2.12.1.4. Proje Alanı ve Çevresi Sürüngen Türleri .............................................80
Tablo IV.2.12.1.5. Proje Alanı ve Çevresi KuĢ Türleri ......................................................81
Tablo IV.2.12.1.6. Proje Alanı ve Çevresi Memeli Türleri .................................................82
Tablo IV.2.14.1. Malatya Ġli BüyükbaĢ Hayvan Üretim Miktarları ......................................86
Tablo IV.2.14.2. Malatya Ġli KüçükbaĢ Hayvan Üretim Miktarları ......................................86
Tablo IV.2.14.3. Malatya Ġli Süt Üretim Miktarları .............................................................86
Tablo IV.2.14.4. Malatya Ġli Et Üretim Miktarları ...............................................................87
Tablo IV.2.14.5. Malatya Ġli Kümes Hayvanı Varlığı .........................................................87
Tablo IV.2.14.6. 2007- 2011 Yılları Arası Malatya Ġlinde Üretilen Alabalık Miktarları ........87
Tablo IV.3.2.1. Malatya Ġlçesi Nüfus ArtıĢ Oranları ..........................................................91
Tablo IV.3.2.2. Malatya Ġli ve Ġlçelerine Ait 2013 Yılı Nüfus Sayım Sonuçları ...................91
Tablo IV.3.2.3 MalatyaĠli Göç Durumu .............................................................................91
Tablo IV.3.3.1. Malatya‟da KiĢi BaĢına DüĢen Gelir ve Gelir Projeksiyonu ......................92
Tablo IV.3.5.1. Malatya Ġli Okul, Derslik, Öğrenci ve Öğretmen Sayıları ..........................92
Tablo V.1.1.1. Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢamasında Her Bir Tesiste OluĢacak Kazı Fazlası
Hafriyat ve Dolgu Miktarı, Hafriyatın Malzemesinin Kullanılacağı Yerler
ve Bertaraf Yöntemi ..............................................................................95
Tablo V.1.4.1. Proje Alanına En Yakın TaĢınabilir TaĢıt Sayım ve Sınıflandırma Ġstasyonu
Verileri ................................................................................................101
Tablo V.1.4.2. SKHKKY Tablo 12.6: Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında
Kullanılacak Emisyon Faktörleri ..........................................................103
Tablo V.1.4.3 Kırıcı Ünitesi Emisyon Faktörleri..............................................................105
Tablo V.1.4.4. Modelleme ÇalıĢmaları ile Elde Edilen Maksimum PM YSK Değerleri ve
SKHKKY Sınır Değerleri .....................................................................108
Tablo V.1.9.1. TaĢkın Hesaplamaları Özet Tablosu ......................................................116
Tablo V.1.14.1. Dizel Araçlardan Kaynaklanan Emisyon Faktörleri (kg/ton) ..................121
Tablo V.1.14.2. ĠnĢaat ÇalıĢmalarında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanlar ..................121
Tablo V.1.15.1. Projenin Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢamasında Su Kullanılacak Yerler,
Miktarları, Temin Yerleri, Atıksu Miktarları ve Atıksuyun Bertaraf ġekli
...........................................................................................................122
Tablo V.1.15.2. Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢamasında OluĢacak Evsel Nitelikli Atıksuyun
Toplam Kirlilik Yükü ............................................................................123
Tablo V.1.17.1. ANFO‟nun Teknik Özellikleri .................................................................128
viii
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo V.1.17.2. Patlatmalarda Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı Değerleri ......130
Tablo V.1.17.3. Bina Temeli TitreĢim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma
Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri ..........................................131
Tablo V.1.17.4. Patlatma Yapılan Kaya Türü ve Bina Temeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı
Olarak DeğiĢim Gösteren K Katsayısı Asgari ve Azami Değerleri .......131
Tablo V.1.17.5. ĠnĢaat ÇalıĢmalarında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanlar ..................132
Tablo V.1.17.6. ġantiye Alanı Ġçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ..............................133
Tablo V.2.1.1. Sadıklı Regülatörü Karakteristik Özellikleri .............................................136
Tablo V.2.1.2. Cebri Boru Karakteristik Özelikleri ..........................................................137
Tablo V.2.1.3. Santral Binası Karakteristik Özelikleri .....................................................139
Tablo V.2.1.4. Türbinin Karakteristik Özelikleri ..............................................................140
Tablo V.2.1.5. Generatörün Karakteristik Özelikleri .......................................................140
Tablo V.2.1.6. Transformatörün Karakteristik Özelikleri .................................................140
Tablo V.2.1.7. Ġç Ġhtiyaç Trafosunun Karakteristik Özelikleri ..........................................140
Tablo V.2.3.1. Sadıklı Regülatör Yeri Çevresel AkıĢ Miktarı ..........................................142
Tablo VIII.1.1. Önlemler Planı .......................................................................................160
Tablo VIII.1.2. Ġzleme Programı .....................................................................................166
ġEKĠLLER DĠZĠNĠ
Sayfa No
ġekil II.1.1. Proje Alanını, Üniteleri, YerleĢim Yerlerini Gösterir Uydu Görüntüsü ............. 8
ġekil II.2.1. Sadıklı Regülatörü ve HES Yerinden Görünüm.............................................10
ġekil II.2.2. Sadıklı Regülatörü Aks Yerinden Görünüm ...................................................11
ġekil II.2.3. Sadıklı Regülatörü Membasından Görünüm .................................................12
ġekil II.2.4. Sadıklı Regülatörü ve HES Mansabından Görünüm .....................................13
ġekil II.2.5. Sadıklı Regülatörü ve HES Mansabından Görünüm-II ..................................14
ġekil II.2.6. Kilise Mahallesi Mevkiinden Proje Kapsamında OluĢacak Göl Alanının Bittiği
Noktanın Görünümü .............................................................................15
ġekil II.2.7. Proje Kapsamında Yapılan Arazi Etüt ÇalĢmalarından Görünüm ..................16
ġekil III.2.1. Sadıklı HES Projesi Enerji Üretimi ĠĢ AkıĢ ġeması .......................................18
ġekil IV.2.1.1. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Yıllık Sıcaklık Değerilerinin Aylara
Göre Dağılımı .......................................................................................24
ġekil IV.2.1.2. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Ortalama Rüzgâr Hızı Verilerinin
Aylara Göre DeğiĢimi ............................................................................25
ġekil IV.2.1.3. Malatya Ġline Ait Yıllık Rüzgâr Verilerinin Grafiksel Gösterimi (Esme
Sayıları Toplamı ve Esme Hızları) ........................................................27
ix
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.1.4. Malatya Ġline Ait Aylık Rüzgâr Esme Sayılarının Grafiksel Gösterimi ........27
ġekil IV.2.1.5. Mevsimsel Rüzgâr Esme Sayılarının Grafiksel Gösterimi .........................28
ġekil IV.2.1.6. MalatyaMeteoroloji Ġstasyonuna Ait En Yüksek, En DüĢük ve Ortalama
Basınç Verilerinin Grafiksel Gösterimi...................................................29
ġekil IV.2.1.7. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait En DüĢük ve Ortalama Bağıl Nem
Verilerinin Grafiksel Gösterimi ..............................................................29
ġekil IV.2.1.8. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Toplam ve Maksimum YağıĢ
Verilerinin Grafiksel Gösterimi ..............................................................30
ġekil IV.2.1.9. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait YağıĢ Verilerinin Grafiksel Gösterimi 31
ġekil IV.2.1.10. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Sisli, Kırağılı ve Dolulu Gün
Sayılarının Aylara Göre Dağılımı ..........................................................31
ġekil V.1.1.1. Hafriyat Depolama Alanlarında Uygulanacak Tip Kesit ..............................96
ġekil V.1.1.2. Doğal Arazi Eğiminin DüĢük Olduğu Bölgelerde Yapılacak Yol ÇalıĢmaları
.............................................................................................................96
ġekil V.1.1.3. Doğal Arazi Eğiminin Yüksek Olduğu Bölgelerde Yapılacak Yol ÇalıĢmaları
.............................................................................................................97
ġekil V.1.4.1. Proje Alanını Kapsayan Bölümündeki Trafik Yükü ...................................102
ġekil.V.1.4.2. Kırma-Eleme Tesisi Su Pulvarize Sistemi ................................................109
ġekil.V.1.4.3. Konveyör Bant Hattı Su Pulvarize Sistemi ...............................................110
ġekil V.1.6.1. Kırma-Eleme Tesisi Örnek Gösterimi.......................................................111
ġekil V.1.6.2. Kırma-Eleme Tesisine Ait ĠĢ Akım ġeması ..............................................112
ġekil V.1.13.1. Proje Alanında Yer Alan Bozuk Orman Vejetasyonu .............................120
ġekil V.1.17.1. Açık Alan Patlatmasının Grafiksel Gösterimi..........................................127
ġekil V.2.1.1. Örnek Balık Geçidi Ana Yapı Ünitelerine Ait Görünümler ........................139
ġekil X.1. Halkın Katılımı Toplantısından Görünüm .......................................................175
ġekil X.2. Halkın Katılımı Toplantısından Görünüm-II ....................................................176
ġekil Ek-12.1. ĠĢletme Sahibinin Görev ve Sorumlulukları ...................................... Ek-12/1
ġekil Ek-12.2. Acil Müdahale Planı Koordinatörü‟nün Görevleri ............................. Ek-12/2
ġekil Ek-12.3. Acil Müdahale Ekibi‟nin Görev ve Sorumlulukları ............................. Ek-12/3
ġekil Ek-12.4. Kaza Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması......................................... Ek-12/4
ġekil Ek-12.5. Deprem Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması .................................... Ek-12/5
ġekil Ek-12.6. Yangın Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması ..................................... Ek-12/6
ġekil Ek-12.7 AĢırı YağıĢ Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması ................................ Ek-12/7
ġekil Ek-12.8. Toprak Hareketleri Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması .................... Ek-12/8
ġekil Ek-12.9. Yol veya Toprak Kirlenmesi Durumunda Uygulanacak AkıĢ ġeması Ek-12/9
x
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
EKLER DĠZĠNĠ
Ek-1
Resmi Yazılar ve Dökümanlar
Ek-1.1 Malatya Ġl Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü‟nün 15.09.2010 Tarih ve 4756
Sayılı Yazısı
Ek-1.2 Çatalbahçe Enerji Üretim Ltd. ġti.‟nin 21.09.2010 Tarih ve 91999 Sayılı
Yazısı
Ek-1.3 Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı‟nın 18.10.2010 Tarih ve 10140 Sayılı
Yazısı
Ek-1.4 Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.‟nin 25.04.2011 Tarih ve 48933 Sayılı Yazısı
Ek-1.5 DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 03.02.2012 Tarih ve 50216 Sayılı Yazısı
Ek-1.6 DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nün 18.04.2013 Tarihli ve 223713 Sayılı Yazısı (Su
Kullanım Hakları Planlama Raporu Onayı)
Ek-1.7 DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 26.07.2013 Tarih ve 449778 Sayılı Yazısı Ekinde
Onaylı Regülatör Yeri Uzun Yıllar Aylık Ortalama Akım Değerleri
Ek-1.8 Orman Genel Müdürlüğü‟nün 21.08.2013 Tarihli Ve 1506 Sayılı Yazısı
Ekinde ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme Raporu
Ek-1.9 Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü‟nün 13.09.2013 tarihli ve
170722 sayılı yazısı (Ekosistem Değerlendirme Raporu Onayı)
Ek-1.10 DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nün 20.09.2013 Tarihli ve 560716 Sayılı Yazısı
(Kazı Fazlası Malzeme Depolama Alanları Uygunluk GörüĢü)
Ek-1.11 Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü‟nün 12.03.2014 Tarih ve 2250
Sayılı Yazısı
Ek-1.12 Halkın Katılımı Toplantısı Tutanağı
Yer Bulduru Haritası
Proje Alanı ve Çevresi 1/100.000 Ölçekli Onaylı ÇDP, Plan Lejantı ve Plan
Hükümleri
Ek-4 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Haritası
Ek-5 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası, Ünitelere Ait Jeoloji
Haritaları ve Jeolojik Kesitler
Ek-6 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Arazi Varlığı Haritası
Ek-7 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Orman Mesçere Haritası
Ek-8 Fosseptik Planı
Ek-9 Sosyal Etki Değerlendirme Raporu
Ek-10 Ekosistem Değerlendirme Raporu
Ek-11 Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Verileri
Ek-12 Acil Durum Müdahale Planı
Ek-13 Su Kullanım Hakları Planlama Raporu
Ek-14 Akustik Rapor
Ek-15 SKKY Tablo-1‟e Göre (Radyoaktivite Hariç) Su Analiz Raporları
Ek-16 Proje Ünitelerine Ait Teknik Çizimler (7 Pafta)
Ek-17 ISCST3 Model Çıktıları ve Yıllık Ortalama ve Maksimum Günlük Ortalama Partikül
Madde YSK Dağılım Profili Gösterir Haritalar ( 2 pafta)
Ek-2
Ek-3
xii
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
KISALTMALAR
AB
ABD
AGĠ
CBS
ÇDP
ÇED
da
dBA
ha
DSĠ
ENH
EPA
EPDK
GPS
GW
HES
HKKD
IEA
IUCN
m
Mah.
MW
km
km2
kV
kVA
kW
Leq
Lgece
Lgündüz
Lw
lt
m2
m3
µg
PM
SKHP
TEĠAġ
TM
TÜĠK
TÜRKAK
TW
vb.
Avrupa Birliği
Amerika BirleĢik Devletleri
Akım Gözlem Ġstasyonu
Coğrafi Bilgi Sistemi
Çevre Düzeni Planı
Çevresel Etki Değerlendirmesi
Dekar
Desibel A
Hektar
Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü
Enerji Ġletim Hattı
ABD Çevre Koruma Kurumu
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Küresel Yer Belirleme Sistemi
Gigawatt
Hidroelektrik Enerji Santrali
Hava Kirlenmesine Katkı Değeri
Uluslararası Enerji Ajansı
Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği
Metre
Mahalle
Megawatt
Kilometre
Kilometrekare
Kilovolt
Kilo Volt Amper
Kilowatt
EĢdeğer Gürültü Seviyesi
Gece Gürültü Göstergesi
Gündüz Gürültü Göstergesi
Ses Enerjisi
Litre
Metrekare
Metreküp
Mikrogram
Partikül Madde
Su Kullanım Hakları Planlama
Türkiye Elektrik Ġletim Anonim ġirketi
Trafo Merkezi
Türkiye Ġstatistik Kurumu
Türk Akreditasyon Kurumu
Terawatt
ve benzeri
xiii
BÖLÜM I
PROJENĠN TANIMI VE AMACI
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM I: PROJENĠN TANIMI VE AMACI
(Proje konusu faaliyetin tanımı, ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet
alanları ve bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il
ölçeğinde önem ve gereklilikleri)
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde
Tohma Çayı üzerinde planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES projesi (7,25 MWm) ile ilgili
olarak Getiri Enerji Üretim San. ve Tic. Ltd ġti. tarafından 20.11.2009 tarihinde Malatya Ġl
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟na Proje Tanıtım Dosyası sunulmuĢtur. Proje Tanıtım
Dosyası ile ilgili süreç devam ederken EPDK‟nın 21.04.2010 tarih ve 2529/5 sayılı kararı
ile Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin lisans baĢvuru iĢlemlerinin „‟Getiri Enerji Üretim
San. ve Tic. A.ġ. ile aynı ortaklık yapısıyla kurulmuĢ olan Çatalbahçe Enerji Üretim Ltd.
ġti. adına yürütülmesine onay verilmiĢtir. Ancak söz konusu üretici firma tarafından ÇED
Yönetmeliği‟nin 24-b maddesi gereğince ÇED süreci devam eden projenin iadesi talep
edilmiĢ olup, Ek-1.1‟de verilen yazı ile Sadıklı Regülatörü ve HES projesine ait Proje
Tanıtım Dosyası iade edilmiĢtir.
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde
Tohma Çayı üzerinde planlanan “Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi (7,256 MWm/7,053
MWe)” projesi 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürülüğe
giren ÇED Yönetmeliği‟nin Ek-II listesi Madde 32‟de (kurulu gücü 0 – 25 MWm arasında
olan nehir tipi santraller) yer almakta olup, yatırımla ilgili kredi almak için finans
kuruluĢlarının isteği üzerine ÇED çalıĢmalarının yapılması ve ÇED Olumlu/ÇED Olumsuz
kararının alınması ve çevresel Ģartların daha detaylı irdelenebilmesi için Mülga Çevre ve
Orman Bakanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi Ġzin ve Denetim Genel Müdürlüğü‟ne söz
konusu projenin ÇED Yönetmeliği‟nin 24. Madde (b) bendi kapsamında değerlendirilmesi
için baĢvuru yapılmıĢtır (Bkz. Ek-1.2).
BaĢvuru Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi, Ġzin ve
Denetim Genel Müdürlüğü‟nün 18.10.2010 tarih ve 10140 sayılı yazısı ile uygun bulunarak
ÇED süreci baĢlatılmıĢtır (Bkz. Ek-1.3).
Uygun görüĢ alınan Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin Çatalbahçe Enerji Üretim
Limited ġirketi ile aynı ortaklık yapısıyla kurulmuĢ olan Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. adına
yürütülmesine EPDK‟nın 10.03.2011 tarih ve 3110-20 sayılı kararı ile onay verilmiĢtir (Bkz.
Ek-1.4).
DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 15.04.2011 tarihli yazısında Sadıklı Regülatörü ve HES
projesinin membasında bulunan Kaynarca Regülatörü ve HES projesinin baraja
dönüĢtürülmesinden dolayı Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin iĢletme politikası
tamamen değiĢmiĢ ve DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 26.05.2011 tarih ve 118-484 sayılı yazısı
ile Sadıklı Regülatörü ve HES projesi ile ilgili olarak revize fizibilite raporu hazırlanması
talep edilmiĢtir. Söz konusu proje için revize edilerek hazırlanan fizibilite raporu DSĠ Genel
Müdürlüğü‟nce onaylanmıĢtır (Bkz Ek-1.5).
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından planlanan “Sadıklı Regülatörü ve HES
Projesi (7,256 MWm/7,053 MWe)” kapsamında ÇED Yönetmeliğinin 8. Maddesine göre
hazırlanan ÇED BaĢvuru Dosyası 22.11.2012 tarihinde Bakanlığa sunulmuĢ olup, ÇED
Yönetmeliği‟nin 9. Maddesi gereğince 03.01.2013 tarihinde Malatya Ġli Akçadağ Ġlçesi‟nde
Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenmiĢtir. ÇED Yönetmeliğinin 10. Maddesi gereğince
15.01.2013 tarihinde Bakanlıkta gerçekleĢtirilen Kapsam ve Özel Format Belirleme
Toplantısı sonrasında 16.01.2013 tarihinde Bakanlık tarafından ÇED Raporu Özel Formatı
verilmiĢ ve format doğrultusunda bu rapor hazırlanmıĢtır.
1
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Dünyada nüfus artıĢı, kentleĢme ve sanayileĢme olguları, küreselleĢme sonucu
artan ticaret olanakları, doğal kaynaklara ve enerjiye olan talebi giderek artırmaktadır.
Türkiye‟de kiĢi baĢına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kW h düzeylerinde olup, bu miktar
kalkınmıĢ ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin ekonomik
ve sosyal bakımdan kalkınmasının sağlanması için sanayileĢme bir hedef olduğuna göre
sanayinin ve diğer kullanıcıların ihtiyacı olan enerjinin, yerinde, zamanında ve güvenilir bir
Ģekilde karĢılanması büyük önem arz etmektedir.
31 Ağustos 2012 tarihi itibari ile Türkiye‟nin toplam elektrik kurulu gücü 55.380 MW‟a
ulaĢmıĢtır. Bu toplam içinde, termik yakıtlı santrallerin payı % 63 (34.656 MW),
yenilenebilir enerji santrallerinin payı ise % 37 (20.724 MW)‟dir. 2012 yılının baĢından 31
Ağustos 2012 tarihine kadar geçen süre içerisinde üretilen elektrik miktarı 163 TWh olup,
kaynaklar bazında dağılımında % 70 termik ve % 30 yenilenebilir enerji kaynaklıdır.
Bir ülkede, ülke sınırlarına veya denizlere kadar bütün tabii akıĢların %100 verimle
değerlendirilebilmesi varsayımına dayanılarak hesaplanan hidroelektrik potansiyel, o
ülkenin “brüt teorik hidroelektrik potansiyeli”dir.
Ancak mevcut teknolojilerle bu potansiyelin tamamının kullanılması mümkün
olmadığından, mevcut teknoloji ile değerlendirilebilecek azami potansiyele “teknik
yapılabilir hidroelektrik potansiyel” denir. Öte yandan teknik yapılabilirliği olan her tesis
ekonomik yapılabilirliği olan tesis demek değildir. Bu nedenle teknik potansiyelin, mevcut
ve beklenen yerel ekonomik Ģartlar içinde geliĢtirilebilecek bölümü ekonomik yapılabilir
hidroelektrik potansiyel olarak adlandırılır.
Türkiye‟nin teorik hidroelektrik potansiyeli dünya teorik potansiyelinin yüzde 1‟i,
ekonomik potansiyeli ise Avrupa ekonomik potansiyelinin yüzde 16‟sıdır.
Ülkemiz yenilenebilir enerji potansiyeli içinde en önemli yeri tutan hidrolik kaynakları
bakımından incelendiğinde Türkiye‟de teorik hidroelektrik potansiyel 433 milyar kWh,
teknik olarak değerlendirilebilir potansiyel 216 milyar kWh ve ekonomik hidroelektrik enerji
potansiyeli 140 milyar kWh/yıl‟dır. Türkiye hidrolik enerji potansiyelinin yüzde 37‟lik kısmı
iĢletmede, yüzde 15‟lik kısmı (özel teĢebbüs tarafından yapımı sürdürülen projeler dâhil)
ise inĢa halindedir (2010 yılı itibarıyla). Avrupa Birliği‟nin yeĢil enerji için uyguladığı vergi
indirimleri ve destekleme politikaları ekonomik olarak potansiyelin artmasını sağlayacaktır.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı koordinasyonunda 2009 yılı Mayıs ayında
hazırlanan ve yürürlüğe giren “Elektrik Enerjisi Piyasası Ve Arz Güvenliği Strateji
Belgesi”nde, elektrik enerjisi üretiminde yerli kaynakların payının artırılması öncelikli
hedeftir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye‟de 2023 yılına kadar 36.000 MW
olan hidroelektrik potansiyelinin tamamını kullanmayı ve elektrik arzındaki yenilenebilir
enerji payını % 30‟un üzerine çıkarmayı hedeflemektedir.
Türkiye‟de iĢletmede olan 303 adet hidroelektrik santralin toplam kurulu gücü 17.372
MW ve ortalama yıllık üretimi ise 62.000 GWh olup, bu değer toplam teknik potansiyelin
%28,7‟sine karĢılık gelmektedir. ABD teknik hidroelektrik potansiyelinin %86‟sını, Japonya
%78‟ini, Norveç %72‟sini, Kanada %56‟sını, Türkiye ise %28,7‟sini geliĢtirmiĢtir.
“Uluslararası Enerji Ajansı”nca (IEA) 2020‟de dünya enerji tüketimi içerisinde hidroelektrik
ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının payının bugüne göre %53 oranında artacağı
öngörülmüĢ olup, bu her güçteki hidroelektrik potansiyelin değerlendirilmesi olarak
yorumlanmaktadır.
Avrupa Komisyonu, Birlik stratejileri kapsamında Avrupa Birliği (AB) içerisinde 2020
yılına kadar iç brüt enerji tüketimindeki yenilenebilir enerji payını %20‟ye çıkartmak üzere
gerekli yasal düzenlemeleri yürürlüğe koymuĢtur.
2
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Türkiye‟de elektrik enerjisi üretiminin 1970-2011 yılları arasındaki geliĢimi
Tablo I.1‟de verilmektedir. Bu tablo incelendiğinde 1990 – 2011 yılları arasında toplam
kurulu güçte 36.593 MW‟lık artıĢ olduğu ve 2011 yılında Türkiye‟nin kurulu gücünün
52.911 MW‟a ulaĢtığı görülmektedir. Toplam kurulu gücün 33.931 MW‟ını (% 64) termik,
17.137 MW‟ını (% 32) hidrolik, yaklaĢık 1.843 MW‟ını (% 4) ise jeotermal ve rüzgâr
santralları oluĢturmaktadır.
3
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo I.1. Türkiye‟de Elektrik Enerjisi Üretiminin 1970-2011 Yılları Arasında GeliĢimi
Türkiye Üretimi
Kurulu Güç (MW)
Yıl
Termik
1970
1975
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
1.510
2.407
2.988
3.181
3.556
3.696
4.569
5.229
6.220
7.474
8.285
9.193
9.536
10.078
10.320
10.638
10.978
11.074
11.297
11.772
13.021
15.556
16.053
16.641
21.286
22.974
24.145
25.902
27.420
27.272
27.595
29.339
32.279
33.931
Hidrolik
725
1.780
2.131
2.356
3.082
3.239
3.875
3.875
3.878
5.003
6.218
6.597
6.764
7.114
8.379
9.682
9.865
9.863
9.935
10.603
10.307
10.537
11.175
11.673
12.474
12.579
12.645
12.906
13.063
13.395
13.829
14.553
15.831
17.137
Toplam Net Tüketim
Enerji (GWh)
Jeoter. +
Rüz.
Toplam
18
18
18
18
18
18
18
18
18
18
18
18
18
18
26
26
36
36
36
34
34
35
82
169
393
869
1.414
1.843
2.235
4.187
5.119
5.538
6.639
6.935
8.462
9.122
10.115
12.495
14.521
15.808
16.318
17.209
18.716
20.338
20.860
20.954
21.249
21.892
23.354
26.119
27.264
28.332
31.846
35.587
36.824
38.844
40.565
40.836
41.817
44.761
49.524
52.911
Termik
5.590
9.719
11.927
12.056
12.385
16.004
17.165
22.168
27.779
25.677
19.031
34.041
34.315
37.482
40.705
39.779
47.657
50.621
54.303
63.397
68.703
81.661
93.934
98.563
95.563
105.101
104.463
122.242
131.835
155.196
164.139
156.923
155.828
171.638
Hidrolik
3.033
5.904
11.348
12.616
14.167
11.343
13.426
12.045
11.873
18.618
28.949
17.940
23.148
22.683
26.568
33.951
30.586
35.541
40.475
39.816
42.229
34.678
30.916
24.010
33.684
35.329
46.084
39.561
44.244
35.851
33.270
35.958
51.796
52.339
Jeoter.+
Rüz.
22
6
44
58
68
63
80
81
70
78
79
86
84
83
91
101
109
152
153
150
151
153
221
511
1.009
1.931
3.585
5.418
Toplam
8.623
15.623
23.276
24.673
26.552
27.347
30.614
34.219
39.695
44.353
48.049
52.043
57.543
60.246
67.342
73.808
78.322
86.247
94.862
103.296
111.022
116.440
124.922
122.725
129.400
140.581
150.698
161.956
176.300
191.558
198.418
194.813
211.208
229.395
Ġthal
Edilen
GW
0
96
1.341
1.616
1.773
2.221
2.653
2.142
777
572
381
559
176
759
189
213
31
0
270
2.492
3.299
2.330
3.791
4.579
3.588
1.158
464
636
573
864
789
812
1.144
4.556
Ġhraç
Edilen
GW
Brüt
Talep GW
907
506
314
589
570
636
343
271
298
285
437
433
435
588
1.144
1.798
2.236
2.422
1.122
1.546
1.918
3.645
8.623
15.719
24.617
26.289
28.325
29.568
33.267
36.361
40.472
44.925
48.430
52.602
56.812
60.499
67.217
73.432
77.783
85.552
94.789
105.517
114.023
118.485
128.276
126.871
132.553
141.151
150.018
160.794
174.637
190.000
198.085
194.079
210.434
230.306
Saatlik
Puant
MW
1.508
2.872
4.023
4.158
4.600
4.734
5.509
5.739
6.440
7.412
7.613
8.499
9.056
9.903
10.975
11.819
12.495
13.876
15.185
16.766
17.614
18.954
19.405
19.407
20.887
21.659
23.279
25.077
27.393
29.215
30.532
29.604
33.191
35.634
Enerji
GWh
7.308
13.492
20.398
22.030
23.587
24.465
27.635
29.709
32.210
36.697
39.722
43.120
46.820
49.283
53.985
59.237
61.401
67.394
74.157
81.885
87.705
91.202
982.969
97.070
102.948
111.766
121.142
130.263
144.091
155.135
161.948
156.894
172.051
186.100
Kaynak: Türkiye Elektrik Ġletim A.ġ. (TEĠAġ) Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik Üretim Ġletim Ġstatistikleri, 2011 (http://www.teias.gov.tr/istatistikler.aspx)
4
Türkiye
Nüfusu
1000
35.321
40.348
44.737
45.540
46.688
47.864
49.070
50.664
51.433
52.561
53.715
54.893
56.473
57.064
57.931
58.812
59.706
60.614
61.536
62.866
63.451
64.385
67.845
68.529
69.626
70.712
71.789
72.065
73.905
70.586
71.517
72.561
73.723
74.724
BirimNet
Tüketim
kWh/kiĢi
205
334
456
484
505
511
563
586
626
698
739
786
829
864
932
1.007
1.028
1.112
1.205
1.303
1.382
1.417
1.449
1.416
1.479
1.581
1.687
1.808
1.936
2.198
2.264
2.162
2.334
2.490
Yük
Faktörü
%
65
62
66
68
66
66
63
68
70
68
72
70
73
69
70
71
72
71
71
70
72
70
74
72
71
71
74
74
73
75
74
75
73
73
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Ekonomik durgunluklar dikkate alınmazsa, Türkiye‟de elektrik tüketimi her yıl
yaklaĢık %8 oranında artmaktadır. Bu talebi karĢılamak için ülkemiz yeni enerji projeleri
için her yıl 5 milyar ABD Doları ayırmak zorundadır. Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde
de enerji hayati bir konu olduğundan, kendine yeterli, sürekli, güvenilir ve ekonomik bir
elektrik enerjisine sahip olunması yönünde, baĢta dıĢa bağımlı olmayan ve yerli bir enerji
kaynağı olan hidroelektrik enerjisi olmak üzere bütün alternatifler göz önüne alınmalıdır.
Türkiye‟deki elektrik tüketiminin artmasına paralel olarak yeterli sayıda ve kurulu
güçte enerji üretim tesisleri devreye sokulmadığı takdirde, gelecekte büyük ölçüde enerji
yetersizliği ile karĢılaĢılması kaçınılmaz olacaktır.
Ülkemizde geliĢmeye bağlı olarak sürekli artan enerji ihtiyacını karĢılamakta temiz,
doğal, çevreye en az zarar veren enerji kaynağı olarak yenilenebilir enerji kaynaklarımızın
en üst düzeyde değerlendirilmesi açısından, hidroelektrik enerji üretimi büyük önem arz
etmektedir.
2007-2013 dönemini kapsayan 9. Kalkınma Planı çerçevesinde de üretim sistemi
içinde yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının payının azami ölçüde yükseltilmesi
hedeflenmiĢ ve özellikle hidroelektrik santral projelerinin en düĢük maliyetlerle ve hızlı
Ģekilde tamamlanarak ekonomiye kazandırılması esas alınmıĢtır.
Bu kapsamda Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ
Ġlçesinde Sadıklı Regülatörü ve HES Projesinin (7,256 MWm/7,053 MWe) yapılıp
iĢletilmesi ile birlikte Türkiye‟nin artan enerji ihtiyacının bir kısmının karĢılanmasına
katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Sadıklı HES etek tipi santral olarak planlanmıĢ
olup, Tohma Çayı‟nın 810 m ve 788 m kotları arasının hidroelektrik enerjisi açısından
değerlendirerek yıllık 35,171 GWh enerji üretilmesi ile ulusal geliĢime katkı sağlanması
planlanmıĢtır.
Projenin memba ve mansabında mevcut su kullanım haklarının tespitine yönelik
hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları Planlama Raporu Elazığ DSĠ 9. Bölge
Müdürlüğü‟nün 18.04.2013 tarih ve 223713 sayılı yazısı ile onaylanmıĢtır (Bkz Ek-1.6).
3 Mart 2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
4628 sayılı “Elektrik Piyasası Kanunu” ve bu Kanuna istinaden 26.06.2003 tarih ve 25150
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Elektrik Piyasasında Üretim
Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı AnlaĢması Ġmzalanmasına ĠliĢkin Usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” kapsamında DSĠ ile Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
arasında Su Kullanım Hakkı AnlaĢması imzalanacaktır.
Ayrıca 04.08.2002 tarih ve 24836 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği”nin 10. Maddesi‟nin 3. Fıkrası hükmü uyarınca
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu‟na Enerji Üretim Lisansı alınması için baĢvuruda
bulunulacak olup, ÇED kararı sonrasında üretim lisansının alınması planlanmaktadır.
Projenin inĢaat süresi yaklaĢık 2 yıl, iĢletme süresi 50 yıl olarak öngörülmektedir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yaklaĢık 75 kiĢi, iĢletme aĢamasında ise
yaklaĢık 10 kiĢinin çalıĢması planlanmaktadır.
Bu proje kapsamında hazırlanan ÇED raporunda enerji nakil hatları ile ilgili çevresel
değerlendirmelere mevzuat gereği yer verilememekte olup, konuyla ilgili çalıĢmalar
TEĠAġ/TEDAġ uhdesinde gerçekleĢecek ayrı bir proje ile yürütülecek ve ÇED Yönetmeliği
kapsamındaki yükümlülükler ayrıca yerine getirilecektir.
5
BÖLÜM II
PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN KONUMU
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM II: PROJE ĠÇĠN SEÇĠLEN YERĠN KONUMU
II.1. Projenin yeri (Ġlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmıĢ
olan proje yerinin, lejant ve plan notlarınında yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve
Ġmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi kullanım haritası üzerinde
gösterimi)
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında kurulacak olan tesislerin tamamı
Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde Malatya K39-c3 nolu paftada yer almakta
olup, proje alanına ait koordinatlar raporun b sayfasında verilmiĢtir.
Proje alanı olan Malatya ilini kapsayan Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama
Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP) 28.02.2013 tarihinde onaylanmıĢtır.
Proje alanının büyük bir kısmı, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı‟nda çayır-mera
arazisi içerisinde, küçük bir kısmı ise tarım alanı içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-3).
Mülga Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu‟nun 21.04.2010 tarih ve 1732 nolu kararı ile Malatya ili, Darende, Akçadağ ve
Yazıhan ilçeleri sınırları içerisinde, sit alanı dıĢında yer alan, Darende ilçesi, Ozan Köyü
FıĢkırık Boğazı Mevkii‟nde baĢlayıp Karakaya Mevkii‟nde biten „‟Ozan Kanyonu‟‟ nun 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 6.maddesi kapsamında özellikler
göstermesi nedeniyle III.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmesine karar verilmiĢtir.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 28.02.2013 tarihinde onaylanan MalatyaElazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında söz
konusu III.derece doğal sit alanı, Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanını tamamen içine
alacak Ģekilde iĢlenmiĢtir. Konu ile ilgili olarak Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez
Komisyonu kararı Ek-1.11‟de verilmiĢ olup, proje kapsamında süreç Tabiat Varlıkları
Koruma Genel Müdürlüğü‟nce yürütülmektedir.
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
projenin ÇED sürecinde gerçekleĢtirilen Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü
yollarının kullanılmaması, proje alanına doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması
istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda Alternatif Yol Güzergâhı-1 (919 m) ve Alternatif
Yol Güzergâhı-2 (1.260 m) olmak üzere iki adet ulaĢım yolu planlanmıĢtır.
Tesis alanına ulaĢım için kullanılacak olan köy yollarının ulaĢımı trafiğe sürekli açık
tutulacaktır. Söz konusu tesis alanına ulaĢım yollarının ve sanat yapılarının projedeki
çalıĢmalardan kaynaklı kullanımı süresince ağır tonajlı vasıtalarla bozulması halinde
gerekli onarım, stabilize beton kaplaması, yol bakımı vb. iĢler faaliyet sahibi tarafından
karĢılanacaktır.
Söz konusu yollarda onarım ve sanat yapıları yapımına ihtiyaç olduğu takdirde yolda
uygulanacak olan onarım ve sanat yapısı yapım projesi için yapıma baĢlanmadan önce
Malatya Ġl Özel Ġdaresinin görüĢü alınacaktır.
Proje alanı ve yakın çevresinde bulunan yerleĢim yerlerinin konumları, 1/25.000
ölçekli topoğrafik harita üzerinde görülmektedir (Bkz. Ek-4). Proje alanı ve yakın
çevresinde bulunan yerleĢim yerlerinin proje ünitelerine mesafeleri ve proje ünitelerine
göre yönleri ise Tablo II.1.1‟de verilmiĢtir.
6
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo II.1.1 Proje Alanının Çevresindeki YerleĢim Yerleri ve YerleĢim Yerlerinin Proje Ünitelerine Olan Mesafeleri
ve Yönleri
YerleĢim Yeri
En Yakın Olduğu Ünite
Üniteye Göre Yönü
KuĢ UçuĢu Mesafesi (m)
Kazı Fazlası Malzeme Stok
Güneydoğu
Sahası-1
Kilise Mahallesi
Kazı Fazlası Malzeme Stok
Kuzeybatı
Sahası-3
Sadıklı Köyü
Kazı Fazlası Malzeme Stok
Kuzeybatı
Sahası-2
Keklikpınarı Köyü
Regülatör ve HES
Güneydoğu
Akçadağ Ġlçe Merkezi
Regülatör ve HES
Güney
Malatya Ġl Merkezi
Regülatör ve HES
Güneydoğu
Kaynak: 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita (Bkz. Ek-4)
Kadıibrahim Köyü
950 m
1.460 m
1.800 m
3.800 m
19.500
35.000
Yukarıda verilen tablodan görüldüğü üzere proje alanına en yakın yerleĢim yeri Kazı
Fazlası Malzeme Stok Sahası-1‟e yaklaĢık 950 m mesafede yer alan Kadıibrahim
Köyüdür. Proje alanı Akçadağ ilçe merkezine 19,5 km, Malatya il merkezine ise yaklaĢık
35 km mesafede yer almaktadır.
Proje konusu tesislerin fotoğrafları ise Bölüm II.2‟de verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü, cebri
boru ve hidroelektrik santralden oluĢan günlük regülasyonu sağlayacak miktarda aktif
depo hacmi bulunan etek santrali projesidir. Sadıklı Regülatörü ile tutularak ĢiĢirilecek
Tohma Çayı sularının regülatör membasında max. 810 m kotunda yaklaĢık 234.873 m2 lik
bir göl alanı oluĢacaktır. Regülatörle çevrilen sular, su alma yapısına alınarak cebri boru
vasıtasıyla etek tipi santrale düĢürülecektir. Projenin iĢletme aĢamasında oluĢacak göl
alanı altında herhangi bir yerleĢim yeri kalmamaktadır.
Proje kapsamında inĢaata baĢlamak için 09.05.1985 tarih ve 18749 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 3194 sayılı Ġmar Kanunu‟na göre Belediye
sınırları ve mücavir alanlar dıĢındaki yerlerde Ġmar Planlarının Ġl Özel Ġdaresi‟ne sunularak
onaylatılması gerekmektedir.
Proje alanına iliĢkin, inĢaat öncesinde, 09.05.1985 tarih ve 18749 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 3194 sayılı Ġmar Kanunu‟na göre proje alanının
Belediye sınırları ve mücavir alan dıĢında kalmasından dolayı üst ölçekli plan kararları ve
imar planına esas jeolojik ve-jeoteknik etüt raporları dikkate alınarak projenin bütününü
kapsayacak Ģekilde hazırlanacak olan imar planı, Malatya Ġl Özel Ġdaresi‟ne sunularak
onaylatılacak ve Malatya Ġl Özel Ġdaresi‟nden kurulacak santral binası için Yapı Kullanım
Ġzin Belgesi alınacaktır. Ayrıca santral binası için 10 Ağustos 2005 tarih ve 25902 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatlarına
iliĢkin Yönetmeliğin 6.Maddesi gereğince “ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatı (GSM)
alınacaktır.
Proje alanını, ünite yerlerini, yerleĢim yerlerini gösterir Ģematik uydu görüntüsü ġekil
II.1.1.‟de verilmiĢtir.
7
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġantiye ve KırmaEleme Tesisi Alanı
Sadıklı Regülatörü
ve HES
Gölet Alanı
Planlanan UlaĢım
Yollaı
KFMS Sahaları
ġekil II.1.1. Proje Alanını, Üniteleri, YerleĢim Yerlerini Gösterir Uydu Görüntüsü
8
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
II.2. Proje kapsamındaki ünitelerin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin,
teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içerisindeki
konumlarının vaziyet planı üzerinde 1/25.000’lik haritada gösterimi, bunlar için
belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri proje kapsamında yer alan geçici ve nihai
depolama alanlarının 1/25.000,1/5.000 ve/veya 1/1.000’lik haritalar üzerinde
gösterimi) ġantiye yerleĢim planı, hafriyat döküm sahaları, regülatör, cebri boru,
santral binası, ulaĢım yolu vb. yapılara ait plan ve kesitler ile yağıĢ alanı ve akım
gözlem istasyonlarını gösterir çizimler teknik resim standartlarına uygun olarak
çizilmesi)
Sadıklı HES Projesi kapsamında yapılması planlanan ana üniteler;
-Sadıklı Regülatörü ve Su Alma Yapısı
-Balık Geçitleri
-Cebri Boru
-Santral Binası ve Kuyruksuyu Kanalı
-ġalt Sahası‟ndan oluĢmaktadır.
1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerine iĢlenmiĢ genel yerleĢim planı Ek-4‟de,
proje ünitelerine ait teknik çizimler Ek-16‟da verilmiĢtir.
Tablo II.2.1. Proje Kapsamında ĠnĢa Edilecek Ünitelerin Kapladığı Alanlar
KULLANILACAK ALAN (m2)
ÜNĠTE
Sadıklı Regülatörü ve HES ( Su Alma Yapısı-Çakıl GeçidiDolusavak, Derivasyon ve Cebri Boru Dâhil )
Maksimum Göl Alanı
ġantiye ve Kırma-Eleme Tesisi Alanı
Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahası-1
Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahası-2
Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahası-3
Alternatif Yol Güzergâhı-1
Alternatif Yol Güzergâhı-2
Regülatör Yolu Güzergâhı-1
Regülatör Yolu Güzergâhı-2
TOPLAM
11.763
234.873
83.130
70.232
79.745
51.726
3.676 (919m x 4m)
5.040 (1260m x 4m)
772 (193m x 4m)
1.176 (294m x 4m)
542.133 m2
Proje alanına ait fotoğraflar aĢağıda sunulmuĢtur:
9
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Sadıklı
Regülatörü
ve HES
ġekil II.2.1. Sadıklı Regülatörü ve HES Yerinden Görünüm
10
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Sadıklı
Regülatörü
Aksı
Mansap
Memba
ġekil II.2.2. Sadıklı Regülatörü Aks Yerinden Görünüm
11
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Göl Alanı
ġekil II.2.3. Sadıklı Regülatörü Membasından Görünüm
12
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġantiye ve
Kırma-Eleme
Tesisi Alanı
ġekil II.2.4. Sadıklı Regülatörü ve HES Mansabından Görünüm
13
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
KFMSS-2
Alanı
ġantiye ve
Kırma-Eleme
Tesisi Alanı
ġekil II.2.5. Sadıklı Regülatörü ve HES Mansabından Görünüm-II
14
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Göl Alanının
BitiĢ Noktası
ġekil II.2.6. Kilise Mahallesi Mevkiinden Proje Kapsamında OluĢacak Göl Alanının Bittiği Noktanın Görünümü
15
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil II.2.7. Proje Kapsamında Yapılan Arazi Etüt ÇalĢmalarından Görünüm
16
BÖLÜM III
PROJENĠN EKONOMĠK VE SOSYAL
BOYUTLARI
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM III: PROJENĠN EKONOMĠK VE SOSYAL BOYUTLARI
III.1. Projenin gerçekleĢmesi ile ilgili yatırım programı ve finans kaynakları,
Sadıklı HES Projesi için tesislerin fayda maliyeti ile ilgili gerekli metraj çalıĢmaları
yapılarak, fizibilite raporu hazırlanmıĢtır. Tesislerin maliyetinde regülatör, cebri boru ve
santral binası baĢta olmak üzere Ģantiye tesisleri, servis ulaĢım yolları “DSĠ Barajlar ve
HES Dairesi Birim Fiyat Cetveli 2011” kullanılarak hazırlanmıĢ olup, elektromekanik
donanım ile ilgili maliyetler, ilgili üretici ve imalatçı firmalardan görüĢ alınarak
hazırlanmıĢtır.
Sadıklı HES projesi ile ilgili “ÇED Olumlu” kararı alınması durumunda yatırım
bedelinin finanse edilebilmesi için finans kuruluĢları ile irtibata geçilerek gerekli finans
kaynakları oluĢturulmaya çalıĢılacak ayrıca öz kaynaklar da kullanılacaktır.
Sadıklı HES Projesi‟ne iliĢkin yatırım bedellerine ait bilgiler Tablo III.1.1‟de
sunulmuĢtur.
Tablo III.1.1 Yatırım Bedelleri
1 Dolar = 1.555,9 TL
Kaynak: Sadıklı HES Projesi Revize Fizibilite Raporu, Ekim 2011.
III.2. Projenin gerçekleĢmesi ile ilgili iĢ akım Ģeması veya zamanlama tablosu,
Sadıklı HES Projesi, Sadıklı Regölatörü ve etek tipli Sadıklı HES‟ten oluĢmaktadır.
Rapor kapsamında yapılması planlanan tesisler, birbirinden bağımsız olarak
değerlendirilmiĢtir. Sadıklı HES Projesi‟ne ait iĢ akıĢ Ģeması ve zamanlama tablosu ġekil
III.2.1‟de verilmiĢtir.
17
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ĠnĢaat hazırlık çalıĢmaları öncesi
(Ġzinler vb.)
ġantiye tesislerinin kurulması
Proje kapsamındaki yapıların inĢaat
imalatlarının yapılması
Regülatör
Su tutulması ve test üretiminin yapılması
Santral Binası
HES geçici kabul
Enerji Ġletim
Tesisleri
Enerji üretimi
ġekil III.2.1. Sadıklı HES Projesi Enerji Üretimi ĠĢ AkıĢ ġeması
18
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
Tablo III.2.1. Zamanlama Tablosu
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÇED Kararının
Alınması
Kaynak: Sadıklı HES Projesi Revize Fizibilite Raporu, Ekim 2011
19
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
III.3. Projenin fayda-maliyet analizi,
Sadıklı HES Projesi fayda maliyet analizi, hazırlanan Revize Fizibilite Raporu
içerisinde irdelenmiĢtir. Yapılan incelemede, proje ekonomik ömrü olarak 50 yıl, proje
gelirlerinin hesabında DSĠ kabul ve kriterleri çerçevesinde firm ve sekonder enerji
faydaları, yatırım ve 50 yıllık iĢletme dönemi için de yıllık % 9,5 faiz oranı kullanılmıĢtır.
Bu bağlamda projenin rantabilitesi 0,52 olarak, iç karlılık oranı % 4,05 olarak, birim
enerji üretim bedeli ise 8,33 cent/kWh olarak belirlenmiĢtir.1
III.4. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleĢmesine bağlı olarak
proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleĢtirilmesi tasarlanan diğer
ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri,
Proje kapsamında kurulacak olan ana tesisler haricinde; Ģantiye tesisleri, proje
dahilinde kurulacak ünitelere ulaĢımı sağlayacak servis yolları ve santralde üretilecek
olan enerjinin enterkonnekte sisteme bağlantısının sağlanması amacıyla elektrik iletim
hattı kurulacaktır. ĠnĢaat aĢamasında kullanılacak olan ekipmanların asfalt ve stabilize
yollarda oluĢturması muhtemel bozulmalara karĢı proje sonrası iyileĢtirme yapılacaktır.
III.5. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleĢebilmesi için zaruri
olan ve proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleĢtirilmesi planlanan
diğer ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri,
Planlanan Sadıklı HES Projesi kapsamında proje alanına ulaĢım için alternatifli iki
adet yol ve regülatör yerine ulaĢmak için iki adet yol olmak üzere toplam dört adet yol
açılması planlanmaktadır.
Diğer ünitelere ulaĢım ise mevcut yollardan sağlanacak olup, kullanılacak olan bu
yollarda gerektiğinde yol iyileĢtirme çalıĢmaları gerçekleĢtirilecektir. Ayrıca inĢaat
çalıĢmalarından kaynaklı yollarda olabilecek bozulmalar, tespit edilerek yolların eski
haline getirilmesi sağlanacaktır. Yeni yol yapımı çalıĢmaları sırasında mevcut yollara ve
arklara zarar verilmeyecek ve yollar yamaçlardan aĢağı toprak kaydırmayacak Ģekilde
ekskavatör ile yapılacaktır.
Sadıklı HES Projesi‟nde senkron jeneratörlerden 6,3 kV gerilim seviyesinde üretilen
enerji, enerji nakil hattı ile ulusal Ģebekeye iletilecektir.
Bu proje kapsamında hazırlanan ÇED Raporu‟nda enerji nakil hatları ve Ģalt sahaları
ile ilgili çevresel değerlendirmeler bulunmamakta olup, konuyla ilgili çalıĢmalar TEĠAġ
uhdesinde gerçekleĢecek ayrı bir proje ile yürütülecek ve ÇED Yönetmeliği kapsamındaki
yükümlülükler ayrıca yerine getirilecektir.
III.6. KamulaĢtırma, yeniden yerleĢimin nasıl yapılacağı,
Proje kapsamında yapılacak olan kamulaĢtırma çalıĢmaları yatırım programına
göre, ilk altı ay içerisinde tamamlanacaktır. KamulaĢtırma çalıĢmaları kapsamında
öncelikli olarak özel mülkiyet sahipleri ile karĢılıklı anlaĢma yoluna gidilecektir.
AnlaĢmazlık durumlarında ise 08.11.1983 tarih ve 18215 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılı ve 31.05.2012 tarihli Kanun ile değiĢik 2942
sayılı KamulaĢtırma Kanunu ve 03.03.2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu‟nun 5496 ve 5784
sayılı kanunlarla değiĢik 15. madde c ve d fıkraları gereği kamulaĢtırma iĢlemleri
gerçekleĢtirilecektir.
1
Kaynak: Sadıklı HES Projesi Revize Fizibilite Raporu, Ekim 2011
20
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu‟nun 5496 sayılı kanunla değiĢik 15. madde c
fıkrası gereğince; kamulaĢtırma iĢlemleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)
tarafından yürütülecek, verilecek olan kamulaĢtırma kararı “kamu yararı kararı” yerine
geçecek ve kamulaĢtırılan taĢınmaz hazine adına tescil edilecektir.
Proje kapsamında kullanılacak tarım alanlarının tarım dıĢı amaçla kullanılması için,
19.07.2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 5403
sayılı „‟Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu‟‟ hükümleri gereğince, Malatya Ġl
Toprak Koruma Kurulu‟nun uygun görüĢü alındıktan sonra Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığı‟ndan gerekli izinler alınacaktır.
Projeye yakın bulunan köy ve mahallelere ait tarımsal arazilerin miktarları inĢaat
aĢamasından önce tespit edilecektir. KamulaĢtırma sırasında tarla, bağ ve bahçeleri
kamulaĢtırılan ancak ikametleri etkilenmeyen yöre halkının mevcudiyeti durumunda, bu
Ģahıslara ait ikametlerin de isteğe bağlı kamulaĢtırılması talebi dikkate alınacaktır.
Ayrıca proje alanının topografik yapısı nedeniyle derin bir vadi içerisinde yer alacak
regülatör ve oluĢacak göl alanı bu vadi içerisinde kalacaktır. Proje alanı ve yakın
çevresinde yer alan yerleĢim yerlerinden hiçbiri proje faaliyetleri sonucunda su altında
kalmayacaktır. Bu nedenle, proje kapsamında yeniden yerleĢim söz konusu olmayacaktır.
III.7. Diğer hususlar.
Bu bölümde incelenecek baĢka bir husus bulunmamaktadır.
21
BÖLÜM IV
PROJE KAPSAMINDA ETKĠLENECEK ALANIN
BELĠRLENMESĠ ve BU ALAN ĠÇĠNDEKĠ
MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLĠKLERĠN
AÇIKLANMASI
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM IV: Proje Kapsamında Etkilenecek Alanın Belirlenmesi Ve Bu Alan
Ġçindeki Mevcut Çevresel Özelliklerin Açıklanması (*)
(*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı
dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili
kamu kurum ve kuruluĢlardan, araĢtırma kurumlarından, üniversitelerden veya
benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan
alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye
iĢlenir. Proje sahibince kendi araĢtırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse,
bunlardan kamu kurum ve kuruluĢların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve
kuruluĢlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir.
IV.1. Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre
belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek)
Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi için projeden kaynaklanan çevresel,
ekonomik ve sosyal boyutlardaki etkilerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu
etkilerin bazıları doğrudan, bazıları ise dolaylı etkilerdir. Proje etki alanı; flora, fauna,
orman, gürültü, su kaynakları, tarım alanları, yerleĢim yerleri vb. göz önüne alınarak
seçilmiĢtir.
Sadıklı HES projesi kapsamında kurulacak olan bütün üniteler, Tohma Çayı
üzerinde yer almaktadır. Olası etkiler hesaplama ve haritalama çalıĢmaları ile ortaya
çıkartılmıĢ ve inceleme alanı içerisinde kalan yerleĢim birimlerine ve ekosistem üzerine
olası etkileri incelenmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi kapsamında; inĢaat çalıĢmalarında beton imalatı
için kullanılacak malzemeler Akçadağ ilçesi, Malatya ili ve/veya çevre illerde yer alan
mevcut ruhsatlı beton santrallerinden sağlanacak olup, proje kapsamında dıĢarıdan
getirilecek malzemeleri istenen boyutlara düĢürmek için kırma-eleme tesisi kurulması
planlanmaktadır.
Projeden etkilenecek alan; proje alanında yapılacak inĢa çalıĢmaları sırasında geçici
olarak (inĢa süresince) oluĢacak; toz, gürültü, hareketlilik ve antropojen etkilere maruz
kalacak bölgelerdir. Ancak bu etkiler inĢa çalıĢmalarının tamamlanması ile biteceğinden
süreklilik arz etmeyecektir.
Projeden etkilenecek alanın belirlenebilmesi için projeden kaynaklanan çevresel,
ekonomik ve sosyal boyutlardaki etkilerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu
etkilerin bazıları doğrudan, bazıları ise dolaylı etkilerdir. Bu kapsamda, “Proje Ġnceleme
Alanı” faaliyetin hava kalitesi modellemesi, gürültü hesapları, faaliyet sahasındaki florafauna özellikleri, tarım ve orman alanları, vb. etkenler göz önünde bulundurularak
seçilmiĢtir. Buna göre ÇED çalıĢmaları regülatör alanı merkez olmak üzere yaklaĢık 4 km
x 4 km alana sahip inceleme alanı içerisinde gerçekleĢtirilmiĢtir. Proje alanı ve çevresine
ait 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita Ek-4‟te verilmiĢtir. Dolayısıyla, Sadıklı Regülatörü ve
HES projesinin etki alanı, projenin inĢa edileceği alan ve çevresi olarak belirlenmiĢtir.
IV.2. Etki Alanı Ġçerisindeki Fiziksel ve biyolojik çevrenin özellikleri ve doğal
kaynakların kullanımı,
Raporun bu bölümünde, projenin etki alanı içerisinde yer alan çevreye ait fiziksel ve
biyolojik çevrenin özellikleri ve doğal kaynakların kullanımı ile ilgili detaylı bilgi verilmiĢ ve
değerlendirmeler yapılmıĢtır.
22
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.1. Meteorolojik ve iklimsel özellikler,
Malatya, Doğu-Güneydoğu ve Orta Anadolu arasında yer alan bir ovadır. Ova,
kuzeyden güneye doğru hafif bir eğimle uzanır. Arazi denizden uzak ve yüksektir. Bu
nedenle de Malatya‟da sert karasal iklim görülür. Yazları sıcak ve kurak, kıĢları yağıĢlı ve
soğuk geçer. Gece ile gündüz, yaz ile kıĢ arasındaki bir günlük sıcaklık farkları büyüktür.
YağıĢlar Malatya ovası ve kenar yükseltilerde daha azdır. Güney dağlık kesimlere
gidildikçe yağıĢ artar. Bölgede yer yer Doğu, Güneydoğu ve Ġç Anadolu iklim özellikleri
görmek mümkündür.
Bu kapsamda proje sahasının meteorolojik koĢullarının değerlendirilmesinde en
yakın meteoroloji istasyonu olan Meteoroloji ĠĢleri Genel Müdürlüğü, Malatya Meteoroloji
Ġstasyonu‟na ait 1970-2012 yılları arasındaki rasat kayıtlarından faydalanılmıĢ olup,
meteoroloji istasyonu rasat verileri eklerde verilmiĢtir (Bkz. Ek-11).
Tablo IV.2.1.1. ÇalıĢmada Kullanılan Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Bilgiler
Meteoroloji Ġstasyonu
Ġstasyon Bilgileri
Malatya
Ġstasyon No.
17199
Ġstasyon Tipi
Sinoptik – Günlük Klima
ÇalıĢma Süresi
1970–2011
Enlem
38,33 K
Boylam
38,21 D
Yükseklik
950 m
Kaynak: http://www.mgm.gov.tr
Sıcaklık Dağılımı
Malatya Meteoroloji Ġstasyonu uzun süreli gözlem değerlerine göre; yıllık ortalama
sıcaklık 13,7 °C olarak hesaplanmıĢtır.
Ortalama en yüksek sıcaklık Temmuz ayında görülmektedir. Yaz mevsiminde en
yüksek sıcaklık, Temmuz ayında 42,2 °C, kıĢ mevsiminde en düĢük sıcaklık ise Aralık
ayında -19 oC olarak gözlemlenmiĢtir.
Meteoroloji istasyonu verilerine göre Malatya ilindeki 42 yıllık ortalama sıcaklık
verileri Tablo IV.2.1.2‟de, verilerin grafiksel olarak gösterimi ise ġekil IV.2.1.1‟de
sunulmuĢtur.
Tablo IV.2.1.2. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar Sıcaklık Verileri
AYLAR
Ortalama Sıcaklık
(°C)
Maksimum Sıcaklık
(°C)
Maksimum
Sıcaklıkların
Ortalaması (°C)
Minimum
Sıcaklıkların
Ortalaması (°C)
Minimum Sıcaklık
(°C)
Ortalama Toprak
Üstü Minimum
Sıcaklık (°C)
Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Yıllık
0
1,7
7
13
18
23,3
27,5
27
22,4
15,4
7,5
2,1
13,7
14,2
18,6
27,2
33,7
36
40
42,2
41,5
38,8
33,1
25
18
42,2
3,5
5,9
12
18,5
23,9
29,7
34,2
33,8
29,3
21,5
12,3
5,6
19,2
-2,9
-1,9
2,5
7,7
11,8
16,3
20,2
19,9
15,6
10
3,6
-0,7
8,5
-18,3
-18,2
13,9
-4,2
0,1
7
10
12,4
5,7
-1,2
-12
-19
-19,0
-5,1
-4,1
-0,1
4,6
8,4
12,7
16,5
16,2
11,6
6,7
0,9
-2,9
5,5
23
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
AYLAR
Minimum Toprak
Üstü Minimum
-22,8 -24,8
-7,6
-2,8
2,8
19,1
Sıcaklık (°C)
Kaynak: Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Müdürlüğü Verileri.
6,7
7,7
0,7
-5,6
-18
ġekil IV.2.1.1. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Yıllık Sıcaklık Değerilerinin Aylara Göre Dağılımı
Rüzgâr Dağılımı
Malatya ilinin rüzgar hızlarına göre hâkim rüzgâr yönü; güney - batı (SW) yönüdür.
Tablo IV.2.1.3. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Rüzgâr Hız Dağılımları
Meteorolojik
Parametre
AYLAR
YILLIK
En Hızlı Esen
Rüzgarın
1
2
3
4
5
6
7
8
Yönü
N
N
N
SW
N,NNE,NE
N,NE
NE
NE
1,5
1,7
2,1
2,5
2,2
2,3
2,3
2,2
Hızı
Kaynak: Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Müdürlüğü Verileri.
24
9
10
NNE,
N,SW
NE
1,9
1,7
11
12
S
N
NE
1,5
1,5
2,5
-25,2
Yıllık
-25,2
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.1.2. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Ortalama Rüzgâr Hızı Verilerinin Aylara Göre DeğiĢimi
Malatya Meteoroloji istasyonu verilerine göre aylık rüzgar hızların dağılımı Tablo
IV.2.1.4‟te, Esme Sayıları Toplamları Tablo IV.2.1.5‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.1.4. Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Verilerine Göre Aylık Rüzgâr Hızları
OCAK
ġUBAT
MART
NISAN
MAYIS
HAZIRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKIM
KASIM
ARALIK
ORTALAMA
RÜZGAR
HIZI
N
0,9
1,1
1,5
1,5
1,6
1,9
1,8
1,5
1,5
1,1
0,9
0,8
1,3
NNE
1
1,1
1,5
1,5
1,6
1,8
1,7
1,6
1,4
1,1
1
0,9
1,4
NE
0,9
1
1,4
1,4
1,4
1,6
1,5
1,3
1,3
1
0,9
0,9
1,2
ENE
0,9
1
1,3
1,4
1,3
1,5
1,5
1,4
1,3
1
0,9
0,8
1,2
E
0,9
1,1
1,3
1,5
1,4
1,5
1,5
1,4
1,3
1
0,9
0,8
1,2
ESE
1,1
1,2
1,4
1,6
1,6
1,6
1,6
1,5
1,4
1,2
1,1
1,1
1,4
SE
1,1
1,3
1,5
1,7
1,7
1,7
1,7
1,6
1,6
1,4
1,2
1
1,5
SSE
1,4
1,6
2
2,3
2
1,9
1,9
1,8
1,9
1,6
1,4
1,4
1,8
S
1,4
1,7
2
2,3
2,2
2
2
1,8
1,9
1,6
1,3
1,4
1,8
SSW
1,5
1,7
2,1
2,5
2,2
2
1,9
1,9
1,9
1,7
1,5
1,4
1,9
SW
1,4
1,5
1,9
2,2
2
1,9
1,8
1,7
1,8
1,5
1,4
1,4
1,7
WSW
1,5
1,6
2
2,1
2,1
2,1
2,1
2
1,9
1,7
1,4
1,5
1,8
W
1,4
1,5
1,9
2,1
1,9
2,1
2
1,9
1,9
1,6
1,3
1,3
1,7
WNW
1,4
1,7
2
2,2
2,2
2,3
2,3
2,1
1,9
1,6
1,4
1,3
1,9
NW
1,3
1,5
1,9
2,1
1,9
2,1
2,2
2,2
1,9
1,5
1,3
1,2
1,8
NNW
En Hızlı Rüzgar
1,2
1,5
1,3
1,7
1,8
2,1
1,7
2,5
1,8
2,2
2,2
2,3
2,1
2,3
1,8
2,2
1,7
1,9
1,3
1,7
1,2
1,5
1
1,5
1,6
AYLAR
25
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.1.5. Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Verilerine Göre Aylık ve Yıllık Esme Sayıları Toplamları
Meteorolojik
Parametre
OCAK
ġUBAT
MART
NISAN
MAYIS
HAZIRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKIM
KASIM
ARALIK
YILLIK
TOPLAM
N
1334
1247
1060
997
1092
977
1183
1071
1086
1367
1449
1513
14376
NNE
1756
1627
1642
1821
1698
1700
1681
1736
1463
1576
1934
1775
20409
NE
2240
2048
2484
2376
2538
2649
2713
2688
2550
2560
2455
2308
29609
ENE
1844
1638
2049
2226
2093
1713
1945
2180
2242
2346
2001
1965
24242
E
1493
1178
1381
1512
1451
1051
984
998
1088
1288
1438
1499
15361
ESE
1064
981
861
1005
1042
877
771
903
1095
1131
1021
1120
11871
SE
964
827
1196
1003
1147
973
928
1037
1285
1290
1092
933
12675
SSE
1415
1252
1398
1520
1549
1393
1387
1717
1812
1665
1260
1143
17511
S
1232
1157
1406
1252
1156
1178
1265
1148
1265
1405
1187
1129
14780
SSW
1460
1734
1712
2103
2076
1964
1873
2074
2074
1793
1580
1641
22086
SW
2345
2763
3283
3636
3680
4061
4200
4105
2873
2124
1900
2173
37143
WSW
1401
1185
1478
1390
1282
1448
1540
1367
1009
924
955
1264
15243
W
1061
1286
1526
1466
1451
1673
1808
1451
974
1048
922
1176
15842
WNW
1346
1247
1333
1192
1150
1653
1708
1254
861
970
858
1134
14706
NW
1654
1498
1785
1633
2085
2560
2240
2012
1617
1414
1356
1534
21388
NNW
1559
1342
1379
1227
1248
1468
1707
1456
940
1025
1364
1536
29351
26
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.1.3. Malatya Ġline Ait Yıllık Rüzgâr Verilerinin Grafiksel Gösterimi (Esme Sayıları Toplamı ve Esme
Hızları)
ġekil IV.2.1.4. Malatya Ġline Ait Aylık Rüzgâr Esme Sayılarının Grafiksel Gösterimi
27
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.1.5. Mevsimsel Rüzgâr Esme Sayılarının Grafiksel Gösterimi
Basınç Dağılımı
Tablo IV.2.1.6. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar Basınç Verileri
MART
NĠSAN
MAYIS
HAZĠRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKĠM
KASIM
ARALIK
YILLIK
Ortalama
Yerel
Basınç (hPa)
En Yüksek Yerel
Basınç (hPa)
En DüĢük Yerel
Basınç (hPa)
ġUBAT
METEOROLOJĠK
ELEMAN
OCAK
AYLAR
908,3
906,5
905,1
903,7
903,8
901,9
899,8
900,8
904,4
907,7
909,1
909,1
905,0
923,9
921,3
922
915,4
914,5
912,1
909,8
908,8
915,7
917,3
921,1
922,4
923,9
886,7
884,3
887,2
885,7
893
891,1
892,3
892,7
895,5
896,5
889,2
889,5
884,3
28
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.1.6. MalatyaMeteoroloji Ġstasyonuna Ait En Yüksek, En DüĢük ve Ortalama Basınç Verilerinin Grafiksel
Gösterimi
Nem Dağılımı
Tablo IV.2.1.7. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar Nem Verileri
METEOROLOJĠK ELEMAN
OCAK
ġUBAT
MART
NĠSAN
MAYIS
HAZĠRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKĠM
KASIM
ARALIK
YILLIK
AYLAR
Ortalama Bağıl Nem (%)
73,2
69,2
60,1
54,3
50,2
39,3
32,8
33,6
38,1
53,6
67,8
73,9
53,8
En DüĢük Bağıl Nem (%)
20
17
10
7
8
5
4
7
7
11
13
19
4
ġekil IV.2.1.7. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait En DüĢük ve Ortalama Bağıl Nem Verilerinin Grafiksel Gösterimi
29
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
YağıĢ Dağılımı
Tablo IV.2.1.8. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Uzun Yıllar YağıĢ Verileri
MART
NĠSAN
MAYIS
HAZĠRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKĠM
KASIM
ARALIK
YILLIK
Toplam YağıĢ
Ortalaması (mm)
Maksimum YağıĢ
(mm)
Maksimum Kar
Kalınlığı (cm)
YağıĢın 0,1 mm ve
Büyük Olduğu
Günler Sayısı
Ortalaması
YağıĢın 10 mm ve
Büyük Olduğu
Günler Sayısı
Ortalaması
YağıĢın 50 mm ve
Büyük Olduğu
Günler Sayısı
Ortalaması
Kar YağıĢlı Günler
Sayısı
Kar Örtülü Günler
Sayısı
Sisli Günler Sayısı
Ortalaması
Dolulu Günler Sayısı
Ortalaması
Kırağılı Günler
Sayısı Ortalaması
ġUBAT
METEOROLOJĠK
ELEMAN
OCAK
AYLAR
35,4
36,3
49,3
58,7
45,7
18,1
2,2
1,8
6,2
38,5
41,9
39,4
373,5
31,3
43,8
36,7
52,6
42,7
43,4
12
10,6
26,8
46,4
48,2
33,7
52,6
38
61
25
6
48
35
0,0
10,7
11,2
11,4
12
10,9
5,3
1
1
2,1
7,3
9,4
10,9
93,2
0,9
0,9
1,6
1,8
1,3
0,6
0
0
0,1
1,3
1,2
1
10,7
0,0
7,7
6,6
3
0,3
10,6
8,2
2
0,2
2,3
1
0,3
0,1
0
0,2
0,7
5,2
3,3
0,3
6,5
0
1,4
4,6
23,7
1,1
5,2
27,3
0,2
0,9
2,8
7,6
0,1
0
0,6
6,9
0,1
0
0,3
0,2
0
0,1
1,6
8,6
ġekil IV.2.1.8. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Toplam ve Maksimum YağıĢ Verilerinin Grafiksel Gösterimi
30
31,4
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.1.9. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait YağıĢ Verilerinin Grafiksel Gösterimi
ġekil IV.2.1.10. Malatya Meteoroloji Ġstasyonuna Ait Sisli, Kırağılı ve Dolulu Gün Sayılarının Aylara Göre Dağılımı
31
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.2. Bölgesel ve proje alanı Jeolojik özellikleri (Sahanın 1/25.000 ölçekli
genel jeoloji haritası ve inceleme alanına ait büyük ölçekli (1/5000 yada varsa 1/1000
ölçekli) jeoloji haritası ile stratigrafik kolon kesitleri, özellikle HES sahasında
yüzeylenen birimlerin fiziksel özellikleri ile jeoformolojik, özellikler, tektonik
hareketler, heyelan, benzersiz oluĢumlar, çığ, sel, kaya düĢmesi),
Genel Jeoloji
Proje alanının da yer aldığı bölgenin temelinde Üst Jura-Alt Kretase yaĢlı
kireçtaĢlarından oluĢan Horasançal Formasyonu yüzeyler. Serpantinit ve altere
piroksenitlerden meydana gelen Ilıca Ofiyoliti Horasançal Formasyonu üzerine tektonik
dokanaklı olarak gelir. Maestrihtiyen (Üst Kretase) yaĢlı Ulupınar Formasyonu ise
Horasançal Formasyonu ve Ilıca Ofiyolitini uyumsuzlukla örter.
Tersiyer yaĢlı birimlerden Tohma Formasyonu çakıltaĢı, kum taĢı, killi kireçtaĢı ve
kireçtaĢı ile temsil edilir. Bu formasyon Lütesiyen (Eosen) yaĢlıdır. Sırf Ģelf ortamında
çökelen ÇavuĢ Formasyonu ise Üst Oligosen-Alt Miyosen yaĢında olup Tohma
Formasyonu üzerine uyumsuzlukla oturur. Bunların üzerine Pliyosen yaĢlı çakıltaĢı,
kumtaĢı, bazalt ve tüflerden oluĢan Göktepe Formasyonu gelir. Güncel çökeller bütün bu
birimleri uyumsuzlukla örter.
Ulupınar Formasyonu tabanda kötü boylanmalı ve gevĢek tutturulmuĢ çakıltaĢları ile
baĢlar. Çakıl boyları 5-50 cm arasında değiĢen bu düzey, kırmızımsı, gri ve yeĢil renklidir.
Bu çakıllar, Horasançal Formasyonu, Ilıca Ofiyoliti ve volkanotortul birimlerden türemiĢ
olup alttan üste doğru küçülür. ÇakıltaĢlarının üstünde yeĢil ve gri renkli yer yer toprağımsı
ve ince-orta katmanlı, marnlar bulunur. Bu düzeyi Kurtini ve Kavıkkaya Tepe çevresinde
yüzeyleyen kireçtaĢları izler. Bol rudistli kireçtaĢlarını, içerisinde kumtaĢı bandının
bulunduğu gri renkli marnlar izler. En üst bölümde ise kumlu marnlar yer alır.
Proje Alanı Jeolojisi
Mesozoyik ve Senozoyik yaĢlı birimlerin yüzeylendiği proje alanında Jura Kretase
yaĢlı kireçtaĢları ile Eosen yaĢlı karbonatı ve kırıntılı birimler yaygın olarak izlenmektedir.
Sadıklı Regülatörü ve HES kapsamında planlanan sanat yapılarının tamamı ve
oluĢacak gölet alanı bölgede de stratigrafik olarak temeli oluĢuran Üst Jura–Alt Kretase
yaĢlı Horasançal Formasyonu üzerinde bulunmaktadır. Formasyonda egemen kaya
türünü kireçtaĢları ve kısmen dolomitik kireçtaĢları oluĢturmaktadır. Proje kapsamında
kullanılacak olan malzeme stok sahaları ile Ģantiye ve kırma eleme tesisleri ise
Horasançal formasyonu (kireçtaĢı, dolomitik kireçtaĢı) ve Tohma formasyonu (çakıltaĢı,
kumtaĢı, killi kireçtaĢı, marn) üzerinde bulunmaktadır.
Bölgede Horasançal Formasyonu üzerine Eosen yaĢlı çakıltaĢı, kumtaĢı, killi
kireçtaĢı ve marn seviyesi ile Tohma Formasyonu gelmektedir. Ayrıca proje alanı
güneyinde vadi yamaçlarının dere yatakları ile birleĢtiği düzlüklerde Kuvaterner yaĢlı
yamaç molozu bulunmaktadır.
Sadıklı Regülatörü ve HES çevresinde yüzeyleyen jeolojik birimler, bu birimlerin
konumları, litolojik ve fiziksel özellikleri yaĢlıdan gence doğru aĢağıda açıklanmıĢtır.
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi ve çevresine ait genelleĢtirilmiĢ stratigrafik sütun kesit
ġekil IV.2.2.1.‟de, 1 / 25 000 ölçekli jeoloji haritası Ek-5‟de verilmiĢtir.
32
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Kaynak: Ayan T., 1961 & Örçen S., 1986, MTA
ġekil IV.2.2.1. Proje Alanı ve Çevresine Ait GenelleĢtirilmiĢ Stratigrafik Kesit
33
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Stratigrafi
Üst Jura-Alt Kretase
Horasançal Formasyonu (Geniz Kalkerleri-Jkg)
Bölgenin kuzey, güney ve batısında mostra veren kalkerler büyük yükselimleri
meydana getirirler. Bu yükselimler arasında kalan havzada genç formasyonlar
çökelmiĢlerdir. Kalker fasiyesinde oluĢan bu formasyon, Irmaklı, Esenbey, Çatalbahçe,
Ozan ve Kilise köyü civarlarında, Tohma Suyu yatağının oluĢturduğu vadinin iki
yakasında, yüzeylenerek çok sert bir topoğrafya oluĢturur.
Geniz Kalkeri açık gri, bej ve beyazımsı renklidir. Genellikle kriptokristalin veya
mikrokristalin dokudadır. Üst seviyeleri psödo-oolitik, alt seviyelerde kısmen dolomitize ve
üste doğru kristalin karakterlidir. Çatlaklı bir yapıya sahip olup, çatlaklar kalsitle ve kil
dolguludur. Masif görünüĢte olmakla beraber bölgesel olarak tabakalanma gösterir.
Çoğunlukla masif, yer yer orta-kalın tabakalı, sert, bazen kalsit damarlı, kıvrımlı ve
karstlaĢmalıdır.
Geniz Kalkerlerinin üzerinde Üst Kretase yaĢlı kaba klastikler bulunur. Birim ofiyolitle
dokanaklıdır. Komprehansif seri özelliğindeki bu kalkerler orijin bakımından duraylı bir
ortamın hüküm sürdüğü denizde çökelmiĢlerdir. Alt Juradan Alt Kretase sonuna kadar
genellikle homojen, kalın ve monoton bir sedimantasyon mahsulü komprehansif kalkerler
çökelme esnasında sedimantasyon Ģartlarının uzun zaman değiĢmeyip, duraylı bir
ortamın hüküm sürdüğünü göstermektedir.
Geniz Kalkeri sıcak iklimli, zayıf dalgaların hakim olduğu sığ ve büyük tektonik
hareketlerin oluĢmadığı bir denizde çökelmiĢtir. Geniz Kalkerleri morfolojik olarak en
yüksek dağları meydana getirirler. Diğer bir özelliği de "karstik" çukurluklara (dolin) sık sık
rastlanmasıdır. Ayrıca rüzgar ve su aĢındırmasına ait izler mevcuttur.
Eosen
Tohma Formasyonu (Tt)
Tohma Formasyonu alttan üste; çakıltaĢı, kumtaĢı-çamurtaĢı ardalanması
Zeynepoğlu üyesi (Ttz), tabanı çakıltaĢı-kumtaĢı seviyeli kireçtaĢı-marn ardalanması
Yoğunsakız üyesi (Tty), çamurtaĢı-kumtaĢı-killi kireçtaĢı ardalanması Çorak üyesi (Ttço),
marn-kireçtaĢı ardalanması Çivril üyesi (Ttçv) ve alt düzeyi marn arakatkılı masif kireçtaĢı
iriağaç üyesi (Tti) çökel istiflenmesinden oluĢur.
Alt sınırında, Geniz Kalkerleri üzerinde diskordan olarak bulunmaktadır. Üst
sınırında, Ansurçay Formasyonu tarafından açısal diskordansla örtülmektedir.
Tohma Formasyonu içerdiği mikro ve makrofosil topluluklarının yaĢama ortamları ve
çökel özelliklerine göre lagün, kumsal, sığ ve açık Ģelf ortamlarında çökelmiĢtir. Paleosen
sonu ve Alt Eosen'deki tektonik hareketlerle eğim kazanan ve bu dönemde biraz
aĢınmaya uğrayan alüvyon yelpazesi çökelleri üzerinde Alt Eosen'de yeni bir çökelim
baĢlamıĢtır. Önce alüvyon yelpazesi ve örgülü akarsu çökelimi gerçekleĢmiĢtir. Bu
çökelim inceleme alanı dıĢında görülmektedir. Lütesiyen Denizi‟nin karayı giderek
kaplamasına paralel olarak bu karasal çökellerin üzerinde bir lagün geliĢmiĢtir.
34
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Alüvyon yelpazesi ve örgülü akarsu çökellerinden sonra üste doğru lagün kıyısıIagün çökellerinin görüldüğü bu istif (Zeynepoğlu üyesi), transgresyonun ilerlemesiyle
yerini giderek kumsal kumlarına ve sığ denizel karbonatlara (Yoğunsakız Üyesi)
bırakmıĢtır. Üst Eosen içinde Çorak üyesiyle temsil edilen geçici bir regresyon sonucunda
daha önce denizel olan geniĢ bir alan tekrar lagün durumuna gelmiĢ; daha kuzeyde de
düz bir aĢınma alanına dönüĢmüĢtür. Bu aĢınma alanında Çorak üyesi çökelmemiĢ ve
daha sonra geçici regresyon ardından transgresyonun tekrar baĢlamasıyla Yoğunsakız
üyesi üzerine sığ denizel Çivril Üyesi çökelmiĢtir. Güneyde Çivril üyesi, Çorak üyesinin
lagün çökelleri üzerinde birikmiĢtir. Eosende bu evreden sonra devamlı transgresif bir istif
izlenmektedir. Çivril üyesi üzerindeki Ġriağaç üyesi de Ģelf karbonatlarından oluĢmuĢtur,
ancak kuzeyde deniz sığdır ve sığ Ģelf özelliklerini göstermektedir. Bu durum, regresyon
döneminde izlenen topoğrafik eğime uygundur. Böylelikle Eosende, çalıĢma alanının
kuzey kesiminin daha yüksek olduğu ve derinleĢmenin güney-güneydoğu-doğu yönlerine
doğru arttığı söylenebilir. Orta-Üst Eosen yaĢlı Tohma Formasyonu Oligosen'de su
yüzüne çıkmıĢ, eğimlenmiĢ ve aĢınmıĢtır.
Grimsi beyaz, sarımsı gri renkli çakıltaĢı-kumtaĢı seviyeli, sarımsı beyaz, bej renkli
kireçtaĢı-marn ardalanmasından oluĢan Tohma Formasyonu‟na ait Yoğunsakız üyesi (Tty)
topoğrafyanın yüksek olduğu yerlerde görülmektedir. Alt sınırında Zeynepoğlu üyesi (Ttz)
üst sınırında Çorakköy (Ttço) üyesi ile tedrici geçiĢli durumdadır. Birimin kalınlığı yaklaĢık
70-250 m kadardır.
Kuvaterner
Yamaç Molozu (Qym)
Yamaç molozu, vadi yamaçlarının dere yatakları ile birleĢtiği düzlüklerde
görülmektedir. Özellikle Eosen ve Miyosen yaĢlı çökeller üzerinde iyi geliĢmiĢtir. Genel
olarak kayaç parçaları, kum, silt ve kilden oluĢmuĢtur. Kalınlıkları yer yer değiĢmektedir.
Birimin genellikle ilk metreleri az çakıllı kil olup, daha derine inildikçe çakılların boyutu
artmaktadır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi Mühendislik Jeolojisi Özellikleri
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi kapsamında proje alanında yapılması planlanan
sanat yapı yerlerine ait mühendislik jeolojisi özellikleri aĢağıda verilmiĢtir. Sadıklı
Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali ve çevresine ait 1/25 000 ölçekli jeoloji haritası ile
regülatör ve santral yerlerine ait büyük ölçekli jeoloji haritası (1/500 ölçekli) ve jeolojik
kesitlerleri (1/400 ve 1/800 ölçekli) Ek-5„de verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatör ve Rezervuar Yeri Mühendislik Jeolojisi Özellikleri
Tohma Çayı 788 m dere yatağı kotunda, dere yatağından 22 m yükseklikte ve
radyal kapaklı beton dolu gövdeli olarak inĢaası planlanan regülatör yerinin temel kayasını
Geniz kalkerleri oluĢturur. Yüzeylendikleri alanlarda genelde sert topografya veren
kalkerler, açık grimsi beyaz, beyazımsı sarı renklidir. Genellikle kriptokristalin veya
mikrokristalin dokudadır. Az ayrıĢmıĢ yüksek-çok yüksek dayanımlı, sık eklemli, eklemler
kil ve kalsit dolgulu, az pürüzlü karstik ve sık eklemlidir. Orta-kalın tabakalı, tabakalanma
eğim yönü 40-50 derece eğimle batıya, yani büyük oranda memba yönüne doğrudur. Sert,
kalsit damarlı, yer yer laminalı, ince taneli, yer yer killi kıvrımlı, kırıklı ve yer yer erime
boĢluklu olup geçirimli özelliktedir. Bu birimin tek eksenli basınç dayanımı 50-100 MPa
arasında olup, taĢıma gücü değeri minimum 40 kg/cm2‟ dir.
35
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Regülatör yerinde sağ ve sol sahil yamaçlarında temel kaya büyük oranda açıkta,
vadi yatağı boyunca alüvyon ile örtülü durumdadır. Alüvyon kalınlığı 8-10 m dolayında,
mühendislik açısından iyi derecelenmeli, son derece geçirimli olup, genellikle siltli-kumlu
çakıl, çakıllı kum Ģeklinde olup, çakıl boyutları 5-10 cm arasında, yuvarlak-yarı yuvarlak,
düz, düzensiz yapıda genellikle kireçtaĢı kökenlidirler. Alüvyonun taĢıma gücü değeri 3-4
kg/cm2 dolayındadır.
Birimin boĢluk oranlarının az, dolayısıyla da relatif sıkılıkları ve efektif gerilmelerinin
yüksek olması nedeniyle alanda sıvılaĢma sorunu yoktur. Yapıdan dolayı temele gelecek
yük miktarı, temele yapacağı yüklemenin büyüklüğü, kazı derinliği ve sıkı-çok sıkı olarak
tahmin edilen nisbi yoğunluğu göz önüne alındığında, alüvyonda risk oluĢturabilecek
boyutta bir oturma beklenmemektedir. Ancak Ģartların uygun olması durumunda,
alüvyonun gövde altından kaldırılacaktır.
Kesin proje aĢamasında ana kayanın mühendislik parametrelerini saptamak
amacıyla regülatör yerinde talvegde karotlu temel sondaj kuyuları açılacaktır. Açılacak
sondajlar sonucunda belirlenecek alüvyon kalınlığına göre temel altında kalan alüvyon
kaldırılacak ya da alüvyon taĢıma gücü ve geçirimsizlik yönünden jet grouting uygulaması
da ayrı bir çözüm olarak düĢünülerek ıslah edilecektir. Ayrıca temel kayanın da geçirimli
özellikte olması nedeniyle, eksen boyunca 20-30 m derinliğinde, tek sıra ve 3 m aralıklı
enjeksiyon perdesi uygulaması yapılması da uygun olacaktır.
Yapılan gözlemsel jeolojik ve jeoteknik etütler sonucu, yamaç duraylılığı açısından
yapı yerlerinde bir sorun gözlenmemiĢtir. Tabakalanma eğim yönünün sol sahil yamaç içimemba yönünde olması nedeniyle özellikle sol sahil yamaçları oldukça duraylıdır. Sağ
sahil yamaçlarında da yamaç duraylılığı açısından sorun izlenmemiĢtir. Kazı esnasında
sağ yamaçta tabaka eğim yönünde geliĢebilecek ufak kaymalar dıĢında potansiyel risk
alanları izlenmemiĢtir.
Yer altı suyu seviyesi 3 m dolayında olup, alüvyonun geçirimlilik değerine göre kazı
çukuruna gelecek su miktarı dikkate alınacaktır. Yapı yerlerinde gerçekleĢtirilecek temel
kazılarda %40 kaya ve %60 oranında küskülük kazısı beklenmektedir. Alüvyon ve yamaç
2 düĢey, sağ sahil Ģevlerindeki kazıların 1 yatay / 3 düĢey uygulaması genelde uygundur.
Ancak, kazı Ģevlerinin daimi duraylılık kazı sırasında belirlenecek Ģartların durumuna göre
belirlenecektir.
Göl alanı tamamen Horasançal-Geniz kalkerleri içerisinde kalmaktadır. Su
yüksekliğinin fazla olmaması, göl alanı boyunca tabakalanma eğim yönünün sol sahilmemba yönüne doğru olması ve yan havza koĢullarının olmaması nedenlerinden dolayı
geçirimli kayalardan oluĢan göl alanında önem arz edecek boyutta sorun izlenmeyeceği
düĢünülmektedir. Yamaçların tamamen çıplak ve kireçtaĢlarından oluĢması nedeniyle göl
alanında yamaç duraylılığı açısından sorun izlenmeyecektir.
Sadıklı Santral Yeri Mühendislik Jeolojisi
Sadıklı HES etek santrali konumundadır ve sağ sahil yamaç eteğinde yer alır. Yapı
yerinin temel kayasını regülatör yerinde de olduğu gibi Geniz kalkerleri oluĢturur. Burada
bulunan kalkerler; açık grimsi-beyazımsı renklidir. Genellikle kriptokristalin veya
mikrokristalin dokudadır. Az ayrıĢmıĢ, yüksek-çok yüksek dayanımlı, sık eklemli, eklemler
kil ve kalsit dolgulu, az pürüzlü karstik ve sık eklemlidir. Orta-kalın tabakalı, tabakalanma
eğim yönü 40-50 derece eğimle batıya, ani büyük oranda memba yönüne doğrudur. Sert,
kalsit damarlı, yer yer laminalı, ince taneli, yer yer killi kıvrımlı, kırıklı ve yer yer erime
boĢluklu olup geçirimli özelliktedir.
36
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Yapılan gözlemsel jeolojik ve jeoteknik etütler sonucunda, santral yeri oturum
alanında temel kaya üzerindeki yamaç molozu kalınlığı önemsiz bulunup, yapı temelleri
taĢıma gücü açısından son derece güvenilir olan kayalar üzerine oturacaktır.
KireçtaĢlarının tek eksenli basınç dayanımı 50-100 MPa arasında olup, taĢıma gücü
değeri min 40 kg/cm2‟ dir. TaĢıma gücü ve duraylılık açısından tesis yerinde sorun
izlenmeyecektir. Temel kaya taĢıma gücü değeri proje yüküne kıyasla son derece fazla ve
güvenilirdir.
Santral binası kazı Ģevlerinde duraylılık açısından sorun beklenmemektedir. Ancak,
tabakalanma eğim yönüne bağlı olarak yapının memba ve mansap Ģev kazılarında ufak
kaymalar az olasılık da olsa görülebilir. Bu kesimlerde kaya bulonu uygulaması,
dökülmelerine karĢı yersel hasır çelik; arenalaĢmıĢ, breĢik ve bozuk zonlarda hasır çelik
takviyeli püskürtme betonu uygulaması gerekli görüldüğü takdirde yapılacaktır.
Santral binasının üzerinde yer alacağı Geniz Kalkerleri yeraltısuyu ihtiva
edebileceğinden, kazılar esnasında yeraltısuyu ile karĢılaĢılabilir. Yapı yerlerinde
yapılacak bu kazılarda %40 oranında kaya, %50 oranında küskülük kazısı, %10 oranında
toprak kazısı beklenmektedir. Yamaç molozu içerisinde yapılacak kazılarda 1 yatay /1
düĢey; kireçtaĢları içerisindeki kazılarda 1 yatay / 3 düĢey veya 1 yatay / 4 Ģev
uygulaması genelde uygundur. Yapı yerinde yapılabilirliği etkileyecek sorun yoktur.
Kesin Proje Aşamasında Yapılacak Jeolojik - Jeoteknik Çalışmalar
Proje inĢaat aĢaması öncesi kesin proje aĢamasında tüm sanat yapı yerlerinde
gerekli jeolojik-jeoteknik etütler yapılarak, hazırlanacak olan jeolojik-jeoteknik etüt
raporunun sonuçlar ve öneriler bölümleri ile bu bölümde belirtilen jeolojik riskler için
alınması gerekli inĢaat önlemlerine uyulacaktır.
Kesin proje aĢamasında tüm sanat yapı yerlerinde yeterli sayı ve derinlikte temel
araĢtırma (jeolojik-jeoteknik etüt) sondajları ile yerinde arazi ve laboratuar deneyleri
yapılacak olup bu çalıĢmalar Ģöyle özetlenebilir:
Regülatör yerinde 4 adet 30-40 m derinliklerinde, santral yerinde 2 adet 20-25 m
derinliklerinde, memba ve mansap batardosunda 1 er adet 20 m derinliğinde ve dolusavak
giriĢ-çıkıĢında ise 2 adet 10 m derinliğinde sondajlar açılacaktır. Açılan bu sondajlardan
BST (Basınçlı Su Testi) Deneyi, sızma ve presiyometre deneyleri 2 m kademe
aralıklarında yapılacaktır.
Regülatör yerinde geçirimli olan ve taĢıma gücü düĢük olan alüvyon ve ana kayanın
ayrıĢmıĢ kısımları tamamen kaldırılarak regülatör anakaya üzerinde oturtulacaktır.
Regülatör yerlerinde anakayanın geçirimlilik durumu sondajlar esnasında yapılacak olan
BST (Basınçlı Su testi) ile belirlenecek ve uygun zemin iyileĢtirme yöntemleri (enjeksiyon
vb.) ile geçirimsizlik sağlanacaktır. Açılacak sondajlar sonucunda belirlenecek alüvyon
kalınlığına göre temel altında kalan alüvyon kaldırılacak ya da alüvyon taĢıma gücü ve
geçirimsizlik yönünden jet grouting uygulaması da ayrı bir çözüm olarak düĢünülerek ıslah
edilecektir. Ayrıca sondajlar esnasında yapılacak olan yerinde arazi ve laboratuar
deneyleri ile temel (anakaya) kayanın tüm jeoteknik özellikleri (taĢıma gücü, oturma,
sıvılaĢma, kayaçların ayrıĢma derecesi ve kalınlığı vb.) belirlenecektir. Regülatör yerinde
yapılacak kazılardan önce yapılacak yamaç stabilite analizleri ile regülatör çevresindeki
jeolojik birimlerin kazı klasları ve güvenli Ģev oranları belirlenecek, bölgede olmuĢ ve
olması muhtemel eski, potansiyel ve olası heyelan (toprak, kaya düĢmesi) durumu
değerlendirilerek gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
37
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Ayrıca kesin proje aĢamasında santral yerindeki temel kaya üzerindeki yamaç
molozu kalınlığı önemsiz olup, santral taĢıma gücü açısından son derece güvenilir olan
kayalar üzerine oturacaktır. Santral yerlerinde açılacak olan temel araĢtırma (jeolojikjeoteknik etüt) sondajlarıyla yerinde arazi ve laboratuvar deneyleri yapılarak, santral
yerindeki sıyırma kazısı derinliği ile temel kayanın jeolojik-jeoteknik özellikleri
belirlenecektir.
Santral binası gibi sanat yapı yerlerindeki gevĢek ve dayanımsız olan yamaç molozu
ve toprak örtüsü gibi malzemelerin her zaman heyelan riski taĢıdığı göz önüne alınarak bu
alanlarda olası heyelan geometrisini ortaya koymak amacıyla gerekli olması durumunda
jeoteknik sondajlar yapılarak yamaç molozu ve toprak örtüsü kalınlığı belirlenerek,
yapılacak Ģev stabilite analizleri ile jeolojik birimlerin ayrıntılı kaya ve zemin
sınıflandırmaları yapılarak kazı klası ve güvenli Ģev oranları belirlenerek bölgede olmuĢ ve
olması muhtemel eski, potansiyel ve olası heyelan (toprak, kaya düĢmesi) durumu
değerlendirilerek gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
Doğal Afet Durumu
Heyelan
Heyelanlar genelde uygun morfoloji ve litolojik Ģartlar bir araya geldiğinde oluĢmakta
olup özellikle dik yamaç ve yükseltileri oluĢturan volkanik kökenli kayaçların atmosferik
Ģartlarda fiziksel ve kimyasal bozunmaları sonucu oluĢur. Kayaçların üzerinde oluĢan
ayrıĢma zonları yüksek eğim ve yağmur suyunun etkisiyle kolayca kaya düĢmelerine ve
toprak kaymalarına sebep vermektedir.
Proje alanında yapılan gözlemsel jeolojik etütlerde mevcut durumda sanat yapı
yerlerinde ve çevresinde herhangi bir duraylılık ve yamaç stabilite problemi
gözlenmemiĢtir. Proje alanı ve çevresinde MTA Genel Müdürlüğü tarafından üretilmiĢ olan
heyelan risk haritası incelendiğinde (ġekil IV.2.2.2.) proje sanat yapı yerlerinin bulunduğu
bölgede herhangi bir kitle hareketi bulunmamakta olup, bölgedeki en yakın duraysız
alanlar rezervuar alanının yaklaĢık olarak 660 m kuzeyinde ve 1,3 km güneyinde bulunan
aktif olmayan kayma yapılarıdır.
38
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje
Alanı
Kaynak: MTA,2007
ġekil IV.2.2.2. Proje Alanı ve Çevresi Küçük Ölçekli Heyelan Risk Haritası
Ancak regülatör yeri, santral binası gibi sanat yapı yerlerindeki gevĢek ve
dayanımsız olan anakayanın ayrıĢma zonu, yamaç molozu ve toprak örtüsü gibi
malzemelerin her zaman heyelan riski taĢıdığı göz önüne alınarak bu alanlarda olası
heyelan geometrisini ortaya koymak amacıyla gerekli olması durumunda jeoteknik
sondajlar yapılarak anakayanın ayrıĢma zonu, yamaç molozu ve toprak örtüsü kalınlığı
belirlenerek, yapılacak Ģev stabilite analizleri ile jeolojik birimlerin ayrıntılı kaya ve zemin
sınıflandırmaları yapılarak kazı klası ve güvenli Ģev oranları belirlenerek bölgede olmuĢ ve
olması muhtemel eski, potansiyel ve olası heyelan (toprak, kaya düĢmesi) durumu
değerlendirilerek gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
39
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Depremsellik
Proje alanı, Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı‟ nın “Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası”
na göre 2. Derece deprem bölgesi içerisinde yer almaktadır. Malatya Ġli‟ne ait depremsellik
haritası ġekil IV.2.2.3.‟de verilmiĢtir.
Proje
Alanı
Kaynak: deprem.gov.tr
ġekil IV.2.2.3. Malatya Ġli Depremsellik Haritası
Ülkemizin en önemli 2 fay sisteminden biri olan Doğu Anadolu Fay Zonu (DAF),
Doğu Anadolu'daki Karlıova‟dan baĢlayan ve 580 km uzunluğu boyunca Antakya'ya doğru
uzanan 4-25 km geniĢlikte olan bir deformasyon kuĢağıdır. Bu kuĢak, son 2 milyon yıldır
hareket etmekte olup, bu güne kadar 15 km'lik yanal öteleme yapmıĢtır. Kayma hızı yılda
yaklaĢık 8 mm olup, Karlıova-Bingöl, Palu-Hazar, Hazar-Sincik, Çelikhan-GölbaĢı,
GölbaĢı-Türkoğlu, Türkoğlu-Antakya bu zonun üzerinde oluĢabilecek bir depremde
kırılması beklenen olası bölümlerdir.
Tarihsel kayıtlara göre DAF boyunca yukarıda belirtilen bölümlerde 6.7 ile 7.8
büyüklüğü arasında değiĢen bir çok deprem geliĢmiĢ ve ağır hasarlara neden olmuĢtur.
Ancak, son 100 yıldır büyük yıkıcı depremler oluĢmamıĢtır. Dolayısıyla bu fay zonu
gelecekte yıkıcı depremlerin riski altındadır.
Bu fay üzerinde yer alan Malatya ve yakın çevresi (MaraĢ, Elazığ), Hazar-Sincik,
Çelikhan-GölbaĢı ve Sürgü Faylarının özellikleri gereği üretebileceği 7 ve üzerindeki
büyüklüklerde depremlerin riski altındadır.
Proje kapsamındaki tüm inĢaat çalıĢmaları; Mülga Bayındırlık Ġskan Bakanlığı‟nın
06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Deprem
Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik” ve bu Yönetmelikte değiĢiklik
yapılmasına dair 03.05.2007 tarih ve 26511 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılacaktır.
40
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tektonik
Proje alanı ve çevresi, Türkiye‟nin ayırtlanmıĢ orojenik kuĢaklarından Toros orojenik
kuĢağı ile kenar kıvrımları kuĢağını kapsamaktadır. Toros orojenik kuĢağı birimleri, kenar
kıvrımları kuĢağının birimleri üstüne sürüklenmiĢ bulunmaktadır. Güney Anadolu‟nun
tektonik yapısı Güneydeki Arap Levhasının kuzeye ilerlemesi ve Avrupa-Asya levhası ile
karĢılaĢmasıyla oluĢmuĢtur. Bölgede farklı jeolojik evrelerde farklı yapısal hareketler
geçirmiĢ, kıvrım, kırık, sürüklenim, bindirme ve değiĢik türden faylar oluĢmuĢtur.
Metamorfik Ģistlerde genel gidiĢ KB-GB'dur. ġistler üzerine Permokarbonifer
kireçtaĢları açılı bir diskordansla oturur. Bu diskordans Hersinyen Orojenezi'nin Bretan
fazı ile ilgilidir. Permokarbonifer üzerine bölgenin kuzey yarısında Üst Kretase Birimleri
diskordan olarak oturur. Üst Kretase ile Paleosen konkordan bir kontak, Paleosen
Lütesiyen arası ise az açılı bir diskordansla temsil edilirler. Bölgede metamofitlerin üzerine
Eosen yaĢlı kırıntılı kayalar açılı uyumsuzlukla gelmektedir. Ayrıca Eosen yaĢlı kırıntılı
kayaların altında ve metamorfitlerin üzerinde yer alan Üst Kretase-Paleosen yaĢlı bir
karbonatın varlığı bilinmektedir. Bu karbonatın da metamorfizmaya uğramadığı ve
metamorfitlerin üzerine açılı uyumsuzlukla geldiği gözetilirse, metamorfitleri etkileyen
bölgesel metamorfizmanın, dolayısıyla metamorfik birimin en azından MaastrihtiyenPaleosen öncesi bir yaĢta olduğu düĢünülebilir.
Bölgede Alpin hareketleri belirgindir. Komprehansif seriye ait kalkerler, önce Alt ve
Üst Kretase esnasında Austrik fazının etkisine uğramıĢlar ve eksenleri doğu-batı
istikametinde kıvrımlar meydana getirmiĢlerdir. Daha sonra Üst Kretase sonunda ve
muhtemelen Senonien ile Paleosen arasındaki Laramien faz hareketleri ile bugünkü, çok
kıvrımlı ve kırıklı yapılarını kazanmıĢlardır. Bu faz esnasında, kıvrımları az çok kuzeygüney doğrultusunda kesen bir takım faylar teĢekkül etmiĢtir. Laramienin inisiyal
magmatizma safhasında, yeĢil taĢlar, meydana gelen kırık ve çatlaklardan, kalkerin içine
sokulmuĢtur. Bu arada kıvrılma hareketi merkezden çevreye doğru geniĢlemiĢ, merkezi
dağ kitlesinin kenarlarındaki çukurlara birikmiĢ olan Üst Kretase fliĢ tortulları da yapısal
hareketlerle kıvrılarak orojeneze iĢtirak etmiĢlerdir.
Laramien orojenezi sonunda faaliyete geçen epirojenik hareketlerle meydana gelen
çukurlukları Eosen‟in sığ deniz transgresyonu doldurmuĢtur. Eosen tortulları yatay veya
yataya yakın eğimlidir. Dolayısıyla bölgede Pireneen fazı çevre sahalara nazaran çok
sakin geçmiĢtir. Eosen sonundaki epirojenik hareketlerle karasal ve denizel çökeller
nöbetleĢmiĢlerdir.
Helvetien fazının devamı olan epirojenik hareketlerle, durulan çökeller aĢınmıĢlar,
bu yüzden inceleme alanında net bir Oligosene rastlanmamıĢtır. Böylece, Üst Eosen ile
Üst Oligosen arasında bu yabancı konkordans meydana gelmiĢtir. Üst Oligosen - Alt
Miosen çökelleri arasında bir uyumsuzluk bulunmadığından, Savik fazının da bölgede
etkisel olmadığı görülür. Burdigalien çökelleri de yatay durumlarını koruduklarından, eski
Steirik fazının da tesirsiz geçtiği anlaĢılmaktadır. Burdigalienden genç çökeller saha
dahilinde bulunmadığından, diğer genç Alpin fazlarının etkileri Ģüphelidir. Dolayısıyla
bölgenin görünür orojenezinin Alpin hareketleri ile meydana geldiği söylenebilir.
Proje alanı ve çevresine ait diri fay haritası ġekil IV.2.2.4.‟de verilmiĢtir.
41
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje
Alanı
Kaynak: MTA,1992
ġekil IV.2.2.4. Proje Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası
Sürüklenim ve Bindirmeler
Sürüklenim ve bindirmeler bölgenin yapı iskeletini oluĢturur. Bölgedeki en üst
sürüklenim dilimi Malatya metamorfitleridir. Bölgenin kuzeydoğusunda Baskil mağmatitleri
Kömürhan metaofiyolitlerine, Kömürhan metaofiyolitleri de Maden karmaĢığına bindirir.
Güneyde Doğu Anadolu fayı zonuna yakın yerlerde de Pütürge metamorfitlerinin
Maden karmaĢığına bindirdiği gözlenirken, Malatya metamorfitlerinin de Pütürge
metamorfitlerine bindirdiği gözlenmektedir.
42
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Malatya metamorfitlerinin, Maden karmaĢığı üstünde tektonik olarak bulunuĢu bir
hat boyunca olmayıp bir sürüklenim yüzeyi boyuncadır. Dolayısıyla inceleme alanının
güneybatısında Maden karmaĢığı ve yer yer de Kömürhan metaofiyolitleri tektonik
pencereler Ģeklinde gözlenmektedir.
Faylar
Bölgede bindirmeler ve sürüklenimlerin yanında doğrultu atımlı, ters ve oblik fayları
görmek mümkündür. Bu fayların oluĢumunda en büyük etken kuzey-güney yönlü
itilmelerdir. Malatya metamorfitlerinin bölgeye yerleĢimini sağlayan ilk sürüklenim düzlemi
ile ilerlerken veya ilerlemesini tamamlarken geri planda ters faylar, yırtılma fayları ve
makaslanmalar meydana gelmiĢtir.
Doğu Anadolu Fayı (DAF): Bölgenin güneyini yaklaĢık doğu-batı yönünde kesen bu
fay proje alanının yaklaĢık olarak 72 km güneydoğusundan geçmektedir. Sol yanal atımlı
bir fay olup, düĢey atımda gözlenmektedir. Batıda Sürgü yönünden, doğuya doğru
Çelikhan ve ġifrin‟den geçer. Doğu Anadolu Fayı bir hat boyunca olmayıp birbirine az çok
paralel faylardan oluĢmuĢ bir zon Ģeklindedir.
Malatya Fayı: SıkıĢma tektoniğine bağlı olarak oluĢmuĢ Malatya batısında
DoğanĢehir- Akçadağ-Arguvan-Arapkir doğrultusunda yer almaktadır. Bu fay proje
alanının yaklaĢık olarak 7,70 km güneydoğusundan geçmektedir.
Bahsedilen bu faylardan DAF ve Malatya Fayı aktif faylar olup, deprem
oluĢturabilecek faylardır. Ayrıca Malatya yerleĢim alanının hemen güneyinde Beydağları
yükseltilerinin baĢladığı yerde ġehirgösteren-Tecde doğrultusunda düĢey konumlu gömülü
bir fay yer almaktadır. Bu gömülü fayın özellikleri tam olarak bilinmemektedir.
IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü
keson, derin, artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal
bakteriyolojik özellikleri; yer altı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı),
Proje alanında yüzeyleyen kayaçlar sedimanter kökenlidir. Proje alanında, sanat
yapı yerlerinin tamamı bölgede yükselimleri meydana getiren Üst Jura-Alt Kretase yaĢlı
Horasançal Formasyonu üzerinde yer almaktadır. KireçtaĢı ve yer yer de dolomitik
kireçtaĢlarından oluĢan bu birim bölgede geçirimlilik özelliği göstermekteyken yeraltısuyu
verimlilik derecesi zayıftır. Formasyonu oluĢturan kalkerler, kırık ve çatlak sistemleri ile
beslenmekte olup derinlerde yeraltısuyu bulundurabilir.
Proje alanı çevresinde çakıltaĢı, kumtaĢı, killi kireçtaĢı, marn birimlerinin oluĢturduğu
Eosen yaĢlı Tohma Formasyonu‟nun geçirimliliği ise içeriğine göre geçirimli, az geçirimli
veya geçirimsiz olabilmektedir. Formasyonda bulunan karasal kırıntılılardan oluĢan kısım
geçirimli sayılırken kiltaĢı ve marn seviyeleri geçirimsizdir.
Horasançal Formasyonu ile Tohma Formasyonu kontaklarında karstik su çıkıĢları
izlenir. Kontaklardan ve süreksizliklerden gelen sızıntı sular dıĢında kaynak olarak
nitelendirilebilecek yeraltı suyu çıkıĢı yoktur.
Malatya Ġl sınırları içerisinde sadece Hekimhan Ġlçesi‟nde Hamampınarı Jeotermal
Alanı bulunmaktadır. Proje alanının yer aldığı Yazıhan Ġlçesi‟nde ise jeotermal saha
bulunmamaktadır.
43
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.4. Hidrolojik özellikler (yüzeysel su kaynaklarından deniz, göl, dalyan
akarsu ve diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik
özellikleri, bu kapsamda akarsuların debisi ve mevsimlik değiĢimleri, taĢkınlar, su
toplama havzası oligotrofik, mezotrofik, ötrofik, distrofik olarak sınıflandırılması,
sedimantasyon, drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı ekosistemleri), içme suyu ve
kullanma suyu amaçlı kullanım durumları,
Sadıklı Regülatörü ve HES, Türkiye genelinde ayrılmıĢ olan havzalardan Fırat
Havzası içinde yer almaktadır. Proje alanı ve çevresindeki en önemli yüzeysuyu, proje
alanının da üzerinde yer aldığı Tohma Çayı‟dır. Proje alanı yakın çevresinde göl ve gölet
bulunmazken en yakın baraj, 8 km güneydoğusunda bulunan Medik Barajı‟dır.
Ayrıca proje alanı için hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları Raporu‟nda (Bknz. Ek13) belirtildiği gibi yapılan çalıĢmalar sonucu proje alanında değirmen bulunmadığından
değirmen için su hakkı, içme suyu amaçlı kullanım bulunmadığından içme suyu amaçlı su
hakkı ve endüstriyel su kullanımı bulunmadığından endüstriyel su hakkı bulunmamaktadır.
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi etek tipi santral olduğundan proje alanında bitki su
ihtiyacı hesaplamayı gerektiren tarım alanı olmaması nedeni ile de tarımsal amaçlı su
kullanım bulunmamaktadır.
Tohma Çayı: Malatya'nın en büyük çayı olan Tohma Çayı‟nın uzunluğu 52,5 km‟dir.
Yaz ve kıĢ ayları boyunca suyu boldur. En uzun kolu Uzunyayla'dan doğan Yukarı
Tohma'dır. Diğer bir kolu Tahtalı Dağları'ndan doğan Hacılar Tohması‟dır. Bu iki büyük kol
Akçatoprak Düzü'nde birleĢirler. Ovayı doğu ve batı yönünden geçen Tohma'ya, kuzeyden
Halavun Çayı ile Ebreme Çayı; güneyden Dipsiz Çay, Sultansuyu, Beyler Deresi, Horata
Çayı ve Orduzu Çayı karıĢmaktadır.
Proje alanının üzerinde bulunduğu Tohma çayı, etrafını çevreleyen dağlardaki
eriyen kar suları ve yeraltısuyu boĢalımlarıyla beslenmektedir.
Medik Barajı: Medik Barajı, Malatya‟nın Yazıhan Ġlçesinde, Tohma Çayı üzerinde
sulama amaçlı inĢa edilmiĢtir. Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟nden alınan verilerle
hazırlanan Tablo IV.2.4.1.‟de barajla ilgili detaylı bilgiler verilmiĢtir.
Tablo IV.2.4.1. Medik Barajı Hakkında Detaylı Bilgi
Adı
Medik Barajı
Yeri
Malatya
Akarsu
Tohma
Amaç
Sulama
İnşaatın Başlama-Bitiş Yılı
1966-1975
Gövde Dolgu Tipi
Toprak / Kaya
Gövde Hacmi
811 dam
Yükseklik (Talvegden)
43 m
Normal Su Kotunda Göl Hacmi
22 hm
Normal Su Kotunda Göl Alanı
2 km
3
3
2
Güç
-
MW
Yıllık Üretim
-
GWh
Kaynak: http://www2.dsi.gov.tr/baraj/detay
44
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje
Alanı
Kaynak: DSĠ, 2006
ġekil IV.2.4.1. Proje Alanı ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan ve Mevcut Sulama Tesisleri
IV.2.5. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı (içme,
kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri üretiminde
ürün çeĢidi ve üretim miktarları) Su kalitesi ölçüm sonuçları,
Proje alanı çevresinde yer alan mevcut su kullanım durumu, planlanan ve mevcut
sulama tesisleri Bölüm IV.2.4‟te yer alan ġekil IV.2.7.1. ‟de verilmiĢtir.
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi‟nde yapımı
planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES projesi mevcut durum tespit çalıĢmaları kapsamında
Tohma Çayı üzerinden su örnekleri alınmıĢtır.
45
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Alınan örneklerin Çınar Çevre Ölçüm ve Analiz Laboratuvarı ile Çevre Endüstriyel
Analiz Laboratuvarı‟nda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) Tablo-1‟e göre (tüm
parametreler, radyoaktivite değerleri hariç) analizleri yapılmıĢtır. Su Analiz raporları
eklerde verilmektedir (Bkz. Ek 15).
IV.2.6. Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu, yağıĢ-akıĢ iliĢkisi,
ekolojik potansiyeli, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait
aylık ortalama değerleri (m3/sn), akım gözlem istasyonları ve baraj yerini temsil
eden uzun yıllara ait akım değerlerinin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği
kurum) onayı alınarak sunulması,
Sadıklı Regülatörü ve HES, Türkiye genelinde ayrılmıĢ olan havzalardan Fırat
Havzası içinde yer almaktadır. Proje alanı ve çevresindeki en önemli yüzeysuyu, proje
alanının da üzerinde yer aldığı Tohma Çayı‟dır. Proje alanı yakın çevresinde göl ve gölet
bulunmazken en yakın baraj, 8 km güneydoğusunda bulunan Medik Barajı‟dır.
Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu ile ilgili bilgiler Bölüm IV.2.4‟de
verilmiĢtir. Regülatör yerine ait onaylı uzun yıllar aylık ortalama debi değerleri Ek-1.7‟de
verilmiĢtir.
IV.2.7. Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanım
kabiliyeti, sınıflaması, taĢıma kapasitesi,yamaç stabilizesi, kayganlık, erozyon,
toprak iĢleri için kullanımı, doğal bitki örtüsü olarak kullanılan mera, çayır vb.),
Yörede en yaĢlı formasyon, metamorfize olmuĢ Jura- Kretase kalkerleridir. Bu
seriüzerine alacalı Üst Kretase fliĢi gelmektedir. Oligosen taban konglomerası, JuraKretase kalkerleri üzerine diskordan olarak oturmakta ve karasal fasiyestedir. Pliyosen
formasyonları, Oligosen ve Jura- Kretase kalkerleri üzerine diskordans olup, konglomera
ve kumtaĢlarından ibarettir.
Malatya il alanı Alp Orojenezi esnasında ĢekillenmiĢtir. Daha sonra III. Zamanın
sonları ile IV. zamanın baĢlarında ortaya çıkan tetonik hareketler sonucu oluĢan
kırılmalarla bazı kesimleri yükselmiĢ, bazı kesimleri de çökmüĢtür. Ġl alanında çok Ģiddetli
bir aĢınma olmuĢ, çöküntü alanları alüvyonel malzemeler tarafından doldurulmuĢtur.
BaĢta Malatya Ovası olmak üzere ilin diğer ovaları bu geliĢmeler sonucu ortaya
çıkmıĢtır. IV. zamanın baĢlarında volkanik hareketler yoğunlaĢmıĢ, yüzeye çıkan lavlar
çevreye yayılarak çukur yerleri doldurmuĢ ve yüksek plato düzlükleri oluĢturmuĢtur.
IV.2.7.1. Toprağın Fiziksel, Kimyasal ve Biyolojik Özellikleri
Sadıklı HES projesinin sınırları içerisinde yer aldığı Malatya ili toprakları altı grupta
toplanmaktadır. Bunlar kahverengi orman toprakları, kireçsiz kahverengi orman toprakları,
kahverengi topraklar, kırmızımsı kahverengi topraklar, alüviyal ve kolüvyal topraklardır.
Ġlde yer alan bu toprak gruplarının yüzölçümleri Tablo IV.2.7.1‟de, dağılımları ise ġekil
IV.2.7.1‟de sunulmuĢtur.
Tablo IV.2.7.1. Malatya Ġlinde Yer Alan Büyük Toprak Gruplarının Yüzölçümleri
TOPRAK GRUPLARI
YÜZÖLÇÜMÜ (ha)
Kahverengi Orman Toprakları
59.961
Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları
128.370
Kahverengi Topraklar
513.170
Alüvyal Topraklar
20.236
46
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
TOPRAK GRUPLARI
YÜZÖLÇÜMÜ (ha)
Kolüvyal Topraklar
31.201
KırmızımsıKahverengi Topraklar
71.159
ġekil IV.2.7.1. Malatya Ġlinde Yer Alan Büyük Toprak Gruplarının Dağılımı
Alüvyal Topraklar:
Bu topraklar, akarsular tarafından taĢınıp depolanan materyaller üzerinde oluĢan (A)
C profilli genç topraklardır. Mineral bileĢimleri akarsu havzasının litolojik bileĢimi ile jeolojik
periyotlarda yer alan toprak geliĢimi sırasındaki erozyon ve birikme devirlerine bağlı olup
heterojendir. Profillerinde horizonlaĢma ya hiç yok ya da çok az belirgindir. Bu-na karĢılık
değiĢik özellikte katlar görülür, çoğu yukarı arazilerden yıkanan kireççe zengindir.
Kolüvyal Topraklar:
Genellikle dik eğimlerin eteklerinde ve vadi ağızlarında yer alırlar. Yer çekimi, toprak
kayması, yüze yakıĢı ve yan derelerle taĢınarak biriken materyaller üzerinde oluĢmuĢ (A)
C profilli genç topraklardır. Ayrıca, özellikleri bakımından daha çok çevredeki yukarı arazi
topraklarına benzerlerse de ana materyalde derecelenme ya hiç yok ya da yetersizdir.
Profilde, yağıĢın veya yüzey akıĢının yoğunluğuna ve eğim derecesine göre değiĢik parça
büyüklüğünü içeren katlar görülür. Bu katlar alüvyal topraklarda olduğu gibi birbirine
paralel durumda olmayıp düzensizdir. Dik eğimliler ve vadi ağızlarında bulunanlar
çoğunlukla az topraklı olup kaba taĢ ve molozları içerirler. Yüzey akıĢ hızının azaldığı
oranda parçaların çapları küçülür. Eğimin çok azaldığı yerlerde, parçacıklardaki küçülme
alüvyum parçaları düzeyine geldiğinden, bu gibi yerlerde Kolüvyal topraklar, geçiĢli olarak
Alüvyal topraklara karıĢır.
Kahverengi Orman Toprakları:
Kahverengi Orman Toprakları kireççe zengin ana madde üzerinde oluĢur. Profilleri A
(B) C Ģeklinde olup horizonlar birbirine tedricen geçiĢ yapar. A horizonu çok geliĢmiĢ
olduğundan iyice belirgindir, koyu kahverengi ve dağılgandır. Gözenekli veya granüler bir
yapıya sahiptir. Reaksiyonu genellikle kalevi bazen de nötrdür. B horizonunun rengi acık
kahverengi ile kırmızı arasında değiĢir. Reaksiyonu A horizonundaki gibidir. Yapı granüler
veya yuvarlak köĢeli bloktur. Çok az miktarda kil birikmesi olabilir. Horizonun aĢağı
kısımlarında CaCO bulunur.
47
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Bu topraklar Akçadağ Ġlçesi ile Levent arasında, Hekimhan‟ın güneydoğusunda,
Levent‟in kuzey ve güney doğusunda, Pütürge‟nin güney ve güney batısında ayrıca
DoğanĢehir‟in güneybatısında görülmektedir. Eğimleri genellikle çok diktir buna bağlı
olarak derinlikleri sığ ve çok sığdır. YaklaĢık olarak %66‟sı taĢlı, %6‟sı kayalıdır. Ġl
genelindeki taĢlı arazilerin % 7‟si, kayalı arazilerin de % 7‟si bu toprak grubundadır.
Kırmızımsı Kahverengi Topraklar:
Solumun rengi hariç, hemen hemen diğer bütün özellikleri Kahverengi toprakların
aynı veya benzeridir. Ana maddesi değiĢiktir.
A horizonu tipik olarak kırmızımsı kahverengi veya kırmızıdır ve yumuĢak
kıvamdadır. B horizonu kırmızı veya kırmızımsı kahverengi, daha ağır bünyeli ve oldukça
sıkıdır. B horizonunun altında kalsiyum karbonat birikme horizonu bulunur. Beyazımsı
renkli olan bu horizon yumuĢak veya çimentolaĢmıĢ olabilir.
Bu topraklar Akçadağ'ın kuzey, batı ve kuzeybatısında, DoğanĢehir ve Hekimhan
çevresinde, YeĢilyurt ve DoğanĢehir arasında bulunmaktadır. Eğimleri dik, çok dik ve orta,
derinlikleri ise 819, çok sığ ve orta derindir. YaklaĢık olarak % 60'1 taĢlı, % 8'i kayalıdır ve
Ġl genelindeki taĢlı toprakların % 23'ü, kayalıların ise % 35'i bu toprak grubundadır.
Kahverengi Topraklar:
ÇeĢitli ara maddelerden oluĢan ABC profilli topraklardır. OluĢumlarında, kalsifikasyon rol oynar. Bu iĢlem sonucu profillerinde çok miktarda kalsiyum bulunur. Erozyona
uğrayanlarında A ve C horizonları görülür. Doğal drenajları iyidir.
A1 horizonu kahverengi veya grimsi kahverengi, 10-15 cm kalınlığında ve granüler
yapıdadır. Organik madde içeriği ortadır. Reaksiyonu nötr veya kalevidir.
B horizonu açık kahverengiden koyu kahverengiye değiĢir ve kaba yuvarlak köĢeli
blok yapıdadır. Bu horizon tedrici olarak soluk kahverengi veya grimsi, çok kireçli ana
maddeye geçiĢ yapar.
Proje alanında büyük toprak gruplarından (B) kahverengi topraklar bulunmaktadır.
IV.2.7.2. Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıflandırılması
Malatya ili toplam 1231,3 ha yüzölçümüne sahip olup, 425.450 ha tarım arazisi,
580.423 ha çayır-mera arazisi, 149.128 ha orman ve fundalık arazisi, 729.551 ha tarım
dıĢı arazi ve 18.022 ha su yüzeylerinden oluĢmaktadır. Malatya ili Ģimdiki arazi kullanma
Ģekillerinin kabiliyet sınıflarına göre dağılımı Tablo IV.2.7.2‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.7.2. Malatya Ġli ġimdiki Arazi Kullanma ġekillerinin Kabiliyet Sınıflarına Göre Dağılımı
ARAARAZĠNĠN KARAKTERĠ
TARIM ALANI
MĠKTARI (HA)
SULANAN ARAZĠ
173.389
SULANABĠLĠR ARAZĠ
218.557
SUSUZ ARAZĠ
33.504
ÇAYIR- MERALAR
580.423
ORMAN VE FUNDALIKLAR
149.128
TAġLIK- KAYALIKLAR
58.910
TARIM DIġI ALAN
KÜLTÜR DIġI ALAN
48
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ARAARAZĠNĠN KARAKTERĠ
MĠKTARI (HA)
SU SATIHLARI
18.022
YERLEġĠM ALANLARI
9.267
TOPLAM ALAN (ha)
1.241.200
Kaynak: Malatya Ġli Arazi Varlığı, KHGM, 1990
Akçadağ ilçesindeki toplam 114.192 hektar arazinin 34.683 hektarlık kısmında kuru
tarım yapılmaktadır. Kuru tarım yapılan alanın % 33,1'inde eğim düz veya hafif, % 66,9
'unda ise orta veya diktir. Toprakların % 46,2'si derin veya orta derin, % 47,6'51 sığ ve %
6,0'51 da çok sığdır. Akçadağ ilçesinde 10527 hektar arazide sulu tarım yapılmakta olup,
bunu I.,II. ve III. sınıf araziler teĢkil etmektedir. Bu toprakların % 64,3'ü derindir. % 70'e
yakın kısmı düz, kalan kısım ise hafif ve orta eğimlidir. Toprakların % 32,1'inde orta
derecede erozyon vardır. Bahçe olarak kullanılan 11 361 hektar arazinin % 53,9'u orta ve
dik eğime sahiptir. % 85 ‟i derin ve orta derindir. % 60'a yakın kısmında orta derecede, %
6,3'de ise Ģiddetli erozyon hüküm sürmektedir. 48.423 hektar çayır - mera arazisinin %
96,3'Iük kısmı dik eğimli olup, % 86'sını VII. sınıf araziler oluĢturmaktadır. Tamamı dik,
çok dik ve sarp eğimli olan funda alanı 7.850 hektar olup Ģiddetli ve çok Ģiddetli erozyonun
etkisi altındadır. Su yüzeylerinin oranı % 0,6 ve yerleĢim alanlarınınki %1,1‟inden
oluĢmaktadır. Ġlçede, Ģimdiki arazi kullanma Ģekillerinin kabiliyet sınıflarına göre dağılımı
Tablo IV.2.7.3‟te verilmiĢtir.
Tablo IV.2.7.3. Akçadağ Ġlçesi ġimdiki Arazi Kullanma ġekillerinin Kabiliyet Sınıflarına Göre Dağılımı
KULLANMA
ġEKLĠ
Tarım Arazileri
Kuru Tarım
(Nadaslı)
Kuru
Tarım
(Nadassız)
Sulu Tarım
Bağ (Sulu)
ARAZĠ KULLANMA KABĠLĠYET SINIFLARI (HEKTAR)
I
II
III
IV
TOPLAM V
18.545 3.967 10.728 9.750
42.990
VI
12.268
VII
1.313
Toplam
13.581
VIII
TOPLAM
56.571
8.196
671
6.611
3.738
Bahçe (Kuru)
Çayır-Mera
6.554
6.395
21.816
-
11.554
1.313
12.867
-
34.683
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
2.105
1.191
1.811
2.363
3.355
10.527
10.647
-
714
-
714
-
10.527
11.361
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
152
-
-
107
259
-
6.212
41.952
48.164
-
48.423
Çayır Arazisi
152
-
-
152
-
-
-
-
-
-
152
Mera Arazisi
-
-
-
107
107
-
703
7.147
7.850
-
7.850
Orman Arazisi
Fundalık
Arazisi
Tarım
DıĢı
Arazisi
YerleĢim (Yoğ)
YerleĢim
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
703
7.147
7.850
-
7.850
587
62
285
134
1.068
-
148
132
280
-
709
-
-
101
-
101
-
101
-
-
-
101
49
62
184
134
429
-
148
132
280
-
709
Hali Araziler
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Su Yüzeyi
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
19.331
50.544
69.875
6.372
120.564
TOPLAM
19.284 4.029 11.013 9.991
44.317
Kaynak: Malatya Ġli Arazi Varlığı, KHGM, 1990
Sadıklı Regülatörleri ve HES proje alanını gösterir 1/25.000 ölçekli arazi
varlığı haritası Ek-6‟da verilmiĢ olup, proje kapsamında kullanılacak arazinin proje
ünitelerine göre dağılımı Tablo IV.2.7.4.‟te sunulmuĢtur.
49
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.7.4. Proje Kapsamında Kullanılacak Olan Arazinin Dağılımı
ALAN (m2)
PROJE
ÜNĠTE
Sadıklı
HES
Sadıklı
Regülatörü
ve HES
Göl Alanı
ġantiye
KırmaEleme
Tesisi
KFMSS -1
KFMSS -2
KFMSS -3
ġĠMDĠKĠ
ARAZĠ
KULLANIMI
F
BÜYÜK
TOPRAK
GRUBU
B
ARAZĠ
KULLANIM
KABĠLĠYET SINIFI
EROZYON
DERECESĠ
VII
4
TOPRAK
ÖZELLĠKLERĠNĠN
KOMBĠNASYONU
24
TOPLAM
ALAN
(m2)
11.763
11.763
11.763
11.763
11.763
11.763
234.873
234.873
234.873
234.873
234.873
234.873
83.130
83.130
83.130
83.130
83.130
83.130
70.232
79.744
51.725
70.232
79.744
51.725
70.232
79.744
51.725
70.232
79.744
51.725
70.232
79.744
51.725
70.232
79.744
51.725
Proje ünitelerinin kurulacağı alan, arazi kullanım kabiliyeti bakımından (f) fundalık
alan içerisinde bulunmaktadır.
IV.2.7.3. Erozyon
Malatya'da en yaygın sorun su erozyonudur. Bu sorundan çok az etkilenen veya hiç
etkilenmeyen alanlar genellikle Alüvyal topraklardan oluĢan taban araziler ve Kolüvyal
toprakların düze yakın ve hafif eğimli alanların da görülür. Bunlar diğer arazi tipleri ve su
yüzeyleri dıĢındaki (1.182. 124 ha) toprakların % 9,6'sını (113.924 ha) oluĢturmaktadır.
YaklaĢık % 93'ü derin, % 6'sı orta derindir. 48718 hektarı kuru tarım, 41 208 hektarı
sulu tarım altındadır. 20910 hektarında bağ, bahçe tarımı yapılmaktadır.
Orta derecede erozyona uğramıĢ topraklar 279.616 ha. ile % 23,6'Iık bir oran
oluĢtururlar. Orta erozyon çoğunlukla hafif, orta, dik eğimlerde ve orta derin topraklarda
görülmektedir.
Kuru tarım arazilerinin 178.893 hektarı (% 62,0), sulu tarım arazilerinin 29.387
hektarı (% 40,7) ve bağ-bahçe arazilerinin 41.178 hektarı (% 57,2) orta derecede
erozyona uğramıĢ olup genellikle II. - III. ve IV. sınıf arazilerden oluĢmaktadır.
Malatya ili topraklarının 528.414 hektarında (% 44,7) doğal bitki örtüsünün tahrip
edilmesi ve arazilerin kabiliyetlerine uygun olarak kullanılmamalar sonucu su erozyonu
ĢiddetlenmiĢtir. Sığ ve çok sığ topraklı ve genellikle VI. ve VII. sınıf arazi özelliğinde olan
bu alanların 60.762 hektarında kuru tarım yapılmakta, 318.917 hektarı mera, 135.035
hektarı da orman ve funda ile kaplı bulunmaktadır.
Doğal bitki örtüsü aĢırı derecede tahrip olan ve 260.170 hektarlık (% 22,1) alanda
çok Ģiddetli erozyon görülmektedir. Bunun 246.834 hektarı mera, 12512 hektarı orman
funda ve 824 hektarı da diğer kullanımlarda bulunmaktadır.
Erozyon sadece toprak kaybında ibaret değil aynı zamanda açlık ve çölleĢme dahil
bir dizi sosyal ve ekonomik çıkmazlara götürebilen çok tehlikeli bir olaydır. Toprağın
taĢınmasını önleyen bitki örtüsünün insanlar tarafından tahrip edilmesi ile koruyucu
örtüden mahrum kalan toprağın taĢınması ve aĢınması olayıdır. Erozyonun birçok tipi
olmakla beraber en önemlisi su ve rüzgar erozyonudur.
Proje alanı 4. Dereceden erozyon sınıfında bulunmaktadır.
50
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.8. Tarım alanları (tarımsal geliĢim proje alanları, sulu ve kuru tarım
arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları, ürünlerin
ülke tarımındaki yeri ve ekonomik değeri),
IV.2.8.1. Arazi Dağılımı
Sadıklı HES projesinin sınırları içerisinde kurulacağı Akçadağ ilçesi, 1990 yılı
Malatya ili Arazi Varlığı kitabından alınan verilere göre, toplam 1.231.306 ha yüzölçümüne
sahip olup, il arazisi 56.571 ha tarım arazisinden, 48. 423 ha çayır – mera arazisinden,
7.850 ha fundalık araziden, 7.850 ha mera arazisinden oluĢmaktadır. Akçadağ Ġlçesi arazi
dağılımı Bölüm IV.2.7 „de, arazi dağılımının grafiksel gösterimi ise aĢağıda sunulmuĢtur
(Bkz. ġekil 2.8.1).
kuru tarım
sulu tarım
çayır- mera
mera arazisi
fundalık arazi
tarım dışı arazi
3% 1%
çayır arazisi
5%
16%
1%
1%
73%
ġekil IV.2.8.1. Arazi Dağılımı
IV.2.8.2. Tarımsal Üretim
Malatya ilinde tür ve çeĢit bazında oldukça geniĢ bitkisel üretim potansiyeli
mevcuttur. Birçok bitkinin gen kaynağı olan ilde son yıllarda bu potansiyel
değerlendirilerek yüksek verimli tohumluklar ve fidanlar getirilerek çiftçilerimize örnek
bahçeler tesis edilmiĢtir. Kalitenin artırılması ile pazarda aranan çeĢitlerin üretimine
öncelik verilmiĢ, bu arada yerli çeĢitlerin de seleksiyonu için gerekli olan bakım, budama,
aĢılama ve gübreleme gibi kültürel iĢlemler örnek bahçelerde çiftçilere teĢhir edilmiĢtir,
böylece verim ve kaliteyi arttırılmıĢtır.
Malatya ilinde 2011 yılında yumuĢak çekirdekli meyve üretimi 27. 736 ton, taĢ
çekirdekli meyve üretimi 570. 707 ton, sert kabuklu meyve üretimi 3. 676 ton, üzümsü
meyve üretimi 24. 413 ton olmuĢtur. Malatya ilinde 2011 yılı içerisinde üretilen baĢlıca
bitkilerin miktarları Tablo IV.2.8.2.1 „de sunulmuĢtur.
51
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Meyve Üretimi
Meyve üretimini gösteren tablo aĢağıda verilmiĢtir.
Tablo IV.2.8.2.1. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen BaĢlıca Meyveler ve Üretim Miktarları
YUMUġAK
ÇEKĠRDEKLĠ
MEYVELER
Armut
Ayva
Elma
TOPLAM
TAġ ÇEKĠRDEKLĠ
MEYVELER
Erik
Ġğde
Kayısı
Kiraz
Kızılcık
ġeftali (nektarın)
ġeftali ( diğer)
ViĢne
Zerdali
TOPLAM
SERT KABUKLU
MEYVELER
Antep fıstığı
Badem
Ceviz
TOPLAM
ÜZÜMSÜ
MEYVELER
Meyveli Ağaç
Sayısı
Meyvesiz Ağaç
Sayısı
Toplam Ağaç
Sayısı
Üretim
( ton)
Ort. Verim
(Kg/ Ağaç)
178.615
18.930
462.595
15.282
1.170
94.170
193.900
20.100
556.765
4.398
460
22.878
23
23
41
30.840
5.000
6.971.800
87.890
5.795
3.200
51.775
38.420
48.800
3.580
725
565.600
31.980
270
2.045
4.130
2.110
1.700
34.420
5.725
7.537.400
119.870
6.065
5.245
55.905
40.530
50.500
1.260
35
562.295
1.676
69
56
1.508
784
3.024
37
6
75
14
11
11
27
19
60
52.200
39.885
133.325
225.430
750
93.145
62.420
156.315
52.970
133.030
195.745
381.745
383
467
2.826
3.676
7
4
14
Trabzon hurması
7.540
2.415
9.955
102
10
Dut
140.345
3.670
144.015
7.905
55
Nar
Çilek(da)
13.770
598
9.115
0
22.885
598
172
439
6
734
Üzüm(sofralık)(da)
47.650
0
47.650
11.351
238
8.445
0
8.445
1.731
205
4.680
0
4.680
2.713
580
223.028
15.200
238.228
24.413
Üzüm(kurutmalık)
(da)
Üzüm(Ģaraplık)(da)
TOPLAM
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü, 2011
a) Buğdaygiller
Tablo IV.2.8.2.2. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Buğdaygiller
TAHILLAR
EKĠM ALANI(DA)
ÜRETĠM(TON)
VERĠM(KG/DA)
BUĞDAY
789.793
172.409
218
ARPA
329.507
81.194
246
MISIR(DANE)
1.608
554
345
TAHIL TOPLAM
1.120.908
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü, 2011
52
254.157
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
b) Baklagiller
Tablo IV.2.8.2.3. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Baklagiller
BAKLAGĠLLER
EKĠM ALANI(DA)
ÜRETĠM (TON)
VERĠM(KG/DA)
Fasülye
Nohut
6.075
33.019
1.303
3.397
214
103
Mercimek
4.134
461
112
TOPLAM
43.228
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü, 2011
5.161
c) Yem Bitkileri
Tablo IV.2.8.2.4. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Yem Bitkileri
YEM BĠTKĠLERĠ
EKĠM ALANI(DA)
ÜRETĠM(TON)
VERĠM(KG/DA)
MISIR(SLAJ)
8.624
48.429
5.616
YONCA(YEġĠL OT)
21.072
88.723
4.210
KORUNGA(YEġĠL OT)
6.836
7.868
1.151
FĠĞ (YEġĠL OT)
24.208
29.582
1.222
MÜRDÜMÜK(YEġĠL OT)
38.879
37.609
967
TOPLAM
99.619
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü, 2011
212.211
d) Endüstriyel Bitkiler
Tablo IV.2.8.2.5. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde Üretilen Endüstriyel Bitkiler
ENDÜSTRĠ BĠTKĠLERĠ
EKĠM ALANI(DA)
ÜRETĠM(TON)
VERĠM(KG/DA)
Seker pancarı
8.500
42.370
4.985
Tütün
4.647
743
160
Ayçiçeği(çerezlik)
1.400
238
170
TOPLAM
14.547
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü, 2011
43.351
Türkiye’nin Kuru Kayısı Pazarlaması
Kuru kayısı, ülkemizin geleneksel ihraç ürünleri arasında yer almaktadır. Dünya‟nın
en önemli kuru kayısı üreticisi durumunda olan Türkiye aynı zamanda en fazla kuru kayısı
ihracatı yapan ülkesidir. Nitekim 2006 yılı Dünya kuru kayısı ihracatındaki payı %82 „dir.
Türkiye‟nin 1994-2008 yılları arasındaki kuru kayısı ihracatı incelendiğinde, hem
miktar hem de değer olarak, son yıllarda önemli artıĢların olduğu göze çarpmaktadır. 1990
yılında 46 bin ton olan kuru kayısı ihracatı, 2008 yılında yaklaĢık %213 artarak 98 bin
tona, ihracat değeri ise %357 artarak 89 milyon $‟dan 318 milyon $‟a yükselmiĢtir. 2009
yılında ise 97.875 ton kuru kayısı ihracatı karĢılığı olarak 276 milyon $ ihracat getirisi
sağlanmıĢtır.
DıĢ Ticaret MüsteĢarlığından elde edilen verilere göre, Türkiye‟nin kuru kayısı ihraç
ettiği ülke sayısı 1999 yılı itibariyle 78‟dir.
53
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Malatya Ġlinde Kayısı:
Malatya Ġli ekolojik ve toprak özellikleri nedeniyle kayısı yetiĢtiriciliğine son derece
müsaittir. Kayısı üretiminde özellikle Darende, Hekimhan, Akçadağ ve Merkez Ġlçe ön
planda gelmektedir. Kayısı bakımı oldukça kolay ve masrafı az bir meyvedir. Bu ilde
yetiĢtirilen kayısılar tat ve aroma açısından diğer bölgelerde yetiĢtirilen kayısılara göre
üstün kalite özelliği göstermektedir. Özellikle son yıllarda ürünün değer kazanması
nedeniyle Malatya‟lı yetiĢtirici kayısıya daha çok önem vermiĢtir.
Malatya’da YetiĢtirilen Önemli Kayısı ÇeĢitleri
Malatya‟da çeĢit olarak yetiĢtirilen kayısıların % 90‟a yakın kısmı Hacıhaliloğlu, diğer
%10‟unu da Çöloğlu, Çataloğlu, Hasanbey, Soğancı ve KabaaĢı‟dan oluĢmaktadır.
Hacıhaliloğlu
Malatya'nın en önemli kurutmalık kayısı çeĢididir. Malatya'daki kayısı ağacı
varlığının yaklaĢık % 73'ünü oluĢturur. Meyveleri orta irilikte 23-25 gram ağırlıkta, meyve
Ģekli oval simetrik, meyve kabuk ve et rengi sarı kırmızı yanak oluĢturma eğilimindedir.
Meyve az sulu, çok tatlı, aromalı, pH 4,5-4,8; Suda çözünen katı madde miktarı (SÇKM)
% 24-28'dir. Malatyada temmuz ayının 2.haftası olgunlaĢarak hasada hazır hale gelir.
Hasanbey
Malatya'nın, en önemli sofralık kayısı çeĢididir. Ağaç Ģekli yayvan olup kuvvetli
büyür. Meyve kalp Ģeklinde iri 40-55 g ağırlığında meyve eti sert dokulu ve tatlıdır. Meyve
kabuk ve et rengi sarı, Suda çözünen katı madde miktarı (SÇKM) % 18-22 ; pH 4,95,1'dir. Malatya da Haziran sonu Temmuz baĢında olgunlaĢır.
KabaaĢı
Malatya‟da 1970‟li yıllarda yapılan bir selleksiyon çalıĢması sonucunda bulunmuĢ
kurutmalık bir çeĢittir. Malatya da ağaç sayısı bakımından Hacıhaliloğlu çeĢidinden sonra
ikinci sıradadır. Ağaçları orta büyüklükte, dik ve kuvvetli geliĢir. Meyve orta irilikte 30-35
gram ağırlığında, oval Ģekill, kabuk ve et rengi sarıdır. Meyve tatlı olup, pH 3,8-4,6 vesuda
çözünen katı madde miktarı (SÇKM) % 24-26'dır. Malatya‟da Temmuz baĢında olgunlaĢır.
Soğancı
Malatya Zirai AraĢtırma Ġstasyonu tarafından yapılan
sonucu bulunmuĢtur. Ağaçları iri, dik-yayvan Ģekilli olup
Meyveleri 28-32 gr ağırlığında, yuvarlak Ģekilli, meyve kabuk
tatlı, pH 4,5-4,7 ve suda çözünen katı madde miktarı
26'dır.Malatya‟da Temmuz ayının ikinci haftası olgunlaĢır.
bir selleksiyon çalıĢması
orta derecede verimlidir.
ve et rengi sarıdır. Meyve
(SÇKM) miktarı % 23-
Akçadağ Ġlçesine ait yetiĢtirilen 2011 yılı kesin kayısı rekoltesi Tablo IV.2.8.2.6.‟da
verilmiĢtir.
54
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.8.2.6. Malatya Ġlinde 2011 Yılı Ġçerisinde YetiĢtirilen Kayısı Rekoltesi
Ġlçe
Meyve Veren
Ağaç Sayısı(
Adet)
Ağaç BaĢına
Ortalama
Verim(Kg)
Toplam YaĢ
Kayısı
Üretimi(Ton)
YaĢ Olarak
Tüketilen
Kayısı Miktarı
(Ton)
Kurutmalığa
Ayrılan Kayısı
Miktarı(Ton)
Elde Edilen
Kuru Kayısı
Miktarı (Ton)
Akçadağ
1.328.000
80
106.240
6.440
99.800
24.500
Sebze Üretimi
Malatya iline ait 2010 yılı sebze üretimi Tablo IV.2.8.2.7.‟da verilmiĢtir.
Tablo IV.2.8.2.7. Malatya Ġlinde 2010 Yılı Ġçerisinde YetiĢtirilen Sebzeler
MEYVESĠ YENEN
SEBZELER
EKĠM ALANI(DA)
ÜETĠM(TON)
VERĠM(KG/DA)
Domates(sofralık)
8.853
36.640
4.139
Biber(sivri,çarliston)
1.371
1.704
1.243
Biber(dolmalık)
3.992
7.663
1.919
Biber(salçalık)
24
34
1.400
Patlıcan
3.623
9.716
2.682
Hıyar
3.961
14.385
3.632
Acur
20
70
3.500
Kabak(bal)
46
110
2.395
Kabak(sakız)
634
1.718
2.710
karpuz
Kavun
YAPRAĞI YENEN
SEBZELER
3.087
17.245
12.263
17.528
3.973
1.016
EKĠM ALANI(DA)
ÜRETĠM(TON)
VERĠM(KG/DA)
Lahana
163
838
5.140
Marol
528
1.431
2.711
Ispanak
1.382
1.585
1.147
Maydonos
157
116
0
BAKLAGĠL SEBZELERĠ
EKĠM ALANI(DA)
ÜRETĠM(TON)
VERĠM(KG/DA)
630
700
fasülye
900
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü,2010
Proje alanı yakın çevresinde bulunan Kadıibrahim Köyü ve çevresinde genellikle
küçük ve parçalı yapıdaki tarım arazilerinde aile iç tüketimine yönelik olarak tarımsal
faaliyetler yapılmaktadır. Yörede sebze ve meyve, yem bitkileri ve çayır otu üretimi
gerçekleĢtirilmektedir.
Proje kapsamında kullanılacak tarım alanlarının tarım dıĢı amaçla kullanılması için,
19.07.2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 5403
sayılı „‟Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu‟‟ hükümleri gereğince, Malatya Tarım Ġl
Müdürlüğü ve/veya Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı‟ndan gerekli izinler alınacaktır. Ayrıca,
aynı kanunun 12. maddesi ve kanuna ait uygulama yönetmeliğinin 12. maddesi gereğince
ilgili alanlarda Malatya Tarım Ġl Müdürlüğü tarafından yapılacak etüt raporu ve Toprak
Koruma Kurulu‟nun belirleyeceği hususlar doğrultusunda Toprak Koruma Projesi
hazırlatılacak ve gerekli tedbirlerin alınması sağlanacaktır.
Ayrıca proje alanında bulunması muhtemel mera alanları için ise, 4342 sayılı Mera
Kanunu‟nun 14. maddesi gereğince, fiilen yatırıma baĢlanmadan önce, söz konusu mera
alanlarının tahsis amacı değiĢikliği ile ilgili olarak, Malatya Valiliği‟ne (valilik mera
komisyonuna) müracaat edilerek gerekli izinler alınacaktır.
55
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.9. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve
kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları,1/25.000
ölçekli MeĢcere haritası),
Malatya Ġli arazisinin 149.128 hektarı ormanlık ve fundalıklarla kaplıdır. Proje
alanının bulunduğu Akçadağ ilçesinde ise 7.418,5 ha ormanlık alan bulunmaktadır.
Malatya Ġlinde 2011 Yılı içinde orman kadastro çalıĢmaları ile ilgili olarak programa
alınan 12 köy bulunmaktadır. Kadastrosu tamamlanmıĢ orman alanı miktarı 111.7248
Ha‟dır. 2011 yılı içerisinde 2/B ile orman sınırı dıĢına çıkarılan alan 265 Ha‟dır. ġimdiye
kadar 2/B ile orman sınırı dıĢına çıkarılan alan 6036 Ha‟dır. Tescili yapılmıĢ ve tahsise
alınan orman alanı miktarı 2355 Ha, yıl içinde yapılan tapulu kesim miktarı 6 Ha, mevcut
özel orman alanı miktarı ise 13 Ha‟dır. 6831 sayılı Orman Kanunu‟nun 16. 17. ve 18.
maddelerine göre ormanlık sahalardan verilen izin adedi miktarı ve alanları 343 Ha‟dır.
Malatya Orman Müdürlüğü tarafından Sadıklı HES projesi için hazırlanan “ÇED
Ġnceleme ve Değerlendirme Raporu” (Bkz. Ek-1.8) ve proje alanı ve yakın çevresini
gösterir 1/25.000 ölçekli orman mesçere haritasına (Bkz. Ek-7) bakıldığında, proje alanı
içerisindeki mesçere tipleri BMBt-T, OT-T, T olduğu görülmektedir. Buna göre, proje alanı
içerisinde bozuk meĢe baltalığı, kayalık-taĢlık, ağaçsız orman toprakları, ve taĢlık araziler
bulunmakta, kapalılığa göre ise 4 kapalılık oranına sahip fundalık alanlar proje alanı
içerisinde yer almaktadır.
Sadıklı HES projesi kapsamında inĢa edilecek yaklaĢık 2.666 m yol için, Malatya Ġl
Özel Ġdaresi ve ilgili diğer kurum ve kuruluĢlardan gerekli izinler alınacaktır.
Proje kapsamında, orman sayılan alanların kullanımı için 6831 Sayılı Orman
Kanunu‟nun, 5192 sayılı kanunla değiĢik, 17/3 maddesi gereği ''Orman Ġzni'', Elazığ
Orman Bölge Müdürlüğü‟nden alınacaktır.
Proje sahası yakınlarındaki yamaçlarda, Quercus libani, Quercus patreae subsp.
iberica ve Quercus robur subsp. robur (meĢeler), Rosa pulverulenta (Yaban gülü),
Cerasus mahalep, Prunus divaricata gibi ağaçsı ya da çalımsı orman kalıntıları söz
konusudur. Bu türler tarım yapılmayan eğimli alanlarda lokal topluluklar oluĢturabildiği gibi
bazen tek tek de bulunmaktadır. Bu topluluklar alanda düzensiz olarak dağılmaktadırlar.
Sıkı bir yapı teĢkil etmemektedirler. Bundan dolayı alandaki orman vejetasyonu bozuk
orman vejetasyonu olarak adlandırılmaktadır.
ġekil IV.2.9.1. Bozuk Orman Vejetasyonu
56
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.9.2. Bozuk Orman Vejetasyonu-II
ġekil IV.2.9.3. Bozuk Orman Vejetasyonu-III
IV.2.10. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv
Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre
Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera
Kanunu kapsamındaki alanlar, Projenin korunan alanlara uzaklıklarının 1/100.000
ölçekli haritada gösterilmesi)
Malatya ilinde bulunan korunan alanlar ve proje alanına olan kuĢ uçuĢu uzaklıkları
Tablo IV.2.10.1‟de verilmiĢtir. Ayrıca ġekil IV.2.10.1‟de de proje alanı ve Malatya Ġli
korunan alanları gösterilmiĢtir.
Tablo IV.2.10.1. Malatya Ġlinde Bulunan Korunan Alanlar ve Proje Alanına Olan Uzaklıkları
Proje alanına olan
uzaklığı*
37,8 km
Korunan Alan
Turgut Özal Tabiat Parkı
Karakaya Barajı
48,4 km
Muhafaza Ormanı
37,6 km
*uzaklıklar kuĢ uçuĢu uzaklıklarıdır
57
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Malatya ilinde bulunan korunan alanlar kuĢ uçuĢu olarak etkilenme sınırları dıĢında
olduğundan, bu alanlar üzerinde herhangi olumsuz bir etki beklenmemektedir.
ġekil IV.2.10.1. Malatya Ġlinde Bulunan Koruma Alanları ve Proje Alanına Olan Uzaklıkları
Ayrıca ġekil IV.2.10.2‟de Malatya Ġli Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası verilmiĢ
olup, proje alanı da üstünde iĢaretlenmiĢtir. Buna göre proje alanı herhangi bir belirlenmiĢ
bir sahada yer almaktadır. Fakat projenin her aĢamasında 4915 sayılı Kara Avcılığı
Kanunu‟na ve ilgili Yönetmeliklere uyulacaktır.
58
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje Alanı
ġekil IV.2.10.2. Malatya Ġli Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası
Mülga Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu‟nun 21.04.2010 tarih ve 1732 nolu kararı ile Malatya ili, Darende, Akçadağ ve
Yazıhan ilçeleri sınırları içerisinde, sit alanı dıĢında yer alan, Darende ilçesi, Ozan Köyü
FıĢkırık Boğazı Mevkii‟nde baĢlayıp Karakaya Mevkii‟nde biten „‟Ozan Kanyonu‟‟ nun 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 6.maddesi kapsamında özellikler
göstermesi nedeniyle III.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmesine karar verilmiĢtir.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 28.02.2013 tarihinde onaylanan MalatyaElazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında söz
konusu III.derece doğal sit alanı, Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanını tamamen içine
alacak Ģekilde iĢlenmiĢtir.
Konu ile ilgili olarak Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu kararı Ek-1.11‟de
verilmiĢ olup, proje kapsamında süreç Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğü‟nce
yürütülmektedir.
IV.2.11. Ġç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri,
ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme,
beslenme, sığınma ve yaĢama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma
kararları),
Yapılan arazi çalıĢması, literatür çalıĢması ve sözlü görüĢmeler sonucunda Tohma
Çayı üzerinde yapılması planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi alanında yaĢadığı
belirlenen türler ve türlerin bazı biyolojik özellikleri, aĢağıda sunulmuĢtur.
59
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.11.1. Proje Alanında Bulunan Balık Türleri
IUCN
Familya ve Tür Adı
Türkçe Adı
BERN
Red List
CYPRINIDAE
Sazangiller
Capoeta trutta
Karabalık
-
Capoeta umbla
Siraz Balığı
-
-
Alburnoides bipunctatus
Noktalı Ġnci Balığı
LC
Ek III
Squalius cephalus
Tatlısu Kefali
LC
-
Dağ alası
-
-
SALMONIDAE
Salmo trutta macrostigma
FAMĠLYA: CYPRINIDAE
Capoeta trutta (Karabalık)
Vücut yanlardan basık, pullar orta büyüklüktedir. Gözler nispeten büyük olup, burun
basık ve yuvarlaklaĢmıĢtır. Ağız büyük ve ventralde yer alır. Alt dudakta iyi geliĢmiĢ
boynuzsu bir örtü ve bir çift bıyık mevcuttur. Sırt yüzgeç önünde pulsuz bir karina vardır.
Sırt yüzgecin dallanmamıĢ sonuncu kemik ıĢını uzun, kalın ve kuvvetlidir. IĢının arka
kenarında uçları aĢağıya doğru yönelmiĢ testere Ģeklinde diĢcikler vardır. Bu yüzgeçteki
dallanmıĢ ıĢınlar, dallanmamıĢ ıĢınların yarısı uzunluğundadır. Yüzgeç tırtıklı ve kesik
görünür. Vücudun yan çizginin üst tarafında düzensiz dağılmıĢ küçük ve siyah renkli
benekler bulunur. Bu benekler sırt yüzgeci üzerinde de görülebilir. Diğer yüzgeçler
beneksizdir. Üreme mevsiminde vücutta, anal yüzgeç ve baĢ üzerinde iç içe geçmiĢ iki
tane daire halinde kabarcıklar bulunur. Renk, sırttakoyu, karın altında gri-kahverengidir.
Uzunluk: 50cm. Yumurtlama dönemi: Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz aylarıdır.
FAMĠLYA: CYPRINIDAE
Capoeta umbla (Siraz balığı)
Vücut az çok silindirik bir yapıya sahip olup, kısmen yanlardan basılmıĢ ve üzeri
küçük cycloid pullarla örtülüdür. BaĢ sivri, burun küt, ağız büyük, enine yarıklı ve üst
dudak daha geliĢmiĢtir. Ağız köĢelerinde bir çift kısa bıyık yer alır. Renk sırtta koyu esmer,
yanlarda kahverengi-sarı, karın bölgesinde ise çoğu zaman kirli beyaz bir görünümdedir.
BaĢ boyu maksimum vücut yüksekliğine eĢit yapıdadır. Dorsal yüzgecin serbest kenarı
hafifçe içeriye doğru kavisli ve sonuncu basit ıĢını kaidesinden itibaren posterior kenarının
yarısından fazla bir kısmı testere diĢleri Ģeklinde diĢlenmiĢtir. Çenelerinde diĢler yoktur.
Yutak bölgesinde bulunan ve besinlerin öğütülmesine yarayan farinks diĢleri üç sıralı olup
2.3.4 - 4.3.2 Ģeklindedir. Üreme zamanları erkeklerin baĢ ve yüzgeçlerinde üreme
tüberkülleri oluĢur (ġekil 5). Uzunluğu 45-50 cm‟ye kadar ulaĢabilir.
FAMĠLYA: CYPRINIDAE
Alburnoides bipunctatus (Bloch, 1782)
Vücut az çok yanlardan yassılaĢmıĢ oval Ģekillidir. Kuyruk yüzgeci derin çatallıdır.
Boy en fazla 15 cm‟dir. Renk sırt tarafta mavimsi yeĢil, yan taraflar ve karın bölgesinde
gümüĢ beyazıdır. Genellikle parlak temiz ve hareketli suların, taĢlık ve çakıllık
zeminlerinde yaĢarlar. Nehirlerde akıntısı olmayan durgun kısımlarda da bulunabilirler.
Böcek larvaları, ölü böcekler, crustaceae ve diatom, asıl besinlerini oluĢturur. Üreme
zamanı Mayıs-Haziran arasıdır. Yumurtalarını küçük gruplar halinde yüksek akıntıya sahip
bölgelerde taĢ-kayaların altına bırakırlar. IUCN Listeleri‟nde LC koruma statüsündedir.
60
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
FAMĠLYA: CYPRINIDAE
Squalius cephalus Linnaeus, 1758 (Tatlısu kefali)
Vücut kalın yapılı ve yanlardan çok hafif basıktır. Renk, vücudun sırt kısmında koyu
olup, mavi-yeĢil renkte metalik yansımalar gösterir. Bu koyu renk yan taraflara doğru
gittikçe açılır ve karın kısmında sarı-beyaz bir görünüm kazanır. Genelde suların yüzeyine
yakın zonlarında büyük gruplar halinde yaĢar. Temiz suları bulunan ve nispeten hızlı akan
çayları tercih eder. Omnivor beslenirler. Nisan-Haziran ayları arasında 200.000 kadar
yumurta bırakırlar. IUCN Red List‟de “LC” kategorisinde bulunmaktadır.
Familya: SALMONIDAE
Salmo trutta macrostigma (Duméril, 1858) (Kırmızı Benekli Dağ Alası)
Siyahımsı gri renkli vücudu mekik Ģeklinde olup, yan tarafları yassıdır. Lateral çizgi
üzerinde bir sıra halinde uzanan ve küçük noktaların kümeleĢmesinden oluĢan 10-12 adet
iri siyah benek ve çok sayıda küçük kırmızı noktalar bulunur. Preoperküller üzerinde
daima belirgin Ģekilde görülen siyah bir leke vardır. Tüm hayatını tatlısuda geçirir.
Özellikle hızlı akan temiz ve bol oksijenli dağ sularında yaĢar. Yumurtlama periyodu
Kasım-Aralık aylarında meydana gelir. Bu periyotta daima akarsuların sığ olan yukarı
kısımlarına göç ederler ve çakıllı zemin üzerine yumurtalarını bırakırlar (Geldiay ve Balık,
1996).
Türkiye‟deki akarsularda bulunan ekonomik öneme sahip doğal balık türlerinden en
önemlisidir. Yerel balıkçılık açısından etinin lezzetli olması ve çeĢitli hastalıklar için tedavi
edici olarak kullanılmasının yanı sıra sportif balıkçılık açısından da büyük öneme sahip bir
türdür.
Balık türlerinden 2 tanesi IUCN kategorilerinden “LC” kategorisinde olup en az
endiĢe edilecek türler olarak tanımlanmaktadır.
Sucul Canlılar Ġçin Hidrobiyolojik Değerlendirme
Çevresel/Ekosistem Su Ġhtiyacı
Nehirler üzerinde yapılan su yapıları, su miktarı, kalitesi ve dolayısıyla da su
ekosistemi üzerinde bir etki oluĢturmaktadır. Bu nedenle mansaptaki su ekosisteminin
korunması içinde gerekli düĢük akımın (çevresel akıĢ) belirlenmesi önemli bir problem
olarak ortaya çıkmaktadır. Hidrolojide düĢük akım hesabı; içme ve sulama suyu
temininde, hidroelektrik santrallerden verilecek minimum etek suyu hesabında, su
kirliliğine yönelik çalıĢmalarda ve nehirlerdeki sucul ekosistemin devamlılığı için gerekli su
miktarının belirlenmesinde kullanılmaktadır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında önerilen tesisler Ģunlardır (Fizb
Rap.).;
1- Sadıklı Regülatörü; 788 m dere yatağı kotunda dolu gövdeli beton ve radyal
kapaklı depolu yapılacaktır. Sol sahilde balık geçidi planlanmıĢtır.
2- Sadıklı Regülatörü ile çevrilen Tohma Nehri akımlarını etek santraline iletecek 2.7
m çapında 30 m uzunluğunda 2 adet cebri boru
3- Toplam 7.256 MWm kurulu gücünde iki eĢit Kaplan türbin içeren santral binası.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge
ve ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve
göl alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır.
61
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Dolayısı ile aĢağıda belirtilen yorumlar, sadece inĢaat ve göl alanlarında su
biriktirme aĢamasında geçerli olacaktır. ĠnĢaatın ve göl alanlarının su tutmasını takiben,
nehir-su potansiyelinde kesiklik olmayacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanında bulunan sucul canlıların yaĢamlarını
devam ettirebilmesi için gerekli olan can suyu miktarının değerlendirilmesinde, alanda
yaĢayan tatlısu balıkları temel alınmıĢtır. Alanda tespit edilen bu balık türlerinin canlılığını
sürdürebilmesi için gerekli minimum derinlik 20-25 cm olmalıdır.
Hidrolojik Değerlendirme Raporu‟nda detayları verilen çevresel akıĢ miktarları,
aĢağıda sunulmuĢtur. Ek olarak bu akıĢ miktarları bırakıldığında aylara göre suyun
derinliği de Tablo IV.2.11.2‟de belirtilmiĢtir.
Tablo IV.2.11.2. Sadıklı Regülatör Yeri Çevresel AkıĢ Miktarı
Sadıklı
Regülatör Yeri
Çevresel AkıĢ Miktarı
(QÇA_e) (m3/sn)
Yükseklik h (m)
Ocak
4,42
0,89
ġubat
4,71
0,89
Mart
7,56
0,95
Nisan
10,42
1,01
Mayıs
7,85
0,96
Haziran
5,59
0,91
Temmuz
4,23
0,88
Ağustos
3,79
0,88
Eylül
3,81
0,88
Ekim
4,28
0,89
Kasım
4,52
0,89
Aralık
4,51
0,89
Alanda bulunan türlerin üreme dönemleri Tablo IV.2.11.3‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.11.3. Proje Alanında YaĢayan Balık Türlerinin Üreme Dönemleri
Balık türleri
OCAK ġUBAT MART NĠSAN MAYIS HAZĠRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKĠM KASIM ARALIK
Capoeta trutta
Capoeta umbla
Alburnoides
bipunctatus
Squalius cephalus
Salmo
trutta
macrostigma
Hidrolojik Değerlendirme Raporu‟nda (Bkz. Ek-10) ayrıntıları verilen hesaplamalar
sonucunda, Sadıklı Regülatörü yerindeki derinlik minimum 0,88 m olacaktır. Alanda
bulunduğu tespit edilen türler için belirlenen yaĢam ortamı derinliği 20-25 cm‟dir.
Hesaplanan can suyunun; tüm türlerin üremeleri, beslenmeleri ve yaĢamlarının
devamlılığını sağlayacak düzeyde olduğu, net olarak ortaya çıkmaktadır.
62
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.12. Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri,
alanda doğal olarak yaĢayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla
koruma altına alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düĢmüĢ türler ve bunların
alandaki bulunuĢ yerleri, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için
alınan Merkez Av Komisyonu Kararları) proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir
harita üzerinde gösterilmesi. Projeden ve çalıĢmalardan etkilenecek canlılar için
alınması gereken koruma önlemleri (inĢaat ve iĢletme aĢamasında). Arazide
yapılacak flora çalıĢmalarının vejetasyon döneminde gerçekleĢtirilmesi ve bu
dönemin belirtilmesi,
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya ili, Akçadağ ilçelerinde planlanan,
“Sadıklı Regülatörü ve HES” Projesi ÇED Raporu‟nun flora ve fauna çalıĢmaları Haziran
2013 tarihinde Bilim Uzmanı Biyolog Levent Biler tarafından yapılmıĢtır. Ayrıca alanda
yapılan daha önceki arazi çalıĢmaları da göz önünde bulundurulmuĢtur.
Flora
Faaliyet alanı, Grid Kareleme Sistemine göre B6 karesinde yer almaktadır (Bknz.
ġekil IV.2.12.1.1). Raporun flora kısmı oluĢturulurken araziden toplanan bitki türlerinin
teĢhisinde Davis‟in “Flora of Turkey and East Aegean Islands” adlı eserinden
yararlanılmıĢ, flora listesinin tam ve eksiksiz olması amacıyla aynı eserden literatür
çalıĢması yapılmıĢ, Tübives, Türkiye Bitkileri Veri Servisi‟nden ve Türkiye Florası ile ilgili
yayınlanmıĢ çalıĢmalardan yararlanılmıĢtır. Ayrıca, daha önce bölgede yapılan bir çok
projenin hazırlanması sırasında derlenen veriler de bu projenin flora ve fauna kısmının
hazırlanmasında değerlendirilmiĢtir. Ekosistemin eksiksiz değerlendirilebilmesi için proje
için Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Latif Kurt
tarafından “Fitoekolojik Değerlendirme Raporu” hazırlanmıĢtır (ġekil IV.2.12.1.2).
Hazırlanan rapordaki bulgular da iĢlenerek değerlendirilmiĢtir.
ġekil IV.2.12.1.1. Proje Alanın Grid Kareleme Sistemindeki Yeri
63
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.12.1.2. Arazi ÇalıĢmalarından Görünüm (Prof. Dr. Latif KURT)
Fitocoğrafik Bölge ve Vejetasyon
Ülkemiz coğrafi konum itibariyle baĢta çeĢitli iklimlerin etkisi altındadır. Nitekim,
kuzeyde Kuzey Anadolu ve Yıldız (Istranca) dağları kuĢağının kuzeye, özellikle
Karadeniz‟e bakan yamaçlarında okyanusal; Marmara denizi çevresi, Ege bölümü ve
Akdeniz Bölgesi‟nde Akdeniz; Ġç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu‟da karasal iklim Ģartları
hüküm sürmektedir. Böylece Anadolu ve Trakya‟nın kuzeyi okyanusların doğusunda
kıtaların batısında hüküm süren nemli ılıman; Ege ve Akdeniz subtropikal; Anadolu‟nun
orta ve doğu bölgeleri, kıtaların iç kısımlarında hüküm süren karasal iklimlerin toplandığı
bir ülkedir. Yüksek dağlık alanlarda ise daha kuzey enlemlerde etkili olan soğuk iklim
Ģartları görülür. Bu nedenle Türkiye‟de bitki örtüsü açısından farklı alanların ve
fitocoğrafya bölgelerinin bulunması (ġekil IV.2.12.1.3), doğal Ģartların bir gereğidir.
64
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
(EUR.-SIB.: Avrupa Sibirya Bitki Coğrafyası Bölgesi, MED.: Akdeniz Bitki Coğrafyası Bölgesi, IR.-TUR.: Ġran Turan Bitki
Coğrafyası Bölgesi)
ġekil IV.2.12.1.3. Türkiye‟deki Fitocoğrafik Bölgeler ve Anadolu Diyagonali (Çaprazı)
Genel bir değerlendirme ile Türkiye‟nin kuzeyi bir bütün olarak Avrupa-Sibirya Flora
Bölgesi‟ne girer. Kuzeyde Ordu‟nun doğusunda itibaren Doğu Karadeniz Bölümü KolĢik,
batı kesimleri ise aynı flora aleminin Öksin alt flora veya bölümleri içinde kalır. Marmara
denizinin kuzey kıyıları ile, Ege ve Akdeniz bölgeleri, Doğu Akdeniz Flora alemini
oluĢturur. Ġç ve Doğu Anadolu bölgeleri Turan-Önasya veya Ġran-Turan Flora Bölgesi‟ne,
Güneydoğu Anadolu‟nun step alanları da Ġran-Turan Flora Bölümü‟ne girer. Kısaca
Türkiye; Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve Ġran-Turan flora bölgelerinin bir ararda bulunduğu bir
ülkedir.
Bununla beraber ülkemizde, yükseklik ve bakı Ģartları, bu flora bölgelerinin
birbirinden kesin çizgilerle ayrılmasını güçleĢtirmektedir. Zira, Öksin flora bölümünde
dağların güneye bakan yamaçlarında kuru ormanlar, vadi ve depresyonlarda kurakçıl
çalılar bulunur. Aynı Ģekilde Akdeniz Bölgesi‟nde, Nur (Amanos) dağlarında olduğu gibi,
kuzeye bakan yamaçlarda ve yüksek yerlerde Öksin elemanlarından ibaret bitki birlikleri
ve fizyonomik görünüm itibariyle ot, çalı, ağaç toplulukları Ģeklinde oluĢan formasyonlar
yer alır. Böylece, lokal alanlarda barınmıĢ ve uygun ekolojik Ģartlarda hayatiyetlerini
sürdüren değiĢik flora parçaları da bulunur.
Proje alanı, Ġran – Turan Fitocoğrafik Bölgesi içinde kalmaktadır. Türkiye‟de ĠranTuran flora bölgesine ait bitkiler, Ġç ve Doğu Anadolu bölgelerinde yer almaktadır. Bu
saha, Suriye çölündeki bitkilerin çoğunu, Kuzey Irak, Ġran, Afganistan, Pakistan‟daki
bitkilerin önemli bir kısmını, Aral-Hazar çöllerinin ve batı Tien-ġan bölgelerinin bazı
bitkilerini ihtiva etmektedir.
Yüksek dağların dıĢında, Türkiye‟de Ġran-Turan bölgesi iki ana vejetasyon sahasına
ayrılmaktadır:
1.
Yaprağını döken çalı ve park görünümündeki ormanların
oluĢturduğu geniĢ bir çevre veya dıĢ kuĢak, Ġç Anadolu‟nun etrafını kuĢatan bu
kuĢak esas orman alanıdır.
2.
Ġç Anadolu‟nun ağaçsız alanı “gerçek step” olarak anılan Ġç
Anadolu‟nun stebidir; bu step alanı Tuz Gölü çevresinde yer alır; ancak EskiĢehir,
Niğde, Sivas ve Çankırı‟ya kadar uzanır.
65
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Alanda baĢlıca 3 adet vejetasyon tipi göze çarpmaktadır. Bunlar step, riparian ve
bozuk orman vejetasyonlarıdır.
Step (Bozkır) Vejetasyonu; Tarım dıĢı kalmıĢ kısmen eğimli alanlarda yayılıĢ
gösterir. Step vejetasyonu kesintili bir yayılıĢa sahip olup küçük topluluklar Ģeklindedir.
Step vejetasyonunda daha çok Gramineler (Aegilops spp., Bromus spp., Hordeum Spp.,
vb.) ile yastık teĢkil eden kamefitler (Acantholimon acerosum (Willd.) Boiss. var.
acerosum. gibi) hakim olmakla birlikte yer yer odunsu türlere de rastlanmaktadır. Odunlu
türlerin baĢlıcaları; Amygdalus communis L., Cotonoaster nummularia Fisch. & Mey.,
Cratageus orientalis Pallas ex Bieb. var. orientalis, Pyrus eleağnifolia, Rosa canina L.,‟dır.
ġekil IV.2.12.1.4. Step vejetasyonu (Thymus sp.-Kekik)
66
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.12.1.5. Step Vejetasyonu-II
Riparian Vejetasyon (Nehir Yatağı); Derelerin kenarında galeri ormanı olarak da
adlandırılabilecek higrofil ve mezofil karakterli türlerden oluĢan vejetasyon tipi hakimdir.
Dere boyunca ağaç ve ağaççıklardan Tamarix (Ilgın), Alnus glutinosa (Kızılağaç), Salix
alba, (Söğüt), Rubus caesius L., Rubus sanctus Schreb. (Böğürtlen), sarılıcılardan;
Clematis orientalis L. (Asma), Otsu türlerden Typha domingensis Pers Juncus inflexus L,
Lemna minor L, Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steudel,, Cyperus longus L.,
Eleocharis palustris (L.) Roemer & Schultes, Scirpiodes holoschoenus (L.) Sojak,
Butomus umbellatus L. Luzula campestris (L.) DC., Luzula forsteri (Sm.) DC., Mentha
aquatica (Su nanesi), gibi higrofit ve mezofil türler hakimdir. Riparian vejetasyon tamamen
suya bağımlı olarak geliĢir.
67
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.12.1.6. Riparian Vejetasyon-I
ġekil IV.2.12.1.7. Riparian Vejetasyon-II
68
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Bozuk Orman Vejetasyonu; Proje sahası yakınlarındaki yamaçlarda, Quercus libani,
Quercus patreae subsp. iberica ve Quercus robur subsp. robur (meĢeler), Rosa
pulverulenta (Yaban gülü), Cerasus mahalep, Prunus divaricata gibi ağaçsı yada çalımsı
orman kalıntıları söz konusudur. Bu türler tarım yapılmayan eğimli alanlarda lokal
topluluklar oluĢturabildiği gibi bazen tek tek de bulunmaktadır.
ġekil IV.2.12.1.8. Bozuk Orman Vejetasyonu-I
ġekil IV.2.12.1.9. Bozuk Orman Vejetasyonu-II
69
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
Vejetasyonların
gösterilmiĢtir.
proje
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
alanı
ve
çevresinde
gösterimi
ġekil
IV.2.12.1.10‟da
ġekil IV.2.12.1.10. Proje Alanı ve Çevresi Vejetasyon Tipleri
Tablo IV.2.12.1.1. Proje Alanı Bitkileri
Familya
Tür
Türkçe
Alismataceae
Alisma plantago-aquatica
-
Apiaceae
Bunium microcarpum alttür bourgaei
Ġncirop
Apiaceae
Coriandrum tordylium
-
Apiaceae
Ferula rigidula
ÇakĢır Otu
Apiaceae
Heptaptera anisoptera
-
Asteraceae
Achillea schischkinii
Civanperçemi
endemik
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Asteraceae
Achillea setacea
Civanperçemi
Asteraceae
Achillea wilhelmsii
Civanperçemi
Asteraceae
Anthemis coelopoda varyete bourgaei
Papatya
Asteraceae
Anthemis scariosa
Papatya
Asteraceae
Anthemis wiedemanniana
Papatya
endemik
Asteraceae
Artemisia herba-alba
YavĢan Otu
Asteraceae
Carthamus persicus
-
Asteraceae
Centaurea balsamita
-
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
70
IUCN
Element
L,G
-
Avrupa-Sibirya
L
-
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Bilinmiyor
G
LR(lc)
Ġran-Turan
G
-
Avrupa-Sibirya
L
-
Ġran-Turan
G
-
Bilinmiyor
L
-
Ġran-Turan
G
LR(lc)
Bilinmiyor
G
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Familya
Tür
Türkçe
Endemik
IUCN
Element
L,G
Asteraceae
Centaurea kotschyi varyete kotschyi
-
endemik
LR(nt)
Ġran-Turan
L
Asteraceae
Cousinia cataonica
-
endemik
LR(nt)
Ġran-Turan
L
Asteraceae
Cousinia intertexta
-
endemik
LR(cd)
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Asteraceae
Cousinia ramosissima
-
Asteraceae
Cymbolaena griffithii
-
Asteraceae
Helichrysum arenarium alttür rubicundum
Ölmez Çiçek
Asteraceae
Helichrysum armenium alttür araxinum
Ölmez Çiçek
Asteraceae
Picris strigosa varyete strigosa
-
Asteraceae
Scorzonera tomentosa
Yemlik
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
G
Asteraceae
Senecio mollis
Kanarya Otu
Endemik
değil
Asteraceae
Serratula oligocephala
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Asteraceae
Taraxacum bellidiforme
Kara Hindiba
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
-
Ġran-Turan
G
LR(lc)
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
LR(lc)
Bilinmiyor
G
-
Bilinmiyor
G
-
Bilinmiyor
L
Asteraceae
Tripleurospermum decipiens
-
Asteraceae
Tripleurospermum oreades varyete
tchihatchewii
-
Asteraceae
Tripleurospermum sevanense
-
Berberidaceae
Berberis crataegina
Karamuk
Boraginaceae
Alkanna megacarpa
-
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
endemik
Endemik
değil
Endemik
değil
Boraginaceae
Onosma bulbotrichum
-
Boraginaceae
Onosma molle
-
Brassicaceae
Alyssum lepido-stellatum
-
Brassicaceae
Alyssum praecox varyete praecox
-
endemik
Endemik
değil
Endemik
değil
Brassicaceae
Capsella bursa-pastoris
KuĢkuĢ Otu
Brassicaceae
Erysimum goniocaulon
-
Brassicaceae
Erysimum thyrsoideum alttür thyrsoideum
-
endemik
LR(lc)
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
Brassicaceae
Fibigia macrocarpa
-
Endemik
değil
Brassicaceae
Isatis aucheri
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Brassicaceae
Isatis candolleana
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Brassicaceae
Sisymbrium loeselii
-
Brassicaceae
Sisymbrium orientale
-
Brassicaceae
Torularia torulosa
-
Caryophyllaceae
Arenaria acerosa
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Caryophyllaceae
Gypsophila leucochlaena
Çöven
endemik
EN
Ġran-Turan
L
Caryophyllaceae
Gypsophila nodiflora
Çöven
endemik
VU
Ġran-Turan
L
Endemik
değil
-
Ġran-Turan
L
endemik
LR(lc)
Bilinmiyor
G
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
G
Caryophyllaceae
Gypsophila pallida
Çöven
Caryophyllaceae
Saponaria prostrata alttür anatolica
-
Caryophyllaceae
Saponaria viscosa
-
Caryophyllaceae
Silene stenobotrys
Salkım Çiçeği
71
Endemik
değil
Endemik
değil
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Familya
Tür
Türkçe
Chenopodiaceae
Hammada ramosissima
-
Dipsacaceae
Scabiosa olivieri
Uyuz Otu
Dipsacaceae
Scabiosa persica
Uyuz Otu
Euphorbiaceae
Euphorbia petiolata
Sütleğen
Fabaceae
Astragalus aduncus
Geven
Fabaceae
Astragalus decurrens
Geven
Fabaceae
Astragalus lamarckii
Fabaceae
IUCN
Element
L,G
-
Ġran-Turan
L
-
Bilinmiyor
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
G
endemik
LR(cd)
Ġran-Turan
L
Geven
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Astragalus sericans
Geven
endemik
LR(lc)
Bilinmiyor
G
Fabaceae
Hedysarum aucheri
-
endemik
VU
Ġran-Turan
L
Fabaceae
Hedysarum pestalozzae
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Fabaceae
Onobrychis argyrea alttür argyrea
PiĢiktaĢağı
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Fabaceae
Trifolium lucanicum
Yonca
Endemik
değil
-
Akdeniz
G
Fabaceae
Trigonella kotschyi
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Fagaceae
Quercus libani
KarameĢe
-
Ġran-Turan
G
Fagaceae
Quercus robur subsp. robur
Saplı MeĢe
Endemik
değil
Endemik
değil
-
Avrupa-Sibirya
G
Guttiferae
Hypericum pseudolaeve
Kantaron
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
L
Guttiferae
Hypericum spectabile
Kantaron
endemik
LR(nt)
Ġran-Turan
L
Guttiferae
Hypericum uniglandulosum
Kantaron
endemik
LR(nt)
Ġran-Turan
L
Illecebraceae
Paronychia kurdica alttür kurdica varyete
kurdica
-
-
Bilinmiyor
L
Juncaceae
Juncus articulatus
-
-
Avrupa-Sibirya
G
Lamiaceae
Marrubium parviflorum alttür oligodon
-
endemik
LR(lc)
Bilinmiyor
L
Lamiaceae
Mentha longifolia alttür typhoides varyete
typhoides
Nane
Endemik
değil
-
Bilinmiyor
G
Lamiaceae
Phlomis capitata
Çalba
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
L
Lamiaceae
Phlomis oppositiflora
Çalba
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Lamiaceae
Salvia euphratica varyete euphratica
Ada Çayı
endemik
LR(cd)
Ġran-Turan
L
Lamiaceae
Salvia pilifera
Ada Çayı
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Lamiaceae
Stachys laetivirens
Dağ Çayı
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
G
-
Bilinmiyor
G
-
Akdeniz
L
LR(lc)
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
G
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
Lamiaceae
Stachys longispicata
Dağ Çayı
Lamiaceae
Teucrium multicaule
-
Lamiaceae
Thymus kotschyanus varyete eriophorus
Kekik
Lamiaceae
Thymus kotschyanus varyete kotschyanus
Kekik
Lamiaceae
Thymus sipyleus alttür sipyleus varyete
sipyleus
Kekik
Linaceae
Linum nodiflorum
-
Linaceae
Linum unguiculatum
-
Malvaceae
Alcea excubita
Hatmi
Papaveraceae
Fumaria vaillantii
ġahtere Otu
Glaucium leiocarpum
Boynuzlu
Gelincik
Papaveraceae
72
Endemik
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
endemik
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Familya
Tür
Türkçe
Papaveraceae
Papaver fugax varyete platydiscus
Endemik
IUCN
Element
L,G
HaĢhaĢ
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
-
Ġran-Turan
G
-
Ġran-Turan
G
-
Bilinmiyor
G
-
Ġran-Turan
L
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
L
-
Ġran-Turan
G
-
D. Akdeniz
L
-
Ġran-Turan
L
-
Bilinmiyor
G
-
Bilinmiyor
G
-
Bilinmiyor
G
Plumbaginaceae
Acantholimon acerosum var. acerosum
PiĢik Geveni
Plumbaginaceae
Acantholimon armenum varyete armenum
PiĢik Geveni
Poaceae
Bromus tectorum alttür tectorum
-
Polygonaceae
Atraphaxis spinosa
-
Polygonaceae
Polygonum arenastrum
-
Potamogetonaceae
Potamogeton pectinatus
-
Ranunculaceae
Nigella latisecta
-
Ranunculaceae
Nigella oxytpetala
-
Ranunculaceae
Ranunculus damescenus
Düğünçiçeği
Ranunculaceae
Ranunculus rumelicus
Düğünçiçeği
Ranunculaceae
Ranunculus sericeus
Düğünçiçeği
Rosaceae
Amygdalus communis
Badem
Rosaceae
Rosa canina
Ayı Gülü
Rosaceae
Rosa pulverulenta
Gül
Scrophulariaceae
Linaria corifolia
-
endemik
LR(lc)
Ġran-Turan
G
Scrophulariaceae
Verbascum agrimoniifolium alttür
agrimoniifolium
Sığırkuyuğu
Endemik
değil
-
Ġran-Turan
L
Scrophulariaceae
Veronica macrostachya alttür sorgerae
-
endemik
VU
D. Akdeniz
L
Scrophulariaceae
Veronica orientalis alttür carduchorum
-
endemik
LR(cd)
Ġran-Turan
L
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
Endemik
değil
-
Bilinmiyor
G
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
-
Bilinmiyor
L
-
Ġran-Turan
L
Tamaricaeae
Tamarix tetrandra
Ilgın
Typhaceae
Typha domingensis
Hasır Otu
Typhaceae
Typha shuttleworthii
Hasır Otu
Ulmaceae
Celtis tournefortii
Dağdağan
Zygophyllaceae
Zygophyllum fabago
Yabani Kimyon
Proje Alanı Floristik Çeşitliliğin Özellikleri
Malatya ili‟nde 669 tür ve tür altı takson bulunmaktadır. Bu türlerden 112 tanesi proje
alanı içerisinde bulunmakta veya bulunması muhtemel türlerdir.
Flora listesinde tür ve tür altı düzeyde yer alan 112 adet bitki taksonunun fitocoğrafik
bölgelere göre dağılımı; Iran-Turan elementi 71, Avrupa-Sibirya elementi 4, Akdeniz
elementi 2, Doğu Akdeniz elementi 2 Ģeklindedir. Geri kalan 33 tür ise kozmopolit veya
fitocoğrafik bölgesi belirsizler kategorisinde yer almaktadır (Bknz. ġekil IV.2.12.1.11).
73
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil IV.2.12.1.11. Fitocoğrafik Spektrum
Türkiye, kıtalararası geçiĢ bölgesi konumunda bir ülke olması sebebiyle endemik
bitkiler bakımından zengindir. Ülkemizde tespit edilen toplam bitki türünün yaklaĢık %
30‟unu endemik türler oluĢturmaktadır.
Endemik bitki türleri için Ekim, T. ve arkadaĢları (2000) tarafından hazırlanan
“Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı” adlı yayında kullanılan IUCN Red Data Book kategorileri
aĢağıdaki açıklanmıĢtır.
EX
: TükenmiĢ
EW
: Doğada TükenmiĢ
CR
: Çok Tehlikede
EN
: Tehlikede
VU
: Zarar Görebilir
DD
: Veri Yetersiz
NE
: Değerlendirilemeyen
LR
: Az Tehdit Altında; Gelecekte durumlarına göre tehdit açısından sıralanabilecek 3
alt kategorisi vardır.
1) cd - Conservation Dependent (Koruma Önlemi Gerektiren): 5 yıl içerisinde
yukarıdaki kategorilerden birisine girebilecek taksonlar bu gruptadır.
2) nt - Near Threatened (Tehdit Altına Girebilir): Bir önceki kategoriye konamayan
ancak VU kategorisine konmaya yakın aday olan bitki türleri bu grupta yer alır.
3) Ic - Least Concern (En Az EndiĢe Verici): Herhangi bir koruma gerektirmeyen ve
tehdit altında olmayan bitki türleri bu kategoride yer alır.
74
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje alanı içerisinde ve çevresinde, hazırlanan Fitoekolojik Değerlendirme
Raporu‟nda da belirtildiği gibi endemik bitki türleri bulunmaktadır. Bunlar Tablo
IV.2.12.1.1‟de verilmiĢtir. Buna göre 27 tane LR(lc) kategorisinde, 4 tane LR(cd), 4 tane
LR(cd), 3 tane VU ve 1 tane EN kategorisinde bulunan türler mevcuttur. Proje sahasından
tespit edilen ve tehlike durumu IUCN kriterlerine göre LR(cd) (Conservation Dependent Koruma Önlemi Gerektiren), VU (Vulnerable-Zarar Görebilir) ve EN (Endangered Tehlikede) olan türler için özel koruma önlemleri alınması gerekmektedir.




ĠnĢaat sürecinde ya da daha evvel özellikle proje alanı ve yakın çevresinde
bulunabilecek yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları mutlaka
toplanmalıdır.
Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaĢtırılmalıdır.
Koruma gerektiren türler tohum yada fide olarak ekolojik özellikleri yakın olan alan
dıĢı habitatlara taĢınarak (Ex-Situ) yeni populasyonlar oluĢturulmalıdır.
Yeni habitatlarda tohumların çimlenme baĢarıları ve fidelerin hayatta kalma
baĢarıları izlenmelidir.
Bu türler doğrudan su kenarı bulunan türler olmayıp daha fazla step alanda bulunan
türlerdir. Bundan dolayı çalıĢmalara baĢlamadan önce özellikle step alanlarda yapılacak
olan iĢlemlerde bir biyolog kontrolünde yapılması tercih edilmelidir.
Bern Sözleşmesi
Avrupa‟nın Yaban Hayatı ve YaĢama Ortamlarının Korunması SözleĢmesi 1979
Eylül‟ ünün 19. günü Bern‟de imzalanmıĢ olup bu SözleĢme, 09.01.1984 tarih ve 84-7601
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanarak 20.02.1984 tarih ve 18318 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanmıĢtır.
SözleĢmenin amacı, yabani flora ve faunayı ve bunların yaĢama ortamlarını
muhafaza etmek, özellikle birden fazla devletin iĢbirliğini gerektirenlerin korunmasını
sağlamak ve bu iĢbirliğini geliĢtirmektir.
o
o
o
o
Yaban flora ve faunanın korunması ve gelecek nesillere aktarılması gerekli
estetik bilimsel, kültürel, rekreasyonel, ekonomik ve özgün değerde doğal bir
miras olduğunu takdir ederek,
Biyolojik dengenin devamlılığında yabani flora ve faunanın oynadığı temel
rolü bilerek,
Yabani flora ve faunanın birçok türlerinin ciddi biçimde tükenmekte olduğu ve
bazılarının yok olma tehlikesine maruz olduğunu kaydederek,
Yabani flora ve faunanın korunmasında, hükümetlerin ulusal amaçları ve
programlarında dikkate alınması ve özellikle göçmen türlerin korunmasında
uluslararası iĢbirliğinin gerekliliğini takdir ederek, bu sözleĢme kabul
edilmiĢtir.
Alanda BERN sözleĢmesi ile koruma altına alınan herhangi bir bitki türü tespit
edilmemiĢtir.
ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamasının Flora Üzerine Etkileri ve Tedbirler
ĠnĢaat öncesi ve inĢaat aĢaması
Açık iĢletme Ģeklinde gerçekleĢtirilecek faaliyetler sonucu sıyrılacak olan “Bitkisel
Toprak” iĢletme sonrası restorasyonda kullanılmak üzere muhafaza edilmelidir.
75
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Kazı, döküm, su rejimi kontrolü, üst örtünün ayrı olarak toplanıp serilmesi vb.
önlemlerin faaliyet öncesi planlanması gerekmektedir. Zira faaliyet sonrası
gerçekleĢtirilecek restorasyon iĢlemlerinde üst örtünün tekrar kullanımı ekolojik açıdan
önemlidir.
Proje sahasından tespit edilen ve tehlike durumu IUCN kriterlerine göre LR(cd)
(Conservation Dependent -Koruma Önlemi Gerektiren), VU (Vulnerable-Zarar Görebilir)
ve EN (Endangered-Tehlikede) olan türler için özel koruma önlemleri alınması
gerekmektedir.



ĠnĢaat sürecinde yada daha evvel özellikle faaliyet alanı ve yakın çevresinde
bulunabilecek yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları mutlaka
toplanmalıdır.
Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaĢtırılmalıdır.
Koruma gerektiren türler tohum yada fide olarak ekolojik özellikleri yakın olan alan
dıĢı habitatlara taĢınarak (Ex-Situ) yeni populasyonlar oluĢturulmalıdır.
ĠĢletme aĢaması
Habitatlarda meydana gelecek deformasyonların “Ekolojik Restorasyon” ilkelerine
uygun olarak restore edilmesi mutlaka sağlanmalıdır. Habitatlarda fizyonomiye hakim olan
bitki türlerinin oluĢturduğu sinekolojik (Fitosoyolojik) ünitelerin yapısının korunması birincil
önceliktir. Bu nedenle bu faaliyetlerin bir biyolog kontrolünde gerçekleĢtirilmesi
gerekmektedir.
ĠnĢaat aĢamasından sonra erozyona karĢı önlemler alınmalı ve en önemlisi yeniden
bitkilendirme (Revegetation) yapılmalıdır. Yeniden bitkilendirme doğal bitki örtüsüne
uygun türler ile gerçekleĢtirilmelidir. ĠnĢaat sürecinde sıyrılarak muhafaza edilmiĢ olan
toprak inĢa sürecinden sonra gerçekleĢtirilecek restorasyonda kullanılmalıdır.
Ex situ olarak baĢka habitatlara aktarılan endemik, nadir ve nesli tehdit altında olan
türlerin yeni habitatlarda tohumların çimlenme baĢarıları ve fidelerin hayatta kalma
baĢarıları izlenmelidir.
Fauna
Fauna türleri mevsimsel değiĢiklikler göstermekte olup, bir alanın fauna envanterinin
belirlenmesi birkaç yıl sürebildiğinden fauna listelerinde verilen türler; arazi çalıĢmasının
yanı sıra, yöre halkının gözlem ve duyumları, bölgenin biyotop özellikleri, mevcut yayılma
alanları ve geçerli biyocoğrafya kuralları göz önüne alınarak hazırlanmıĢtır.
Proje alanı ve çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel
omurgalı fauna türlerinden amfibi türleri, sürüngen türleri, kuĢ türleri ve memeli türleri
aĢağıda verilmiĢtir. Listelenen omurgalı fauna türleri tablolarda her türün familyası, Türkçe
adı, habitatı, IUCN kategorisi, Red Data Book kategorisi ve Bern SözleĢmesi Ek-2 (kesin
olarak koruma altına alınan fauna türleri) ve Ek-3 (korunan fauna türleri) listelerinin
hangisinde yer aldığı belirtilmiĢtir. Bern SözleĢmesi Ek-2 ve Ek-3 listesinde ve IUCN‟de
yer almayan türler için (-) iĢareti konulmuĢtur.
Ayrıca; T.C. Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü‟nce 28 Mayıs 2014 tarih ve 29013 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak
yürürlüğe giren “2014-2015 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları” ilgili listelere
iĢlenmiĢtir.
76
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Bern Sözleşmesi
Avrupa‟nın Yaban Hayatı ve YaĢama Ortamlarının Korunması SözleĢmesi 1979
Eylül‟ ünün 19. günü Bern‟de imzalanmıĢ olup bu SözleĢme, 09.01.1984 tarih ve 84-7601
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanarak 20.02.1984 tarih ve 18318 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanmıĢtır.
SözleĢmenin amacı, yabani flora ve faunayı ve bunların yaĢama ortamlarını
muhafaza etmek, özellikle birden fazla devletin iĢbirliğini gerektirenlerin korunmasını
sağlamak ve bu iĢbirliğini geliĢtirmektir.
o
o
o
o
Yaban flora ve faunanın korunması ve gelecek nesillere aktarılması gerekli
estetik bilimsel, kültürel, rekreasyonel, ekonomik ve özgün değerde doğal bir
miras olduğunu takdir ederek ,
Biyolojik dengenin devamlılığında yabani flora ve faunanın oynadığı temel
rolü bilerek,
Yabani flora ve faunanın birçok türlerinin ciddi biçimde tükenmekte olduğu ve
bazılarının yok olma tehlikesine maruz olduğunu kaydederek,
Yabani flora ve faunanın korunmasında, hükümetlerin ulusal amaçları ve
programlarında dikkate alınması ve özellikle göçmen türlerin korunmasında
uluslararası iĢbirliğinin gerekliliğini takdir ederek, bu sözleĢme kabul
edilmiĢtir.
IUCN Red List Kategorileri
IUCN, “Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi” ("IUCN Red
List") ve bitki ve hayvan türlerinin dünyadaki en kapsamlı Küresel Koruma durumu
envanteridir. IUCN Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma
Birliği tarafından sürdürülmektedir.
IUCN Kırmızı Listesi, kesin ölçüt kullanılarak, binlerce tür ve alttürlerin nesillerinin
tükenme riskini değerlendirerek oluĢturulmaktadır. Bu ölçüt tüm türlerle ve dünyanın her
bölgesi ile ilgilidir. Kırmızı Liste ile amaçlanan; koruma meselelerine kamunun ve
politikacıların dikkatini çekmek ve bununla birlikte türlerin yok oluĢunu azaltmak için
uluslararası camiaya yardım etmektir. Güçlü bir bilimsel altyapı ile oluĢturulan IUCN Red
List, biyolojik çeĢitliliğin durumu ile ilgili en geçerli rehber olarak kabul edilmektedir.
IUCN Kırmızı Liste Sınıfları ve Ölçütleri, küresel tükenme riskleri yüksek olan türleri
sınıflandırmak için kolayca anlaĢılabilecek bir sistem olarak tasarlanmıĢtır. Bu sistemin
amacı, farklı türleri tükenme risklerine göre sınıflandırmak için açık ve nesnel bir yöntem
oluĢturmaktır. Ancak, Kırmızı Liste tükenme riski yüksek türlere dikkat çekerse de, koruma
önlemleri arasında öncellikleri saptamak için tek yöntem değildir. Sistemin geliĢtirilmesi
sürecinde yapılan geniĢ kapsamlı danıĢma ve sınamalar, sistemin canlıların çoğu için
sağlam sonuçlar verdiğini göstermiĢtir. Sistem, türleri tehdit sınıflarına tutarlı olarak
yerleĢtiriyorsa da, kullanılan ölçütler her türün biyolojik özelliklerini dikkate almaz. Bu
nedenle özel durumlarda tükenme riski olduğunda daha yüksek veya daha düĢük olarak
tahmin edilebilir.
1994 öncesinde IUCN Kırmızı Kitap ve Kırmızı Listelerinde daha öznel tehdit
sınıfları neredeyse 30 yıldır kullanılmaktaydı. Bu tehdit sınıflarının yenilenmesi gereği
uzun zamandır bilindiği halde, son geliĢtirme süreci 1989‟da IUCN Species Survival
Commission (SSC) Steering Committee‟den gelen daha nesnel bir yöntem geliĢtirilmesi
istemiyle baĢladı. IUCN Konseyi yeni Kırmızı Liste sistemini 1994‟de onayladı.
77
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IUCN Kırmızı Liste Sınıfları ve Ölçütlerinin amaçları;
 DeğiĢik kiĢilerce tutarlı olarak uygulanabilecek bir sistem temin etmek;
 Tükenme riskini etkileyen değiĢik faktörlerin değerlendirilmesi için kolay anlaĢılır bir
rehberle değerlendirmelerin nesnelliğini artırmak;
 Birbirinden çok farklı türlerin karĢılaĢtırılabileceği bir sistem sağlamak;
 Tehdit altındaki tür listelerini kullananların her türün nasıl sınıflandırıldığını
anlamalarını sağlamaktır.
Kategoriler 9 grupta tasnif edilmiĢtir (Tablo IV.2.12.1.2 ve ġekil IV.2.12.1.12); bu
tasnifte, tükenme hızı, nüfus büyüklüğü, coğrafi dağılım alanları ile nüfus ve dağılım
derecesi kriterleri dikkate alınmıĢtır.
Tablo IV.2.12.1.2. IUCN Kategorileri ve Anlamları
Evaluated
Değerlendirmeye alınmıĢ
Not Evaluated (NE)
Değerlendirmeye alınmamıĢ
Adequate data
Yeterli data mevcut
Data Deficient (DD)
Yeterli data mevcut değil (data eksik)
Extinct (EX)
Türü tamamen yok olmuĢ, nesli tükenmiĢ tür
Extinct in the Wild (EW)
VahĢi doğada nesli tükenmiĢ tür
Critically Endangered (CR)
Önemli derecede yok olma tehlikesi olan tür
Endangered (EN)
Yok olma tehlikesi olan tür
Vulnerable (VU)
Koruma önlemi alınmazsa ileride yok olma tehlikesi olan tür
Near Threatened (NT)
Neredeyse tehdit altında
Least Concern (LC)
En az kaygılanılan tür
ġekil IV.2.12.1.12. IUCN Kategorileri Arasındaki ĠliĢkiler
78
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Amfibiler
Amfibiler, amniyotik yumurtaya sahip olmayan bütün dört bacaklı omurgalıları içeren
bir hayvanlar alemi sınıfıdır.
Amfibiler, değiĢkensıcaklı (ektotermik) hayvanlardır ve yaĢamlarının bir kısmını
karada bir kısmını suda geçirdikleri için "iki yaĢayıĢlı" ismini de almıĢlardır. Günümüzde
yaĢayan 6,022 adet iki yaĢayıĢlı türü olduğu bilinmektedir.
Proje alanı ve çevresinde bulunan ve bulunması muhtemel ikiyaĢamlı türleri
Tablo IV.2.12.1.3‟te verilmiĢtir.
Tablo IV.2.12.1.3. Proje Alanı ve Çevresi Amfibi Türleri
Familya ve Tür Adı
Türkçe Adı
Habitat
IUCN
Bern
LC
II
BUFONĠDAE
(G) Pseudepidalea viridis
Gece Kurbağası
Geceleri faal olan bu tür,
gündüzleri bahçe ve açık
arazideki taĢ altlarında veya
topraktaki deliklerde gizlenir.
HYLĠDAE
Az bitkili veya ormanlık
bölgelerde nemli taĢlık
(L) Bufo bufo
Siğilli Kurbağa
kısımlarda yaĢar. Gündüzleri
LC
III
taĢ altı, topraktaki oyuk ve
deliklerde gizlenir.
Kaynak: Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları “Amfibiler”, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No:
90-K -1000-90. Ankara.
Kaynak: Baran, Ġ., 2008, Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri, TÜBĠTAK Popüler Bilim Kitapları, Ankara
G: Gözlem
L: Literatür
Faaliyet alanı ve çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması
muhtemel 2 tane amfibi türünden 1 tür Bern Ek-2 ve 1 tür Bern Ek-3 listesinde yer
almaktadır.
Amfibi türlerinin her ikisi de IUCN Red List Kategorileri Listesi‟nde LC kategorisinde
yer almakta olup, Türkiye‟de oldukça bol ve yaygındır. Ayrıca herhangi bir tehdit altında
değillerdir.
Sürüngenler
Sürüngenler, omurgalı hayvanlar aleminin yumurtlayarak çoğalan büyük bir sınıfıdır.
Yılanlar, kertenkeleler, kaplumbağalar, timsahlar ve tuatara takımlarından meydana gelir.
DeğiĢkensıcaklı (heterotermi) omurgalılardan olan sürüngenler, evrimsel olarak
amfibilerden sabit vücut ısılı (homeotermi) hayvanlar arasındaki geçiĢ sürecini, denizden
karaya, kalıcı geçiĢi temsil ederler. Vücutlarının pul ya da benzer levhalarla kaplı olması
nem kaybını en az düzeyde tutmalarını sağlar, bu sayede kurak ortamlara oldukça iyi
uyum sağlarlar.
Vücut ısılarını sabit tutacak metabolizmik mekanizmalara sahip olmadıkları için,
vücut ısıları dıĢ ortamın ısısına bağlı olarak değiĢkendir. Bu yüzden sürüngen türlerinin
çok büyük bir kısmı dünyanın ılıman iklim kuĢaklarında yaĢamlarını sürdürür.
Faaliyet alanı ve çevresinde bulunan ve bulunması muhtemel sürüngen türleri
Tablo IV.2.12.1.4‟te verilmiĢtir.
79
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.12.1.4. Proje Alanı ve Çevresi Sürüngen Türleri
Familya ve Tür Adı
TESTUDINIDAE
(G) Testudo graeca
GEKKONĠDAE
(L) Hemidactylus turcicus
AGAMIDAE
(G) Stellagama stellio
(L) Trapelus ruderatus
SCINCIDAE
(L) Trachylepis aurata
LACERTĠDAE
Türkçe Adı
Bern
IUCN
AKK
Habitat
Tosbağa
II
VU
Ek-I
Kumlu, çakıllı ve kuru araziler
GeniĢparmaklı Keler
III
LC
Ek-I
Ev ve harabeler, kaya yarıkları, taĢ altları
Dikenli Keler
Bozkır Keleri
III
III
LC
LC
Ek-I
Ek-I
TaĢlık ve kayalık yerlerde
Çöl özelliği gösteren steplerde
Tıknaz Kertenkele
III
LC
Ek-I
Bitkisi az taĢlık alanlarda
(L) Lacerta trilineata
Büyük YeĢil
Kertenkele
II
LC
Ek-I
Toprakların içinde, taĢların altında
(G) Ophisops elegans
Tarla kertenkelesi
II
-
Ek-I
Bitki örtüsü seyrek açık alanlar ve taĢlık
araziler
TYPHLOPIDAE
(L) Typhlops vermicularis
COLUBRIDAE
Köryılan
III
-
Ek-I
Toprakların içinde, taĢların altında
Tarla, bağ-bahçe, dere kenarları,
yamaçlar
(L) Eirenis modestus
Uysal Yılan
III
LC
Ek-I
Bitki örtüsü fakir taĢlı alanlar
Kaynak: Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar “Sürüngenler, KuĢlar ve Memeliler” Meteksan A.ġ., Ankara.
Kaynak: Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları “Amfibiler”, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No:
90-K -1000-90. Ankara.
Kaynak: Baran, Ġ., 2008, Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri, TÜBĠTAK Popüler Bilim Kitapları, Ankara
G: Gözlem
L: Literatür
(L) Dolichophis schmidti
Kırmızı Yılan
III
LC
Ek-I
Proje alanı ve çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel
10 tane sürüngen türünden 3 tanesi Bern Ek-2 ve 7 tanesi de Bern Ek-3 listesinde yer
almaktadır.
Sürüngen türlerinin tamamı T.C. Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı‟nca 28 Mayıs 2014
tarih ve 29013 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak yürürlüğe giren “2014-2015 Av
Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları”nın yansıtıldığı en son listelere göre Ek-I
listesinde bulunmaktadır.
Sürüngen türlerinden 8 tür IUCN kategorilerinde bulunmaktadır. Bunlardan 7 tanesi
LC kategorisinde bulunup, herhangi bir tehdit ile karĢı karĢıya değildir. Tosbağa ise her ne
kadar VU (koruma önlemi alınmazsa ileride yok olma tehlikesi olan tür) olarak
sınıflandırılmıĢ olsa da ülkemizde geniĢ yayılıĢlı ve populasyonları herhangi bir tehdit
altında değildir.
Kuşlar
KuĢlar, iki ayaklı, sıcak kanlı, omurgalı ve yumurta ile üreyen hayvanlar sınıfıdır.
YaklaĢık 10.000 civarında yaĢayan türüyle en kalabalık tetrapod omurgalıları oluĢtururlar.
Kuzey Kutbundan Güney Kutbuna dünya üzerindeki tüm ekosistemlerde yaĢarlar.
KuĢlar, diğer canlı alemlerinden farklı olarak bazı özelliklere sahiptir. Ġlk sabit
sıcaklıklı canlılar olma özelliğini taĢırlar. Belirgin özellik olarak, üyelerinin tümü, diğer
hiçbir hayvan grubunda görülmeyen tüylerle kaplıdır. Ön üyeleri kanatlara dönüĢmüĢtür ve
arka üyelerdeki kemikler intertarsal eklem oluĢturacak Ģekilde dizilmiĢtir. Trake ve
bronĢlarının bulunduğu yerde çok geliĢmiĢ bir ses kutuları vardır. Sert kabuklu yumurta
bırakırlar ve kuluçkaya yatarlar.
Proje alanı ve çevresinde bulunan ve bulunması muhtemel kuĢ türleri Tablo
IV.2.12.1.5‟de verilmiĢtir.
80
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo IV.2.12.1.5. Proje Alanı ve Çevresi KuĢ Türleri
Familya ve Tür Adı
Red Data
Book
Türkçe Adı
Bern
IUCN
Statü
ACCIPITRIDAE
(L) Buteo buteo
ġahin
A.3
II
LC
Y, KZ, T
(G) Buteo rufinus
KızılĢahin
A.2
II
LC
Y, KZ
FALCONIDAE
(L) Falco tinnunculus
Kerkenez
A. 4
II
LC
Y
(L) Falco subbuteo
Delicedoğan
A.3
II
LC
G
PASSERIDAE
(G) Passer domesticus
Ev Serçesi
LC
Y
(L) Passer montanus
Dağ Serçesi
III
LC
Y
PHASIANIDAE
(L) Alectoris chukar
Kınalıkeklik
A.2
III
LC
Y
(L) Coturnix coturnix
Bıldırcın
A.4
III
LC
Y, G
COLUMBIDAE
(L) Columba palumbus
Tahtalıgüvercin
A.4
III
LC
Y
(L) Streptopelia turtur
Üveyik
III
LC
Y
(L) Streptopelia decaocta
Kumru
II
LC
Y
STRIGIDAE
(L) Athene noctua
Kukumav
A. 3
II
LC
Y
(L) Bubo bubo
Puhu
A.1.2
II
LC
Y
ALAUDIDAE
(L) Alauda arvensis
TarlakuĢu
III
LC
Y
(L) Eremophila alpestris
Kulaklı Toygar
A.3
II
LC
Y
(L) Melanocorypha leucoptera
Akkanat TarlakuĢu
II
LC
G
(L) Melanocorypha bimaculata
Küçük Boğmaklı TarlakuĢu
II
LC
Y, G
HIRUNDINIDAE
(L) Delichon urbica
Pencere kırlangıcı
A.4
II
LC
G
(G) Hirundo rustica
Kırlangıç
II
LC
G
TURDIDAE
(L) Erithacus rubecula
Kızılgerdan
II
LC
Y
(L) Luscinia megarhynchos
Bülbül
A. 3
III
LC
G
(L) Oenanthe hispanica
Karakulak Kuyrukkakan
II
LC
G, T
(L) Oenanthe oenanthe
Kuyrukkakan
A. 3
II
LC
G
(L) Saxicola torquata
TaĢkuĢu
II
LC
Y
(L) Turdus pilaris
Ardıç
III
LC
KZ
(L) Turdus merula
Karatavuk
III
LC
Y
(L) Turdus viscivorus
Ökseotu ArdıçkuĢu
III
LC
Y
SYLVIDAE
(L) Hippolais pallida
Gri Mukallit
II
LC
G
(G) Sylvia communis
Çalı Ötlegeni
II
LC
G
(L) Cettia cetti
Setti bülbülü
A.4
II
LC
Y
MOTACILLIDAE
(G) Motacilla alba
Ak Kuyruksallayan
A. 4
II
LC
Y
LANIIDAE
(L)Lanius collurio
Kızılsırtlı ÇekirgekuĢu
II
LC
G
(L) Lanius minor
Karaalınlı ÇekirgekuĢu
II
LC
T, G
CORVIDAE
(L) Corvus monedula
Cüce Karga
LC
Y
(L) Corvus corax
Karakarga
LC
Y
(L) Corvus corone
LeĢ Kargası
LC
Y
(G) Pica pica
Saksağan
LC
Y
(L) Garrulus glandarius
Alakarga
LC
Y
EMBERIZIDAE
(L) Emberiza melanocephala
KarabaĢ KirazkuĢu
A. 3
II
LC
G
(L) Emberiza hortulana
KirazkuĢu
A.3
III
LC
G
(L) Emberiza cia
Kaya KirazkuĢu
II
LC
V, G
FRINGILLIDAE
(L) Carduelis chloris
Florya
A. 4
II
LC
Y
(L) Carduelis carduelis
SakakuĢu
A.4
II
LC
Y
(L) Carduelis cannabina
KetenkuĢu
A. 4
II
LC
Y, KZ
(L) Fringilla coelebs
Ġspinoz
III
LC
Y
PARIDAE
(G) Parus major
Büyük BaĢtankara
II
LC
Y
Kaynak: Kiziroğlu, Ġ, 1993, The Birds of Türkiye (Species List in Red Data Book), TTKD, Ankara.
Kaynak: Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar “Sürüngenler, KuĢlar ve Memeliler” Meteksan A.ġ., Ankara.
Kaynak: http://www.birdlife.org/datazone/home
Kaynak: http://www.worldbirds.org/mapportal/worldmap.php
G: Gözlem
L: Literatür
81
AKK
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-III
Ek-II
Ek-III
Ek-III
Ek-III
Ek-III
Ek-II
Ek-I
Ek-I
Ek-II
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-II
Ek-III
Ek-II
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-III
Ek-II
Ek-III
Ek-III
Ek-III
Ek-I
Ek-II
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-II
Ek-I
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Prof. Dr. Ġlhami Kiziroğlu tarafından hazırlanan The Birds of Türkiye adlı yayında, kuĢ türlerinin korunma durumu ve statüleri
ile ilgili olarak kullanılan sembollerin açıklaması Ģu Ģekildedir:
A1
A1.1
A1.2
A2
A3
A4
B
B1
B2-B3
Y
G
K
KZ
: Nesli tükenmiĢ veya tükenme tehlikesi altında olan türler
: Nesli tükenmiĢ olan türler
: Tüm Türkiye‟deki birey sayısı 1-25 çift arasında olan türler
: Birey sayısı 26-50 çift altında kalan ve yayılıĢ gösterdikleri bölgelerde büyük risk altında olan türler
: Birey sayısı 51- 200 (500) çift arasında kalan ancak bazı bölgelerde oldukça azalmıĢ türler
: Birey sayıları fazla olmakla birlikte belirli bölgelerde azalmıĢ olan türler.
: Geçici olarak Türkiye‟ye gelen ve biyotopların yok edilmesi ile risk alına girecek türler
: Anadolu‟yu kıĢlak olarak kullanan ancak Anadolu‟da üremeyen türler
: Anadolu‟dan transit olarak geçen veya Anadolu‟yu kıĢlak olarak kullanan ve risk derecesi daha düĢük olan türler
: Düzenli olarak yurdumuzda kuluçkaya yatan yerli kuĢ türleri
: Yurdumuzda kuluçkaya yattıktan sonra göç eden türler
: Yurdumuzda kuluçkaya yatmayan, yurdumuzu transit göç esnasında kullanan türlerdir
: KıĢ aylarını yurdumuzda geçiren, kıĢ ziyaretçisi türlerdir
Proje alanı ve çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel
46 tane kuĢ türünden 28 tanesi Bern Ek-2 ve 12 tanesi de Bern Ek-3 listesinde yer
almaktadır.
T.C. Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü‟nce 28 Mayıs 2014 tarih ve 29013 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak
yürürlüğe giren “2014-2015 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları”nın yansıtıldığı en
son listelere göre; 28 kuĢ türü Ek-I listesinde; 8 kuĢ türü Ek-II listesinde; 10 kuĢ türü ise
Ek-III listesinde bulunmaktadır.
KuĢ türlerin tamamı IUCN Red List Kategorileri‟nden LC kategorisinde
bulunmaktadır. LC kategorisindeki türler yaygın olup herhangi bir tehdit altında değildir.
Memeliler
Memeliler, diĢilerinde bulunan meme bezleri ve hem diĢi hem erkek bireylerinde
bulunan ter bezleri, kıl, iĢitmede kullanılan üç orta kulak kemiği ve beyinde yer alan
neokorteks bölgesi ile ayrılan bir omurgalı hayvan sınıfıdır.
Dünya üzerinde yaklaĢık 4500 memeli türü bulunur. Bunların 200 kadarı Avrupa‟da
görülebilir, Türkiye ise tek baĢına yaklaĢık 170 memeli türü barındırmaktadır. Çift ve
karmaĢık dolaĢım sistemine sahip, sabit vücut sıcaklıklı hayvanlardır. Vücutları genellikle
kıllarla örtülüdür. Genç bireyler anne sütü ile beslenirler. Genellikle bacak Ģeklinde
oluĢmuĢ dört üyeleri vardır. Solunumda diyafram kullanırlar. Alt çeneleri bir çift kemikten
oluĢmuĢtur; orta kulaktaki kemikler üç parçalı olup kulak zarı ve iç kulakla bağıntılıdır.
Hemen hepsinde yedi boyun omuru vardır.
Faaliyet alanı ve çevresinde bulunan ve bulunması muhtemel memeli türleri Tablo
IV.2.12.1.6‟da verilmiĢtir.
Tablo IV.2.12.1.6. Proje Alanı ve Çevresi Memeli Türleri
Familya ve Tür Adı
ERĠNACEĠDAE
Türkçe Adı
(L) Erinaceus europaeus
SORICIDAE
(L) Crocidura leucodon
RHINOLOPHIDAE
(L) Rhinolophus
ferrumequinum
(L) Rhinolophus
hipposideros
VESPERTILIONIDAE
(L) Pipistrellus
pipistrellus
Bern
AKK
IUCN
Kirpi
III
Ek-I
LC
Seyrek ormanlık yerler, yerleĢim yerleri, tarlalar,
bahçeler
Tarla sivri faresi
III
-
LC
Açık araziler ve çalılıklar
II
Ek-I
LC
Ormanlık, ağaçlık ve çalılık alanlar
II
Ek-I
LC
Ormanlık, ağaçlık ve çalılık alanlar
III
-
LC
ÇeĢitli ortamlar
Büyük
Nalburunluyarasa
Küçük
Nalburunluyarasa
Cüce yarasa
82
Habitat
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
LEPORIDAE
(L) Lepus europaeus
Yabani tavĢan
III
Ek-III
LC
Orman, çalılık ve kayalıklar
SCIURIDAE
(L) Sciurus anomalus
Kafkassincabı
II
Ek-I
LC
Ormanlık alanlar
(L) Citellus
Gelengi
Ek-I
Açık araziler
xanthophrymnus
MURĠDAE
(L) Apodemus
Kayalıkfaresi
LC
TaĢlık ve kayalık alanlar
mystacinus
(L) Apodemus sylvaticus Ormanfaresi
LC
Orman, tarla, bağ-bahçe, step
CANIDAE
(L) Canis lupus
Kurt
II
Ek-I
LC
Orman, step, açık araziler
(L) Vulpes vulpes
Tilki
Ek-III
LC
Orman ve çalılık alanlar, tarlalar, açık araziler
MUSTELIDAE
(L) Mustela nivalis
Gelincik
III
Ek-II
LC
Her türlü ortam
(L) Meles meles
Porsuk
III
Ek-II
LC
Orman, tarla, step
URSIDAE
(L) Ursus arctos
Bozayı
II
Ek-I
LC
Ormanlık alanlar
SUIDAE
(L) Sus scrofa
Yabandomuzu
Ek-III
LC
Ormanlık alanlar
Kaynak: Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları “Memeliler”, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No:
90-K-1000-90. Ankara.
Kaynak: Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar “Sürüngenler, KuĢlar ve Memeliler” Meteksan A.ġ., Ankara.
G: Gözlem
L: Literatür
Proje alanı ve çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel
12 tane memeli türünden 4 tanesi Bern Ek-2 ve 3 tanesi de Bern Ek-3 listesinde yer
almaktadır.
T.C. Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü‟nce 26 Mayıs 2013 tarih ve 28658 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak
yürürlüğe giren “2013-2014 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları”nın yansıtıldığı en
son listelere göre; 4 tane memeli türü Ek-I listesinde, 1 memeli türü Ek-II listesinde ve 2
memeli türü ise Ek-III listesinde bulunmaktadır.
Memeli türlerinin tamamı IUCN Red List Kategorileri‟nden, LC kategorisinde yer
almakta olup, herhangi bir tehdit altında değildir.
ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamasının Fauna Üzerine Etkileri ve Tedbirler
ĠnĢaat öncesi ve inĢaat aĢaması
Proje sahasının tamamına yönelik olarak tarafımızdan gerçekleĢtirilmiĢ olan
gözlemler ve habitat incelemeleri esnasında sürüngenler daha çok, nadiren de kuĢlar ve
memeli hayvanlar olmak üzere bazı karasal omurgalı hayvan türlerine bağlı bireylerin bu
bitki formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu kesimlerdeki habitatları çok yoğun
olmasa da dinlenme, beslenme, yuvalanma gibi değiĢik ihtiyaçlarını karĢılamak amacıyla
kullanabildikleri belirlenmiĢtir. Bu kesimlerdeki ağaç ve çalı formlarının kesilmesi
sürecinde bu kesimleri kullanan fauna bileĢenleriyle ilgili olarak bazı önlemlerin alınması
gerekecektir. Aksi durumda, yani herhangi bir önlem alınmadığı durumda bu habitatları
kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma veya ölme riski gündeme gelecektir.
Risk altında bulunan yabanıl formlar arasında ulusal ve uluslar arası koruma statülerine
sahip türler bulunmaktadır. Nadir veya korunan türlere ait bireylerin zarar görmesine ek
olarak bu formlara zarar verilmesi ulusal ölçekli koruma önlemleri dıĢında uluslar arası
sözleĢmelere de ters düĢmektedir. Bu durum ülke bazında değiĢik yaptırımları gündeme
getirebilecektir.
Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla, söz
konusu bitkisel bileĢenlerin kesim/tıraĢlama öncesinde yabanıl fauna bileĢenlerinin
bunların arasında veya içerisinde bulunmadığına, bu kesimlerden uzaklaĢmıĢ olduklarına
emin olunmalıdır. Kesim öncesi gerçekleĢtirilecek görsel kontrollerde rastlanan
hayvanların kendiliklerinden kaçarak uzaklaĢmaları beklenmektedir.
83
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Aksi takdirde, yani herhangi bir nedenden dolayı bu kesimlerden uzaklaĢmamıĢ
bireylerin söz konusu olduğu durumlarda bu bireylerin zarar görmemeleri için bu
kesimlerden uzaklaĢtıracak yöntemler kullanılmalıdır. Genellikle kaçırmaya yönelik olarak
seslerden yararlanılmaktadır. AlıĢılmadık ve yüksek tondaki seslerden meydana gelecek
rahatsızlık sonucu bitkilerin içine, arasına veya altına saklanan formlar ortaya çıkarak
yakın alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaĢmak zorunda
kalacaklardır.
Yabanıl formların bu kesimlerden uzaklaĢtığına emin olunduktan sonraki aĢama
kesimi gerçekleĢtirilen tek ve çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden
uzaklaĢtırılmasıdır. TaĢıma aĢamasının hemen öncesinde bu malzeme yeniden gözden
geçirilecektir. Çıplak elle dokunmaksızın, doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiĢ
materyalin üzerinde, altında veya içerisinde bulunması olası yılan, kertenkele veya
kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda değinildiği Ģekilde uygun yakalama
donanımı ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak ve basit bez torbalara konularak
faaliyetten etkilenmeyecek komĢu alanlara taĢınarak bu kesimlerde dikkatli bir Ģekilde
doğal ortamlarına bırakılacaklardır.
Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında
da yaĢamakta olan yabanıl türler söz konusudur. Bu türler arasında koruma altında
olmayan türler bulunduğu gibi koruma altında olan birçok tür de söz konusudur.
ÇalıĢmalar öncesinde çalıĢma yapılacak kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu
kontroller esnasında, zeminde yaĢayan ve toprak altına barınan yabanıl formlara ait yuva
giriĢ delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bu kesimlerde
yapılacak çalıĢmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü toprak içerisinde, yüzeye yakın
kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve diğer memeli formların
bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların mevcut olduğu durumlarda
iĢ makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu esnada çeĢitli derecelerde
zarara uğrama riski söz konusudur. Ġstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani
hayvanların iĢ makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya
kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem ile
yakalana bireyler alan dıĢında uygun ortamlara taĢınacaklardır.
ĠnĢaat öncesi ve inĢaat aĢaması iĢlemlerinde 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu‟na
uyulacaktır.
ĠĢletme aĢaması
Fauna türleri özellikle zarar görecek türler olmayıp, inĢaat öncesi alanda ses
oluĢturmak türlerin alandan çekilmesine ve zarar görmemesine yardımcı olacaktır. Bunun
dıĢında Bern SözleĢmesi ek listelerine (Ek-II ve Ek-III) giren yabanıl formlar
bulunmaktadır. Bern SözleĢmesi, II. Bölümünde tüm taraf ülkelerin EK-II ve EK-III‟e giren
göçmen türler açısından önem taĢıyan alanlara özel önem vermek zorunda olduklarını
vurgulamaktadır.
Yine aynı SözleĢmenin 6. Maddesine göre, özellikle EK-II‟de bulunan yabanıl fauna
türleri için yakalama, tutsak etme ve öldürme fiilleri, bu türlere ait dinlenme ve üreme
alanlarının bozulması veya tahrip edilmesi, yabanıl fauna türlerinin özellikle üreme,
beslenme, kıĢlama periyotlarında rahatsız edilmesi, bu türlere ait yumurtalara zarar
verilmesi, bu yumurtaların boĢ bile olsa toplanmaması gerektiği vurgulanmaktadır.
SözleĢmenin EK-III‟e giren yabani fauna türleriyle ilgili olarak düzenlemeleri Madde 7‟de
belirtilmiĢtir. Buna göre tüm taraf ülkeler EK-III‟e giren yabani fauna türleri için uygun ve
gerekli yasal ve idari önlemleri almak zorundadır. Bu önlemler EK-III‟te yer alan türlerle
ilgili her türlü iĢletme faaliyetinin yabanıl hayvan türlerinin populasyonlarını tehlikeye
düĢürmeyecek Ģekilde düzenlenmesini Ģart koĢmaktadır.
84
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tüm bu noktalar ıĢığında, projenin hayata geçirileceği tüm kesimlerde
gerçekleĢtirilmesi planlanan her türlü faaliyet esnasında, özellikle Bern SözleĢmesi
eklerinde (EK-II ve EK-III‟) yer alan tüm yabanıl hayvan türleriyle ilgili olarak yukarıda
değinilen önlemlere titizlikle uyulacaktır.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu tarafından
2014-2015 dönemine yönelik olarak alınan kararlar doğrultusunda, MAK tarafından
güncellenmiĢ koruma listelerinde bulunan türler için bu komisyon kararlarında belirtilen
koruma tedbirlerine uyulması gereklidir. Bu türler arasından EK LĠSTE-I‟ de yer alan
yaban hayvanları, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası
gereğince Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı tarafından koruma altına alınmıĢtır. Bu listede yer
alan yaban hayvanlarının avlanması, ölü ya da canlı bulundurulması ve taĢınmaları
yasaktır. Bu noktalarda bilgi sahibi olmayan çalıĢanlara yönelik bilgilendirme çalıĢmaları
yapılması yararlı olacaktır.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan 2014-2015 Av Dönemine ait koruma listelerinde bulunan türler
için bu komisyon kararlarında belirtilen koruma tedbirlerine uyulacaktır.
IV.2.13. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve
planlanan iĢletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar
için önemi ve ekonomik değerleri),
Proje alanının yer aldığı Malatya Ġli‟nde bulunan Maden ve Fosil Yakıt Kaynaklarına
ait bilgiler aĢağıda verilmiĢtir.2
Malatya ilinde bulunan madenler
-Bentonit
-Disten
-Dolomit : 121.875.000 ton rezerv
-Flüorit : 71.130 ton rezerv
-Fosfat
-Pirofillit : 5.998.992 ton rezerv
-Sillimanit
-Vermikülit
-Bakır 701.000 ton rezerv
-Demir
-Krom
-KurĢun-Çinko
-Kömür 40.000 ton rezerv
-Toryum
2
Kaynak: Malatya Ġl Çevre Durum Raporu, 2011.
85
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.14. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu
ürünlerin ülke ekonomisindeki yeri ve değeri),
Malatya Ġli hayvan üretim miktarları Tablo IV.2.14.1‟ de verilmiĢtir.
BüyükbaĢ Hayvancılık
Tablo IV.2.14.1. Malatya Ġli BüyükbaĢ Hayvan Üretim Miktarları
HAYVANIN CĠNSĠ
SIĞIR
SAYISI(BAġ)
Saf kültür
34.198
Kültür melezi
77.547
Yerli ve diğer
14.250
Toplam büyükbaĢ
125.995
At
1.576
Katır
1.076
EĢek
3.018
Toplam
5.670
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdülüğü,2011
KüçükbaĢ Hayvancılık
Tablo IV.2.14.2. Malatya Ġli KüçükbaĢ Hayvan Üretim Miktarları
HAYVANIN CĠNSĠ
SAYISI(BaĢ)
Koyun
210.819
Keçi
37.551
Toplam KüçükbaĢ
248.370
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdülüğü,2011
Malatya Ġlinin toplam büyükbaĢ sayısı 125.995 adettir. Bu rakamın 34.198 adeti saf,
77.547 adeti melez,14.250 adeti ise yerli sığır ırklardan oluĢmaktadır. KüçükbaĢ
hayvanların ise 210.819 adeti koyun, 37.551 adeti keçidir.
Süt Üretimi
Tablo IV.2.14.3. Malatya Ġli Süt Üretim Miktarları
HAYVANIN CĠNSĠ
SAĞMAL HAYVAN
SAYISI(BAġ)
SÜT ÜRETĠM
MĠKTARI(TON)
ORTALAMA SÜT VERĠMĠ
(KG/BAġ)
Ġnek (kültür ırkı)
15.747
66.137
4.200
Ġnek (melez)
45.759
146.428
3.200
Ġnek (/yerli)
6.152
9.228
1.500
Koyun
145.126
14.512
125
Kıl keçisi
22.810
3.421
160
Toplam
235.594
239.726
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdülüğü,2011
Malatya ilinde toplam 235.594 adet sağmal hayvan sayısı bulunmakta ve bunlardan
toplamda 239.726 ton süt üretimi yapılmaktadır.
86
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Et Üretimi
Tablo IV.2.14.4. Malatya Ġli Et Üretim Miktarları
HAYVANIN CĠNSĠ
KESĠLEN HAYVAN SAYISI
(BAġ)
ET
ÜRETĠM
(TON)
MĠKTARI
Sığır
16.952
3.422
201
Koyun
5.586
157
28
Kuzu/toklu
7.622
181
23
Kıl keçisi
604
14
22
Toplam
30.764
3.774
ORT.
KARKAS
VERĠMĠ(KG/BAġ)
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdülüğü,2011
Ġlde kesilen hayvan sayısı toplamda 30.764 olup, bunlardan elde edilen et miktarı ise
3.774 tondur.
Kümes Hayvancılığı
Tablo IV.2.14.5. Malatya Ġli Kümes Hayvanı Varlığı
HAYVANIN CĠNSĠ
SAYISI (BAġ)
YUMURTA ÜRETĠM (TON)
VERĠMĠ(ADET/BAġ)
Tavuk
210.095
39.332.800
187
Hindi
3.748
134.928
36
Ördek
956
98.468
403
Kaz
483
12.075
25
Toplam
215.282
39.578.271
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdülüğü,2011
Malatya Ġlinde 215.282 adet kümes hayvanı mevcut olup, 39.578.271 ton yumurta
üretimi gerçekleĢmektedir.
Su Ürünleri
Tablo IV.2.14.6. 2007- 2011 Yılları Arası Malatya Ġlinde Üretilen Alabalık Miktarları
ÜRETĠLEN
BALIK CĠNSĠ
KAYNAĞIN
TÜRÜ
2007(KG)
2008(KG)
2009(KG)
2010(KG)
2011(KG)
G. Alabalığı
YetiĢtiricilik
448.212
914.917
1.930.000
2.300.000
3.187.000
Gökçe
avcılık
30.420
29.770
22.970
7.700
7.000
Sazan
avcılık
64.000
65.400
52.500
65.500
57.500
Siraz
avcılık
31.500
30.850
22.200
19.500
16.400
Diğer Türler
avcılık
17.880
17.780
9.800
0
6.000
592.012
1.058.717
2.037.470
2.392.700
3.273.900
Toplam
Kaynak: Gıda Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdülüğü,2011
Proje alanına yakın olan yerleĢimlerde büyükbaĢ ve küçükbaĢ hayvan yetiĢtiriciliği
yapılmaktadır.
87
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.15. Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları,
Proje alanın sahip olduğu peyzaj değerleri „„Doğal Peyzaj‟‟, „„Görsel Peyzaj‟‟ ve
„„Kültürel Peyzaj‟‟ olmak üzere üç baĢlık altında incelenmiĢtir.
Proje kapsamında Dicle Üniversitesi Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümünde
görev yapan Yrd. Doç. Dr. Özgür YERLĠ tarafından hazırlanan Ekolojik Peyzaj Onarım
Planı çalıĢmaları devam etmekte olup, proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak ve diğer
amaçlarla yapılacak saha düzenlemeleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler Peyzaj Onarım Planında
verilecektir.
Doğal Peyzaj Özellikleri
Proje alanı, Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde kalmaktadır. Proje alanı ve
çevresinde bulunan flora türleri, Bölüm IV.2.12‟de verilmiĢtir.
Görsel Peyzaj Özellikleri
Görsel kalite değerlendirmesi; proje alanının gezilmesi ile ve eğer mümkünse
havadan geniĢ kapsamlı izlenimlerinin değerlendirilmesi ile yapılır. Bu değerlendirme,
birçok temel faktörün irdelenmesine dayanır. Bunlardan bazıları; morfolojik yapı, bitki
örtüsü (vejetasyon), su varlığı, renk, komĢu manzara, nadirlik, kültürel değiĢiklikler olarak
sıralanabilir. Bu kriterler göz önünde bulundurulduğunda, puan verilerek sayısal bir
değerlendirme söz konusu olabilir.
Kültürel Peyzaj Analizi
Faaliyet kapsamında faaliyetten birinci derece etkilenecek kesim, yakın yerleĢim
yerlerinde yaĢamını sürdüren yerel halktır. Yapılacak olan faaliyet, yöre halkını yaĢadığı
çevreden ayırmayacaktır.
ÇED Raporu‟nun II.2 bölümünde proje alanı ve yakın çevresinde yer alan yerleĢim
birimlerinin faaliyet ünitelerine olan uzaklıkları ayrıntılı olarak verilmiĢtir. Bu yerleĢim
yerlerinde yaĢayanlar doğrudan ve dolaylı olarak etkilenecektir.
ÇED Raporu kapsamında yerel halk faaliyet sürecine dahil edilmiĢ olup, Bölüm X.‟da
Halkın Katılımı baĢlığı altında detaylı bilgilendirme yapılmıĢtır. Yöre halkının proje ile ilgili
olarak belirttiği hususlarda raporda yer almıĢtır. Bunun yanı sıra proje alanı ve yakın
çevresinde önemli bir antik yerleĢme geleneksel mimari anlayıĢı taĢıyan örnekler, tarihi
miras gibi kültürel peyzaj değerine sahip alanlar bulunmamaktadır.
IV.2.16. Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan
araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluĢlarına belirli amaçlarla
tahsis edilmiĢ alanlar, vb.),
Sadıklı HES Projesi‟nin kurulacağı alan ve yakın çevresinde yer alan ormanlar,
devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan arazilerdir. Bunun dıĢında,
proje alanı içerisinde ve yakın çevresinde; askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve
kuruluĢlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiĢ alanlar vb. bulunmamaktadır.
88
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.2.17. Proje yeri ve etki alanının mevcut kirlilik yükü,
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi‟nde yapımı
planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi mevcut durum tespit çalıĢmaları
kapsamında Tohma Çayı üzerinden su örnekleri alınmıĢ ve alınan örneklerin Çınar Çevre
Ölçüm ve Analiz Laboratuvarı ile Çevre Endüstriyel Analiz Laboratuvarı‟nda Su Kirliliği
Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) Tablo-1‟e göre (tüm parametreler, radyoaktivite değerleri
hariç) analizleri yapılmıĢtır. Su Analiz raporları eklerde verilmektedir (Bkz. Ek 15).
Su kalitesinin izlenmesi; su kaynağına olabilecek bir sızıntı veya su kirliliğinin tespiti,
su kalitesi kontrolünün sağlanması ve “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” ve “Ġçme Suyu
Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik” ile
uyumluluğun sağlanması ve projenin sucul ekosistemde oluĢturabileceği etkilerin
belirlenebilmesi gibi konuların değerlendirilmesinde faydalı olacak, regülatör memba ve
santral mansabı hakkında da bir fikir verecektir.
IV.2.18. Diğer Özellikler.
Bu bölümde belirtilecek baĢka bir husus bulunmamaktadır.
89
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.3. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri
IV.3.1. Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluĢturan baĢlıca
sektörler, yöresel iĢgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet
üretiminin yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler ),
Proje alanının da içerisinde yer aldığı Akçadağ ilçesi Osmanlı devrinde tahminen
1850 yıllarında bugünkü Levent bucağında teĢkilatlandırılmıĢ, 1858 yılında ilçe merkezi
Ģimdiki yerine Arga‟ya nakledilmiĢtir.
Ġlçe ova ve dağlık bir alanda kurulmuĢtur. Çiftçiliğin her türlüsü ile uğraĢılmakta,
genellikle aile ekonomisi tarıma dayanmaktadır.
Eğitim ve kültürel faaliyetler ile halkı büyük Ģehirlerle fazla iliĢki kurması çok sayıda
halkın Avrupa ülkesine iĢçi olarak gitmesi, ilçenin kısıtlı olan sosyal hayatını modern hale
getirmiĢtir. Okuma yazma oranı %98 gibi yüksek bir rakama ulaĢmıĢtır. Yüzölçümü 1.193
km² olan ilçenin denizden yüksekliği 925 metredir.
Turizm
Malatya merkezi ve ilçelerinde bulunan doğal ve kültürel değerler aĢağıda
sıralanmıĢtır.







Horata Suyu
Orduzu PınarbaĢı
Arga Tepesi
Ören Höyük
Ġkinciler Höyük
Levent Vadisi
Sultansuyu Harası
Tarım ve Hayvancılık
Malatya ili ve proje alanı ile ilgili hayvancılık, tarım ürünleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler
Bölüm IV.2.14‟te verilmiĢtir.
Sanayi
Malatya ilinde sanayiye yönelik gayret ve faaliyetler son on yılda yoğunluk
kazanmıĢtır. Ġlin sanayisi genelde tarıma dayalıdır. Devletin öncülüğünde 1930 yıllarda
baĢta il merkezi olmak üzere değiĢik yerlerde kurulan fabrikalar ile sanayi açısından çok
büyük bir canlılık kazanmıĢtır.
ġeker fabrikası, TĠGEM Sultansuyu ĠĢletmesi gibi devletin sanayi kuruluĢları il
sanayisinin temellerini oluĢturmuĢlardır. Günümüzde ise sanayileĢme özel sektörün elinde
daha baĢka bir boyut kazanarak sürekli ileriye doğru gitmektedir. Ġlde dağınık olarak
çalıĢan sanayicileri bir arada toplamak amacıyla küçük sanayi sitesinin inĢaatına 1968
yılında baĢlanılmıĢ ve 1975 yılında bitirilmiĢtir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığının % 80
desteğiyle kurulmuĢ olan küçük sanayi sitesinde 1500 iĢ yeri bulunmaktadır.
90
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus
artıĢ oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler),
Malatya Ġli nüfusu, 2013 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi‟ne (ADNKS) göre
762.538 kiĢi olup, nüfus artıĢ oranı Tablo IV.3.2.1.‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.3.2.1. Malatya Ġlçesi Nüfus ArtıĢ Oranları
2012 Yılı ADNKS Nüfus Sayımı
Yer
Malatya
Merkez
2033 Yılı Tahmini Nüfus
Nüfus
Nüfus
Nüfus ArtıĢı (%o)
762.366
811.341
5,7
Malatya Ġli ve ilçeleri 2013 yılı ADNKS nüfus sayımı sonuçları Tablo IV.3.2.2‟de
sunulmuĢtur.
Tablo IV.3.2.2. Malatya Ġli ve Ġlçelerine Ait 2013 Yılı Nüfus Sayım Sonuçları
Ġl/Ġlçe merkezi
Malatya
Belde/Köy
Toplam
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
Erkek
Kadın
Akçadağ
32.26
16.568
15.692
32.26
16.568
15.692
32.26
16.568
15.692
Arapgir
11.041
5.496
5.545
11.041
5.496
5.545
11.041
5.496
5.545
Arguvan
9.038
4.569
4.469
9.038
4.569
4.469
9.038
4.569
4.469
Battalgazi
297.806
147.104
150.702
297.806
147.104
150.702
297.806
147.104
150.702
Darende
28.978
14.333
14.645
28.978
14.333
14.645
28.978
14.333
14.645
DoğanĢehir
41.006
20.786
20.22
41.006
20.786
20.22
41.006
20.786
20.22
Doğanyol
4.72
2.333
2.387
4.72
2.333
2.387
4.72
2.333
2.387
Hekimhan
22.181
11.067
11.114
22.181
11.067
11.114
22.181
11.067
11.114
Kale
5.975
2.826
3.149
5.975
2.826
3.149
5.975
2.826
3.149
Kuluncak
8.885
4.371
4.514
8.885
4.371
4.514
8.885
4.371
4.514
Pütürge
17.986
8.644
9.342
17.986
8.644
9.342
17.986
8.644
9.342
Yazıhan
15.297
7.763
7.534
15.297
7.763
7.534
15.297
7.763
7.534
YeĢilyurt
267.365
134.844
132.521
267.365
134.844
132.521
267.365
134.844
132.521
762.538
380.704
381.834
762.538
380.704
381.834
762.538
380.704
381.834
Toplam
Tablo IV.3.2.3 MalatyaĠli Göç Durumu
Ġl
ADNKS 2013 Nüfusu
Aldığı Göç
Verdiği Göç
Net Göç
Malatya
762.538
25.876
33.194
-7.318
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamalarında tüm ünitelerde toplam 75 kiĢi, iĢletme
aĢamasında ise yaklaĢık 10 kiĢinin çalıĢması öngörülmektedir. Proje dâhilinde inĢaat
aĢamasında vasıfsız personel mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek, iĢletme
aĢamasında ise daimi, personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge
ekonomisine katkı sağlanmıĢ olacaktır.
91
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin iĢkollarına dağılımı, iĢkolları itibariyle kiĢi baĢına
düĢen maksimum, minimum ve ortalama gelir),
Malatya Ġli‟nde kiĢi baĢına düĢen gelir 2004 verilerine göre cari fiyatlarla 4.320 $‟dır.
Tablo IV.3.3.1 Malatya Ġli‟nde kiĢi baĢına düĢen gelir ve 2011 yılına kadar olan geliri
göstermektedir.
Tablo IV.3.3.1. Malatya‟da KiĢi BaĢına DüĢen Gelir ve Gelir Projeksiyonu
Yıl
KiĢi BaĢına DüĢen Gelir ($)
2004
4.320
2005
5.057
2006
5.557
2007
6.297
2008
7.066
2009
7.584
2010
8.468
2011
9.759
IV.3.4 ĠĢsizlik (Yöredeki iĢsiz nüfus ve faal nüfusa oranı),
ĠĢ Kurumu Müdürlüğü‟nden elde edilen verilere göre, ilde 2011 yılı sonu itibari ĠĢ
Kurumuna kayıtlı iĢsiz sayısı 22.663 kiĢidir. ĠĢ gücünün ekonomik yönden değeri olan
faaliyetlerde ve verimli iĢlerde yeterince değerlendirilememesi yanında mevsimlik ve geçici
iĢlerin fazla olması, bazı sektör faaliyetlerinde iĢçi giriĢ ve çıkıĢlarının olması, verim
düĢüklüğü ve iĢsizlik nedeniyle istihdam sorunu noksan istihdam olarak karĢımıza
çıkmaktadır.
Malatya ili bazında yeterli yatırımların yapılamaması, hızlı nüfus artıĢının ve diğer
illerden iĢ gücü göçünün fazla olması, ildeki istihdamı olumsuz ve iĢsizliği artıran neden
olarak görülmektedir.
IV.3.5. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu),
Eğitim
Malatya Ġli okul, derslik, öğrenci ve öğretmen sayıları Tablo IV.3.5.1‟de sunulmuĢtur.
Tablo IV.3.5.1. Malatya Ġli Okul, Derslik, Öğrenci ve Öğretmen Sayıları
Erkek
ġehir
72.981
Köy
-
Toplam
72.981
Kız
56.729
-
56.729
Öğretmen Sayısı
-
-
-
Öğretmen BaĢına Öğrenci Sayısı
-
-
-
76.433
53.842
-
-
76.433
53.842
-
Ġlköğretim
Ortaöğretim
Erkek
Kız
Öğretmen Sayısı
Öğretmen BaĢına Öğrenci Sayısı
Erkek
39.872
Kız
29.094
Üniversite
68.966
Akademik Personel
Sayısı
3736
92
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Sağlık
Malatya ilinde toplam 1900 yatak sayılı 10 adet devlet hastanesi, 1177 yatak sayılı
11 adet kurum hastanesi, 59 sağlık ocağı ,4 verem savaĢ dispanseri ve 134 adet eczane
bulunmaktadır.
IV.3.6. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleĢme alanlarının dağılımı,
mevcut ve planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar,
turizm alanları vb.),
Malatya ili toplam 1231,3 ha yüzölçümüne sahip olup, 425.450 ha tarım arazisi,
580.423 ha çayır-mera arazisi, 149.128 ha orman ve fundalık arazisi, 729.551 ha tarım
dıĢı arazi ve 18.022 ha su yüzeylerinden oluĢmaktadır.
Akçadağ ilçesindeki toplam 114.192 hektar arazinin 34.683 hektarlık kısmında kuru
tarım yapılmaktadır. Kuru tarım yapılan alanın % 33,1'inde eğim düz veya hafif, % 66,9
'unda ise orta veya diktir. Toprakların % 46,2'si derin veya orta derin, % 47,6'51 sığ ve %
6,0'51 da çok sığdır. Akçadağ ilçesinde 10527 hektar arazide sulu tarım yapılmakta olup,
bunu I.,II. ve III. sınıf araziler teĢkil etmektedir. Bu toprakların % 64,3'ü derindir. % 70'e
yakın kısmı düz, kalan kısım ise hafif ve orta eğimlidir. Toprakların % 32,1'inde orta
derecede erozyon vardır. Bahçe olarak kullanılan 11 361 hektar arazinin % 53,9'u orta ve
dik eğime sahiptir. % 85 ‟i derin ve orta derindir. % 60'a yakın kısmında orta derecede, %
6,3'de ise Ģiddetli erozyon hüküm sürmektedir. 48.423 hektar çayır - mera arazisinin %
96,3'Iük kısmı dik eğimli olup, % 86'sını VII. sınıf araziler oluĢturmaktadır. Tamamı dik,
çok dik ve sarp eğimli olan funda alanı 7.850 hektar olup Ģiddetli ve çok Ģiddetli erozyonun
etkisi altındadır. Su yüzeylerinin oranı % 0,6 ve yerleĢim alanlarınınki %1,1‟inden
oluĢmaktadır.
Sadıklı Regülatörleri ve HES proje alanını gösterir 1/25.000 ölçekli arazi varlığı
haritası Ek-6‟da verilmiĢ olup, proje kapsamında kullanılacak arazinin proje ünitelerine
göre dağılımı Tablo IV.2.7.4.‟te sunulmuĢtur.
Proje alanı ve yakın çevresinde sanayi bölgesi, yoğun yerleĢim alanları
bulunmamaktadır.
IV.3.7. Diğer özellikler.
Bu bölümde belirtilecek baĢka bir husus bulunmamaktadır.
93
BÖLÜM V
PROJENĠN BÖLÜM IV’ DE TANIMLANAN
ALAN ÜZERĠNDEKĠ ETKĠLERĠ VE ALINACAK
ÖNLEMLER
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM V: Projenin Bölüm IV’de Tanımlanan Alan Üzerindeki Etkileri Ve
Alınacak Önlemler :
(Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri
önlemek, en aza indirmek ve iyileĢtirmek için alınacak yasal, idari ve teknik
önlemler V.1. ve V.2. baĢlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir Ģekilde açıklanır).
V.1. Arazinin hazırlanması, inĢaat ve tesis aĢamasındaki projeler, fiziksel ve
biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler
Raporun bu bölümünde; projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yapılacak
faaliyetlerin proje alanı ve yakın çevresinde oluĢturması muhtemel etkileri açıklanmıĢ olup,
bu etkileri en aza indirmek ve önlemek adına alınacak önlemler aĢağıda detaylı olarak
irdelenmiĢtir.
V.1.1. Arazinin hazırlanması için yapılacak iĢler kapsamında nerelerde ve ne
kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat miktarı, hafriyat sırasında kullanılacak
malzemeler, patlayıcı maddeler, Hafriyat artığı toprak, taĢ, kum vb. maddelerin
nerelere taĢınacakları, veya hangi amaçlar için kullanılacakları, Hafriyat döküm
sahalarını gösterir vaziyet planı,
Sadıklı HES projesi kapsamında inĢa edilecek ana tesisler; Sadıklı regülâtörü
üzerine inĢaa edilecek olan su alma yapısı, çakıl geçidi, balık geçidi, derivasyon yapısı,
Ģalt sahası ve santral binası, memba-mansap batardoları ve kuyruk suyu kanalıdır.
Projenin inĢaat aĢamasında kullanılmak üzere destek üniteleri olarak, Ģantiye sahası
(prefabrik taĢınabilir yapılardan oluĢan) , kırma-eleme tesisi ve kazı fazlası malzeme stok
sahaları oluĢturulacaktır (Bkz. Ek-4).
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
projenin ÇED sürecinde gerçekleĢtirilen Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü
yollarının kullanılmaması, proje alanına doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması
istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda toplam 2.666 m yeni yol yapılması
planlanmaktadır.
Tesislerin karakteristik verilere ve eklerde sunulan fonksiyonel projeler (Bkz. Ek-16)
göz önünde bulundurularak arazi hazırlık ve inĢaat aĢamalarında her bir tesiste (ünitede)
çıkarılacak hafriyat miktarları, hafriyatın nerelerde kullanılacağı ve bertaraf yöntemleri
aĢağıda tablo halinde verilmiĢtir.
94
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo V.1.1.1. Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢamasında Her Bir Tesiste OluĢacak Kazı Fazlası Hafriyat ve Dolgu
Miktarı, Hafriyatın Malzemesinin Kullanılacağı Yerler ve Bertaraf Yöntemi
ERALANI HES PROJESĠ
Hafriyatı
Alınacak
Ünite
Sadıklı
Regülatörü
Üniteye Ait
Çıkan
Hafriyat
Miktarı (m3)
Regülatör,
batardolar,
su
alma
yapısı,
dolusavak,
derivasyon
yapısı dahil
Üniteye Ait
Dolgu (m3)
Dolguda
Kullanılacak
Miktar = 20.000
Toplam
= 80.000
KırmaEleme Tesisi
ve ġantiye
Alanı
Toplam alanı
83.130 m2‟lik
bir adet kazı
fazlası
malzeme
depolama
alanı
ve
Ģantiye
alanında
yaklaĢık
~40.000 m3)
üst
örtü
toprağı
(bitkisel üst
toprak)
alınacaktır.
Kuyruksuyu
Kanalı
Toplam
=~6.000
Sadıklı HES
Binası
Toplam
=~8.000
Planlanan
UlaĢım
Yolları
Toplam
=~10.000
Toplam
Hafriyat
Miktarı
=~104.000
Not: Hafriyat miktarları,
çıkartılmıĢtır.
GENEL
TOPLAM
Çıkan Hafriyat Malzemesinin
Kullanılacağı Yerler
Fazla Hafriyatın Bertaraf
Yöntemi
Çıkan malzemelerin bir kısmı
dolguda, bir kısmı arazi
tesfiyesi
ve
çevre
düzenlemesinde kullanılacak
olup arta kalan malzemeler
KFMSS
alanlarına
nakledilecektir.
Genel
toplamda
yaklaĢık
104.000 m3 hafriyat malzemesi
çıkacak ve bu malzemelerin
26.000 m3‟lük kısmı dolgu
ihtiyacında
kullanılacaktır.
Kullanılamayacak nitelikte olan
malzemeler
ve
by-pass
malzemeleri ise proje alanının
mücavir alan sınırları dıĢında
kalması
nedeniyle,
proje
kapsamında kurulacak Kazı
Fazlası
Malzeme
Stok
Sahalarında
(KFMSS)
(Söz
konusu alanlar için gerekli izinler
alınacaktır.) gerekli tahkimatlar
ile depolama alanı çevresi
desteklendikten sonra, ekolojik
dengeyi bozmayacak Ģekilde
depolanacaktır. Bu depolama
öncesinde depo sahasının ilk
halinde mevcut olan nebati
toprak sıyrılıp depolandıktan
sonra, yani dolgu sonrasında
alanın üzerine serilecek, böylece
alanın eski görüntüsüne yakın bir
görüntü
oluĢturması
sağlanacaktır.
Söz
konusu
depolama
alanının
yüzey
sularından
veya
yağmursularından etkilenmemesi
için kafa hendekleri, kuĢaklama
kanalları yapılacaktır.
Kazı sırasında çıkan bitkisel
üst toprak, kazı fazlası
malzeme
depolama
sahalarının uç noktasında
dağıtılmadan ve üzeri sürekli
nemli tutularak biriktirilecektir
ĠnĢaat
çalıĢmalarının
tamamlanmasının
ardından
bitkisel üst toprak, çevre
düzenlemesinde ve yeĢil alan
elde
etmek
amacıyla
değerlendirilecektir.
Dolguda
Kullanılacak
Miktar = 1.000
Dolguda
Kullanılacak
Miktar = 5.000
Çıkan malzemelerin koruma
seddelerinin oluĢturulmasında
kullanılması planlanmaktadır.
Kazı fazlası malzeme KFMS
sahalarında depo edilecektir.
Çıkan hafriyat malzemesinin
bir kısmı HES binası duvar
arka yüzeylerinin dolgusunda,
menba
ve
mansap
tahkimatlarında
ve
çevre
düzenleme
çalıĢmalarında
kullanılacaktır. Geri kalan
kısım ise KFMSS alanlarında
depo edilecektir.
Çıkan hafriyatın bir kısmı yol
yapımında dolgu iĢlemlerinde
kullanılacaktır.
Yol veya derivasyon yapısı
açılması
esnasında
Ģeve
kesinlikle
malzeme
atılmayacaktır.
Bunun
için
ekskavatör
yardımıyla,
yarmadan
çıkan
malzeme
dağıtılmadan
yolun
ve
derivasyon kanalının açılması
sağlanacaktır. Artan hafriyat
malzemesi Ģeve
ve
nehir
yataklarına bırakılmayacaktır.
Toplam Dolgu
Miktarı
= 26.000
Sadıklı HES Revize Fizibilite Raporu‟ndan ve eklerde sunulan fonksiyonel projelerden
95
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Sadıklı HES Projesi kapsamında kurulacak olan üniteler ve yardımcı ünitelerin arazi
hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında ortaya çıkan hafriyat malzemesinden, dolguda
kullanımı mümkün olan malzemeler ünitelerin inĢasında dolgu iĢleminde kullanılacaktır.
Proje alanından alınacak malzemeler sadece regülatör temelinden alınarak HES
inĢaatında kullanılacak ve ticari bir kum-çakıl iĢletmesi kurulmayacaktır. Değerlendirilmesi
mümkün olmayan hafriyat malzemeleri ise kazı fazlası malzeme stok sahalarında depo
edilecektir.
Yollar ve kazı fazlası malzeme stok sahaları kullanılırken aĢağıdaki örnek kesitlerde
öngörülen Ģekilde uygulamalar yapılacaktır.
Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahalarında;
Yeniden Serilecek
Nebati Toprak
Tahkimat
veya TaĢ
Duvar
KuĢaklama
Kanalı
Dere Yatağı
Depo Edilecek
Hafriyat
Malzemesi
Sıyrılacak
Nebati Toprak
ġekil V.1.1.1. Hafriyat Depolama Alanlarında Uygulanacak Tip Kesit
Yol Hafriyat ÇalıĢmalarında;
Doğal arazi eğiminin düĢük olduğu bölgelerde uygulanacak çalıĢmaları gösteren yol
tip en kesiti aĢağıda verilmiĢtir. Kazı sonucu oluĢacak hafriyat malzemesi dolgu olarak
kullanılacak, böylelikle zemin eğiminin ve yolun stabilitesi sağlanacaktır. Ayrıca, hafriyat
artığı oluĢumu da engellenecektir.
n: Kazı
esnasında
zemin cinsine
göre arazide
belirlenecektir.
Kazıdan
çıkan
malzeme ile
satıh
kaplaması
yapılacaktır
………………
………………
…….Tahkim
at veya TaĢ
Duvar
n
1
Kazı
Yağmursuyu
Kanalı
7-10 m
ġekil V.1.1.2. Doğal Arazi Eğiminin DüĢük Olduğu Bölgelerde Yapılacak Yol ÇalıĢmaları
96
Doğal eğimle
aynı seviyeye
getirilecektir.
Dolgu
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Doğal arazi eğiminin yüksek olduğu bölgelerde uygulanacak çalıĢmaları gösteren yol
tip en kesiti ġekil V.1.1.3‟de verilmiĢtir. Kazı sonucu oluĢacak hafriyat malzemesi yol sanat
yapılarında dolgu olarak kullanılacak, böylelikle zemin eğiminin ve yolun stabilitesi
sağlanacaktır.
Ağırlıklı TaĢ
Ġstinat Duvarı
Ağırlıklı TaĢ
Ġstinat Duvarı
Kazı
Dolgu
7m
ġekil V.1.1.3. Doğal Arazi Eğiminin Yüksek Olduğu Bölgelerde Yapılacak Yol ÇalıĢmaları
Eğimin çok yüksek olduğu bölgelerden yol güzergâhları geçirilmeyecektir. Nitekim
çok yüksek eğime sahip kesitlerde inĢaat zorluğu ve çevreye vereceği zararlar ile üst
örtünün tahribatı oldukça yüksek olacaktır.
Sonuç olarak;
Proje kapsamında arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmalarından ortaya çıkması öngörülen
yaklaĢık 104.000 m3 malzemenin yaklaĢık 26.000 m3‟ü dolgu ve çevre düzenleme
çalıĢmalarında kullanılacaktır. Geriye kalan yaklaĢık 78.000 m3 kazı fazlası malzemenin
üç adet depolama alanında depolanması öngörülmektedir. Toplam 201.703 m2‟lik alana
sahip KFMS sahalarında, 78.000 m3 malzemeyi depolamak için depolama alanı yeterli
olmaktadır. Alternatifli olarak üç adet verilen Kazı Fazlası Malzeme Depo Sahalarının
tamamı kullanılmayacak olup, oluĢacak hafriyat malzemesinin depolanması için gerekli
olan hacim kullanılacaktır.
Dolayısıyla ortaya çıkan malzeme baĢka bir alana gereksinim duyulmadan depo
edilebilecektir.
Projenin inĢaat çalıĢmaları sırasında faaliyet alanı ve yakın çevresinde yer alan
akarsuların ve mevsimsel akıĢ gösteren kuru dere yataklarının faaliyet sırasında zarar
görmemesi için gerekli tedbirler alınacak, dere yataklarına ve dere yataklarına ulaĢması
söz konusu olabilecek yerlere paĢa malzemesi, inĢaat atıkları, katı ve sıvı atıklar
atılmayacak, dere yatakları değiĢtirilmeyecek ve oluĢabilecek çevre kirliliği önlenecektir.
97
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Söz konusu kazı fazlası malzeme depolama alanlarında, akarsu ya da kuru dere
yataklarına taĢkın anında malzeme taĢınmasını engelleyecek Ģekilde gerekli tüm önlemler
faaliyet sahibince alınacaktır. Kazı fazlası malzemeler tarım arazileri üzerinde
depolanmayacaktır.
Planlanan projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yapılacak kazı çalıĢmaları
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hafriyat
Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uygun olarak
gerçekleĢtirilecektir. Ayrıca yapılacak çalıĢmalar esnasında 08.06.2010 tarih ve 27605
sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve
Noktasal Kaynaklı Sahalara Dair Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak hareket
edilecektir.
Arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları sırasında tüm kazı fazlası malzeme alanlarının
kullanılması durumunda, su yüzeyleri ile kayalık araziler dıĢında kalan yaklaĢık 83.130
m²‟lik alanda yaklaĢık 40.000 m³ üst toprağın sıyrılarak depolanması planlanmaktadır. Üst
toprak minimum 0,15 m derinliğe kadar sıyrılacaktır. Üst toprak derinliğinin 0,15 m„den
daha az olduğu yerlerde, üst toprağın tamamı sıyrılacaktır. Bitkisel üst toprak en fazla 3 m
yükseklikte depolanacak ve depolama sonrasında toprak kayıplarını önleme yönünde
tedbirler alınacaktır.
Söz konusu projenin kazı çalıĢmaları esnasında, “Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ne göre aĢağıda belirtilen kontrol önlemleri alınacaktır:
- Bitkisel üst toprak dıĢındaki alt toprak öncelikle dolgu ve rekreasyon amaçlı
kullanılacak, kullanımı mümkün olmayan atıklar kazı fazlası malzeme depolama alanlarına
nakledilecektir.
- Kazı çalıĢmalarına baĢlanmadan önce kazı fazlası malzeme depolama alanları
için, Valiliğe müracaat edilerek “Atık TaĢıma ve Kabul Belgesi” alınacaktır.
- Kazı çalıĢmaları sırasında bitkisel üst toprak alt topraktan ayrı olarak toplanacak ve
derinliğine ve yapısına bağlı olarak kazılarak yeniden kullanılmak üzere depolama
alanlarında ayrı olarak yığılacaktır.
- Bitkisel üst toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıpların önlenmesi ve
toprağın kalitesinin korunması amacıyla; bitkisel üst toprağın depolanacağı yerin % 5‟ten
fazla eğimli olmaması sağlanacaktır.
- Bitkisel üst toprağın uzun süre açıkta bırakılması durumunda; yüzeyinin çabuk
geliĢen bitkiler ile örtülmesi temin edilecektir.
- Ayrı toplanan bitkisel üst toprak arazi tesviyesi ve iyileĢtirme çalıĢmaları esnasında
tekrar kullanılacaktır.
- ĠnĢaat çalıĢmaları sırasında kazıdan çıkacak toprak miktarı ile dolgu hacimlerinin
eĢitlenecek Ģekilde öncelikle faaliyet alanı içerisinde değerlendirilmesine çalıĢılacaktır.
- Kazı fazlası malzeme depolama alanında oluĢabilecek oturma, çökme ve kayma
gibi zemin ve gövde hareketlerinin önlenmesi için en uygun yığın ve döküm
boyutlandırması yapılacaktır.
- Kazı fazlası malzeme depolama alanının yüzeyi ve Ģev dibi çevresine insan ve
diğer canlıların yaklaĢmasını engelleyici önlemler alınacak ve uyarı levhaları konulacaktır.
98
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
- Kazı fazlası malzeme depolama alanının kapasitesi dolması veya herhangi bir
nedenle döküm ve depolamanın sona ermesi halinde bu sahanın, insan ve diğer canlıların
güvenliği, canlı yaĢamının tesisi ve alanın tekrar kullanılabilmesi için doğal topografik
yapıya uygun olarak rehabilite edilmesi sağlanacaktır.
Proje sahasında yapılacak olan rehabilitasyon çalıĢmaları esnasında aĢağıda
belirtilen hususlara uygun olarak hareket edilecektir:
- Rehabilitasyon çalıĢmaları sonucunda, sahaya doğal görünüm kazandırılacaktır.
- Projenin uygulanması sonucunda ortaya çıkacak yapının veya oluĢan yeni alanın
kullanımı, yerel çevre koĢulları ile tam uyum içinde olacak ve tüm canlılar için tartıĢmasız
güvenli bir ortam sağlanacaktır.
- Ġnsanların dolaĢımına açılan alanlarda 3 metreden yüksek kademe ve 5 metreden
dar basamak bulunmayacaktır.
- Bütün Ģev yüzeyleri dayanma duvarı ile tutulmaksızın doğal hali ile stabil olacak
Ģekilde düzenlenecektir.
- Alanın dıĢ çevresinde eğimli yüzey var ise taĢ ve parça yuvarlanmaları ile
kaymalara karĢı kesin önlem alınacaktır.
- Rehabilitasyon sırasında, atıkların Ģev açılarının değiĢtirilmesi söz konusu ise,
verilecek yeni eğim örtü toprağının serilmesine, bitki örtüsünün geliĢmesine izin verecek,
erozyonu ve atıkların yüzeye çıkmasını önleyecek değerlerde olacaktır.
- Alan çevresi su trafiği açısından yeterince güvenli hale getirilecektir.
- Alanın üzeri yapılacak bitkilendirme çalıĢmasına bağlı olarak bitkisel üst örtü
toprağı ile kaplanacak ve ağaçlandırılacaktır.
Yapılacak olan çalıĢmalar esnasında; Ģevlerden aĢağı kesinlikle malzeme
bırakılmayacaktır.
Proje alanından malzeme alımı söz konusu olursa 08.12.2007 tarihli ve 26724 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Kum Çakıl ve Benzeri Maddelerin
Alınması, ĠĢletilmesi ve Kontrolü Yönetmeliği” Madde 11 gereğince Çevre Yönetim Planı
hazırlanacaktır.
Proje kapsamında; yer üstü ve açık saha patlatmalarına gerek duyulursa, yapılacak
olan patlatma çalıĢmalarının, akarsuyun akıĢ hızı ve yönünün zorunlu değiĢtirilmesi
çalıĢmalarının Balıklı Dere üzerinde yaĢayan sucul faunanın mevcut yaĢamını
etkilemeden, üreme ve dere boyunca yer değiĢtirme veya göç etme dönemlerine
rastlatılmadan yapılmasına, faaliyet alanındaki akarsular ile yan kollarında sürekli
bulanıklığa yol açabilen, su kalitesini ve sucul fauna yaĢamını olumsuz etkileyecek
durumlara neden olabilen gereksiz çalıĢmalardan kaçınılmasına dikkat edilerek, bu
konularla ilgili tüm mevzuat, yönetmelik vb. hükümlere uyulacaktır.
Ġlhan HES projesinin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmalarının tüm aĢamalarında
09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 2006/27
sayılı “Dere Yatakları ve TaĢkınlar” hakkında Genelge hükümlerine uyulacaktır.
99
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.1.2. Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inĢaasında
kullanılacak maddelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksin ve kimyasal olanların
taĢınımları, depolanmaları ve kullanımları, bu iĢler için kullanılacak aletler ve
makineler,
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yapılacak hafriyat iĢlemleri sırasında
dozer, yükleyiciler, ekskavatör (kırıcı ağızlı dahil), greyder, damperli kamyon, hava
kompresörü, taĢınabilir jeneratör, beton pompası, mobil aydınlatıcı, beton mikseri gibi
baĢlıca alet ve ekipmanların kullanılması planlanmaktadır.
Yapılacak olan arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları sırasında Sadıklı Regülatörü ve
HES inĢası için gerek duyulması halinde patlatma iĢlemi yapılacaktır.
Açık saha patlatmalarında; rockbit delici, anfo patlayıcı, powergel magnum
yemleyici, exel kapsül ateĢleyici, elektrikli kapsül, akım ölçüm cihazı ve ateĢleyici manyeto
kullanılacaktır.
Patlayıcı maddenin kullanılması, korunması, taĢınması konuları; 29.09.1987 tarih ve
19589 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan 87/12028 karar sayılı „‟Tekel DıĢı Bırakılan
Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması
Saklanması, Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve
Esasları‟na ĠliĢkin Tüzük” hükümlerine uygun olarak yapılacaktır.
Ayrıca patlatma esnasında her türlü çevre emniyeti alınacak, tüm saha çevresine
gerekli ikaz levhaları asılacak ve patlatma yapılmadan önce siren ile uyarı yapılacaktır.
Bunlara ilaveten iĢletmede tehlikeli, parlayıcı ve patlayıcı özellik gösteren maddeler ile ilgili
olarak “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle ÇalıĢılan ĠĢyerlerinde ve ĠĢlerde
Alınacak Tedbirler Tüzüğü”ne uyulacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatmalar kesinlikle galeri yöntemi ile yapılmayacaktır.
Patlatmalar gündüz saatlerinde (08.00-18.00) ve çevrede yaĢayan yöre halkına haber
verilerek gerçekleĢtirilecek olup; gece zaman dilimlerinde patlatma ile ilgili herhangi bir
çalıĢma yapılmayacaktır.
Sadıklı HES Projesi için hazırlanan Acil Durum Müdahale Planı eklerde sunulmuĢ
olup, söz konusu planda belirtilen hususlara riayet edilecektir (Bkz. Ek-12).
V.1.3. Arazinin hazırlanması sırasında, ünitelerin inĢasında kullanılacak
malzemenin nereden nasıl sağlanacağı,
Proje kapsamında arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında kullanılacak olan malzemeler
proje alanı ve çevresinde bulunan tesislerden temin edilecektir. Bu bağlamda “ÇED
Olumlu”/“ÇED Gerekli Değildir” belgesine sahip tesisler ile çalıĢılacak olup, proje
kapsamında inĢaat aĢamasında kullanılmak üzere bir adet Kırma-Eleme Tesisi yapılması
planlanmaktadır.
V.1.4. Proje kapsamındaki ulaĢım alt yapısı planı, bu alt yapının inĢası ile ilgili
iĢlemler,yapılacak yolun özellikleri, kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler,
araçlar, makineler, altyapının inĢası sırasında kırma öğütme, taĢıma, depolama gibi
toz yayıcı mekanik iĢlemler, Trafik Yükü, yeni yapılacak yollar, tesislere ulaĢım için
kullanılacak yol güzergahlarının belirtilmesi,
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır.
100
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye doğru devam eden tarla
ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Proje kapsamında mevcut
Kadıibrahim Köyü yolu kullanılmayacak olup, proje alanına Kadıibrahim Köyü dıĢından
ulaĢım sağlanması amacıyla yaklaĢık 2.666 m yeni yol yapılması planlanmaktadır.
Tesis alanına ulaĢım için kullanılacak olan köy yollarının ulaĢımı trafiğe sürekli açık
tutulacaktır. Söz konusu tesis alanına ulaĢım yollarının ve sanat yapılarının projedeki
çalıĢmalardan kaynaklı kullanımı süresince ağır tonajlı vasıtalarla bozulması halinde
gerekli onarım, stabilize beton kaplaması, yol bakımı vb. iĢler faaliyet sahibi tarafından
karĢılanacaktır.
Söz konusu yollarda onarım ve sanat yapıları yapımına ihtiyaç olduğu takdirde yolda
uygulanacak olan onarım ve sanat yapısı yapım projesi için yapıma baĢlanmadan önce
Malatya Ġl Özel Ġdaresinin görüĢü alınacaktır.
Proje alanı içinden, sınırından ve yakınından geçmekte olan yüzeysel su kaynakları
üzerinde yol geçiĢinin sağlanması durumunda uygun kesitte sanat yapısı yapılarak
geçiĢler sağlanacak ve bu konuda DSĠ Bölge Müdürlüğü‟nden gerekli izinler alınacaktır.
Söz konusu proje kapsamında 2918 sayılı “Karayolları Trafik Kanunu” ve buna
istinaden karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere ve buna bağlı olarak
yürürlükte bulunan “Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında
Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.
Proje kapsamında “Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla TaĢınması Hakkında
Yönetmelik” ile “Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla TaĢınması Hakkında Yönetmelikte
DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” gerekleri yerine getirilecektir.
Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında, yollara giriĢ ve çıkıĢlarda trafik güvenliği
açısından her türlü önlem, Karayolları Bölge Müdürlüğü‟nün görüĢleri doğrultusunda
yatırımcı firma tarafından alınacaktır.
Karayolundaki Mevcut Trafik Yükü
Proje alanın yer aldığı Akçadağ Ġlçesi bölümündeki trafik yükü (Yıllık Ortalama
Günlük Trafik Değerleri) Tablo V.1.4.1.‟de, trafik hacim haritası ise ġekil V.1.4.1‟de
verilmiĢtir.
Tablo V.1.4.1. Proje Alanına En Yakın TaĢınabilir TaĢıt Sayım ve Sınıflandırma Ġstasyonu Verileri
Yıllık Ortalama
Günlük Trafik
Değerleri
TaĢınabilir
TaĢıt Sayım
ve
Sınıflandırma
Ġstasyonu 1
TaĢınabilir
TaĢıt Sayım
ve
Sınıflandırma
Ġstasyonu 2
ĠnĢaat
AĢamasında
(Günlük)
Ġst.
1
5
Ġst.
2
5
Otomobil
2628
2454
Orta Yüklü
250
291
2
2
Ticari TaĢıt
Otobüs
70
56
Kamyon
530
881
20
20
Kamyon+Römork
96
372
Çekici+Yarı Römork
Toplam
3574
4054
27
27
Kaynak: 2013 Yılı Trafik Hacim Haritası, http://www.kgm.gov.tr.
101
ĠnĢaat
AĢamasında
Ek Trafik
Yükü (%)
Ġst.
Ġst.
1
2
0,19
0,20
ĠĢletme
AĢamasında
(Günlük)
Ġst.
1
3
Ġst.
2
3
ĠĢletme
AĢamasında
Ek Trafik
Yükü (%)
Ġst.
Ġst.
1
2
0,11
0,12
0,8
0,69
2
2
0,8
0,69
3,77
2,27
5
5
-
-
-
-
-
-
-
-
4,76
3,16
10
10
0,19
0,81
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil V.1.4.1. Proje Alanını Kapsayan Bölümündeki Trafik Yükü
Toz Yayıcı ĠĢlemler ve Kümülatif Değerler
Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları
kapsamında; regülatörde ve santral binasında, kazı fazlası malzeme stok sahalarında ve
Ģantiye sahasında malzemenin sökülmesi, yüklenmesi, taĢınması ve boĢaltılması iĢlemleri
esnasında toz emisyonu oluĢması söz konusudur. Ayrıca proje kapsamında inĢaat
aĢamasında kullanılacak Kırma-Eleme Tesisinin iĢletilimesi sırasında toz emisyonu
oluĢması söz konusu olacaktır.
OluĢabilecek bu toz emisyonlarının hesaplanmasında kullanılan emisyon faktörleri,
03.07.2009 tarihli 27277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren „‟Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY)” Ek-12, Tablo 12.6‟da verilen
“Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri”
kullanılarak hesaplanmıĢtır (Bkz. Tablo V.1.4.2).
102
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Hesaplamalarda bütün çalıĢmaların kontrollü olarak yapılacağı varsayılarak kontrollü
emisyon faktörleri kullanılmıĢtır ve SKHKKY çerçevesinde değerlendirilmiĢtir.
Tablo V.1.4.2. SKHKKY Tablo 12.6: Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon
Faktörleri
Emisyon Faktörleri
KAYNAKLAR
Kontrolsüz
Kontrollü
Patlatma (kg/ton)
0,080
-
Sökme (kg/ton)
0,025
0,0125
Yükleme (kg/ton)
0,010
0,005
0,7
0,35
0,010
0,005
5,8
2,9
Nakliye (gidiĢ-dönüĢ toplam mesafesi) (kg/km-kamyon)
BoĢaltma (kg/ton)
Depolama (kg/ha.gün)
Hesaplamalarda kullanılan emisyon faktörü, saha çalıĢmalarında birim alan üzerinde
yapılan hafriyatların kazı, dolgu, yükleme, boĢaltma, taĢıma ve depolama gibi tüm
öğelerini içermekte olup, inĢaat çalıĢmaların 24 ay içerisinde tamamlanacağı göz önünde
bulundurularak hesaplamalar yapılmıĢtır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında Sadıklı Regülatörü ve HES, KırmaEleme Tesisi baĢta olmak üzere, KFMS sahalarında çalıĢmalar gerçekleĢecektir.
Dolayısıyla projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmalarından kaynaklı toz emisyonları bu
ünitelerin yeralacağı bölge için hesaplanmıĢ ve kümülatif değer üzerinden modelleme
çalıĢması gerçekleĢtirilmiĢtir.
Yapılacak hafriyat çalıĢmaları esnasında ortaya çıkacak hafriyat malzemesi
miktarları ve değerlendirme yöntemleri ile ilgili detaylı bilgiler Bölüm V.1.1 Tablo V.1.1.1‟de
verilmiĢtir.
Hafriyat çalıĢmaları esnasında malzemeleri taĢıyan araçların kapasitesinin 30 ton
olacağı varsayılmıĢ olup, malzeme yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıĢtır.
Sadıklı HES Tesisleri Toz Emisyonları;
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında, regülatör, cebri boru ve santral
binasında yapılacak çalıĢmalar esnasında hafriyat çalıĢmaları ile dolgu çalıĢmaları
gerçekleĢtirilecektir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında yapılacak olan hafriyat çalıĢmaları,
çıkacak malzemeler ve kullanım Ģekli özet olarak aĢağıda verilmiĢtir.
Toplam Hafriyat Miktarı
: 104.000 m3 = 166.400 ton
Dolguda Kullanılacak
: 26.000 m3 = 41.600 ton
Kazı fazlası malzeme stok sahasına gidecek : 78.000 m3 = 124.800 ton(1-3 Nolu)
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi hafriyat çalıĢmaları esnasında meydana gelecek
toz emisyonu ile ilgili yapılan hesaplamalar aĢağıda verilmiĢtir.
103
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Malzemenin Sökülmesi ve Araçlara Yüklenmesi (0,025 kg/ton+0,01 kg/ton=0,035
kg/ton)
Sadıklı Regülatörü alanında yapılacak hafriyat çalıĢmaları (Hafriyat Miktarı=80.000
m3 = 128.000 ton);
Sadıklı Regülatörü Alanı = [128.000 ton x 0,035 kg/ton] / [12 ay x (250 saat/ay)]
= 1,49 kg/saat
Sadıklı Santral Alanında (santral binası, cebri boru) yapılacak hafriyat çalıĢmaları
(Hafriyat Miktarı=8.000 m3 = 12.800 ton);
Cebri Boru ve Santral Alanı
= [(12.800) ton x 0,035 kg/ton]/[12 ay x (250 saat/ay)]
= 0,149 kg/saat
Malzemenin Taşınması
Sadıklı HES kapsamında yapılacak olan hafriyat çalıĢmaları sonucunda ortaya
çıkacak malzemelerden; yumuĢak kaya niteliğindeki yaklaĢık 26.000 m3 malzeme, dolgu
çalıĢmalarında kullanılacaktır. Geri kalan 78.000 m3 hafriyat malzemesi ise 1-3 nolu kazı
fazlası malzeme stok sahasına nakledilecektir.
-
Sadıklı Regülatörü, Malzemenin TaĢınması
Sadıklı Regülatörü alanı kapsamında yapılacak olan hafriyat çalıĢmaları sonucunda
ortaya çıkacak 80.000 m3 hafriyat malzemesinin 20.000 m3‟lük kısmı dolgu amaçlı
kullanılacaktır. Geriye kalan 60.000 m3‟lük kısım ise 200 m mesafede yer alan kazı fazlası
malzeme stok sahası 1‟e gönderilecektir.
Malzemelerin malzeme stok sahasına nakledilmesi(0,20 km mesafeye);
Hafriyat Miktarı
= 96.000 ton / (4 ay x 250 saat/ay)
= 96 ton/saat (3,2 sefer)
Emisyon
= 0,7 kg/km x (1 x 0,20 km/sefer) x (3,2 sefer)
= 0,448 kg/saat
-
Santral alanı, Malzemenin TaĢınması;
Sadıklı HES santral alanı kapsamında yapılacak olan hafriyat çalıĢmaları sonucunda
ortaya çıkacak 8.000 m3 hafriyat malzemesinin tamamı 200 m mesafede yer alan kazı
fazlası malzeme stok sahası 1‟e gönderilecektir.
Malzemelerin malzeme stok sahasına nakledilmesi (0,20 km mesafeye);
Hafriyat Miktarı
= 12.800 ton / (4 ay x 250 saat/ay)
= 12,8 ton/saat (0,43 sefer)
Emisyon= 0,7 kg/km x (1 x 0,20 km/sefer) x (0,43 sefer)
= 0,0602 kg/saat
-
Yeni Açılacak Yollar, Malzemenin TaĢınması
Yeni açılacak yolların bulunduğu alanlar kapsamında yapılacak olan hafriyat
çalıĢmaları sonucunda ortaya çıkacak 10.000 m3 hafriyat malzemesinin 5.000 m3‟lük kısmı
dolgu amaçlı kullanılacaktır. Geriye kalan 5.000 m3‟lük kısım ise 200 m mesafede yer alan
kazı fazlası malzeme stok sahası 1‟e gönderilecektir.
104
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Malzemelerin malzeme stok sahasına nakledilmesi(0,20 km mesafeye);
Hafriyat Miktarı
Emisyon
= 8.000 ton / (2 ay x 250 saat/ay)
= 16 ton/saat (0,53 sefer)
= 0,7 kg/km x (1 x 0,20 km/sefer) x (0,53 sefer)
= 0,0742 kg/saat
Malzemenin Depolanması (2,9 kg / ha.gün)
Sadıklı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali Projesi kapsamında tüm inĢaat iĢlerinin
aynı anda gerçekleĢtirilmesi halinde kazıdan çıkan 84.000 m3‟lük malzemenin
depolanması için 3 ayrı kazı fazlası malzeme stok sahası belirlenmiĢtir. Ancak KFMS
sahaları alternatifli olarak belirlenmiĢ olup, proje kapsamında öncelikle KFMSS-1‟in
kullanılması planlanmaktadır.
Hafriyat malzemesinin toplam 70.232 m2 (7 ha) alana sahip Kazı Fazlası Malzeme
Stok Sahası-1 alanında depolanması esnasında oluĢacak toz emisyonu:
Emisyon
= 7 ha x 2,9 kg/ha-gün x (1 gün/24 saat) = 0,845 kg/saat
Kırma – Eleme Tesisi’nde Oluşacak Toz Miktarı
Planlanan proje kapsamında kurulacak ünitelerde kullanılacak malzemenin istenilen
ebatlara gertirilmesi amacıyla, kırma eleme tesisi kurulacaktır.
Kırma – Eleme Tesisi‟nde malzemenin boyutlandırması iĢlemlerinde çoğunlukla
birincil ve ikincil kırıcı ünitelerinde toz emisyonunun yayılımı söz konusu olacaktır. Kırma
eleme tesisinden kaynaklı toz emisyonlarının hesabında ÇED Genel Müdürlüğü tarafından
oluĢturulan “Madencilik Faaliyetleri Ġçin Hazırlanan Proje Tanıtım Dosyalarında Dikkat
Edilmesi Gereken Hususlar” adlı dokümanda verilen faktörler kullanılmıĢ olup, dokümanda
verilen faktörler Tablo V.1.4.3‟de sunulmuĢtur.
Tablo V.1.4.3 Kırıcı Ünitesi Emisyon Faktörleri
Ünite
Birincil Kırıcı
Ġkincil Kırıcı
Üçüncül Kırıcı
Kontrolsüz
0,243 kg/ton
0,585 kg/ton
0,585 kg/ton
Kontrollü
0.0243 kg/ton
0.0585 kg/ton
0.0585 kg/ton
Modelleme çalıĢmalarında en olumsuz Ģartlar göz önüne alındığından,
hesaplamalarda kontrolsüz kırma-eleme tesisleri için kullanılan emisyon faktörleri
alınmıĢtır. Kurulacak olan kırma eleme tesisinin kapasitesi 100 ton/saat olacak olup, bu
kapsamda oluĢacak olan toz emisyonu ile ilgili hesaplamalar aĢağıda verilmiĢtir.
Kırma Eleme Tesisi Kapasitesi
ÇalıĢma Süresi
= 100 ton/saat
= 12 ay
= Ayda 25 gün
= Günde 10 saat
Birincil kırıcıda = 100 ton/saat x 0,243 kg/ton = 24,30 kg/saat
Ġkincil kırıcıda
=100 ton/saat x 0,585 kg/ton = 58,5 kg/saat
Kırma-eleme tesisinden çıkacak toplam toz emisyon miktarı = 82,80 kg/saat
105
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
SONUÇ VE DEĞERLENDĠRME
Hizan HES Projesi arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları süresince yapılacak olan
hafriyat çalıĢmaları, hafriyatın taĢınması, depolanması ve kırma eleme tesisinden kaynaklı
toz emisyonları meydana gelecektir. Meydana gelecek olan toz emisyonu ile ilgili
hesaplamalar yukarıda yapılmıĢ olup, yapılan hesaplamalar sonucu oluĢacak toz
emisyonu 85,865 kg/saat olarak hesaplanmıĢtır.
03.07.2009 tarihli 27277 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” (SKHKKY) Ek-2‟de, “hava
kirlenmelerini temsil eden değerler, ölçümlerle elde edilen hava kalitesi değerleri, hesapla
elde edilen hava kirlenmesine katkı değerleri ve bu değerlerle teĢkil edilen toplam
kirlenme değerlerinin tespit edilmesine, eğer baca dıĢındaki yerlerden yayılan toz
emisyonları 1 kg/saat‟ten küçükse gerek olmadığı” belirtilmektedir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları dahilinde
yapılacak bütün çalıĢmaların aynı zaman diliminde gerçekleĢtirileceği(en kötü senaryo) ve
yapılacak olan çalıĢmalarda toz emisyonunu minimize edecek herhangi bir kontrol
tedbirinin alınmadığı göz önüne alındığında, oluĢacak toz emisyonu 85,865 kg/saat olarak
hesaplanmıĢtır. Dolayısıyla “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek2‟de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Tablo 2.1.‟de belirtilen kirletici
kütlesel debilerinin aĢılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüĢ bir
dağılım modeli kullanımıyla “Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması”
gerekmektedir.
Buna göre, proje alanında oluĢacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini
ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliĢtirilen ve
ABD‟de yapılan ÇED çalıĢmalarında kullanılması aynı kuruluĢ tarafından onaylanmıĢ olan
ISCST3 (Industrial Source Complex – Short Term 3) Modeli kullanılarak “Hava
Kirlenmesine Katkı Değerleri” hesaplanmıĢtır.
Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması
Hava dağılım modellemesi olarak EPA tarafından geliĢtirilen ve ABD‟de yapılan ÇED
çalıĢmalarında kullanılması aynı kuruluĢ tarafından onaylanmıĢ olan ISCST3 (Industrial
Source Complex–Short Term 3) Modeli kullanılmıĢtır. ISCST3 modeli uluslararası kabul
görmekte, dünya çapında birçok araĢtırmacı, denetim ve yetki organı tarafından kirletici
konsantrasyonlarını tahmin etmek amacıyla kullanılmaktadır. Modelin temelini sabit
Gaussian dağılımı oluĢturur. Bu model ile bir çok emisyon kaynağı (nokta, alan, çizgi ve
hacim) aynı anda veya ayrı ayrı modellenebilmektedir.
Yapılan modelleme çalıĢması ile bölgedeki saatlik, 24 saatlik (günlük) ve yıllık
ortalama kirletici YSK belirlenmiĢ ve bu değerler HKDYY‟nde yer alan uzun ve kısa vadeli
sınır değerler ile karĢılaĢtırılmıĢtır. Bu karĢılaĢtırmalar sonucunda, atmosfere verilecek toz
emisyonlarının bölgedeki hava kalitesi üzerine etkileri belirlenmiĢtir.
Model sonuçları, 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak
yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2
Tablo 2.2‟de PM10 için verilen tabloda, UVS ve KVS için verilen limit değerler ile
karĢılaĢtırılmıĢtır. SKHKKY‟nde uzun vadeli sınır değer (UVS), aĢılmaması gereken ve
tüm ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerlerdir. Kısa vadeli sınır değer
(KVS) ise maksimum günlük ortalama değerler veya istatistik olarak bütün ölçüm
sonuçları sayısal değerlerinin büyüklüğüne göre dizildiğinde, ölçüm sonuçlarının yüzde
doksan beĢini aĢmaması gereken değerlerdir.
106
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Çöken tozlar için farklı olarak aĢılmaması gereken maksimum aylık ortalama
değerler olarak tanımlanmıĢ olup, toz emisyonları için SKHKKY‟ne göre UVS ve KVS
değerleri Tablo V.1.4.4‟de verilmiĢtir.
ISCST3 modelini çalıĢtırmak üzere üç çeĢit veri seti kullanılmıĢtır. Bunlar;



Emisyon verileri,
Alıcı ortam ağı (topoğrafik bilgiler) ve
Meteorolojik verilerdir.
Modellemede Kullanılan Emisyon Verileri
Model, en kötü durum senaryosu dikkate alınarak; SKHKKY Ek-2.4‟de de belirtildiği
üzere, kirleticilerin ıslak veya kuru çökelmeler nedeniyle konsantrasyonlarında herhangi
bir azalmanın olmadığı ve kirleticilerin radyoaktif bozulmaya uğramadan ve alt ürünlere
dönüĢmeden yayıldığı kabul edilerek çalıĢtırılmıĢtır.
Modelleme çalıĢması esnasında emisyon kaynağı olarak; Sadıklı Regülatörü ve
HES Projesinin arazi hazırlık çalıĢmalarında gerçekleĢtirilecek hafriyat çalıĢmaları,
hafriyatın taĢınması, depolanması ve kırma eleme tesisinden meydana gelecek olan
emisyon değerleri alınmıĢtır. Modelleme çalıĢması, arazi hazırlık çalıĢması esasında tüm
çalıĢmaların aynı zaman diliminde gerçekleĢtirileceği varsayımıyla yapılmıĢtır.
Modellemede Kullanılan Topoğrafik Veriler
Modelleme çalıĢmaları; 4 km x 4 km‟lik bir inceleme alanı için gerçekleĢtirilmiĢtir.
Ġnceleme alanı içerisindeki kurulması planlanan projenin arazı hazırlık ve inĢaat
çalıĢmaları esnasında meydana gelecek hava emisyonlarının hava kalitesi üzerine
etkilerini belirlemek üzere; inceleme alanı içerisinde bir grid sistemi oluĢturulmuĢ ve bu
sistemde karelerin kenar uzunlukları 500 m olacak Ģekilde iĢaretlenmiĢtir. Grid istemindeki
karelerin köĢe noktaları alıcı ortamlar olarak tanımlanmıĢtır. Ġnceleme alanı içerisinde
tanımlanan grit sistemi ile toplam 81 nokta alıcı ortam olarak tanımlanmıĢ ve modelleme
çıktısında bu noktalara denk gelen yerlerdeki konsantrasyonlar hesaplanmıĢtır.
Modellemede Kullanılan Meteorolojik Veriler
Meteoroloji, kirleticilerin atmosferik dağılımını etkileyen en önemli faktördür. Bu
yüzden, modelleme çalıĢmalarında meteorolojik verilerin düzenlenmesine özellikle dikkat
edilmiĢtir.
KarıĢım yüksekliklerinin hesaplandığı yüksek atmosfer rasatları Türkiye‟de yedi ilde
(Ankara, Ġstanbul, Ġzmir, Isparta, Samsun, Adana ve Diyarbakır) yapılmakta olup, alan en
yakın ölçüm Diyarbakır ilinde olduğundan Diyarbakır Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait karıĢım
yüksekliği bilgileri modellemede kullanılmak üzere temin edilmiĢtir.
ISCST3 Modeli, rüzgar hızı ve yönü, sıcaklık, kararlılık sınıfı, kırsal ve kentsel
karıĢım yüksekliği verilerini saatlik bazda kabul etmektedir. Bu nedenle, verilerin modelde
kullanılabilmesi için bazı düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Bu aĢamada
meteoroloji verilerini ISCST3‟de kullanılabilecek Ģekilde düzenleyen bir ön-iĢlemci,
PCRAMMET Programı kullanılmıĢtır. PCRAMMET saatlik sıcaklık, rüzgar yönü, rüzgar
hızı, bulutluluk ve bulut taban yüksekliği verilerini kullanarak saatlik kararlılık sınıflarını,
kırsal ve kentsel karıĢım yüksekliklerini hesaplamaktadır. Bu program yardımı ile modele
girilecek meteoroloji dosyası oluĢturulmuĢtur.
107
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ISCST3 Hava Dağılım Modelleme Programının ön iĢlemcisi olan PCRAMMET
programı, yedi tane karlılık sınıfı kabul etmektedir. Bu kararlılık sınıflarından ilk altı tanesi
Pasquill‟in (1974) sınıflandırma yöntemiyle benzerlik gösterir. Yedinci sınıflandırma
kategorisi ise Pasquill‟in esas sınıflandırma yöntemi ile uyumluluk gösterir. Bu kategori,
gece rüzgar akımı etkisiyle yerden sıcaklığın ıĢıması sonucu, sıcaklık inversiyonu (sıcaklık
terselmesi) olarak tanımlanır. Düzenleyici dispersiyon modelleri konusundaki standart
EPA uygulamaları; kararlılık sınıfında zamanla oluĢabilecek değiĢimleri saatte 1‟den fazla
olmamak üzere sınırlamıĢtır. PCRAMMET programındaki kararlılık düzeni bu yöntemi
uygulamaktadır.
MODELLEME SONUÇLARI
Kurulması planlanan proje kapsamında hava kirlenmesine katkı değerlerinin
hesaplanması amacıyla ISCST3 Modeli kullanılarak tesisin bölgede yaratacağı muhtemel
kirlilik yükü tahmin edilmiĢtir. Tesis etki alanı içerisinde; saatlik, 24 saatlik (günlük) ve yıllık
ortalama kirletici YSK değerleri µg/m3 cinsinden belirlenmiĢ ve ISCST3 model çıktıları ve
haritaları eklerde sunulmuĢtur (Bkz. Ek-17).
Model sonuçları incelendiğinde 24 saatlik maksimum PM emisyonu ve yıllık ortalama
PM emisyon değerleri aĢağıdaki tabloda verildiği Ģekli ile olmaktadır.
Tablo V.1.4.4. Modelleme ÇalıĢmaları ile Elde Edilen Maksimum PM YSK Değerleri ve SKHKKY Sınır Değerleri
PARAMETRE
PM
24 saatlik
MAKSĠMUM
YSK DEĞERĠ
(µg/m3)
144,0124
SKHKYY
GEÇĠġ
DÖNEMĠ
UZUN VADELĠ VE KISA
VADELĠ SINIR DEĞERLER
100
Yıllık (Ortalma)
1,24
60
ORTALAMA
PERĠYODU
STANDARTLARI
NOKTA SAYISI
AġAN
1
-
Söz konusu yönetmeliğe göre, UVS değeri aĢılmaması gereken, bütün ölçüm
sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerdir. Modelleme sonuçlarına göre, 81
noktadaki değerlerin aritmetik ortalaması alındığında, UVS değerinin 60 µg/m3 çok altında
kaldığı (1,24 µg/m3) görülmektedir.
24 saatlik YSK değeri ise SKHKKY Ek-I A GeçiĢ Dönemi Uzun Vadeli sınır değerleri
(PM için KVS=100 µg/m3) 81 adet alıcı ortam ağının %98,8‟inin sınır değeri aĢmadığı
gözlemlenmiĢtir. Dolayısıyla söz konusu Yönetmelik sınır değerini sağlamaktadır.
Toz Emisyonu için Alınacak Kontrol Önlemleri
Sadıklı Regülatörü ve HES ve Kırma-Eleme Tesisi projesinin arazi hazırlık ve inĢaat
çalıĢmaları kapsamında; regülatörlerde, cebri boruda, ulaĢım yollarında ve santral
binasında yapılacak kazı, dolgu çalıĢmaları ve malzeme nakli vb. iĢlemleri ile kırma-eleme
tesisinde yapılacak çalıĢmalar esnasında toz emisyonu oluĢması söz konusudur.
Arazide oluĢabilecek tozlanmayı minimuma indirgemek için emisyon kaynağında
savurma yapmadan doldurma ve boĢaltma iĢlemlerinin yapılması, yollarda tesviye
yapılması, malzeme taĢınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması ve
malzemenin üst kısmının %10 nemde tutulması gibi önlemler alınacaktır. Ayrıca gerektiği
durumlarda proje alanında bulunan yollar düzenli olarak arazöz araçlar ile sulanacaktır.
Ayrıca;
-
Kırma eleme tesislerinde birincil kırıcı ağzında ve eleme ünitesinde su pulvarize
sistemi kurulacaktır.
108
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
-
Malzemelerin konveyör bantlardan silolara ve harman yerlerine dökülmesi
esnasında, konveyör bant ağızlarında su pulvarize sistemi kurulacaktır.
-
Savurma yapmadan doldurma ve boĢaltma iĢlemlerinin yapılması sağlanacaktır.
-
Malzemelerin taĢınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılacak ve
malzemenin üst kısmı %10 nemde tutulacaktır.
-
Malzemeleri taĢıyacak olan konveyör bantlar ve kırma eleme tesisi kapsamında
çalıĢacak diğer üniteler; kapalı sistem çalıĢacak, böylece bu ünitede oluĢacak
olan tozun dıĢarı çıkması engellenecektir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında kullanılacak olan su pulvarize
sistemine ait örnek akıĢ diyagramı, aĢağıdaki Ģekillerde verilmiĢtir.
ġekil.V.1.4.2. Kırma-Eleme Tesisi Su Pulvarize Sistemi
109
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil.V.1.4.3. Konveyör Bant Hattı Su Pulvarize Sistemi
Araçlardan kaynaklanacak emisyonların da minimuma indirgenmesi için, 04.04.2009
tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz Gazı
Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği‟nin 7. Maddesi uyarınca; kullanılacak tüm araç ve
ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve
bakımları bitene dek çalıĢmalarda baĢka araçlar kullanılacaktır. Ayrıca Trafik Kanunu‟na
uygun Ģekilde çalıĢmaları konusunda uyarılarak özellikle yükleme standartlarına uygun
yükleme yapmalarına dikkat edilecektir.
Sonuç olarak; ISCST3 Modeli kullanılarak elde edilen Hava Kalitesine Etki
Değerleri‟ne göre, projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasından kaynaklı muhtemel
emisyonların, SKHKYY sınır değerlerini sağladığı ve dolayısıyla faaliyetin insan ve çevre
sağlığı açısından herhangi bir tehlike oluĢturmayacağı öngörülmektedir.
Planlanan proje kapsamında kurulacak olan Beton Santrali için 29.04.2009 tarih ve
27214 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması
Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” Ek-2 listesi Madde 4.11 kapsamında
“Çevre Ġzni” alınacaktır.
V.1.5. Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dıĢı taĢımaların
trafik (araç) yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi (bağlantı yolu veya mevcut
yollarda geniĢletme, iyileĢtirme, bakım ve onarımının yapılıp yapılmayacağı,
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
projenin ÇED sürecinde gerçekleĢtirilen Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü
yollarının kullanılmaması, proje alanına doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması
istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda Alternatif Yol Güzergâhı-1 (919 m) ve Alternatif
Yol Güzergâhı-2 (1.260 m) olmak üzere iki adet ulaĢım yolu planlanmıĢtır (Bkz. Ek-4).
Ayrıca Ģantiye alanından regülatör ve HES alanına ulaĢım için iki adet toplam 2.179 m
uzunluğunda regülatör yolu planlanmıĢtır.
110
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.1.6. Hazır beton tesisi, kırma-eleme tesisinin kapasitesi, teknolojisi, üretim
miktarlarının çalıĢma süreleri (gün-ay-yıl), ulaĢım altyapısı planı, altyapının inĢaası
ile ilgili iĢlemler, kullanılacak makine ekipmanları, taĢıma ve depolama gibi toz
yayıcı iĢlemler, kümülatif değerler,
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında kurulacak olan regülatör ve diğer
yardımcı üniteler için ihtiyaç duyulacak malzeme dıĢarıdan satın alınacak olup, proje
alanına getirilen malzemelerin istenilen ebatlarda iĢlenmesi ve kırma taĢ ve beton agrega
malzemesinin sağlanması için 100 ton/saat kapasiteli kırma eleme tesisi kurulacaktır.
Söz konusu kırma eleme tesisine ait örnek Ģema aĢağıda yer almaktadır.
ġekil V.1.6.1. Kırma-Eleme Tesisi Örnek Gösterimi
Proje dahilinde kurulacak olan Kırma Eleme Tesisi yerini gösterir 1/25.000 ölçekli
Topoğrafik Harita Ek-4‟te sunulmuĢtur. Projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları
esnasınca özellikle kaya zemin kazılarından çıkacak malzemelerden, beton imalatlarına
uygun olanlar ile dıĢarıdan satın alınan bir kısım malzemeler kırma eleme tesisine
nakledilecektir. Kırma Eleme Tesislerine gönderilen malzemelerden 0–500 mm boyutunda
olan malzemeler kamyon ve kepçe yardımı ile bunkere beslenecektir. Bunkere aktarılan
malzemeler birincil kırıcıdan geçirildikten sonra konveyör bantlar yardımı ile eleğe
aktarılacaktır. Eleğe gelen 0 – 100 mm boyutundaki malzemeler, elekte 0-15 mm ve 15100 mm ebatlarında ayrılacaktır. Ayrılan malzemelerden 15-100 mm ebadında olanlar
birincil kırıcıya, 0-15 mm boyutunda olan malzemeler ise nihai ürün olarak direk stok
sahasına aktarılacaktır.
111
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
15 mm daha büyük olan malzemeler ise ikincil kırıcıya aktarılacaktır. Ġkincil kırıcıda
malzemeler 15 mm ve altında kırılarak nihai ürün olarak stok sahasına aktarılacaktır.
Ġkincil kırıcıdan sonra bulunacak elek sayesinde 15 mm den daha büyük boyutlu
malzemeler tutularak ikincil kırıcıya tekrar aktarılması sağlanacaktır. Kırma–Eleme Tesisi
iĢ akıĢ Ģeması ġekil V.1.6.2.‟de verilmiĢtir
KIRMA-ELEME TESĠSĠ
ANA MALZEME
Kamyon+Kepçe ile
Bunker Beslenecek
BUNKER
BĠRĠNCĠL KIRICI
0-100 mm
0-15 mm
ELEK
15-100 mm
ĠKĠNCĠL KIRICI
0-15 mm
0-15 mm
ELEK
+15 mm
NĠHAĠ MALZEME
ġekil V.1.6.2. Kırma-Eleme Tesisine Ait ĠĢ Akım ġeması
112
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Projenin inĢaat çalıĢmaları süresince iĢletilecek olan kırma eleme tesisi ile inĢaat
çalıĢmalarının tamamlanmasının ardından alandan sökülecek ve kullanılan alanlar aslına
uygun Ģekilde düzenlenecektir. Yakın yerleĢim yerlerinin bu çalıĢmalardan etkilenmemesi
için tüm önlemler alınacak, meydana gelebilecek tozumalar nemlendirme iĢlemi ile,
gürültü kaynakları bakımların zamanında yapılması ile, oluĢabilecek atıksular ise tekrar
kullanım ile bertaraf edilebilecektir. Söz konusu kırma eleme tesisinde toz kaynağı
olabilecek her bir ünite (bunker, kırıcı, elekle, bantlar) kapalı ortam içerisinde
çalıĢtırılacaktır. Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi kurulacaktır.
Kırma-Eleme Tesisinin inĢaat döneminde çalıĢması sonucu oluĢacak toz emisyonu
miktarı ve hava dağılım modellemesi sonuçları Bölüm V.1.4‟te verilmiĢtir.
Projede kullanılacak kırma eleme tesisinin günde 10 saat, ayda 25 gün yılda 12 ay
çalıĢtırılması planlanmaktadır.
V.1.7. Proje kapsamında açılacak olan taĢocağı, kum ocağı, kil ocağı gibi
malzeme ocaklarının sayısı, ruhsat hukuku, ruhsat koordinatları, alan miktarları,
rezerv hesapları (en, boy, kalınlık ve yoğunluk-görünür, muhtemel), üretim
miktarları (gün-ay-yıl), iĢ-akım Ģemaları, uygulanacak üretim yöntemleri, basamak
yüksekliği, geniĢliği, Ģev açısı, basamak sayısı, nakliye güzergahları, ulaĢım
altyapısı planı, altyapının inĢaası ile ilgili iĢlemler, kullanılacak makine ekipmanları,
ocakların baĢlangıç ve nihai durumlarının imalat haritaları üzerinde gösterimi,
Proje kapsamında malzeme ocağı kurulmayacaktır. Proje kapsamında ihtiyaç
duyulacak malzemelerin (beton, agrega vb.) tamamı bölgedeki mevcut izinleri bulunan
tesislerden hazır olarak temin edilecektir.
V.1.8. Zemin emniyetinin sağlanması için yapılacak iĢlemler,
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi Regülatör ve Rezervuar Yeri
Tohma Çayı 788 m dere yatağı kotunda, dere yatağından 22 m yükseklikte ve
radyal kapaklı beton dolu gövdeli olarak inĢaası planlanan regülatör yerinin temel kayasını
Geniz kalkerleri oluĢturur. Yüzeylendikleri alanlarda genelde sert topografya veren
kalkerler, açık grimsi beyaz, beyazımsı sarı renklidir. Genellikle kriptokristalin veya
mikrokristalin dokudadır. Az ayrıĢmıĢ yüksek-çok yüksek dayanımlı, sık eklemli, eklemler
kil ve kalsit dolgulu, az pürüzlü karstik ve sık eklemlidir. Orta-kalın tabakalı, tabakalanma
eğim yönü 40-50 derece eğimle batıya, yani büyük oranda memba yönüne doğrudur. Sert,
kalsit damarlı, yer yer laminalı, ince taneli, yer yer killi kıvrımlı, kırıklı ve yer yer erime
boĢluklu olup geçirimli özelliktedir. Bu birimin tek eksenli basınç dayanımı 50-100 MPa
arasında olup, taĢıma gücü değeri minimum 40 kg/cm2‟ dir.
Regülatör yerinde sağ ve sol sahil yamaçlarında temel kaya büyük oranda açıkta,
vadi yatağı boyunca alüvyon ile örtülü durumdadır. Alüvyon kalınlığı 8-10 m dolayında,
mühendislik açısından iyi derecelenmeli, son derece geçirimli olup, genellikle siltli-kumlu
çakıl, çakıllı kum Ģeklinde olup, çakıl boyutları 5-10 cm arasında, yuvarlak-yarı yuvarlak,
düz, düzensiz yapıda genellikle kireçtaĢı kökenlidirler. Alüvyonun taĢıma gücü değeri 3-4
kg/cm2 dolayındadır.
Birimin boĢluk oranlarının az, dolayısıyla da relatif sıkılıkları ve efektif gerilmelerinin
yüksek olması nedeniyle alanda sıvılaĢma sorunu yoktur. Yapıdan dolayı temele gelecek
yük miktarı, temele yapacağı yüklemenin büyüklüğü, kazı derinliği ve sıkı-çok sıkı olarak
tahmin edilen nisbi yoğunluğu göz önüne alındığında, alüvyonda risk oluĢturabilecek
boyutta bir oturma beklenmemektedir. Ancak Ģartların uygun olması durumunda,
alüvyonun gövde altından kaldırılacaktır.
113
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Kesin proje aĢamasında ana kayanın mühendislik parametrelerini saptamak
amacıyla regülatör yerinde talvegde karotlu temel sondaj kuyuları açılacaktır. Açılacak
sondajlar sonucunda belirlenecek alüvyon kalınlığına göre temel altında kalan alüvyon
kaldırılacak ya da alüvyon taĢıma gücü ve geçirimsizlik yönünden jet grouting uygulaması
da ayrı bir çözüm olarak düĢünülerek ıslah edilecektir. Ayrıca temel kayanın da geçirimli
özellikte olması nedeniyle, eksen boyunca 20-30 m derinliğinde, tek sıra ve 3 m aralıklı
enjeksiyon perdesi uygulaması yapılması da uygun olacaktır.
Yapılan gözlemsel jeolojik ve jeoteknik etütler sonucu, yamaç duraylılığı açısından
yapı yerlerinde bir sorun gözlenmemiĢtir. Tabakalanma eğim yönünün sol sahil yamaç içimemba yönünde olması nedeniyle özellikle sol sahil yamaçları oldukça duraylıdır. Sağ
sahil yamaçlarında da yamaç duraylılığı açısından sorun izlenmemiĢtir. Kazı esnasında
sağ yamaçta tabaka eğim yönünde geliĢebilecek ufak kaymalar dıĢında potansiyel risk
alanları izlenmemiĢtir.
Yer altı suyu seviyesi 3 m dolayında olup, alüvyonun geçirimlilik değerine göre kazı
çukuruna gelecek su miktarı dikkate alınacaktır. Yapı yerlerinde gerçekleĢtirilecek temel
kazılarda %40 kaya ve %60 oranında küskülük kazısı beklenmektedir. Alüvyon ve yamaç
2 düĢey, sağ sahil Ģevlerindeki kazıların 1 yatay / 3 düĢey uygulaması genelde uygundur.
Ancak, kazı Ģevlerinin daimi duraylılık kazı sırasında belirlenecek Ģartların durumuna göre
belirlenecektir.
Göl alanı tamamen Horasançal-Geniz kalkerleri içerisinde kalmaktadır. Su
yüksekliğinin fazla olmaması, göl alanı boyunca tabakalanma eğim yönünün sol sahilmemba yönüne doğru olması ve yan havza koĢullarının olmaması nedenlerinden dolayı
geçirimli kayalardan oluĢan göl alanında önem arz edecek boyutta sorun izlenmeyeceği
düĢünülmektedir. Yamaçların tamamen çıplak ve kireçtaĢlarından oluĢması nedeniyle göl
alanında yamaç duraylılığı açısından sorun izlenmeyecektir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi Santral Yeri
Sadıklı HES etek santrali konumundadır ve sağ sahil yamaç eteğinde yer alır. Yapı
yerinin temel kayasını regülatör yerinde de olduğu gibi Geniz kalkerleri oluĢturur. Burada
bulunan kalkerler; açık grimsi-beyazımsı renklidir. Genellikle kriptokristalin veya
mikrokristalin dokudadır. Az ayrıĢmıĢ, yüksek-çok yüksek dayanımlı, sık eklemli, eklemler
kil ve kalsit dolgulu, az pürüzlü karstik ve sık eklemlidir. Orta-kalın tabakalı, tabakalanma
eğim yönü 40-50 derece eğimle batıya, ani büyük oranda memba yönüne doğrudur. Sert,
kalsit damarlı, yer yer laminalı, ince taneli, yer yer killi kıvrımlı, kırıklı ve yer yer erime
boĢluklu olup geçirimli özelliktedir.
Yapılan gözlemsel jeolojik ve jeoteknik etütler sonucunda, santral yeri oturum
alanında temel kaya üzerindeki yamaç molozu kalınlığı önemsiz bulunup, yapı temelleri
taĢıma gücü açısından son derece güvenilir olan kayalar üzerine oturacaktır.
KireçtaĢlarının tek eksenli basınç dayanımı 50-100 MPa arasında olup, taĢıma gücü
değeri min 40 kg/cm2‟ dir. TaĢıma gücü ve duraylılık açısından tesis yerinde sorun
izlenmeyecektir. Temel kaya taĢıma gücü değeri proje yüküne kıyasla son derece fazla ve
güvenilirdir.
Santral binası kazı Ģevlerinde duraylılık açısından sorun beklenmemektedir. Ancak,
tabakalanma eğim yönüne bağlı olarak yapının memba ve mansap Ģev kazılarında ufak
kaymalar az olasılık da olsa görülebilir. Bu kesimlerde kaya bulonu uygulaması,
dökülmelerine karĢı yersel hasır çelik; arenalaĢmıĢ, breĢik ve bozuk zonlarda hasır çelik
takviyeli püskürtme betonu uygulaması gerekli görüldüğü takdirde yapılacaktır.
114
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Santral binasının üzerinde yer alacağı Geniz Kalkerleri yeraltısuyu ihtiva
edebileceğinden, kazılar esnasında yeraltısuyu ile karĢılaĢılabilir. Yapı yerlerinde
yapılacak bu kazılarda %40 oranında kaya, %50 oranında küskülük kazısı, %10 oranında
toprak kazısı beklenmektedir. Yamaç molozu içerisinde yapılacak kazılarda 1 yatay /1
düĢey; kireçtaĢları içerisindeki kazılarda 1 yatay / 3 düĢey veya 1 yatay / 4 Ģev
uygulaması genelde uygundur. Yapı yerinde yapılabilirliği etkileyecek sorun yoktur.
Kesin Proje Aşamasında Yapılacak Jeolojik - Jeoteknik Çalışmalar
Proje inĢaat aĢaması öncesi kesin proje aĢamasında tüm sanat yapı yerlerinde
gerekli jeolojik-jeoteknik etütler yapılarak, hazırlanacak olan jeolojik-jeoteknik etüt
raporunun sonuçlar ve öneriler bölümleri ile bu bölümde belirtilen jeolojik riskler için
alınması gerekli inĢaat önlemlerine uyulacaktır.
Kesin proje aĢamasında tüm sanat yapı yerlerinde yeterli sayı ve derinlikte temel
araĢtırma (jeolojik-jeoteknik etüt) sondajları ile yerinde arazi ve laboratuar deneyleri
yapılacak olup bu çalıĢmalar Ģöyle özetlenebilir:
Regülatör yerinde 4 adet 30-40 m derinliklerinde, santral yerinde 2 adet 20-25 m
derinliklerinde, memba ve mansap batardosunda 1 er adet 20 m derinliğinde ve dolusavak
giriĢ-çıkıĢında ise 2 adet 10 m derinliğinde sondajlar açılacaktır. Açılan bu sondajlardan
BST (Basınçlı Su Testi) Deneyi, sızma ve presiyometre deneyleri 2 m kademe
aralıklarında yapılacaktır.
Regülatör yerinde geçirimli olan ve taĢıma gücü düĢük olan alüvyon ve ana kayanın
ayrıĢmıĢ kısımları tamamen kaldırılarak regülatör anakaya üzerinde oturtulacaktır.
Regülatör yerlerinde anakayanın geçirimlilik durumu sondajlar esnasında yapılacak olan
BST (Basınçlı Su testi) ile belirlenecek ve uygun zemin iyileĢtirme yöntemleri (enjeksiyon
vb.) ile geçirimsizlik sağlanacaktır. Açılacak sondajlar sonucunda belirlenecek alüvyon
kalınlığına göre temel altında kalan alüvyon kaldırılacak ya da alüvyon taĢıma gücü ve
geçirimsizlik yönünden jet grouting uygulaması da ayrı bir çözüm olarak düĢünülerek ıslah
edilecektir. Ayrıca sondajlar esnasında yapılacak olan yerinde arazi ve laboratuar
deneyleri ile temel (anakaya) kayanın tüm jeoteknik özellikleri (taĢıma gücü, oturma,
sıvılaĢma, kayaçların ayrıĢma derecesi ve kalınlığı vb.) belirlenecektir. Regülatör yerinde
yapılacak kazılardan önce yapılacak yamaç stabilite analizleri ile regülatör çevresindeki
jeolojik birimlerin kazı klasları ve güvenli Ģev oranları belirlenecek, bölgede olmuĢ ve
olması muhtemel eski, potansiyel ve olası heyelan (toprak, kaya düĢmesi) durumu
değerlendirilerek gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
Ayrıca kesin proje aĢamasında santral yerindeki temel kaya üzerindeki yamaç
molozu kalınlığı önemsiz olup, santral taĢıma gücü açısından son derece güvenilir olan
kayalar üzerine oturacaktır. Santral yerlerinde açılacak olan temel araĢtırma (jeolojikjeoteknik etüt) sondajlarıyla yerinde arazi ve laboratuvar deneyleri yapılarak, santral
yerindeki sıyırma kazısı derinliği ile temel kayanın jeolojik-jeoteknik özellikleri
belirlenecektir. Santral binası gibi sanat yapı yerlerindeki gevĢek ve dayanımsız olan
yamaç molozu ve toprak örtüsü gibi malzemelerin her zaman heyelan riski taĢıdığı göz
önüne alınarak bu alanlarda olası heyelan geometrisini ortaya koymak amacıyla gerekli
olması durumunda jeoteknik sondajlar yapılarak yamaç molozu ve toprak örtüsü kalınlığı
belirlenerek, yapılacak Ģev stabilite analizleri ile jeolojik birimlerin ayrıntılı kaya ve zemin
sınıflandırmaları yapılarak kazı klası ve güvenli Ģev oranları belirlenerek bölgede olmuĢ ve
olması muhtemel eski, potansiyel ve olası heyelan (toprak, kaya düĢmesi) durumu
değerlendirilerek gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
115
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.1.9. TaĢkın önleme ve drenaj ile ilgili iĢlemlerin nerelerde ve nasıl yapılacağı,
Sadıklı HES Regülatör yeri taĢkın yinelenmeleri, gözlenmiĢ akımlardan faydalanarak
istatistiksel yöntemlerden Bölgesel TaĢkın Frekans Analizi (BTFA) ve Noktasal TaĢkın
Frekans Analizi (NTFA), sentetik yöntemlerden Süperpozeli Mockus, Süperpozesiz
Mockus Snyder ve DSĠ yöntemleri kullanılarak hesaplanmıĢ ve karĢılaĢtırılmıĢtır. Sadıklı
Regülatörü için taĢkın debileri Tablo V.1.9.1.‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.9.1. TaĢkın Hesaplamaları Özet Tablosu
Kullanılan Yöntemler
Sadıklı Regülatörü ve HES 100 Yıllık
TaĢkın Debileri
Regülatör Yeri [Q100(m3/s)]
Alan: 6993 km2
Süperpozeli Mockus
1504,27
Süperpozesiz
Mockus
544,15
Snyder
1120,15
DSĠ
1056,07
Sentetik Yöntem
BTFA
547,68
NTFA
452,73
Ġstatistiksel
Yöntem
Yukarıda elde edilen sonuçlar ıĢığında Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi için
projelendirme çalıĢmalarında Bölgesel TaĢkın Frekans Analizine (BTFA) ait sonuçların
proje boyutlandırılmasında kullanılması daha ekonomik ve güvenilir bulunmuĢ olup
projede yer alacak tesisler bu değer ve kriterler dikkate alınarak uygun Ģekilde
tasarlanacak ve inĢa edilecektir.
V.1.10. Proje alanı içindeki su ortamlarında herhangi bir amaçla
gerçekleĢtirilecek kazı, dip taraması, vb. iĢlemler nedeni ile çıkarılacak taĢ, kum,
çakıl ve benzeri maddelerin miktarları, nerelere taĢınacakları veya hangi amaçlar
için kullanılacakları, Dere yatağında yapılacak olan çalıĢmaların etkileri (bulanıklık,
suyun debisi vb)
Projenin inĢaat çalıĢmaları sırasında DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün bilgisi ve izinleri
dıĢında dere yatağına herhangi bir müdahalede bulunulmayacak, dere yatağına kesinlikle
malzeme dökülmeyecek, yatak kesiti daraltılmayacak ve dere yatağında uygun akıĢ
koĢulları sağlanacaktır.
Proje kapsamındaki ünitelerin inĢası sırasında sıyırma, kazı vb. hafriyat iĢlemleri
sonucunda dolaylı veya dolaysız yollardan bulanıklığa yol açarak derelerdeki sucul
faunanın yaĢamını ve su kalitesini olumsuz etkileyecek durumlarla ilgili, bertaraf edici
kanun ve yönetmeliklere uyularak, su kalitesini bozmayacak ve sucul ekosisteme zarar
vermeyecek Ģekilde, gerekli ve düzenli tedbirler alınacaktır.
116
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje alanında yapılacak kazı ve dolgu çalıĢmaları sonucunda oluĢabilecek erozyon,
drenaj vb. durumlara karĢı 19.07.2005 tarihli ve 25880 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
gereğince alınması gerekli toprak koruma tedbirleri alınacaktır.
V.1.11. Arazinin hazırlanması döneminde flora ve faunaya (kara-su) olabilecek
etkiler,
Sucul Flora ve Faunaya Etkiler ve Tedbirler
Projenin hazırlık ve inĢaat aĢamasında su ortamında gerçekleĢtirilecek olan
faaliyetlerden dolayı bulanıklık artacaktır. Bu dönemde taban omurgasızları baĢta olmak
üzere balıklar ve kıyı ekosistemi olumsuz yönde etkilenecektir. Fakat bu iĢlem kısa sürede
yapılacak ve olumsuz etki en kısa sürede ortadan kaldırılacaktır.
Karasal Floraya Etkiler ve Tedbirler
Açık iĢletme Ģeklinde gerçekleĢtirilecek faaliyetler sonucu sıyrılacak olan “Bitkisel
Toprak” iĢletme sonrası restorasyonda kullanılmak üzere muhafaza edilmelidir.
Kazı, döküm, su rejimi kontrolü, üst örtünün ayrı olarak toplanıp serilmesi vb.
önlemlerin faaliyet öncesi planlanması gerekmektedir. Zira faaliyet sonrası
gerçekleĢtirilecek restorasyon iĢlemlerinde üst örtünün tekrar kullanımı ekolojik açıdan
önemlidir.
Proje sahasından tespit edilen ve tehlike durumu IUCN kriterlerine göre LR(cd)
(Conservation Dependent -Koruma Önlemi Gerektiren), VU (Vulnerable-Zarar Görebilir)
ve EN (Endangered-Tehlikede) olan türler için özel koruma önlemleri alınması
gerekmektedir.
 ĠnĢaat sürecinde yada daha evvel özellikle faaliyet alanı ve yakın
çevresinde bulunabilecek yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları
mutlaka toplanmalıdır.
 Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaĢtırılmalıdır.
 Koruma gerektiren türler tohum yada fide olarak ekolojik özellikleri yakın
olan alan dıĢı habitatlara taĢınarak (Ex-Situ) yeni populasyonlar oluĢturulmalıdır.
Karasal Faunaya Etkiler ve Tedbirler
Proje sahasının tamamına yönelik olarak tarafımızdan gerçekleĢtirilmiĢ olan
gözlemler ve habitat incelemeleri esnasında sürüngenler daha çok, nadiren de kuĢlar ve
memeli hayvanlar olmak üzere bazı karasal omurgalı hayvan türlerine bağlı bireylerin bu
bitki formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu kesimlerdeki habitatları çok yoğun
olmasa da dinlenme, beslenme, yuvalanma gibi değiĢik ihtiyaçlarını karĢılamak amacıyla
kullanabildikleri belirlenmiĢtir. Bu kesimlerdeki ağaç ve çalı formlarının kesilmesi
sürecinde bu kesimleri kullanan fauna bileĢenleriyle ilgili olarak bazı önlemlerin alınması
gerekecektir. Aksi durumda, yani herhangi bir önlem alınmadığı durumda bu habitatları
kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma veya ölme riski gündeme gelecektir.
Risk altında bulunan yabanıl formlar arasında ulusal ve uluslar arası koruma statülerine
sahip türler bulunmaktadır. Nadir veya korunan türlere ait bireylerin zarar görmesine ek
olarak bu formlara zarar verilmesi ulusal ölçekli koruma önlemleri dıĢında uluslar arası
sözleĢmelere de ters düĢmektedir. Bu durum ülke bazında değiĢik yaptırımları gündeme
getirebilecektir.
117
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla, söz
konusu bitkisel bileĢenlerin kesim/tıraĢlama öncesinde yabanıl fauna bileĢenlerinin
bunların arasında veya içerisinde bulunmadığına, bu kesimlerden uzaklaĢmıĢ olduklarına
emin olunmalıdır. Kesim öncesi gerçekleĢtirilecek görsel kontrollerde rastlanan
hayvanların kendiliklerinden kaçarak uzaklaĢmaları beklenmektedir. Aksi takdirde, yani
herhangi bir nedenden dolayı bu kesimlerden uzaklaĢmamıĢ bireylerin söz konusu olduğu
durumlarda bu bireylerin zarar görmemeleri için bu kesimlerden uzaklaĢtıracak yöntemler
kullanılmalıdır. Genellikle kaçırmaya yönelik olarak seslerden yararlanılmaktadır.
AlıĢılmadık ve yüksek tondaki seslerden meydana gelecek rahatsızlık sonucu bitkilerin
içine, arasına veya altına saklanan formlar ortaya çıkarak yakın alanlarda, kendilerini daha
güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaĢmak zorunda kalacaklardır.
Yabanıl formların bu kesimlerden uzaklaĢtığına emin olunduktan sonraki aĢama
kesimi gerçekleĢtirilen tek ve çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden
uzaklaĢtırılmasıdır. TaĢıma aĢamasının hemen öncesinde bu malzeme yeniden gözden
geçirilecektir. Çıplak elle dokunmaksızın, doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiĢ
materyalin üzerinde, altında veya içerisinde bulunması olası yılan, kertenkele veya
kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda değinildiği Ģekilde uygun yakalama
donanımı ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak ve basit bez torbalara konularak
faaliyetten etkilenmeyecek komĢu alanlara taĢınarak bu kesimlerde dikkatli bir Ģekilde
doğal ortamlarına bırakılacaklardır.
Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında
da yaĢamakta olan yabanıl türler söz konusudur. Bu türler arasında koruma altında
olmayan türler bulunduğu gibi koruma altında olan birçok tür de söz konusudur.
ÇalıĢmalar öncesinde çalıĢma yapılacak kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu
kontroller esnasında, zeminde yaĢayan ve toprak altına barınan yabanıl formlara ait yuva
giriĢ delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bu kesimlerde
yapılacak çalıĢmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü toprak içerisinde, yüzeye yakın
kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve diğer memeli formların
bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların mevcut olduğu durumlarda
iĢ makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu esnada çeĢitli derecelerde
zarara uğrama riski söz konusudur. Ġstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani
hayvanların iĢ makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya
kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem ile
yakalana bireyler alan dıĢında uygun ortamlara taĢınacaklardır.
ĠnĢaat öncesi ve inĢaat aĢaması iĢlemlerinde 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu‟na
uyulacaktır.
V.1.12. Arazinin hazırlanması, inĢaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla
elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü (m2 olarak ve mülkiyet durumu),
bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, yüzeyden sıyrılacak
bitkisel toprak miktarı, nerede nasıl muhafaza edileceği, yeniden değerlendirme
yöntemi, inĢaat faaliyetlerinden etkilenecek ekili araziler,
Sadıklı HES projesinin sınırları içerisinde yer aldığı Malatya ili toprakları altı grupta
toplanmaktadır. Bunlar kahverengi orman toprakları, kireçsiz kahverengi orman toprakları,
kahverengi topraklar, kırmızımsı kahverengi topraklar, alüviyal ve kolüvyal topraklardır.
Proje alanı yakın çevresinde bulunan Kadıibrahim Köyü ve çevresinde genellikle
küçük ve parçalı yapıdaki tarım arazilerinde aile iç tüketimine yönelik olarak tarımsal
faaliyetler yapılmaktadır. Yörede sebze ve meyve, yem bitkileri ve çayır otu üretimi
gerçekleĢtirilmektedir.
118
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Proje alanı içerisinde ağırlıklı olarak çayır-mera arazileri ile küçük bir kısım tarım
arazisi bulunmaktadır. Proje alanı içerisinde kalan tarım alanları için (tarım arazisi
vasfındaki Ģahıs arazileri) 19.07.2005 tarihli ve 25880 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
kapsamında gerekli izinler alınacaktır.
Projenin uygulanması sırasında, tarım alanlarının mevcut hallerine müdahale
edilmeden önce ilgili Kanunun 13. Maddesi gereğince Ġl Toprak Koruma Kurulu‟na
müracaat edilecek ve Ġl Toprak Koruma Kurulu‟nun uygun görüĢü alındıktan sonra Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı‟ndan “Tarım DıĢı Amaçlı Arazi Kullanım Ġzni” alınacaktır.
Ayrıca bu kapsamda öngörüldüğü takdirde, Kanunun 12. Maddesi ve Kanuna ait
15.02.2005 tarihli ve 26024 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
Uygulama Yönetmeliği‟nin 12. Maddesi gereğince, ilgili alanlarda Ġl Müdürlüğü tarafından
hazırlanacak Etüt Raporu ve Ġl Toprak Koruma Kurulu‟nun belirteceği hususlar
doğrultusunda hazırlatılacak “Toprak Koruma Projesi”‟ne uyulacaktır.. Projenin
uygulanacağı bölgede çay ve fındık tarımı yapıldığından bu alanlarda tarım dıĢı amaçla
kullanım taleplerinde “Kamu Yararı Kararı” belgesi alınacaktır. “Tarım DıĢı Amaçlı Arazi
Kullanım Ġzni” baĢvurularında, 1/25.000‟lik harita ve en az 1/10.000 ölçekli yerleĢim planı
ile tarım arazilerinin tapu kayıtları da baĢvuru ekinde yer alacaktır.
Ayrıca proje alanında bulunması muhtemel mera alanları için ise, 4342 sayılı Mera
Kanunu‟nun 14. maddesi gereğince, fiilen yatırıma baĢlanmadan önce, söz konusu mera
alanlarının tahsis amacı değiĢikliği ile ilgili olarak, Malatya Valiliği‟ne (valilik mera
komisyonuna) müracaat edilerek gerekli izinler alınacaktır.
V.1.13. Arazinin hazırlanması ve inĢaat alanı için gerekli arazinin temini
amacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, mescere tipi, kapalılığı, kesilecek
ağaçların bölgedeki orman ekosistemi üzerine etkileri, ortadan kaldırılacak tabii
bitki türleri ve ne kadar alanda bu iĢlerin yapılacağı, ağaç ve bitki kaybından ötürü
fauna üzerine olabilecek etkiler
Proje sahasında bulunan orman sayılan alanlar için kamulaĢtırma söz konusu
olmadığından; proje kapsamında yer alan ormanlık alanların kullanımı 08.09.1956 tarihli
ve 9402 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 6831 sayılı Orman
Kanunu‟nun 17. Maddesi gereğince izne tabidir. Ancak projeye iliĢkin ÇED Olumlu Belgesi
verilmesi kesin izin verilecek anlamına gelmediğinden mevzuat kapsamında izin için
ayrıca baĢvuru yapılacaktır. Proje kapsamında, orman sayılan alanların kullanımı için
6831 Sayılı Orman Kanunun 17. maddesi gereğince izin alınacak ve izin iĢ ve iĢlemleri
Orman Genel Müdürlüğü‟nün ilgili talimatları doğrultusunda yürütülecektir.
Malatya Orman Müdürlüğü tarafından Sadıklı HES projesi için hazırlanan “ÇED
Ġnceleme ve Değerlendirme Raporu” (Bkz. Ek-1.8) ve proje alanı ve yakın çevresini
gösterir 1/25.000 ölçekli orman mesçere haritasına (Bkz. Ek-7) bakıldığında, proje alanı
içerisindeki mesçere tipleri BMBt-T, OT-T, T olduğu görülmektedir. Buna göre, proje alanı
içerisinde bozuk meĢe baltalığı, kayalık-taĢlık, ağaçsız orman toprakları, ve taĢlık araziler
bulunmakta, kapalılığa göre ise 4 kapalılık oranına sahip fundalık alanlar proje alanı
içerisinde yer almaktadır.
Proje alanı ve çevresinde bozuk bir orman yapısı vardır. Yamaçlarda Quercus libani,
Quercus patreae subsp. iberica ve Quercus robur subsp. robur (meĢeler), Rosa
pulverulenta (Yaban gülü), Cerasus mahalep, Prunus divaricata gibi ağaçsı ya da çalımsı
orman kalıntıları söz konusudur. Bu topluluklar sıkı bir yapı göstermemektedir.
119
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil V.1.13.1. Proje Alanında Yer Alan Bozuk Orman Vejetasyonu
Bu alanda kesilecek olan ağaç türleri orman vejetasyonu üzerinde herhangi olumsuz
bir etkiye neden olması düĢünülmemektedir. Alanda bulunan bozuk orman yapısı fauna
türleri için barınma alanı teĢkil etmemektedir. Bundan dolayı kesilecek olan ağaç türleri
faunaya herhangi bir olumsuz etki vermesi düĢünülmemektedir.
Ek-1.8‟de yer alan ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme Raporunda proje alanında
yaklaĢık 246674,91 m2‟lik orman sayılan alan olduğu belirtilmekte ve; „’Proje kapsamında
ormanlık alanlara isabet eden yerler için kurumumuzdan izin alınması şartı ile ÇED
Olumlu Belgesi verilmesinde kurumumuzca bir sakınca yoktur’’ denmektedir.
Proje kapsamında kullanılacak Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahaları için Ek-1.10‟da
yer alan yazı ile DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nden söz konusu alanların kullanımı ile ilgili
uygun görüĢ alınmıĢtır.
Sadıklı HES projesi kapsamında inĢa edilecek yaklaĢık 2.666 m yol için, Malatya Ġl
Özel Ġdaresi ve ilgili diğer kurum ve kuruluĢlardan gerekli izinler alınacaktır.
Proje kapsamında, orman sayılan alanların kullanımı için 6831 Sayılı Orman
Kanunu‟nun, 5192 sayılı kanunla değiĢik, 17/3 maddesi gereği ''Orman Ġzni'', Elazığ
Orman Bölge Müdürlüğü‟nden alınacaktır.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında, ormanlık alanın tahribi ve vadilerin
parçalanması ile heyelan riski artabilir. Proje kapsamında yer alan tesislerin inĢa edileceği
alanlar genel itibariyle eğimli ve hareketli bir jeomorfolojik yapıya sahip oldukları için
özellikle kazı fazlası malzeme sahasında ve kazı bölgelerinde toprak erozyonu meydana
gelme olasılığı oldukça yüksektir. Bu durum; toprak kaybına ve arazi veriminin düĢmesine,
sediman taĢınması ile akarsularda su kalitesinin düĢmesine ve oluĢabilecek bir kayma ile
ciddi topoğrafik değiĢikliklere neden olabilecektir.
120
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Bu nedenle inĢaat çalıĢmaları sırasında üst toprak sıyrıldıktan sonra öncelikle, alt
toprağın kaldırılması aĢırı erozyona neden olmayacaktır.
ĠnĢaat çalıĢmaları sırasında tehlikeli bir durumla karĢılaĢmamak (göçük, heyelan,
yıkılma vb.) hem de arazi topoğrafyasında daha fazla zararlar oluĢmasına engel olmak
için yapılması zorunlu olan uygulamalar aĢağıda verilmiĢtir:
 Yüzey akıĢını kesintiye uğratmak ve tabanın oyulmasını önlemek amacıyla
malzeme birikintileri bırakılacaktır.
 Toprağın stabilizasyonunu sağlamak üzere kesilecek ağaç kökleri olabildiğince
yerinde bırakılacaktır. Dikine ve enine eğimlerde gerektiğinde drenaj kanalları
oluĢturulacaktır.
 Eğimlerin kesilmesi gerektiğinde mini savaklar oluĢturulacak, bu savaklar eğim
boyunca akıntının aĢağıya deĢarjını sağlayacaktır.
 Çökmeler, toprak kayıpları gibi durumların önlenmesi için sürekli izleme
yapılacaktır.
V.1.14. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına kadar
yapılacak iĢlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluĢacak emisyonlar,
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında kullanılacak araçlardan
kaynaklı yakıt (motorin) kullanımı söz konusu olacaktır. Söz konusu araçlar için gerekli
yakıt, faaliyet sahasına en yakın olan ruhsatlı akaryakıt istasyonundan karĢılanacaktır.
Arazinin hazırlanmasından projenin iĢletme aĢamasına geçene kadar yapılacak
çalıĢmalarda kullanılacak olan araçlardan kaynaklı oluĢması muhtemel emisyon
miktarlarının hesaplanmasında Tablo V.1.14.1‟de verilen emisyon faktörleri kullanılmıĢtır.
Tablo V.1.14.1. Dizel Araçlardan Kaynaklanan Emisyon Faktörleri (kg/ton)
KĠRLETĠCĠ
DĠZEL
Karbonmonoksitler
9,7
Hidrokarbonlar
29
Azot Oksitler
36
Kükürt Oksitler
6,5
Toz
18
Kaynak: Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 1991
Projenin iĢletme aĢamasına geçene kadar yapılacak olan arazi hazırlık ve inĢaat
çalıĢmaları esnasında kullanılacak araçlar Tablo V.1.14.2‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.14.2. ĠnĢaat ÇalıĢmalarında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanlar
MAKĠNA VE EKĠPMAN ADI
ADEDĠ
Yükleyici
3
Traktör Yükleyici
4
Ekskavatör
4
Dozer
1
Silindir
3
Greyder
4
121
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
MAKĠNA VE EKĠPMAN ADI
ADEDĠ
Beton Mikseri
2
Damperli Kamyon
10
Beton Pompası
2
Kırma-Eleme Tesisi
1
Kullanılacak iĢ makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarı yaklaĢık
30 lt/saat, olup, her aracın oluĢturacağı kütlesel debi hesaplamaları aĢağıda verilmiĢtir.
Mazotun yoğunluğu = 0,8654 kg/lt alınmıĢtır.
Kullanılacak araçların saatlik yakıt sarfiyatının 30 lt/saat-araç olarak göz önüne
alındığında 1 aracın oluĢturacağı emisyon değerleri aĢağıda hesaplanmıĢtır.
30 lt/saat x 0,8654 kg/lt = 25,95 kg/saat = 0,026 ton/saat olarak bulunur. Buradan da
oluĢturacağı gaz emisyon değerleri aĢağıda verilmiĢtir.
Karbonmonoksitler
Hidrokarbonlar
Azot Oksitler
Kükürt Oksitler
Toz
: 9,7 kg/ton x 0,026 ton/saat
: 29 kg/ton x 0,026 ton/saat
: 36 kg/ton x 0,026 ton/saat
: 6,5 kg/ton x 0,026 ton/saat
: 18 kg/ton x 0,026 ton/saat
=
=
=
=
=
0,252
0,754
0,936
0,169
0,468
kg/saat
kg/saat
kg/saat
kg/saat
kg/saat
ÇalıĢacak araçlardan kaynaklanacak emisyonların minimuma indirgenmesi için,
04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz
Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği‟nin 7. Maddesi uyarınca; kullanılacak tüm araç ve
ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve
bakımları bitene dek çalıĢmalarda baĢka araçlar kullanılacaktır. Ayrıca Trafik Kanunu‟na
uygun Ģekilde çalıĢmaları konusunda uyarılarak özellikle yükleme standartlarına uygun
yükleme yapmalarına dikkat edilecektir.
V.1.15. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine
getirilecek iĢlemler sonucu meydana getirilecek atık suların cins ve miktarları,
deĢarj edileceği ortamlar, su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği,
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında su kullanılacak yerler, miktarları, temin
yerleri, atıksu miktarları ve atıksuyun bertaraf Ģekli Tablo V.1.15.1‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.15.1. Projenin Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢamasında Su Kullanılacak Yerler, Miktarları, Temin Yerleri,
Atıksu Miktarları ve Atıksuyun Bertaraf ġekli
SU KULLANIMI
Arazi Hazırlık ve
ĠnĢaat
AĢamalarında
toplam 80 KiĢi Ġçin
Ġçme ve Kullanma
Suyu
SU MĠKTARI
SU TEMĠN YERĠ
75 kiĢi x 150
lt/kiĢi-gün
=
11,2 m3/gün
Ġçme suyu Akçadağ
ilçesinden
damacanalarla satın
alınmak
suretiyle
veya köy içme suyu
Ģebekelerinden veya
Malatya
Ġl
Özel
idaresi‟nden
izin
alındıktan
sonra
mevcut
yüzey
sularından ve kaynak
sularından içme ve
kullanma suyu temin
edilecektir.
122
ATIK SU MĠKTARI
ATIKSUYUN BERTARAF ġEKLĠ
11,2 m3/gün
ġantiye alanında oluĢacak evsel nitelikli
atıksu, faaliyet alanı ve yakın çevresinde
atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından
19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
„„Lağım Mecrası ĠnĢası Mümkün Olmayan
Yerlerde
Yapılacak
Çukurlara
Ait
Yönetmelik‟‟ uyarınca; Ģantiye alanında
sızdırmasız olarak yapılacak fosseptik
çukurunda
biriktirilecektir.
Çukurlar
dolduğunda,
atık
sular
Akçadağ
Belediyesine ait vidanjörler ile aldırılarak
bertaraf edilmesi sağlanacaktır.
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SU KULLANIMI
SU MĠKTARI
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
SU TEMĠN YERĠ
ATIK SU MĠKTARI
ATIKSUYUN BERTARAF ġEKLĠ
ÇalıĢma
Yüzeysuyundan
Bölgesinde
ve
pompaj
ile
kullanılacak köy
(TohmaÇayı ve yan
Nemlendirme
iĢleminde
yollarında
YaklaĢık
kolları) (DSĠ Bölge
bünyesinde
kalacağı
3
tozumayı önlemek 5,00 m /gün
Müdürlüğü‟nden su
oluĢmayacaktır.
için arazöz ile
tahsisi
izni
nemlendirme
alınacaktır.)
iĢlemi
Not 1: Bir kiĢinin ihtiyaç duyacağı su miktarı 150 lt/kiĢi-gün(3 ) alınmıĢtır.
Not 2: Kullanılacak suyun tamamının atık su olarak geri döneceği kabul edilmiĢtir.
su,
için
toprak
atıksu
Proje kapsamında açığa çıkacak evsel nitelikli atıksu, orta kirlilikte evsel atıksu
özelliği ile karakterize edilebilir. Uzun araĢtırmalar sonucu ortaya çıkan literatür bilgilerine
göre oluĢacak evsel nitelikli atıksuyun karakteristiği ile ilgili toplam kirlilik yükleri
Tablo V.1.15.2‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.15.2. Arazi Hazırlık ve ĠnĢaat AĢamasında OluĢacak Evsel Nitelikli Atıksuyun Toplam Kirlilik Yükü
PARAMETRE
Birim yük
(mg/l)
Toplam yük
(kg/h)
BOI5
220
0,1933
KOI
500
0,4394
AKM
220
0,1933
Yağ-gres
100
0,0878
Toplam P
8
0,0070
Toplam N
40
0,0351
Toplam Cl
50
0,0439
Toplam sülfür
30
0,0263
Toplam organik karbon
160
0,1400
pH
6-9
Kaynak: Metcalf and Eddy. (2004). Wastewater Engineering; Treatment, Disposal and Reuse, Mc Graw Hill Book
Company, New York, ABD.
Faaliyet alanı ve yakın çevresinde atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından;
projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında oluĢacak evsel nitelikli atıksular, 19.03.1971
tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren „„Lağım Mecrası
ĠnĢası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik‟‟ uyarınca destek
Ģantiye alanlarında kurulacak sızdırmasız fosseptiklerde toplanacak ve vidanjörle
Akçadağ Belediyesi‟ne aldırılacaktır.
31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak (DeğiĢik: R.G.13.2.2008-26786) yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟nin 32. Maddesi
gereğince, fosseptikte toplanan atıksuların bertarafı için Atıksu Yönetimleriyle yapılacak
olan protokol ve vidanjörle atıksu bertarafı sonucunda alınan belgeler beĢ yıl süreyle
saklanacak ve denetimler sırasında görevlilere beyan edilecektir.
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟nin 17. ve 20.
Maddeleri arasında bahsedilen alanlardan herhangi birisinde kalmamakta olup, projenin
arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları ile iĢletme aĢamasında, söz konusu yönetmelik ile
13.02.2008 tarih ve 26786 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin hükümlerine
uygun olarak hareket edilecektir.
Proje dahilinde Tohma Çayı ve yan kollarına deĢarj edilecek her türlü su için, 31
Aralık 2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren „‟Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟‟ ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliğinde yer
alan alıcı ortam değerleri ile atıksu deĢarj kriterlerine uyulacaktır.
3
Kaynak: Su Temini ve Atıksu UzaklaĢtırılması Uygulamaları ĠTÜ - 1998, Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel
EROĞLU)
123
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÇalıĢma bölgesinde kullanılacak köy ve orman yollarında tozumayı önlemek için
yüzey suları kullanılarak arazöz ile nemlendirme iĢlemi yapılacak olup, bu iĢlemde su
toprak bünyesinde kalacağı için atıksu oluĢturmayacaktır.
V.1.16. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek
meydana gelecek katı atıkların cins ve miktarları, bu atıkların nerelere taĢınacakları
veya hangi amaçlar için kullanılacakları,
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında; yapılacak hafriyat çalıĢmaları
neticesinde hafriyat atıkları, çalıĢacak personellerden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar ile
inĢaat atıkları meydana gelecektir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında oluĢacak olan hafriyat atıkları bu
hafriyat atıkların değerlendirilmesi ve bertarafı ile ilgili bilgiler raporun V.1.1. nolu
bölümünde detaylı olarak sunulmuĢtur. Diğer atıklara iliĢkin bilgiler de aĢağıda
sunulmuĢtur.
Evsel Nitelikli Katı Atıklar;
Projenin arazi hazırlama ve inĢaat aĢamalarında çalıĢacak toplam 75 kiĢiden
kaynaklı, evsel nitelikli katı atık (organik atık vb.) ve inĢaat çalıĢmalarından dolayı atık
(tahta, demir, çimento kâğıdı vb.) oluĢması söz konusu olacaktır.
Bir kiĢiden kaynaklı günlük katı atık miktarı 1,34 kg (4) kabulüyle;
75 kiĢi x 1,34 kg/gün = 100,5 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluĢacaktır.
Projede çalıĢacak personelden kaynaklanan evsel katı atıklar, Ģantiye olarak
kullanılacak saha içerisinde çeĢitli noktalara yerleĢtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında
toplanacaktır. Konteynırlarda biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda proje alanına
en yakın belediye olan Akçadağ Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf
edilmesi sağlanacaktır.
Arazi hazırlama ve inĢaat çalıĢmalarından ise parça demir, çelik, sac, ambalaj
malzemesi ve benzeri katı atıklar oluĢacak olup, bu atıkların miktarı değiĢiklik
göstereceğinden bir miktar belirlenememektedir. Ancak atıklar hurda olarak toplanıp, proje
alanı içinde uygun bir yerde (Ģantiye alanında) depo edilecek ve geri kazanımı mümkün
olan atıklar yeniden kullanılacak ve/veya lisans almıĢ geri dönüĢüm firmalarına verilecektir.
Arazi hazırlık çalıĢmaları esnasında meydana gelecek olan demir, çelik, sac vb. metal
parçaları, Ģantiye alanı içerisinde kurulacak, taban sızdırmazlığı sağlanmıĢ ve üzerinde
sundurma yapı bulunan bir alanda muhafaza edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan
atıkların ise yine Akçadağ Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi
sağlanacaktır.
Sonuç olarak;
Proje kapsamında oluĢacak katı atıkların (yemek artığı, vb.) 14.03.1991 tarihli ve
20814 sayılı “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18‟de belirtildiği gibi denizlere,
göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere dökülmesinin yasak olduğu konusunda
çalıĢanlar uyarılacak ve gerek bu yasağa gerekse “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne
ve bu yönetmelikte;
4
Kaynak: Devlet Ġstatistik Enstitüsü, Belediye Katı Atık Sonuçları, 2002
124
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
03.04.1991 tarih ve 20834 sayılı Resmi Gazete‟de
22.02.1992 tarih ve 21150 sayılı Resmi Gazete‟de
02.11.1994 tarih ve 22099 sayılı Resmi Gazete‟de
15.09.1998 tarih ve 23464 sayılı Resmi Gazete‟de
18.08.1999 tarih ve 23790 sayılı Resmi Gazete‟de
29.04.2000 tarih ve 24034 sayılı Resmi Gazete‟de
25.04.2002 tarih ve 24736 sayılı Resmi Gazete‟de
05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete‟de yapılan değiĢikliklere uygun
olarak hareket edilecektir.
Projenin inĢaat aĢamasında oluĢması muhtemel ambalaj ve ambalaj atıkları;
06.11.2008 tarih ve 27046 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ambalaj
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği“ hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir.
Atık Yağlar ve Akümülatörler;
Projenin kapsamında çalıĢacak araçların bakım ve onarımları yetkili servislerinde
yaptırılacak olup, bunun mümkün olmadığı ve bakım onarımlarının tesis içerisinde
yapıldığı zamanlarda herhangi bir atık yağın ortaya çıkması durumunda; söz konusu yağın
toprağa ve/veya suya karıĢmasının önlenmesi amacı ile, atık yağ kapalı ve sızdırmasız
metal bir kapta toplanarak 30.07.2008 tarih ve 26952 Sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” kapsamında lisans
almıĢ geri kazanım firmasına sözleĢme dahilinde verilecektir. Araçların tesis içerisinde
bakım ve onarımları yapılması durumunda; Ģantiye alanı içerisinde taban sızdırmazlığı
sağlanmıĢ ve üzeri sundurma yapı ile kapatılmıĢ alanda yapılacak olup, yapılacak
çalıĢmalar esnasında “08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak
yürürlüğe giren “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı KirlenmiĢ Sahalara Dair
Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak hareket edilecektir.
Ayrıca projede kullanılacak olan araçların bakım ve onarımlarının faaliyet alanı
içerisinde yapılması durumunda, ortaya çıkması muhtemel atık aküler, 31.08.2004 tarih ve
25569 Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü
Yönetmeliği ve 03.03.2005 tarih ve 25744 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği‟ndeki değiĢiklik hükümleri
doğrultusunda proje alanı içerisinde taban sızdırmazlığı sağlanmıĢ, kapalı bir ortamda
muhafaza edilecek ve lisans almıĢ geri kazanım firmasına verilmek sureti ile bertarafı
sağlanacaktır.
Tıbbi ve Tehlikeli Atıklar;
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında çalıĢacak kiĢilerin sağlık
sorunlarına müdahale etmek amacıyla yapılacak yataksız, ayakta tedavi amaçlı revir
ünitesi kurulacaktır. Revir ünitesinde oluĢacak atıkların miktarı tam olarak
belirlenememekle birlikte çok az miktarda olması tahmin edilmektedir.
Revir ünitesinde oluĢması muhtemel tüm tıbbi atıklar; yırtılmaya, delinmeye,
patlamaya ve taĢımaya dayanıklı; orijinal orta yoğunluklu polietilen hammaddeden
sızdırmaz, çift taban dikiĢli ve körüksüz olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 mikron olan,
en az 10 kilogram kaldırma kapasiteli, üzerinde görülebilecek büyüklükte ve her iki
yüzünde “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile “DĠKKAT TIBBĠ ATIK” ibaresini taĢıyan
kırmızı renkli plastik torbalara konulacaktır. Torbalar en fazla 3/4 oranında doldurularak
ağızları sıkıca bağlanacak ve gerekli görüldüğü hallerde her bir torba yine aynı özelliklere
sahip diğer bir torbaya konularak kesin sızdırmazlık sağlanacaktır.
125
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Kesici ve delici özelliği olan atıklar ise diğer tıbbi atıklardan ayrı olarak delinmeye,
yırtılmaya, kırılmaya ve patlamaya dayanıklı, su geçirmez ve sızdırmaz, açılması ve
karıĢtırılması mümkün olmayan, üzerinde “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile “DĠKKAT!
KESĠCĠ ve DELĠCĠ TIBBĠ ATIK” ibaresi taĢıyan plastik veya aynı özelliklere sahip lamine
kartondan yapılmıĢ kutu veya konteynerler içinde toplanacaktır. Bu biriktirme kapları, en
fazla 3/4 oranında doldurulacak ve ağızları kapatılarak kırmızı plastik torbalara
konulacaktır. Kesici-delici atık kapları dolduktan sonra kesinlikle sıkıĢtırılmayacak,
açılmayacak, boĢaltılmayacak ve geri kazanılmayacaktır.
Tesiste Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında geçici olarak depolanması
sağlanacak olan tıbbi atıkların, Akçadağ Belediyesi ve/veya en yakın hastahanenin tıbbi
atık toplama sistemine verilerek bertarafı sağlanacaktır.
Tesis içerisinde oluĢması muhtemel tıbbi atıkların geçici olarak depolanması,
taĢınması ve bertaraf edilmesi aĢamalarında 22.07.2005 tarihli 25883 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”nde
belirtilen yükümlülüklere uygun olarak hareket edilecektir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında oluĢması muhtemel tehlikeli atıklar ise
14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği‟nde belirtildiği üzere, sürekli kapalı olacak Ģekilde ve
kimyasal reaksiyona uğramamasını sağlayarak geçici olarak depolayacaktır. Geçici olarak
depolanan tehlikeli atıklar daha sonra Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından lisans almıĢ
firmalara teslim edilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Bu kapsamda oluĢacak tehlikeli
atıkların geçici depolanması, taĢınması ve bertarafı süresince lisanslı araçlar kullanılacak
olup, 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği‟ne uygun olarak hareket edilecektir.
Diğer Atıklar;
Arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasınca kullanılacak olan araçlardan kaynaklı
kullanılmıĢ araç lastikleri meydana gelebilecektir. Proje alanı içinde oluĢması muhtemel
ömrünü tamamlamıĢ lastiklerin geri kazanım firmasına verilmesi sağlanacak olup, bu
kapsamda 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Ömrünü TamamlamıĢ Lastiklerin Kontrolü
Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak hareket edilecektir. Ayrıca proje kapsamında
kullanılacak yemekhanede oluĢacak bitkisel atık yağların bertarafında 19.04.2005 tarih ve
25791 sayılı Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak hareket
edilecektir.
Proje kapsamında Tohma Çayı ve yan kollarına atıklar kesinlikle atılmayacak olup,
projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında 2872 sayılı Çevre Kanunu‟nda belirtilen atık
yönetimiyle ilgili tüm yönetmeliklere uyulacaktır.
V.1.17. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek
yapılacak iĢler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve
seviyesi, kümülatif değerler,
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yapılacak hafriyat iĢlemleri sırasında
dozer, yükleyiciler, ekskavatör (kırıcı ağızlı dâhil), greyder, titreĢimli silindir, damperli
kamyon, Kırma-Eleme tesisi, hava kompresörü, taĢınabilir jeneratör, drenaj pompası ve
borusu, mobil aydınlatıcı, gibi baĢlıca alet ve ekipmanların kullanılması planlanmaktadır.
Hafriyat çalıĢmaları kapsamında Regülatör ve etek tipi santral inĢaatlarında gerek
duyulması halinde gerekli bölümlerde açık alan patlatmaları gerçekleĢtirilecektir.
126
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Hafriyat çalıĢmalarının yapılacağı alanlarda sert kayalık zemin bulunduğu
durumlarda, kırıcılı ekskavatör kullanılarak kayaların kırılarak parçalanması ve kazı fazlası
malzeme alanına taĢınması sağlanacaktır.
Kırma iĢleminin yapılamayacağı zeminlerde ise, kontrollü, parçalamalı patlatma
yöntemi ile hafriyat çalıĢmaları yapılacaktır. Bu çalıĢmalarda elektrikli kapsüller, 500
mm/sn‟lik gecikmeli (elektrikli) kapsüller kullanılacaktır. 1, 2 ve 3 no‟lu kapsüller sıra ile
patlatılacaktır. Dolayısıyla, söz konusu yöntem ile yapılan patlatmalar sonrasında ortaya
çıkan malzeme çevreye saçılmayacak ve patlamanın olduğu alanda parçalanması
sağlanacaktır (Bkz. ġekil V.1.17.1). Parçalanan bu malzemeler kazı fazlası malzeme
alanlarına taĢınacaktır.
1
Zemin
3
2
2
3
1
Delikler
PATLATMA ÖNCESĠ
Hafriyat
Malzemesi
PATLATMA SONRASI
ġekil V.1.17.1. Açık Alan Patlatmasının Grafiksel Gösterimi
Proje alanı içerisinde patlayıcı madde depolaması yapılmayacak olup; patlatma
iĢlemleri gündüz saatlerinde yapılacaktır. Açık saha patlatmalarında; rockbit delici, anfo
patlayıcı, Powergel Magnum yemleyici, exel kapsül ateĢleyici, akım ölçüm cihazı ve
ateĢleyici manyeto kullanılacaktır.
Patlatmalarda kullanılacak olan ANFO, amonyum nitrat ile fuel-oilin (veya mazotun)
%6 oranında karıĢtırılması ile elde edilen patlayabilir bir maddedir. Ucuz ve güvenli olması
nedeniyle dünyada ve Türkiye‟de en çok tüketilen patlayabilir karıĢımdır. Detonasyon hızı;
250 mm çapındaki bir patlatma deliğinde 4.400 m/s‟ye ulaĢmaktadır. Bu nedenle ANFO,
25 mm‟den daha düĢük çaplı deliklerde sabit bir detonasyon hızına ulaĢamaz. Ġdeal olarak
ANFO, orta ve geniĢ çaplı (75-250 mm) deliklerde en yüksek patlatma hızına ulaĢır.
127
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ANFO‟nun detone edilmesi (patlatılabilmesi) için daha yüksek bir primer (dinamit
vb.) ile ateĢlenmesi gerekmektedir. MKE BARUTSAN‟dan alınan bilgilere göre ANFO‟nun
özellikleri Tablo V.1.17.1‟de verilmektedir.
Tablo V.1.17.1. ANFO‟nun Teknik Özellikleri
PARAMETRE
ÖZELLĠK
Görünüm
Beyaz-Prill tanecikler halinde
Toplam Nitrojen Oranı (%min)
34.5
NH4NO3 (%min)
98.5
Suda Çözünmeyen Maddeler (%max)
1.0
Nem(Fisher metoduna göre)
%  0.2
Ph (150C)
4.5-6.0
Antikeyt Madde
Organik
Kaplama
Mineral
Fuel-Oil Emme kapasitesi (%)
8.0-12.0
Kaynak: MKE Barutsan
Kayacın içinde patlayıcı maddenin yarattığı elastik dalgalar, bir noktadan diğer bir
noktaya enerji transferini temsil ederler. Ġlk baĢta ortama yeni gelen enerji ortamdaki
denge konumunu bozarak yer değiĢtirmeye sebep olur. Eğer ortam yeni gelen enerjiye
elastik özellik göstermezse enerji sönümlenir ve sadece titreĢimi azalmıĢ dalgalar patlama
bölgesinden yansır. Eğer elastik özellik gösterirse, bozulan ortamın sonucu olarak komĢu
ortamlar denge konumundan ayrılarak yay-ağırlık mekanizmasına benzer bir Ģekilde
salınım meydana getirirler. Böylece salınımın Ģartlarının meydana geldiği ortamda
bozulan ortamın her elementi salınımın özelliklerini diğer elementlere de geçirerek
ortamda dalga hareketini meydana getirirler.
Dalga hareketi sırasında toplu bir hareket veya madde taĢınması söz konusu
değildir. Ortamı oluĢturan parçacıklar denge pozisyonlarında salınım veya dönme
hareketini yaparlar ve ortam boyunca herhangi bir yer değiĢtirme söz konusu değildir.
Patlatma yapıldığı zaman meydana gelebilecek iki çeĢit hız vardır; birincisi bozulan
ortamın yoğunluğuna bağlı olarak dalga veya faz hızı, ikinci olarak ise dalga hızını
etkileyip, denge pozisyonunun bozulması ile salınım hareketi meydana getiren parçacık
hızıdır.
Sismik dalgaların taĢınması; kat ettiği mesafe, zemin incelemesi, jeoloji, dalga tipi,
süreksizlikler, frekans, kırılma açısı, kaynağın yapısı, küresel yayılma ve ortamın elastik
özellikleri gibi çeĢitli etkenlere bağlıdır.
ĠĢletmede meydana gelecek hava Ģoku hesaplanırken bölgenin zemin yapısı,
bölgedeki konutların (evlerin) yapısı göz önünde bulundurulmuĢtur. Buna göre; faaliyet
alanında üretim sırasında oluĢabilecek vibrasyon tasarımında esas alınan veriler
(kabuller) aĢağıda verilmiĢtir.
Patlatma sonucu oluĢan hava Ģoku aĢağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır
(CALZIA, 1969).
ġiddetli etki zonu
: D < 5√W
Orta Ģiddette etki zonu : 5√W< D <10√W
Hafif Ģiddette etki zonu : 10√W< D <15√W
128
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
D = Etkili zon aralığı (m)
W = Bir gecikme aralığında atılan patlayıcı miktarı = Anlık Ģarj (kg)
Maksimum anlık Ģarj (100 kg) kullanılması durumunda oluĢacak etki zonları
mesafeleri aĢağıda verilmiĢtir.
ġiddetli etki zonu
: 0 -50 m
Orta Ģiddette etki zonu : 50 -100 m
Hafif Ģiddette etki zonu : 100 -150 m
Patlatmayla oluĢturulan titreĢimin çevre yapılara etkisi
Patlatmalı kazı çalıĢmalarında patlatmanın asıl amacının kayayı kırarak
gevĢetmektir. Burada kırma iĢlemini yerine getiren Ģok dalgası, sağlam kayaç içerisinde
sismik dalgalar Ģeklinde yayılmaktadır. Sismik dalgaların enerjileri tükeninceye kadar
yayılmaya devam edecekleri bir gerçektir. Enerji sönmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan
birincisi kaya yapısının gerek fiziksel, gerekse jeolojik olarak gösterdiği direnç, ikincisi ise
geometrik olarak sismik dalganın kaynağından uzaklaĢtıkça daha geniĢ bir alana
yayılmasıdır. Bu enerji, patlatma kaynağından uzaklaĢarak sönümleninceye kadar uzun
bir mesafe kat edecektir. Bu zaman sürecinde, kaya yapılarında ve binalarda hasarlara ve
yerleĢim yeri sakinlerinin tedirgin olmasına neden olabilmektedir. Buradaki çevresel
problemler patlayıcı madde enerjisinin tamamının parçalanma için kullanılmadığının bir
göstergesidir. Patlatmadan kaynaklanan etkiler, patlatma sırasında açığa çıkan enerjinin
parçalama ve öteleme iĢlemlerinden arta kalan kısmının, kaya içerisinde veya
atmosferdeki hareketlerinden meydana gelmektedir. Bu durum dikkate alındığında
çevresel etkilerden arındırılmıĢ bir patlatma tasarımı aynı zamanda patlayıcı enerjisinin de
en iyi Ģekilde kullanıldığı tasarımdır.
Patlatma anında yaratılan titreĢimin uzak noktalara kadar ilerlemesi de patlatılan
delik Ģarjı ve bina arasındaki kaya yapısının ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Homojen
yapılarda dalga daha rahat ilerleme imkânı bulacak kırıklı yapılarda da veya fay
tabakalarında ise dalganın bir kısmı geri yansıyacaktır.
Patlatmayla oluĢturulan titreĢimin çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı (Devine et
al, 1966) ile tespit edilmektedir.
Devine Bağıntısı;
v = Kayaç içinde yayılan titreĢim hızı (inç/sn) .
k = Kayaç türüne bağlı katsayı (26-260)
D = Patlatma noktası ile çevre yerleĢim birimleri arasındaki etkiIi mesafe (feet)
W= Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (Iibre)
“k” katsayısı kayacın titreĢimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma
kaynağı ile hassas nokta arasındaki birimlerin değiĢkenIiği, kırık, fay, çatlak gibi
süreksizliklerin yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde k katsayı 260
sayısına yaklaĢırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26
sayısına yaklaĢtırmaktadır.
Hesaplamalarda k katsayısı en kötü Ģartlarda, birimlerin homojen ve kırıksız olduğu
varsayımından hareketle 260 olarak alınmıĢtır.
129
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo V.1.17.2. Patlatmalarda Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı Değerleri
W=100 kg Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı Değerleri
(Açık alan ve kapalı alan patlatmalarında)
D
W
k
Sonuç (V)
1/5V
1/2V
50
100
260
141,43
28,29
70,72
100
100
260
46,66
9,33
23,33
150
100
260
24,39
4,88
12,19
200
100
260
15,39
3,08
7,70
250
100
260
10,77
2,15
5,38
300
100
260
8,04
1,61
4,02
350
100
260
6,29
1,26
3,14
400
100
260
5,08
1,02
2,54
450
100
260
4,20
0,84
2,10
500
100
260
3,55
0,71
1,78
550
100
260
3,05
0,61
1,53
600
100
260
2,65
0,53
1,33
650
100
260
2,33
0,47
1,17
700
100
260
2,07
0,41
1,04
750
100
260
1,86
0,37
0,93
800
100
260
1,67
0,33
0,84
850
100
260
1,52
0,30
0,76
900
100
260
1,39
0,28
0,69
950
100
260
1,27
0,25
0,64
1000
100
260
1,17
0,23
0,59
1050
100
260
1,08
0,22
0,54
1100
100
260
1,01
0,20
0,50
1150
100
260
0,94
0,19
0,47
1200
100
260
0,88
0,18
0,44
1250
100
260
0,82
0,16
0,41
1300
100
260
0,77
0,15
0,39
1350
100
260
0,73
0,15
0,36
1400
100
260
0,68
0,14
0,34
1450
100
260
0,65
0,13
0,32
1500
100
260
0,61
0,12
0,31
Not: 1 feet = 0,3048 rn, 1 libre = 0,4536 kg, 1 inç = 25,4 cm
Tablo V.1.17.2‟de;
V = mm/sn mesafeye göre değiĢen titreĢim hızı,
Vo= Bina temelindeki titreĢim hızı.
Kayaç içi titreĢim hızının (V) 1/2 -1/5'i Vo değeri olarak kabul edilmektedir.
Proje alanındaki en hassas yapının Tablo V.1.17.3‟de verilen b tipi yapılar olduğu
kabul edilirse Vo hızının 5 mm/s'nin üzerine çıkmaması gerekmektedir.
Tablo V.1.17.2 incelendiğinde, 100 kg'lık Ģarjın etkisi ile oluĢan titreĢim hızı patlatma
noktasından itibaren 400 metreden sonra 5 mm/sn'nin altına inmektedir.
Gerek duyulması halinde yapılacak patlatma çalıĢmaları regülatör ve etek tipi santral
inĢaatlarında yapılacaktır.
130
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Patlatma yapılması planlanan ve yerleĢim yerlerine en yakın proje ünitesi Sadıklı
Regülaötrü ve HES olup, söz konusu üniteye en yakın yerleĢim yeri olan Kadıibrahim
Köyü olan uzaklığı ise kuĢ uçuĢu yaklaĢık 1.300 m‟dir.
Bu kapsamda 400 m mesafeden sonra maksimum anlık Ģarj (100 kg) ile yapılan
patlatmalar sonucu oluĢan vibrasyonun yerleĢim birimlerine (Tablo V.1.17.3‟te b tipi
yapılar) olumsuz etkisinin olmayacağı ortaya çıkmaktadır.
YerleĢim yerlerinin 400 m‟den daha yakın olduğu durumlarda ise ya patlayıcı miktarı
azaltılacak ya da patlatma yapılmayacaktır. Yapılarda zararın oluĢması durumunda ise
yüklenici firma tarafından bütün zararlar karĢılanacaktır.
Tablo V.1.17.3. Bina Temeli TitreĢim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar Görebilecek
Bina Türleri
Bina Türü
Vo (mm/sn)
a-Yıkılmaya yüz tutmuĢ çok eski tarihi binalar
b-Sıvalı biriket, kerpiç, yığma tuğla evler,
c-Betonarme binalar
d-Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar
Kaynak: Forssbland, 1981
2
5
10
10-40
Binalardaki hasarların titreĢim genliği yönünden incelenmesi
Patlatma sonucu oluĢan titreĢimlerin genliği aĢağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır
(Armac Printing Company).
A = Patlatma sonucu oluĢan titreĢimlerin azami genliği (mm)
W= Bir gecikme aralığında ateĢlenen patlayıcı miktarı (kg)
D = Patlatma kaynağı ile çevre yerleĢim birimleri arasındaki etkili mesafe (m)
K = Kayaç türüne bağlı katsayısı
Tablo V.1.17.4. Patlatma Yapılan Kaya Türü ve Bina Temeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak DeğiĢim Gösteren
K Katsayısı Asgari ve Azami Değerleri
Patlatma Yapılan Birim
K katsayısı
Temel Altı Kayaç Türü
Kaya
Kaya
Kaya
Kil (Toprak)
Kil(Toprak)
Kaya
Kil(Toprak)
Kil (Toprak)
Kaynak: Armac Printing Company
Minimum
Maksimum
0,57
1,15
1,15
2,30
1,15
2,30
2,30
3,40
Genlik değerinin 0,05 mm‟nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı
bilindiğinden (Armac Printing Company) maksimum patlayıcı miktarı 100 kg ile açık
alanda yapılacak atımlarda etki mesafesi;
D= (1,15√100)/0,05 = 230 m bulunur.
Proje alanına en yakın yerleĢim yeri Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahası-1‟e
yaklaĢık 950 m mesafede yer alan Kadıibrahim Köyüdür. Kadıibrahim Köyü, Sadıklı
hidroelektrik santraline ise 1.300 m mesfede yer almaktdır.
131
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Yukarıda hesaplanan sınır değerlerden daha yakın binaların bulunduğu bölgelerde,
patlayıcı miktarı azaltılacak veya patlatma yapılmayacaktır. Yapılarda zararın oluĢması
durumunda ise yüklenici firma tarafından bütün zararlar karĢılanacaktır.
Ayrıca, patlatmalar sırasında olası bir kaya fırlatması durumunda eklerde sunulan
Acil Durum Müdahale Planı‟nda (Bkz. Ek-12) verilen önlemler alınarak kaza olasılığı en
aza indirilecektir.
ĠnĢaat aĢamasında canlıların üreme dönemlerinde (Mart-Haziran) patlatma
yapılmayacaktır.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmalarında yapılacak patlatma iĢlemi sonucu
oluĢması muhtemel titreĢimle ilgili detaylı bilgiler ve hesaplamalar Akustik Rapor‟da
sunulmuĢtur (Bkz. Ek-14).
Proje kapsamında arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında faaliyet gösterecek makine,
araç ve ekipmanlar ve miktarları Tablo V.1.17.5'te verilmiĢtir.
Tablo V.1.17.5. ĠnĢaat ÇalıĢmalarında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanlar
MAKĠNA VE EKĠPMAN ADI
ADEDĠ
Yükleyici
3
Traktör Yükleyici
4
Ekskavatör
4
Dozer
1
Silindir
3
Greyder
4
Beton Mikseri
3
Damperli Kamyon
10
Beton Pompası
2
Tabloda verilen makine ve ekipmanlar belirli bir sıra ile çalıĢacak olup, yapılan
gürültü hesaplamalarında en olumsuz senaryo baz alınarak, Sadıklı Regülatörü ve HES
proje alanlarında çalıĢacak olan araçların hepsinin aynı anda çalıĢtıkları varsayılmıĢtır.
Planlanan projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında meydana gelecek
olan toplam gürültü düzeyinin tespit edilmesi amacıyla Sound PLAN 6.5 programından
yararlanılmıĢtır. Yapılan hesaplamalarda gürültü kaynağı olarak seçilen araç ve
ekipmanların gürültü düzeyleri hakkında bilgi ise programın kitaplığında bulunan veri
tabanından sağlanmıĢtır.
Programda ilk olarak, gürültü dağılımını direk olarak etkileyen doğal zeminin
yükseklik modeli ortaya çıkartılmıĢtır. Doğal zeminin programa yansıtılması esnasında
1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde bulunan ve 10 m yükseltilerle atılan yükselti
konturları sayısallaĢtırılmıĢtır.
Yükseltilerin sayısallaĢtırılmasından sonra programın sayısallaĢtırılan yükseltiyi
algılaması amacıyla Geçici SZM (sayısal zemin modellemesi) oluĢturulmuĢtur. Geçici
SZM oluĢturulması iĢleminden sonra ise arazi hazırlık çalıĢmaları esnasında çalıĢacak
olan araçları tanımlanmıĢ ve tesis oturum alanı içerisine yerleĢtirilmiĢtir. Yapılan
hesaplamada arazi hazırlık çalıĢması esnasında tüm araçların aynı anda ve aynı noktada
çalıĢmaları varsayımı ile veriler girilmiĢtir.
132
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Yapılan bu çalıĢmalar sonucunda gürültü düzeyinin hesaplanacağı hesaplama alanı
tanımlanmıĢ ve bu alan içerisinde çalıĢacak olan araçlardan kaynaklı gürültü düzeyleri
hesaplanmıĢ ve Akustik Rapor‟da sunulmuĢtur (Bkz. Ek-14).
Akustik Rapor‟dan da anlaĢılacağı üzere, projenin inĢaat çalıĢmaları esnasında
çalıĢacak araçlardan kaynaklı gürültü düzeyi özellikle araçların çalıĢtığı bölgede yüksek
değerlere çıkmaktadır.
Yapılan hesaplamalar arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında çalıĢacak araçların aynı
anda ve aynı yerde çalıĢmaları göz önüne alınarak yapılmıĢtır. Ancak inĢaat çalıĢmaları
süresince bütün araçların aynı anda çalıĢmaları söz konusu olmayacak olup, araçlar belli
bir sıra halinde çalıĢacaktır. Dolayısıyla projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları
esnasında hesapla elde edilen gürültü düzeylerinden daha düĢük seviyelerde gürültü
oluĢması beklenmektedir.
04.06.2010 tarihli ve 27601 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak yürürlüğe giren
“ÇGDYY” Ek-VII Tablo-5”de belirtilen Ģantiye alanı için çevresel gürültü sınır değerleri
Tablo V.1.17.6‟da verilmiĢtir.
Tablo V.1.17.6. ġantiye Alanı Ġçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım)
Lgündüz (dBA)
Bina
70
Yol
75
Diğer kaynaklar
70
Tablo V.1.17.6‟da verilen gürültü seviyeleri, Akustik Raporda yer alan gürültü
haritasında belirtilen gürültü dağılımı ile karĢılaĢtırıldığında gürültü seviyelerinin yerleĢim
yerlerinde yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin altında kaldığı görülmektedir. Söz konusu
yerleĢim yerlerinin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında, oluĢması muhtemel
gürültü seviyelerinden olumsuz etkilenmeleri söz konusu olmayacaktır.
ÇED Raporu
(Bkz. Ek-14).
kapsamında
hazırlanan
Akustik
Rapor
eklerde
sunulmuĢtur
V.1.18. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine
getirilecek iĢlerde çalıĢacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve
diğer teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği,
Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları
kapsamında toplam 75 kiĢinin çalıĢması planlanmaktadır. Proje dâhilinde çalıĢacak
vasıfsız personel, mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek, iĢletme aĢamasında
ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı
sağlanmıĢ olacaktır.
Proje kapsamında çalıĢacak personelin teknik ve sosyal ihtiyaçları (barınma,
dinlenme, yemekhane vb.) proje kapsamında kurulacak Ģantiye alanında yer alan sosyal
tesislerde temin edilecektir.
Ayrıca ihtiyaç duyulması halinde teknik ya da sosyal ihtiyaçlar, proje alanı yakın
çevresindeki yerleĢim birimlerinden, buralardan karĢılanamama durumunda ise Akçadağ
Ġlçesi ile Malatya Ġl Merkezinden temin edilebilecektir.
133
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.1.19. Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek
sürdürülecek iĢlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar,
Proje kapsamında, kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek ve
insan sağlığı için olabilecek riskleri ortadan kaldırmak ve en aza indirmek için gerekli tüm
yasal ve teknik tedbirler alınacak ve titizlikle uygulanacaktır. Zaman zaman seminer,
eğitim ve bilgilendirme toplantıları gerçekleĢtirilerek çalıĢanlar bilgilendirilecektir.
Ayrıca çevre ve toplum sağlığını olumsuz etkileyecek hususlar ile yangın vb.
olaylara karĢı gerekli tedbirler alınacaktır. Olası bir kaza durumunda yapılacak çalıĢmaları
içerir Acil Durum Müdahale Planı Ek 12‟de verilmiĢtir.
V.1.20. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak
saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeĢil alan düzenlemeleri vb.) ne
kadar alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri,
Proje kapsamında Dicle Üniversitesi Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümünde
görev yapan Yrd. Doç. Dr. Özgür YERLĠ tarafından hazırlanan Ekolojik Peyzaj Onarım
Planı çalıĢmaları devam etmekte olup, proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak ve diğer
amaçlarla yapılacak saha düzenlemeleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler Peyzaj Onarım Planında
verilecektir.
V.1.21. Proje alanı ve etki alanında ve yer altı ve yerüstünde bulunan kültür ve
tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması
gerekli doğal değerlere) olabilecek etkilerin belirlenmesi,
Mülga Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu‟nun 21.04.2010 tarih ve 1732 nolu kararı ile Malatya ili, Darende, Akçadağ ve
Yazıhan ilçeleri sınırları içerisinde, sit alanı dıĢında yer alan, Darende ilçesi, Ozan Köyü
FıĢkırık Boğazı Mevkii‟nde baĢlayıp Karakaya Mevkii‟nde biten „‟Ozan Kanyonu‟‟ nun 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 6.maddesi kapsamında özellikler
göstermesi nedeniyle III.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmesine karar verilmiĢtir.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 28.02.2013 tarihinde onaylanan MalatyaElazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında söz
konusu III.derece doğal sit alanı, Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanını tamamen içine
alacak Ģekilde iĢlenmiĢtir. Konu ile ilgili olarak Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez
Komisyonu kararı Ek-1.11‟de verilmiĢ olup, proje kapsamında süreç Tabiat Varlıkları
Koruma Genel Müdürlüğü‟nce yürütülmektedir.
V.1.22. 2006/27 sayılı BaĢbakanlık Genelgesi kapsamında değerlendirme,
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi kapsamında yapılacak sanat yapıları ile ilgili
Elazığ DSĠ Bölge Müdürlüğü‟nden söz konusu üniteler ile ilgili gerekli izinler alınacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahaları için Ek-1.10‟da
yer alan yazı ile DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nden söz konusu alanların kullanımı ile ilgili
uygun görüĢ alınmıĢtır.
V.1.23. Yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel
kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) olabilecek
etkilerin belirlenmesi,
Konu ile ilgili bilgiler Bölüm V.1.21‟de verilmiĢtir.
134
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.1.24. Acil Eylem Planları (deprem,heyelan, kaya düĢmesi vb gibi)
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yapılacak hafriyat iĢlemleri sırasında
dozer, yükleyiciler, ekskavatör (kırıcı ağızlı dahil), greyder, Kırma-Eleme tesisi, damperli
kamyon, hava kompresörü, taĢınabilir jeneratör, beton pompası, mobil aydınlatıcı, beton
mikseri gibi baĢlıca alet ve ekipmanların kullanılması planlanmaktadır.
Yapılacak olan arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları sırasında Regülatör ve etek tipi
santralin inĢası için gerek duyulması halinde patlatma iĢlemi yapılacaktır.
Açık saha patlatmalarında; rockbit delici, anfo patlayıcı, powergel magnum
yemleyici, exel kapsül ateĢleyici, elektrikli kapsül, akım ölçüm cihazı ve ateĢleyici manyeto
kullanılacaktır.
Patlayıcı maddenin kullanılması, korunması, taĢınması konuları; 29.09.1987 tarih ve
19589 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan 87/12028 karar sayılı „‟Tekel DıĢı Bırakılan
Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması
Saklanması, Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve
Esasları‟na ĠliĢkin Tüzük” hükümlerine uygun olarak yapılacaktır.
Ayrıca patlatma esnasında her türlü çevre emniyeti alınacak, tüm saha çevresine
gerekli ikaz levhaları asılacak ve patlatma yapılmadan önce siren ile uyarı yapılacaktır.
Bunlara ilaveten iĢletmede tehlikeli, parlayıcı ve patlayıcı özellik gösteren maddeler ile ilgili
olarak “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle ÇalıĢılan ĠĢyerlerinde ve ĠĢlerde
Alınacak Tedbirler Tüzüğü”ne uyulacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatmalar kesinlikle galeri yöntemi ile yapılmayacaktır.
Patlatmalar gündüz saatlerinde (08.00-18.00) ve çevrede yaĢayan yöre halkına haber
verilerek gerçekleĢtirilecek olup; gece zaman dilimlerinde patlatma ile ilgili herhangi bir
çalıĢma yapılmayacaktır.
Sadıklı HES Projesi için hazırlanan Acil Durum Müdahale Planı eklerde sunulmuĢ
olup, söz konusu planda belirtilen hususlara riayet edilecektir (Bkz. Ek-12).
V.1.25. Diğer özellikler.
Bu bölümde belirtilecek baĢka bir husus bulunmamaktadır.
135
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.2. Projenin iĢletme aĢamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine
etkileri ve alınacak önlemler,
Raporun bu bölümünde; projenin iĢletme aĢamalarında yapılacak faaliyetlerin proje
alanı ve yakın çevresinde oluĢturması muhtemel etkileri açıklanmıĢ olup, bu etkileri en aza
indirmek ve önlemek için alınacak kontrol tedbirleri detaylı olarak irdelenmiĢtir.
V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, üretilecek enerji miktarı,
kapasiteleri, santrallerin çalıĢma saatleri, proje debilerinin sağlanamadığı
durumlarda ne yapılacağı, üretilecek enerjinin ulusal sisteme aktarımı ile yapılacak
iĢlemler, ġalt sahası bakımı için yapılacak iĢlemler, atıkların ne Ģekilde bertaraf
edileceği,
Planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında; Malatya Ġli, Akçadağ
Ġlçesi sınırları içerisinde Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü ile ĢiĢirilen suların
santral binasına alınmasıyla elektrik üretilmesi planlanmaktadır. Toplam kurulu gücü
7,256 MWm/7,053 MWe olup, yıllık toplam 35,171 GWh elektriksel enerji üretilecektir.
Proje kapsamında yapılacak tesislerle ilgili karakteristik bilgiler aĢağıda özet olarak
verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü, cebri
boru ve hidroelektrik santralden oluĢan günlük regülasyonu sağlayacak miktarda aktif
depo hacmi bulunan etek santrali projesidir. Sadıklı Regülatörü ile tutularak ĢiĢirilecek
Tohma Çayı sularının regülatör membasında max. 810 m kotunda yaklaĢık 234.873 m2 lik
bir göl alanı oluĢacaktır. Regülatörle çevrilen sular, su alma yapısına alınarak cebri boru
vasıtasıyla etek tipi santrale düĢürülecektir. Projenin iĢletme aĢamasında oluĢacak göl
alanı altında herhangi bir yerleĢim yeri kalmamakta olup, söz konusu göl alanı doğal bir
vadi olan proje alanı içerisinde kalmaktadır.
Sadıklı Regülatörü ve Su Alma Yapısı
Sadıklı Regülatörü Tohma Çayı üzerinde 788 m dere yatağı kotunda 810,50 m kret
kotunda inĢa edilecektir. Sadıklı Regülatörü dere yatağından yaklaĢık 17,5 m yükseklikte
,dolu gövdeli beton, radyal kapaklı tipte olacaktır. Su alma yapısı sağ sahilde, balık geçidi
ise regülatör sol sahilinde bulunmaktadır. Su alma yapısı taban kotu 792 m olarak
belirlenmiĢ olup, su alma yapısına giriĢte su kotu 809,25 m olarak sabit tutulacaktır.
Regülatör dolusavak taĢkın debisi 547,68 m3/s'dir. Bu debi 57 m geniĢliğindeki bir
savaktan savılacaktır. Su alma yapısının bitiĢiğinde bir adet çakıl geçidi bulunacaktır. Su
alma ağzının önünde biriken partikülleri mansaba aktarmak için tasarlanan çakıl geçidi
aynı zamanda taĢkın esnasında dolusavak ile beraber çalıĢacaktır. Bu sayede taĢkın
debisi herhangi bir hasar vermeden mansaba aktarılacaktır. Ayrıca canlı hayat dikkate
alınarak regülatör yapısının yanına sol sahile balık geçidi planlanmıĢtır.
Tablo V.2.1.1. Sadıklı Regülatörü Karakteristik Özellikleri
Drenaj Alanı (km2)
TaĢkın Debisi [Q (m3/s)]
547,68
Tip
Dolu gövdeli beton, radyal kapaklı
Regülatör Yeri Ortalama Akım (m3/s)
Proje Debisi (m3/s)
26,509
Dere Yatağı Kotu (m)
788
6.993
100
40
136
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Savak Kotu (m)
805,5
Savak GeniĢliği (m)
57
Duvar Üst Kotu (m)
810,5
Maksimum ĠĢletme Seviyesi (m)
810
ĠĢletme Su Seviyesi (m)
809,25
Minimum ĠĢletme Su Seviyesi
808,25
2
Göl Alanı (m )
234.873
Cebri Boru
Proje yaklaĢık olarak 2,0 ~ 2,5 yıl gibi bir inĢaat süresine sahiptir. Proje kapsamında
etek tipi santral ve iki adet türbin bulunacağından iki adet tesis edilecek cebri boruların her
biri 2,7 m çapında, et kalınlığı 10 mm ve 30 m uzunluğa sahip olacaktır.
Tablo V.2.1.2. Cebri Boru Karakteristik Özelikleri
Çapı (m)
2,70
Boyu (m)
30
Et Kalınlığı (mm)
10
Adedi
2
Balık Geçidi
Balık geçidi, bir akarsu üzerinde inĢa edilen regülatörde (su alma yapısında),
akarsuda yaĢayan balıkların memba ve mansap arasında hareketini sağlayan su yoludur.
Bu proje kapsamında da raporun fauna kısmında belirtilen balık türleri için balıkların
yaĢamının sürekliliğinin sağlanması ve dere ortamında doğal dengenin bozulmaması için,
balıkların akarsuyun kaynağına gidip gelmelerini sağlamak amacıyla balık geçidi
yapılacaktır.
Balık geçidindeki ana yapı üniteleri ve özellikleri aĢağıda verilmiĢtir.
1-Balık geçidi balık giriĢ veya su çıkıĢ yapısı;
Balıkların geçide girdiği, akarsuyun geçidi terk ettiği ve genelde kapak bulunmayan
ve en düĢük kotta yer alan uç yapısıdır (Bkz. ġekil V.2.1.1). Bu yapının bir bölümü su
içerisinde batıktır. Burada balığın rahatça giriĢini sağlaması bakımından su hızının düĢük,
türbülansları az olacak Ģekilde yapılacaktır. Balık geçidi, derenin sol sahilinde inĢa
edilecektir. Ayrıca giriĢ kısmında balıkların kanala giriĢini sağlamak için su Ģırıltısını
oluĢturmak üzere boru ile çağırma suyu bırakılacaktır.
2-Balık geçidi perdeleri ve bölmeleri;
Balık geçidi havuzlarını birbirinden ayıran betondan yapılmıĢ bölmelerdir. Bölme
veya perdeler üzerinde balığın geçmesine uygun açıklıklar veya yarıklar bulunur. Bu
açıkların tipine göre balık geçitleri isimlendirilir. Perdeler suyun hızını azaltır, türbülansları
önler ve balığın perde gerisinde nispeten akıntının az olduğu yerde dinlenmesini sağlar.
Balık perde gerisinde türlere göre değiĢiklik göstermekle beraber 20-30 saniye ile 2-4
dakikaya varan süreler içerisinde dinlenirler. Daha sonra ani bir atakla, perdedeki delik
(orifis) veya yarıktan geçerek bir sonraki bölme gerisinde ve havuzun nispeten durgun bir
köĢesinde dinlenirler. Bir süre dinlendikten sonra tekrar harekete geçerek tüm bölme ve
havuzları geçerler.
137
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
3-Balık geçidi havuzları;
Balık geçidi boyunca yer alan ve bölme duvarları ile ayrılan genelde dikdörtgen
kesitte yapılardır (Bkz. ġekil V.2.1.1). Havuz uzunluğu, geniĢliği ve derinliği, balık geçidi
tipine, düĢü yüksekliklerine, balık türüne, su hızı ve debisine göre değiĢmekle beraber,
genelde 1,2-3 m uzunluğunda, 0,8-1,5 m geniĢliğinde ve 0,6 – 1,2 m derinliğinde inĢa
edilirler.
Havuzlardaki su hareketi çok önemlidir. Bu nedenle balıkların membaya yüzerken
dinlenmesini ve güç kazanmalarını temin eden havuzlarda su hızı mümkün olduğu kadar
az ve istenmeyen girdap ve akıntılar yok edilecek Ģekilde tasarlanacaktır (Ortalama
maksimum hız: 2,4 m/s ve su giriĢ hızı maksimum 1,2-2,4 m/s). ( 5 )
Balıkların nehir akıntısına ve mansaptan membaya doğru hareket ederken buraya
inĢa edilen yapı, balıkların hareketini önler. Bir taraftan yapının kendisi engel teĢkil
ederken, diğer taraftan, yapı üzerinden savaklanan suda oluĢan yüksek hıza karĢı balıklar
yüzemezler.
Su jetine karĢı atlamaya çalıĢan balıklar 2-3 m‟lik yükseklik farkını geçemezler. ġüt
yüksekliklerinin yüksek tutulması balıkların hareketini önler, Ģüt yüksekliklerinin
gereğinden az tutulması balık geçidi boyunu uzatacağından maliyet yükselir. Dolayısıyla
geçidin yapılması ekonomik olmaz. Bu nedenle, yükseklik farkının kademeli olarak
azaltılması ve ortalama 0,2 - 0,4 m‟ye düĢürülmesi gerekmektedir. Bu nedenle balık geçidi
Ģütler ihtiva edecek Ģekilde kademeli olarak inĢa edilecektir (Bkz. ġekil V.2.1.1).
4-Balık geçidi aydınlatma penceresi;
Bu proje kapsamında tasarlanacak balık geçidi, topoğrafik yapının uygun
olmasından dolayı, üstü açık olarak tasarlanacak ve inĢa edilecektir. Dolayısıyla balık
geçidi aydınlatma pencerelerinin yapılması söz konusu olmayacaktır.
5-Balık geçidi çıkıĢı ve priz kapakları;
Balık geçidinin en üst noktasında ve balık geçidinin sonunda bulunan kapaklı
yapıdır.
Balık Geçitleri Tipleri:
Balık geçitleri tabii akıĢa en yakın su akımını temin etmek amacıyla değiĢik tiplerde
inĢa edilirler. En yaygın olarak havuzlu ve bölmeli balık geçidi, havuzlu ve orifisli balık
geçidi, denil tipi balık geçidi ve dikey yarıklı balık geçidi yapılmaktadır. Bu balık geçitleri
arasında çalıĢma verimliliğinin fazla olması sebebiyle proje kapsamında dikey yarıklı
balık geçidi kullanılacaktır. Ayrıca balık geçitlerinin projelendirilmesi sırasında DSĠ
ĠĢletme ve Bakım Dairesi BaĢkanlığı ile koordineli çalıĢılacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge
ve ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve
göl alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır. Dolayısı inĢaatın ve göl alanlarının
su tutmasını takiben, nehir-su potansiyelinde kesiklik olmayacaktır.
5
Kaynak: 1987 Ankara, Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü, Balık Geçitleri,
138
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil V.2.1.1. Örnek Balık Geçidi Ana Yapı Ünitelerine Ait Görünümler
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢacak ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmayacaktır. Bu nedenle hidrolojik denge ve
ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve göl
alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanında bulunan sucul canlıların yaĢamlarını
devam ettirebilmesi için gerekli olan can suyu miktarının değerlendirilmesinde, alanda
yaĢayan tatlısu balıkları temel alınmıĢtır. Alanda tespit edilen bu balık türlerinin canlılığını
sürdürebilmesi için gerekli minimum derinlik 20-25 cm olmalıdır.
Santral Binası ve Kuyruksuyu Kanalı
Sadıklı HES binası, Tohma Çayı sağ sahilinde, 788 m kuyruksuyu kotunda yer
alacaktır. Santral binası 32,85 m uzunluğunda, 22,7 m geniĢliğinde, 26,7 m yüksekliğinde
tesis edilecektir. Santralin çevre kotu ise 792 m olarak belirlenmiĢtir.
Santral binası iki adet 3,628 MWm gücünde, düĢey eksenli Kaplan tipi türbin,
generatör grupları, iç ihtiyaç trafoları, montaj holü, kontrol odası, duĢ ve tuvaletleri ihtiva
etmektedir. Santral binasının dıĢına 2 adet transformatör yerleĢtirilecektir.
Tablo V.2.1.3. Santral Binası Karakteristik Özelikleri
Tipi
Açıkta
Çevre Düzenleme Kotu (m)
792
Bina Uzunluğu (m)
32,85
Bina GeniĢliği (m)
22,7
Bina Yüksekliği (m)
26,7
139
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Türbin
Tablo V.2.1.4. Türbinin Karakteristik Özelikleri
DüĢey Eksenli Kaplan
Tipi
Ünite Sayısı
2
Ünite Gücü (MWm / MWe)
3,628 / 3,526
Toplam Güç (MWm / MWe)
7,256 / 7,053
3
Ünite Maksimum Debisi (m /s)
20
Türbin Eksen Kotu (m)
786,1
Kuyruksuyu Kotu (m)
788
Brüt DüĢü (m)
21,25
Net DüĢü (Tek Ünite)
21,01
Maksimum Debide Türbin Randımanı
0,88
Devir Sayısı (dev/dk)
375
Spesifik Hız (m.kW)
502,07
Generatör
Tablo V.2.1.5. Generatörün Karakteristik Özelikleri
Tipi
Yatay Milli Senkron
Ünite Sayısı
2
Ünite Gücü (MW)
3,918
Güç Faktörü
0,90
Randımanı
0,972
Gerilim (kV)
6,3
Frekansı (Hz)
50
Devir Sayısı (dev/dk)
375
Transformatör
Tablo V.2.1.6. Transformatörün Karakteristik Özelikleri
Açık Tip Yağ Soğutmalı
Tipi
Ünite Sayısı
2
Ünite Gücü (kVA)
3.918
Randımanı
0,99
Gerilim (kV)
6,3 / 33
Ġç Ġhtiyaç Trafosu
Tablo V.2.1.7. Ġç Ġhtiyaç Trafosunun Karakteristik Özelikleri
Tipi
Açık Tip Yağ Soğutmalı
Ünite Sayısı
1
Ünite Gücü (kVA)
160
Frekansı (Hz)
50
Bağlantı Grubu
Dyn5
Soğutma
ONAN
140
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Ulaşım Yolları
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
projenin ÇED sürecinde gerçekleĢtirilen Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü
yollarının kullanılmaması, proje alanına doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması
istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda Alternatif Yol Güzergâhı-1 (919 m) ve Alternatif
Yol Güzergâhı-2 (1.260 m) olmak üzere iki adet ulaĢım yolu planlanmıĢtır.
V.2.2. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım Ģekilleri ve etkileri, Projenin
memba ve mansap kısmında yer alan projeler ile birlikte değerlendirilmesi,
Sadıklı Regülatörü ve HES, Türkiye genelinde ayrılmıĢ olan havzalardan Fırat
Havzası içinde yer almaktadır. Proje alanı ve çevresindeki en önemli yüzeysuyu, proje
alanının da üzerinde yer aldığı Tohma Çayı‟dır. Proje alanı yakın çevresinde göl ve gölet
bulunmazken en yakın baraj, 8 km güneydoğusunda bulunan Medik Barajı‟dır.
Sadıklı HES projesinin yaklaĢık 2-3 km üzerinde KuĢkonmaz HES yer almaktadır.
Söz konusu KuĢkonmaz HES projesine 26.01.2011 tarih ve 50-468 sayılı ÇED Gerekli
Değildir belgesi Malatya Valiliğince verilmiĢtir.
Su kullanımlarıyla ilgili detaylı bilgiler Bölüm IV.2.6‟da verilmiĢtir.
V.2.3. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza akımları, yan dere katılımları,
yağıĢ-akıĢ iliĢkisi, ekolojik potansiyel, varsa ulusal ve uluslar arası mevzuatla
korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları, savaklanan sular, yatak ve
kesit durumu ile su kalitesi ve havzanın çeĢitli sektörlerce planlanan kullanımı
dikkate alınmalı), enerji üretimine baĢlanıldığında mansaba bırakılan su miktarı
ölçüm istasyonu yerleri, ölçüm istasyonu nehirdeki akımın son on yıllık akım
değerleri, regülatör yeri debi süreklilik eğrisi (mansap developmanına bağlı olarak
müdahalesiz) grafiği ve/veya tablosu, debi süreklilik eğrisinin Q96-Q99 arası
akımlar,
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge
ve ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve
göl alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanı için hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları
Raporu‟nda (Bkz. Ek-13) belirtildiği gibi yapılan çalıĢmalar sonucu proje alanında
değirmen bulunmadığından değirmen için su hakkı, içme suyu amaçlı kullanım
bulunmadığından içme suyu amaçlı su hakkı ve endüstriyel su kullanımı bulunmadığından
endüstriyel su hakkı bulunmamaktadır. Sadıklı Regülatörü ve HES projesi etek tipi santral
olduğundan proje alanında bitki su ihtiyacı hesaplamayı gerektiren tarım alanı olmaması
nedeni ile de tarımsal amaçlı su kullanım bulunmamaktadır.
Ekosistem Değerlendirme Raporu içerisinde yer alan Hidrolojik Değerlendirme
Raporu‟nda (Bkz. Ek-10) detayları verilen çevresel akıĢ miktarları, aĢağıdaki tabloda
sunulmuĢ olup, söz konusu Ekosistem Değerlendirme Raporu onayı ise Ek-1.9‟da
verilmiĢtir.
141
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo V.2.3.1. Sadıklı Regülatör Yeri Çevresel AkıĢ Miktarı
Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu ile ilgili bilgiler Bölüm IV.2.4‟de
verilmiĢtir. Regülatör yerine ait onaylı uzun yıllar aylık ortalama debi değerleri Ek-1.7‟de
verilmiĢtir.
Ayrıca proje kapsamında Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü‟nün
15.03.2011 tarih ve 21767 sayılı yazısı uyarınca “HES Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyet
Talepleri Ġçin Değerlendirme Raporu Formatı” doğrultusunda hazırlanan Ekosistem
Değerlendirme Raporu‟nun Hidrobiyolojik ve Fitoekolojik Değerlendirme ÇalıĢmalarını
içeren bölümlerinde belirtilen, proje etkilerinin azaltılması için alınması gereken tüm
önlemlere uyulacaktır.
V.2.4. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine ve su
ortamındaki canlılara olabilecek etkiler, proje için tespit edilen balık türlerine ait
geçiĢ sistemlerine iliĢkin bilgiler, bu sistemlerin ve mansap can suyu çıkıĢ yerinin
gösterildiği açıklayıcı çizim, santral çıkıĢ noktasından su kalitesi ölçüm sonuçlarına
iliĢkin bilgi,
Telafi Suyu (Can suyu) Sorunu:
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢacak ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmayacaktır. Bu nedenle hidrolojik denge ve
ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve göl
alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır.
Alanda Proje Etkilerinin Azaltılması Ġçin Alınması Gereken Önlemler:
 ĠnĢaat aĢaması süresince dere üzerinde yapılması zorunlu su yapıları, dereye
herhangi bir kimyasal etki yaratmayacak Ģekilde tasarlanmalı; bu kapsamda
oluĢabilecek etkilerin önlenmesi veya asgari düzeyde tutulmasına yönelik olarak
çalıĢmalar yapılmalıdır.
142
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
 ĠĢletme döneminde belirlenen dönemlerde, çeĢitli noktalardan alınan su örnekleri
resmi kurumlara analiz amacıyla gönderilmeli, su kalitesinin düzenli olarak takip
altında tutulması sağlanmalıdır.
 Projede yer alan balık geçidi ilgili hassas noktaların uygulanmasında özenli
davranılmalıdır.
 Balık geçidinin aktif kullanımına yönelik akıĢ kontrolü ile özellikle regülatör ve
türbin arasında su akıĢı az olan kesimde oluĢan göllenmelerde avlak sahası
amacıyla kullanılmamalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
Balık Geçidi
Balık geçitleri, su canlılarının göç yolları üzerindeki baraj ve bent gibi engelleri
aĢarak memba veya mansap göçlerini kolaylaĢtıran yapılardır. Su kütleleri arasındaki
bağlantının yeniden sağlanması sadece balıklar için değil, bütün su canlıları için önemlidir.
Proje sahasında yaĢadığı belirlenen esas olarak balıklar, fakat diğer sucul canlılar
için de yapılacak olan balık geçidinin su çıkıĢ yapısı (balıkların giriĢi) baraja veya türbin
çıkıĢına olabildiğince yakın bir yere konumlandırılmalıdır. Bu yapı, engel ile balık geçidi
giriĢi arasında ölü bölge oluĢumunu asgariye indirir. Membaya yüzen balıklar giriĢi kolayca
kaçırıp ölü bölgede hapsolduğundan, bu konu önemlidir. Barajın mansabında kuyruk
suyuna kadar uzanan balık geçidi, balıkların giriĢi bulma ihtimalini önemli ölçüde azaltır.
Balıklar; göç yolu bir engelle kesilmiĢse, barajın kenarlarından birine doğru yanal
olarak kaçmaya çalıĢarak ileriden bir geçiĢ imkanı ararlar. Balık yolundan gelen akıntıyı
algılayarak kendilerini balık geçidine doğru yönlendirirler. Barajın mansabındaki su
karakteristikleri (su hızı ve türbülans derecesi) balık geçidinde oluĢan çağırma akıntısını
etkiler. Bu akıntının oluĢturduğu çağırma etkisi; ortaya çıkan akıĢ hızına, açısına ve nehir
debisinin balık geçidinden çıkan suyun debisine oranına bağlıdır. Çağırma akıntısı
özellikle mansapta hedef türlerin tercih ettiği alanlarda algılanabilir düzeyde olmalıdır.
Balık geçidinden çıkan çağırma suyu hızı 0,8-2,0 m/s arasında olmalıdır.
Balık
geçidi giriĢi, balıkların membaya giderken toplandıkları yere
konumlandırılmalıdır. Mansap akıntılarının karakteristikleri ile HES‟in yapısı, toplanma
yerini belirler. Çoğu durumda bu yer, barajın ayağında veya türbin çıkıĢlarında hemen
bendin veya seddenin altıdır. Bu sebeple balıkları çağıracak akıntıların, balık geçidi
giriĢinden toplanma alanına doğru yönlendirilmesi gerekir; bu sayede akıntıyı takip eden
balıklar, geçidin giriĢine yönlenerek geçide girer.
Balık geçidi çıkıĢı ve çıkıĢ Ģartları
Balık geçidi ile türbin su alma yapısı veya ızgara arasındaki asgari mesafenin 5 m
olması gerekmektedir. Gelen su hızının 0,5 m/s‟den fazla olması durumunda, balık geçidi
çıkıĢının bir ayırma duvarı ile membaya doğru uzatılması zorunludur. Memba su kotundaki
azami değiĢim 0,5 ile 1,0 m arasında olduğunda, teknik balık geçitleri içinde yer alan dikey
yarıklı çıkıĢın uygun olduğu sonucuna varılmıĢtır. Kot değiĢiminin 1 m‟yi aĢtığı durumda,
balık geçidinin iĢlevini sürdürmesi için farklı kotlarda birden fazla çıkıĢın inĢa edilmesi
gerekmektedir.
Sudaki çözünmüĢ oksijen miktarı balıkların yüzme kabiliyetini etkilemektedir.
ÇözünmüĢ oksijen normalden 1/3 daha az ise, balıkların yüzme kabiliyeti % 60 oranında
azalır. Bu nedenle sudaki oksijen miktarı, balık geçitlerinin projelendirilmesinde dikkate
alınmalı ve oksijen içeriği düĢük olan sularda nispeten düĢük su hızları tercih edilmelidir.
143
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Balıklar karanlıktan korktuklarından balık geçitlerinin üstünün açık olarak inĢa
edilmesi veya geçide ıĢık verecek aydınlatma pencerelerinin inĢa edilmesi gereklidir. Balık
geçitlerinin üstünün açık olarak inĢa edilmesi bakım, onarım ve iĢletme hizmetleri
yönünden tercih edilmektedir. Özellikle üstü kapalı ve galeri Ģeklinde inĢa edilen balık
geçitleri, feyezan sırasında silt ile dolmakta ve çalıĢamaz duruma gelmektedir. Bu
nedenle, balık geçidinin üstü açık olması ve zorunluluk olmadıkça üstü kapalı olarak inĢa
edilmemelidir. Balıklar ani su akım hızı değiĢmelerine karĢı hassasiyet gösterirler. Bu
nedenle balığın geçide yönlendirilmesinde yüksek su hızı yerine, tedricen artan su akım
hızları tercih edilmelidir.
Balık geçitlerinin inĢa amaçlarına uygun olarak çalıĢtıkları, balık geçidinin memba ve
mansabında aynı türlerin tespit edilmesiyle anlaĢılabilir. Balık geçitleri, regülatör ve baraj
inĢasından önce etüd aĢamasında ele alınmalı ve sistemin bir parçası olarak
düĢünülmelidir. Balık geçitlerinin inĢası için gerekli veri toplma çalıĢmalarının yapılması
son derece önemlidir. Bu bakımdan, konu hakkındaki çalıĢmalara gerekli önem verilmeli,
havzanın su ürünleri yapısı, burada inĢa edilecek olan balık geçidinin tipi, karakteristikleri,
ekonomisi, rantabiletesi vb gibi hususlar çok iyi araĢtırılarak, mevcut geçitlerin ihtiyaca
cevap verip vermediği tespit edilmelidir. Ayrıca inĢa edilen balık geçitlerinin iĢlerliğinin
sağlanması için bakım ve onarım iĢletmelerine azami titizlik gösterilmelidir.
Ülkemizde balık geçit tipleri arasında orifisli ve havuzlu tip balık geçitleri
uygulanmıĢtır. Ayrıca 1984 yılında Kanada‟lı uzman R.J. Finnigan‟ın Emiralem
Regülatörü‟nde uyguladığı “Dikey Yarıklı Balık Geçidi” modeli olumlu sonuçlar vermiĢ,
aynı uzmanın önerileri doğrultusunda Ahmetli Regülatörü‟ndeki mevcut balık geçidi dikey
yarıklı balık geçidi olarak revize edilmiĢtir. Bu tip balık geçidi birçok ülkede de baĢarılı bir
Ģekilde uygulanmaktadır.
Balık geçitleri, tabii akıĢa en yakın su akımını temin etmek amacıyla değiĢik tiplerde
inĢa edilirler. En yaygın olarak havuzlu ve bölmeli balık geçidi, havuzlu ve orifisli balık
geçidi, denil tipi balık geçidi ve dikey yarıklı balık geçidi yapılmaktadır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi için önerilen balık geçidi tipi; Havuzlu Geçit
(Orifisli Balık Geçidi) veya “Dikey Yarıklı Balık Geçidi”dir ve bu balık geçidi tiplerinin,
ülkemiz suları için en uygun balık geçidi tiplerinden oldukları belirtilmektedir.
Havuzlu Geçitler
Havuzlu geçidin prensibi, membadan mansaba kadar bütün kanalı, ardıĢık
basamaklı havuzlar oluĢturacak Ģekilde perde duvarları ile bölümlere ayırmaktır. Su
genellikle perde duvarlarındaki açıklıklardan (orifislerden) geçer ve sudaki potansiyel
enerji, havuzlarda kademeli olarak kırılır.
Balıklar, perde duvarlarda tabanda (batık orifisler) veya üstte bulunan (çentikler)
açıklıkları kullanarak bir havuzdan diğerine geçer. Göç eden balıklar sadece perde
duvarlardan geçiĢte yüksek akıĢ hızları ile karĢılaĢırken, hızın düĢük olduğu havuzlar,
sığınma ve dinlenme imkanı sağlar.
144
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil V.2.4.1. Klasik Havuzlu Geçit
ġekil V.2.4.2. Havuzlu Geçitlerin Üstten GörünüĢü
Havuzlu geçitler en eski balık geçidi tiplerinden olup; tasarım, yerleĢim ve bakımın
uygun olduğu yerlerde iĢlevsel olduğu kanıtlanmıĢtır. Orifislerin istenmeyen cisimlerle
tıkanma ihtimali yüksek olduğundan bakım ihtiyacı fazladır. En az haftalık olmak üzere
düzenli bakım ve temizlik yapılması gerekir.
Dikey Yarıklı Geçitler
1950‟li yıllardan beri yaygın olarak kullanılmaktadır. Havuzlu geçitlerin değiĢik bir
Ģekli olup bu tasarımda perde duvarlar, duvar yüksekliğinin tamamı boyunca dikey
yarıklarla çentikli hale getirilmiĢtir. Perde duvarlarda akarsuyun büyüklüğü ve mevcut
debiye göre bir veya iki yarık bulunabilir. Tek yarıklı tasarımlarda, yarıklar her zaman aynı
tarafta yer alır.
145
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil V.2.4.3. Çift Yarıklı Balık Geçidi
ġekil V.2.4.4. Yarıklı Geçidin Boy Kesiti
Dikey yarıklı geçitler, yavaĢ yüzen balıklar ve küçük balıkların membaya geçiĢini
sağlamaya çok uygun yapılardır. Perde duvarlarının bütün yüksekliği boyunca uzanan
dikey açıklıklar, tabanda ve açık suda yaĢayan balıkların yüzme davranıĢına uygundur.
Yarıkların tabanına yakın yerde akıĢ hızlarında görülen azalma, düĢük performanslı
balıkların membaya çıkmasına imkan tanımaktadır. Memba su kotlarının değiĢken olduğu
durumda bile kullanıma uygundur. Mansap su kotlarındaki değiĢime hassas değildir.
Tıkanmaya karĢı daha az hassastır. Ayrıca kısmi tıkanma, tamamen iĢlev kaybına sebep
olmaz.
Bu avantajlar göz önüne alınarak yarıklı geçitler, klasik havuz geçitlere göre daha
çok tercih edilmelidir.
Proje sonunda balık geçitlerinin iĢlevselliğini kontrol edilmesi için akarsuyun hem
kaynak kısmında hem de mansap kısmında yer alan balık türlerinin tespit edilerek kontrol
edilmesi ve geçidin uygunsuz olduğunun tespit edilmesi durumunda ise gerekli
revizyonların yapılması zorunludur.
146
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.2.5. Ulusal ve Uluslar arası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine
etkiler,
Sadıklı HES Projesi kapsamında ulusal ve uluslararası korunan alanlar ve proje
alanına olan uzaklıkları Bölüm IV.2.10‟da verilmiĢtir. Ayrıca projenin bu alanlara herhangi
bir etkisi olup olmadığı da bu bölümde verilmiĢtir.
V.2.6. Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler,
Proje alanında sedimanter kökenli Horasançal Formasyonuna ait kireçtaĢı ve yer yer
de dolomitik kireçtaĢlarından oluĢan ve geçirimlilik özelliği gösteren birimler
yüzeylenmektedir. Bu formasyon, kırık ve çatlak sistemleri ile beslenmekte olup derinlerde
yeraltısuyu bulundurabilir. Ancak proje kapsamında iletim yapısı bulunmamasından ve
ekosistem değerlendirme raporunda belirtilen çevresel akıĢ miktarının yatağa bırakılacak
olmasından dolayı yeraltısuyu beslenimi herhangi bir kesintiye uğramayacak olup
faaliyetten kaynaklı yeraltısularına herhangi bir olumsuz etki beklenmemektedir. Ayrıca,
proje kapsamında oluĢturulacak olan göl alanında su yüksekliğinin fazla olmaması ve alan
boyunca tabakalanma eğim yönünün sol sahil-memba yönüne doğru olması ve yan havza
koĢullarının olmaması nedenlerinden dolayı geçirimli kayalardan oluĢan göl alanında
önem arz edecek boyutta sorun izlenmeyeceği düĢünülmektedir.
Sanat yapı yerlerindeki kireçtaĢları ve dolomitik kireçtaĢları yeraltısuyu verimlilik
derecesi zayıf olup kırık ve çatlak sistemlerinde yer yer kısıtlıda olsa yeraltısuyu
bulundurabilirler. Bu sular havzaya düĢen ve kayaçların kırık ve çatlaklarından süzülen
doğal sular olup çökeltme havuzlarında dinlendirildikten sonra uygun alıcı ortama deĢarj
edilecektir. Dolayısıyla bölgede faaliyetten kaynaklı yeraltısuyu akıĢ yönünde, miktarında
ve akifer ortamında olumsuz bir etki beklenmemektedir.
Ayrıca proje alanında inĢaat faaliyetleri esnasında gerçekleĢtirelecek kazı,
depolama, nakliye gibi faaliyetlerde dere yataklarına malzeme dökülmeyecek, dere
yataklarına müdahale edilmeyecek, dere akıĢını etkileyecek herhangi bir faaliyette
bulunulmayacaktır. Ancak faaliyet kapsamında yüzey ve yeraltısularına olumsuz etkide
bulunabilecek tüm kirletici unsurlar ile ilgili gerekli tüm önlemler faliyet sahibi tarafından
alınacaktır. Dolayısıyla proje inĢaat ve iĢletme aĢamasında yüzeysularına ya da
yeraltısuyuna olumsuz bir etki beklenmemektedir.
V.2.7. Proje ünitelerinin iĢletilmesi sırasında oluĢacak gürültünün kaynakları
ve kontrolü için alınacak önlemler,
Projenin iĢletme aĢamasındaki gürültü kaynakları, santral binalarının içerisindeki
jeneratör ve türbinler olacaktır. Santral binaları gürültüyü izole edeceğinden bina dıĢına
herhangi bir gürültü ulaĢması söz konusu olmayacaktır. Santral binasında çalıĢacak
personeller için ise; gürültünün çok olduğu alanlarda 6331 sayılı ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği
Kanunu, kulaklık, kulak tıkaçları, vb. gibi koruyucu giysiler ve gereçler temin edilerek tesis
içerisindeki gürültüden etkilenmemeleri sağlanacaktır.
V.2.8. Projenin iĢletilmesi sırasında çalıĢacak personelin ve bu personele bağlı
nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin
edileceği,
Projenin iĢletme aĢamasında toplam 10 kiĢinin istihdam edeceği düĢünülmektedir.
Proje dâhilinde çalıĢacak daimi personeller, mümkün olduğunca bölgeden istihdam
edilecek, böylece az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmıĢ olacaktır.
147
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÇalıĢacak personelin sosyal ihtiyaçları santral binasından sağlanacaktır. Teknik
ihtiyaçlar ise proje alanı yakın çevresindeki yerleĢim birimlerinden, buralardan
karĢılanamama durumunda ise Akçadağ ilçesinden temin edilebilecektir.
V.2.9. Ġdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı
sonrasında oluĢacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisi
karakteristiği prosesinin detaylandırılması ve arıtılan atık suların hangi alıcı
ortamlara, ne miktarlarda, nasıl verileceği,
Projenin iĢletme aĢamasında çalıĢacak personelin içme ve kullanma suyu ihtiyacı,
Malatya Ġl Özel Ġdaresi‟nden su tahsis izni alındıktan sonra mevcut yüzey sularından veya
kaynak sularından temin edilecektir. ĠĢletme aĢamasında çalıĢacak 10 kiĢi için içme ve
kullanma suyu miktarı, bir kiĢinin ihtiyaç duyacağı su 150 lt/gün olarak kabul edilirse;
10 kiĢi x 150 lt/kiĢi-gün = 1.500 lt/gün = 1,5 m3/gün su kullanılacaktır.
Kullanılacak suyun tamamının atık su olarak geri döneceği kabulüyle oluĢacak evsel
nitelikli atıksu miktarı 1,5 m3/gün olacaktır.
Proje alanı ve yakın çevresinde atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından;
projenin inĢaat aĢamasında olduğu gibi iĢletme aĢamasında da oluĢacak evsel nitelikli
atıksular, 19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
„„Lağım Mecrası ĠnĢası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik‟‟
kapsamında santral binası alanında kurulacak sızdırmasız fosseptiklerde toplanacak ve
Malatya Belediyesi tarafından vidanjör ile bedeli karĢılığında bertaraf edilecektir.
Proje kapsamında iĢletme aĢamasında Santral binasının yanında kurulacak
fosseptik çukuruna ait örnek fosseptik planı Ek-8‟de verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟nin 17. ve 20.
Maddeleri arasında bahsedilen alanlardan herhangi birisinde kalmamakta olup, projenin
arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları ile iĢletme aĢamasında; söz konusu yönetmelik ile
13.02.2008 tarih ve 26786 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin hükümlerine
uygun olarak hareket edilecektir.
Proje dâhilinde Tohma Çayı ile yan kollarına deĢarj edilecek her türlü atıksu için, 31
Aralık 2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren „‟Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟‟ ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliği‟nde yer
alan alıcı ortam değerleri ile atıksu deĢarj kriterlerine uyulacaktır.
V.2.10. Ġdari ve sosyal tesislerden oluĢacak katı atık miktar ve özellikleri, bu
atıkların nerelere ve nasıl taĢınacakları veya hangi amaçlar için ve ne Ģekilde
değerlendirileceği,
Projenin iĢletme aĢamasında çalıĢacak 10 kiĢiden kaynaklı evsel nitelikli katı atık
oluĢması söz konusu olacaktır. Bir kiĢiden kaynaklı günlük katı atık miktarı 1,34 kg
kabulüyle;
10 kiĢi x 1,34 kg/gün = 13,4 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluĢacaktır.
148
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Projenin iĢletme aĢamasında oluĢacak bu atıklar; proje ünitelerinin yer aldığı
alanlarda çeĢitli noktalara yerleĢtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanacak ve belli
periyotlarda Akçadağ Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi
sağlanacaktır.
HES iĢletmelerinde ambalaj atıklarının oluĢması söz konusu değildir. Ancak geri
kazanımı mümkün olan ambalaj atıkları oluĢması durumunda ise, Ambalaj Atıklarının
Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde; santral alanı içerisinde diğer katı atıklardan ayrı olarak
toplanacak ve ambalaj atığı toplama lisansına sahip firma ile yapılacak sözleĢme
dâhilinde firmaya teslim edilecektir.
Arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasında oluĢacak olan tüm katı atıkların
bertarafında 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği”ne ve bu yönetmelikte;
03.04.1991 tarih ve 20834 sayılı Resmi Gazete‟de,
22.02.1992 tarih ve 21150 sayılı Resmi Gazete‟de,
02.11.1994 tarih ve 22099 sayılı Resmi Gazete‟de,
15.09.1998 tarih ve 23464 sayılı Resmi Gazete‟de,
18.08.1999 tarih ve 23790 sayılı Resmi Gazete‟de,
29.04.2000 tarih ve 24034 sayılı Resmi Gazete‟de,
25.04.2002 tarih ve 24736 sayılı Resmi Gazete‟de,
05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete‟de yapılan değiĢikliklere uygun
olarak hareket edilecektir.
Bununla birlikte, projenin tüm aĢamalarında oluĢması muhtemel ambalaj ve ambalaj
atıkları; 24.06.2007 tarih ve 26562 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği“ hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir.
ĠĢletme aĢamasında trafolarda izolasyon yağları kullanılmaktadır. Tesiste büyük
çaplı arıza durumlarında, yapılacak yağ transferi iĢlemi sırasında, meydana gelebilecek
kazalar sonucunda, ortama dökülen veya taĢan izolasyon yağı üzerine kum, çakıl veya
talaĢ gibi absorban dökülerek ortama sızması önlenecek daha sonra bu karıĢım varillere
alınarak depolanacaktır.
Kullanılacak izolasyon yağının yaklaĢık ömrü 25-30 yıl arasındadır. Kullanım
ömrünü tamamlamıĢ izolasyon yağlarının bertarafı ise, lisanslı bertaraf tesislerinde,
30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak yürürlüğe giren “Atık
Yağların Kontrolü Yönetmeliği” 2. Bölüm Madde 9‟da belirtildiği Ģekilde
gerçekleĢtirilecektir. Atıkların bertaraf tesislerine taĢınması lisanslı taĢıyıcı vasıtası ile
yapılacaktır. Bertaraf tesislerine aktarılıncaya kadar “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”
4. ve 5. bölümlerde atık yağların taĢınması ve depolanması ile ilgili öngörülen Ģartlar
sağlanacak, iĢletme içindeki “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”nde belirtilen standartlara
uygun olarak yapılmıĢ geçici depolarda depolanacaktır.
Daha sonra Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟ndan lisans almıĢ firmalara satılarak
değerlendirilecektir. Ayrıca söz konusu izolasyon yağlarının depolanması, taĢınması ve
bertarafı esnasında 27.12.2007 tarih ve 26739 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Poliklorlu Bifenil (PCB) ve Poliklorlu Terfenil (PCT)‟lerin Kontrolü
Hakkında Yönetmelik”e ve “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”ne uyulacaktır.
149
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.2.11. Projenin iĢletilmesi aĢamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre
açısından riskli ve tehlikeli olanlar,
Proje kapsamında, kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek ve
insan sağlığı için olabilecek riskleri ortadan kaldırmak ve en aza indirmek için gerekli tüm
yasal ve teknik tedbirler alınacak ve titizlikle uygulanacaktır. Zaman zaman seminer,
eğitim ve bilgilendirme toplantıları gerçekleĢtirilerek çalıĢanlar bilgilendirilecektir.
Ayrıca çevre ve toplum sağlığını olumsuz etkileyecek hususlar ile yangın vb.
olaylara karĢı gerekli tedbirler alınacaktır. Olası bir kaza durumunda yapılacak çalıĢmaları
içerir Acil Durum Müdahale Planı Ek 12‟de verilmiĢtir.
V.2.12. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak
saha düzenlemeleri,
Proje kapsamında Dicle Üniversitesi Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümünde
görev yapan Yrd. Doç. Dr. Özgür YERLĠ tarafından hazırlanan Ekolojik Peyzaj Onarım
Planı çalıĢmaları devam etmekte olup, proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak ve diğer
amaçlarla yapılacak saha düzenlemeleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler Peyzaj Onarım Planında
verilecektir.
Proje alanında, peyzaj değiĢimine neden olabilecek baĢlıca sebepler Ģu Ģekilde
sıralanmaktadır:





Tahrip olan ve bu tahrip sonucunda değiĢen yüzey örtüsü,
Ortadan kaldırılacak olan bitki örtüsü,
ĠnĢa edilecek üniteler / kullanımlar,
Arazi desenindeki / kullanımındaki değiĢim,
Kazı–dolgu çalıĢmaları sonucunda değiĢen topografya.
Doğal ve fiziksel anlamda gerçekleĢecek en büyük değiĢim; regülâtörlerde, cebri
boruda, santral binasında yaĢanacaktır. Bu noktalarda doğal bitki örtüsü tahrip olurken,
kazı ve dolgu çalıĢmaları sonucunda topografya değiĢecek, ekosistemdeki denge,
müdahaleler sonucunda geçici olarak aksaklıklara uğrayacaktır. Bu aksaklığı ortadan
kaldırabilmek adına yapılacak peyzaj çalıĢmalarıyla; öncelikle tahrip edilen bölgenin
rehabilitasyonu gerçekleĢtirilerek, alanın doğal peyzaj değerini tekrar kazanması için
çalıĢmalar yapılacaktır.
Arazi hazırlık çalıĢmaları baĢlamadan önce, tesis ünitelerinin yapılacağı alanların
fotoğrafları çekilerek alanın görsel durumu ortaya konacaktır. ĠnĢaat çalıĢmaları
tamamlandıktan ve iĢletme faaliyete geçtikten sonra, bu alanlar aslına benzer,
topografyaya uygun bitkilendirilerek aynı Ģekilde düzenlenecektir.
Bunun için;
 Alanda sıyrılan üst toprak, stabil hale getirilecektir.
 Proje alanında, doğal bitki örtüsü değerlendirilerek alanı
katılımcı ve hâkim türler tespit edilecektir.
 Tespit edilen bu türler ağaç, ağaçcık, çalı ve orman
sınıflandırılacaktır.
 Proje alanında yapılacak olan rehabilitasyon çalıĢmaları,
doğrultusunda, alana uyumlu olarak gerçekleĢtirilecektir.
 ĠnĢaat çalıĢmalarının ardından, eğimin yüksek olduğu ve
görüldüğü bölgelerde sekiler oluĢturmak suretiyle daha düz yüzeyler
yüzeyler, yukarıda bahsedilen sistematiğe göre bitkilendirilecektir.
150
temsil eden öncü,
alt örtüsü olarak
bu türlerin tespiti
toprak kaymasının
elde edilecek ve bu
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
 Bakı noktaları olarak tanımlanabilecek geniĢ vista sağlayan alanlarda görsel
değiĢim oluĢmaması bakımından, bu çalıĢmalar sistematik olarak yapılacaktır.
Böylece;
 Projenin inĢaat ve kullanım süreci içerisinde çevreye olan etkilerini en aza
indirgeyerek, alanda sürdürülebilirliği desteklenecek,
 ĠnĢaat ve iĢletme aĢamasında kaldırılan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eğim
nedeniyle oluĢabilecek erozyon riskine karĢı, erozyon kontrolü sağlanacak,
 Bölgesel ve yerel karakter pekiĢtirilecek,
 Proje gerçekleĢtirildikten sonra, alanda arzu edilen mevcut görüntüye yakın bir
görüntü oluĢturulacak,
 Görüntü kirliliği oluĢturabilecek yapılar (regülatör, cebri boru, santral binası v.b.)
perdelenecek,
 Özellikle, dere kenarında görülen, çeĢitlilik gösteren bitki türlerinin bir arada
yaĢaması ve farklı habitatların buluĢması sonucu oluĢan mevsimlik renkliliği, peyzaj
yapısını karĢılayacak nitelikte bir peyzaj tasarımı ile gerçekleĢtirilecektir.
V.2.13. Ekosistem Değerlendirme Raporuna iliĢkin değerlendirme
Projenin geçtiği alanlarda Fitoekolojik, Hidrobiyolojik ve Hidrolojik Değerlendirmeler
yapılarak Ekosistem Değerlendirme Raporu hazırlanmıĢtır (Bkz. Ek-10).
Yapılan arazi çalıĢmaları sonucu tespit edilen türler ve bu türlerin korunması için
alınması gereken önlemler raporda belirtilmiĢ olup, rapor içerisinde yer alan uyarı ve
önerilere uyulacaktır.
V.2.14. Tarımsal Ekonomi Planlama ve Mühendislik Hizmetleri genel esaslarına
göre hazırlanan Su hakları Raporu,
Proje kapsamında mansapta yer alan su haklarını belirlemek amacıyla Ġl Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Ġller Bankası Bölge Müdürlüğü, Ġl Özel Ġdaresi ve
Malatya Belediyesi‟nden su hakları, içme, kullanma, sulama durumları, tarımsal
faaliyetler ve balık üretim tesislerine ait kullanımlar hakkında görüĢler alınarak
hazırlanan Su Kullanım Hakları Planlama Raporu Elazığ DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nce
Ek-1.6‟da verilen yazı ile onaylanmıĢ olup, söz konusu rapor eklerde sunulmuĢtur
(Bkz.Ek-13).
Söz konusu raporda da belirtildiği üzere yapılan çalıĢmalar sonucu proje alanında
değirmen bulunmadığından değirmen için su hakkı, içme suyu amaçlı kullanım
bulunmadığından içme suyu amaçlı su hakkı ve endüstriyel su kullanımı bulunmadığından
endüstriyel su hakkı bulunmamaktadır. Sadıklı Regülatörü ve HES projesi etek tipi santral
olduğundan proje alanında bitki su ihtiyacı hesaplamayı gerektiren tarım alanı olmaması
nedeni ile de tarımsal amaçlı su kullanım bulunmamaktadır.
Ayrıca proje alanının topografik yapısı nedeniyle derin bir vadi içerisinde yer alacak
regülatör ve oluĢacak göl alanı bu vadi içerisinde kalacaktır. Sonuç olarak Sadıklı HES‟nin
etek tipi santral olması nedeniyle proje su kullanım hakları yönünden bir problem
oluĢturmayacaktır.
Etütler sırasında dikkatten kaçan ve daha önce teessüs etmiĢ herhangi bir sulama,
içmesuyu, değirmen, kum ocağı, sanayi tesisi ve su haklarına konu olabilecek herhangi bir
husus tespit edilmesi durumunda firma oluĢmuĢ su haklarını dere yatağına bırakmakla
yükümlü olup, bu konuda her türlü sorumluluk firmaya aittir.
151
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.2.15. Sosyal etki değerlendirme çalıĢmasına iliĢkin esaslar ve çalıĢma
sonuçlarına iliĢkin açıklamalar,
Proje kapsamında sosyal etki değerlendirme raporu hazırlanmıĢtır. Sosyal etki
değerlendirmesi raporunda nicel veri toplama yöntemleri kullanılmıĢtır. Nicel araĢtırma
yöntemlerinden anket uygulaması gerçekleĢtirilmiĢtir
Sosyal etki değerlendirmesinde proje alanında yaĢayan hane halklarının sosyoekonomik profili, yaĢadıkları yerlerdeki mevcut durum ve proje hakkındaki düĢünceleri ve
beklentilerini açıklamak amacıyla proje alanı etki alanında kalan yerleĢim yerleriyle 0204.01.2013 tarihleri arasında saha araĢtırması gerçekleĢtirilmiĢtir.
Proje etki alanı içindeki bütün haneler ile görüĢmek hem zaman hem de maddi
olanakların yetersizliği nedeniyle nüfus oranında örnekleme seçimine gidilmiĢ ve 27 hane
ile görüĢülmesi planlanmıĢ ve 27 hane ile görüĢülmüĢtür. ÇalıĢmaya iliĢkin bütün esaslar
ve çalıĢma sonuçlarına iliĢkin açıklamalar Ek-9‟da verilen Sosyal Etki Değerlendirme
Raporunda yer almaktadır.
V.2.16. Acil Eylem Planları (deprem,heyelan, kaya düĢmesi vb gibi)
Sadıklı HES Projesi için hazırlanan Acil Durum Müdahale Planı eklerde sunulmuĢ
olup, söz konusu planda belirtilen hususlara riayet edilecektir (Bkz. Ek-12).
V.2.17. Diğer özellikler.
Bu bölümde belirtilecek baĢka bir husus bulunmamaktadır.
152
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri
V.3.1. Proje ile gerçekleĢmesi beklenen gelir artıĢları; yaratılacak istihdam
imkanları, nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik
altyapı hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değiĢiklikler vb.
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ ilçesi sınırlarında
Tohma Çayı üzerinde yapılması ve iĢletilmesi planlanan “Sadıklı Regülatörü ve HES
Projesi” yılda toplam 35,171 GWh elektrik enerjisi üretimi gerçekleĢtirmeyi
amaçlamaktadır. Bu bağlamda proje; enerji alanında ithalatı minimalize ederek, yerli ve
yenilebilir enerji kaynaklarından azami ölçüde faydalanmayı hedefleyen ülkemizin giderek
artmakta olan yeterli, güvenilir, kaliteli, ekonomik ve çevreye uyumlu elektrik ihtiyacının bir
kısmını karĢılayarak ulusal geliĢime katkı sağlama noktasında; sosyal ve ekonomik bazda
ortaya çıkabilecek risklere yönelik gerekli tedbirleri aldığı takdirde, önemli bir adım olarak
görülebilir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü ile
ĢiĢirilen suların santral binasına alınmasıyla elektrik üretilmesi planlanmaktadır. Bu tasarı
bağlamında proje kapsamında arazi hazırlık ve inĢaat aĢamalarında 75 kiĢinin, iĢletme
aĢamasında ise yaklaĢık 10 kiĢinin istihdam edileceği belirtilmektedir. ÇalıĢacak vasıfsız
personel ile daimi personellerin istihdamının, mümkün olduğunca yöredeki insanlar
içinden gerçekleĢtirileceğini açıklayan projenin; inĢaat ve montaj iĢlemlerinin tamamlanma
süresinden sonra iĢletme süresinin ise toplam 50 yıl olarak tasarlandığı dikkate
alındığında; yöre ekonomisi için bir katkı olarak görülmesi uygun olur. Proje, öngördüğü
istihdamla projenin, tarım ve hayvancılık faaliyetleri dıĢında yöre insanını farklı iĢ kollarına
yönlendirerek alternatif gelir sağlama yolları sunma ve böylece yöredeki iĢsizlik sorununa
bir miktarda olsa çözüm getirebilme potansiyeli taĢıması bakımından önemli olduğu ifade
edilebilir. ġöyle ki; Türkiye Ġstatistik Kurumu‟nun Malatya Ġli 2011 Yılı Hane Halkı
Büyüklüğüne Göre Hane Halkı Sayısı Bilgileri baz alındığında, ilde yoğun olarak 4 kiĢilik
ailelerin bulunduğu söylenebilir ki; bu; projeden arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında
hemen hemen 300 kiĢinin, iĢletme aĢamasında ise yaklaĢık 40 kiĢinin dolaylı olarak fayda
göreceği anlamına gelebilir. Diğer taraftan; projenin iĢletmeye geçerek enerji üretmeye
baĢlamasıyla birlikte, Malatya Ġli ve civarında yeni yatırımların gerçekleĢme durumu ortaya
çıkacaktır ki; bu da; yöre insanı için yeni istihdam olanakları anlamına gelmesi nedeniyle,
uzun vadeli ikincil bir katkı olarak değerlendirilebilir.
Sadıklı Regülâtörü ve HES Projesi kapsamında kurulacak olan tesislerin inĢaatında
kullanılacak beton malzeme ve inĢaat malzemelerinin tamamına yakın bir bölümü ile
makine ve ekipmanların yöredeki ilgili santrallerden satın alınarak karĢılanacağını; inĢaat
çalıĢmalarında yararlanılacak olan iĢ makineleri ve araçlar için gerekli akaryakıt ve madeni
yağ gereksinimi ile istihdam edilecek personelin teknik, sosyal, gündelik ihtiyaçlarının ilçe
içerisinden temin edileceğini belirten projenin; bu bağlamda yöredeki ekonomik
faaliyetlere bir ivme kazandıracağı söylenebilir.
Regülatör ve diğer proje sahalarına ulaĢmak için yeni yollar açılacak ve mevcut
bulunan yollarda gerekli iyileĢtirmeler yapılacaktır. Bu anlamda hem yörenin alt yapısına
bir miktar da olsa katkıda bulunacağını hem de yöre halkının ille ve ilçelerle ulaĢımında
kolaylık sağlayacağını söyleyebiliriz.
Proje dahilinde inĢaat ve iĢletme aĢamalarında yapılacak tüm çalıĢmalar sebebiyle
hem flora ve faunaya hem de erozyon ve heyelana dair ortaya çıkabilecek tehlikeler ile
tahribatı önlemek amacıyla yatırımcı firmanın yapmayı taahhüt ettiği koruma ve iyileĢtirme
çalıĢmalarını özenle takip ve ilgili kanun yönetmeliklerine uygun olarak hareket edilmelidir.
153
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Yörede genellikle aile içi öz tüketimi karĢılama ve kısmen de pazara sunma amaçlı
tarım ve hayvancılık yapılmaktadır. Proje kapsamında arazi hazırlık ve inĢaat aĢaması
sırasında yapılacak hafriyat çalıĢmaları, kullanılacak patlayıcı maddeler ve bunlardan
kaynaklı toz emisyon nedeniyle; yörenin tarım ve faaliyetleri zarar görebilir ve halkın bu
faaliyetlerden elde ettiği gelirde kayıplar yaĢanabilir. Projeye dair hazırlanan ÇED
Raporu‟nda tozlanmayı en alt düzeyde tutabilmek için yolların ıslah edilmesi, malzeme
taĢınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması ve araçlardan kaynaklı
emisyonları önlemek içinse hem “Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği”nin ilgili
hükümlerine uyulacağı hem de Trafik Kanunu‟nun yükleme standartlarına uygun Ģekilde
yükleme yapılacağı belirtilmiĢtir ki; bahsi geçen bu tedbirlerin uygulanmasını ve ilgili
kanunlar ile yönetmelikler çerçevesinde hareket edilmesini sağlamak, geçimini hayvancılık
ve arıcılık faaliyetleriyle sağlayan yöre insanının sosyo-ekonomik bağlamda olumsuz
etkilere maruz kalmasını önlemek açısından gerekli ve oldukça önemlidir.
Hidroelektrik santral kapsamında yapılacak olan tesislerin ve destek ünitelerinin
inĢası sırasında, yöredeki insanlar ile çalıĢanların can güvenliğini en üst düzeyde
sağlayacak tedbirlerin alınıp uygulanmasına özellikle ve özenle dikkat edilmelidir. Bu
amaçla; projeyle ilgili olarak yapılacak çalıĢmalar için gerekli eğitimi almıĢ kimseler
görevlendirilmeli, çalıĢanlar iĢ kazaları konusunda eğitilmeli ve koruyucu ekipmanlarla
görevlerini yerine getirmeleri sağlanmalı, çalıĢma süreleri içinde kısa molalar verilerek
konsantrasyon kaybı önlenmeli, iĢ makinelerinin kullanımı sırasında vatandaĢların
makinenin yakınına yaklaĢmalarına izin verilmemeli ve sahaya girmelerini engelleyici ikaz
levhaları asılmalı, kullanılacak araçların periyodik olarak teknik kontrol ve bakımları
yaptırılmalı, patlayıcıların kullanılması durumunda çevre emniyetine iliĢkin gerekli Ģartlar
yerine getirilmeli, inĢaat çalıĢmaları yöre halkının gerek tarlalarıyla gerekse de diğer köy, il
ve ilçelerle ulaĢımına engel olmayacak biçimde sürdürülmeli ve tüm bu hususlarda ilgili
mevzuat hükümlerine göre hareket edilmelidir.
Öte yandan; proje dahilinde yapılacak çalıĢmalar sebebiyle flora ve faunaya
verilebilecek zarar konusunda çalıĢanları bilgilendirmek de, yörenin ekosisteminde
oluĢabilecek tahribatı minimalize etmek açısından dikkate alınması gereken bir tedbir
olmalıdır.
Bahsedilen bütün bu uyarılarla ilgili olarak proje; gerekli önlemleri alacağını taahhüt
etmiĢtir ki; bu; ölüm, sakatlık gibi ciddi kayıplarla sonuçlanabilecek kazaların riskini en aza
indirme bakımından son derece önemlidir.
Diğer taraftan proje; yörede, inĢaat aĢamasında makine ve ekipmanların
kullanımından kaynaklı gürültü oluĢumuna neden olabilir. Bu durumda; hem faaliyet
alanında çalıĢanların hem de en yakın yerleĢim yerlerinde ikamet eden kiĢilerin gürültüden
etkilenmemeleri için gerekli düzenlemelerin yapılması ve ilgili yönetmelik hükümlerine
uyulması sağlanmalıdır.
Sonuç olarak; Sadıklı Enerji A.ġ. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ ilçesi sınırlarında
Tohma Çayı üzerinde yapılması ve iĢletilmesi planlanan “Sadıklı Regülatörü ve HES
Projesi”; sahip olduğu olanaklar çerçevesinde ülkemizin giderek artmakta olan elektrik
ihtiyacının karĢılanmasına katkıda bulunma; vasıfsız personel ile daimi personel olarak
öngördüğü çalıĢan sayısı ile yapımının gerçekleĢtirileceği yörede istihdam yaratma; inĢaat
malzemesi, iĢ makineleri ile araçların akaryakıt ve madeni yağ gereksinimi ve bakım ve
onarım iĢlemleri ile istihdam edilecek personelin teknik-sosyal-gündelik ihtiyaçlarını
bulunacağı ilçe içinden karĢılayarak yöre ekonomisine katkı sağlama potansiyelleri
taĢıması bakımından olumlu sosyo-ekonomik etkilere ve pragmatik fonksiyonlara sahiptir.
154
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Bu bağlamda, enerji elde etmek için su kaynaklarını geliĢtirme ve kullanma
amacında olan Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi‟nin; ülkemizin sosyal ve ekonomik
bakımdan kalkınmasının gerçekleĢtirilebilmesi için sanayici ve diğer kullanıcı kesimlerin
ihtiyacı olan elektrik enerjisinin yerinde, zamanında ve kesintisiz biçimde sağlanması
gerekliliği göz önünde bulundurulduğunda; bir katkı olduğu söylenebilir. Öte yandan;
projenin, gerekli önlemleri almadığı takdirde; türlerin doğal yaĢam ortamları, ulaĢımda
aksamaların meydana gelebilir ve birer ekonomik faaliyet olarak tarım, hayvancılık ve
arıcılık üzerinde etkilere yol açabilir.
V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi.
Ülkemizde hidroelektrik enerji potansiyeli oldukça yüksektir. Türkiye‟nin teknik ve
ekonomik hidroelektrik enerji potansiyeli 129.454 GWh olarak belirlenmiĢtir (DSĠ 2007).
Kurulu hidroelektrik santrallerinin kapasitesi, 2007 yılı sonu itibariyle, 45.930 GWh olup,
bu rakam Türkiye‟deki toplam kurulu enerji üretim kapasitesinin %36‟sını oluĢturmaktadır.
Hidroelektrik santrallerin üretimi, yağıĢ koĢullarına bağımlı olduğundan her yıl toplam
üretim içindeki payı değiĢim göstermektedir. Elektrik enerjisi üretiminde; fosil ve nükleer
yakıtlı termik ve doğalgazlı santraller yanında hidroelektrik santrallerin yenilenebilir ve
puant çalıĢma gibi iki önemli özelliği mevcuttur.
Sadıklı HES Projesi tesislerinin yapılan ekonomik değerlendirmeler sırasında
projenin ekonomik ömrü 50 yıl olarak kabul edilmiĢtir. Projenin fayda maliyet hesapları
sonucu ortaya çıkan yıllık faydalar, yıllık giderler, gelir-gider analizleri, iç karlılık oranı ve
duyarlılık analizleri raporun Bölüm III.3. nolu bölümünde sunulmuĢtur.
Sadıklı HES Projesi, iĢletmeye geçmesiyle beraber, Türkiye‟de üretilen mevcut
yenilenebilir ve temiz enerji miktarına yılda toplam 35,171 GWh ile katkıda bulunacak
olup, özellikle Malatya ili ve çevresine enerji konusunda önemli katkıda bulunacaktır.
Projenin çevresel faydaları Ģu Ģekilde sıralanabilir:




Nükleer santraller, termik santraller, doğalgaz çevrim santralleri gibi elektrik
üretim çeĢitlerine göre çok daha temiz olması,
Ülkenin yenilenebilir kaynaklarını kullanıyor olması,
Suyun kontrollü bir Ģekilde iletilmesi, böylece sel ve taĢkınların engellenmesi,
Proje alanı ve çevresinde yer alan yolların iyileĢtirilmesi.
Projenin baĢlıca maliyetleri ise Ģu Ģekilde sıralanabilir:






Projenin arazi hazırlık ve inĢaat döneminde oluĢacak gürültü, titreĢim ve toz
emisyonu,
Tohma Çayı ve yan kollarındaki ekosistem üzerinde olabilecek etkiler,
Orman Sayılan alanların kullanımı,
Doğal yaĢamın gerekliliği için regülatörde yapılacak yapılar, balık geçitleri,
Kazı fazlası malzeme stok sahalarında alınacak önlemler,
Projenin çevreye olabilecek etkilerine karĢı raporda belirtilen önlemlerin maliyeti.
Projenin gerek arazi hazırlık ve inĢaat, gerekse iĢletme aĢamasında çevreye olası
etkileri ÇED Raporu‟nda belirtilen tedbirler alınarak en aza indirilecektir.
155
BÖLÜM VI
ĠġLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA
OLABĠLECEK VE SÜREN ETKĠLER VE BU
ETKĠLERE KARġI ALINACAK ÖNLEMLER
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM VI: ĠĢletme Proje Kapandıktan Sonra Olabilecek Ve Süren Etkiler Ve Bu
Etkilere KarĢı Alınacak Önlemler
VI.1. Arazi ıslahı ve reklamasyon çalıĢmaları,
Sadıklı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali Projesi için “ÇED Olumlu” kararı
alınması durumunda; projenin ekonomik ömrü boyunca kullanılabilirliğini sağlamak
amacıyla, ekipmanların düzenli olarak bakımlarının yapılması ve iĢletme ömrü dolan
ekipmanların yenilenerek yeniden iĢletmeye alınması sağlanacaktır. Projenin lisans süresi
sonunda günün Ģartlarına göre, iĢletmede yapılabilecek revizyonlar ile proje tekrar enerji
amaçlı kullanılabilir.
Proje alanın ve tesislerinin benzer amaçlar için tekrar kullanılması planlandığında,
projenin iĢletildiği 50 yıl boyunca ekosisteme verdiği etkilerin incelenmesi ve bugünkü
mevcut Ģartlardan farkının ortaya çıkartılması ve yeni önlemlerin oluĢturulması noktasında
yeniden çevresel etki değerlendirme çalıĢmalarının yapılması uygun olacaktır.
ĠĢletme tamamen faaliyete kapandıktan sonra üniteler sökülerek arazi ıslahı
yapılacaktır. Tesislerin kapladığı alanlarda eski haline getirme (reinstatement)
uygulamaları kullanılarak doğal peyzaj düzenlemeleri yapılacaktır. Bu düzenlemeler
iĢletme sonrası için dönemin koĢulları (arazi, iklim, jeomorfolojik koĢullar vb.) göz önünde
bulundurularak hazırlanacak olan peyzaj onarım ve rehabilite projeleri ile planlarına uygun
olarak yapılacaktır.
Ayrıca, yapılacak rekreasyon ve ıslah çalıĢmalarında amaç, sadece sahayı
yeĢillendirmek olmayıp kullanılan araziyi doğal yapısına uygun hale getirmek ve faaliyet
sonrası en uygun amaçla kullanılmasını sağlamaktır. Bu kapsamda temel amaç doğayı
onarıp, eski haline yakın bir yapıya kavuĢtururken aynı zamanda yakın çevrede yer alan
halkın sosyo-kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarına bağlı arazi kullanım sınıflarını alana
kazandırmak olmalıdır.
VI.2. Mevcut su kaynaklarına etkiler,
Sadıklı HES Enerji Projesi‟nin, iĢletmeye kapatıldıktan sonra mevcut su kaynaklarına
herhangi bir etkisi olmayacağı öngörülmektedir.
156
BÖLÜM VII
PROJENĠN ALTERNATĠFLERĠ
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM VII: PROJENĠN ALTERNATĠFLERĠ
(Bu bölümde yer seçimi, teknoloji, alınacak
karĢılaĢtırılması ve tercih sıralaması belirtilecektir.)
önlemler,
alternatiflerin
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde
planlanan Sadıklı HES Projesi‟nin, optimum enerjiyi üretecek ve alınacak kontrol tedbirleri
ile uygulanabilir bir proje olduğu anlaĢılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu tesis için
herhangi bir alternatif aranmamıĢtır.
157
BÖLÜM VIII
ĠZLEME PROGRAMI
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM VIII: ĠZLEME PROGRAMI
VIII.1. Faaliyetin inĢaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin iĢletmesi ve
iĢletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı,
Kurulması planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES Projesinin inĢaat ve iĢletme
aĢamalarının olumlu ve olumsuz, biyo-fiziksel ve sosyo-ekonomik etkileri ÇED çalıĢmaları
kapsamında incelenmiĢtir. Buna ek olarak; faaliyetin Türkiye‟de yürürlükteki kanun ve
yönetmeliklere uygunluğunun sağlanması ve projenin çevre ve insan sağlığına etkilerinin
minimuma indirgenmesini sağlamak amacıyla “Çevre Yönetim Planı” kolaylaĢtırıcı olarak
önem arz etmektedir. Böylece, projeyle ilgili etki azaltıcı önlemler, onaylanmıĢ planlar, izin,
koĢul ve gerekleri dikkate alarak hazırlanan ÇED Raporu‟nda belirtilen dikkat edilmesi ve
uyulması gerekli konular ve taahhütler ile uyum tam olarak sağlanmıĢ olacaktır.
2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamındaki 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği‟nin
18. maddesi gereğince Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟ndan “ÇED Olumlu Kararı” alınan
projelerin inĢaat, iĢletme ve iĢletme sonrası dönemlerinde, çevresel izleme ve denetleme
iĢleri, konusunda uzman mühendisler ve proje yatırımına uygun uzmanlar tarafından
yürütüleceği belirtilmekte olup, yönetmelik hükme gereği yerine getirilecektir.
Bu amaçla, gerek Türk Çevre Mevzuatı, gerekse IFC Genel ve Sektörel Kılavuzları,
Performans Standartları ve Ekvator Prensipleri gibi uluslar arası finans kuruluĢlarının
standartları ve ÇED Raporu‟na bağlı olarak, çevresel önem taĢıyan etkilerle ilgili konuları
kapsayacak bir “Çevre Yönetim Planı (ÇYP)” hazırlanmıĢ ve projede uygulamaya
konulacaktır.
Faaliyetin izlenmesi ile ilgili olarak hazırlanan ÇYS; arazi hazırlığı ve inĢaat dönemi,
iĢletme dönemi ve iĢletme sonrası dönem olmak üzere 3 baĢlıkta irdelenmiĢtir.
Çevre Yönetim Planının amacı, yukarıda bahsi geçen dönemlerde oluĢacak
çevresel etkileri belirlemek üzere çevresel koĢullar ile ilgili verilerin değerlendirilmesi olup,
bu dönemlerdeki çalıĢmaların ilgili yönetmelikler ile uyumunun sağlanması ve çevre
üzerine etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla projenin hava emisyonları, atıksular,
gürültü, atıklar, hafriyat, izinler vb. iĢletim uygulamaları izlenecektir. Bunun yanı sıra
düzenlenen Çevre Yönetim Planı ile inĢaat ve iĢletme aĢamalarında çevre konularında
takip edilecek hususlar için kurumsal yapı kurulacaktır. Projenin tüm aĢamalarında Çevre
Yönetim Planı ile ulusal mevzuat ve finansal kuruluĢların kılavuzlarına göre alınacak
tedbirlerin nasıl, ne zaman ve kim tarafından uygulanacağı belirlenerek yöre halkının,
resmi kuruluĢların ve sivil toplum örgütlerinin proje hakkında bilgi edinmeleri
sağlanacaktır.
Projenin tüm aĢamalarında, raporda yer alan tüm taahhütler, faaliyet sahibi firma
tarafından yerine getirilecek ve proje alanı civarındaki çevre halkına veya çevreye
herhangi bir rahatsızlık verilmemesini garanti altına almak firmanın kendi sorumluluğu
altında olacaktır. Bu dönemde ÇED Raporu‟nda belirtilen kısıtlamalar ve çevresel önem
taĢıyan etkilerle ilgili aĢağıda belirtilen konularda, firmanın belirleyeceği bir sorumlu
tarafından izleme çalıĢması gerçekleĢtirilecektir.
Öncelikle söz konusu projesinin planlama, inĢaat öncesi, inĢaat, iĢletme ve iĢletme
sonrası dönemlerinde yürütülecek çalıĢmalardan kaynaklı çevresel etkiler ve bu etkilerin
önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak azaltıcı
önlemler ve sorumlu ve yetkili kurum/kuruluĢ, Tablo VIII.1.1‟de detaylı olarak anlatılmıĢtır.
158
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Ayrıca proje için uygulanacak „‟Ġzleme Planı‟‟ (izlenecek parametreler, parametrenin
izleneceği yer, nasıl ve ne zaman izleneceği ve sorumlu kurum/kuruluĢ) Tablo VIII.1.2‟de
verilmiĢtir.
Olası bir kaza durumunda yapılacak çalıĢmaları içerir Acil Durum Müdahale Planı
Ek-12‟de verilmiĢtir.
159
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo VIII.1.1. Önlemler Planı
AġAMA
ÖNLEM
KONU
KamulaĢtırma
Orman Ġzni
Arazi
Hazırlık ve
ĠnĢaat
Öncesi
Tarım Alanlarının Tarım DıĢı Kullanımı
Ġçin Ġzin
Zemin Emniyetinin Sağlanması
KamulaĢtırma çalıĢmaları kapsamında özel mülkiyet sahipleri ile öncelikli olarak karĢılıklı anlaĢma
yoluna gidilecek, anlaĢmazlık durumlarında ise 05.05.2001 tarih ve 24393 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı KamulaĢtırma Kanunu ve 4628 Sayılı Elektrik Piyasası
Kanunu‟nun 5496 sayılı kanunla değiĢik 15. madde c ve d fıkraları gereği çerçevesinde kamulaĢtırma
iĢlemleri gerçekleĢtirilecektir. 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu‟nun 5496 sayılı kanunla değiĢik 15.
madde c fıkrası gereğince; kamulaĢtırma iĢlemleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK)
tarafından yürütülecek, verilecek olan kamulaĢtırma kararı kamu yararı kararı yerine geçecek ve
kamulaĢtırılan taĢınmaz mallar tapu kütüğünde hazine adına tescil edilecektir.
Proje kapsamında, orman sayılan alanlarda kamulaĢtırma söz konusu olmayıp, 6831 Sayılı Orman
Kanunu‟nun 17. maddesi gereği ''Orman Ġzni'' alınacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak tarım alanlarının tarım dıĢı amaçla kullanılması için, 19.07.2005 tarih ve
25880 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı „‟Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu‟‟ hükümleri gereğince, Malatya Ġl Toprak Koruma Kurulu‟nun uygun görüĢü alındıktan
sonra Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı‟ndan gerekli izinler alınacaktır.
Proje kapsamındaki inĢaat çalıĢmaları öncesinde; Mülga T.C. Bayındırlık Ġskan Bakanlığı‟nın
03.05.2007 tarih ve 26511 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Afet Bölgelerinde
Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak yapılacaktır.
SORUMLULUK/YETKĠ
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- EPDK
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Orman Bölge Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Malatya Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Ġl Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren "Hafriyat Toprağı,
ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği" hükümlerine göre izinler alınacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
Su
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmalarından önce Sadıklı Regülatörü ve HES yerindeki memba ve
mansap dikkate alınarak Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği Tablo-5‟e göre su kalitesi ölçüm ve
değerlendirmesi yapılacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
Elazığ DSĠ Bölge Müdürlüğü‟ne 2006/27
Sayılı
BaĢbakanlık
Genelgesi
Kapsamında BaĢvuru Yapılması
Sadıklı Regülatörü ve HES projesi kapsamında yapılacak sanat yapıları ve kazı fazlası malzeme
alanları ile ilgili Malatya DSĠ Bölge Müdürlüğü‟ne söz konusu üniteler ile ilgili gerekli izinler alınacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
Hafriyat Depolama ve TaĢıma Ġzni
Regülatör
Yerinde
Kalitesinin Belirlenmesi
Mevcut
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
Arazi
Hazırlık ve
ĠnĢaat
Tarihi, kültürel ve arkeolojik varlıklar
Projenin uygulama aĢamasında (arazi hazırlık ve inĢaat) herhangi bir kültür ve tabiat varlığına
rastlanılması durumunda çalıĢmalar derhal durdurularak en yakın Müze Müdürlüğü‟ne veya Mülki Ġdare
Amirliği‟ne, 5226-3386 sayılı yasalar ile değiĢik 2863 sayılı Yasa‟nın 4.maddesi gereğince haber
verilecektir.
- TaĢeron Firma
- Müze Müdürlüğü,
- Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
160
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÖNLEM
KONU
SORUMLULUK/YETKĠ
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında, genel toplamda yaklaĢık 104.000 m3 kazı fazlası
malzeme oluĢacaktır. OluĢan bu malzemenin yaklaĢık 26.800 m3„ü dolgu iĢlemlerinde
değerlendirilecek, geriye kalan yaklaĢık 78.000 m3ü kazı fazlası malzeme depolama sahalarında depo
edilecektir.
Hafriyat ÇalıĢmaları
Depolanacak bu malzemeden kullanılabilecek olan bölüm planlanan yol ve mevcut yolların
iyileĢtirilmesinde alt ve üst dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Kullanılamayacak nitelikte olan
malzemeler ise gerekli izinleri alınmıĢ olan kazı fazlası malzeme depolama sahalasında dağıtılmadan,
gerekli tahkimatlar ile depolama alanı çevresi desteklendikten sonra, ekolojik dengeyi bozmayacak
Ģekilde depolanacaktır. Söz konusu depolama alanının yüzey sularından veya yağmur sularından
etkilenmemesi için kafa hendekleri, kuĢaklama kanalları vb. yapılacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- TaĢeron Firma
Depo alanının, dere yatağını bozmayacak, derede yön değiĢikliği yapmayacak Ģekilde ve kazı fazlası
malzemenin çevreye dağılmadan düzenli depolanmasına dikkat edilecektir. ĠnĢaat çalıĢmaları
esnasında Ģeve kesinlikle malzeme atılmayacaktır. Kazı fazlası malzeme Ģeve ve dere yataklarına
bırakılmayacaktır. Kullanılacak depolama alanlarına malzeme depolanmadan önce gerekli tahkimat
yapılacak olup, herhangi bir Ģekilde dere içine girilmeyecek ve derenin akıĢ rejimi bozulmayacaktır.
Arazi
Hazırlık ve
ĠnĢaat
Hava Emisyonları
Arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında oluĢacak olan toz emisyonlarının minimuma indirilmesini sağlamak
amacıyla; yol güzergâhlarında arazöz ile sulama yapılacak, savurma yapmadan doldurma ve boĢaltma
iĢlemlerinin yapılması sağlanacak, malzemelerin taĢınması sırasında araçların üzerinin branda ile
kapatılacak ve malzemenin üst kısmının %10 nemde tutulacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- TaĢeron Firma
Araç Emisyonları
Araçlardan kaynaklanacak emisyonların da minimuma indirgenmesi için, 04.04.2009 tarih ve 27190
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği‟nin
7. Maddesi uyarınca; kullanılacak tüm araç ve ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken
araçlar bakıma alınacak ve bakımları bitene dek çalıĢmalarda baĢka araçlar kullanılacaktır. Ayrıca
Trafik Kanunu‟na uygun Ģekilde çalıĢmaları konusunda uyarılarak özellikle yükleme standartlarına
uygun yükleme yapmalarına dikkat edilecektir.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- TaĢeron Firma
Atıksu
ġantiye alanlarında oluĢacak evsel nitelikli atık su, 19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren „„Lağım Mecrası ĠnĢası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara
Ait Yönetmelik‟‟ uyarınca; sızdırmasız olarak yapılacak fosseptik çukurunda biriktirilecektir. Çukurlar
dolduğunda, atık sular vidanjörler ile aldırılacaktır.
161
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Akçadağ Belediyesi
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÖNLEM
KONU
SORUMLULUK/YETKĠ
Projede çalıĢacak personelden kaynaklanan evsel katı atıklar, Ģantiye olarak kullanılacak sahalar
içerisinde çeĢitli noktalara yerleĢtirilen ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanacaktır. Konteynırlarda
biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda proje alanına en yakın belediye olan Akçadağ
Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır.
Katı Atıklar ve Ambalaj Atıkları
Arazi hazırlama ve inĢaat çalıĢmalarından ise parça demir, çelik, sac, ambalaj malzemesi ve benzeri
katı atıklar oluĢacak olup, bu atıkların miktarı değiĢiklik göstereceğinden bir miktar belirlenememektedir.
Ancak atıklar hurda olarak toplanıp, proje alanı içinde uygun bir yerde depo edilecek ve geri kazanımı
mümkün olan atıklar yeniden kullanılacak ve/veya lisans almıĢ geri dönüĢüm firmalarına verilecektir.
Arazi hazırlık çalıĢmaları esnasında meydana gelecek olan demir, çelik, saç vb. metal parçaları, Ģantiye
alanı içerisinde kurulacak, taban sızdırmazlığı sağlanmıĢ ve üzerinde sundurma yapı bulunan bir alanda
muhafaza edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan atıkların ise yine Akçadağ Belediyesi katı atık
toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Akçadağ Belediyesi
- Lisanslı Geri DönüĢüm Firması
- Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü
Proje kapsamında oluĢacak katı atıkların (yemek artığı, vb.) 14.03.1991 tarihli ve 20814 sayılı “Katı
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18‟de belirtildiği gibi denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara,
caddelere dökülmesinin yasak olduğu konusunda çalıĢanlar uyarılacaktır. Projenin tüm aĢamalarında
oluĢması muhtemel ambalaj ve ambalaj atıkları; 06.11.2008 tarih ve 27046 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği“ hükümlerine uygun olarak
bertaraf edilecektir.
Arazi
Hazırlık ve
ĠnĢaat
Atık Yağ
Arazi hazırlama ve inĢaat aĢamasında çalıĢacak araçların bakım, onarım ve temizlikleri proje
sahasında yapılmayacak olup, en yakın yetkili servislerde ve/veya akaryakıt istasyonlarında
yaptırılacaktır. Ancak araç bakımlarının zorunlu olarak proje sahasında yapılması söz konusu olursa,
bu durumda oluĢması muhtemel atık yağların bertarafı için 21.01.2004 tarih ve 25353 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" hükümleri uygulanacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Lisanslı Geri DönüĢüm Firması
- Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü
Tesis içerisinde oluĢması muhtemel tıbbi atıkların geçici olarak depolanması, taĢınması ve bertaraf
edilmesi aĢamalarında 22.07.2005 tarihli 25883 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”nde belirtilen yükümlülüklere uygun olarak hareket edilecektir.
Tıbbi Atık, Tehlikeli Atık ve Diğer Atıklar
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında oluĢması muhtemel tehlikeli atıklar ise 14.03.2005 tarih ve
25755 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği‟nde
belirtildiği üzere, sürekli kapalı olacak Ģekilde ve kimyasal reaksiyona uğramamasını sağlayarak geçici
olarak depolayacaktır. Geçici olarak depolanan tehlikeli atıklar daha sonra Çevre ve ġehircilik Bakanlığı
tarafından lisans almıĢ firmalara teslim edilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Bu kapsamda oluĢacak
tehlikeli atıkların geçici depolanması, taĢınması ve bertarafı süresince lisanslı araçlar kullanılacak olup,
14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği‟ne uygun olarak hareket edilecektir.
162
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Lisanslı Geri DönüĢüm Firması
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÖNLEM
KONU
SORUMLULUK/YETKĠ
Arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmaları esnasınca kullanılacak olan araçlardan kaynaklı kullanılmıĢ araç
lastikleri meydana gelebilecektir. Proje alanı içinde oluĢması muhtemel ömrünü tamamlamıĢ lastiklerin
geri kazanım firmasına verilmesi sağlanacak olup, bu kapsamda 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı
Ömrünü TamamlamıĢ Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak hareket edilecektir.
Ayrıca proje kapsamında kullanılacak yemekhanede oluĢacak bitkisel atık yağların bertarafında
19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak
hareket edilecektir.
Proje kapsamında arazi hazırlık çalıĢmaları açık sahada yapılacağından, gürültü tedbirlerinin alınması
oldukça güç olacaktır. Gürültü, çalıĢmalar süresince gün boyu değiĢiklik gösterecek ancak çalıĢmalar
gündüz (07.00-18.00) yapılacağından gürültü oluĢumu sınırlandırılmıĢ olacaktır.
Proje kapsamındaki çalıĢmalarda, ÇGDYY‟nin 9.maddesi‟nde belirtilen kara yolu araçlarında uyulması
gereken Ģartlar ve 13. maddesi‟nde açık alanda kullanılan ekipmanlarda uyulması gereken Ģartlar
dikkate alınarak, gürültü oluĢumunu minimize etmek için gerekli tedbirler alınacaktır. Ayrıca, proje
alanında, inĢaat aĢamasında meydana gelecek gürültü konusunda “Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği"nin dördüncü bölümünde yer alan “Ģantiye alanları için
gürültü kriterleri” ile ilgili 23. Madde‟de belirtilen hususlara uyulacak ve trafik muayeneleri, egzoz
ölçümleri ve bakımları yapılan araçlar kullanılacaktır.
Gürültü ve TitreĢim
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- TaĢeron Firma
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
ĠnĢaat aĢamasında makine ve ekipmanlarda meydana gelecek gürültüden çalıĢanları koruyabilmek ve
gerektiğinde; 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren „‟Gürültü
Yönetmeliği‟‟ hükümleri gereğince, iĢçilerin gürültüye maruz kalmaları sonucu sağlık ve güvenlik
yönünden oluĢabilecek risklerden, özellikle iĢitme ile ilgili risklerden korunmaları için gerekli önlemler
alınacaktır. ĠnĢaat aĢamalarında makine ve ekipmanlarda çalıĢanlara; baĢlık, kulaklık veya kulak
tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler sağlanarak, çalıĢanların gürültüden etkilenmemeleri
sağlanacaktır. Böylece, çalıĢmalarda makine ve ekipmanlardan kaynaklı oluĢacak gürültü ve titreĢim
seviyeleri çalıĢanları rahatsız etmeyecek düzeye indirilmiĢ olacaktır. Ayrıca yönetmeliklerin öngördüğü
değerler yakalanarak, çevreye verilecek gürültü ve titreĢim, minimum düzeyde tutulmuĢ olacaktır.
Arazi
Hazırlık ve
ĠnĢaat
Personelin
Konut
ve
Teknik/Sosyal Altyapı Ġhtiyaçları
ĠĢ Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği
Diğer
Proje kapsamında çalıĢacak personelin sosyal ihtiyaçları (barınma, dinlenme, yemekhane vb.) proje
kapsamında kurulacak Ģantiye alanlarında yer alan sosyal tesislerden temin edilecektir. Ayrıca ihtiyaç
duyulması halinde teknik ya da sosyal ihtiyaçlar, proje alanı yakın çevresindeki yerleĢim birimlerinden,
buralardan karĢılanamama durumunda ise Akçadağ ilçesinden veya Ġl Merkezinden temin
edilebilecektir. ÇalıĢan personel, Akçadağ Ġlçesi ve Malatya Ġli‟ndeki sağlık merkezlerinden
faydalanabilecektir.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- TaĢeron Firma
Yapı iĢyerlerinde alınacak asgari sağlık ve güvenlik Ģartlarını içeren, ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından çıkartılarak, 23.12.2003 tarih ve 25325 Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren „‟Yapı ĠĢlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği‟‟ ve 11.01.1974 tarih ve 14765 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ĠĢ ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü hükümlerine uygun olarak inĢaat
çalıĢmalarının yürütülmesi sağlanacaktır.
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- TaĢeron Firma
163
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÖNLEM
KONU
Atıksu
ĠĢletme aĢamasında oluĢacak evsel nitelikli atıksular, santral binası yakınında atıksu (kanalizasyon)
sistemi olmadığından 19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
„„Lağım Mecrası ĠnĢası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik‟‟ uyarınca;
santral alanında sızdırmasız olarak yapılacak fosseptik çukurunda biriktirilecektir. Çukurlar dolduğunda,
atık sular Akçadağ Belediyesine ait vidanjörler ile aldırılarak bertaraf edilmesi sağlanacaktır.
Projenin iĢletme aĢamasında oluĢacak bu atıklar; proje sahası içerisinde çeĢitli noktalara yerleĢtirilen
ağzı kapalı çöp bidonlarında toplanacak ve belli periyotlarda Akçadağ Belediyesi katı atık toplama
sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır.
Katı Atıklar ve Ambalaj Atıkları
ĠĢletme
Atık Yağ
Gürültü
Doğal
Hayatın
Sürekliliği
Ġçin
Bırakılacak Minimum Debi (Can Suyu)
HES iĢletmelerinde ambalaj atıklarının oluĢması söz konusu değildir. Ancak geri kazanımı mümkün
olan ambalaj atıkları oluĢması durumunda ise, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde;
santral alanı içerisinde diğer katı atıklardan ayrı olarak toplanacak ve ambalaj atığı toplama lisansına
sahip firma ile yapılacak sözleĢme dahilinde firmaya teslim edilecektir.
Trafoda izolasyon yağları kullanılmaktadır. Tesiste büyük çaplı arıza durumlarında, yapılacak yağ
transferi iĢlemi sırasında, meydana gelebilecek kazalar sonucunda, ortama dökülen veya taĢan
izolasyon yağı üzerine kum, çakıl veya talaĢ gibi absorban dökülerek ortama sızması önlenecek daha
sonra bu karıĢım varillere alınarak depolanacaktır. Kullanılacak izolasyon yağının yaklaĢık ömrü 25-30
yıl arasındadır. Kullanım ömrünü tamamlamıĢ izolasyon yağlarının bertarafı ise, lisanslı bertaraf
tesislerinde, 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak yürürlüğe giren “Atık
Yağların Kontrolü Yönetmeliği” 2. Bölüm Madde 9‟da belirtildiği Ģekilde gerçekleĢtirilecektir. Atıkların
bertaraf tesislerine taĢınması lisanslı taĢıyıcı vasıtası ile yapılacaktır. Bertaraf tesislerine aktarılıncaya
kadar “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” 4. ve 5. bölümlerde atık yağların taĢınması ve depolanması
ile ilgili öngörülen Ģartlar sağlanacak, iĢletme içindeki “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”nde belirtilen
standartlara uygun olarak yapılmıĢ geçici depolarda depolanacaktır. Daha sonra ihale yolu ile Çevre ve
ġehircilik Bakanlığı‟ndan lisans almıĢ firmalara satılarak değerlendirilecektir. Ayrıca söz konusu
izolasyon yağlarının depolanması, taĢınması ve bertarafı esnasında 27.12.2007 tarih ve 26739 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Poliklorlu Bifenil (PCB) ve Poliklorlu Terfenil
(PCT)‟lerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik” ve “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”ne uyulacaktır.
Projenin iĢletme aĢamasındaki tek gürültü kaynakları, santral binalarının içerisindeki jeneratör ve
türbünler olacaktır. Santral binaları gürültüyü izole edeceğinden bina dıĢına herhangi bir gürültü
ulaĢması söz konusu olmayacaktır. Santral binasında çalıĢacak personeller için ise; gürültünün çok
olduğu alanlarda 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Gürültü Yönetmeliği‟nde belirtilen iĢçilerin gürültüye
maruz kalmaları sonucu sağlık ve güvenlik yönünden oluĢabilecek risklerden, özellikle iĢitme ile ilgili
risklerden korunmaları için alınması gerekli önlemler alınarak, iĢçilerin tesis içerisindeki gürültüden
etkilenmemeleri sağlanacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve bu sayede nehir-su
potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge ve ekosistemin devamlılığı için
çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve göl alanlarında su biriktirme aĢamasında
bırakılacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanı için hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları Raporu‟nda (Bkz. Ek13) belirtildiği gibi yapılan çalıĢmalar sonucu proje alanında değirmen bulunmadığından değirmen için
su hakkı, içme suyu amaçlı kullanım bulunmadığından içme suyu amaçlı su hakkı ve endüstriyel su
164
SORUMLULUK/YETKĠ
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
- Akçadağ Belediyesi
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Akç.adağ Belediyesi
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlügü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- DSĠ Bölge Müdürlüğü
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ÖNLEM
KONU
ĠĢletme
Balık Geçidi
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve bu sayede nehir-su
potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge ve ekosistemin devamlılığı için
çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve göl alanlarında su biriktirme aĢamasında
bırakılacaktır. Dolayısı inĢaatın ve göl alanlarının su tutmasını takiben, nehir-su potansiyelinde kesiklik
olmayacaktır.
Proje kapsamında dikey yarıklı balık geçidi kullanılacaktır. Ayrıca balık geçitlerinin projelendirilmesi
sırasında DSĠ ĠĢletme ve Bakım Dairesi BaĢkanlığı ile koordineli çalıĢılacaktır.
ĠĢletme
ĠĢletme
Sonrası
SORUMLULUK/YETKĠ
kullanımı bulunmadığından endüstriyel su hakkı bulunmamaktadır. Sadıklı Regülatörü ve HES projesi
etek tipi santral olduğundan proje alanında bitki su ihtiyacı hesaplamayı gerektiren tarım alanı
olmaması nedeni ile de tarımsal amaçlı su kullanım bulunmamaktadır.
ve
Arazi Islahı ve reklamasyon çalıĢmaları
Proje kapsamında regülatör, HES, Ģantiye alanları, kazı fazlası malzeme alanlarının inĢaatları öncesi
toplanan üst toprak, inĢaat sonrasında tesislerin çevre düzenlemelerinde kullanılacaktır. Tesis
çevrelerinde bitkilendirme çalıĢmalarının yanı sıra kalıcı erozyon önlemlerinin alınması gerekecektir.
Islah çalıĢmalarında ise tesis çevrelerine ağaç dikilip bitkilendirme yapılacaktır.
165
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Doğa Koruma ve Milli Parklar
Genel Müdürlüğü
- Gıda, Tarım ve Hayvancılık Ġl
Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Tablo VIII.1.2. Ġzleme Programı
AġAMA
Arazi Hazırlık
ve ĠnĢaat
ĠZLENECEK
PARAMETRE
PARAMETRENĠN YERĠ
ĠZLEME METODU
ĠZLEME SIKLIĞI
ĠZLEME NEDENĠ
KURUMSAL SORUMLULUK
Orman Alanları
Proje
arazisi
içerisinde
orman sayılan alanlar
Yazılı izin ile
ĠnĢaat öncesi
Orman Genel Müdürlüğü
hükmü ve tasarrufu altında
olan arazinin kullanımı
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Orman Genel Müdürlüğü
Tarım
Alanlarının
Tarım DıĢı Kullanımı
Ġçin Ġzin
Proje
ünitelerinin
tarım
arazisine tekabül etmesi
durumunda
Yazılı izin ile
ĠnĢaat öncesi
Tarım Alanlarının Tarım
DıĢı Amaçla Kullanımı Ġçin
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Gıda, Tarım ve Hayvancılık Ġl
Müdürlüğü
Peyzaj
ĠnĢaat çalıĢması yapılacak
sahalar
Fotoğraf ve kamera
ĠnĢaat öncesi
ĠnĢaat sonrası yapılacak
peyzaj çalıĢmaları için
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
Kazı
Fazlası
Alanları Ġçin
Yazılı Ġzin ile
ĠnĢaat Öncesi
Hafriyat atıkları ile
yönetmelik gereği
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
Dere yataklarına yapılacak
her türlü yapı ile sanat
yapılarında
Yazılı baĢvuru ile
ĠnĢaat Öncesi
2006/27 sayılı BaĢbakanlık
Genelgesi gereği
Ġletim
kanalları
ve
regülatörler
arasındaki
memba ve mansap dikkate
alınarak
Analiz ile
Arazi hazırlık ve inĢaat
aĢaması öncesinde 1 defa
Regülatör yerinde mevcut
su kalitesinin belirlenmesi
Hafriyat Depolama ve
TaĢıma Ġzni
2006/27
sayılı
BaĢbakanlık
Genelgesi
kapsamında
Elazığ
DSĠ Bölge Müdürlüğü
görüĢünün alınması
Mevcut su kalitesinin
belirlenmesi
Hava Kalitesi
Malzeme
ĠnĢaat
sahaları,
ulaĢım
yolları kazı fazlası malzeme
depolama alanları, proje
sahası yakınındaki yerleĢim
yerleri
Gözlemsel, gerektiğinde toz
ölçümü ya da toz örnekleyici
(Çevre
ve
ġehircilik
Bakanlığı
tarafından
yeterlilik
belgesi
almıĢ
kuruluĢlar
tarafından
yapılacaktır.)
Toz emisyonunu engelleyici
önlemlerin
alınıp
alınmadığının izlenmesi
166
ilgili
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- DSĠ Bölge Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
Sürekli ve Ģikâyet olduğu
durumlarda
Çevre
ve
sağlığının
SKHKKY
çalıĢanların
korunması,
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ĠZLENECEK
PARAMETRE
PARAMETRENĠN YERĠ
ĠnĢaat ekipmanları egzozları
Arazi Hazırlık
ve ĠnĢaat
Kazı malzemelerinin
ve bitkisel toprağın
uygun
depolanması
ve kullanılması
ĠnĢaat sahaları, ekipman
sahası ve depolama alanları
ĠZLEME METODU
ĠZLEME SIKLIĞI
Periyodik
dönemlerinde
Egzoz ölçüm cihazları
bakım
ĠnĢaat
çalıĢmaları
süresince haftalık
Görsel tetkik
ĠZLEME NEDENĠ
Egzoz Gazı Emisyonlarının
Kontrolü
Yönetmeliği‟ne
uyumluluğun sağlanması
Doğal habitat üzerindeki
muhtemel olumsuz etkilerin
azaltılması
için
alınan
tedbirlerin izlenmesi, bitkisel
toprağın doğal yapısının
korunması ve depo edilen
bitkisel
toprağın
inĢaat
tamamlandığında
yerine
konulması
Atıksu
Proje ünitelerinde
Gözlemsel
Sürekli
Lağım
Mecrası
ĠnĢası
Mümkün Olmayan Yerlerde
Yapılacak Çukurlara Ait
Yönetmelik, Dere Yatakları
ve
TaĢkınlar”
adı
ile
yayınlanan 2006/27 Nolu
BaĢbakanlık Genelgesi ve
Su Kirliliği ve Kontrolü
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
Yüzey Suları
Proje alanı ve çevresindeki
su yüzeylerinde
Görsel
Sürekli
Hafriyat ve atıkların yüzey
sularına
atılmamasını
sağlamak için
Günlük veya iki günde bir
Katı
Atıkların
Kontrolü
Yönetmeliği,
Toprak
Kirliliğinin
Kontrolü
Yönetmeliği,
Ambalaj
Atıklarının
Kontrolü
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
Katı
Atıklar
Ambalaj Atıkları
ve
ĠnĢaat
alanında
veya
Ģantiye olarak kullanılacak
alanda
Gözlemsel
167
KURUMSAL SORUMLULUK
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
ĠZLENECEK
PARAMETRE
PARAMETRENĠN YERĠ
ĠZLEME SIKLIĞI
ĠZLEME NEDENĠ
ġantiye alanlarında
Gözlemsel
Sürekli
Diğer Atıklar (Lastik,
Akü, Bitkisel Yağlar
vb.)
ġantiye Alanlarında
Kayıt Altına Alınarak,
Geri Kazanım Firmalarına
Verilme Durumu
Sürekli
Ġlgili Yönetmelikler Gereği
Gürültü
ĠnĢaat alanları, kamyon
güzergâhları,
patlatma
yapılacak yerlerin yakınında
bulunan yerleĢim yerleri,
hassas alanlarda Ģikayetin
olması durumunda
Gözlemsel ve gerektiğinde
gürültü
seviyesi
ölçüm
cihazları ile yeterlilik almıĢ
bir firma tarafından.
ġikayet
olduğu
durumlarda veya hassas
gölgelerde
çalıĢma
yapılan süre zarfında
Çevresel
Gürültünün
Değerlendirilmesi
ve
Yönetimi
(ÇGDY)
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
Hafriyat atıkları
ĠnĢaat alanında
Gözlemsel
Günlük
Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve
Yıkıntı Atıklarının Kontrolü
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
OluĢabilecek herhangi bir
patlatma riskini minimize
etmek, cevre ve çalıĢanların
güvenliğinin sağlanması ve
Çevresel
Gürültünün
Değerlendirilmesi
ve
Yönetimi
(ÇGDY)
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
ve
TitreĢim
ĠĢletme
ĠZLEME METODU
Tıbbi Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği ve Tehlikeli
Atıkların
Kontrolü
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
Tıbbi
atıklar
tehlikeli atıklar
Arazi Hazırlık
ve ĠnĢaat
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ĠĢ Sağlığı
Güvenliği
ve
ĠĢ
ĠĢ Sağlığı
Güvenliği
ve
ĠĢ
AGĠ Ġstasyonu Verileri
Patlatma yapılan yerlere
yakın yerleĢim yerlerinde
TitreĢim seviyesini ölçmek
amacıyla kullanılan titreĢim
seviyesi ölçüm cihazları
Farklı noktalarda yapılan
ilk patlatmalarda veya
Ģikâyetin
olduğu
durumlarda
Proje alanının tamamında
Gözlem ve denetleme
Günlük
ĠĢ
Kanunu
ve
Yönetmeliklerine
uyumluluğun sağlanması
Proje alanının tamamında
Gözlem ve denetleme
Sürekli
ĠĢ
Kanunu
ve
Yönetmeliklerine
uyumluluğun sağlanması
Regülatör yerinde
DSĠ Bölge Müdürlüğü ile
birlikte yeri belirlenecek.
GPRS modemli olacak.
168
Ölçüm sonuçları sürekli
izlenecek.
Doğal
yaĢamın
devamlılığını sağlamak için,
kayıtların tutulması için
KURUMSAL SORUMLULUK
-Malatya Ġl Özel Ġdaresi veya Orman
Bölge Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Malatya Çevre ve ġehircilik Ġl
Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
AġAMA
ĠZLENECEK
PARAMETRE
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
PARAMETRENĠN YERĠ
ĠZLEME METODU
ĠZLEME SIKLIĞI
Can Suyu (Minimum
Debi)
Regülatör yerlerinde
Debi ölçer ile ölçüm ve kayıt
tutma
Sürekli
Balık Geçidi
Regülatörlerde
Gözlemsel
Balıkların
dönemlerinde
Peyzaj
Tüm proje sahasında
Gözlemsel
Sürekli
ĠĢletme
Atık Yağ
Atıklar
Atıksu
Trafoda
Proje ünitelerinde
Proje ünitelerinde
Gözlemsel
Sürekli
Gözlemsel
Sürekli
Gözlemsel
Sürekli
169
ĠZLEME NEDENĠ
KURUMSAL SORUMLULUK
Doğal
yaĢamın
devamlılığını sağlamak için
göç
Balık
geçidinin
çalıĢıp
çalıĢmadığının kontrolü
ĠnĢaat sonrası tahrip edilen
yerlerde
rehabilitasyon
çalıĢmaları
ile
doğal
görünümün
eski
haline
döndürülmesi
Poliklorlu Bifenil (PCB) ve
Poliklorlu
Terfenil
(PCT)‟lerin
Kontrolü Hakkında
Yönetmelik ve Atık
Yağların Kontrolü
Yönetmeliği gereğince
Katı
Atıkların
Kontrolü
Yönetmeliği,
Toprak
Kirliliğinin
Kontrolü
Yönetmeliği,
Ambalaj
Atıklarının
Kontrolü
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
Lağım
Mecrası
ĠnĢası
Mümkün Olmayan Yerlerde
Yapılacak Çukurlara Ait
Yönetmelik, Dere Yatakları
ve
TaĢkınlar”
adı
ile
yayınlanan 2006/27 Nolu
BaĢbakanlık Genelgesi ve
Su Kirliliği ve Kontrolü
Yönetmeliği‟ne uyumluluğun
sağlanması
- DSĠ Bölge Müdürlüğü
- Gıda, Tarım ve Hayvancılık Ġl
Müdürlüğü
- Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
- Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlilik Tebliği’nde
“Yeterlilik Belgesi alan kurum/kuruluĢların yükümlülükleri” baĢlığının ikinci
paragrafında yer alan hususların gerçekleĢtirilmesi ile ilgili program.
Sadıklı HES Enerji Projesi için hazırlanan ÇED Raporu‟na “ÇED Olumlu” belgesi
verilmesinden sonra proje sahibi, ÇED yeterliliğine sahip kurum/kuruluĢlardan herhangi
birine, yatırımın baĢlangıç ve inĢaat dönemlerine ait taahhütlerin yerine getirilip
getirilmediğini izlemek amacıyla, yatırımın iĢletmeye geçiĢine kadar proje sahasına
giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptıracaktır. Bu çerçevede, Çevre ve ġehircilik
Bakanlığı‟nın belirlediği izleme periyotlarına uygun olarak, 18.12.2009 tarih ve 27436
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yeterlik Tebliği” Ek-4‟te yer alan
“Nihai ÇED Raporu Ġzleme Raporları Formu” komisyonca belirlenecek periyotlar ile
doldurularak Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟na iletilecektir.
170
BÖLÜM IX
YUKARIDAKĠ BAġLIKLAR ALTINDA VERĠLEN
BĠLGĠLERĠN TEKNĠK OLMAYAN BĠR ÖZETĠ
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM IX: YUKARIDAKĠ BAġLIKLAR ALTINDA VERĠLEN BĠLGĠLERĠN TEKNĠK
OLMAYAN BĠR ÖZETĠ
(Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamalarında yapılması planlanan tüm çalıĢmaların
ve çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, mümkün olduğunca
basit, teknik terim içermeyecek Ģekilde ve halkın anlayabileceği sadelikte
anlatılması,)
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde
Tohma Çayı üzerinde planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES projesi (7,25 MWm) ile ilgili
olarak Getiri Enerji Üretim San. ve Tic. Ltd ġti. tarafından 20.11.2009 tarihinde Malatya Ġl
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟na Proje Tanıtım Dosyası sunulmuĢtur. Proje Tanıtım
Dosyası ile ilgili süreç devam ederken EPDK‟nın 21.04.2010 tarih ve 2529/5 sayılı kararı
ile Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin lisans baĢvuru iĢlemlerinin „‟Getiri Enerji Üretim
San. ve Tic. A.ġ. ile aynı ortaklık yapısıyla kurulmuĢ olan Çatalbahçe Enerji Üretim Ltd.
ġti. adına yürütülmesine onay verilmiĢtir. Ancak söz konusu üretici firma tarafından ÇED
Yönetmeliği‟nin 24-b maddesi gereğince ÇED süreci devam eden projenin iadesi talep
edilmiĢ olup, Ek-1.1‟de verilen yazı ile Sadıklı Regülatörü ve HES projesine ait Proje
Tanıtım Dosyası iade edilmiĢtir.
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde
Tohma Çayı üzerinde planlanan “Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi (7,256 MWm/7,053
MWe)” projesi 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürülüğe
giren ÇED Yönetmeliği‟nin Ek-II listesi Madde 32‟de (kurulu gücü 0 – 25 MWm arasında
olan nehir tipi santraller) yer almakta olup, yatırımla ilgili kredi almak için finans
kuruluĢlarının isteği üzerine ÇED çalıĢmalarının yapılması ve ÇED Olumlu/ÇED Olumsuz
kararının alınması ve çevresel Ģartların daha detaylı irdelenebilmesi için Mülga Çevre ve
Orman Bakanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi Ġzin ve Denetim Genel Müdürlüğü‟ne söz
konusu projenin ÇED Yönetmeliği‟nin 24. Madde (b) bendi kapsamında değerlendirilmesi
için baĢvuru yapılmıĢtır (Bkz. Ek-1.2).
BaĢvuru Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi, Ġzin ve
Denetim Genel Müdürlüğü‟nün 18.10.2010 tarih ve 10140 sayılı yazısı ile uygun bulunarak
ÇED süreci baĢlatılmıĢtır (Bkz. Ek-1.3).
Uygun görüĢ alınan Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin Çatalbahçe Enerji Üretim
Limited ġirketi ile aynı ortaklık yapısıyla kurulmuĢ olan Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. adına
yürütülmesine EPDK‟nın 10.03.2011 tarih ve 3110-20 sayılı kararı ile onay verilmiĢtir (Bkz.
Ek-1.4).
DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 15.04.2011 tarihli yazısında Sadıklı Regülatörü ve HES
projesinin membasında bulunan Kaynarca Regülatörü ve HES projesinin baraja
dönüĢtürülmesinden dolayı Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin iĢletme politikası
tamamen değiĢmiĢ ve DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 26.05.2011 tarih ve 118-484 sayılı yazısı
ile Sadıklı Regülatörü ve HES projesi ile ilgili olarak revize fizibilite raporu hazırlanması
talep edilmiĢtir. Söz konusu proje için revize edilerek hazırlanan fizibilite raporu DSĠ Genel
Müdürlüğü‟nce onaylanmıĢtır (Bkz Ek-1.5).
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından planlanan “Sadıklı Regülatörü ve HES
Projesi (7,256 MWm/7,053 MWe)” kapsamında ÇED Yönetmeliğinin 8. Maddesine göre
hazırlanan ÇED BaĢvuru Dosyası 22.11.2012 tarihinde Bakanlığa sunulmuĢ olup, ÇED
Yönetmeliği‟nin 9. Maddesi gereğince 03.01.2013 tarihinde Malatya Ġli Akçadağ Ġlçesi‟nde
Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenmiĢtir. ÇED Yönetmeliğinin 10. Maddesi gereğince
15.01.2013 tarihinde Bakanlıkta gerçekleĢtirilen Kapsam ve Özel Format Belirleme
Toplantısı sonrasında 16.01.2013 tarihinde Bakanlık tarafından ÇED Raporu Özel Formatı
verilmiĢ ve format doğrultusunda bu rapor hazırlanmıĢtır.
171
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
2007-2013 dönemini kapsayan 9. Kalkınma Planı çerçevesinde de üretim sistemi
içinde yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının payının azami ölçüde yükseltilmesi
hedeflenmiĢ ve özellikle hidroelektrik santral projelerinin en düĢük maliyetlerle ve hızlı
Ģekilde tamamlanarak ekonomiye kazandırılması esas alınmıĢtır.
Bu kapsamda Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Malatya Ġli, Akçadağ
Ġlçesinde Sadıklı Regülatörü ve HES Projesinin (7,256 MWm/7,053 MWe) yapılıp
iĢletilmesi ile birlikte Türkiye‟nin artan enerji ihtiyacının bir kısmının karĢılanmasına
katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Sadıklı HES etek tipi santral olarak planlanmıĢ
olup, Tohma Çayı‟nın 810 m ve 788 m kotları arasının hidroelektrik enerjisi açısından
değerlendirerek yıllık 35,171 GWh enerji üretilmesi ile ulusal geliĢime katkı sağlanması
planlanmıĢtır.
Projenin memba ve mansabında mevcut su kullanım haklarının tespitine yönelik
hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları Planlama Raporu Elazığ DSĠ 9. Bölge
Müdürlüğü‟nün 18.04.2013 tarih ve 223713 sayılı yazısı ile onaylanmıĢtır (Bkz Ek-1.6).
3 Mart 2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
4628 sayılı “Elektrik Piyasası Kanunu” ve bu Kanuna istinaden 26.06.2003 tarih ve 25150
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Elektrik Piyasasında Üretim
Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı AnlaĢması Ġmzalanmasına ĠliĢkin Usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” kapsamında DSĠ ile Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.
arasında Su Kullanım Hakkı AnlaĢması imzalanacaktır.
Ayrıca 04.08.2002 tarih ve 24836 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği”nin 10. Maddesi‟nin 3. Fıkrası hükmü uyarınca
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu‟na Enerji Üretim Lisansı alınması için baĢvuruda
bulunulacak olup, ÇED kararı sonrasında üretim lisansının alınması planlanmaktadır.
Projenin inĢaat süresi yaklaĢık 2 yıl, iĢletme süresi 50 yıl olarak öngörülmektedir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında yaklaĢık 75 kiĢi, iĢletme aĢamasında ise
yaklaĢık 10 kiĢinin çalıĢması planlanmaktadır.
Bu proje kapsamında hazırlanan ÇED raporunda enerji nakil hatları ile ilgili çevresel
değerlendirmelere mevzuat gereği yer verilememekte olup, konuyla ilgili çalıĢmalar
TEĠAġ/TEDAġ uhdesinde gerçekleĢecek ayrı bir proje ile yürütülecek ve ÇED Yönetmeliği
kapsamındaki yükümlülükler ayrıca yerine getirilecektir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında kurulacak olan tesislerin tamamı
Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde Malatya K39-c3 nolu paftada yer almakta
olup, proje alanına ait koordinatlar raporun b sayfasında verilmiĢtir.
Proje alanı olan Malatya ilini kapsayan Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama
Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP) 28.02.2013 tarihinde onaylanmıĢtır.
Proje alanının büyük bir kısmı, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı‟nda çayır-mera
arazisi içerisinde, küçük bir kısmı ise tarım alanı içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-3).
Mülga Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu‟nun 21.04.2010 tarih ve 1732 nolu kararı ile Malatya ili, Darende, Akçadağ ve
Yazıhan ilçeleri sınırları içerisinde, sit alanı dıĢında yer alan, Darende ilçesi, Ozan Köyü
FıĢkırık Boğazı Mevkii‟nde baĢlayıp Karakaya Mevkii‟nde biten „‟Ozan Kanyonu‟‟ nun 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 6.maddesi kapsamında özellikler
göstermesi nedeniyle III.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmesine karar verilmiĢtir.
172
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 28.02.2013 tarihinde onaylanan MalatyaElazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında söz
konusu III.derece doğal sit alanı, Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanını tamamen içine
alacak Ģekilde iĢlenmiĢtir. Konu ile ilgili olarak Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez
Komisyonu kararı Ek-1.11‟de verilmiĢ olup, proje kapsamında süreç Tabiat Varlıkları
Koruma Genel Müdürlüğü‟nce yürütülmektedir.
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
projenin ÇED sürecinde gerçekleĢtirilen Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü
yollarının kullanılmaması, proje alanına doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması
istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda Alternatif Yol Güzergâhı-1 (919 m) ve Alternatif
Yol Güzergâhı-2 (1.260 m) olmak üzere iki adet ulaĢım yolu planlanmıĢtır.
Proje alanı ve yakın çevresinde bulunan yerleĢim yerlerinin konumları, 1/25.000
ölçekli topoğrafik harita üzerinde görülmektedir (Bkz. Ek-4). Proje alanı ve yakın
çevresinde bulunan yerleĢim yerlerinin proje ünitelerine mesafeleri ve proje ünitelerine
göre yönleri ise Tablo II.1.1‟de verilmiĢtir.
Proje alanına en yakın yerleĢim yeri Kazı Fazlası Malzeme Stok Sahası-1‟e yaklaĢık
950 m mesafede yer alan Kadıibrahim Köyüdür. Proje alanı Akçadağ ilçe merkezine 19,5
km, Malatya il merkezine ise yaklaĢık 35 km mesafede yer almaktadır.
Proje konusu tesislerin fotoğrafları ise Bölüm II.2‟de verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü, cebri
boru ve hidroelektrik santralden oluĢan günlük regülasyonu sağlayacak miktarda aktif
depo hacmi bulunan etek santrali projesidir. Sadıklı Regülatörü ile tutularak ĢiĢirilecek
Tohma Çayı sularının regülatör membasında max. 810 m kotunda yaklaĢık 234.873 m2 lik
bir göl alanı oluĢacaktır. Regülatörle çevrilen sular, su alma yapısına alınarak cebri boru
vasıtasıyla etek tipi santrale düĢürülecektir. Projenin iĢletme aĢamasında oluĢacak göl
alanı altında herhangi bir yerleĢim yeri kalmamaktadır.
Proje kapsamında inĢaata baĢlamak için 09.05.1985 tarih ve 18749 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren 3194 sayılı Ġmar Kanunu‟na göre Belediye
sınırları ve mücavir alanlar dıĢındaki yerlerde Ġmar Planlarının Ġl Özel Ġdaresi‟ne sunularak
onaylatılması gerekmektedir.
Sadıklı HES projesi kapsamında inĢa edilecek ana tesisler; Sadıklı regülâtörü
üzerine inĢaa edilecek olan su alma yapısı, çakıl geçidi, balık geçidi, derivasyon yapısı,
Ģalt sahası ve santral binası, memba-mansap batardoları ve kuyruk suyu kanalıdır.
Projenin inĢaat aĢamasında kullanılmak üzere destek üniteleri olarak, Ģantiye sahası
(prefabrik taĢınabilir yapılardan oluĢan) , kırma-eleme tesisi ve kazı fazlası malzeme stok
sahaları oluĢturulacaktır (Bkz. Ek-4).
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge
ve ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve
göl alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır.
173
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanı için hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları
Raporu‟nda (Bkz. Ek-13) belirtildiği gibi yapılan çalıĢmalar sonucu proje alanında
değirmen bulunmadığından değirmen için su hakkı, içme suyu amaçlı kullanım
bulunmadığından içme suyu amaçlı su hakkı ve endüstriyel su kullanımı bulunmadığından
endüstriyel su hakkı bulunmamaktadır. Sadıklı Regülatörü ve HES projesi etek tipi santral
olduğundan proje alanında bitki su ihtiyacı hesaplamayı gerektiren tarım alanı olmaması
nedeni ile de tarımsal amaçlı su kullanım bulunmamaktadır.
Ekosistem Değerlendirme Raporu içerisinde yer alan Hidrolojik Değerlendirme
Raporu‟nda (Bkz. Ek-10) detayları verilen çevresel akıĢ miktarları, aĢağıdaki tabloda
sunulmuĢ olup, söz konusu Ekosistem Değerlendirme Raporu onayı ise Ek-1.9‟da
verilmiĢtir.
Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu ile ilgili bilgiler Bölüm IV.2.4‟de
verilmiĢtir. Regülatör yerine ait onaylı uzun yıllar aylık ortalama debi değerleri Ek-1.7‟de
verilmiĢtir.
Sadıklı HES Enerji Projesi için hazırlanan ÇED Raporu‟na “ÇED Olumlu” belgesi
verilmesinden sonra proje sahibi, ÇED yeterliliğine sahip kurum/kuruluĢlardan herhangi
birine, yatırımın baĢlangıç ve inĢaat dönemlerine ait taahhütlerin yerine getirilip
getirilmediğini izlemek amacıyla, yatırımın iĢletmeye geçiĢine kadar proje sahasına
giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptıracaktır. Bu çerçevede, Çevre ve ġehircilik
Bakanlığı‟nın belirlediği izleme periyotlarına uygun olarak, 18.12.2009 tarih ve 27436
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yeterlik Tebliği” Ek-4‟te yer alan
“Nihai ÇED Raporu Ġzleme Raporları Formu” komisyonca belirlenecek periyotlar ile
doldurularak Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟na iletilecektir.
174
BÖLÜM X
HALKIN KATILIMI
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM X: HALKIN KATILIMI
(Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle
bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüĢlerinin ve konu ile ilgili açıklamalar)
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında yapılan halkın katılımı toplantısının
yeri ve saati konusunda Malatya Ġl Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü‟nün onayı alındıktan
sonra, Halkın Katılım Toplantısı‟nın halka duyurulması için toplantının yerini ve saatini
içeren bir ilan Malatya‟da yerel bir gazeteye (merkez ve ilçelerde yayınlanan) ve biri de
ulusal düzeyde yayın yapan bir gazetede yayımlanmıĢtır.
Planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin Halkın Katılımı Toplantısı mevzuat
gereği bütün çalıĢmalar tamamlanarak, 03.01.2013 tarihinde saat 10.00‟da Malatya ili,
Akçadağ ilçesi, Kadıibrahim Köyünde bulunan Kadıibrahim Köyü Ġlköğretim Okulu‟nda
düzenlenmiĢtir (Bkz. ġekil X.1, ġekil X.2).
Toplantıya;







Malatya Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü,
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı, ÇED Ġzin ve Denetim Genel Müdürlüğü,
Malatya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüğü,
DSĠ Elazığ 9.Bölge Müdürlüğü,
Malatya Halk Sağlığı Müdürlüğü
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. yetkilileri,
Yöre halkından katılım olmuĢtur.
Toplantıda katılımcılara proje hakkında detay bilgiler verilmiĢtir. Proje ile ilgili Çınar
Mühendislik MüĢavirlik A.ġ. ve yatırımcı firma yetkilisi tarafından, sorulan sorular
cevaplandırılmıĢ, proje alanının seçim nedenleri ve bundan sonraki aĢamalarda yapılacak
prosedürler hakkında detaylı bilgiler vermiĢtir. Toplantıya katılan vatandaĢların
düĢünceleri, soruları ve sorulara verilen cevapları içeren „‟Halkın Katılım Toplantı
Tutanağı‟‟ eklerde sunulmuĢtur (Bkz. Ek-1.12).
ġekil X.1. Halkın Katılımı Toplantısından Görünüm
175
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ġekil X.2. Halkın Katılımı Toplantısından Görünüm-II
Halkın Katılımı Toplantısı‟na katılan yöre halkı kamulaĢtırma, yüzey sularına etkiler,
proje kapsamında kullanılacak yollara etkiler ve can suyu hakkında sorular bildirmiĢtir.
Proje kapsamında Kadim Su Hakları Raporu ve Ekosistem Değerlendirme Raporu
hazırlanarak alandaki bitki desenleri, karasal ve sucul fauna türlerine olabilecek etkiler
değerlendirilmiĢ olup, gerekli olan kadim su hakkı ve can suyu miktarları raporun V.2.3
bölümünde belirtilmiĢtir. Söz konusu miktarların yatağa bırakılacağı ÇED Raporu içerinde
taahhüt altına alınmıĢtır.
Yüzey sularına etkiler ve alınacak önlemler Bölüm V.1.10‟da incelenmiĢtir.
KamulaĢtırma ile ilgili ayrıntılar ise Bölüm III.6‟da verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü yollarının kullanılmaması, proje alanına
doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda
Alternatif Yol Güzergâhı-1 (919 m) ve Alternatif Yol Güzergâhı-2 (1.260 m) olmak üzere iki
adet ulaĢım yolu planlanmıĢtır.
176
BÖLÜM XI
SONUÇLAR
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
BÖLÜM XI: SONUÇLAR
(Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin
sıralandığı ve projenin gerçekleĢmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin
önlenmesinde ne ölçüde baĢarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir
değerlendirme, proje kapsamında alternatifler arası seçimler ve bu seçimlerin
nedenleri )
Elektrik enerjisi tüketimi, ekonomik geliĢmenin ve sosyal refahın en önemli
göstergelerinden biridir. Bir ülkede kiĢi baĢına düĢen elektrik enerjisi üretimi ve/veya
tüketimi o ülkedeki hayat standardını yansıtması bakımından büyük önem arz etmektedir.
Hızla geliĢen ve endüstrileĢen bir ülke olarak Türkiye, bugün kesintisiz, kaliteli, güvenilir
ve ekonomik enerji ihtiyacı içerisindedir.
Dolayısıyla “Sadıklı Regülatörü ve Hidroelektrik Santral (HES) projesi”, 3 Mart 2001
tarihinde Resmi Gazete‟de yayınlanarak yürürlüğe giren 4628 Sayılı Elektrik Piyasası
kapsamında üretim Ģirketi statüsündeki Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından yapılıp
iĢletilecek olup, Türkiye‟nin artan enerji ihtiyacını bir kısmının karĢılanmasına katkı
sağlayacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında kurulacak olan tesislerin tamamı
Malatya Ġli, Akçadağ Ġlçesi sınırları içerisinde Malatya K39-c3 nolu paftada yer almakta
olup, proje alanına ait koordinatlar raporun b sayfasında verilmiĢtir.
Proje alanı olan Malatya ilini kapsayan Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama
Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP) 28.02.2013 tarihinde onaylanmıĢtır.
Proje alanının büyük bir kısmı, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı‟nda çayır-mera
arazisi içerisinde, küçük bir kısmı ise tarım alanı içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-3).
Mülga Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu‟nun 21.04.2010 tarih ve 1732 nolu kararı ile Malatya ili, Darende, Akçadağ ve
Yazıhan ilçeleri sınırları içerisinde, sit alanı dıĢında yer alan, Darende ilçesi, Ozan Köyü
FıĢkırık Boğazı Mevkii‟nde baĢlayıp Karakaya Mevkii‟nde biten „‟Ozan Kanyonu‟‟ nun 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 6.maddesi kapsamında özellikler
göstermesi nedeniyle III.Derece Doğal Sit Alanı olarak belirlenmesine karar verilmiĢtir.
Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından 28.02.2013 tarihinde onaylanan MalatyaElazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi, 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında söz
konusu III.derece doğal sit alanı, Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanını tamamen içine
alacak Ģekilde iĢlenmiĢtir. Konu ile ilgili olarak Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez
Komisyonu kararı Ek-1.11‟de verilmiĢ olup, proje kapsamında süreç Tabiat Varlıkları
Koruma Genel Müdürlüğü‟nce yürütülmektedir.
Sadıklı Regülatörü ve Santral yerine ulaĢım, Malatya il merkezinden Kayseri-Malatya
karayolu vasıtasıyla Akçadağ ilçe merkezine devam eden yoldan Akçadağ-Kadıibrahim
Köyü yoluyla sağlanmaktadır. Regülatör ve Santral yerine Kadıibrahim köyünden kuzeye
doğru devam eden tarla ve mahalle yolları ile (stabilize yollar ile) ulaĢılmaktadır. Ancak
projenin ÇED sürecinde gerçekleĢtirilen Halkın Katılımı Toplantısında Sadıklı Köyü
yollarının kullanılmaması, proje alanına doğrudan ulaĢılabilecek yeni yol açılması
istenmiĢtir (Bkz. Ek-1.12). Bu kapsamda Alternatif Yol Güzergâhı-1 (919 m) ve Alternatif
Yol Güzergâhı-2 (1.260 m) olmak üzere iki adet ulaĢım yolu planlanmıĢtır.
Proje alanı ve yakın çevresinde bulunan yerleĢim yerlerinin konumları, 1/25.000
ölçekli topoğrafik harita üzerinde görülmektedir (Bkz. Ek-4). Proje alanı ve yakın
çevresinde bulunan yerleĢim yerlerinin proje ünitelerine mesafeleri ve proje ünitelerine
göre yönleri ise Tablo II.1.1‟de verilmiĢtir.
177
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Planlanan Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında; Malatya Ġli, Akçadağ
Ġlçesi sınırları içerisinde Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü ile ĢiĢirilen suların
santral binasına alınmasıyla elektrik üretilmesi planlanmaktadır. Toplam kurulu gücü 7,256
MWm/7,053 MWe olup, yıllık toplam 35,171 GWh elektriksel enerji üretilecektir.
Enerji tüketimi, nüfus artıĢı, sanayileĢmenin ilerlemesi, teknolojinin yaygınlaĢması ve
refah seviyesinin giderek yükselmesine paralel olarak artmakta olup, bu ve benzeri
projelerin gerekliliği günden güne artmaktadır.
Söz konusu proje ile üretilecek enerji, ülkemizin enerji ihtiyacının karĢılanmasında
önemli bir katkı sağlayacak, enerjide dıĢa bağımlılığımızı azaltacaktır. Dolayısıyla projenin
tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde
etkileyecektir.
Proje, 24 ay içerisinde (uygulama programı) tesis edilip iĢletmeye alınması
planlanmaktadır. Geçici olarak nitelendirebileceğimiz bu sürelerde projede kullanılacak
inĢaat malzemelerinin tamamına yakın bir bölümü ile iĢçilik, makine ve ekipmanlar
bölgeden temin edilecektir. Bu da bölge ekonomisine geçici de olsa bir canlılık
getirecektir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamalarında tüm ünitelerde toplam yaklaĢık 75 kiĢi,
iĢletme aĢamasında ise yaklaĢık 10 kiĢinin çalıĢması öngörülmektedir. Proje kapsamında
çalıĢacak personelin mümkün olduğunca yöre halkından temin edilmesine özen
gösterilecektir. Gerek yöreden temin edilecek personele, istihdam durumunun yaratılması
gerekse Ģehir dıĢından gelecek personelin ihtiyaçlarının yöreden karĢılanması, dolayısıyla
yöre ekonomisine az da olsa bir katkı sağlanacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, Tohma Çayı üzerinde Sadıklı Regülatörü, cebri
boru ve hidroelektrik santralden oluĢan günlük regülasyonu sağlayacak miktarda aktif
depo hacmi bulunan etek santrali projesidir. Sadıklı Regülatörü ile tutularak ĢiĢirilecek
Tohma Çayı sularının regülatör membasında max. 810 m kotunda yaklaĢık 234.873 m2 lik
bir göl alanı oluĢacaktır. Regülatörle çevrilen sular, su alma yapısına alınarak cebri boru
vasıtasıyla etek tipi santrale düĢürülecektir. Projenin iĢletme aĢamasında oluĢacak göl
alanı altında herhangi bir yerleĢim yeri kalmamakta olup, söz konusu göl alanı doğal bir
vadi olan proje alanı içerisinde kalmaktadır.
Sadıklı Regülatörü Tohma Çayı üzerinde 788 m dere yatağı kotunda 810,50 m kret
kotunda inĢa edilecektir. Sadıklı Regülatörü dere yatağından yaklaĢık 17,5 m yükseklikte
,dolu gövdeli beton, radyal kapaklı tipte olacaktır. Su alma yapısı sağ sahilde, balık geçidi
ise regülatör sol sahilinde bulunmaktadır. Su alma yapısı taban kotu 792 m olarak
belirlenmiĢ olup, su alma yapısına giriĢte su kotu 809,25 m olarak sabit tutulacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES proje alanı için hazırlanmıĢ olan Su Kullanım Hakları
Raporu‟nda (Bkz. Ek-13) belirtildiği gibi yapılan çalıĢmalar sonucu proje alanında
değirmen bulunmadığından değirmen için su hakkı, içme suyu amaçlı kullanım
bulunmadığından içme suyu amaçlı su hakkı ve endüstriyel su kullanımı bulunmadığından
endüstriyel su hakkı bulunmamaktadır. Sadıklı Regülatörü ve HES projesi etek tipi santral
olduğundan proje alanında bitki su ihtiyacı hesaplamayı gerektiren tarım alanı olmaması
nedeni ile de tarımsal amaçlı su kullanım bulunmamaktadır.
Ekosistem Değerlendirme Raporu içerisinde yer alan Hidrolojik Değerlendirme
Raporu‟nda (Bkz. Ek-10) detayları verilen çevresel akıĢ miktarlarına sunulmuĢ olup, söz
konusu Ekosistem Değerlendirme Raporu onayı ise Ek-1.9‟da verilmiĢtir.
178
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Projenin yer aldığı havzanın su kullanım durumu ile ilgili bilgiler Bölüm IV.2.4‟de
verilmiĢtir. Regülatör yerine ait onaylı uzun yıllar aylık ortalama debi değerleri Ek-1.7‟de
verilmiĢtir.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi, bir adet nehir içi etek santralinden oluĢmakta ve
bu sayede nehir-su potansiyeline kesiklik yaratmamaktadır. Bu nedenle hidrolojik denge
ve ekosistemin devamlılığı için çevresel akıĢa bırakılması gereken su, sadece inĢaat ve
göl alanlarında su biriktirme aĢamasında bırakılacaktır.
Ayrıca proje kapsamında Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü‟nün
15.03.2011 tarih ve 21767 sayılı yazısı uyarınca “HES Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyet
Talepleri Ġçin Değerlendirme Raporu Formatı” doğrultusunda hazırlanan Ekosistem
Değerlendirme Raporu‟nun Hidrobiyolojik ve Fitoekolojik Değerlendirme ÇalıĢmalarını
içeren bölümlerinde belirtilen, proje etkilerinin azaltılması için alınması gereken tüm
önlemlere uyulacaktır.
Proje kapsamında raporun fauna kısmında belirtilen balık türleri için balıkların
yaĢamının sürekliliğinin sağlanması ve dere ortamında doğal dengenin bozulmaması için,
balıkların akarsuyun kaynağına gidip gelmelerini sağlamak amacıyla balık geçidi
yapılacaktır. ĠnĢa edilecek balık geçitlerinin iĢlerliğinin sağlanması için bakım, onarım ve
iĢletilmelerinde azemi titizlik gösterilecektir. Kat‟i proje aĢamasında balık geçidi ile ilgili
projelendirme yapılırken DSĠ, ĠĢletme ve Bakım Dairesi ile koordineli olarak çalıĢılarak
balık geçidi projesi için onay alınacaktır.
ĠnĢaat aĢamasında yapılacak patlatma iĢlemleri canlıların üreme dönemleri (MartHaziran ayları) dıĢında gerçekleĢtirilecek, bu dönemlerde patlatma yapılmayacaktır.
Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında, bu raporun V.1. ve V.2. bölümlerinde verilen
çevresel etkilerin özellikleri ve söz konusu çevresel etkilere karĢı alınacak önlemler detaylı
olarak irdelenmiĢtir. Kısaca bunları açıklarsak;
 Proje dâhilinde yapılacak her türlü iĢlemde, 31 Aralık 2004 tarih ve 25687 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren „‟Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟‟, 13
ġubat 2008 tarih ve 26786 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟nde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ve 1380 sayılı
Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliği çerçevesinde yer alan alıcı ortam değerleri ile atıksu
deĢarj kriterlerine uyulacaktır. Ayrıca yönetmelik gereğince, dere yatağına malzeme
dökülmeyecek, derenin doğal yapısının ve yatağının değiĢtirilmemesi için gerekli tüm
tedbirler alınacaktır.
 OluĢması muhtemel atık yağların bertarafı için 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği"
hükümleri uygulanacaktır.
 Ġzolasyon yağlarının dökülmeye, sızmaya, taĢmaya ve yağmura karĢı gerekli
önlemler alınacak ve emniyet havuzu yapılacaktır. Ġzolasyon yağları ile ilgili yapılacak
iĢlemlerin tamamında 27 Aralık 2007 tarih ve 26739 Sayılı Resmi Gazete‟de yayınlanarak
yürürlüğe giren “Polikorlu Bifenil ve Polikorlu Terfenillerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik”
hükümlerine uygun olarak hareket edilecektir.
 Projenin tüm aĢamalarında oluĢacak katı atıkların (yemek artığı vb.) 14.03.1991
tarihli ve 20814 sayılı “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18‟de belirtildiği gibi
denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere dökülmesinin yasak olduğu
konusunda çalıĢanlar uyarılacak ve gerek bu yasağa gerekse “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”nin tüm hükümlerine proje dâhilinde uyulacaktır.
179
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
 Projenin tüm aĢamalarında oluĢması muhtemel ambalaj ve ambalaj atıkları;
24.06.2007 tarih ve 26562 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ambalaj
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği“ hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir.
 Patlayıcı maddenin kullanılması, korunması, taĢınması konuları; „‟Tekel dıĢı
bırakılan patlayıcı maddelerle av malzemesi ve benzerlerinin üretimi, ithali, taĢınması
saklanması, depolanması, satıĢı, kullanılması, yok edilmesi, denetlenmesi usul ve
esasları‟‟na iliĢkin 29 Eylül 1987 tarih ve 19589 sayılı resmi Gazete‟de yayımlanan
87/12028 karar sayılı tüzüğe uygun olarak yapılacaktır.
 08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak yürürlüğe giren
“Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı KirlenmiĢ Sahalara Dair Yönetmelik”
hükümleri yerine getirilecektir.
 Patlatmaların yapılması durumunda, patlatma esnasında her türlü çevre emniyeti
alınacak, tüm saha çevresine gerekli ikaz levhaları asılacak ve patlatma yapılmadan önce
siren ile uyarı yapılacaktır. ĠĢletmede tehlikeli, parlayıcı ve patlayıcı özellik gösteren
maddeler ile ilgili olarak “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle ÇalıĢılan
ĠĢyerlerinde ve ĠĢlerde Alınacak Tedbirler” Tüzüğü‟ne uyulacaktır.
 04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği" hükümlerine
uyulacaktır. ĠnĢaat aĢamasında makine ve ekipmanlarda meydana gelecek gürültüden
çalıĢanları koruyabilmek ve gerektiğinde; 4857 sayılı ĠĢ Kanunu‟nun 78‟inci maddesine
göre düzenlenmiĢ olan ve 23 Aralık 2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren „‟Gürültü Yönetmeliği‟‟ hükümleri gereğince, iĢçilerin
gürültüye maruz kalmaları sonucu sağlık ve güvenlik yönünden oluĢabilecek risklerden,
özellikle iĢitme ile ilgili risklerden korunmaları için gerekli önlemler alınacaktır. ĠnĢaat
aĢamalarında makine ve ekipmanlarda çalıĢanlara; baĢlık, kulaklık veya kulak tıkaçları
gibi uygun koruyucu araç ve gereçler sağlanarak, çalıĢanların gürültüden etkilenmemeleri
sağlanacaktır.
 Kazı fazlası malzeme alanları için 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıkları
Yönetmeliği‟nin 36. Maddesinde belirtilen dokümanlar bizzat ilgili Mülki Amirliğe baĢvuru
yapılacak ve yönetmeliğin Ek-2 ve Ek-3‟ünde belirtilen izinler alınacak ve yönetmelik
hükümleri çerçevesinde depolama gerçekleĢtirilecektir. Tüm hafriyat çalıĢmalarında
18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren "Hafriyat
Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği" hükümlerine uyularak hareket
edilecektir. Ayrıca, kazı fazlası malzeme alanları, bu alanların ve tesislerin taĢkın
durumları ile ilgili olarak DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü ile koordineli olarak çalıĢılacak ve söz
konusu kurumun uygun görüĢü doğrultusunda hareket edilecektir. Ayrıca, 18.03.2004 tarih
ve 25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren "Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat
ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği"hükümleri gereği Malatya Çevre ve ġehircilik Ġl
Müdürlüğü‟nden kazı fazlası malzeme alanları için izin alınacaktır.
 Yapılacak tüm arazi hazırlık ve inĢaat çalıĢmalarında 03.07.2009 tarihli 27277
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” (SKHKKY) “Ġzne Tabi Tesisler Ġçin Emisyon Sınırları” ekinde (Ek-1)
belirtilen, açıkta depolanan tozlu yığma malzemelerle ilgili hava kalitesi standartlarını
karĢılama hususlarına uyulacaktır.
 Araçlardan kaynaklanacak emisyonların da minimuma indirgenmesi için,
04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Egzoz
Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği‟nin 7. Maddesi uyarınca; kullanılacak tüm araç ve
ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve
bakımları bitene dek çalıĢmalarda baĢka araçlar kullanılacaktır.
180
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
 Ayrıca Trafik Kanunu‟na uygun Ģekilde çalıĢmaları konusunda uyarılarak özellikle
yükleme standartlarına uygun yükleme yapmalarına dikkat edilecektir.
 Proje alanı içinde oluĢması muhtemel ömrünü tamamlamıĢ lastiklerin geri kazanım
firmasına verilmesi sağlanacak olup, bu kapsamda 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı
Ömrünü TamamlamıĢ Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak hareket
edilecektir.
 Proje kapsamında kullanılacak yemekhanede oluĢacak bitkisel atık yağların
bertarafında 19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
hükümlerine uygun olarak hareket edilecektir.
 Projede kullanılacak olan araçların bakım ve onarımlarının faaliyet alanı içerisinde
yapılması durumunda, ortaya çıkması muhtemel atık aküler, 03.03.2005 tarih ve 25744
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü
Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda proje alanı içerisinde taban sızdırmazlığı sağlanmıĢ,
kapalı bir ortamda muhafaza edilecek ve lisans almıĢ geri kazanım firmasına verilmek
sureti ile bertarafı sağlanacaktır.
Proje kapsamında orman sayılan alanların kullanımı için, 6831 Sayılı Orman
Kanunu‟nun 17. maddesi gereğince izin alınacak ve izin iĢ ve iĢlemleri Orman Genel
Müdürlüğü‟nün ilgili talimatları doğrultusunda yürütülecektir.
Bunlara ilaveten proje kapsamında inĢa edilecek santral binaları için, 3194 sayılı
Ġmar Kanunu‟na göre Malatya Ġl Özel Ġdaresi‟nden Yapı Kullanım Ġzin Belgesi, 10.08.2005
tarih 25902 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma
Ruhsatlarına ĠliĢkin Yönetmeliğin 5. maddesi gereğince “ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatı”
(GSM) alınacaktır.
Ayrıca faaliyet sahibi iĢe baĢlamadan önce mutlaka kontrol birimlerine bilgi verecek,
bilgi vermeden faaliyete baĢlanmayacaktır.
Proje kapsamında iĢletilmesi planlanan bütün tesislerin montajı, iĢletilmesi ve
iĢletme faaliyete kapandıktan sonraki iĢlemlerde ÇED Raporu‟nda belirtilen taahhütlere ve
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 4857 sayılı ĠĢ Kanunu, 2872 Sayılı Çevre
Kanunu, 4856 ve 5491 sayılı Kanunlara ve bu Kanunlara istinaden çıkartılan Tüzük ve
Yönetmelikler ile ilgili mevzuata uyulacaktır.
Sadıklı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 5491
sayılı Çevre Kanunu‟nda DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanun, 4857 sayılı ĠĢ Kanunu ve bu
kanuna bağlı olarak çıkartılmıĢ ve çıkartılacak olan Yönetmelik ve Tüzük hükümlerine,
projenin tüm aĢamalarında uyulacaktır. Böylece yenilenebilir enerji kaynaklarından biri
olan bu HES projesi, çevresel etkileri minimize edilmiĢ bir Ģekilde hayata geçirilmiĢ
olacaktır.
Projenin inĢaat ve iĢletme süreci boyunca uyulacak olan kanun ve yönetmelikler
aĢağıda sıralanmaktadır:

2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5491 sayılı Çevre Kanunu‟nda değiĢiklik yapılmasına
dair Kanun

6331 sayılı ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

6831 sayılı Orman Kanunu

1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliği
181
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.

SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ĠĢ Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü
(11.01.1974 tarih ve 14765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).

Yapı ĠĢlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği
(23.12.2003 tarih ve 25325 Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir).

Gürültü Yönetmeliği
(23.12.2003 tarih ve 25325 Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir).

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği

(04.06.2010 tarihli ve 27601 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte, 27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değiĢiklik.
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
(14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte;
03.04.1991 tarih ve 20834 sayılı Resmi Gazete’de
22.02.1992 tarih ve 21150 sayılı Resmi Gazete’de
02.11.1994 tarih ve 22099 sayılı Resmi Gazete’de
15.09.1998 tarih ve 23464 sayılı Resmi Gazete’de
18.08.1999 tarih ve 23790 sayılı Resmi Gazete’de
29.04.2000 tarih ve 24034 sayılı Resmi Gazete’de
25.04.2002 tarih ve 24736 sayılı Resmi Gazete’de
05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklikler.

Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
(18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).

Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği

(03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir.)
Yönetmelikte;
30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de
10.10.2011 tarih ve 28080 sayılı Resmi Gazete’de
13.04.2012 tarih ve 28263 sayılı Resmi Gazete’de
16.06.2012 tarih ve 28325 sayılı Resmi Gazete’de
10.11.2012 tarih ve 28463 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değiĢiklikler.
Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği
(06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.)
182
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.

SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
(31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değiĢiklik.

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği
(17.05.2008 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete‟de yürürlüğe girmiĢtir.)
Yönetmelikte 26 Ağustos 2010 tarih ve 27684 sayılı Resmi Gazete’de yapılan
değiĢiklik.

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
(24.06.2007 tarih ve 26562 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değiĢiklik.

Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
(14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte;
04.09.2009 tarih ve 27339 sayılı Resmi Gazete’de,
30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de,
30.10.2010 tarih ve 27744 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklikler.

Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği

(30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir.)
Yönetmelikte 30 Mart 2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yapılan
değiĢiklik.
Poliklorlu Bifenil ve Poliklorlu Terfenillerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik
(27.12.2007 tarih ve 26739 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değiĢiklik.

Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
(19.04.2008 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değiĢiklik.

Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
(22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir).
Yönetmelikte;
183
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de,
03.12.2011 tarih ve 28131 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklikler.

Ömrünü TamamlamıĢ Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği
(25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
girmiĢtir).
Yönetmelikte 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete‟de yapılan değiĢiklik.

Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği
(04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
girmiĢtir).

Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği
(31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
girmiĢtir).
Yönetmelikte;
03.03.2005 tarih ve 25744 sayılı Resmi Gazete’de
31.07.2009 tarih ve 27305 sayılı Resmi Gazete’de
30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklikler.

Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmeliği
(03.05.2007 tarih ve 26511 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
girmiĢtir).
184
EKLER
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
EKLER DĠZĠNĠ
Ek-1
Resmi Yazılar ve Dökümanlar
Ek-1.1 Malatya Ġl Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü‟nün 15.09.2010 Tarih ve 4756
Sayılı Yazısı
Ek-1.2 Çatalbahçe Enerji Üretim Ltd. ġti.‟nin 21.09.2010 Tarih ve 91999 Sayılı
Yazısı
Ek-1.3 Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı‟nın 18.10.2010 Tarih ve 10140 Sayılı
Yazısı
Ek-1.4 Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.‟nin 25.04.2011 Tarih ve 48933 Sayılı Yazısı
Ek-1.5 DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 03.02.2012 Tarih ve 50216 Sayılı Yazısı
Ek-1.6 DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nün 18.04.2013 Tarihli ve 223713 Sayılı Yazısı (Su
Kullanım Hakları Planlama Raporu Onayı)
Ek-1.7 DSĠ Genel Müdürlüğü‟nün 26.07.2013 Tarih ve 449778 Sayılı Yazısı Ekinde
Onaylı Regülatör Yeri Uzun Yıllar Aylık Ortalama Akım Değerleri
Ek-1.8 Orman Genel Müdürlüğü‟nün 21.08.2013 Tarihli Ve 1506 Sayılı Yazısı
Ekinde ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme Raporu
Ek-1.9 Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü‟nün 13.09.2013 tarihli ve
170722 sayılı yazısı (Ekosistem Değerlendirme Raporu Onayı)
Ek-1.10 DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü‟nün 20.09.2013 Tarihli ve 560716 Sayılı Yazısı
(Kazı Fazlası Malzeme Depolama Alanları Uygunluk GörüĢü)
Ek-1.11 Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü‟nün 12.03.2014 Tarih ve 2250
Sayılı Yazısı
Ek-1.12 Halkın Katılımı Toplantısı Tutanağı
Yer Bulduru Haritası
Proje Alanı ve Çevresi 1/100.000 Ölçekli Onaylı ÇDP, Plan Lejantı ve Plan
Hükümleri
Ek-4 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Haritası
Ek-5 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası, Ünitelere Ait Jeoloji
Haritaları ve Jeolojik Kesitler
Ek-6 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Arazi Varlığı Haritası
Ek-7 Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Orman Mesçere Haritası
Ek-8 Fosseptik Planı
Ek-9 Sosyal Etki Değerlendirme Raporu
Ek-10 Ekosistem Değerlendirme Raporu
Ek-11 Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Verileri
Ek-12 Acil Durum Müdahale Planı
Ek-13 Su Kullanım Hakları Planlama Raporu
Ek-14 Akustik Rapor
Ek-15 SKKY Tablo-1‟e Göre (Radyoaktivite Hariç) Su Analiz Raporları
Ek-16 Proje Ünitelerine Ait Teknik Çizimler (7 Pafta)
Ek-17 ISCST3 Model Çıktıları ve Yıllık Ortalama ve Maksimum Günlük Ortalama Partikül
Madde YSK Dağılım Profili Gösterir Haritalar ( 2 pafta)
Ek-2
Ek-3
EK-1
RESMĠ YAZILAR VE DÖKÜMANLAR
EK-1.1
Malatya Ġl Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü’nün
15.09.2010 Tarih ve 4756 Sayılı Yazısı
EK-1.2
Çatalbahçe Enerji Üretim Ltd. ġti.’nin
21.09.2010 Tarih ve 91999 Sayılı Yazısı
EK-1.3
Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı’nın
18.10.2010 Tarih ve 10140 Sayılı Yazısı
EK-1.4
Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.’nin 25.04.2011
Tarih ve 48933 Sayılı Yazısı
EK-1.5
DSĠ Genel Müdürlüğü’nün 03.02.2012 Tarih ve
50216 Sayılı Yazısı
EK-1.6
DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü’nün 18.04.2013 Tarihli
ve 223713 Sayılı Yazısı (Su Kullanım Hakları
Planlama Raporu Onayı)
EK-1.7
DSĠ Genel Müdürlüğü’nün 26.07.2013 Tarih ve
449778 Sayılı Yazısı Ekinde Onaylı Regülatör
Yeri Uzun Yıllar Aylık Ortalama Akım Değerleri
EK-1.8
Orman Genel Müdürlüğü’nün 21.08.2013
Tarihli Ve 1506 Sayılı Yazısı Ekinde ÇED
Ġnceleme ve Değerlendirme Raporu
EK-1.9
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü’nün 13.09.2013 tarihli ve 170722
sayılı yazısı (Ekosistem Değerlendirme
Raporu Onayı)
EK-1.10
DSĠ 9. Bölge Müdürlüğü’nün 20.09.2013 Tarihli
ve 560716 Sayılı Yazısı (Kazı Fazlası Malzeme
Depolama Alanları Uygunluk GörüĢü)
EK-1.11
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel
Müdürlüğü’nün 12.03.2014 Tarih ve 2250
Sayılı Yazısı
EK-1.12
Halkın Katılımı Toplantısı Tutanağı
EK-2
YER BULDURU HARĠTASI
EK-3
Proje Alanı ve Çevresi 1/100.000 Ölçekli
Onaylı ÇDP, Plan Lejantı ve Plan Hükümleri
EK-4
Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli
Topoğrafik Haritası
EK-5
Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Jeoloji
Haritası, Ünitelere Ait Jeoloji Haritaları ve
Jeolojik Kesitler
EK-6
Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli Arazi
Varlığı Haritası
EK-7
Proje Alanı ve Çevresi 1/25.000 Ölçekli
Mesçere Haritası
EK-8
Fosseptik Planı
EK-9
Sosyal Etki Değerlendirme Raporu
EK-10
Ekosistem Değerlendirme Raporu
EK-11
Malatya Meteoroloji Ġstasyonu Rasat Verileri
EK-12
Acil Durum Müdahale Planı
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ACĠL MÜDAHALE PLANI
a. Acil Müdahale Planının Amacı
Acil müdahale planının amacı, Sadıklı Regülatörü ve HES projesinin arazi hazırlık,
inĢaat ve iĢletme aĢamalarında oluĢabilecek acil durumlar, doğal afetler, tesis içi kazalar
ve haberleĢme kayıpları gibi durumlardan insanları korumak ve yerleĢim yerlerine veya
proje ünitelerinde meydana gelebilecek olumsuz etkileri en aza indirmektir.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamasında hazırlanacak olan planını baĢarı ile
uygulanması için, Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti. tarafından Acil Müdahale Planı
Koordinatörü ve ekibi görevlendirilecek ve konu hakkında eğitimler verilerek görevlerinin
belirlenmesi sağlanacaktır.
Projenin arazi hazırlık ve inĢaat aĢamalarında oluĢabilecek kazalar, doğal afetler vb.
gibi olaylarda alınacak önlemler ve acil müdahale ekibinin görev ve sorumlulukları aĢağıda
sunulmuĢtur.
b. Görev ve Sorumluluklar
b.1. ĠĢletme Sahibi (Sadıklı Enerji Üretim Ltd. ġti.)
Projenin arazi hazırlık, inĢaat ve iĢletme aĢamalarında gerçekleĢecek olan her türlü
eylem ve faaliyet proje yüklenicisinin kontrolü altındadır. Acil müdahale planı çerçevesinde
iĢletme sahibinin görev ve sorumlulukları ġekil Ek-12.1‟de verilmiĢtir.
Herhangi bir acil durum anında Acil
Müdahale Planı‟nın içerisinde bulunmayan
eylemlerin uygulanması için onay verilmesi
Acil
Müdahale
Koordinatörü‟nün seçimi ve
oluĢturulacak
olan
Acil
Müdahale Ekibi için onay
verilmesi
ĠġLETME SAHĠBĠ
(Sadıklı Enerji
Üretim Ltd. ġti.)
Acil Müdahale Planı‟nın gözden geçirilmesi
için yıllık olarak yapılacak olan toplantılara
katılım ve planın son haline onay verilmesidir.
ġekil Ek-12.1. ĠĢletme Sahibinin Görev ve Sorumlulukları
Ek-12/1
Acil durum anında tutulacak
olan
raporların
kontrol
edilmesi
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
b.2. Acil Müdahale Planı Koordinatörü
ĠĢletme sahibi tarafından Acil Müdahale Ekibi‟nin kurulmasını ve acil durumlar
karĢısında geliĢtirilecek olan eylemlerin Acil Müdahale Planı‟na uygun biçimde
yürütülmesini sağlayacak olan Acil Müdahale Planı Koordinatörü‟nün diğer sorumluluk ve
görevleri ġekil Ek-12.2‟de verilmiĢtir.
Katılımcıların acil durumlarda
müdahale edebilecek Ģekilde
eğitilmesi ve ekip içerisinde
gerekli
iĢ
bölümünün
yapılması
Acil
durum
tatbikatları
gerçekleĢtirerek Acil Müdahale
Planı‟nın
iĢlevselliği
ve
uygunluğunun denetlenmesi
Acil Müdahale Planı‟nın yıllık
olarak gözden geçirilmesi ve
yapılacak
değiĢiklikler
ile
birlikte hazırlanan yeni planın
kopyalarının
katılımcılara
dağıtılması
Acil durum halinde aranabilecek
kiĢilerin belirlenmesi ve bu kiĢilerin
iletiĢim
bilgilerinin
herkesin
ulaĢabileceği bir yerde asılı olarak
bulunmasının sağlanması
ACĠL MÜDAHALE
PLANI
KOORDĠNATÖRÜ
Acil durumun sona ermesiyle birlikte
durumun Acil Müdahale Ekibi ile
gözden
geçirilmesi,
rapor
hazırlanması ve bu raporun iĢletme
sahibine sunulması
Aranılacak olan kiĢilerin
iletiĢim bilgilerinin irtibat
listesinde güncelleĢtirilmesi
Acil Müdahale Ekibi‟nin Acil
Müdahale Planı‟na uygun
hareket
etmesinin
sağlanması
Acil Müdahale Planı‟nın
yetersiz kaldığı yerlerde
iĢletme sahibinin onayını
aldıktan
sonra
gerekli
eylemlerin yapılması ve bu
eylemlerin daha sonra Acil
Müdahale
Planı‟na
yansıtılması
ġekil Ek-12.2. Acil Müdahale Planı Koordinatörü‟nün Görevleri
b.3. Acil Müdahale Ekibi
Acil Müdahale Ekibi Koordinatörü tarafından oluĢturulan Acil Müdahale Ekibi‟nin
görev ve sorumlulukları ġekil Ek-12.3‟de verilmiĢtir.
Ek-12/2
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Acil Müdahale Planı‟na
uygun
olarak
gerekli
eylemlerin gerçekleĢtirilmesi
Acil durum esnasında
proje koordinatörünün
konu ile ilgili olarak
bilgilendirilmesi
Acil
Müdahale
Planı
kapsamında
verilecek
olan eğitim ve tatbikatlara
katılma
ACĠL MÜDAHALE
EKĠBĠ
Yıllık
olarak
Acil
Müdahale
Planı
Koordinatörü ile birlikte
planın gözden geçirilmesi
Önceden belirlenen irtibat
kiĢilerinin acil durum anında
olaydan haberdar edilmesi
Acil durumun sona
ermesiyle birlikte Acil
Müdahale
Planı
Koordinatörü ile birlikte
durumun
gözden
geçirilmesi ve raporun
hazırlanmasında
yardımcı olunması
ġekil Ek-12.3. Acil Müdahale Ekibi‟nin Görev ve Sorumlulukları
c. Acil Durumlar
c.1. Kazalar
Projenin arazi hazırlık ve iĢletme aĢamasındaki kazalardan dolayı meydana
gelebilecek muhtemel yaralanma veya ölüm gibi olayların engellenebilmesi için, proje
alanı içerisinde hazır bulunacak olan Acil Müdahale Ekibi‟nden, proje alanına yakın
yerleĢim yerlerinde bulunan sağlık ocaklarından ya da gerektiğinde en yakın hastaneden
yardım alınması düĢünülmektedir. Meydana gelebilecek herhangi bir yaralanma
durumunda Acil Müdahale Ekibi tarafından ilkyardım yapılacaktır. Bu sırada hasarın
yayılması ya da daha fazla hasar oluĢmasını engellemek için Acil Müdahale Ekibi‟nin
diğer üyeleri tarafından çeĢitli emniyet önlemleri alınacaktır.
Bazı kazalar sonucunda gerçekleĢebilecek muhtemel yangın ihtimaline karĢı Acil
Müdahale Ekibi tarafından araĢtırma yapılacak, su yüzeylerine dökülecek olan yağ, benzin
vb. gibi zararlı sıvılar ise yine Acil Müdahale Ekibi tarafından temizlenecektir. Söz konusu
müdahalenin yetersiz olduğu durumlarda itfaiye çağırılarak bu maddelerin su
yüzeylerinden alınması sağlanacak ve maddeler sızdırmasız kaplarda biriktirilerek “Atık
Yağların Kontrolü Yönetmeliği‟ne göre bertaraf edilecektir.
Proje sahasında muhtemel kazalara karĢı hazır bulunacak olan ilkyardım ve
kurtarma ekiplerinin görev ve sorumlulukları ġekil Ek-12.4‟de verilmiĢtir.
Ek-12/3
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ĠLKYARDIM VE KURTARMA EKĠBĠ
Ekip üyelerinin hangi durumlarda
ne
gibi
yaralanma
riskleri
olduğuna dair genel bilgilere sahip
olmalıdır.
Acil durum tatbikatları gerçekleĢtirerek
Acil Müdahale Planı‟nın iĢlevselliği ve
uygunluğunun denetler.
Kaza durumunda, ekip üyeleri
kendi sorumluluk bölgelerinde
yaralı
araĢtırması
yaparlar.
Gerektiğinde ekip liderleri, üyeleri
görevlendirebilirler.
Hastaya
gerekli
müdahaleler
yapıldıktan
ve/veya
hastanın
hastaneye sevkinden sonra olayla ilgili
tutanak tutar.
Kaza sonrası yaralıya hemen
ilkyardım
yapılmalıdır.
Fakat
ilkyardım konusunda herhangi bir
tereddüt yaĢanıyorsa, hastanın
durumu kötüleĢtirebilecek herhangi
bir hamle yapılamalı ve yetkili birinin
gelmesi beklenmelidir.
Ġlkyardım anında ekip
liderinin
görevlendireceği bir kiĢi
ambulansı
yol
güzergâhı
üzerinden
alarak
olay
yerine
yönlendirir.
Ġlkyardım faaliyetleri esnasında bölgeye
izinsiz kiĢilerin giriĢini engeller.
Ambulans
geldikten
sonra
gerekli durumlarda
ekip
üyeleri
ilkyardıma
yardımcı olur.
ġekil Ek-12.4. Kaza Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması
Ek-12/4
Ġlkyardım faaliyetleri
esnasında
bölgeye
izinsiz kiĢilerin giriĢini
engeller.
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
c.2. Deprem
Ġlk olarak, tesiste çalıĢan personelin olası bir deprem durumunda neler yapması
gerektiğine dair eğitimler verilecektir. Herhangi bir deprem belirtisiyle karĢı karĢıya
kalındığında ġekil Ek-12.5‟te verilen akıĢ Ģemasındaki basamaklar izlenecektir.
ACĠL MÜDAHALE EKĠBĠ
Deprem hissedildikten sonra tesis görsel olarak denetlenir
ve 24 saat boyunca izleme yapılır.
Önemli veya önemli
olabilecek
hasar
varsa
vakit
kaybetmeden
danıĢman
mühendislik
firmasına ve diğer
ilgili mercilere haber
verilir.
Önemsiz
hasarlarda
ilk
inceleme gece ise
gündüz
tekrar
kontrol edilir.
Eğer güvenli ise tesis
hasar
kontrolüne
baĢlanır.
ġekil Ek-12.5. Deprem Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması
c.3. Yangın
Proje alanı içerisinde meydana gelebilecek yangınlar için, önceden tedbirler alınacak
ve yangının oluĢmasının engellenmesi sağlanacaktır. Kurak mevsimlerde tesis alanı
dıĢında, özellikle ormanlık alanlarda, ateĢ yakılmayacak ve yangın çıkmaması için gerekli
bütün önlemler alınacaktır. Olası bir yangın durumunda ise, yangın söndürücü alet ve
ekipmanlar proje alanı içerisinde hazır bulundurulacaktır.
Acil Müdahale Ekibi‟nin
ġekil Ek-12.6‟da verilmiĢtir.
yangın
konusundaki
Ek-12/5
görev
ve
sorumlulukları
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ACĠL MÜDAHALE EKĠBĠ
Ekip üyelerinin tamamı, yangın riskleri
ve yangın teçhizatlarıyla ilgili geniĢ
bilgiye sahip olacaklardır.
Acil durum sonrasında yangın
tespit edilmemiĢse, ekip üyeleri
ekip liderlerinin baĢkanlığında
toplanır ve sayımları yapılır.
Acil durum esnasında ilgili ekip üyeleri
tarafından, ekip lideri kontrolünde
sorumluluk bölgeleri içerisinde yangın
araĢtırması yapılacaktır.
Yangının
tespiti
durumunda, ekip lideri
kontrolünde söndürme
çalıĢmalarına
baĢlanacaktır.
Yangın söndürme çalıĢmaları
esnasında bölgeye izinsiz kiĢilerin
giriĢi engellenecektir.
Yangın
anında
ekip
liderinin
görevlendireceği
bir kiĢi, itfaiyeyi yol
güzergâhı
üzerinden alarak
olay
yerine
yönlendirecektir.
Ġtfaiye geldikten sonra
gerekli
durumlarda
ekip üyeleri yangının
söndürülmesine
yardımcı olacaktır.
ġekil Ek-12.6. Yangın Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması
c.4. AĢırı YağıĢ
Proje alanı içerisinde meydana gelebilecek aĢırı yağıĢ durumunda acil müdahale
ekibinin yapacakları ġekil Ek-12.7‟de verilmiĢtir.
Ek-12/6
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
ACĠL MÜDAHALE EKĠBĠ
Sızıntı, erozyon ve taĢkın riskleri için görsel denetlemeler yapılır.
Önemli veya önemli
olabilecek hasar varsa
vakit
kaybetmeden
danıĢman mühendislik
firmasına ve diğer ilgili
mercilere haber verilir.
Kuvvetli
rüzgâr
bekleniyorsa
gözlemler arttırılır,
değiĢiklikler rapor
edilir.
Kuvvetli
rüzgâr
beklenmediği
durumlarda
ilk
inceleme gece ise
gündüz
tekrar
kontrol edilir.
Eğer güvenli ise tesis hasar kontrolüne baĢlanır.
ġekil Ek-12.7 AĢırı YağıĢ Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması
c.5. Toprak Hareketleri
Tesis içerisinde toprak hareketleri (toprak kayması, erozyon v.b.) gerçekleĢmesi
halinde yapılacaklar ġekil Ek-12.8‟de gösterilmiĢtir.
Ek-12/7
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Yapılan rutin kontroller sonrası toprak hareketleri tespit edildiyse,
tesisin yıkılacağına dair belirti olup olmadığına bakılır.
Belirti
bulunursa,
hasarın
büyüklüğü
hesaplanır ve eğer su kontrol altına
alınamıyorsa sorumlu personele rapor edilir.
Herhangi bir belirti
bulunamadıysa,
oluĢan
bütün
sorunlar
kayıt
altına alınır
Vakit kaybetmeden danıĢman mühendislik
firmasına ve diğer ilgili mercilere haber verilir.
Bütün süreçlerde geçen olaylar kaydedilir.
Güvenlik sağlandı ise hasar kontrolü yapılır.
ġekil Ek-12.8. Toprak Hareketleri Halinde Uygulanacak AkıĢ ġeması
Ek-12/8
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
d. Sızıntı ve Dökülme
d.1. Yol veya Toprak Kirlenmesi
Proje alanı içine veya kullanılan yollar üzerine; akaryakıt, yağ ve boya gibi
maddelerin dökülmesi sonrası ilk yarım saat içerisinde yapılacaklar kirliliğin engellenmesi
açısından çok önemlidir. Kaza sonrasında herhangi bir sızıntı veya dökülme durumunda
yapılacaklar ġekil Ek-12.9‟da verilmiĢtir.
ACĠL MÜDAHALE EKĠBĠ
Karayolu üzerinde kaza yapan
kamyon, iĢ makinesi, gibi araçlar,
olabildiğince hızlı bir Ģekilde
kaldırılarak sızıntı ve dökülmenin
artması önlenecektir.
Sızıntı kaynağı belirlenecek ve
sızıntı durdurulmaya çalıĢılacaktır.
Sızıntının yayılmasını engellemek
amacıyla çevresine kum torbaları
koyulacaktır.
ġekil Ek-12.9.
Döküntü ve sızıntının fazla olduğu
durumlarda, derhal Ģantiye Ģefine
bilgi verilecektir.
Sızıntının büyük çapta
olması
durumunda,
arazinin eğimine göre
sızıntının alt ucunda
küçük
bir
kanal
açılacak ve içi emici
malzeme ile doldurulup
sızan
malzemenin
burada
birikmesi
sağlanacaktır.
Böylelikle
sızıntının
yeraltı
suyuna
karıĢması
önlenmiĢ
olacaktır.
Yol
veya Toprak Kirlenmesi
Kirletici
malzeme,
kirlenen
emici
malzeme ve kirlenen
toprak,
uygun
büyüklük
ve
sağlamlıkta torbalara
koyulup
üzeri
etiketlenecektir.
Durumunda Uygulanacak AkıĢ ġeması
d.2. Su Kaynaklarına Olan Sızıntılar
Herhangi bir kaza durumunda, su kaynaklarına sızabilecek yağ-akaryakıt ve
kimyasal maddelerin yayılmasını engellemek ve bu maddeleri toplamak üzere içleri emici
malzeme ile dolu olan emici dubalar kullanılacaktır. Gerekli durumlarda, sızıntının
büyüklüğü ve su kaynağının debisi dikkate alınarak, tamamen toplanıncaya kadar birkaç
sıra duba kullanılacaktır.
Ek-12/9
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
Kirliliği Önleyici Ekipman ve Malzemeler









Kum (kuru)
TalaĢ
Teneke, varil vb.
Emici dubalar
Emici yastık
Lastik eldiven, özel giysiler ve kiĢisel koruyucu ekipmanlar.
Vakum pompası
Kimyasal maddeye dayanıklı varil
Sağlam plastik torba
e. Acil Durumun Bitmesi ve Bunu Takip Eden Eylemler
Acil durumun bittiğini gösteren koĢullar oluĢmuĢ ve Acil Eylem Planı Koordinatörü
proje alanı güvenliğini onaylamıĢ ise gerekli olan birimler konu ile ilgili olarak
bilgilendirilecektir. Acil müdahale ekibi, Acil Eylem Planı Koordinatörü yönetiminde bir
araya gelerek, durumun genel bir değerlendirilmesini yapacak ve acil durum ile ilgili olarak
tutanak hazırlayacaktır. Acil duruma müdahale sırasında gerçekleĢtirilen eylemlerin Acil
Müdahale Planı‟na uygunluğu tartıĢılacak, gerekli olan düzeltmeler veya eklemeler plana
entegre edilecektir. Öngörülmeyen bir acil durum ile karĢılaĢılması söz konusu olduğunda,
bu durumun Acil Müdahale Planı içerisinde yer alması ve bununla ilgili önleyici tedbirlerin
ve müdahale planlarının geliĢtirilmesi sağlanacaktır.
Ek-12/10
EK-13
Su Kullanım Hakları Planlama Raporu
EK-14
Akustik Rapor
EK-15
SKKY Tablo-1’e Göre (Radyoaktivite Hariç) Su
Analiz Raporları
EK-16
Proje Ünitelerine Ait Teknik Çizimler (7 Pafta)
EK-17
ISCST3 Model Çıktıları ve Yıllık Ortalama ve
Maksimum Günlük Ortalama Partikül Madde
YSK Dağılım Profili Gösterir Haritalar
(2 Pafta)
NOTLAR VE KAYNAKLAR
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.
SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
NOTLAR VE KAYNAKLAR
























2014-2015 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı. T.C. Orman ve Su Ġleri
Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü.
Anonim, 1998, Türkiye‟nin Çevre Konusunda Taraf Olduğu Uluslararası
SözleĢmeler, T.C. Çevre Bakanlığı, Ankara, 554 s.
AnĢin, R., 1988, Tohumlu Bitkiler, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi
Yayınları, No: 15, Trabzon.
Atalay, Ġ., Türkiye‟nin Ekolojik Bölgeleri, T.C. Orman Bakanlığı Yayınları, Ankara,
2002.
Ayan, T. (1961), Malatya Kuzeyindeki Hekimhan - Ebreme Köyü Bölgesi‟nin (K39c3) Detay Jeoloji ve Petrol Ġmkanları. M.T.A., Ankara
Baran, Ġ., 2008, Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri, TÜBĠTAK Popüler Bilim Kitapları,
Ankara
Baytop, T., 1994, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, Ankara.
Birand, H., 1952, Türkiye Bitkileri, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Yayınları,
Yayın No: 85, Ankara, 330 s.
Davis, P.H., Flora of Turkey and the East Aegean Islands Vol.1-9, Edinburgh,
1965-1985,
Davis, P.H., MILL, R.R., KIT., Flora of Turkey and the East Aegean Islands,
(Suppl.) Vol.10, Edinburgh, 1988.
Demirsoy, A., 1996, Amfibiler. Çevre Bakanlığı, Çevre Koruma Genel Müdürlüğü,
Ankara.
Demirsoy, A., 1996, Memeliler. Çevre Bakanlığı, Çevre Koruma Genel Müdürlüğü,
Ankara.
Demirsoy, A., 1996, Sürüngenler. Çevre Bakanlığı, Çevre Koruma Genel
Müdürlüğü, Ankara.
Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar (Amniyota), Cilt III-Kısım II, Meteksan A.ġ.,
Ankara.
Demirsoy, A., 1998, Omurgalılar (Anamniyota), Cilt III-Kısım I, Meteksan A.ġ.,
Ankara.
Demirsoy, A., 1998, Omurgasızlar=Ġnvertebrata (Böcekler DıĢında), Cilt II-Kısım I,
Meteksan A.ġ., Ankara.
Ekim T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N., 2000, Türkiye
Bitkileri Kırmızı Kitabı, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği, Ankara.
Erdem, O.,Kıraç, C., Özesmi, U., Kutlu, H., 1995, Türkiye‟nin KuĢ Cennetleri, T.C.
Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Ankara, 114 s.
Ertan, A., Kılıç, A., Kasparek, M., 1990, Türkiye‟nin Önemli KuĢ Alanları, Doğal
Hayatı Koruma Derneği ve International Council for Bird Preservation, Ġstanbul,
156 s.
Geliday, R., ve Balık, S., 1988, Türkiye Tatlısu Balıkları, Ege Üniv. Fen Fak.
Kitaplar Serisi, No:9, Ġzmir, 520 s.
http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/index.html
http://botany.csdl.tamu.edu/FLORA/imaxxona.htm
http://species.wikimedia.org/wiki/Main_Page
http://www.avibirds.com
Notlar ve Kaynaklar/1
SADIKLI ENERJĠ ÜRETĠM LTD. ġTĠ.



















SADIKLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESĠ
ÇED RAPORU
http://www.biltek.tubitak.gov.tr/bilgipaket/canlilar/TR_tur_listesi
http://www.kazimcapaci.com/kusadlari.htm
http://www.trakus.org/kods_bird/uye/?fsx=@
http://www.tramem.org/memeliler/?fsx=@
http://www.worldbirds.org/v3/turkey.php
http://www.zum.de/stueber/lindman/
http://zipcodezoo.com/
IUCN 2014, IUCN Red List of Threatened Species, Version 2014.1.
Karabolat, M., 2000, Türkiye‟de YaĢayan KuĢlar, Milli Parklar ve Av Yaban Hayatı
Genel Müdürlüğü Personeli Güçlendirme Vakfı, Ankara, 267 s.
Karaman, M. S., 1969, Sübwasserfische der Türkei, 7. Teil: Revision der
Kleinasiatischen und vorderasiatischen Arten des genus Capoeta (Varicorthinus,
Partim), Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst., Band: 66, S: 17-54.
Karaman, M. S.,1971, Revision der Barben Europs, Vorder Asiens und
Noedafrikas Mitt. Hamburg Zool. Mus. Inst., Band: 67, S: 175-254.
Kayagöz, E., Kazancı, N., ve ark., 1999, Türkiye iç Suları AraĢtırmaları Dizisi: IV,
Ankara, 372 s.
Kiziroğlu, Ġ., 1993, The Birds of Türkiye (Species List Ġn Red Data Book), TTKD,
Ankara.
Magnin, G., and Yarar, M., 1997, Important Bird Areas In Turkey, Doğal Hayatı
Koruma Derneği, Ġstanbul, 314 p.
Malatya Ġl Çevre Durum Raporu, 2010, 2011 ve 2012
Örçen.S., 1986, Medik-Ebreme (KB Malatya) Dolayının Biyostratigrafisi ve
Paleontolojisi, MTA Derg. no:105/106
Su Ürünleri Tanıma Elkitabı, T.C. Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı, Koruma ve Kontrol
Genel Müdürlüğü, Ankara, 1999, 328 s.
Türkiye‟de YaĢayan KuĢlar, 2000, Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Genel
Müdürlüğü, No: 001, Ankara.
Yaltırık, F., Efe, A., 1989, Otsu Bitkiler Sistematiği, Ġstanbul Üniversitesi, Fen
Bilimleri Enstitüsü Yayınları, No:3, Ġstanbul.
Notlar ve Kaynaklar/2
ÇED RAPORUNU HAZIRLAYANLARIN
TANITIMI
Download

ÇED Raporu - Çevre ve Şehircilik Bakanlığı