T.C.
BURSA VALİLİĞİ
İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ
2010 YILI
İL ÇEVRE DURUM RAPORU
0
Tablolar Listesi
Haritalar Listesi
ġekiller Listesi
Grafikler Listesi
Resimler Listesi
ġemalarListesi
ĠÇĠNDEKĠLER
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
A. COĞRAFĠ KAPSAM
A.1.
GiriĢ
...............................................................
A.2.
Ġl ve Ġlçe Sınırlar
...............................................................
A.3.
Ġlin Coğrafi Durumu
...............................................................
A.4.
Ġlin Topoğrafyası ve Jeomorfolojik Durumu .............................................
A.4.1
Dağlar
...............................................................
A.4.2
Yaylalar
...............................................................
A.4.3
Ovalar
...............................................................
A.5.
Ġlin Jeolojik Yapısı ve Stratigrafisi .............................................................
A.5.1.
Metamorfizma ve Mağmatizma
...............................................................
A.5.2.
Tektonik ve Paleocoğrafya
...............................................................
XII
XVII
XVIII
XVIII
XVIII
XX
1
2
3
4
4
5
5
8
16
17
B. DOĞAL KAYNAKLAR
B.1.
B.1.1.
B.1.2.
B.1.3.
B.1.4.
B.1.5.
B.1.6.
B.1.7.
B.1.8.
B.2.
B.2.1.
B.2.1.1.
B.2.2.
B.2.3.
B.2.4.
B.2.5.
B.2.6.
B.3.
B.4.
B.4.1.
B.4.2.
B.4.3.
B.4.4.
B.5.
B.5.1.
B.5.2.
Enerji Kaynakları
...............................................................
GüneĢ
...............................................................
Su Gücü
...............................................................
Kömür
...............................................................
Doğalgaz
...............................................................
Rüzgar
...............................................................
Biyokütle (Biyogaz,Odun,Tezek) ...............................................................
Petrol
...............................................................
Jeotermal Sahalar
...............................................................
Biyolojik ÇeĢitlilik
...............................................................
Ormanlar
...............................................................
Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları…………………………………….
Çayır ve Mera
...............................................................
Sulak Alanlar
...............................................................
Flora
...............................................................
Fauna
...............................................................
Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı, Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer
Hassas Yöreler
...............................................................
Toprak
...............................................................
Su Kaynakları.....
..........................................................................
Ġçme Suyu Kaynakları ve Barajlar ..........................................................................
Yeraltı Su Kaynakları
...............................................................
Akarsular
...............................................................
Göller ve Göletler
...............................................................
Mineral Kaynaklar
...............................................................
Sanayi Madenleri
...............................................................
Metalik Madenler
...............................................................
I
22
22
22
22
22
22
22
22
22
27
27
27
27
27
28
28
28
28
31
31
34
34
34
34
34
35
B.5.3.
B.5.4.
Enerji Madenleri
...............................................................
TaĢ Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler .........................
35
36
C. HAVA (ATMOSFER VE ĠKLĠM)
C.1.
Ġklim ve Hava
..............................................................
C.1.1.
Doğal DeğiĢkenler
...............................................................
C.1.1.1.
Rüzgar
...............................................................
C.1.1.2.
Basınç
...............................................................
C.1.1.3.
Nem
...............................................................
C.1.1.4.
Sıcaklık
...............................................................
C.1.1.5.
BuharlaĢma
...............................................................
C.1.1.6.
YağıĢlar
...............................................................
C.1.1.6.1. Yağmur
...............................................................
C.1.1.6.2. Kar, Dolu, Sis ve Kırağı
...............................................................
C.1.1.7.
Seller
...............................................................
C.1.1.8.
Kuraklık
...............................................................
C.1.1.9.
Mikroklima
...............................................................
C.1.2.
Yapay Etmenler
...............................................................
C.1.2.1.
Plansız KentleĢme
...............................................................
C.1.2.2.
YeĢil Alanlar
...............................................................
C.1.2.3.
Isınmada Kullanılan Yakıtlar
...............................................................
C.1.2.4.
Endüstriyel Emisyonlar
...............................................................
C.1.2.5.
Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar ...............................................................
C.2.
Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynaklar ........................................................
C.2.1.
Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman .....................................................
C.2.2.
Partikül Madde (PM) Emisyonları ...............................................................
C.2.3.
Karbonmonoksit Emisyonları
...............................................................
C.2.4.
Azot Oksit (NOx) Emisyonları
...............................................................
C.2.5.
Hidrokarbon ve KurĢun Emisyonları .............................................................
C.3.
Atmosferik Kirlilik
...............................................................
C.3.1.
Ozon Tabakasının Ġncelmesinin Etkileri ........................................................
C.3.2.
Asit YağıĢlarının Etkileri
...............................................................
C.4.
Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri ..............................................
C.4.1.
Doğal Çevreye Etkileri
...............................................................
C.4.1.1.
Su Üzerindeki Etkileri
...............................................................
C.4.1.2.
Toprak Üzerine Etkileri
...............................................................
C.4.1.3.
Flora ve Fauna Üzerindeki Etkileri ...............................................................
C.4.1.4.
Ġnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri ...............................................................
C.4.2.
Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri ......................................
D. SU
37
37
37
38
38
38
38
39
39
39
39
39
39
40
40
40
42
42
43
45
45
48
48
48
48
48
48
48
48
48
48
48
48
48
51
Su Kaynaklarının Kullanımı
...............................................................
Yeraltı Suları
...............................................................
Jeotermal Kaynaklar
...............................................................
Akarsular
...............................................................
Göller, Göletler ve Rezervuarlar ...............................................................
Denizler
...............................................................
Doğal Drenaj Sistemleri
...............................................................
Su Kaynaklarının Kirliliği ve Çevreye Etkileri .........................................
Yeraltı Suları ve Kirlilik…………………………………………………….
52
52
52
52
55
58
58
58
58
D.1.
D.1.1
D.1.2
D.1.3
D.1.4
D.1.5
D.2.
D.3.
D.3.1.
II
D.3.2.
D.3.3.
D.3.4.
D.4.
D.5.
D.5.1.
D.5.2.
D.5.3.
D.5.4.
D.5.5.
D.5.5.1.
D.5.5.2.
D.5.5.3.
D.5.5.4.
D.5.5.5.
D.5.5.6.
D.5.6.
D.5.7.
D.5.8.
D.5.9.
Akarsularda Kirlilik
...............................................................
Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik ....................................................
Denizlerde Kirlilik
...............................................................
Su ve Kıyı Yönetimi, Strateji ve Politikaları ..............................................
Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri .........................................................
Tuzluluk
...............................................................
Zehirli Gazlar
...............................................................
Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik .............................................................
Ağır Metaller ve Ġz Elementler
...............................................................
Zehirli Organik BileĢikler
...............................................................
Siyanürler
...............................................................
Petrol ve Türevleri
...............................................................
Polikloro Naftalinler ve Bifeniller ...............................................................
Pestisitler ve Su Kirliliği
...............................................................
Gübreler ve Su Kirliliği
...............................................................
Deterjanlar ve Su Kirliliği
...............................................................
ÇözünmüĢ Organik Maddeler
...............................................................
Patojenler
...............................................................
Askıda Katı Maddeler
...............................................................
Radyoaktif Kirleticiler ve Su Kirliliği ............................................................
59
60
61
61
62
62
63
63
63
63
63
63
63
63
63
63
63
63
64
64
E. TOPRAK VE ARAZĠ KULLANIMI
E.1.
E.2.
E.2.1.
E.2.1.1.
E.2.1.2.
E.2.2.
E.3.
E.3.1.
E.3.1.1.
E.3.1.2.
E.3.2.
Genel Toprak Yapısı
Toprak Kirliliği
Kimyasal Kirlenme
Atmosferik Kirlenme
Atıklardan Kirlenme
Mikrobiyal Kirlenme
Arazi
Arazi Varlığı
Arazi Sınıfları
Kullanma Durumu
Arazi Problemleri
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
65
76
76
77
77
78
78
78
78
79
79
F. FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER
F.1.
F.1.1.
F.1.1.1.
F.1.1.2.
F.1.1.3.
F.1.1.4.
F.1.2.
F.1.3.
F.1.4.
F.2.
F.2.1
F.2.2.
Ekosistem Tipleri
...............................................................
Ormanlar
...............................................................
Ormanların Ekolojik Yapısı
...............................................................
Ġlin Orman Envanteri
...............................................................
Orman Varlığının Yararları
...............................................................
Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları ..........................................................
Çayır ve Meralar
...............................................................
Sulak Alanlar
...............................................................
Diğer Alanlar (Stepler v.b.)
...............................................................
Flora...................................................... .........................................................
Habitat ve Toplulukları
...............................................................
Türler ve Populasyonları
...............................................................
III
81
81
81
81
82
83
83
83
83
88
88
88
F.3.
F.3.1.
F.3.2.
F.3.3.
F.3.3.1.
F.3.3.1.1.
F.3.3.1.2.
F.3.3.2.
F.3.3.3.
F.3.3.4.
F.4.
Fauna
...............................................................
89
Habitat ve Toplulukları
...............................................................
89
Türler ve Populasyonları
...............................................................
89
Hayvan YaĢama Hakları
...............................................................
94
Evcil Hayvanlar................. .......... ................................................................
94
Sahipli Hayvanlar
Sahipsiz Hayvanlar
………………………………………….
96
Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Olan Evcil ve Yaban Hayvanlar…97
Hayvan Hakları Ġhlalleri
.. .........………………………………….
97
Valilikler, Belediyeler ve Gönüllü KuruluĢlarla ĠĢbirliği…………………….
97
Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümündeki Bilgilerin Ġsteneceği
Alanlar
...............................................................
98
F.4.1
Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar .............................
98
F.4.1.1.
2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu‟nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu
Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”, “Tabiat Parkları”,
“Tabiat Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları”………………………………….
106
F.4.1.2.
4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı‟nca
Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı YerleĢtirme
Alanları”………………………………………………………………………….
107
F.4.1.3.
2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu‟nun 2. Maddesinin “a Tanımlar” Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”, “Tabiat
Varlıkları”, “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun ile 3386
Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu‟nun
Bazı Maddelerinin DeğiĢtirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi
Hakkında Kanun) Ġlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar 102
F.4.1.4. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri Ġstihsal ve Üreme
Sahaları …………………………………………………………………………..
110
F.4.1.5. 4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol
Yönetmeliği‟nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete‟de
Yayımlanan Yönetmelikle DeğiĢik 18., 19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan
Alanlar………………………………………………………………………………. 110
F.4.1.6. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanan Hava Kalitesinin
Korunması Yönetmeliği‟nin 49. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme
Bölgeleri”................................................................................................................. 111
F.4.1.7.
2872 Sayılı Çevre Kanunu‟nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından
“Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve Ġlan Edilen
Alanlar.................................. …………………………………………………
111
F.4.1.8. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu‟na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar ...........
112
F.4.1.9 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerleri…………
112
F.4.1.10. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar…………..
112
F.4.1.11. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin AĢılattırılması Hakkında Kanunda
Belirtilen Alanlar………..................................................................................
113
F.4.1.12. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar……………………………
113
F.4.1.13. 30.01.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar…………...
113
F.4.2.
Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası SözleĢmeler Uyarınca Korunması Gerekli
Alanlar. ……………………………………………………………………….
114
F.4.2.1. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Avrupa‟nın Yaban Hayatı ve YaĢama Ortamlarını Koruma SözleĢmesi” (BERN
SözleĢmesi) Uyarınca Koruma Altına AlınmıĢ Alanlardan “Önemli Deniz
IV
Kaplumbağası Üreme Alanları”nda Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, “Akdeniz
Foku YaĢama ve Üreme Alanları.…………………………………………. ..............
F.4.2.2.12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Akdeniz‟in Kirlenmeye KarĢı Korunması SözleĢmesi” (Barcelona SözleĢmesi)
Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar……………………………………………..
F.4.2.2.1. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanan “Akdeniz‟de
Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde “Özel
Koruma Alanı” Olarak BelirlenmiĢ Alanlar…………………………………….
F.4.2.2.2. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği SeçilmiĢ BirleĢmiĢ Milletler Çevre
Programı Tarafından YayımlanmıĢ Olan “Akdeniz‟de Ortak Öneme Sahip Kıyısal
Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar………………………………………..
F.4.2.2.3.Cenova Deklerasyonu‟nun 17. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz‟e Has Nesli
Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” YaĢama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal
Alanlar……………………………………………………………………………
F.4.2.3. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması SözleĢmesi” nin 1. ve 2. Maddeleri
Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel
Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar……
F.4.2.4. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete‟de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren
“Özellikle Su KuĢları YaĢama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak
Alanların Korunması SözleĢmesi” (RAMSAR SözleĢmesi) Uyarınca Koruma
Altına AlınmıĢ Alanlar
F.4.3.
Korunması Gereken Alanlar
...............................................................
F.4.3.1. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tespit
Edilen ve YapılaĢma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan,
Biogenetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.) …………………………
F.4.3.2 . Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması Mümkün ve Arazi
Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, YağıĢa Bağlı Tarımda
Kullanılan I. ve II. Sınıf ile, Özel Mahsul Plantasyon AlanlarınınTamamı ………..
F.4.3.3. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun veya
Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde
6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, BaĢta Su KuĢları Olmak Üzere
Canlıların YaĢama Ortamı Olarak Önem TaĢıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve
Turbiyeler ile Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden Ġtibaren Kara Tarafına Doğru
Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler……………………………………….
F.4.3.4. Göller, Akarsular, Yeraltısuyu ĠĢletme Sahaları
F.4.3.5. Bilimsel AraĢtırmalar Ġçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye DüĢmüĢ veya
DüĢebilir Türler ve Ülkemiz Ġçin Endemik Olan Türlerin YaĢama Ortamı Olan
Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz
Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik OluĢumların Bulunduğu Alanlar
F.4.3.6. Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel
Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan
Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar
114
114
114
114
114
114
116
124
124
125
125
125
125
126
G. TURĠZM
G.1.
G.1.1.
G.1.1.1.
G.1.1.2.
Yörenin Turistik Değerleri .
Yörenin Doğal Değerleri
Konum
Fiziki Özellikler
…………………………………………
...............................................................
...............................................................
...............................................................
V
127
127
127
133
G.1.2.
G.1.2.1
G.1.2.2
G.1.2.3
G.1.2.4
G.1.2.5
G.1.2.6
G.2.
G.2.1
G.2.1.1
G.2.1.2
G.2.2
G.2.2.1
G.2.3
G.2.4
G.2.4.1
G.2.5
G.2.5.1
G.2.6
G.2.6.1
G.2.6.2
G.2.7
G.2.7.1
G.2.7.2
G.2.7.3
G.2.8
G.2.9
G.3
G.4
G.5
G.6
Kültürel Değerler .
Yöreye Has Giyim KuĢam
Yöreye Has Yemekler.
Halk Oyunları
Müzeler
Türbeler
Fuarlar ve Festivaller
Turizm ÇeĢitleri
Deniz Turizm
Kıyı Turizm
Çağlayanlar
Kültür Turizmi
Antik Kentler
Ġnanç Turizmi
Termal Turizmi
Ġçmeler ve Kaplıcalar
KıĢ Turizmi
Uludağ Milliparkı
Eko Turizm
Kapm ve Karavan
Mağaralar
Turizm Amaçlı Sportif Aktiviteler
Av Turizmi
Akarsu Turizmi
Doğa YürüyüĢü
Gençlik Turizmi
YaĢayan Osmanlı Köyü
Turistik Altyapı .
Turist Sayısı
Turizm Ekonomisi
Turizm Çevre ĠliĢkisi
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
136
136
136
137
137
138
143
145
145
145
145
145
145.
146
147
147
148
148
149
149
149
150
150
150
150
151
152
156
157
158
158
H. TARIM VE HAYVANCILIK
H.1.
H.2.
H.2.1.
H.2.1.1
H.2.1.2.
H.2.1.2.1
H.2.1.2.2
H.2.1.2.3
H.2.2
H.3.
H.4.
H.4.1.
H.4.2.
H.5.
H.5.1.
H.5.2.
Genel Tarımsal Yapı………………………………………………………...
Tarımsal Üretim……………………………………………………………..
Bitkisel Üretim…………………………………………………………………
Tarla Bitkileri………………………………………………………………….
Bahçe Bitkileri……………………………………………………………….
Meyve Üretimi………………………………………………………………..
Sebze Üretimi………………………………………………………………….
Süs bitkileri……………………………………………………………………
Hayvansal Üretim ……………………………………………………………
Organik Tarım……………………………………………………………….
Tarımsal ĠĢletmeler………………………………………………………….
Kamu ĠĢletmeleri……………………………………………………………..
Özel ĠĢletmeler………………………………………………………………..
Tarımsal Faaliyetler ………………………………………………………..
Pestisit Kullanımı …………………………………………………………….
ToprakKullanımı………………………………………………………………
VI
160
161
162
163
165
168
171
171
173 ……
173
173 …………
173
173
174
174
174
H.5.3.
Gübre Kullanımı ……………………………………………………………….
174
I.MADENCĠLĠK
I.1.
I.1.1.
1.1.2
I.1.3.
I.1.4.
I.2.
I.3.
I.4.
I.5.
Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve TaĢ Ocakları Nizamnamesine
Tabi Olan Doğal Malzemeler
...............................................................
Sanayi Madenleri.
...............................................................
Metalik Madenler
...............................................................
Enerji Madenleri
...............................................................
TaĢ Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler .........................
Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri .......................
Cevher ZenginleĢtirme
...............................................................
Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri. ..................................
Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan
Rehabilitasyon ÇalıĢmaları
...............................................................
175
175
175
275
286
286
286
287
288
J. ENERJĠ
J.1.Birincil Enerji Kaynakları .............................................................................……….....
J.1.1.TaĢkömürü .......................................................................................................…………
J.1.2. Linyit.....................................................................................................
J.1.3. Asfaltit......................................................................................................
J.1.4. Bitümlü ġist.............................................................................................
J.1.5. Hampetrol................................................................................................
J.1.6. Doğalgaz................................................................................................
J.1.7. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum).............................................
J.1.8. Orman.......................................................................................................
J.1.9 Hidrolik...........................................................................................……..
J.1.10. Jeotermal...............................................................................................
J.1.11.GüneĢ.......................................................................................................
J.1.12. Rüzgar...................................................................................................
J.1.13. Biyokütle...............................................................................................
J.2. Ġkincil Enerji Kaynakları.........................................................…………
J.2.1. Termik Enerji...........................................................................................
J.2.2. Hidrolik Enerji................................................................................……
J.2.3. Nükleer Enerji.........................................................................................
J.2.4. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi .............................................................
J.3. Enerji Tüketiminin Sektörlere Göre Dağılımı ................................................
J.4. Enerji Tasarrufu Ġle Ġlgili Yapılan ÇalıĢmalar .................................................
289
289
289
297
297
297
297
297
297
297
298
298
299
300
301
301
306
307
307
309
310
K. SANAYĠ VE TEKNOLOJĠ
K.1.
Ġl Sanayinin GeliĢimi, Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler ..........
K.2.
Genel Anlamda Sanayinin Gruplandırılması ........................................................
K.3.
Sanayinin Ġlçelere Göre Dağılımı
......................................................................
K.4.
Sanayi Gruplarına Göre ĠĢ Yeri Sayıları ve Ġstihdam Durumu ..........................
K.5.
Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı ......................
K.6.
Sanayiden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler ...........................
K.6.1. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği .....................................................
K.6.2. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği .........................................................
VII
312
316
317
334
342
342
342
342
K.6.3.
K.6.4.
K.6.5.
K.7.
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği ..................................................
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği .................................................
Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar……………………………………… ....
Sanayi Tesislerinin Acil Durum Planı .......................................................................
342
342
343
343
L. ALTYAPI, ULAġIM VE HABERLEġME
L.1.
L.1.1.
L.1.2.
L.1.3.
L.1.4.
L.1.5
L.2.
L.2.1.
L.2.1.1.
L.2.1.2.
L.2.1.3.
L.2.1.4.
L.2.1.5.
L.2.2.
L.2.2.1.
L.2.3.
L.2.3.1.
L.2.4.
L.3.
L.4.
L.5.
Altyapı.
…. ..…………………………………………..
Temiz Su Sistemi.
. ..……………………………………………
Atık Su Sistemi, Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi……………………………... .
YeĢil Alanlar
.…………………………………………….
Elektrik Ġletim Hatlar
...................................……………………...
Doğalgaz Boru Hatları
………………………………………… ..
UlaĢım
......................................................................
Karayolları
..……………………………………………
Karayolları Genel
...............................................................
UlaĢım Planlaması
...............................................................
Toplu TaĢıma Sistemleri
...............................................................
Kent Ġçi Yollar
...............................................................
Araç Sayıları
...............................................................
Demiryolları
...............................................................
Kullanılan Raylı Sistemler
...............................................................
Deniz, Göl, Nehir TaĢımacılığı.
...............................................................
Limanlar
...............................................................
Havayolları
...............................................................
HaberleĢme
...............................................................
Ġlin Plan Durumu
...............................................................
Ġldeki Baz Ġstasyonları
...............................................................
344
344
344
375
375
377
378
378
378
380
382
390
391
392
392
395
395
396
396
396
397
M. YERLEġĠM ALANLARI VE NÜFUS
M.1.
M.1.1
M.1.1.1
M.1.1.2
M.1.1.3.
M.1.1.4.
M.1.1.5.
M.1.1.6.
M.1.1.7.
M.1.2.
M.1.2.1.
M.1.2.2.
M.2.
M.3.
M.3.1.
M.3.2.
M.3.3.
M.3.4.
M.3.5.
Kentsel ve Kırsal Planlama
...............................................................
Kentsel Alanlar
...............................................................
Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri .....................................................
Kentsel Büyüme Deseni
...............................................................
Planlı Kentsel GeliĢme Alanları
...............................................................
Kentsel Alanlarda Yoğunluk
...............................................................
Kentsel Yenileme Alanları
...............................................................
Endüstri Alanları Yer Seçimi
...............................................................
Tarihi, Kültürel, Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar .............................
Kırsal Alanlar
...............................................................
Kırsal YerleĢme Deseni
...............................................................
Arazi Mülkiyet
...............................................................
Altyapı
...............................................................
Binalar ve Yapı ÇeĢitleri
...............................................................
Kamu Binaları
...............................................................
Okullar
...............................................................
Hastaneler ve Sağlık Tesisleri
...............................................................
Sosyal ve Kültürel Tesisle
...............................................................
Endüstriyel Yapılar
...............................................................
VIII
398
398
398
398
398
401
403
404
404
415
415
416
416
416
416
416
419
420
427
M.3.6.
M.3.7.
M.3.8.
M.3.9.
M.3.10.
M.3.11.
M.4.
M.4.1.
M.4.2.
M.4.3.
M.4.4.
M.4.5.
M.4.6.
M.5.
M.5.1.
M.5.2.
M.5.3.
M.5.4.
M.5.5.
M.5.6.
M.6.
M.6.1.
M.6.2.
M.6.3.
M.6.4.
Göçer ve Hareketli Barınaklar
...............................................................
Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar .................................................
Bürolar ve Dükkanlar
...............................................................
Kırsal Alanda YapılaĢma
...............................................................
Yerel Mimari Özellikler
...............................................................
Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller ..............................................
Sosyo-Ekonomik Yapı.
...............................................................
ĠĢ Alanları ve ĠĢsizlik
................................................................
Göçler.
...............................................................
Göçebe ĠĢçiler (Mevsimlik)
...............................................................
Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı ...............................................................
Konut Yapım Süreçleri
...............................................................
Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri ...........................................................
YerleĢim Yerlerinin Çevresel Etkileri ........................................................
Görüntü Kirliliği
...............................................................
Binalarda Ses Ġzolasyonu
...............................................................
Havaalanları ve Çevresinde OluĢturulan Gürültü Zonları ..............................
Ticari ve Endüstriyel Gürültü
...............................................................
Kentsel Atıklar
...............................................................
Binalarda Isı Yalıtımı
...............................................................
Nüfus
...............................................................
Nüfusun Yıllara Göre DeğiĢimi
...............................................................
Nüfusun YaĢ, Cinsiyet ve Eğitim Gruplarına Göre Dağılımı.........................
Ġl ve Ġlçelerin Nüfus Yoğunlukları ...............................................................
Nüfus DeğiĢim Oranı
...............................................................
427
427
429
429
429
430
430
430
431
433
433
433
433
434
434
434
434
434
434
434
435
435
435
436
437
N. ATIKLAR
N.1.
N.2.
N.3.
N.3.1
N.3.2
N.3.3
N.3.4
N.3.5.
N.3.6.
N.3.7.
N.3.8.
N.3.8.
N.4.
N.4.1.
N.4.2.
N.4.3.
N.4.4.
N.5.
N.6.
N.7.
N.8.
Evsel Katı Atıklar.
...............................................................
Tehlikeli Atıklar
...............................................................
Özel Atıklar
...............................................................
Tıbbi Atıklar
...............................................................
Atık Yağlar
...............................................................
Bitkisel Atık Yağlar
...............................................................
Pil ve Aküler
...............................................................
Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller ..............................
Tarama Çamurları
...............................................................
Elektrik ve Elektronik Atıklar
...............................................................
Kullanım Ömrü BitmiĢ Araçlar
...............................................................
Ömrünü TamamlamıĢ Lastikler
...............................................................
Diğer Atıklar
...............................................................
Ambalaj Atıkları
...............................................................
Hayvan Kadavraları
...............................................................
Mezbaha Atıkları
...............................................................
Hafriyat Atıkları
...............................................................
Atık Yönetimi
...............................................................
Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu ............................................... ...
Katı Atıkların Biriktirilmesi, Toplanması, TaĢınması ve
Aktarma Merkezleri
...............................................................
Atıkların Bertaraf Yöntemleri ...............................................................
IX
439
440
443
443
446
447
447
448
448
448
448
448
448
448
448
449
449
451
451
456
456
N.8.1.
N.8.2.
N.8.3.
N.9.
N.10.
Katı Atıkların Depolanması
...............................................................
Atıkların Yakılması
...............................................................
Kompost
...............................................................
Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirmesi ............................................
Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri . ……………………………………
456
458
458
458
460
O. GÜRÜLTÜ VE TĠTREġĠM
O.1.
O.1.1
O.1.1.1.
O.1.1.2.
O.1.1.3.
O.1.1.4.
O.1.1.5.
O.1.2.
O.1.3.
O.1.3.1.
O.1.3.2.
O.1.4.
O.1.4.1.
O.1.4.2.
O.1.4.3.
O.1.4.4.
O.2.
Gürültü
...................................................................
Gürültü kaynakları
...................................................................
Trafik Gürültüsü
...................................................................
Endüstri Gürültüsü
...................................................... ………
ĠnĢaat Gürültüsü
...................................................................
YerleĢim Alanlarında OluĢan Gürültüler ..
………………………………..
Havaalanları Yakınında OluĢan Gürültü ………………………………………
Gürültü Ġle Mücadele.
...................................................................
Gürültünün Çevreye Olan Et…………………………………………………..
Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri …………………………………....
Gürültünün Sosyal Çevreye Olan Etkileri …………………………………......
Gürültünün Ġnsanlar Üzerine Olan Etkileri …………………………………….
Fiziksel Etkileri
...................................................................
Fizyolojik Etkileri
...................................................................
Psikolojik Etkileri
...................................................................
Performans Üzerine Etkileri…………………………………………………...
TitreĢim
..........................................................……..
463
468
468
468
469
471
473
473
475
475
475
475
475
476
476
477
478
P.1.
P.1.1.
P.1.2.
P.1.3.
P.1.4.
P.1.5.
P.1.6.
P.2.
P.2.1.
P.2.2.
P.2.3.
P.3.
P.3.1.
P.3.2.
P.3.3.
P.3.4.
P.3.5.
P.3.6.
P. AFETLER
Doğal Afetler ................................................................ ………………………
Depremler …………................................................................... ……………
Heyelan ve Çığlar
...................................................................
Seller
...................................................................
Orman, Otlak ve Sazlık Yangınları ...................................................................
Ormanlar Üzerinde Biyotik veya Abiyotik Faktörlerin Etkileri .... …………. ..
Fırtınalar
...................................................................
Diğer Afetler…………………………………………………………………..
Radyoaktif Maddeler…………………………………………………………..
Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar…………………………….
Tehlikeli Maddeler.………………………………………………………..… ..
Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri…………………………………….
Sivil Savunma Birimleri
....…………………………………………..
Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri ... ………………………………………..
Ġlkyardım Servisleri...................................................... ....……………………….
Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden Ġskanı....…………………………………..
Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlararası TaĢınımı Ġçin Alınan Tedbirler..
Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar ... ……………………………………..
480
480
481
481
481
483
483
484
484
484
484
484
485
486
486
488
488
489
X
R. SAĞLIK VE ÇEVRE
R.1.
R.1.1.
R.1.2.
R.1.2.1
R.1.2.2.
R.1.2.3.
R.1.3.
R.1.4.
R.1.5.
R.1.6.
R.1.7.
R.2.
R.2.1.
R.2.2.
R.2.3.
R.2.4.
R.2.5.
R.2.6.
R.2.7.
Temel Sağlık Hizmetleri...................................................... ............ ……………
Sağlık Kurumlarının Dağılımı................................................................................
BulaĢıcı Hastalıklar................................................................................................
Ġçme, Kullanma ve Sulama Suları.........................................................................
Denizler...................................................... .............................................................
Zoonoz Hastalıklar...................................................... ............................................
Gıda Hijyeni...................................................... ......................................................
AĢılama ÇalıĢmaları
........................................................................
Bebek Ölümleri
... …………………………………………….
Ölümlerin Hastalık, YaĢ ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı………………… ......
Aile Planlaması ÇalıĢmaları……………………………………………………. ...
Çevre Kirliliği ve Zararlarından OluĢan Sağlık Riskleri ... …………………...
Kentsel Hava Kirliliğinin Ġnsan Sağlığı Üzerine Etkileri……………………… ....
Su Kirliliğinin Ġnsan Sağlığı Üzerine Etkileri ... ……………………………………
Atıkların Ġnsan Sağlığı Üzerine Etkileri …………………………………………
Gürültünün Ġnsan Sağlığı Üzerine Etkileri .. ………………………………………..
Pestisitlerin Ġnsan Sağlığı Üzerine Etkileri.. ………………………………………..
Ġyonize Radyasyondan Korunma ............. ...... ................................................……..
Baz Ġstasyonlarından Yayılan Radyasyonun Ġnsan Sağlığı Üzerine Etkileri…......... .
490
491
491
491
492
493
493
493
494
494
495
497
497
500
502
503
504
505
505
S. ÇEVRE EĞĠTĠMĠ
S.1.
Kamu KuruluĢlarının Çevre Eğitimi Ġle Ġlgili Faaliyetleri……................... ....... 506
T. ÇEVRE YÖNETĠMĠ VE PLANLAMA
T.1.
T.2.
T.3.
T.4.
T.5.
Çevre Kirliliğinin ve Çevresel Tahribatın Önlenmesi..............................….. .....
Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı,
Korunması ve GeliĢtirilmesi………………………………………………….. .....
Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Çevrenin TaĢıma Kapasitesini
AĢmayacak Biçimde Planlanması……….………………………………….. .......
Çevrenin Ġnsan – Psikososyal Ġhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması……... .....
Çevre Duyarlı Arazi Kullanım Planlaması...................................................... .....
XI
507
511
511
512
512
TABLOLAR LĠSTESĠ
SIRA
NO
1
TABLONUN ADI
Tablo A.1. Bursa Ġl ve Ġlçelerinin Yüzölçümü ve Yükseklikleri
SAYFA
NO
6
2
Tablo B.1. Jeotermal Su Kaynaklarının Analiz Sonuçları
25
3
Tablo B.2. Kaplıca Suyu Kontrol Ġzleme Analiz Raporu
25
4
Tablo B.3. Oylat Kaplıcası Suyunun Analiz Sonucu
26
5
Tablo B.4. Ġçme Suyu Kaynakları ve Kapasiteleri
31
6
Tablo B.5. Bursa Ġli Ġçme ve Kullanma Suyu Projeleri
32
7
Tablo B.6 Bursa Ġli Enerji Projeleri
33
8
Tablo B.7. Bursa Ġlinde ĠĢletmedeki Sulama Tesisleri
33
9
Tablo B.8 Hidroelektrik Santralleri
34
10
Tablo B.9. Bursa Ġli’nde Üretilen Endüstriyel Hammaddeler (2000)
35
11
Tablo B.10. Bursa Ġlinde Üretilen Metalik Madenler
35
12
Tablo B.11. Bursa Ġlinde Üretilen Enerji Madenleri (2000)
36
13
Tablo C.1. Bursa Ġli Rüzgar Yönlerine Göre Esme Sayısı (40 yıllık)
37
14
Tablo C.2. Aylık Max Rüzgar Knot (Dk)
38
15
Tablo C.3. Ortalama Yerel Basınç (hPa)
38
16
Tablo C.4. Aylık Nem Bilgileri
38
17
Tablo C.5. Bursa Meteoroloji Ġstasyonu Sıcaklık Normalleri ( 2008)
38
18
Tablo C.6. Ortalama BuharlaĢma (mm)
39
19
Tablo C.7. Ortalama Toplam YağıĢ Miktarı (mm)
39
20
Tablo C.8. Bursa Ġli Sel Felaketleri
39
21
Tablo C.9. Bursa Ġli Mikroklima Elemanları
40
22
Tablo C.10. Mevcut Aktif YeĢil Alanlar
41
23
Tablo C.11. Mevcut Pasif YeĢil Alanlar
41
24
Tablo C.12. Bursa’da (BüyükĢehir Belediye Sınırları) Tüketilen Doğalgaz Miktarları
42
25
Tablo C.13. 2008 Yılı Tüketilen Yakıt Cinsi ve Miktarı
42
26
Tablo C.14. Bursa Ġli Çevre Ġzin ve Lisans Belgesi Alan ĠĢletme Sayısı
43
27
Tablo C.15. Bursa Ġli Yıllara Göre Verilen Pul Sayıları
44
Tablo C-16. Bursa ili hava kirliliği SO2 ve PM ortalamaları
Tablo D.1. Bursa Ġli Yeraltı Suyu Potansiyeli
47
30
Tablo D.2. BaĢlıca Akarsular
54
31
Tablo D.3.1. Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü I. Bölge Müdürlüğü’nün inĢa ettiği
Göletler
57
28
29
XII
52
Tablo D.3.2. Ġl Özel Ġdaresi’nin ĠnĢa Ettiği Göletler
32
33
57
Tablo E.1. Toprak Analizleri Değerlendirme ve Ölçü Standartları
66
34
Tablo E.2. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Verimlilik Değerleri
67
35
Tablo E.3. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle pH Değerleri
68
36
Tablo E.4. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Tuz Değerleri
69
37
Tablo E.5. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Kireçlilik Değerleri
70
38
Tablo E.6. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Organik Madde Değerleri
71
39
Tablo E.7. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle P2O5 Değerleri
72
40
Tablo E. 8. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle K2 Değerleri
73
41
Tablo E. 9. Büyük Toprak Grupları Ġtibariyle Ortalama Analiz Değerleri
74
42
Tablo E.10. Genel Arazi Dağılımı
78
43
Tablo E.11. Kültür Arazisi Kullanım Durumu
79
44
Tablo F.1. Bursa Ġli Orman Envanteri
82
45
Tablo F.2. Ġlin Genel Arazi Dağılımı
83
46
Tablo F.3. Sahipli Hayvan Sayısı
94
47
Tablo F.4. Sahipsiz Hayvan Barınakları
96
49
Tablo F.5. Orman Ġçi Dinlenme Tesisleri
105
50
Tablo F.6. Yaban Hayat Üretme Ġstasyonları
106
51
Tablo F.7. Yaban hayatı YetiĢtirme Sahaları
107
52
Tablo F.8. Kentsel Sit Alanları
107
53
Tablo F.9. Arkeolojik Sit Alanları
108
54
Tablo F.10. Doğal Sit Alanları
110
55
Tablo F.11. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Belirlenen Alanlar
112
56
Tablo G.1. Kıyılar
134
57
Tablo G.2. Özel Kutlama Günleri
144
58
Tablo G.3. Bursa Ġli Mimari Zenginlikleri
153
59
Tablo G.4. Bursa Ġl Merkezindeki ĠĢletme Belgeli Konaklama Tesisleri
156
60
Tablo G.5. Uludağ’da Bulunan ĠĢletme Belgeli Konaklama Tesisleri
157
61
Tablo G.6. Ġlçelerde Bulunan ĠĢletme Belgeli Konaklama Tesisleri
157
62
Tablo G.7. Turizm ĠĢletmeleri ve Konaklama
157
63
64
Tablo G.8. Bursa Ġli Ziyaretçi Turist Sayısı
Tablo G.9. Turizm Gelirleri Tablosu
158
158
65
Tablo H.1. Genel Arazi Dağılımı
160
66
Tablo H. 2. Kültür Arazisi Kullanım Durumu
160
XIII
67
Tablo H.3. ĠĢletme Sayısı ve Arazi Büyüklüğü Dağılımı
161
68
Tablo H.4. Tarla Bitkileri Üretim Miktarı
162
69
Tablo H.5. Meyve Üretim Miktarı ve Ağaç Verimleri
165
71
Tablo H.6. Sebzelerin Üretim ve Verimleri
168
Tablo H.7. Üretilen Hayvan Mahsulleri
72
171
73
Tablo H.8. Hayvan Varlığı
171
74
Tablo H.8.1 Hayvan Sayıları
172
75
Tablo H.9. Su Ürünleri
172
76
Tablo H.10 Pestisit Kullanımı
174
77
Tablo H.11. Gübre Kullanımı
174
78
Tablo I-1. Bursa Ġli Madenleri Listesi
176
79
Tablo I.2. A Grubu Maden Ocakları
271
80
Tablo I.3. Jeotermal Su Kaynaklarının Analiz Sonuçları
278
81
Tablo I.4. Oylat Kaplıcası Suyunun Analiz Sonucu
280
82
Tablo I.5.Linyit Rezervleri
283
83
Tablo I.6. Jeotermal Enerji Kaynakları ve Özellikleri
284
84
Tablo I.7.RuhsatlandırılmıĢ Jeotermal Kaynaklar
285
85
Tablo J.1. 2010 Yılı Bursa Ġline GiriĢ Yapan Kömür Miktarları
290
86
Tablo J.2. 2010 Yılında Tüketilen Yakıt Değerleri
296
87
Tablo J.3. 2010 Orman Bölge Müdürlüğü Tarafından Üretilen Odun Miktarları
297
88
Tablo J.4. Aylık Sıcaklık ve GüneĢlenme Verileri
298
89
Tablo J.5. Aylık Meterolojik Rüzgar Verileri
300
90
Tablo J.6. Bursa Ġli Hidroelektrik Santrallerinin (HES) Durumu
307
91
Tablo J.7. Enerji Tüketiminin Sektörel Dağılımı
309
92
Tablo J.8. Enerji Tablosu
309
93
Tablo J.9. Abone Gruplarına Göre Kaçak Tarama
310
94
Tablo J.10.Aylık Doğalgaz Tüketim Miktarları
310
95
Tablo K.1. Sanayinin Sektörel Dağılımı
316
96
Tablo K.2. Tesislerin Rakamsal Dağılımı
319
97
Tablo K.3. Arsa Büyüklük Sıralaması
319
Tablo K.4. Ġnegöl Organize Sanayi Bölgesinin Türkiye Ekonomisine Katkısı (Ġhracat)
98
320
99
Tablo K.5. Biten Küçük Sanayi Siteleri
333
100
Tablo K.6. Devam Eden Küçük Sanayi Siteleri
333
XIV
101
Tablo K.7. Diğer Küçük Sanayi Siteleri
334
102
Tablo K.8. Bursa Ġli 2009 Yılı Ġhracatı (000 ABD Doları)
340
103
Tablo K.9. 2009 Ocak-Aralık Ayında Bursa’dan Yapılan Sanayi Ürünleri Ġhracatının
Dağılımı
341
105
Tablo K.10. 2009 Ocak-Aralık Ayında Bursa’dan Yapılan Mal Grupları Ġhracatının
Toplam Ġhracat içindeki Payları
Tablo K.11. 2009 Ocak-Aralık Ayında Bursa’dan Yapılan Ülke Grupları Ġhracatının
Toplam Ġhracat Ġçindeki Payları
106
Tablo L.1. Bursa Ġçme Suyu Projeksiyonu
345
107
Tablo L.2. Yıllar Ġtibari Ġle ġebeke Hatları
346
108
Tablo L.3. Sondaj Kuyuları Ve Yer Altı Su Kaynaklarındaki Üretim
347
109
Tablo L.4. Boru cinsine göre içme suyu hatları
348
104
110
111
112
113
114
115
116
Tablo L.5. 2010 yılı BUSKi Ġçme Suyu Arıtma Debileri
Tablo L.6 (1989-2010 Yılları ) Ġçme Suyu Hatları Uzunlukları
Tablo L.7. Ġçme suyu Arıtma Suyu Su Kalitesi Raporu
Tablo L.8. Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri Ham Atıksu Debi ve Kirlilik Yükleri
Tablo L.9. Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri ArıtılmıĢ ÇıkıĢ Suyu Özellikleri
Tablo L.10. Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi Ham Süzüntü Suyu Kirlilik
Konsantrasyonları
Tablo L.11. Doğu Atıksu Arıtma Tesisleri ĠĢletim Özet Bilgileri
341
341
349
349
350
358
358
359
374
Tablo L.12. Batı Atıksu Arıtma Tesisleri ĠĢletim Özet Bilgileri
117
118
374
Tablo L.13. Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri Arıtma Çamuru Miktarları
375
119
Tablo L.14. Bursa Ġli Park Ve Rekreasyon Alanları
375
121
Tablo L.15. Bursa Bölgesi Enerji Ġletim Hatları Karakteristikleri
376
123
Tablo L.16. Bursagaz Çaplara Göre Ġmalat Miktarları (m)
377
124
Tablo L.17. Bursagaz 2008 Yılı Doğal Gaz Tüketim Miktarı (m3)
377
127
Tablo L.18. Bursa’nın Ġlçelere ve KomĢu Ġllere ve Ayrıca Önemli Ticaret Merkezlerine
Olan Uzaklıkları
Tablo L.19. Toplu TaĢıma ve Günlük taĢıma Dağılımı
129
Tablo L.20. Toplam Otobüs ve Bursaray Yolcu Dağılımı
125
131
132
133
134
Tablo L.21. Toplam Toplu TaĢıma Dağılımı
379
380
380
380
Tablo L.22. Toplam Günlük Yolcu Dağılımı
381
Tablo L.23. Hafif Raylı Sistem Sefer ve Yolcu Sayısı
382
Tablo L. 24. Toplu taĢımada ÇalıĢan Servis ve Yolcu Sayısı
XV
383
135
136
Tablo L.25. Araç Sayıları
391
Tablo L.26 Limanlar
395
137
Tablo L.27. 2010 Gemlik Limanında Yükleme BoĢaltma Sayıları
395
138
Tablo L.28. Limanlara Gelen Kabotaj Ġthalat Ġhracat Miktarları
396
139
Tablo L.29 Havalimanı Trafik Bilgileri
396
140
Tablo L.30. Çevre Düzeni Planları ve Plan DeğiĢiklikleri
397
141
Tablo M1. Bursa Sehir ve Koy Nufusunun Yıllara Gore Dağılımı
402
142
Tablo M.2. BüyükĢehir Sınırları Mevcut Doku Analizi
404
143
Tablo M.3. Ġlimizdeki Okul Durumu
417
144
Tablo M.4. Ġlimizde Pansiyonlu Okul Durumu
418
145
Tablo M.5. Ġlimizde Sağlığa ĠliĢkin Temel Bilgiler
419
146
Tablo M.6. Ġlimizdeki Özel Sağlık KuruluĢları
419
147
Tablo M.7. Aile Hekimliğinin Ġlçelere Dağılımı
419
148
Tablo M.8. Ġlimizde Vakıf Eski Eserleri
420
149
Tablo M.9. Özel Kutlama Günleri
427
139
Tablo M.10. Ġlimizde ĠĢsizlerin Vasıf Ve Sayıları (Eylül-2004)
430
140
Tablo M.11. Cinsiyet ve YaĢ Grubuna göre Alınan Göç (2007-2009)
432
141
Tablo M.12. Ġlimizde Yıllara göre Nüfus Dağılımı
435
142
Tablo M.13. Bursa Ġli Nüfusunun YaĢ Grubu, Cinsiyet ve Eğitime Göre Dağılımı, ( 2008) 436
143
Tablo M.14. Ġlçelerin Yüzölçümleri ve 2010 Yılı Nüfus Sayımına Göre Nüfus Yoğun
436
144
Tablo M.15. 1945-2010 Yılları arasındaki Nüfus Dağılımı
437
145
Tablo M.16. 1945-2008 Yılları Arası Nüfus ArtıĢ Hızları
437
148
Tablo N.2.1. Lisans/Geçici-ÇalıĢma Ġzni Alan Tehlikeli Atık Geri-Kazanım/Bertaraf
Tesisleri
Tablo N.2.2.Tehlikeli ve Özel Atıkları Ġlave Yakıt Olarak Kullanmak Üzere Lisans Alan
Firmalar
Tablo N.2.3.Tehlikeli Atık TaĢıma Lisansı Verilen Firmalar ve Araçları
149
Tablo N.3.1.1. 1996–2010 Yılları Arası Toplanan Atık Miktarları
445
150
Tablo N.3.1.2. Aylık Bazda Toplanan Tıbbi Atık Miktarları (2010)
445
151
Tablo N.3.1.3. Tıbbi Atık TaĢıma Lisansı Verilen Firmalar ve Araçları
445
152
Tablo N.3.2.1. Atık Yağ TaĢıma Lisansı Verilen Firmalar ve Araçları
447
153
Tablo N.3.3.1. Bitkisel Atık Yağ TaĢıma Lisansı Verilen Firmalar ve Araçları
447
154
Tablo N.3.4.1. Atık Pil Ve Akümülatör TaĢıma Lisansı Verilen Firmalar ve Araçları
448
155
Tablo N.4.4.1. Ruhsatlı Hafriyat Döküm Alanları
450
156
Tablo N.4.4.2 Ruhsatlı geri Kazanım Tesisleri
451
146
147
157
Tablo N.6.1. 1995–2010 Yılları Kent Katı Atık Depolama Alanı Bertaraf Edilen Atık
Miktarları (TON)
XVI
441
441
441
452
158
Tablo N.6.2. Kent Katı Atık Depolama Alanı’na Kabul Edilen Atık Miktarları (2008 Yılı
454
Aylık ve Günlük Ortalamalar)
159
Tablo O.1: Endüstri Tesisleri Ġçin Gürültü Sınır Değerleri
469
160
Tablo O.2 ġantiye Alanı Ġçin Ġçin Gürültü Sınır Değerleri
471
161
Tablo O.3: Ġç Mekan Gürültü Düzeyi Sınır Değerleri
472
162
Tablo O.4: Maden ve TaĢ Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle OluĢacak
TitreĢimlerin En Yakın Yapının DıĢında Yaratacağı Zemin TitreĢimlerinin Ġzin Verilen
En Yüksek Değerleri
479
163
479
164
Tablo O.5: Binalarda, Bina Ġçindeki Makine ve Teçhizatın Yaratacağı TitreĢimlerin
Sınır Değerleri
Tablo P.1. Bursa Ġli’nde Meydana Gelen BaĢlıca Afetler
165
Tablo P.2. Bursa Ġli Orman Yangınları ve Yanan Sahalar
482
166
Tablo P.3. Bursa Ġli Ağaçlandırma ÇalıĢmaları
483
167
168
Tablo P.4. Ġlimizdeki Sivil Savunma Birimlerinin Mevcut Malzeme Listesi
480
486
Tablo P.5 Ġlkyardım servisi, acil yardım ve kurtarma ekipleri
487
169
Tablo P.6. Aylara Göre Vaka Sayısı
487
170
Tablo P.7. Toplam Aylık Ortalama Vaka Sayısı
488
492
172
Tablo R.1. Dağıtım ġebekesinden Kullanılan Ġçme-Kullanma Amaçlı Su Ġçin Numune
Sonuçları Örneği
Tablo R.2. Deniz Suyu Numune Sonuçları
173
Tablo R.3. Yıllara Göre Bebek Ölüm Hızı (yaĢ gruplarına göre)
494
174
Tablo R.4. Yıllara Göre Ana Ölüm Hızı ( yaĢ gruplarına göre)
495
175
Tablo R.5. Kullanılan Etkin Ve Etkisiz Yöntemler, Yöntem Kullanan Ve Kullanmayan
KiĢi Sayısı Ve Oranları
496
171
492
HARĠTALAR LĠSTESĠ
SIRA
NO
1
HARĠTANIN ADI
SAYFA NO
Harita A.1. Ġl ve Ġlçe Sınırları
3
2
Harita A.2. Ġlimiz Topoğrafik Haritası
7
3
Harita A.3. Bursa ve Çevresi Jeoloji Haritası
13
4
Harita A.4. Marmara Bölgesi Tektonik Haritası
18
5
Harita A.5. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası
21
6
Harita F.1. Uludağ Bölgesinin Herpetofaunası
105
7
Harita F.2. Uluabat Gölü Habitat Haritası
123
8
Harita F.3. Türlere Göre BaĢlıca Üreme Alanları
124
9
Harita I.1. Jeotermal Sahalar
270
10
Harita J.1.Radyasyon Dağılımı
299
11
Harita J.2. Rüzgar Hız Dağılımı
300
12
Harita L.1. Bursa Karayolu Haritası
379
XVII
ġEKĠLLER LĠSTESĠ
SIRA
NO
ġEKĠLĠN ADI
SAYFA NO
2
ġekil A.1. Bursa-Gemlik Arasındaki Bölgenin GenelleĢtirilmiĢ Stratigrafik
Dikme Kesiti (Ölçeksiz)
ġekil N.1.1. 1995-2008 Dönemi Depolama Alanına Gelen Atık Miktarlarının
Yıllık Dağılımı
3
ġekil.N.1.2. 1995-2008 Dönemi Ġlçe ve Ġlk Kademe Belediyelerinden Gelen
Evsel Atık Miktarlarının Yıllık Dağılımı
1
4
5
ġekil.N.1.3. Kurumlardan ve sanayiden Gelen Evsel Atık Miktarlarının
ġekil N.3.2. BüyükĢehir Belediye Atölyesiden kaynaklanan Atıkyağ Miktarı
14
439
440
440
446
6
ġekil N.6.1. Atık Kompozisyonu (Yüksek Gelir)
455
7
ġekil N.6.2. Atık Kompozisyonu (DüĢük Gelir)
455
8
ġekil N.6.3. 1995-2008 Yılları Sanayiden Gelen Toplam Atık Miktarları
456
9
ġekil N.9.1 Ambalaj Atıkları Toplama Ayırma Tesisleri Atık Miktarları
459
10
ġekil N.10.1. DemirtaĢ deponi Alanından Elde Edilen Enerji Miktarları
462
GRAFĠKLER LĠSTESĠ
SIRA
NO
GRAFĠĞĠN ADI
SAYFA NO
1
Grafik C.1. PM ve Kükürtdioksit Ortalamaları
48
2
Grafik L.1. Nilüfer Barajı Su Seviyeleri
347
3
Grafik L.2. Boru Cinsine Göre Mevcut Ġçme Suyu ġebekesi
348
Grafik P.1 2006 Yılı Vakalarının Ġstasyonlara Göre Dağılımı
488
RESĠMLER LĠSTESĠ
SIRA
NO
1
RESĠMĠN ADI
SAYFA NO
Resim-F1-Uludağ Milli Parkı – Zirve
99
2
Resim-F2-Uludağ Milli Parkı I. GeliĢim (Oteller) Bölgesi
99
3
Resim-F3-Uluabat Gölü
126
4
Resim G.1. Muradiye Camii
5
Resim G.2. Muradiye Külliyesi
127
127
6
Resim G.3. Emirhan
128
7
Resim G.4. Uludağ Oteller Bölgesinden Görünüm
128
8
Resim G.5. Osmangazi Türbesi
128
9
Resim G.6. Hüdevandigar Türbesi
128
10
Resim G.7. Ulucami
128
11
Resim G.8. Bursa’dan Görünüm
129
XVIII
12
Resim G.9. YeĢil Türbe’den Görünüm
129
13
Resim G.10. Yıldırım Külliyesinden Görünüm
129
14
Resim G.11. Uluaabat Gölü’nden Görünüm
129
15
Resim G.12. Emir Sultan
129
16
Resim G.13. Emir Sultan Türbesi
129
17
Resim G.14. YeĢil Medrese
18
Resim G.15. YeĢil Medrese
130
130
19
Resim G.16. Cumalıkızık Köyünden Görünüm
130
20
Resim G.17. Cumalıkızık Köyünden Görünüm
130
21
Resim G.18. Ġznik Sahili
22
Resim G.19. Ġznik Çiniciliği
131
131
23
Resim G.20. Ġznik Ayasofya Kilisesi
131
24
Resim G.21. Ġznik YeĢil Camii
131
25
Resim G.22. Oylat Mağarası
131
26
Resim G.23. Arkeoloji Müzesinde Sergilenen Bazı Eserler
142
27
Resim G.24. Türk Ġslam Eserleri Müzesinde Sergilenen Bazı Eserler
142
28
Resim G.25. Atatürk Müzesinden Görünüm
142
29
Resim G.26. Osmanlı Evi Müzesi
143
30
Resim G.27. Mudanya Mütareke Evi Müzesi
143
31
Resim G.28. Tahir PaĢa Konağı
143
32
Resim G.29. YeniĢehir ġemaki Evi Müzesi
143
33
Resim J.1. Orhaneli Termik Santral
302
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
Resim J.2. Ovaakça Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Resim J.3. Zorlu Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Resim J.4. Entek Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Resim J.5. Bosen Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Resim J.6. Bis Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Resim. L.1. Gemlik Ön Arıtma Tesisi Ve Derin Deniz DeĢarjı
Resim. L.2. Gemlik Ön Arıtma Tesisi Ve Derin Deniz DeĢarjı
Resim. L.3. Gemlik Ön Arıtma Tesisi Ve Derin Deniz DeĢarjı
Resim L.4.Hasanağa Paket Atıksu Arıtma Tesisi
303
304
305
305
306
351
351
352
352
Resim L.5. Çalı Atıksu Arıtma Tesisi
354
Resim L.6. Çalı Atıksu Arıtma Tesisi
354
45
Resim L.7. Mudanya Ve Güzelyalı Atıksu Arıtma Tesisi
355
46
Resim L.8. Kayapa Atıksu Arıtma Tesisi
356
47
Resim L.9.Doğu A.A.T 1. Kademe Burgulu Pompalar
360
XIX
50
Resim L.10. Doğu A.A.T. Ġnce Izgaralar
Resim L.11. Doğu A.A.T. Kum Tutucular
Resim L.12. Doğu A.A.T. 2. Kademe Burgulu pompalar
360
360
360
51
Resim L.13. Doğu A.A.T. Debi Ölçüm Ünitesi
360
52
Resim L.14. Doğu A.A.T. Selektör Anaeorobik Bio Fosfor Tanklar
361
53
Resim L.15. Doğu A.A.T. Havalandırma
362
54
Resim L.16. Doğu A.A.T.. Blowerlar
362
55
Resim L.17. Doğu A.A.T. Havalandırma Tank ve Hava Boruları
362
56
Resim L.18. Doğu A.A.T. Son Çökeltme Tankları
363
57
363
58
Resim L.19. Doğu A.A.T. Geridevir Aktif Çamur Pompa Ġstasyonu- Çamur
Tankları
Resim L.20. Doğu A.A.T. Çamur SusuzlaĢtırma
59
Resim L.21.Batı A.A.T. Ön Arıtma
366
60
Resim L.22.Batı A.A.T. Selektör Anaeorobik Bio Fosfor Tanklar
367
61
Resim L.23.Batı A.A.T. Havalandırma
367
62
Resim L.24.Batı A.A.T. Son Çökeltme
368
63
Resim L.25.Batı A.A.T. Çamur Arıtma Üniteleri
368
64
Resim L.26. Hamitler Süzüntü Suyu A.T Havalandırma
371
65
Resim L.27. Hamitler Süzüntü Suyu A.T Fatültatif Havuz
372
66
Resim L.28. Hamitler Süzüntü Suyu A.T ArdaĢık kesikli Reaktörler
372
48
49
364
ġEMALAR LĠSTESĠ
SIRA
NO
1
2
3
GRAFĠĞĠN ADI
SAYFA NO
ġema L.1-Doğu Atıksu Arıtma Tesisi Proses Akım ġeması
ġema L 2 Batı Atıksu Arıtma Tesisi Proses Akım ġeması
ġema L 3-Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi Proses Akım ġeması
XX
365
370
373
A. COĞRAFĠ KAPSAM
A.1.GiriĢ
Bursa, Marmara Bölgesinin güneydoğusunda kurulmuĢ zengin tarihi geçmiĢe ve
doğal güzelliklere sahip bir kenttir. Tarih içinde, Bithynia ve Mysia bölgeleri içinde kalan
kentin çevresinde Nikaia (Ġznik), Cıus (Gemlik), Apameia (Mudanya), Apollonia (Gölyazı),
Miletapolis (M. Kemal PaĢa), Kalchedon (Kadıköy), Nıcomedia (Ġzmit), Antiocheia (Yalova)
Ģehirleri yer almaktaydı. Antik yazar Strabon; Bithynia sınırlarının doğuda Sangarios
(Sakarya) nehri boyunca, kuzeyde Byzantion (Ġstanbul) ve Kalchedon (Kadıköy), batıda
Parapontis (Marmara denizi), güneyde Mysia ve Hellepontus Phrygiri'ası ile sınırlandığını
belirtmektedir.
Bursa'nın tarihi geçmiĢi Neolitik (M.Ö.8000-5000-Cilalı TaĢ Devri), Kalkolitik
(M.Ö.5500-3000-Bakır-TaĢ Devri) dönemlere kadar inmektedir. Ġznik Gölü çevresinde
Tepecik, Söğücek ve Mekece yörelerinde Neolitik, Sölöz'de Kalkolitik Çağa, Orhangazi,
Ilıpınar'da Neolitik ve Kalkolitik Çağlara, Ġnegöl Ģehir merkezinde "Ġnegöl Höyüğünde" Troia
I-Tunç Çağı (M.Ö. 3000-2500) ile çağdaĢ yerleĢimlere rastlanılmıĢtır. Ġznik, Ġnegöl ve
YeniĢehir ovalarında yapılan yüzey araĢtırmalarında ise tarihinin Eski Tunç çağına kadar
indiği tespit edilmiĢtir.
M.Ö. 1700-1200 tarihleri arasında Anadolu'da Hitit hakimiyeti görülür.
M.Ö.1200'lerde Trakya üzerinden Anadolu'ya gelen göçler neticesinde yıkılan Hitit
Ġmparatorluğu M.Ö. 9-6. yüzyılları arasında Anadolu'nun güney ve güneydoğu bölgelerinde
çeĢitli Genç Hitit Beylikleri adı altında yaĢamlarını sürdürmüĢlerdir. Hitit'lerin Bithynia ve
Mysia bölgelerine kadar yayıldıkları düĢünülmektedir. Hitit Devletinin yıkılması ile Batı
Anadolu'da Frig (M.Ö.750-546/300) hakimiyeti görülür. Aynı tarihlerde Doğu Anadolu
bölgesinde maden ticaretini elinde tutan Urartu'lar yaĢamaktaydı. Trakya üzerinden
Anadolu'ya giren Frigler önce Marmara Denizinin güney ve güney doğusunda yerleĢmiĢlerdir.
Bursa ve çevresinin de Frigler tarafından iskan edildiği varsayılmaktadır. Frigler Trakya
üzerinden gelen yoğun göç dalgaları sonucu Orta Anadolu'ya kayarak Gordion'u baĢkent
yaparlar.
Batı Anadolu'da ise Lidya (M.Ö.700-300) Uygarlığı varlığını sürdürmekteydi. Lidya
Krallığını yıkan Persler (M.Ö.545-333) bütün Anadolu'ya yayılarak Bursa ve çevresine de
hakim olurlar. Bu dönemde Daskyleion (Bandırma-Ergili)'da Pers satraplığı bulunmaktaydı.
Persler'in Anadolu'daki ikiyüzyıllık hâkimiyeti Büyük Ġskender'in M.Ö.333'de Pers Kralı
Darius'u yenmesine kadar devam etmiĢtir. Persler'in baskısı Batı Anadolu Ģehirlerinin
ayaklanmasına neden olmuĢtur. Bu ayaklanma içinde Bithynia bölgesi Ģehirleri de yer
almaktaydı. Bithynia Bölgesi halkı MÖ VII yüzyılda Trakya'dan göç eden Bityn ve Tyni
kavimlerinin bu bölgeye yerleĢmesi ile meydana gelmiĢtir. Bithynia Bölgesi Kral I.
Nikomedes (M.Ö.279-250) zamanında en saygın krallık haline gelmiĢtir. Krallık IV.
Nikomedes döneminde M.Ö. 74 tarihinde Roma imparatorluğuna bağlanmıĢtır.
Bithynia Bölgesi içinde Prusa (Bursa) adı, Roma'nın Bithynia Valiliği görevinde
bulunan Plinius'a göre I. Prusias (M.Ö.228-185)'tan gelmektedir. Kartacalı Kumandan
Hannibal Romalılar'a yenilmesinin ardından Bithynia Kralı I. Prusias'a sığınır (M.Ö.188).
Aralarındaki yakınlıktan dolayı Antik Yunan Kenti olan ve Odrys (Nilüfer) Çayı ile Olympos
Mysios (Uludağ) arasında bulunduğu sanılan Atussa üzerine Hannibal'in önerisiyle "Prusa ad
Olympus" adı verilen kent kurulur, kent Bizans döneminde Prusa adıyla anılır.
Bursa M.S. 395 yılında Bizans Ġmparatorluğu'nun bir kenti durumuna gelir ve
Çekirge semtinde birçok hamam ve saray inĢa edilir.
1
1081 ve 1097 yılları arasında Bursa Selçuklular tarafından ele geçirilmiĢ Ancak
Bizanslılar kenti tekrar geri almıĢlardır. Bu dönemde kent Ġznik'e bağlı sönük bir Ģehir olarak
varlık
göstermiĢtir. 1299 yılında Söğüt'te kurulan Osmanlı Beyliği'ne Ġnegöl, Bilecik, YeniĢehir ve
Ġznik civarı da katılır.
Bursa'nın Osmanlı topraklarına katılıĢı, Osman Bey'in ölümünden sonra 1326
yılında, oğlu Orhan Bey zamanında gerçekleĢmiĢtir. Orhan Bey Bursa'yı baĢkent yaparak
babası Orhan Bey'in mezarını Hisar semtinde Aya-Elia Manastırı (ġahadet Camii) içine
yaptırdığı türbeye defneder.
Bu dönemde Osmanlılar surla çevrili Hisar içine yerleĢirler. Osmanlı devletinin ilk
parası Osman Gazi döneminde basılmıĢtır. 1327 yılında Orhan Bey tarafından Bursa darplı
paralar basılmaya baĢlanmıĢtır. Orhan Bey tarafından Hisar içinde "Bey Sarayı" adı verilen
bir saray, Hisar dıĢında Orhan Camii, imaret ve hamamını yaptırmıĢtır.
Orhan Gazi'nin 1360 yılında vefatı üzerine I. Murad Hüdavendigar baĢa geçmiĢ ve
Bursa'da birçok imar faaliyeti gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu dönemde Çekirge‟de kendi adı ile
anılan cami, medrese, imaret, hamam ile Hisar içindeki ġahadet Camii yapılmıĢtır.
Kosova'da Haçlı Seferlerine karĢı kazanılan büyük zafer sırasında 1385 yılında Ģehit
olan I. Murad'ın yerine Osmanlı tahtına Yıldırım Bayezid geçmiĢtir. Yıldırım döneminde Ulu
Camii ve Yıldırım semtinde cami, medrese, han, hamam, darüĢĢifa ve bir de zaviye inĢa
edilmiĢtir.
Yıldırım Bayezid 1402 yılında Ankara SavaĢı‟nda yenilince Timur Batı Anadolu'yu
almıĢ, askerleri Bursa'ya gelerek Ģehri tahrip etmiĢlerdir.
1403 yılında Yıldırım Bayezid'in ölümüyle, kardeĢler arasında 10 yıl süren taht
kavgaları olmuĢ, Çelebi Sultan Mehmed (1413-1421) kardeĢlerini ortadan kaldırarak 1413
yılında Osmanlı Devleti‟nin baĢına geçmiĢtir. Bursa Ģehrini imara baĢlamıĢ ve Hacı Ġvaz
PaĢa'nın idaresinde " YeĢil Külliye"yi inĢa ettirmiĢtir.
II. Murad (1421-1451) tahta geçince Bursa'nın imar çalıĢmalarına devam etmiĢ ve
Muradiye Külliyesini yaptırmıĢtır.
1453'te Ġstanbul'un Fethi ile Saltanat merkezi Ġstanbul'a taĢınmıĢtır. Siyasi ve
kültürel önemini kaybeden Bursa vezirler, kumandanlar, bilgin ve Ģairlerin ikamet merkezi
olmuĢtur.
8 Temmuz 1920 tarihinde Yunanlılar tarafından iĢgal edilen Bursa 11 Eylül 1922
tarihinde Türk ordusu tarafından kurtarılmıĢtır.
Doğal güzellikler açısından zengin olan Bursa'nın turizm bakımından önemli bir yeri
vardır. Sıcak su kanallarının bolluğu, kıĢ sporlarına uygun Uludağ'ın varlığı, Marmara Denizi
kıyısındaki plajları, yörenin turist çeken bir merkez olmasını sağlamıĢtır.
A.2 Ġl ve Ġlçe Sınırları
Bursa Ġli, Marmara Bölgesi‟nin güneydoğusunda yer alır. Doğusunda Bilecik,
kuzeydoğusunda Sakarya, kuzeyinde Ġzmit ve Yalova, güney ve güneybatısında Balıkesir,
güneydoğusunda Kütahya bulunmaktadır (Harita A.1.). Son düzenlemelere göre, Bursa ili 17
ilçeden oluĢmaktadır. Ġlçe isimleri aĢağıda liste halinde belirtilmiĢtir.
2

Nilüfer (Merkez)

Harmancık

Karacabey

Gürsu (Merkez)

Osmangazi (Merkez)

Ġnegöl

Keles

Gemlik (Merkez)

Yıldırım (Merkez)

Ġznik

Kestel (Merkez)

Mudanya
(Merkez)

Büyükorhan

Orhangazi

MustafakemalpaĢa

YeniĢehir

Orhaneli
Harita A.1. Ġl ve Ġlçe Sınırları
A.3. Ġlin Coğrafi Durumu
Bursa, Türkiye‟nin kuzeybatısında, Marmara ve Ege Bölgelerinde, 28º 10‟ ve 30º
10‟ kuzey enlemleriyle, 40º 40‟ ve 39º 35‟ doğu boylamları arasında yer almaktadır. Eskiden
KeĢiĢ Dağı (Olympos Mysios) denilen Uludağ‟ın (2.543 m.) kuzeybatı eteklerinde, Ģehrin
adını taĢıyan ovanın güney kenarında yer alır. Bursa, Marmara Denizi kıyısındaki iskelesi
olan Mudanya‟ya 31 km., Yalova‟ya 74 km.lik yollarla bağlıdır. ġehrin kurulmuĢ olduğu
eğimli zeminin yükseltisi ova kesiminde 100 m‟ye kadar iner, Uludağ‟ın ilk yamaçları önünde
300 m. üstüne çıkar. ġehrin büyük kısmı, dik yamaçlar önündeki sert traversten taraçalar veya
sellerin yaydığı birikinti Ģevi üzerinde, doğu-batı doğrultusunda uzanır. ġehrin kuzey-güney
doğrultusunda geniĢliği fazla değildir. Uludağ‟ın kuzey yamacından inen sel yataklarının
derin vadileri Ģehri doğudan batıya dörde böler. Bu bölümler;
3
1-Doğuda Yıldırım Tepesi‟nden IĢıklar sırtına kadar uzanan semt;
2-YeĢil Camii‟yi kapsayan kesim;
3-Gökdere Vadisi‟nin YeĢil Camii semtinden ayırdığı orta kesim ( doğuda Ulucami,
bedesten, çarĢı, hükümet ve belediye konakları yer alır, batıda eski içkale yükselir);
4-Cilimboz Deresi ile bundan ayrılan Muradiye Semti ( eskiden ayrı bir kesim olan
Çekirge kaplıca semti ile son yıllarda bitiĢmektedir) Ģeklindedir.
A.4. Ġlin Topoğrafyası ve Jeomorfolojik Durumu
Bursa ilinin yeryüzü Ģekillerini, birbirinden eĢiklerle ayrılmıĢ çöküntü alanları,
yüksek olmayan dağlar, yükseklikleri kimi yerde 1000 m‟ ye ulaĢan ovalar oluĢturur.
Toprakların %48 yakını platolardan oluĢmaktadır. %35‟ ini dağların kapladığı Bursa ili
topraklarında ovaların payı %17 dolayındadır (Harita A.2.).
Çöküntü alanlarının baĢlıcalarını Ġznik ve Uluabat Gölleri ile Bursa, YeniĢehir,
Ġnegöl, Karacabey ve M. KemalpaĢa Ovaları oluĢturmaktadır. Ġl ve ilçe yüzölçümleri Tablo
A.1.‟de belirtilmiĢtir.
A.4.1.Dağlar
Bursa topraklarının %35‟ ini kaplayan dağlar genellikle doğu–batı yönünde
uzanmaktadır. Bu dağların yükseklikleri 1000 m. ile 2543 m. arasında değiĢmektedir.
Dağların yüksekliklerine göre bitki örtülerinin de değiĢtiği görülür. Ġldeki önemli yükseltiler;
Uludağ, Katırlı Dağları, Samanlı Dağları, Mudanya Dağları, Karadağ‟ dır.
a) Uludağ
Uludağ 2543 m. yükseklik ile Marmara Bölgesi‟nin en yüksek dağı konumundadır.
Bursa Ovası‟nın güneyini bir duvar gibi sarar. Bursa tarafında yükseliĢler kademeler halinde
olduğu halde, güneyde Orhaneli‟ne bakan yamaçları dik ve kayalıklar halindedir. Uludağ
kütlesinin güneyine göre daha dik olan kuzey yamaçları 35º bir eğimle Bursa Ovası‟na iner.
Kuzeybatıdan güneydoğuya doğru uzanan Uludağ‟ın uzunluğu yaklaĢık 40 m.‟ yi bulur.
Ġlk çağda Olimpos adıyla bilinen Uludağ‟a Bizanslılar zamanında KeĢiĢlerin
sığınmasından dolayı KeĢiĢ Dağı‟ da denilmiĢse de 1925 yılında ulu görünümünden dolayı
Uludağ adı verilmiĢtir. Dağın yükseklerinde eski buzulların izlerine rastlanır. Bu buzul
izlerinde oluĢan Kara Göl, Kilimli Göl ve Aynalı Göl yükseklerde oluĢan göllerin örnekleri
olarak halen ilgi çeker durumdadır. Uludağ‟ın kuzeye bakan bölümlerinde Sarıalan Yaylası,
Kirazlı Yayla, Kadı Yaylası ve Sobran Yaylaları yer almaktadır.
b ) Katırlı Dağları
Ġznik Gölü‟ nün güneyini sararak Gemlik ilçesine doğru uzanmaktadır. Katırlı
Dağları‟nın Ġznik Gölü‟nün güneydoğusuna doğru uzanan bölümüne Avdan Dağları adı
verilir. Katırlı Dağları‟nın en yüksek tepesi olan Üçkaya Tepesi‟nin yüksekliği 1283 m‟dir.
Dağın yüksekleri ormanlıklarla kaplı olup, kuzey tarafı zeytinliklerle örtülüdür. Güney kısmı
Bursa Ovası‟na bakmaktadır.
c ) Samanlı Dağları
Gemlik Körfezinin kuzeyini bir duvar gibi saran Samanlı Dağlarının yükseklikleri
ortalama 600 – 700 m. civarındadır. En yüksek bölümü olan Kartaltepe 1602m.
yüksekliğindedir.
4
d ) Mudanya Dağları
Gemlik Körfezinin güneyinde uzanan dağlardır. Bursa Ovası ile deniz arasında yer
alan bu dağların yükseklikleri 500 – 600m.‟yi geçmez. Bu dağlar Kocaçay‟ın denize
döküldüğü bölüme kadar uzanmaktadır.
e) Karadağ
Karadağ Kocaçay‟ın denize döküldüğü bölümden baĢlayarak Bandırma‟ya doğru
uzanır.
Karacabey Ovası ile Marmara Denizi arasında yüksekliği 800 m.‟yi geçmeyen
aslında Mudanya Dağları‟nın bir uzantısı gibi görülen dağlardır. En yüksek tepesi
Sarnıçtepe‟nin denizden yüksekliği 820 m.‟dir.
f) Diğer Dağlar
Nilüfer Vadisi‟nden sonra baĢlayan ve Uludağ‟ın güneyinden uzanan Asarcık
Dağları ile bu dağların daha güneyinde M. KemalpaĢa‟ya doğru uzanan Sincan Dağları ve
Orhaneli‟nin güneyindeki Gökçedağ fazla yüksekliği olmayan tepemsi dağlardır.
A.4.2 . Yaylalar
Akarsularla derin bir Ģekilde yarılmıĢ düzlüklerin belirgin olarak bulunduğu, deniz
yüzeyinden yüksek yeryüzü parçalarına yayla denildiğini biliyoruz. Bursa Ġli sınırları içinde,
kıĢın hava Ģartlarının güç olduğu, yazın ise yaĢamaya çok elveriĢli olan yaylalar Ģunlardır:
a) Kadıyayla (Bursa Ģehrinin hemen üzerinde telefirik istasyonudur)
b) Sarıalan Yaylası (Teleferiğin 2. Ġstasyonunun bulunduğu bölümdür)
c) Kirazlı Yayla (Sarıalan‟ın bitiĢiğinde uzanan yerleĢim yeridir)
d)Domaniç yaylaları (Uludağ‟ın zirve denilen bölümündeki geniĢ düzlükte
uzanmaktadır.)
e) Kocayayla (Keles ilçesinin doğusunda kalan, çamlıklarla çevrilmiĢ, turistik önemi
olan geniĢ piknik alanına sahip bir yayladır.
f) Ağaçlıkaya Yaylası (Uludağ‟ın Ġnegöl ilçesi tarafına bakan yamaçlarındadır.)
g) Paşaçayırı Yaylası (Uludağ’ın İnegöl ilçesi tarafına bakan yamaçlarındadır.)
h) Arapoturağı Yaylası (Uludağ‟ın Ġnegöl ilçesi tarafına bakan yamaçlarındadır.)
ı) Yunaklı Yaylası (Uludağ‟ın Ġnegöl ilçesi tarafına bakan yamaçlarındadır.)
i) Uludağ‟da otellerin bulunduğu alan ise en geniĢ yayladır.
A.4.3. Ovalar
Çevrelerine göre çukurda kalan, çoğunlukla alüvyonlarla örtülü, eğimi az, geniĢ
düzlüklere ova dendiğini biliyoruz. Bursa Ġli, ovalar yönünden zengindir. Bursa Ġl
topraklarının %17‟sini ovalar kaplamaktadır. Tarım arazileri, bağ–bahçe olarak kullanıldığı
gibi ağırlıklı olarak sulu tarım yapılmaktadır.
a ) Bursa Ovası
Uludağ‟ın kuzey yönünü kaplayan Bursa Ovası, Katırlı Dağları‟na kadar
uzanmaktadır. GeniĢliği 392 km²‟dir. Alüvyonlu, humuslu topraklarla örtülü olması nedeniyle
çok verimlidir. Ova son yıllarda yerleĢim alanı ve sanayi kuruluĢları nedeniyle büyük ölçüde
5
ekim alanını kaybetmektedir. Kestel ve Gürsu taraflarında genellikle bahçecilik
yapılmaktadır. Bursa Ovası‟nın Uludağ‟a yakın yamaçları makiliklerle kaplıdır.
b ) Ġznik Ovası
Ġznik Ovası yaklaĢık olarak 100 m² bir alana sahip olup, genellikle Ġznik Gölü‟ nün
doğusunda uzanmaktadır. Verimli bir ovadır.
c ) Orhangazi Ovası
Gemlik Körfezi‟nin kuzeydoğusunda, Ġznik Gölü‟ nün batı kesiminde yer alan
Orhangazi Ovası oldukça geniĢ bir alanı kaplamaktadır. Büyüklüğü ortalama olarak 170
m²‟dir.
d ) YeniĢehir Ovası
YeniĢehir Ovası Ģehrin doğusundan Ġznik Gölü‟ne kadar uzanan 155 km²‟lik bir
alanı kaplar. Bitki örtüsü bakımından oldukça zengindir. Sulu tarım yaygın olarak
yapılmaktadır. Verimli topraklarında özellikle sebzecilik yapılmaktadır.
e ) Ġnegöl Ovası
Ġnegöl Ovası diğer ovalardan daha yüksektir. Rakımı 300–50m. civarındadır. Ovanın
alanı 150 m²‟dir. Genellikle meyvecilik ve sebzecilik yapılmaktadır.
f ) Karacabey Ovası
Karacabey Ġlçesinin etrafında bulunan özellikle Bursa Ġli yönünde uzanan Karacabey
Ovası, 180 km²‟lik bir alanı kapsamaktadır. Ovada sebzecilik yapılır. Soğan üretimi en fazla
yapılan yerdir. Sulu tarımın baskın olduğu bir alandır.
g) MustafakemalpaĢa Ovası
Karacabey Ovası‟nın güney kesiminde, Bursa Ġli‟nin batısında uzanan düzlüklerdir.
180 km²‟lik bir alanı vardır. Ovada genellikle sebzecilik yapılmaktadır.
Tablo A.1. Bursa Ġl ve Ġlçelerinin Yüzölçümü ve Yükseklikleri
Ġlçenin Adı
Yüzölçümü (*)
(km²)
Ġl Toplamı
10.819
Nilüfer
378
Osmangazi
399
Yıldırım
397
Büyükorhan
522
Gemlik
413
Gürsu
118
Harmancık
365
Ġnegöl
1.006
Ġznik
753
Karacabey
1.259
Keles
640
Kestel
400
Mudanya
346
MustafakemalpaĢa
1.731
Orhaneli
844
Orhangazi
476
YeniĢehir
772
(*) Yüzölçümü adaları kapsar, göller dahil değildir.
Ġl Yüzölçümüne Oranı
(%)
3,4
3,6
3,6
4,7
5,5
1,1
3,3
9,1
6,8
11,6
5,7
3,6
3,1
15,6
7,6
4,3
6,9
6
Rakım
(m)
100
100
100
850
0
100
650
200
85
125
1000
100
0
40
487
125
250
Harita A.2. Ġlimiz Topoğrafik Haritası
7
A.5. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi
1/500000 ölçekli jeolojik haritada, metamorfik kayaçlar (eski temel), Paleozoyik,
Mesozoyik, Tersiyer ve Kuvaterner yaĢlı birimler yer alır (Harita A.3.)
A) Metamorfik Kayaçlar (G, Qu, Mr, Cr, Per)
Bu birimler Gemlik-Mudanya-Bandırma arası sahil kesimlerde, Bursa güneyinde
izlenir.
Metamorfik kayaçlar çeĢitli gnays, amfibolit, değiĢik cins Ģistler, kuvarsitler,
metakonglomera, metagrovak, mermer ve yarı kristalize kireçtaĢlarından oluĢmuĢtur. Eski
temel olarak da tanımlanan bu metamorfik kayaçlar, çoğunlukla aplit daykları, granit ve
granodiyoritler tarafından kesilmiĢtir.
YeniĢehir Ovası Çevresi:
Bölgedeki metamorfik istifin alt kesiminde, mikaĢist, metagrovak, kristalize
kireçtaĢı ve fillit gibi kayaçlarla yanal geçiĢli merceksi kristalize kireçtaĢları bulunur. Bu
birim içinde ayrıca andezit, bazik ve ultrabazik kayaçlarda bulunmaktadır. Bu kayaçları
diskordan olarak örten Üst Permiyen yaĢlı mikaĢist ve kuvarsit birimleri merceksel Ģekilli, grisiyah renkli Fusulinli kireçtaĢı ile yanal geçiĢlidir.
Mudanya-Erdek Arası:
Gnays, mikaĢist ve yeĢilĢistserisi, üzerinde yeĢil Ģist, kuvarsit, konglomera, kumtaĢı,
arduvazımsı Ģist ve mermerler bulunmaktadır. Bunların üzerine de diskordan olarak Permiyen
yaĢlı birimler gelir.
Uludağ Masifi:
Bursa Ġlinin kuzeybatı eteğinde kurulmuĢ olan Uludağ Masifi 2543 m.
yüksekliğindedir. Kuzeybatı-Güneydoğu doğrultusundaki dağın uzunluğu yaklaĢık 40 km.,
geniĢliği ise ortalama 20 km.‟dir. Masif, batı ve güneyde Nilüfer Çayı, kuzeyde ve doğuda
Bursa ve Ġnegöl ovaları ile doğal olarak sınırlanmıĢtır.
Farklı derecelerde baĢkalaĢım geçirmiĢ metamorfik serilerle, bunlar içerisine
sokulmuĢ granodiyorit plütonları masifin temel yapısını oluĢtururlar. Bunların üzerine
kuzeyde Permiyen yaĢlı kırıntılı sedimentlerle, fosilli kireçtaĢları; doğu ve güneyde ise genç
Neojen örtüsü gelir.
Metamorfik seriler, A ve B serisi olmak üzere ikiye ayrılır. A serisi, yüksek
derecelerde değiĢikliğe uğramıĢ, çekirdek durumundaki çeĢitli gnayslardan, amfibolit ve
yassılaĢmıĢ (ĢistleĢmiĢ) çeĢitli mermerlerden; B serisi ise, düĢük derecelerde metamorfizma
geçirmiĢ, kılıf durumundaki yeĢilĢistlerden, fillit, yarı mermer ve kristalize kireçtaĢlarından
meydana gelmiĢtir.
 A serisine giren gnays çeĢitleri arasında, Y. Bürküt, 1966‟ya göre:
-Muskovit-Klinozoizit-Pistazit-Flogopit-Grönalı Gnays (Gökdere içinde);
-Diyopsit-Aktinolit-Pistazit-Sfenli gnays (Karabelen çevresinde);
-Biyotit-Epidot-Gröna-Mikroklin-Plajioklaz(An20)-Gnays(Soğukpınar-Karabelen
arasında);
-Hornblend-Epidot-Gnays (Karagöller bölgesinde) bulunmaktadır.
-Amfibolitlerden de; Hornblend (yeĢil)-Epidot (Pistazit)-Gröna-Sfen-Plajiyoklaz
(An38)-Amfibolit (Zirveye yakın bölgelerde);
8
-Hornblen-Epidot-Plajiyoklaz-Biyotit-Amfibolit
bulunmaktadır.
(TeĢvikiye
çevresinde)
-Gnayslarla Amfibolitler ardaĢıklı olarak sıralanırlar, aralarında bazen mermer
yatakları da bulunur. A serisinin üst seviyesini oluĢturan yassılaĢmıĢ (ĢistleĢmiĢ) mermerler,
Bursa gerisindeki dik yamaçlarda ve zirveler bölgesinde geniĢ alanlar kaplar. Bu mermerler
dağın tektonik deformasyonunda çok etkili olmuĢlardır.
-B serisine giren ve kılıf durumunda olan yeĢilĢistler topluluğunda ise:
-Klorit-Albit-Kalsit-Kuvars-ġist (Fillitik);
-Muskovit-Albit-Kuvars-ġist (Fillitik);
-Muskovit-Biyotit-Plajiyoklaz-Kuvars-ġist (Bursa yakını);
-Aktinolit-Epidot-Muskovit-Klorit-Plajioklaz-Kuvars-ġist;
-Klorit-Epidot-Muskovit-Kuvars-ġist ve Klorit-Muskovit-Albit-ġistler, GlokofanlıAktinolitli-Epidotlu-Tremolitli Ģistler;
-KalkĢist ve yer yer kristalin kireçtaĢları, yarı mermerler yer alırlar.
Uludağ metamorfik serileri granodiyorit batoliti tarafından kesilmiĢtir. Doruğa yakın
yerlerdeki granodiyorit-mermer dokanaklarında diyopsit, hedenbergit, aktinolit, tremolit,
epidot, vollastonit, grena andradit, grossularit, turmalin, flüorit gibi tipik kontakt metamorfik
mineraller ve Ģeelit, bursait, pirotin ve manyeit gibi cevherlere rastlanmaktadır. Plütondaki
granodiyorit iki tiptir: Ġri kristalli, daha lökokrat asit karakterli, muskovit ve biyotitli çekirdek
granodiyoriti ve ince taneli, muskovitli kenar zon granodiyoriti. Uludağ masifinin bütün
kristalin Ģist kompleksleri intruzif kütleye ait pegmatit, aplit, turmalinli kuvars damarları
tarafından kesilirler. Masifin yaĢı metamorfik kompleks üzerindeki Permiyen yaĢlı fosilleri
kapsayan çökeller nedeniyle genel olarak Paleozoyik ve Prekambriyendir. Çekirdek
granodiyoritinin mutlak yaĢı 23.8±0.9 milyon yıl, kenar granodiyoritinin ise 23.6±0.9 milyon
yıl olarak bulunmuĢ ve plütonun, minimum mutlak yaĢının 24.106 yıl olduğu saptanmıĢtır.
Apolyont gölü-Kızılelmadağ Arası:
Bu bölgede çeĢitli gnayslar, kristalin Ģistler, mikaĢistler, kuvarsitler ve bunların üst
seviyelerinde grovaklardan oluĢan metamorfitler bulunur. Gnays, Kristalin Ģistler ve grovaklar
üstünde, bloklar halinde ve yerli(?) Üst Permiyen yaĢlı kireçtaĢları bulunmaktadır.
B) Paleozoyik
Paleozoyik yaĢlı birimlerde kendi içinde yaĢlarına, tip yerlerine ve özelliklerine göre
ayrılmaktadır.
Paleozoyik AyrılmamıĢ(P):
Metamorfik seri ile daha genç birimler arasında bulunan konglomera, kumtaĢı,
kristalize kireçtaĢlarından oluĢan ve fosil gözlenmeyen birimler Paleozoyik ayrılmamıĢ olarak
ayırtlanmıĢtır. Orhaneli-Ġznik yolunda koyu renkli kumtaĢları Permiyen yaĢındadır.
Permo-Karbonifer(pk):
Bilecik‟in 20 km. kuzey-kuzeybatısında, Bursa ovasının güneydoğusu ve kuzeyinde
(DıĢkaya dağlarında) mostra verir.
Permiyen(pm):
Bursa Ovasının kuzey ve doğusunda, Ġnegöl ve YeniĢehir Ovaları arasındaki
bölgede, YeniĢehir Ovası kuzeydoğusunda Permiyen mostralarına rastlanır.
9
Ġnegöl ve YeniĢehir Ovaları arası:
Bol Fusulinli gri ve siyah renkli, ince-bazen kalın tabakalı kireçtaĢları, çok az
metamorfik esmer mikaĢist, kuvarsitlerle girik veya merceksel durum göstermektedir. YeĢil,
boz renkli spilitler, Fusulinli kireçtaĢları ve beraberindeki Ģistlerle girik ve arakatkılıdır.
KireçtaĢlarında bol Fusulin ve Crinoid vardır. Fusulinid, mercan, Crinoid, Brakiyopod,
Pelecypod, Gastropod, Bryozoa ve Alglerin varlığı, sığ deniz ortamının kanıtıdır (Altınlı,
1965). Bu kireçtaĢlarında zengin Verbeekinia sp., Paleotextularia sp., Glyphostomella sp.,
fosilleri bulunarak Orta Permiyen yaĢı verilmiĢtir (Kalafatçıoğlu, 1961). Ġznik
güneydoğusunda geniĢ alan kaplayan mostra gri renkli milonitik kireçtaĢıdır. Bu kireçtaĢları
Schwagerinidae ve alg kapsamaktadır (Akartuna, 1968).
C) Mesozoyik
Mesozoyik birimleri stratigrafik sıralamaya göre aĢağıda açıklanmıĢtır.
Triyas(t):
Bursa ovası kuzeyindeki Iğdır köyünde izlenir. Bölgede Triyas yaĢlı birimler alttan
üste doğru gri renkli karbonatlı kumtaĢları, ofiyolitli sarı kumtaĢları, konglomera ve
Brakiyopodlu sert kumtaĢından oluĢur. Altta Orta Permiyen yaĢlı Parafusulina zonlu mavi
kireçtaĢları üzerine veya Permo-Karbonifer yaĢlı marnlı detritikler üzerine diskordan olarak
gelirler. Taban konglomeraları yerini tutan gri kumtaĢlarını, diğer detritikler, bunları da
Halobia striaca Major fosilli yeĢil renkli marnlı kumtaĢları örter. Birimin yaĢı Karniyen‟ dir.
Jura AyrılmamıĢ(j):
MustafakemalpaĢa ilçesi doğusunda kristalize kireçtaĢlarındaki beyaz renkli, killi
kumlu breĢik kireçtaĢları Üst Jura yaĢlı fosilleri içerir.
Karacabey kuzeydoğu ve güneybatısında, Apolyont (Uluabat) gölü doğusunda ve
Marmara adalarında, Jura, metamorfitler üzerine açısal diskordans ile gözlenir. Alt Jura
(Liyas) yaĢlı birimler, yeĢilimsi kumtaĢları ve kırmızı renkli marnlı kireçtaĢı ile temsil edilir.
Orta Jura (Dogger) yaĢlı birimler, yeĢilimsi kumtaĢı, aralarında volkanik tüf bulunan
kumtaĢları olarak izlenir. Üst Jura (Malm) yaĢlı birimler ise, fosilli kumtaĢları, çörtli kireçtaĢı
ve alacalı breĢler olarak izlenir.
Bursa-Orhaneli yolunda, Dağakça Köyü dolayında, Kapıkaya mevkiinde Jura yaĢlı
birimler metamorfik grovak serisi üzerine açısal diskordansla gelmiĢtir. Buradaki Jura
birimleri taban konglomerası ve kumtaĢı, marn ve kriptokristalin kireçtaĢı litolojisindedirler.
KumtaĢı ve marn seviyelerinde, Pleuromya alduini (Brogniart) ve sığ deniz bitki parçaları
bulunarak Batoniyen-Oksfordiyen yaĢı saptanmıĢtır. Kriptokristalin kireçtaĢı Dağakça
köyünden kuzeybatı Apolyont gölüne ve MustafakemalpaĢa‟ya kadar devam eder. Bu
kireçtaĢlarında bulunan fosillere göre yaĢı Üst Jura-Alt Kretase‟dir.
Jura-Kretase (Jkr):
Bursa-Gemlik yeni Ģosesi doğusunda özellikle DıĢkaya dağlarında, Ġnegöl, YeniĢehir
dolayında mostraları vardır.
Ġnegöl, YeniĢehir, Bilecik dolaylarında Jura-Kretase birimleri kendi aralarında
benzerlik gösterir. Birimler alttan üste doğru;
1. Bayırköy kumtaĢı
2. Bilecik KireçtaĢı
3. Vezirhan Formasyonu ile temsil edilirler.
10
Üst Kretase (FliĢ):
YeniĢehir batısında, Mudanya-Gemlik arasında, Ġznik Gölü kuzeyinde, Ġznik
doğusunda mostra verir.
YeniĢehir batısındaki Üst Kretase yaĢlı fliĢ çapraz tabakalı kumtaĢı, marn, Ģeyl,
konglomera ardalanması olup, Paleosen‟e kadar devam ettiği fosillerle saptanmıĢtır.
Kretase AyrılmamıĢ (kr):
Ġznik‟in doğusundan baĢlayarak doğuya doğru devam eder. Kristalin seriler üzerine
diskordan olarak gelir. Birim radyolaritli kırmızı kireçtaĢı, marnlı kireçtaĢı, kumtaĢı,
konglomera ve bu litolojiler üzerine konkordan olarak gelen, kireçtaĢı, kumtaĢı, kumlu
kireçtaĢından oluĢur. Genellikle Üst Kretase yaĢlı fosilleri kapsamakla birlikte, alt seviyelerde
Alt Kretase yaĢlı fosillerde saptanmıĢtır. Kampaniyen-Mestrihtiyen yaĢlı radyolaritli seri alt
seviyelere doğru tedricen Alt Kretase ve Jura yaĢlı kireçtaĢlarına geçer.
Mesozoyik Ofiyolitli seri (Mof):
Mesozoyik ofiyolitli seri, Bursa ilinin güney kısımlarında izlenir. Seri koyu yeĢil
renkte serpantin (σ), peridotit, piroksenit, harzburgit (ρ),diyorit, gabro, diyabaz (δ) ve spilit,
andezit, bazalt olarak izlenir. Lavlar, bazen yastık yapıları korunmuĢ olarak gözlenir. Bu
ofiyolitik birimler ile birlikte radyolarit ve beyaz kireçtaĢından oluĢan bloklu komplekse,
„Mesozoyik Ofiyolitik Kompleks‟ veya „KarıĢık Tektonik Seri‟ denir. Genellikle Malm-Üst
Mestrihtiyen yaĢları arasındaki devreyi içine alan bu seri, denizel, hatta jeosenklinal ortamı
belirler.
D) Tersiyer
Tersiyet birimleri yaĢ sıralamasına göre açıklanmıĢtır.
Pleosen-Eosen (ep, el, ef):
Ġznik Gölü kuzey ve güney kesiminde kristalen Ģistler üzerine taban konglomerası ve
kumtaĢları ile gelen birimin üst seviyelerindeki kırmızımtırak marnlı seviyelerde Paleosen
yaĢlı fosiller bulunmuĢtur. Ġznik Gölü ve Gemlik Körfezi güneyinde Eosen (ep, ef), üç ayrı
litoloji gösterir:
1. KireçtaĢı ve detritik fasiyes (Bayat serisi)
2. FliĢ (Yumurta tepe fliĢi)
3. Marn (Asmalıdere marnları)
3A Bayat serisinde Lütesiyen yaĢını veren fosiller bulunmuĢtur. Yumurta tepe fliĢi.
erüptif malzezeme (tüf, lapilli, volkanik cam, süngertaĢı) kapsayan ve zaman zaman da
denizaltı volkanizması Ģeklinde izlenen kayaçlarla birlikte çökelmiĢtir. Asmalıdere marnları
Paleosen-Ġpresiyen-Lütasiyen-Priyaboniyen yaĢlı fosiller bulundurur. Mudanya doğusundaki
Üst Kretase yaĢlı fliĢ Paleosen yaĢlı fliĢe geçiĢ gösterir. Tirliye‟nin güneyinde Lütesiyen yaĢlı
fosiller saptanmıĢtır.
Oligosen:
Marmara Denizi güney kıyılarına yakın bölgelerde izlenir. Gemlik-Bursa arasındaki
Oligosen yaĢlı birim altta bitümlü ve jipsli seri, üstte ise Muratoba serisi ve alacalı marnlardan
oluĢur. Bitümlü ve jipsli seri somatr karakterdedir. Muratoba serisi konglomera, kumtaĢı,
kömür ve bitkidir. Alacalı marnlar genellikle marn ve kumtaĢı ardalanmasından oluĢur.
Mudanya batısınsa Tirliye‟de, Oligosen yaĢlı birim fliĢ fasiyesindedir. Paleozoyik ve
Lütesiyen‟den genç yaĢtaki birim temeli oluĢturan birimler üzerine alaca renkli taban
11
konglomeraları ile diskordan olarak gelir. Üste doğru marn, kumtaĢı ve marn ardalanması
olarak izlenir.
Neojen:
Neojen yaĢlı birimler çok değiĢik litolojilerde izlenir.
Karasal Neojen (n):
Ġnegöl Ovası çevresindeki Neojen birimi alttan üste doğru;
1. Konglomera
2. Karasal marnlı kireçtaĢı
3. Göl kireçtaĢı, traverten
4. Marm, kumtaĢı
5. KireçtaĢı, marn litolojilerinden oluĢur.
Gemlik-Bursa arasında karasal Neojen birimleri Oligosen yaĢlı birimler üzerine
diskordan olarak gelir. Bu birim, bitki fosilli ve linyit bantlı kireçtaĢı, Planorbis‟li göl
kireçtaĢı veya Dreissensia‟lı kömürlü kumtaĢı ve marnlardan oluĢur. Bursa-Gemlik eski
Ģosede Neojen birimi, Muratoba serisi veya Paleozoyik üzerine diskordan olarak gelir.
Bandırma-Bursa arasında karasal Neojen birimleri geniĢ alanlar kapsar. Alttan üste
doğru;
1.
Taban konglomerası
2.
KumtaĢı, boĢluklu kireçtaĢı ardalanması
3. KireçtaĢı, marn ardalanması
Kaba taneli konglomera, kumtaĢı litolojileri ayırtlanmıĢtır. Fosilli olan üst
kısımlaolasılı Ponsiyen yaĢlıdırlar.
Manyas ve Apolyont gölleri güney çevresinde karasal Neojen birimleri altta
konglomera, kil, marn, tüf, sileksli kireçtaĢı ardalanması, üstte ise tatlı su fosilleri içeren
kireçtaĢlarından oluĢur. Bu birimler kristalin Ģistler üzerine diskordan olarak gelirler.
Karasal Pliyosen (pl):
Birim Ġznik Gölü kuzeydoğusunda ve kuzeybatısında ayırtlanmıĢtır. Birim alttan üste
doğru, konglomera, kumtaĢı, kil, marn ve göl kireçtaĢlarından oluĢmaktadır. YalovaOrhangazi yolundaki marnlı kireçtaĢlarında Pliyosen yaĢlı fosiller bulunmuĢtur.
E) Kuvaterner
Kuvaterner birimleri de yaĢlarına göre açıklanmıĢtır.
Holosen yeni alüvyon (Qy):
Ġri çakıl, kum, kil ve topraktan oluĢan akarsu oluĢuklarıdır. YeniĢehir, Bursa, Ġnegöl,
Apolyont, M. KemalpaĢa, Karacabey gibi birbirinden çöküntü havzaları ile ayrılmıĢ, zincir
gibi sıralanan ovalar halinde Marmara denizi güneyi depresyon sahasında izlenirler.
Ayrıca, daha kuzeydeki depresyon bölgesindeki Ġznik Gölü çevresi ve Gemlik
Körfezi‟nde değiĢik büyüklükte alüvyon sahaları vardır.
AyrılmamıĢ karasal kuvaterner (Q):Birbirine yanal ve dikey geçiĢli, kısmen de
ardalanmalı olan kum, çakıl ve bazen de bloktan oluĢur.
Taraçalar:
Bursa‟daki Tophane taraçası 250 m., IĢıklar taraçası 300 m. yüksekliktedir.
Traverten (Kalker tüfü):
12
Bursa‟da değiĢik yükseklikte kalın travertenlere rastlanmaktadır.
Bursa bölgesinin genelleĢtirilmiĢ stratigrafik dikme kesiti (Şekil A.1.) de verilmiĢtir.
Harita A.3. Bursa ve Çevresi Jeoloji Haritası
13
ġekil A.1. Bursa-Gemlik Arasındaki Bölgenin GenelleĢtirilmiĢ Stratigrafik Dikme Kesiti
Harita A.3.’e ait Lejant
(Ölçeksiz)
14
15
A.5.1. Metamorfizma ve Mağmatizma
A) Mağmatizma
Asit Plütonlar:
Uludağ Granodiyorit Plütonu:
Metamorfik kayaçları kesmiĢ ve onun içine dayklar halinde de sokularak kontakt
metamorfizmaya uğratmıĢtır. KatılaĢma safhasında kırık, yarık ve çatlakları çeĢitli damarlar
doldurmuĢtur. Uludağ‟ın zirvesine yakın, granodiyorit-Ģisti mermer kontaktlarında, diyopsit,
hedenberjit, aktinolit, tremolit, epidot, klorit, vollastonit, granat, andradit, turmalin, albit ve
flüorit gibi skarn mineralleri ve Ģeelit, bursait(Pb8Bi4S11) bulunur. Plüton; biri kenarda, orta
ve iri kristalli, kuvars ve ortoklazı çok, biyotit az, fazla damarlı ve çatlaklı kenar graniti, diğeri
ortada mikro kristalli fazla plajiyoklazlı, 1/3 oranında kuvarslı, biyotit ve muskovitli, damar
ve çatlakları oldukça az çekirdek graniti olarak iki ayrı görünümdedir. Bu her iki granit için,
petrojenik olarak aynı magmatik faza ait olduğu, ancak muhtemelen aynı veya aralarında çok
az bir yaĢ farkı bulunduğu belirtilmiĢtir. Bir kısım jeologlar, Mesozoyik yaĢlı birimlerin taban
konglomeralarında, granit çakıllarının bulunduğunu veya bu birimlerin bazı yerlerde
granodiyoritler üzerine diskordan olarak geldiğini ileri sürerek, intrüzyonun, Hersiniyen
orojenezi ile birlikte olduğunu, diğer bir kısım jeologlar da, plütonun kompleks ile birlikte
tektonik deformasyona uğramadığını ileri sürerek daha genç bir orojenezle (Alpin) olduğunu
ileri sürmektedirler. Çekirdek kısmında 23.8±0.9 milyon yıl, kenar kısmında ise 23.6±0.9
milyon yıl yaĢ bulunmuĢtur.
Bursa‟nın güneyindeki Uludağ kristalin masifi ve daha güneydeki granodiyoritik
plütonlar birçok jeologlar tarafından Hersiniyen yaĢlı olarak kabul olunmuĢtur. Ancak Y.
Bürküt (1966) K40 / A40 tatbik ederek Uludağ plütonu için mutlak yaĢın 23.8 milyon yıl
olduğunu tespit etmiĢtir. O. Özkoçak ise Orhaneli granitlerinin yaĢını 61 milyon yıl olarak
tespit etmiĢtir.
Ofiyolitik Seriler:
Bursa güneyindeki Soğukpınar ile batısında Kızılelma dağ arasında geniĢ bir alan
kaplar. Dunit, piroksenit, peridotitten ve az olarak da gabro ile doleritten oluĢur. Ofiyolitik
serilerin kenarlarında dolerit ve megabreĢler yaygındır. Ofiyolitik seriler, metamorfik
kayaçlar, grovak ve Üst Jura-Alt Kretase yaĢındaki birimlerden oluĢan bir aĢınma yüzeyi
üzerine yayılmıĢlardır. Ultrabazik kayaçlar, kuzey-güney doğrultusunda dik eğimli bir
tabakalanma gösterirler. Birimin tabanına paralel dunit, peridot ve piroksenitler ve Ģeritli
kromit yatakları oluĢmuĢtur. Bu ultrabazik kayaçların yerleĢme yaĢı Üst Kretasedir.
Apolyont (Uluabat) Gölü-Çanakkale Boğazı arasında ofiyolitik seri yer yer mostra
verir. Karacabey-Bandırma hattı kuzeyinde, Karadağ metamorfitleri ve Tirliye güneyindeki
metamorfitler içinde, tektonik eksenlere oldukça uygun uzanan serpantinit ve peridotit
kütleleri vardır.
B) Volkanizma
YeniĢehir civarındaki spilitler, Fusulinli kireçtaĢları ile giriktirler. Ġnegöl çevresinde,
Neojen (Pliyosen) yaĢlı andezit, liparit ve riyolitler vardır.
Bursa-Gemlik arasında Paleozoyik sonrası spilitik ve andezitik lavlar gözlenmiĢtir.
Lütesiyen yaĢlı alt fliĢ öncesi volkanizmanın çakıllarına, alt fliĢ içindeki konglomeralarda
rastlanır. Üst fliĢin çökelimi anında, çökelim ile tekrarlanan volkanizma izlenir. Neojen
volkanizması, ojitli andezit olarak yaygındır.
16
Bursa-Çanakkale Boğazı arasındaki volkanizma ürünleri, andezit, spilit, riyolit,
dasit, bazalt, dolarit, volkanik tüf ve aglomeralardır. Genellikle bu volkanizma Alpin
volkanizmasıdır. Bu volkanik kayaçlar, bölgenin batısında geniĢ mostralar halindedir.
Volkanikler bu bölgede genellikle kuzeybatı-güneydoğu, bazen kuzeydoğu-güneybatı, nadiren
de kuzey-güney doğrultularında kırık hatlarından çıkmıĢlardır. Mudanya‟ nın doğusundaki,
Mudanya-Gemlik arasında kalan andezitler, Üst Kretase yaĢlı birimleri kesmiĢ olarak
izlenirler. Apolyont (Uluabat) ve Manyas gölleri çevresindeki andezitik volkanizma erken
Kretase‟den Oligosen‟ e kadar geçen zaman aralığında olmuĢtur.
MustafakemalpaĢa‟nın hemen batısında Derecik-Yumurcaklı‟da birbirine girik halde
andezit, bazalt, lahar ve tüflerden oluĢan birimde; IĢıklar‟ da biyotit, hornblend, bazalt,
PaĢaköy‟ de de andezitlere rastlanır. MustafakemalpaĢa-Manyas çevresinde Pliyosen yaĢlı
andezitler; Manyas‟ın 10 km. batısında Neojen yaĢlı kireçtaĢlarını kesen andezitler ve karasal
Neojen ile arakatkılı tüfitler mevcuttur. Ayrıca Neojen yaĢlı konglomeralarda andezit çakılları
görülmektedir.
A.5.2.Tektonik ve Paleocoğrafya.
A) Tektonik
Bursa bölgesi, Paleo-Tetis ve Neo-Tetis okyanuslarının kapanması sırasında
geliĢmiĢ olan tektonik olaylardan yoğun bir Ģekilde etkilenmiĢ, kıvrımlı ve kırıklı bir yapı
kazanmıĢtır. Karakaya kompleksi birimlerinde daha önce yapılan çalıĢmalarda, iki evrede
geliĢmiĢ deformasyon izleri belirlenmiĢtir. Birinci evrede Karakaya kompleksi birimleri üst
üste gelmiĢ ve derine gömülen birimler metamorfizmaya uğramıĢ ve kıvrımlanmıĢtır. Ġkinci
evrede ise istif muhtemelen doğrultu atımlı faylanmaya bağlı olarak dik eğimli çatallanan
makaslama zonları ile kesilmiĢ ve parçalanmıĢtır.
Bursa ovası da genel olarak yukarıda belirtildiği gibi Kuzey Anadolu Fayı‟nın
etkisindedir. Batıya doğru bir sıkıĢma sonucu kuzey-güney doğrultulu bindirmeler ve doğubatı doğrultulu normal faylarla, kuzey-güney yönünde açılmaya baĢlamıĢtır. Diğer bir ifadeyle
doğu-batı yönlü sıkıĢma kuzey-güney yönlü gerilme ile karĢılanmaya baĢlanmıĢtır. Bölgede,
yerel küçük fayların yanında, Kuzey Anadolu Fayı ile iliĢkili geliĢen büyük ölçekli faylar,
genç birimlerin depolanmasını denetlemiĢtir. Bu nedenle Bursa ovası, Neojen birimleri ve
Alüvyonla örtülmüĢ bir tektonik çöküntü alanıdır. Dolayısı ile Bursa ovası içinde, Neojen ve
Alüvyon birimlerin altında yer alan kayaçlarda fay oluĢumları beklenmelidir.
Bölgede genel olarak Ġnönü-EskiĢehir Fay Zonu ve onun güney-güneybatısında kalan
birkaç fay dıĢındaki faylar, Kuzey Anadolu Fay Sisteminin batı uzantısını oluĢturur ve bunlar
Marmara bölgesinin depremselliğine kaynaklık eder. Bu fay ve fay zonlarından önemli
olanları doğudan batıya doğru Abant-Dokurcun Alt Fay Zonu, Karapürçek Alt Fay Zonu,
Sapanca Alt Fay Zonu, Yalova Fayı, Güney Marmara Fayı, Karadere-KaynaĢlı-Mengen Alt
Fay Zonu, Arifiye Fayı, Acısu Fayı, Orta Marmara Fayı, Hendek-Yığılca Alt Fay Zonu,
Kuzey Marmara Fayı, Saros-Ganos Alt Fay Zonu, Geyve-Ġznik Alt Fay Zonu, BardakçılarSaraycık-Edincik Alt Fay Zonu, Ezine-Bayramiç-Biga Alt Fay Zonu, Bursa Fayı, Ulubat Fay
Takımı, MustafakemalpaĢa Alt Fay Zonu, Yenice-Gönen Alt Fay Zonu, Altınoluk Fay Zonu,
Kütahya Fay Zonu, Mihalıççık Fayı ve Ġnönü-EskiĢehir Fay Zonu‟dur. Depremsellik
açısından bakıldığında Bursa ve çevresini birinci derecede etkileyecek bir depreme kaynak
olabilecek en önemli fay Bursa Fayı‟dır. Bu fay hem Bursa bölgesinin merkezinde hem de
doğrultu atımlı bir fay olması nedeniyle Bursa ve yakın çevresi için önem kazanmaktadır.
Bu fayın Bursa‟nın depremselliğine etkileri aĢağıda özetlenmiĢtir. Bursa ve çevresinin
fay hatları (Hatrita A.4.) te gösterilmiĢtir.
17
Harita A.4. Marmara Bölgesi Tektonik Haritası
Bursa Fayı:
Doğuda Derekızık– Burhaniye köyleri ile batıda Uluabat gölü arasında uzanan, D-B
gidiĢli, yaklaĢık 45 km. uzunluğunda, sağ yanal ve doğrultu atımlı bir faydır. Bursa Fayı,
Uluabat ve MustafakemalpaĢa Alt Fay Zonları ile birlikte, Kuzey Anadolu Fay Sisteminin
Marmara bölgesindeki en güney segmentlerini oluĢturur. Bursa Fayı, Uludağ Yükseliminin
(2245 m.) kuzey eteğinden geçer, yer yer Triyas-Permiyen yaĢlı metamorfitleri, Jura yaĢlı
karbonatları ve Miyosen yaĢlı akarsu-göl tortullarını keser ve bunları Kuvaterner yaĢlı
alüvyonlarla tektonik dokanağa getirir. Genelde fayın kuzey bloğu, güney bloğuna oranla 2
km. kadar düĢmüĢ olup, bu durum, Bursa fayının , önemli miktarda normal bileĢeni olduğunu
gösterir. Fay sarplığını kuzeye doğru akarak kat eden ve yataklarını derine kazmıĢ olan
dereler (Nilüfer çayı gibi), bu derelerin ağzında birikmiĢ ve geliĢimini sürdüren, faya koĢut
dizilimli kalın (150-200 m.) alüvyon yelpazeleri, sıcaksu kaynakları, traverten oluĢumları ve
ötelenmiĢ dereler Bursa fayının varlığını ve jeolojik olarak aktif olduğunu belirler.
Diskordanslar ve Orojenik Fazlar:
Kaledoniyen Orojenezi:
Bursa-Orhaneli bölgesinde alt metamorfik seriler ile üst metamorfik seriler arasında;
YeniĢehir-Ġnegöl bölgesinde Paleozoyik yaĢlı kireçtaĢları ile mikaĢist, gnays serileri arasında;
Bandırma-Gemlik arasındaki kumtaĢı-Ģist-kireçtaĢları ile altındaki daha yaĢlı gnays Ģist birimi
arasında Ģüpheli olarak diskordansların varlıkları saptanmıĢtır.
Hersiniyen Orojenezi:
18
Bursa-Gemlik arasında, DıĢkaya dağlarında, Üst triyas yaĢlı kireçtaĢı, kumtaĢı,
konglomeralar altında izlenen Permo-Karbonifer yaĢlı kristalize kireçtaĢı, detritik ve marnlar
arasında diskordanslar mevcuttur. Bölgede Permiyen ve Karbonifer yaĢlı birimler altlarındaki
birimlerle olan iliĢkileri her yerde açık olarak tespit edilememiĢ olmakla beraber, bir kısmının
altında görülebilen Ģiddetli kıvrılmıĢ ve kırılmıĢ metamorfitlerden daha az kıvrımlandıkları
gözlenmiĢtir. Bu veriler ile Permiyen ve Karbonifer yaĢlı birimlerin, Hersiniyen orojenezi ile
kıvrımlandıkları kanısındayız.
Alp Orojenezi:
Kaledoniyen ve Hersiniyen orojenezlerinin etkisinde kalan birimlerin çoğu Alp
orojenezinin de etkisinde kalmıĢtır. Eski orojenezlerin izleri kısmen silinmiĢ, bazen de kıvrım
yönleri biraz değiĢmiĢtir. Bursa-Gemlik arasındaki bölgede, Vallak, Saviyen, Laramiyen ve
Kimmeriyen sonu fazları belirlenmiĢtir. Bandırma-Gemlik arasında Alp orojenezine ait
fazların varlığından söz edilir.
Kıvrımlar:
Bölgenin geçirdiği üç ayrı orojenezden dolayı, değiĢik yönlerde ve tiplerde antiklinal
ve senklinaller oluĢmuĢtur. Kaledoniyen kıvrımları genelde kuzey-güney doğrultusunda, sık
ve yüksek dalgalanmalıdırlar. Benzer Ģekilde, Hersiniyen kıvrımları kuzey-güney
doğrultusunda olup bazen kuzey kuzeydoğu-güney güneybatı doğrultusunda da izlenmektedir.
Bu sapmaya, daha sonra bölgeyi etkileyen doğu-batı doğrultusunda kıvrımları olan Alp
orojenezi neden olmuĢtur.
Kaledoniyen ve Hersiniyen kıvrımları daha çok dip kıvrımı niteliğini taĢır ve Alp
kıvrımlarına göre bakıĢımsız ve yatık kıvrımlanmaları sık olarak görülmektedir. Alp
kıvrımları ise sığ, geniĢ dalgalanmalı ve çoğunlukla bakıĢımlı kıvrımlardır. Kıvrım özellikleri
ve jeolojik yapı dikkate alındığında Bursa Ovası ve kuzey kısımlarında Alp orojenezinin etkin
olduğu, ovanın güney, güneydoğu ve doğu kısımlarında Kaledoniyen ve Hersiniyen
orojenezlerinin etkin olduğu görülmektedir.
Bursa bölgesinde görülen kıvrımlar, Bursa-YeniĢehir çizgisine kuzeyinde paralel
olarak ve doğu-batı doğrultusunda bir senklinal ve bunun kuzeyinde paralel olarak bir
antiklinal gözlenmektedir. Kuzey-güney doğrultusunda, bu kıvrımlara çapraz olarak gelen ve
Bursa Ġlinin doğusundan YeniĢehir‟in batısına kadar sıralanan bir dizi antiklinal ve senklinal
gözlenmektedir.
Depremsellik:
Deprem AraĢtırma Merkezi tarafından hazırlanan Türkiye Deprem Haritası‟na göre,
Marmara çevresinde aktif fayların bulunması nedeniyle, Bursa 1. Derece deprem kuĢağı
içinde yer almaktadır. Bölgenin deprem haritası (Harita A.5.)‟te verilmiĢtir.
B) Paleocoğrafya
Tetis denizinin, Anadolu‟da ara masiflerle ayrılmıĢ Pontid ve Torid olmak üzere iki
kolu vardır. Pontid çukurunun batı uzantısı aĢağı Sakarya doğusunda iki kola ayrılarak, biri
Boğaziçi ve Istranca Masiflerinin Kuzeyinden ön Balkan bölgesine doğru devam eder, diğeri
ise Ġznik ve Bilecik arasından devam ederek jeantiklinaller ile ayrılan birçok kollara bölünür.
Üst Paleozoyik yaĢlı batı-kuzeybatı yönlü geniĢ bir senklinoryumun Türkiye‟den
Ukrayna, Balkanlar ve Anadolu‟dan geçtiği saptanmıĢtır. Temel kayaçların çoğu, değiĢik
derinliklerde çökelen kayaçların ardalanmasından ve daha sonrada bu kayaçların
metamorfizma geçirmesinden oluĢmuĢlardır.
19
Paleozoyik veya daha yaĢlı birimler Triyas devrinde aralıklı olarak transgresyona
uğramıĢ ve deniz giderek litoral ve lagüner ortamlı bir deniz haline dönüĢmüĢtür. Bu deniz
Orta ve Üst Triyas‟ta da sığ deniz karakterini devam ettirmiĢtir. Jura baĢlarında, Kocaeli ve
Marmara‟nın güney ve doğusunda sığ deniz fasiyesi hakimdir. Üst Kretase denizi önce kıyı
fasiyesi ve sonra da derin deniz fasiyesi özellikleri gösterir. Ofiyolitlerle ilgili bazik ve
ultrabazik kayaçlar radyolaritler, çamurtaĢları, pelajik kireçtaĢları çeĢitli boyutlarda bloklar
halinde Üst Kretase yaĢlı melanjı oluĢtururlar. Paleosen‟de, Gemlik, Silivri, Edirne hattı ile
Bursa-Marmara adası kuzeyi, Çanakkale Boğazı arasındaki alanı sığ karakterde bir deniz
kaplar. Bu devrede, denizel-lagüner çökellerin ardalanması denizin, zaman zaman karaya
ilerlediğini göstermektedir. Gemlik-Erdek arasında kıyı fasiyesi hakim olmuĢtur. Alt Eosen‟
de denizin derinliği biraz artarsa da kıyı çok uzak değildir. Oligosen‟ de Ġznik ve Mudanya
güneyinde lagüner ve çok sığ denizel fasiyesler hakim olmuĢtur. Eosen-Oligosen devrinde Bat
ve Kuzeybatı Anadolu hemen hemen tümüyle yükselmiĢ, Miyosen denizi paleotopoğrafyaya
uygun senklinal çukurluklarını doldurmuĢ ve kaba kırıntılı ve bazı kesimlerde de gölsel
çökelleri oluĢturmuĢtur. Pliyosen devrinde Gönen çevresi, YeniĢehir-Ġnegöl çevresinde göl ve
akarsu rejimi hakim olmuĢtur. Bu rejim Pliyo-Kuvaternerde de yer yer izlenmektedir.
Kuvaterner oluĢuklarının hafif eğimli oluĢu, gerek kara içinde göller ve nehirlerin, gerekse
deniz kenarlarındaki muhtelif düzeylerde Ģekillerin bulunması, Marmara havzasında ve
Kuzeydoğu Ege denizi çevresinde sık sık depremlerin oluĢui bu bölgede halen kabuk
hareketlerinin durmadığını ve aktif bir bölge olduğunu gösterir. Sonuç olarak, Geç Miyosen
tektoniğinden sonra Marmara havzası güneyinde doğu-batı doğrultusundaki Gönen-YeniĢehir
arası uzanıĢlarda, yeniden meydana gelen çökme sonucu yersel olarak kalın Üst MiyosenKuvaterner yaĢlı çökellerin depolanmasına yol açmıĢtır. Bu çökeller, tektonik sonrası gerilim
kuvvetleri ile oluĢan faylar ile sınırlanmıĢ, grabenlerde en kalın olarak depolanmıĢlardır.
20
Harita A.5. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası
KAYNAKLAR
:
1. MTA Genel Müdürlüğü Yayınlarından, Ġstanbul Paftası 1/500 000 ölçekli Türkiye
Jeoloji Haritası, Ankara 1987
2. MTA Genel Müdürlüğü Yayınlarından, Ġzmir Paftası 1/500 000 ölçekli Türkiye Jeoloji
Haritası, Ankara 1973
3. Bursa Bayındırlık ve Ġskan Müdürlüğü
4. Bursa BüyükĢehir Belediye BaĢkanlığı
5. Bursa Ġl Tarım Müdürlüğü
6. Bursa Ġl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
7. Türkiye Jeolojisine Genel Bir BakıĢ, Ġhsan KETĠN
21
B. DOĞAL KAYNAKLAR
B.1. Enerji Kaynakları
B.1.1. GüneĢ
Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Bursa Ġli güneĢlenme süresi
yıllık ortalaması 6,41 saat/gün olarak tespit edilmiĢtir.
B.1.2. Su Gücü
Ġl toplamı olarak kurulu güç 122,94 MW olup, yıllık enerji miktarı 501,10 GWh dır.
Ġlimizde hidroelektrik potansiyeli Orhaneli Çayı üzerindeki Çınarcık HES (Hidroelektrik
Santrali) Boğazköy HES, Devecikonağı HES, Suluköy HES, Uluabat HES, Gözede I HES ve
Egemen HES‟dir.
B.1.3. Kömür
Ġlimizde Orhaneli, MustafakemalpaĢa ve Keles ilçelerinde linyit kömür yatakları
bulunmaktadır. Orhaneli Termik Santralinin kömür ihtiyacı, Orhaneli ve Keles Ġlçelerinde
bulunan ocaklardan karĢılanmaktadır.
B.1.4. Doğalgaz
Bursa Ġli sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır.
B.1.5. Rüzgar
Bursa Ġlinde hakim rüzgar yönü 1. derecede kuzeydoğu, 2. derecede doğu ve 3.
derecede doğu-kuzeydoğudur. 1. derecede hakim rüzgar yönünde ortalama rüzgar hızı 2,7
m/sn, 2. derece hakim rüzgar yönünde ortalama rüzgar hızı 2,6 m/sn, 3. derece hakim rüzgar
yönünde ortalama rüzgar hızı 2,4 m/sn‟dir.
B.1.6. Biyokütle (Biyogaz, Odun, Tezek)
Ġlde biyogaz enerjisinden faydalanılmamaktadır. Bursa ilinde ısınma amacıyla odun
kullanılmaktadır. Odun ihtiyacı meĢe ve çam ormanlarından temin edilmektedir.
B.1.7. Petrol
Ġlimiz sınırları içinde petrol rezervleri bulunmamaktadır.
B.1.8. Jeotermal Sahalar
Ġlimiz, jeotermal kaynaklar açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak bu
kaynaklar jeotermal enerji üretiminde kullanılmamaktadır. ġehir içerisindeki jeotermal su
kaynakları, deniz seviyesinden 2543 m yükseklikte bulunan Uludağ‟ın kuzey eteklerinde
geniĢ bir traverten kompleksi üzerinde yer almaktadır. Termal sular 46-820 C sıcaklıklarda ve
Bursa Ģehir merkezinin batı ucunda Çekirge ve Kükürtlü bölgelerinde boĢalmaktadırlar.
Ülkemizde birçok termal kaynakta olduğu gibi Bursa termal suları da bir kırık zonu ile yakın
iliĢki içindedir.
Bursa‟daki termal kaynaklar, kısa süreli derin sirkülasyon sistemi ile karakterize
olurlar. YağıĢ sularının yeraltına maksimum 1000 m derinliklere kadar hızlı infiltrasyonu ve
kırık zonlarının sebep olduğu yüksek permeabiliteli zondan hızlı bir Ģekilde yükselmesi ile
termal kaynaklar ortaya çıkar. Kuzey-güney yönlü uzanan post Miyosen tektonik kontak
22
Uludağ‟ı ayıran normal bir fayın oluĢturduğu zon ile kesiĢir ve derinlerde sirküle eden sıcak
sular yüzeye bu kesiĢme zonundan ulaĢır.
Yapılan trityum izotop ölçümlerinden suların yaĢı 50 yıldan fazla olarak
belirlenmiĢtir.
Yeraltısuyu transportu, ısı transferi ve trityum izotoplarının transport modellerinin
birlikte değerlendirilmesi ile termal suların sirkülasyon yollarının çatlak permeabilitesine ve
kaynaklar civarında tektonik zonlara bağlı olduğu ortaya çıkmıĢtır.
Genel olarak Ģehirde bulunan kaynaklar iki gurup altında toplanabilir:
A. Vakıfbahçe Kaynakları
Çekirge bölgesinde yüzeye ulaĢan kaynakların en önemlileri Vakıfbahçe, Zeyni Nine
ve Izgara kaynaklarıdır. Bu üç kaynaktan boĢalan termal su, Çekirge‟deki tüm otellerin,
Askeri Hastanenin ve Çelik Palas Otelinin termal su ihtiyacını karĢılamaktadır. Zeyni Nine ve
Izgara kaynaklarının kapalı kaptajlarından boĢalan su, taksimat yerinde Vakıfbahçe
kaynağından boĢalan su ile karıĢtırılmaktadır. Vakıfbahçe kaynağı bu grup içinde en büyük
boĢalıma sahip olan kaynaktır. Kaynağın tarihi kaptajı uzun bir tünel Ģeklindedir ve bugün
için yeryüzünün yaklaĢık 2 m derinliğinde kalmıĢtır.
B. Bademlibahçe Kaynakları
Bu grup içerisinde 2 önemli sıcak su kaynağı yer almaktadır. Kara Mustafa,
Kaynarca ve Yeni Kaplıca kaynakları. 2 Kaynak tamamen kapalı bir Ģekilde Kara Mustafa
kaplıcasına ulaĢır ve tek bir kaptajdan üretim yapılır. Bu kaynaktan bölgedeki radyoaktivitesi
en yüksek termal sular çıkmaktadır. Üçüncü kaynak ise Kükürtlü hamamda ortaya çıkan
kaynak olup suları hidrojen sülfür açısından oldukça zengin sulardır.
Yüzeye ulaĢan termal suların sıcaklıkları derin suların yüzeye ulaĢma hızlarına
bağlıdır. Kükürtlü bölgesinde suların sıcaklıkları 29,5-81,10C, Çekirge bölgesinde ise 30,845,70C arasındadır. Ocak 1998 tarihinde sulardaki bulanma ile ilgili gözlemlerde su
sıcaklıklarının yaklaĢık 10C kadar artıĢ gösterdiği ve Vakıfbahçe kaynağında 470C, Zeyni
Nine kaynağında ise 460C olduğu belirlenmiĢtir.
Fiziksel ve kimyasal karakterlerine göre Kükürtlü ve Çekirge sıcaksuları farklılıklar
gösterir. Çekirgede düĢük konsantrasyonlardaki sıcak sular dört kaynaktan ve açılmıĢ bazı sığ
kuyu ve yarmalardan boĢalır. Sıcaklıkları çok az farklılık gösterir. En üst kotta toplam
çözülmüĢ madde miktarı 504 mg/lt ve sıcaklık 460C iken en düĢük kotta çözülmüĢ madde
miktarı 485 mg/lt ve sıcaklık 310C kadardır.
Çekirge termal suları düĢük elektriksel iletkenlik (570-531 mikrosiemens/cm) ve
düĢük sıcaklıklar ile karakterize olurlar (34-460C). Kükürtlü termal kaynaklarında ise bu
değerler daha yüksektir (elektriksel iletkenlik 1456-1142 mikrosiemens/cm ve 46-810C)
Bursa‟da baĢlıca kaynaklara ait fiziksel ölçümler
Çekirge
Kara Mustafa
T (1995)
0
C
46
76
T (MTA)
0
C
45
84
T (1998)
0
C
46
47
Q (1995)
lt/sn
15-27
Q (MTA)
lt/sn
28
Kaynakların debilerinin ölçümü kaptajlar nedeniyle mümkün değildir. Genelde
yukarıdaki tablodaki rakamlar verilmekle birlikte, suların kullanım yerlerindeki ölçümlere
göre debiler Ģu Ģekilde verilmektedir;
23
Kaynakların debileri
Q (m3/gün)
Q (lt/sn)
Çekirge
350-600
4-6,9
Kara Mustafa
1300-2300
15-35
Bursa sıcak su kaynakları derin sirkülasyonlu termal sular olup, kimyasal
karakteristikleri Ģu Ģekildedir;
Kaynakların kimyasal karakteristikleri
Çekirge
Ca-Mg-Na-HCO3-SO4
Kükürtlü
Na-Ca-HCO3-SO4
Çekirge ve Kükürtlü termal sularının gaz kompozisyonlarında CO2 ve N2 hakimdir.
Yapılan gaz analizlerinin sonuçları Ģu Ģekildedir;
Kaynaklarda gaz kompozisyonu
Çekirge
Kükürtlü
CH4
% 0,02
% 0,01
N2
% 39,2
% 10,4
Ar
% 0,9
% 0,26
CO2
% 59,9
% 88,8
O2
% 0,55
Çekirge termal sularının Oksijen 18 ve deuteryum değerleri yerel soğuk suların
değerleri ile benzerdir, trityum izotopları değerleri ise 1,2-5,6 TU arasında değiĢmektedir.
Kükürtlü termal sularının izotop değerleri Çekirge sularınınkinden farklıdır. Trityum
konsantrasyonları da çok düĢük değerde olup 0,9-4,5 TU arasındadır.
Ġsotopik karakteristiklerine göre Çekirge ve Kükürtlü termal sularının beslenme
alanları Uludağ‟dır. Her iki bölgedeki deuteryum konsantrasyonları kullanılarak Kükürtlü
termal sularının Uludağ‟ın 1500-2500 m yüksekliklerinden, Çekirge termal sularının ise daha
düĢük yüksekliklerden (1500-2500 m) beslendikleri sonucuna varılmıĢtır. Ġnfiltre olan suların
yeraltında kalıĢ süresi (yaĢı) ise en az 50 yıl olarak belirlenmiĢtir. Sızan yeraltı suları
sirkülasyon esnasında kabuk ve manto kökenli sıcak gazlardan da etkilenmektedir.
Kimyasal jeotermometreler (silis jeotermometresi) ile yapılan değerlendirmelerde
Çekirge için rezervuar sıcaklığı 51-52 0C, Kükürtlü için ise 110 0C hesaplanmıĢtır.
MTA Genel Müdürlüğü tarafından yapılan kimyasal analiz sonuçları Tablo B.1‟de
verilmiĢtir.
24
Tablo B.1. Jeotermal Su Kaynaklarının Analiz Sonuçları
Tarih
Rakım (m)
T
(0C)
EC
(MS/cm)
Q
(lt/dk)
O2
(mg/l)
Li
(mg/l)
Na
(mg/l)
K
(mg/l)
Mg
(mg/l)
Ca
(mg/l)
Sr
(mg/l)
Mn
(mg/l)
Fe
(mg/l)
F
(mg/l)
Cl
(mg/l)
I
(mg/l)
HCO3 (mg/l)
NO3
(mg/l)
SO4
(mg/l)
As
(mg/l)
B
(mg/l)
Si
(mg/l)
TDS
(mg/l)
Vakıfbahçe Zeyni N.
Ġpekel
06.09.1989
220
45,7
541
960
1,3
0,1
35
4,6
21
65
0,46
0,04
0,23
0,9
5,4
0,045
296
0,2
58
0,04
0,07
16,04
504
02.09.1989 04.10.1989 07.09.1989
220
160
150
44,9
35,8
34,6
537
568
270
120
60
1,8
0,8
0,1
0,1
0,1
35
30
28
4,9
4,8
6,1
20
20
20
64
75
77
0,44
0,45
0,01
0,28
0,7
0,8
0,6
5,1
10,0
8,6
0,04
0,04
0,045
310
296
301
1,0
5,8
0,2
62
61
63
0,04
0,06
0,05
0,05
0,14
13,63
13,15
15,02
519
518
517
06.09.1989
220
43,8
538
198
3,6
0,1
32
6,5
21
66
0,49
0,02
0,11
0,9
5,4
293
0,2
57
0,05
0,1
14,67
497
Havuz A
Havuz B
Sığ K.
Kükürtlü
07.09.1989 05.09.1989
170
130
30,8
81,1
531
1456
6,1
0,1
29
22,8
22
62
0,45
0,4
0,68
220
5,6
8
90
0,55
0,06
0,52
0,9
11,6
58
9,2
0,08
273
7,6
60
0,07
1,7
45,37
485
531
0,08
268
0,13
0,07
15,35
1207
Bursa Ġli Halk Sağlığı Laboratuvarı tarafından yapılan 2010 yılı bazı kaplıca
sularının kontrol izlemesi analiz raporları Tablo B-2‟ de verilmiĢtir.
Tablo B.2.Kaplıca Suyu Kontrol Ġzlemesi Analiz Raporları:
Birim
Koliform
Bakteri
Fekal Koliform
Kükürtlü Termal
Kaynak
Emniyet Sondaj
Termal Kaynak
Zeynine Termal
Kaynak
Yöntem
100 ml
Yönetmelik
Değeri
Sonuç
0 /CFU
0
0 /CFU
0
20 /CFU
7
100/CFU
10
0 /CFU
0
0 /CFU
0
20 /CFU
9
100/CFU
13
0/CFU
0
0/ CFU
0
20/ CFU
2
100/ CFU
0
0 CFU
0
TS EN ISO 9308-1
100ml
TS EN ISO 9308-1
Toplam Koloni
Sayısı (37oC)
Toplam Koloni
Sayısı (22oC)
Koliform
Bakteri
Fekal Koliform
ml
TS EN ISO 6222
ml
TS EN ISO 6222
100 ml
TS EN ISO 9308-1
100ml
TS EN ISO 9308-1
Toplam Koloni
Sayısı (37oC)
Toplam Koloni
Sayısı (22oC)
Koliform
Bakteri
Fekal Koliform
ml
TS EN ISO 6222
ml
TS EN ISO 6222
100 ml
TS EN ISO 9308-1
100ml
TS EN ISO 9308-1
Toplam Koloni
Sayısı (37oC)
Toplam Koloni
Sayısı (22oC)
Koliform
ml
TS EN ISO 6222
ml
TS EN ISO 6222
100 ml
25
V.Bahçe Termal
Kaynak
Kaynarca Termal
Kaynak
Formback Sondaj
Termal Kaynak
Bakteri
Fekal Koliform
0 CFU
0
20/ CFU
0
100/ CFU
0
0 CFU
0
0 CFU
0
20/ CFU
0
100/ CFU
0
0 CFU
0
0 CFU
0
20/ CFU
0
100/ CFU
0
TS EN ISO 9308-1
Toplam Koloni
Sayısı (37oC)
Toplam Koloni
Sayısı (22oC)
Koliform
Bakteri
Fekal Koliform
ml
TS EN ISO 6222
ml
TS EN ISO 6222
100 ml
TS EN ISO 9308-1
100ml
TS EN ISO 9308-1
Toplam Koloni
Sayısı (37oC)
Toplam Koloni
Sayısı (22oC)
Koliform
Bakteri
Fekal Koliform
ml
TS EN ISO 6222
ml
TS EN ISO 6222
100 ml
TS EN ISO 9308-1
100ml
TS EN ISO 9308-1
Toplam Koloni
Sayısı (37oC)
Toplam Koloni
Sayısı (22oC)
Değerlendirme
TS EN ISO 9308-1
100ml
ml
TS EN ISO 6222
ml
TS EN ISO 6222
Kaplıca Suları Ek:3 Parametrelerine uygundur.
Oylat Kaplıcası :
Bursa Ġlinin Ġnegöl Ġlçesine 27 km uzaklıkta, Oylat deresi kenarındadır ve iki tarafı
vadilerle çevrilmiĢ bir yamaç üzerinde kurulmuĢtur. Deniz seviyesinden 840 m yükseklikte
olan Oylat Kaplıcası, Uludağ eteklerinde dağ ve iklim tedavisi için gerekli olan her Ģeyi içerir.
Oylat Kaplıcası suyunun sıcaklığı 40,50C‟dir. MTA tarafından yapılan analiz sonucu
Tablo B-3‟de verilmiĢtir.
Tablo B.3. Oylat Kaplıcası Suyunun Analiz Sonucu
Katyonlar
Kalsiyum (Ca)
Sodyum (Na)
Magnezyum (Mg)
Potasyum (K)
Alüminyum (Al)
Demir (Fe)
Anyonlar
Sülfat (SO)
Hidrokarbonat (HCO)
Klorür (Cl)
Nitrat (NO)
Hidrofosfat (HPO)
Hidroarsenat (HAsO)
Meta Silikat asidi (HSlO)
Serbest Karbondioksit (CO)
pH
Miktarı (mg/L)
119,6
21,7
5,6
2,82
0,58
0,36
Miktarı (mg/L)
161,6
2,6
2,0
1,0
0,01
545,87
46,0
11,0
7,3
Bu sonuca göre Oylat kaplıcası sıcak (hipertermal), oligometalik, kalsiyum sülfatlı
ve radyoaktif sular grubuna girer.
26
Oylat kaplıcasında eski ve yeni hamamların suyu ortak bir yerde toplanarak
kaplıcanın sağ tarafında 25 m kadar yükseklikte bir Ģelale oluĢturur. Kaplıca suyunun yaptığı
bu Ģelaleden elde edilen hidroelektrik enerji kaplıcanın elektrik ihtiyacını karĢılamaktadır.
Ġlimize ait diğer kaplıcalara ait bilgiler I-1 Turizm baĢlığı altında verilmiĢtir.
B.2. Biyolojik ÇeĢitlilik
B.2.1. Ormanlar
Konu ile ilgili bilgi F.1. baĢlığı altında verilmiĢtir.
B.2.1.1. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları
Ġlimizde odun üretimine ayrılan tarım alanı bulunmamaktadır.
B.2.2. Çayır ve Mera
Konu ile ilgili bilgi F.2. baĢlığı altında verilmiĢtir.
B.2.3. Sulak Alanlar
Uluabat Gölü: Marmara Denizi‟nin güneyinde yer alan sığ (max. derinlik 6 m),
bulanık ve ötrofik bir tatlısu gölüdür. Gölü besleyen baĢlıca su kaynağı M.KemalpaĢa
Çayı‟dır. Gölün tek gideğeni ise kuzeybatıda olup Kocaçay‟a (Susurluk ya da Simav Çayı)
karıĢır. Gölde dört oda bulunur. Batı kıyılarının tümü ve M.KemalpaĢa Çayı‟nın her iki yanı
kilometreler boyunca seddelenmiĢtir. Bu çayın göle karıĢtığı yerde, büyük bir bölümü tarıma
açılmıĢ olan küçük bir delta oluĢmuĢtur. Bu deltada geriye kalan doğal alanlar, sadece çayın
her iki yanındaki ılgınlıklarla kapalı kumluk arazilerdir. Gölün güney ve batı kıyılarında
aralarında ağaç kümecikleri bulunan çok geniĢ sazlıklar bulunmaktadır. Özel koruma alanı
sadece güneyde zeytinlik, makilik ve ağaçlıklarla kaplı dik yamaçlarla çevrelenmiĢtir. Göl
suları çevredeki tarım alanlarının sulanmasında kullanılmaktadır. Balıkçılık gölde en önemli
insan etkinliğidir. Gölyazı gibi köyler büyük ölçüde balıkçılığa bağımlıdır.
Ġznik Gölü: Marmara Bölgesi‟nin en büyük, Türkiye‟nin ise beĢinci büyük doğal
gölü olan Ġznik Gölü, derinliği en fazla 80 m olan tektonik bir tatlı su gölüdür. Güney ve
kuzeyde alçak dağ sıralarıyla sınırlanmıĢtır. En büyükleri kuzeydoğudaki Karasu ve
güneybatıdaki Sölöz olmak üzere, derelerin göle gittiği noktalarda küçük deltalar ve geniĢ
sazlıklar oluĢmuĢtur. Karsak Çayı gölün gideğenidir. Gölün batısından çıkar ve Marmara
Denizi‟ne akar. Gölün bu tarafında taĢkınları önlemek için bir sedde inĢa edilmiĢtir.
Göl bütünüyle tarım alanları ve zeytinliklerle çevrilidir. Batıdaki seddenin ardındaki
eski göl alanında kavaklıklar vardır. Gölden, gerek Gemlik‟teki fabrikalar, gerekse çevredeki
tarım alanları için su alınmaktadır.
Kocaçay Deltası : Marmara Denizi‟nin güney kıyısında yer alan delta, göl, bataklık,
kumul ve subasar orman ekosistemlerinden meydana gelir. Deltanın batı yarısında, toplam
alanı 194 ha olan ve Maliç Deresi tarafından beslenen Dalyan ve Poyraz gölleri, 600 ha alan
kaplayan sazlıklar, 730 hektarlık bir alana yayılmıĢ diĢbudak, kızılağaç ve söğütlerden oluĢan
subasar ormanlar ve çok çeĢitli floraya sahip geniĢ bir kumul bandı bulunmaktadır. Deltanın
doğu bölümünde Arapçiftliği Gölü, tarım alanları, meyve bahçeleri, kumullar, sazlıklar deniz
börücesi ve ılgın ile kaplı geniĢ çamur düzlükleri vardır.
27
Deltada üreyen türler arasında karaleylek, pasbaĢ patka, bataklıkkırlangıcı, akça
cılıbıt, küçük balaban, gece balıkçılı, alacabalıkçıl, küçük ak balıkçıl, küçük ak balıkçıl, gri
balıkçıl, kuğu, yeĢilbaĢ, çıkrıkçın, macar ördeği, elmabaĢ patka, ak kuyruklu kartal,
sakarmeke, poyrazkuĢu, sumru, küçük sumru ve pek çok ağaçkakan türü sayılabilir. Ayrıca
göç esnasında küçük karabatak, ak pelikan, kıĢın ise sakarmeke baĢta olmak üzere büyük
sayıda sukuĢu bulunur.
B.2.4. Flora
Ġlimizde bulunan endemik türler ile, risk altında bulunan yada yok olma tehlikesi ile
karĢı karĢıya olan türler aĢağıda listelenmiĢtir.
Campanula ıyrata ssp. Iyrata (Çan çiçeği)
Ballota nigra ssp. anatolica (ballı boğagillerden)
Stachys cretica ssp. anatolica (ballı boğagillerden)
Astragalus prusianus (geven)
Onobrychic armena (Korunga)
Trifolium caudatum (üçgül, tırtıl)
Eryngium bithynicum (maydanozgillerden)
Ferulago silaifolia (maydanozgillerden)
B.2.5. Fauna
Ġlimizde nadir bulunan hayvanların listesi aĢağıda verilmiĢtir. (Kiziroğlu 1993,
Demirsoy 1992, Bern sözleĢmesi) Bu türler bütün Türkiye için nadir olup, büyük oranda aĢırı
avlanma sonucu azalmıĢtır.
Alectoris chukar (kınalı keklik)
Falko peregrinus (doğan)
Phalacrocorax corbo (karabatak)
Picus viridis (yeĢil ağaçkakan)
Podiceps cristatus (tepeli batağan)
Streptopelia turtur (üveyik)
Upupa epops (ibibik)
Lepus europaeus (yabani tavĢan)
Meles meles (porsuk)
Flora ve Fauna hakkında daha ayrıntılı bilgi için bakınız, F.3. Flora ve F.4. Fauna.
B.2.6. Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanları
ve Diğer Hassas Yöreler
Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi, F.5. Hassas Yöreler baĢlığı altında verilmiĢtir.
B.3. Toprak
Bursa Ġlinde bulunan baĢlıca toprak çeĢitleri yaygınlık sırasına göre Ģöyledir.
a) Rendzina Toprakları (R)
Ġnterzonal toprakların kalsimorfik grubuna dahil olması sebebiyle bütün özelliklerini
yüksek derecede kirece sahip ana maddeden alır. Etrafındaki zonal topraklara nazaran
horizonlar çok zayıf olup AC profillidirler.
28
A horizonu ince olup granüler yapıda, koyu renkte ve alkali reaksiyonludur. Alkali
olmadığında nötrdür. Organik madde zengin kalker sebebiyle mineral madde ile iyice
karıĢmıĢtır. Organik madde miktarı ve toprak derinliği kalkerli materyal üzerinde teĢekkül
etmiĢ litrosol ve regosollerden fazladır. CaCO3 bütün profile dağılmıĢ durumdadır. Baz
saturasyonu bütün profilde yüksektir.
Tabii vejetasyon ot, çayır ve çalı fundadır. Serin mutedil, soğuk ve hümid iklimlerde
yer alır. Yıllık ortalama yağıĢ 500-750 mm‟dir. Ana madde kalker, dolomit, marn, tebeĢirdir.
Bursa Ġli Metropoliten alan içerisinde Rendzina Toprakları 9475,8 ha (%32,3)‟lık
alanla en geniĢ yeri kaplamaktadır.
b) Vertisol Topraklar (V)
Vertisoller genellikle kurak mevsimde büzülen, yağıĢlı mevsimde geniĢleyen ve
dönme hareketi gösteren koyu renkli kil topraklarıdır. Bu topraklar derin ve geniĢ çatlaklar,
mikrorölyef ve kayma yüzeyleri ihtiva eder. AC profilli topraklardır. A horizonu derin ve
genellikle koyu renklidir. Ġçindeki organik madde kil ile tam olarak karıĢmıĢtır.
Bu topraklardaki çatlama montmorilonitik veya smektoid killerin ve ard arda gelen
kuru ve yağıĢlı mevsimlerin varlığına bağlıdır. Birçok vertisol 1-5 hatta 10cm kalınlıkta
gevĢek granüler bir yüzey malçına sahiptir. Vertisoller çoğunlukla çok kireçli olduğundan,
bütün A horizonu boyunca kireç konkresyonları görülür. Toz halindeki kireç cepleri dönme
hareketinin etkilemediği profilin aĢağı kısmında bulunur. Kireç birikme katıda görülebilir.
Vertisollerin iĢlenme periyotları çok kısadır. Çatlamalar sırasında ince kökler kırılır
ve ürün zarar görür. Sulama yapılsa bile yetiĢtirilen ürünler sınırlıdır. Yüksek su tutma
kapasitelerine rağmen, bitkilere yarayıĢlı su miktarı düĢüktür. Eğimli arazilerde her zaman
erozyon tehlikesi mevcuttur. Çukurluklarda yağıĢlı mevsimlerde çoğu vertisoller su altında
kalır. Arazi drenajı hemen hemen olanaksızdır.
Bursa Ġli Metropoliten alan içerisinde Vertisol Topraklar 7412ha (%25,3)‟lık alan
kaplamaktadır.
c) Kahverengi Topraklar (B)
Bu topraklar, çeĢitli ana maddelerden kalsifikasyon sonucu oluĢtuklarından,
profillerinde çok miktarda kalsiyum bulunur. Baz saturasyonları yüksek, doğal drenajları
iyidir.
A1 horizonu kahverengi veya grimsi kahverengi, 10-25cm kalınlıkta ve granüler
yapıdadır.
B horizonu açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değiĢen renklerde ve blok
yapıdadır. B horizonunun altında beyazımsı ve çoğunlukla sertleĢmiĢ kireç birikme katı yer
alır. Bunun altında bir jips birikme katı bulunabilir.
Ġlkbahar ve sonbahardaki kısa periyotlar hariç kimyasal ve biyolojik etkinlikler
yavaĢtır. Verimleri düĢüktür. Sulanan topraklarda çeĢitli ürünler yetiĢtirilebilir.
Bursa Ġli Metropoliten alan içerisinde Kahverengi Topraklar 5706,4ha (%19,5)‟lık
alan kaplamaktadır.
d)Kireçsiz Kahverengi Topraklar (U)
Bu toprakların oluĢumunda zayıf podzollaĢma ve biraz kalsifikasyon rol oynar.
A horizonu kahverengi, kırmızımsı kahverengi, grimsi kahverengi, sarımsı
kahverengi veya kırmızıdır ve yumuĢak kıvamda yahut birazcık sıkıdır. B horizonu ise daha
29
ağır bünyeli, daha sert, kahverengi veya kırmızımsı kahverengidir. Burada kırmızılık daha
fazladır. Bu horizonun normal olarak kireci yıkanmıĢtır.
Bu toprakların ana maddesi değiĢiktir. Topraklar asit ana madde üzerinde olduğu
kadar, kireçtaĢı üzerinde de oluĢabilir. Doğal drenajları iyidir.
Bursa Ġli Metropoliten alan içerisinde Kireçsiz Kahverengi Topraklar 4657,5ha
(%15,8)‟lık alan kaplamaktadır.
e)Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (N)
Bu gruptaki topraklar değiĢik ana kayalardan oluĢmuĢtur. Renk ve baz durumu ana
materyal ve organik madde miktarına bağlı olarak değiĢir. Bu topraklarda B horizonunu gözle
ayırt etmek zordur. B horizunu bazan silikat kil mineralleri ile hafifçe zenginleĢmiĢ ve yapı
elemanlarına sahip durumda olabilir. Bu horizon birçok kısımlarda yoktur ve A1‟in hemen
altında C horizonu bulunmaktadır.
f) Alüvyal Topraklar
Genellikle taze tortul depozitler üzerinde genç toprak olarak tanımlanırlar.
Horizonlar bulunmaz; bulunsa bile çok zayıf geliĢmiĢtir, buna karĢılık değiĢik özellikte
mineral katlar bulunur. Bu toprakları oluĢturan materyaller akarsular tarafından askıda
taĢınmıĢ ve depolanmıĢtır. Mineral bileĢimleri heterojendir ve sürekli veya mevsimlik olarak
yaĢtırlar. Çoğunlukla taban suyunun etkisi altındadırlar.
Çok eskiden teĢekkül etmiĢ olanların hafif kireç yıkanması olabilir. Taban suyunun
varlığı halinde toprak profilinde veya düzeyde çoraklaĢmalar görülebilir.
f.1) Hidromorfik Alüvyal Topraklar (H)
Topografyalarının düz veya çukur olması, bu toprakların sürekli olarak yüksek taban
suyu dolayısıyla, özellikle alt katların yaĢ olmalarına neden olmaktadır. Taban suyundaki
yükselip alçalmalar, taban suyunun üzerindeki toprak katlarında art arda gelen yükselleĢme ve
indirgenmelere yol açar. Dolayısıyla mevsimsi-gri indirgenme (Oksitlenme, pas) lekeleri
oluĢur. Pas lekeleri özellikle çatlarlar ve kök kanalcıkları boyunca görülür. Taban suyu
düzeyinin altındaki katlar ise tümüyle gleyleĢmiĢtir ve ayrıca içlerinde bitki köklerinin
çürümesinden meydana gelen siyah lekeler görülmektedir. Üzerindeki doğal bitki örtüsü su
seven bitkilerdir.
f.2) Alüvyal Sahil Bataklıkları (S)
Göl ve deniz sahillerinde yer alan, hem göllerin veya denizlerin hem de yüzey
akıĢların etkisiyle devamlı veya yılın büyük bir bölümünde yaĢ kalan yada bataklık durumda
olan topraklardır. Tuzsuz, hafif tuzlu veya alkali olabilirler.
Özellikleri itibariyle tarımsal değerleri olamayan bu araziler, av hayvanları barınağı
olarak iĢe yararlar. Ayrıca üzerlerinde yetiĢen sazlardan da yararlanılabilir.
Bursa Ġli Metropoliten alan içerisinde yer alan Alüvyaller 424,4ha (%1,5)‟lık alan
kaplamaktadır.
g) Kırmızı Kahverengi Akdeniz Toprakları (E)
Bu topraklar Kırmızı Akdeniz Toprakları ile Kahverengi Akdeniz Toprakları
arasında geçiĢtir.
ABC profiline sahip topraklardır. A horizonu iyi geliĢmiĢ orta derecede organik
maddeye sahip ve organik madde ile mineral madde iyice karıĢmıĢtır. Zayıf bir A2 horizonu
30
görülebilir. A horizonu, kırmızı veya kahverengi, köĢeli blok ve prizmatik yapıya sahip
bünyesel B horizonu içine tedricen geçer.
Bursa Ġli Metropoliten alan içinde yer alan Kırmızı Kahverengi Akdeniz toprakları
386,1ha (%1,3)‟lık alan kaplamaktadır.
B.4. Su Kaynakları
Bursa Ġli‟nde su kaynakları, akarsular, yeraltı suları, barajlar, göller ve göletler
olarak incelenebilir.
B.4.1. Ġçme Suyu Kaynakları ve Barajlar
Bursa Ġlinin su ihtiyacı, mevcut Selahattin Saygı (Doğancı) Barajından
karĢılanmaktadır. Ayrıca bu amaçla Nilüfer Çayı üzerinde bulunan ve halihazırda su tutma
aĢamasında olan Nilüfer Barajı vardır. Nilüfer Barajı ile mevcut Selahattin Saygı (Doğancı)
Barajları müĢterek iĢletildiğinde yılda yaklaĢık 170 hm3 içme suyu sağlanabilecektir. Doğancı
Barajı‟ndan çekilebilecek su miktarı 120 hm3 olup, Nilüfer Barajı‟nın payı da yılda 50
hm3‟tür. Nilüfer Barajı ile arttırılmıĢ olan su temini için ayrıca bir arıtma tesisine ihtiyaç
yoktur. Mevcut Doburca arıtma tesislerinin kapasitesi yeterli olmaktadır.
Orhaneli Çayı üzerinde Bursa‟ya 55 km mesafede olan Çınarcık barajının ihalesi
1995 yılında yapılmıĢtır. Emet Orhaneli Çınarcık Barajı enerji üretimi amacıyla iĢletmeye
alınmıĢ olup, firma ile yapılan su kullanım anlaĢmasına göre 2022 yılında içme suyu amacıyla
su tahsisi yapılacaktır. Bu barajdan yılda 145 hm3 içme suyu elde edilecektir. Çınarcık Barajı,
aynı zamanda M.KemalpaĢa Ovasının taĢkın sorununu çözecektir. Bursa Ġli‟ndeki içme suyu
kaynakları ve kapasiteleri ve projeleri Tablo B-4 ve Tablo B-5‟de verilmiĢtir.
Tablo B.4. Ġçme Suyu Kaynakları ve Kapasiteleri
KAYNAKLAR
Pınarlar
Doğancı Barajı
Doğancı+Nilüfer Barajı
Yeraltı suyu
GölbaĢı Barajı
Çınarcık Barajı
KAPASĠTE
min. L/sn
Milyon (m3/yıl)
494
15,57
3434
108,3
5327
168
792
1744
4597
25
55
145
31
KULLANILAN ALANLAR
G4-G3 alt bölgeleri
G2-C2 alt bölgeleri
Nilüfer
Barajı
AĢamasında
C3-C4 alt bölgeleri
2010 yılından sonra
2010 yılından sonra
Su
Tutma
Tablo B.5. Bursa Ġli Ġçme ve Kullanma Suyu Projeleri
Ġçme ve Kullanma Suyu ( hm3/s )
PROJE DURUMU
Ön Ġnceleme ve Masterplan AĢamasında Olan Projeler
Ġznik-Orhangazi Projeleri ( Ġznik ve Sölöz Barajları )
12,00
TOPLAM
12,00
Planlama AĢamasında Olan Projeler
Bursa Su Temini Projesi GölbaĢı Barajı
57,00
Karacabey Projesi Gölecik Barajı
8,80
Ġnegöl I. Merhale Projesi ( Hocaköy Barajı )
29,63
TOPLAM
95,43
Yatırım Programındaki Projeler
Gemlik Projesi ( Büyükkumla Barajı )
19,00
Emet-Orhaneli Çınarcık Barajı
145,00
TOPLAM
164,00
ĠĢletmede Olan Projeler
Bursa Acil Ġçmesuyu Projesi ( YAS )
60,00
Bursa Ġçmesuyu Projesi Doğancı Barajı
110,00
Uludağ Kaynakları
15,00
Bursa Ġçmesuyu Projesi Nilüfer Barajı
60,00
TOPLAM
245,00
Kaynak: DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
Bursa‟nın içme suyunu büyük ölçüde karĢılayan Doğancı Barajı‟nın yüksekliği 65
m, rezerv hacmi 37,8 hm3 olup yılda 125 hm3 su çekilmektedir. Barajdaki içme suyu arıtma
tesisinin kapasitesi 500.000 m3/gündür.
Bunun dıĢında iĢletmede olan sulama amaçlı 8 baraj bulunmaktadır. Bunlar
DemirtaĢ projesi kapsamındaki DemirtaĢ Barajı, Orhaneli‟nde bulunan Akalın Göleti, GölbaĢı
projesi kapsamındaki GölbaĢı Barajı ve Burcun Göleti, Uluabat ve Bursa arasında Hasanağa
Barajı, Ġnegöl projesi kapsamındaki Eymir Göleti ile Dönmez Göleti ve Büyükorhan
Barajları‟dır.
Bursa‟da planlama veya kesin proje programında yer alan enerji projeleri Tablo B6‟da verilmiĢtir.
32
Tablo B.6. Bursa Ġli Enerji Projeleri
ENERJĠ
PROJE DURUMU
Kurulu Güç (MW )
Üretim (Gwh/yıl )
Boğazköy Barajı ve HES Projesi
10,00
20,04
Devecikonağı Barajı ve HES Projesi
12,22
60,28
Suluköy Regülatörü ve HES Projesi
6,86
14,22
TOPLAM
29,08
94,54
100,00
422,65
Gözede I HES Projesi
2,40
9,22
Egemen Regülatörü ve HES Projesi
20,54
69,23
TOPLAM
122,94
501,10
ĠnĢaatı Devam Eden Projeler
ĠĢletmede Olan Projeler
Uluabat Enerji Tüneli ve HES Projesi
Kaynak: DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
Bursa‟da DSĠ tarafından yürütülen sulama projeleri ve sulama alanları Tablo B-7‟de
verilmiĢtir.
Tablo B.7. Bursa Ġlinde ĠĢletmedeki Sulama Tesisleri
Tesisin Adı
ĠĢletmeye
Girdiği Yıl
DemirtaĢ Sulaması
Bursa Sulaması
Hasanağa Sulaması
Yazıcıoğlu Sulaması
Burcun Sulaması
Gölcük Sulaması
Eymir Sulaması
Akalan Sulaması
Kozluören Sulaması
Yenice Sulaması
M. KemalpaĢa Sul.
Orhaneli Sulaması
Aksu-UĢakpınar S.
Halhalca Sulaması
Akçabük Sulaması
Ġznik Sulaması
Boyalıca Sulaması
Karacabey Sulaması
Bursa YAS Sul.
Dudaklı Sulaması
Üçbeyli Sulaması
Keramet Sulaması
Orhangazi Sulaması
1985
1962
1986
1965
1982
1997
1991
1990
2000
2000
1967
1993
2001
2002
1994
1987
1985
1989-2001
1988
1996
1994
1981
1966
Brüt
2062
1816
742
550
295
820
150
102
253
257
19029
707
96
151
36
2201
4736
16683
1950
128
1242
2797
1294
Net
1800
1570
700
475
250
787
127
70
238
242
15500
633
90
142
30
1901
4035
15683
1650
120
1055
2124
1100
1974
2000
6344
101
5650
95
Uluabat Sulaması
Çayören Sulaması
Toplam Sulama Alanı (ha)
Kaynak: DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
33
Tablo B.8 Hidroelektrik Santrallar
SU
KAYNAĞI
AKARSU
HAVZASI
ENERJĠ
FAYDASI
ÜRETĠLE
N ENERJĠ
( Gwh/yıl )
9,22
ĠĢletmede
422,65
ĠĢletmede
PROJENĠN DURUMU
Gözede I. HES Projesi
Kestel
Deliçay
Susurluk
KURUL
U GÜÇ
( MW )
2,40
Uluabat Enerji Tüneli ve
HES Projesi
Egemen Regülatörü ve HES
Projesi
Suluköy Regülatörü ve HES
Projesi
Boğazköy Barajı ve HES
Projesi
Nilüfer
Susurluk
100,00
Osmangazi
Orhaneli
Çayı
Nilüfer Çayı
Susurluk
20,54
69,23
ĠĢletmede
Ġnegöl
Cerrah deresi
Sakarya
6,86
14,22
ĠnĢaat halinde
YeniĢehir
Göksu Çayı
Susurluk
10,00
20,04
ĠnĢaat halinde
Devecikonağı Barajı ve HES
Projesi
Kızkayası Barajı ve HES
Projesi
Oylat Regülatörü ve HES
Projesi
Tüfekçikonağı Reg. ve HES
Prj.
Akdere Regülatörü ve HES
Projesi
Ağaçhisar Barajı ve HES
Projesi
M.KemalpaĢa
Emet Çayı
Susurluk
12,22
60,28
ĠnĢaat halinde
M.KemalpaĢa
Emet Çayı
Susurluk
360,23
Proje aĢamasında
Ġnegöl
Oylat Deresi
Sakarya
1,90
7,73
Proje aĢamasında
Ġnegöl
Mezit Deresi
Sakarya
5,18
14,96
Proje aĢamasında
Ġnegöl
Cerrah deresi
Sakarya
3,84
23,30
Proje aĢamasında
Orhaneli
Orhaneli
Çayı
Susurluk
20,00
72,06
Deliballılar Barajı ve HES
Projesi
Orhaneli
Orhaneli
Çayı
Susurluk
15,00
53,07
EĠE projesi - Proje
çalıĢmalarına devam
ediliyor.
EĠE projesi - Proje
çalıĢmalarına devam
ediliyor.
327,94
1126,99
TESĠS ADI
ĠLÇESĠ
TOPLAM
130,00
Bursa Ġlindeki Hidroelektrik Santral Projeleri listesi Tablo B-8‟de verilmiĢtir
B.4.2. Yeraltı Su Kaynakları
Konu ile ilgili bilgi D.1.1. “Yeraltı Suları” baĢlığı altında verilmektedir.
B.4.3. Akarsular
Konu ile ilgili bilgi D.1.2. “Akarsular” baĢlığı altında verilmektedir
B.4.4. Göller ve Göletler
Konu ile ilgili bilgi D.1.3. “Göller, Göletler ve Rezervuarlar” baĢlığı altında
verilmektedir.
B.5. Mineral Kaynaklar
B.5.1.Sanayi Madenleri
Ġlin güney, güneybatı ve güneydoğusunda birçok maden yatağı bulunmaktadır. Bu
maden yatakları, magmatik kayaçların etrafında yaĢlı metamorfik birimler içinde yer
almaktadır.
Bursa Ġli M.KemalpaĢa Ġlçesi Türkiye‟de borat madeni üretilen dört yerleĢim
yerinden biridir. Bunun dıĢında ilimizde alçıtaĢı, asbest, çimento, kireçtaĢı, tuğla-kiremit
hammaddeleri ile mermer üretimi de yapılmaktadır. Bursa Ġli‟nde üretilen endüstriyel
hammaddelerin bulundukları yer ve rezervleriyle ilgili bilgiler Tablo B-9‟da verilmiĢtir.
34
Tablo B.9. Bursa Ġli’nde Üretilen Endüstriyel Hammaddeler (2000)
Madenin cinsi
AlçıtaĢı
Asbest
“
Bor minerali
Çimento
Hammaddesi
“
“
KireçtaĢı
Korund
Bulunduğu ilçe
Gemlik
Orhaneli
“
M.KemalpaĢa
Gemlik
Gemlik
Kestel
Mudanya
Gemlik
Orhaneli
Mermer
M.KemalpaĢa
Tuğla-Kiremit
Hammaddesi
“
“
“
“
Gemlik
Gemlik
Orhaneli
Ġznik
Karacabey
YeniĢehir
Mevkii
Kumlu Alanı
Göynükbelen
Kestelek
Güneyi
Güneyi
Ericek
Tenör ve kalite
-
Rezervler
1-2 bin ton
400.000 ton
40.000 ton
7.107.000 ton
60.000.000 ton
10.000.000 ton
2.500.000 ton
Milyar ton
150.000.000
17.632 ton
Diğer bilgiler
Muhtelif
Gur.Muh.
Gur.
Gur.
Top.
Top.
Top.
Top.
Muhtelif
14.500 m3
29.500 m3
10.800.000 m3
9-10 Milyon ton
50.000 m3
2.050.000 m3
675.000.000 m3
Milyonlarca ton
Görünür
Muhtelif
Gör.+Muh.
Kaynak
Gör.+Muh.
Gör.+Muh.
Gör.+Muh.
No 45 B2O5
Kalker
Marn
Kristalize Kalker
iyi
iyi
No 57,3 Al2O3
No 23,4 Fo2O3
Gördük Alanı
Tuğla Toprağı
B.5.2.Metalik Madenler
Ġlimizde üretilen madenler krom, antimiyan, nikel metalleri ve az miktarlarda da
altındır. Volfram madeninin son yıllara kadar üretimi devam etmekteydi. Ancak günümüzde
volfram madeni çıkarılmamaktadır.
Bursa Ġlinde üretilen metalik madenlerin bulunduğu yer ve rezervleriyle ilgili bilgiler
Tablo B-10‟da verilmiĢtir.
Tablo B.10. Bursa Ġlinde Üretilen Metalik Madenler
Madenin Cinsi
Altın
Antimiyan
Krom
"
"
Nikel
Wolfram
Bulunduğu Ġlçe
Ġnegöl
"
Orhaneli
"
"
Uludağ
Mevkii
Sülüklü Köy
Harmancık-Miran
Harmancık-BoĢalan
Yanköydere
Uludağ
Tenör ve Kalite
% 0,7
HAu
% 6,5
Sb
% 40-48 Cr2O3
% 20
Cr2O3
% 20
Cr2O3
%1
Ui
% 0,44
WO3
Rezervler
Diğer Bilgiler
15.000 ton Muh.
1.000.000 ton
32.400 ton
163.575 ton
160.000 ton
16.587.177 ton
Potansiyel
Gur. Muh.
Gur. Muh.
Top.
Gur. Muh.
B.5.3. Enerji Madenleri :
Bursa Ġlinde üretilen enerji madenlerinin bulunduğu yer ve rezervleriyle ilgili
bilgiler Tablo B-11‟de verilmiĢtir.
Tablo B.11. Bursa Ġlinde Üretilen Enerji Madenleri (2000)
Madenin
Cinsi
Linyit
Keles
Harmanalanı
Linyit
Keles
Davutlar
Linyit
Linyit
M.KemalpaĢa
M.KemalpaĢa
Devecikonağı
Soğukpınar
Linyit
Orhaneli
GümüĢpınar
Linyit
Orhaneli
Çivili
Linyit
Orhaneli
Sağırlar
Bulunduğu Ġlçe
Mevkii
Tenör ve Kalite
ısı değeri: 1.900 kcal/kg
açık:ısı değeri: 2.482 kcal/kg
kapalı:ısı değeri:2.044 kcal/kg
ısı değeri: 3.840 kcal/kg
ısı değeri: 3.089 kcal/kg
açık:ısı değeri 2.482 kcal/kg
kapalı:ısı değeri 3.140 kcal/kg
açık:ısı değeri 2.294 kcal/kg
kapalı:ısı değeri 2.134 kcal/kg
açık:ısı değeri 2.850 kcal/kg
kapalı:ısı değeri 3.412 kcal/kg
35
Rezervler
34.000.000 ton
32.500.000 ton
1.219.000 ton
15.415.000 ton
1.222.000 ton
28.000.000 ton
6.570.000 ton
4.000.000 ton
2.110.000 ton
1.900.000 ton
4.142.000 ton
Diğer
Bilgiler
Gur.
Gur.
Gur.
Muh.Gör.
Muh.
Gör.
Gör.
Gör.
Gör.
Gör.
Gör.
B.5.4. TaĢ Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler
Konu ile ilgili bilgi I.1. “Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve TaĢ Ocakları
Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler” baĢlığı altında verilmektedir.
KAYNAKLAR :
1- 1/100.000 Ölçekli Bursa 2020 Çevre Düzeni Strateji Planı Raporu
(Bursa BüyükĢehir Belediyesi) Ağustos 1997- BURSA
2- DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
3- BUSKĠ Genel Müdürlüğü
4- Yarar,M ve Magnin G. (1997) “Türkiye‟nin Önemli KuĢ Alanları”
Doğal Hayatı Koruma Derneği Ġstanbul-Türkiye
5- T.C. Bursa Valiliği Ġl Planlama Müdürlüğü BURSA
6- Ġl Kültür ve Turizm Müdürlüğü BURSA
7- Batı Linyit ĠĢletmeleri Bölge Müdürlüğü (2003)
8-Bursa Ġl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
9-Türkiye Jeolojisine Genel Bir BakıĢ, Ġhsan KETĠN
10-Bursa Ġl Sağlık Müdürlüğü
36
C. HAVA (ATMOSFER ve ĠKLĠM)
C.1. Ġklim ve Hava
Bursa Ġli Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiĢ iklimi tipine sahiptir.
KıĢların çok sert geçmediği ilde yaz dönemlerinde de kuraklık görülmektedir.
Marmara denizinin etkisi ile ılımanlık kazanan ilin sayısal sıcaklık değerleri de, deniz
etkilerinin il iklimine kazandırdığı bu niteliği açıkça ortaya koymaktadır. Merkez Ġlçenin
yıllık ortalaması 14,6 C0‟dir. Bu değer çevre illerden Balıkesir‟de 14,5 C0, Çanakkale‟de 15
C0‟dir. Buna karĢılık Bilecik‟de 12,4 C0, Kütahya‟da ise 10,8 C0‟dir.
C.1.1. Doğal DeğiĢkenler
C.1.1.1 Rüzgâr
Yapılan 40 yıllık ortalama değerlere göre, en kuvvetli rüzgar yönü, birinci derecede
batı, ikinci derecede güneybatı ve üçüncü derecede güney yönlerden esmektedir. Birinci
derece hâkim rüzgar yönünde ortalama rüzgar hızı 19.2 m/sn, ikinci derece hâkim rüzgar
yönünde ortalama rüzgar hızı 16,6 m/sn ve üçüncü derece hâkim rüzgar yönünde ortalama
rüzgar hızı 15.7 m/sn‟dir.
40 yıllık ortalama değerlere göre; yıl içinde Ocak ayında hâkim rüzgâr yönü doğuya
doğru 3,4 m/sn, ġubat ayında doğuya doğru 3,3 m/sn, Mart ayında kuzeydoğu yönünde 3,6
m/sn, Nisan ayında batı güney batıya doğru 2,7 m/sn, Haziran ayında kuzeydoğuya doğru 2,8
m/sn, Temmuz ayında kuzeydoğuya doğru 3,4 m/sn, Ağustos ayında kuzeydoğuya doğru 3,3
m/sn, Eylül ayında kuzeydoğuya doğru 3,0 m/sn, Ekim ayında kuzeydoğuya doğru 3,1 m/sn,
Kasım ayında doğuya doğru 2,5 m/sn, Aralık ayında doğuya doğru 3,4 m/sn hızla esmiĢtir.
Yılın ilk aylarında hakim rüzgar yönünün kuzey ile kuzeydoğu arasında olduğu, bu arada
güneybatı yönünde rüzgarın kuvvetlendiği ve Mayıs ayındaki hakim rüzgar yönünün batıya
doğru olduğu görülmektedir. Haziran ile Kasım ayları arasında hakim rüzgar yönü kuzeydoğu
yönündedir ve Aralık ayında doğu yönünde olmaktadır. Yılın 4 ayı hakim rüzgar yönü doğu
yönünde, 6 ayı kuzeydoğu yönündedir. Yalnızca bahar aylarında hakim rüzgar yönü
güneybatı yönüne kaymaktadır.
Bursa Ġlinde yıllık ortalama rüzgar hızı 1.7 m/sn‟dir. En hızlı rüzgar yönü W olup 19.2
m/sn Ģiddetindedir. Yıllık ortalama fırtınalı gün sayısı, ġubat ayında 4.0 olarak tespit
edilmiĢtir. Bursa Ġlindeki en çok esen rüzgar yönleri sırasıyla; NE-E-ENE‟dir. Bursa
Meteoroloji istasyonu rüzgar rejimi rasat kayıtları Tablo C-1‟de, aylık ortalama rüzgar hızı
Tablo C-2‟de verilmiĢtir.
Tablo C.1. Bursa Ġli Rüzgar Yönlerine Göre Esme Sayısı (40 yıllık)
Rüzgar Yönü
I
II
III
VI
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
135
213
424
339
560
422
116
66
139
146
252
183
182
79
59
53
152
225
372
309
395
251
100
55
129
141
259
212
224
93
86
53
196
307
367
244
253
159
54
36
87
138
327
323
336
177
125
132
199
210
256
190
170
82
38
30
78
134
333
348
341
211
240
199
209
216
267
191
194
85
49
31
65
121
326
320
369
191
233
237
315
257
424
263
220
87
41
34
52
98
254
187
245
143
232
260
398
483
641
334
210
68
44
31
45
51
209
149
150
92
155
221
412
463
636
343
206
58
44
26
45
69
218
131
111
69
155
200
299
385
493
285
181
82
48
39
58
118
215
159
152
80
154
190
194
288
455
347
299
109
72
56
73
117
233
181
222
110
132
129
144
201
364
296
440
232
86
53
130
140
242
187
218
117
108
73
141
189
387
323
582
414
109
68
136
181
228
162
169
94
91
62
37
Yıllık
Ort.
2794
3437
5066
3464
3710
2049
801
523
1047
1454
3096
2542
2719
1456
1770
1809
Tablo C.2. Aylık Max Rüzgar Knot (Dk)
Yıl
Ocak
ġubat
2010 16,1 16,7
Mart
Nisan
Mayıs
19,6 13,1 16,2
Haz.
Tem.
Ağus.
Eylül
Ekim
Kasım
19,0 13,9 12,6 13,2 18,0 12,0
Aralık
Yıllık
Ort.
22,0
16,03
C.1.1.2. Basınç
Bursa Ġli, ortalama yerel basınç miktarları Tablo C-3‟de verilmektedir
Tablo C.3. Ortalama Yerel Basınç (hPa)
Yıl
Ocak
ġubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haz.
Tem.
Ağus.
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
2010
1005,8
1000,0
1001,6
1003,7
1000,8
1001,1
999,7
1001,7
1003,7
1003,3
1006,2
1000,5
Yıllık
Ort.
1002,3
C.1.1.3. Nem
Bursa ili, ortalama bağıl nem bilgileri Tablo C-4‟de verilmektedir.
Tablo C.4. Aylık Nem Bilgileri (%)
Yıl
Ocak
ġubat
2010 75,9 79,0
Mart
Nisan
Mayıs
67,6 73,6 64,3
Haz.
Tem.
Ağus.
Eylül
Ekim
Kasım
53,9 56,1 55,9 69,6 76,0 83,0
Aralık
Yıllık
Ort.
79,0
69,5
C.1.1.4. Sıcaklık
Bursa Ġli‟nde en soğuk ay olan Aralık ayında tespit edilen sıcaklık ortalaması 1,7 C0,
en sıcak ay olan Temmuz ayında ise ortalama sıcaklık 30,7 C0 olarak belirlenmiĢtir.
Kaydedilen en düĢük ve en yüksek sıcaklıklar -4,4 C0 ve 41,5 C0‟dir. Bursa Meteoroloji
Ġstasyonu sıcaklık normalleri Tablo C-5‟de verilmektedir.
Tablo C.5. Bursa Meteoroloji Ġstasyonu Sıcaklık Normalleri ( 2010)
AYLAR
Ortalama
DüĢük Ortalama
Yüksek
Sıcaklık
Sıcaklık
2,3
10,5
Ocak
4,0
11,2
ġubat
3,8
14,1
Mart
5,9
18,1
Nisan
11,0
25,0
Mayıs
16,0
30,9
Haziran
19,3
31,9
Temmuz
17,4
31,3
Ağustos
13,8
26,4
Eylül
11,6
23,9
Ekim
5,0
17,0
Kasım
4,7
14,0
Aralık
21,2
ORTALAMA 9,6
Ortalama Sıcaklık
(oC)
6,4
7,4
8,9
12,2
18,8
23,6
25,7
24,3
19,8
17,5
10,0
9,6
15,4
C.1.1.5. BuharlaĢma
Bursa ili ortalama buharlaĢma (mm) durumu Tablo C-6‟da, verilmektedir.
38
Tablo C.6. Ortalama BuharlaĢma (mm)
Yıl
Ocak
2010 -
ġubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Ort.
-
-
3,1
4,7
7,6
8,8
8,4
3,5
2,6
0,9
-
4,95
C.1.1.6. YağıĢlar
C.1.1.6.1. Yağmur
Bursa‟da yağıĢ genellikle batıdan doğuya doğru azalır, zira batıdan gelen nemli hava
kitleleri yağıĢlar bırakarak, gittikçe daha az nemli olarak doğuya doğru devam ederler.
Bursa‟da ortalama toplam yağıĢ miktarı Tablo C-7‟de verilmektedir.
Tablo C.7. Ortalama Toplam YağıĢ Miktarı (mm)
Yıl
Ocak
ġubat
Mart
Nisa
n
Mayı
s
Hazira
n
Tem
.
Ağus
.
Eylül
Ekim
Kası
m
Aralık
Yıllık
Topla
m
201
0
116,
6
156,
6
121,
1
26,9
18,7
9,2
4,4
-
67,
4
37,
9
80,6
119,
1
758,5
Bursa Ġli‟nde en çok kıĢ ve Ġlkbahar aylarında yağmur yağmaktadır.
C.1.1.6.2. Kar, Dolu, Sis ve Kırağı
Sis olayı soğuk hava kütlesinin üzerine sıcak hava kütlesinin gelmesiyle su buharı
yoğunlaĢmasından dolayı oluĢur. 2010 yılı için kar, dolu, sis, kırağılı ve orajli gün sayısına
yönelik bilgi bulunmamaktadır.
C.1.1.7. Seller
Bursa Ġli sel felaketleri Tablo C-8‟de verilmektedir.
Tablo C.8. Bursa Ġli Sel Felaketleri
ĠLÇENĠN ADI
YILI
YeniĢehir-Çelebi
1964-1965
YeniĢehir-Merkez
1964-1966
M.KemalpaĢa
1985-1986
Karacabey
1964-1965
Bursa-Babasultan
1967-1968
Bursa-Seymen
1969-1970
Bursa-Panayırköy
1969-1970
Bursa-Kestel
1967-1968
ÖLÜ
-
YARALI
-
AĞIR HASARLI KONUT
153
45
10
326
48
11
6
22
C.1.1.8. Kuraklık
Ġlimizde konu ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.
C.1.1.9. Mikroklima
Ġl sınırları içinde mikroklima oluĢturan özel alanların yerleri ve fonksiyonları Tablo C9‟da belirtilmektedir.
39
Tablo C.9. Bursa Ġli Mikroklima Elemanları
Ġstasyon Adı
Bursa
Uludağ
Zirve
Gemlik
Ġnegöl
Ġznik
Keles
Mudanya
40008
Uludağ
YeĢil
Konak
40007
Enlem
Dereceleri
Boylam
Dereceleri
Ortalama
Sıcaklık (0C)
En
Yüksek
Sıcaklık (0C)
En
DüĢük
Sıcaklık
(0C)
Ortalama
Donlu
Gün
Sayısı
Ortalama
Nisbi
Nem
(%)
En
DüĢük
Nisbi
Nem
(%)
Ortalama
Bulutluluk (010)
Ortalama
Açık
Gün
Sayısı
(0,01,9)
Ortalama
Kapalı Gün
Sayısı
(8,110,0)
Ortalama
YağıĢ Miktarı
(mm)
Günlük
En
Çok
YağıĢ
Miktarı (mm)
Ortalama
YağıĢlı Gün
Sayısı
Ortalama
Karla Örtülü
Gün Sayısı
En
Yüksek
Kar Örtüsü
Kalınlığı(cm)
Ortalama
Rüzgar Hızı
(m/sec)
En
Hızlı
Rüzgarın
Yönü
ve
Hızı(m/sec)
Hakim
Rüzgar Yönü
40011
40026
40005
40026
39055
29004
29005
29010
29009
29031
29044
14,7
4,4
10,4
15,0
12,4
42,6
29,5
39,8
40,6
-25,7
-21,6
-15,8
34,2
143,5
69
Orhangazi
40023
Mustafa
KemalpaĢa
40002
29014
28053
28024
29019
14,8
9,6
15,2
14,3
15,0
41,2
42,4
37,1
41,3
41,7
40,2
-10,0
-22,7
-8,5
-19,0
-6,8
-21,0
-7,5
67,0
11,6
65,3
14,1
85,9
8,8
29,7
16,0
65
68
71
69
62
67
62
71
59
6
1
2
11
2
11
4
3
4
1
4,9
4,8
4,4
5,3
5,4
4,9
4,9
4,4
5,1
5,5
94,7
103,2
132,1
83,0
83,9
83,6
93,2
134,4
88,3
47,6
86,6
87,9
78,3
101,3
107,6
77,4
87,3
92,1
100,1
89,9
705,8
1541,5
1161,4
654,4
572,1
530,7
799,2
628,0
694,6
740,9
200,9
155,0
112,4
75,9
125,0
72,2
66,2
98,4
208,0
76,2
114,6
128,1
118,7
88,2
82,4
96,1
130,9
85,8
104,9
109,5
9,5
178,8
65,4
3,3
11,6
4,4
49,8
4,2
8,1
7,2
23
430
102
43
52
70
72
27
46
46
2,6
2,7
Bofor
1,3
Bofor
2,7
Bofor
1,1
Bofor
0,9
2,2
Bofor
1,8
Bofor
1,1
Bofor
1,4
SSE
35,2
S
28,4
S
9
W-N
8
SE-N
8
E-W
8
NE
204
S-SW
8
S-SW
8
SW
8
NE
S
NE
SE
N-W
E
NE
N
N
N-W
40
40030
C.1.2. Yapay Etmenler
C.1.2.1. Plansız KentleĢme
Bursa‟daki hızlı sanayileĢme ardından artan iĢ imkânları ve yükselen hayat standardı,
göç alan bir il konumuna gelmesine neden olmuĢtur.
Nüfus artıĢını karĢılayacak konut stokunun bulunmaması kentin bitiĢiğindeki tarım
alanlarının hisseli tapu yoluyla yerleĢime açılması sonucunu getirdi. 1980‟lerin baĢında
kentteki konutların % 40‟ı hisseli tapuluydu. Bugün hisseli tapu ve gecekondu bölgeleri
kentin batısında ve doğusunda büyük alanlar kaplamaktadır.
Plansız kentleĢme, yetersiz altyapı, Ģehir formunun bozulması, direkt ve dolaylı olarak
hava kirliliğindeki artıĢ gibi sorunlara neden olmaktadır.
C.1.2.2. YeĢil Alanlar
Bursa BüyükĢehir Belediyesi sınırları içinde yeĢil alan çalıĢması iki baĢlık altında
incelenmiĢtir.
Aktif YeĢil Alanlar
 Çocuk Bahçeleri
 Parklar
 Piknik Alanları
 Spor Alanları
 Fuar Alanları
 Pasif YeĢil Alanlar
 Ağaçlık Alanlar
 Orman Alanları
Bursa Ġli BüyükĢehir Belediye sınırları içerisindeki Aktif yeĢil alanlar Tablo-C.10' da,
Pasif yeĢil alanlar ise Tablo-C.11'de verilmektedir.
Tablo C.10. Mevcut Aktif YeĢil Alanlar
Aktif YeĢil Alan Mevcut Alan (ha) 3194'e Göre Olması Gereken Nüfus
Osmangazi
Yıldırım
Nilüfer
Gürsu
Kestel
DemirtaĢ
Toplam
158
41
16
19
59
0.5
293.5
429
295
51
89
106
5
975
Tablo C.11. Mevcut Pasif YeĢil Alanlar
Aktif
YeĢil Mevcut
Alan 3194'e
Alan
(ha)
Gereken
Osmangazi
Yıldırım
Nilüfer
Gürsu
Kestel
DemirtaĢ
Toplam
404
139
78
0
0
0
621
612520
421069
73.335
12730
15239
7308
1142201
Göre
429
295
51
89
106
5
975
Olması Nüfus
612520
421069
73335
12730
15239
7308
1142201
41
M2/ki
2.6
1
2.1
1.4
3.9
0.07
11,07
M2/ki
6.6
3.3
10.6
0
0
0
20,5
YeĢil KuĢak Projeleri
Soğanlı Botanik Parkı
Park, Yalova-Ġzmir Çevre Yolu üzerinde yaklaĢık 400.000. m2'lik bir alana
yayılmaktadır. Bursa BüyükĢehir Belediyesi'nin mülkiyetinde olan bu alanın düzenlenmesine
1995'de baĢlanmıĢ ve alan 24 Nisan 1998'de hizmete açılmıĢtır.
Bursa halkının dinlenme, eğlenme, kültür ve spor gereksinimlerini karĢılaması
hedeflenen Soğanlı Botanik Parkı'nda Fransız, Ġngiliz ve Japon stillerinde bahçe
düzenlemeleri, 150 tür 7 bin ağaç, 29 tür 200 bin lale dikilmiĢtir. Bursa için bir oksijen ünitesi
olmasının yanı sıra bir açık hava laboratuvarı niteliğindedir.
Hayvanat Bahçesi
Soğanlı Botanik Parkı'nın hemen yanındaki 200 dönümlük alanda çalıĢmaları baĢlayan
Hayvanat Bahçesi'nde doğal yaĢam koĢulları içinde oluĢturulacak doğal barınaklarda iklim
koĢullarına uygun 50 hayvan türünün barındırılması öngörülmektedir. Hayvanat Bahçesi
Eylül 1998'de faaliyete geçmiĢtir.
C.1.2.3. Isınmada Kullanılan Yakıtlar
Ülkemizde tüketilen yakıtların % 32‟si ısınma amaçlı kullanılmakta olup, çıkarılan
linyitlerin büyük kısmının ısıl değerleri düĢük, kükürt, azot, kül ve nem içerikleri oldukça
yüksektir. Kaliteli yakıtların pahalılığı, ekonomik gücü zayıf olan halkımızı, yıllarca, ucuz ve
çevreyi daha fazla kirleten linyitlere yöneltmiĢ, bu eğilim, kömürlerimizde ısıl değerin düĢük
oluĢu ve yapılarımızda ısı yalıtımına gereken önemin verilmeyiĢiyle birlikte, birim enerji
üretimi için gerekli yakıt sarfiyatını ve kirletici konsantrasyonlarını arttırmıĢtır. Bu süreç
içerisinde, yerel yönetimlerin ithal kömür ve sıvı yakıt kullanımı konusunda aldığı kararlar ve
1992 yılından itibaren doğalgaz kullanımına geçiĢte kaydedilen aĢamalar ile ilimizde kirletici
konsantrasyon değerleri, sınır değerleri içine çekilmiĢtir. Bursa‟da kömür, fuel-oil ve
doğalgaz baĢta olmak üzere çeĢitli yakıtlar kullanılmaktadır.
Bursa‟da (BüyükĢehir Belediye Sınırları) 2010 yılında tüketilen doğalgaz miktarı
Tablo C-12‟de belirtilmiĢtir.
Tablo C.12. Bursa’da (BüyükĢehir Belediye Sınırları) Tüketilen Doğalgaz Miktarları
YIL KONUT (m3) SANAYĠ (m3) TOPLAM (m3)
71.198.299
486.172.655
2010 414.974.356
Bursa‟da 2010 yılında tüketilen yakıtların cinsi ve miktarı Tablo C-13‟de verilmiĢtir.
Tablo C.13. 2010 Yılı Tüketilen Yakıt Cinsi ve Miktarı
Yakıt Ġthal
Yerli Kömür (ton) Odun
Kalorifer
Cinsi Kömür (ton)
(ton)
Yakıtı (ton)
Yıl
2010
125.154
50.877
120.000 -
C.1.2.4. Endüstriyel Emisyonlar
Ġlimizde endüstriden kaynaklanan hava kirliliği, esas olarak sanayi kuruluĢlarının
yanlıĢ yer seçimi ve atık gazlarının yeterli teknik tedbirler alınmadan havaya bırakılması
42
sonucu meydana gelmektedir. Bu amaçla; Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin Ve
Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında izne tabi tesislerin çevre izni alma çalıĢmaları
devam etmektedir. Bu iznin alınmasında ilk aĢama olan Geçici Faaliyet Belgesi alınmakta
olup bugüne kadar (Aralık 2010 dâhil) Geçici Faaliyet Belgesi ve Çevre Ġzni/Çevre Ġzni ve
Lisansı alan iĢletme sayısı Tablo C-14‟de verilmiĢtir.
Tablo C.14. Bursa Ġli Geçici Faaliyet Belgesi ve Çevre Ġzni/Çevre Ġzni ve Lisansı Alan
ĠĢletme Sayısı
Geçici Faaliyet Belgesi Verilen ĠĢletmeler
13
Çevre Ġzni/Çevre Ġzni ve Lisansı Verilen ĠĢletmeler 0
Hava kirliliği oluĢturan ve endüstriyel insan kaynaklı elementlerin adları ve kimyasal
bileĢikleri Ģunlardır.
-Katı Parçacıklar
:Küller, ZnO, PbCl ve öteki ağır metaller
-Kükürtlü BileĢikler :SO2, SO3, H2S
-Azot BileĢikler
:NO, NO2, NO3 (NOx)
-Oksijen BileĢikleri :O3, CO, CO2
-Halojen BileĢikleri :HF, HC, CFC
-Organik BileĢikleri :Aldehitler ve Hidrokarbonlar
Yukarıda belirtilen maddelerin etkileri, çıkıĢ kaynağı, bulunduğu ortama ve faaliyet alanına
göre değiĢme göstermektedir.
C.1.2.5. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar
Trafikten kaynaklanan emisyonlar, konutlar ve endüstri tesisleri gibi sabit emisyon
kaynaklarından meydana gelen hava kirliliği kadar aynı derecede önemli kirleticilerdir.
Karbon monoksit emisyonlarının % 70-90‟ı, azotoksit emisyonlarının % 40-70‟i, hidrokarbon
emisyonlarının % 50‟si ve Ģehir bazında, kurĢun emisyonlarının % 100‟ü motorlu taĢıtlardan
kaynaklanmaktadır.
Egzoz gazı ortalama % 0,1 NO, % 1 CO, % 0,3 H2, % 10 H2O, % 0-1 O2, % 77,678,6 N2 içermekte olup, taĢıtın yük durumuna göre bileĢimde önemli değiĢmeler olur.
Motorlu taĢıtların genel kirletici özellikleri yanında ani ve doğrudan etkili toksik niteliğinin
bulunması atmosferdeki ömrünün daha uzun süreli olması ve asit yağmuru olaylarında temel
faktör oluĢu gibi özellikleri diğer emisyon kaynaklarına göre daha ciddi kılmaktadır. Motorlu
taĢıtlardan kaynaklanan bir diğer emisyon türü de asbesttir. Asbest‟in ana maddesi
magnezyum silikat olmak üzere Fe, Mg, Al, CaO ve Si O2 içerir.
Ġlimizde hızla artan nüfusa paralel olarak araç sayısında da hızlı bir artıĢ
gözlenmektedir. 31.12.2010 tarihi itibariyle Bursa‟da trafiğe kayıtlı araç sayısı 546.970
adettir.
Bursa Ġli‟nde kentin hava kirliliğinde % 45 ile en önemli etken taĢıtlardır. Trafikten
kaynaklanan hava kirliliğinin önlenmesi için ilimizde araçların egzoz emisyonlarının ölçümü,
Bakanlığımızın yetki verdiği özel kuruluĢlar tarafından yapılmaktadır.
Yapılan ölçümler sonucunda yıllara göre verilen emisyon pulu sayısı Tablo C-15‟de
verilmiĢtir.
43
Tablo C.15. Bursa Ġli Yıllara Göre Verilen Pul Sayıları
YILLAR VERĠLEN PUL SAYISI
2001
164.708
2002
168.021
2003
151.412
2004
169.500
2005
165.850
2006
156.786
2007
135.234
2008
163.500
2009
152.804
2010
216.400
NOT:Resmi araçlar dahildir.
C.2. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları
a) Bursa’da Hava Kirliliğinin Nedenleri
Bursa‟da kıĢ aylarında görülen hava kirliliğinin genel bir ifade ile, kent bilimi ve çevre bilimi
ilkelerine uygun olmayan sanayileĢme ve kentleĢmeden kaynaklandığı söylenebilir. Bursa‟nın
hızlı göç alması bu bağlamda kentin topoğrafik ve coğrafik yapısını dikkate almayan plansız
kentleĢme ile birlikte, hava kirliliğini azaltan yeĢil alanların azalması, sağlıksız yapay çevre
koĢullarını oluĢturmaktadır.
Bu olumsuz koĢulların yanı sıra sanayi ve ısınma amacıyla kullanılan kükürt miktarı yüksek
kömür ve fuel-oil kirlenmede önemli etkendir. Ayrıca hızla artan ulaĢım araçları da Bursa‟da
hava kirliliğinde önemli rol oynamaktadır.
Ġlimizde, endüstriden kaynaklanan hava kirliliğine; sanayi kuruluĢlarının yanlıĢ yer seçimi ve
çevre korunması açısından yeterli teknik önlemlerin alınmaması (baca filtresi, desülfürizasyon
ünitesi vb.), uygun teknolojilerin kullanılmaması, enerji üreten yakma ünitelerinde vasıfsız ve
yüksek kükürtlü yakıtların kullanılması neden olurken sayısı hızla artan motorlu taĢıtlardan
kaynaklanan egzoz gazları da hava kirliliğine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca konutlar gibi
sabit emisyon kaynaklarında ısınma amaçlı, düĢük kalorili ve kükürt oranı yüksek kömürlerin
yaygın olarak kullanılması ve yanlıĢ yakma tekniklerinin uygulanması da hava kirliliğini
arttırıcı bir faktördür. Ayrıca Ġlimizin coğrafik konumu, topoğrafik yapısı, meteorolojik
Ģartları, plansız kentleĢme ve sanayileĢme, hızlı nüfus artıĢı ile birlikte özellikle kıĢ aylarında
hava kirliliğinin artmasına sebep olabilmektedir.
b) Bursa’da Hava Kirliliğine KarĢı Yapılan ÇalıĢmalar
1980‟li yılların sonlarında yoğun bir hava kirliliği sorunu ile karĢı karĢıya kalınan
Bursa‟da 1992 yılından itibaren alınan önlemler sorunu bir ölçüde hafifleĢtirmiĢtir. Ancak
hava kirliliği sorunu ve bu bağlamda hava kalitesinin yönetimi çok boyutlu bir konudur. Bu
nedenle de planlı ve eĢgüdümlü çalıĢmaları gerektirmektedir.
Bursa‟da hava kirliliği ile mücadele yöntemleri, Ġl Mahalli Çevre Kurulu Kararlarınca
belirlenmekte olup sanayi tesisleri konut ve iĢ yerlerinde ise kükürt oranı max. % 1,5 olan sıvı
yakıt kullanılması istenmiĢtir.
Çevre ve Orman Bakanlığı Ulusal Hava Kalitesi Ġzleme Ağına dâhil olan 1 adet hava
kalitesi ölçüm istasyonu Ġlimizde Osmangazi Ġlçesi Osmangazi Belediye BaĢkanlığı Fen ĠĢleri
Sahasında faaliyete geçmiĢ olup ölçüm sonuçlarına www.havaizleme.gov.tr adresinden
ulaĢılmaktadır.
44
BüyükĢehir Belediye BaĢkanlığı tarafından Mayıs–2001 yılında, Ģehrimizdeki trafik ve
ısınma kaynaklı hava kirliliği boyutlarını tespit ederek gerekli önlemleri almak amacıyla Hava
Kalitesi Ġzleme Ağı kurulmuĢtur. Sistemde 4 istasyon, 1 merkezi bilgisayar ve 1 halka sunum
panosu bulunmakta olup ölçüm sonuçlarına www.bursa-bld.gov.tr/hava.asp adresinden
ulaĢılmaktadır.
Söz konusu ağ kapsamında Duaçınarı ve BurlaĢ‟da bulunan 2 ana istasyonda SO2,
CO, PM, Ozon, HC, NOX ve meteorolojik veriler ölçülürken Hamitler Kent Katı Atık
Depolama Tesisi ve DemirtaĢ Eski Çöp Depolama Sahası Rehabilitasyon alanındaki 2 küçük
istasyonda yalnızca çöp gazlarından kaynaklanan HC parametresi ölçülmektedir.
Ġlimizde kirletici vasfı yüksek ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği ilgili hükmü gereğince kapasitesi 10 MW‟ın üzerinde olan tesislere sürekli
ölçüm cihazının bağlanması sağlanmıĢ olup baca gazı emisyonlarının (CO, SO2, toz v.s)
ölçüm değerlerinin 24 saat izlenebilmesi için online sistemi faaliyete geçmiĢtir. Ġl
Müdürlüğümüz tarafından gerekli görülen diğer tesislerin de bu sisteme adaptasyonu
sağlanmaktadır.
Ayrıca; yakıt olarak doğalgazın konut, sanayi ve iĢ yerlerinde hızla kullanılmaya
baĢlanması sonucunda hava kirliliğinde önemli oranda azalmalar sağlanmakta, özellikle de
havadaki kükürtdioksit ve partikül madde oranlarında önemli derecede azalmalar
gözlenmektedir.
Bursa kent merkezinde hava kirliliğinin artıĢında trafik kökenli kirlilik önemli bir yer
tutmaktadır. Motorlu taĢıtların egzoz gazları, özellikle çok eski ve/veya yeterli bakımı
yapılmamıĢ taĢıtların Ģehir trafiğinde seyretmeleri nedeni ile hava kirliliğinin artmasına sebep
olmaktadır. Bu tespitten hareketle, Bursa‟da trafiğe çıkan araçlar “Egzoz Gazı Analizörü” ile
teste tabi tutulmaktadır.
Bursa‟da ulaĢım sorununa uzun dönemli çözümler bulmak amacıyla Bursa BüyükĢehir
Belediyesince 1990 yılında “Bursa Kentiçi ve Yakın Çevre UlaĢım ve Toplu TaĢıma Fizibilite
Etüdü” hazırlanmıĢtır. Bir yılı aĢkın bir süre devam eden çalıĢmalar sonucunda dört güzergâh
için “Raylı Sistem” önerisi getirilmiĢtir. Raylı sistem dıĢında ise “geliĢtirilmiĢ ve
modernleĢtirilmiĢ bir otobüs sistemi” ile “kısa hat taĢımacılığı” önerilmiĢtir. Bursa Metrosu
olarak da adlandırılan raylı sistem çalıĢmalarının 1998 yılı içinde baĢlatılmıĢ ve 2003 yılında
bir kısmı hizmete açılmıĢtır.
Bursa‟da hava kirliliğinde rol oynayan diğer bir etkende çarpık kentleĢme sonucu
kentin merkezinde kalan iĢ yerleridir. Kentin batı bölgesinde yer alan tabakhanelerin kent
dıĢına taĢınması için gerekli çalıĢmalar yapılarak Bursa BüyükĢehir Belediyesi dıĢında yeni
yerleĢim alanı seçmiĢtir. Konu ile ilgili çalıĢmalar halen devam etmektedir. Ayrıca Hamitlerde
açılan sıhhi çöp depolama alanın da devreye alınması hava kirliliğinin önlenmesi bakımından
baĢarılı bir çalıĢma olmuĢtur.
C.2.1. Kükürtdioksit (SO2) Konsantrasyonu ve Duman
Temiz hava solumak insanların en temel hakkıdır. Kirli hava insanları hasta eder, hatta
öldürür. BaĢta kamu kurumları olmak üzere tüm yetkili otoriteler havayı temiz tutmak
zorundadır. Hava kirliliğine neden olan gazlardan biriside kükürt dioksit gazıdır. Bu
45
çalıĢmada kükürt dioksitin oluĢumu, kaynakları ve insan sağlığı üzerine etkileri detaylı olarak
incelenmiĢtir.
Katı (kömür) ve sıvı (fuel oil) yakıtlarda bulunan kükürdün yanması sonucu yaklaĢık
olarak %98 oranında kükürt dioksit ve %2 oranında kükürt trioksit oluĢur. Termik santrallerde
bu oran kükürt trioksit lehine biraz değiĢir.
Kükürt dioksit, renksiz, yanmaz, korrozif, tahriĢ edici ve patlamaz bir gazdır.
Atmosferdeki konsantrasyonu 785 μg/m3‟e (300 ppb) ulaĢtığında (eĢik değer) tadı, 1305
μg/m3 (500 ppb) değerine (eĢik değer) geldiğinde kokusu algılanır.
Kükürt dioksit suda kolay çözünen bir gazdır. Atmosferde kalıĢ süresi 2 ila 4 gün
arasında değiĢtiğinden çok uzun mesafelere taĢınabilmektedir. Dolayısıyla kükürt dioksit
sadece bulunduğu bölgelerde değil taĢındığı yerlerde de önemli çevresel olumsuzluğa neden
olmaktadır.
Kükürt dioksit havadaki nem ile reaksiyona girerek sülfit aside (H2SO3) dönüĢür.
Sülfit asidin bir kısmı da zamanla sülfürik aside (H2SO4) dönüĢür. Sülfürik asit çok kuvvetli
bir asittir.
Kükürt dioksit, bazı kimyasallar ve güneĢ ıĢığının katkısı ile asit yağmuruna
dönüĢmektedir. Ģehirlerde asit yağmuruna neden olan kirleticilerin baĢında kükürt dioksit
gelmektedir. Kükürt dioksit, asit aeroselleri oluĢturmak üzere okside olabilir. Atmosferde
kükürt dioksit tespiti, sülfat aerosellerinin ve partiküllerinin bir habercisidir. Kükürt dioksitten
oluĢan sülfat partikülleri atmosferde rüzgarla çok uzun mesafelere taĢınabilir. Bunun anlamı;
SO2 sadece çıktığı alanlara zarar vermez.
Atmosferdeki kükürt dioksit konsantrasyonunun yüksek olduğu Ģehirlerde;
 Isınmada kullanılan kalitesiz katı (kömür) ve sıvı (fuel oil) yakıt satıĢ yerleri,
 Sülfürik asit üretim tesisleri,
 Termik santraller,
 Gübre üretim tesisleri,
 Pigment üretim tesisleri,,
 Seramik ve briket tesisleri,
 Sıcak asfalt üretim tesisleri,
 Zehirli atık yakma tesisleri,
 Klor alkali tesisleri,
 Demir çelik tesisleri,
 Çöp yakma tesisleri,
Bacaları ve baca gazı arıtma üniteleri sıkı Ģekilde denetlenmelidir. ġehirlerde ısınmada
kalitesiz katı (kömür) ve sıvı (fuel oil) yakıt satıĢına izin verilmemelidir.
ġehir içi bölgelerde kükürt dioksitin önemli kaynaklarından biride dizelli motorlu taĢıtlardır.
Bu yüzden Ģehir içi bölgelerde satılan motorin içindeki kükürt oranı düĢük olmalıdır.
46
Tablo C-16. Bursa Ġli Hava Kirliliği SO2 ve PM Ortalamaları
ORTALAMALAR
YILLAR
SO2
PM
1991
171
81
1992
155
66
1993
123
71
1994
72
49
1995
45
35
1996
51
26
1997
63
24
1998
64
37
1999
73
39
2000
62
45
2001
57
35
2002
60
71
2003
74
34
2004
95
44
2005
40
21
2006
66
118
2007
59
55
2008
46
30
2009
80
24
2010
61
13
47
Grafik C-1. PM (μg/m3) ve Kükürtdiokit (μg/m3) ortalamaları
180
1991-2010 YILLARA GÖRE PM VE KÜKÜRTDİOKSİT ORTALAMALARI
160
140
120
100
SO2
80
PM
60
40
20
0
C.2.2. Partikül Madde (PM) Emisyonları
Partiküler madde (PM) terimi, havada bulunan katı partiküller ve sıvı damlacıkları
ifade eder. Ġnsan faaliyetleri sonucu ve doğal kaynaklardan, doğrudan atmosfere karıĢır.
Atmosferde diğer kirleticiler ile reaksiyona girerek PM‟i oluĢturur ve atmosfere verilirler.
Katı ve sıvı partiküllerin boyutları geniĢ bir aralığa yayılır. Sağlığa konu olan partiküller,
aerodinamik çapı 10 μm. nin altındaki partiküllerdir. Bu boyut aralığındaki partiküller,
solunum sistemi içine girerek birikim yapabilir.
2.5 μm den daha küçük partiküller “ince partiküller” olarak adlandırılır. Ġnce partikül
kaynakları, tüm yanma prosesleri ve bazı endüstriyel prosesleri içerir. 2.5-10 μm. aralığındaki
partiküller, “kaba” partiküller olarak adlandırılır. Kaba partikül kaynakları ise kırma, öğütme
iĢlemleri, yollardan kalkan tozlardır.
Ġlimizde sanayi ve ısınma kaynaklı yakıt kullanımı ve sanayi faaliyetleri sonucu
partiküler madde oluĢmaktadır.
C.2.3. Karbonmonoksit Emisyonları
Sabit ve hareketli kaynaklardan verilen CO miktarı ile yıllık ve kaynaklarına göre CO
emisyon değerleri hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
C.2.4. Azot Oksit (NOX ) Emisyonları
Ġlimizde bu konuda bilgi bulunmamaktadır.
48
C.2.5. Hidrokarbon ve KurĢun Emisyonları
HC ve Pb yıllık ortalama yoğunluğu konusunda herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
C.3. Atmosferik Kirlilik
C.3.1. Ozon Tabakasının Ġncelmesinin Etkileri
Ġlimizde bu konu hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır.
C.3.2. Asit YağıĢlarının Etkileri
Ġlimizde, ortalama yağmur PH‟sı yağan yağmurun asit karakter yüksekliği veya
düĢüklüğü, yağan yağmurun iyon konsantrasyonu (H,SO4,NO3,NH4, Cl, Na ,Ca, Mg,)
ölçümleri hakkında bilgi bulunmamaktadır.
C.4. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri
C.4.1. Doğal Çevreye Etkileri
C.4.1.1. Su Üzerindeki Etkileri
Hava kirliliğinin çevre üzerindeki etkileri, global, bölgesel ve mahalli ölçekte
meydana gelmektedir. Bölgesel ölçekte, asit yağmurları ormanların tahribatına ve göllerin
asitlenmesi neticesinde ekolojik dengenin bozulmasına yol açmaktadır. Asit yağmurunun en
zararlı etkilerinden biri de doğal su kaynaklarının (göller) asidifikasyonu ve bunun neticesinde
aquatik canlıların ve bilhassa balıkların ölmesidir. Suyun PH‟sı 5.5‟in altına düĢtüğü takdirde,
birçok balık türünde üreme sekteye uğrar. Ayrıca balıkların gıdasını oluĢturan planktonlarda
ve dip faunada PH düĢmesiyle birlikte azalmalar gözlenmiĢtir.
C.4.1.2. Toprak Üzerine Etkileri
Hava kirleticileri, toprak tabakasının verimsizleĢmesine dolayısıyla toprak ve su kanalı
ile bitki köklerinin olumsuz etkilenmesine sebep olmaktadır.
C.4.1.3. Flora ve Fauna Üzerinde Etkileri
Hava kirliliği, bitkiler üzerine genel olarak 3 Ģekilde etki eder. 1. Yaprak dokularının
harap olması, 2. Yaprakların sararması veya baĢka renklere değiĢerek yeĢilliğini kaybetmesi,
3. Büyümenin yavaĢlamasıdır. Hava kirliliğinden yem bitkileri, süs bitkileri ve yenebilen
sebzeler büyük ölçüde etkilenir. Kükürtdioksit, yonca, pamuk, buğday ve elma türlerine çok
tesir eder. 0.3 ppm konsantrasyonuna 8 saat maruz kalan bu bitkiler büyük hasar görürler.
Çayır ve çam kozalarına, florürler; ozon 0.15 ppm konsantrasyonunda domates, patates, tütün,
benekli fasulye ve ıspanak gibi bitkilere zarar vermektedir.
Hava kirliliğinin hayvanlar üzerinde de olumsuz etkileri bulunmaktadır.
Pensilvanya‟da 1948‟de hava kirliliğinden dolayı kanaryaların %20‟si, köpeklerin ise % 15‟i
büyük ölçüde etkilenmiĢtir. Kronik zehirlenmeler genel olarak yem bitkilerinde adsorbe
edilen kirleticilerden ileri gelmekte olup bu tip zehirlenmelere ağır metaller, arsenik, kurĢun
ve molibdendir. Çiftlik hayvanlarına en çok tesir eden ve öteden beri bilinen bir diğer
kirleticide florürlerdir. Çiftlik hayvanlarından özellikle sığırlar ve koyunlar florürlerden çok
etkilenmektedir. Bilhassa hayvanlarda diĢ hastalıkları görülmektedir.
49
C.4.1.4. Ġnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Ġnce ve kaba partiküllerin (PM) her ikisi de solunum sisteminde birikebilir ve çeĢitli
sağlık etkilerine neden olabilir. Kaba partiküller, astım gibi solunum rahatsızlıklarını
kötüleĢtirebilir. Ġnce partiküllere maruziyet, erken ölümü de içeren çeĢitli ciddi sağlık
etkilerine neden olur. Ters sağlık etkileri, PM‟e hem kısa periyotlar (bir gün gibi) ve hem de
daha uzun periyotlar (bir yıl veya daha uzun) da maruziyet ile birleĢtirilir.
Astım, kronik tıkayıcı akciğer hastalığı ve kalp hastalığı gibi kalp veya akciğer
hastalığı olan kiĢiler PM‟e maruz kaldığında, erken ölüm riski veya acil servislere baĢvuruda
artıĢ olur. YaĢlılar PM maruziyetine karĢı hassastır. Bu grup, hastanelere veya acil servislere
baĢvuru ve kalp ve akciğer hastalığından erken ölüm gibi risklere açıktır. PM‟e maruz
kalındığında, mevcut akciğer hastalığı olan kiĢiler ve çocuklar normal koĢullarda
yapabildikleri halde, derin veya kuvvetli olarak soluk alamayabilirler ve öksürük ve kesik
kesik nefes alma gibi belirtiler görülebilir.
PM, solunum enfeksiyonlarına hassasiyeti arttırabilir, astım, kronik bronĢit gibi
mevcut solunum hastalıklarını kötüleĢtirebilir. CO, akciğerler yolu ile kan dolaĢımına girer ve
kimyasal olarak hemoglobinle bağlanır. Kandaki bu madde, oksijeni hücrelere taĢır. Bu yolla,
CO organ ve dokulara ulaĢan oksijen miktarını azaltır.
Kalp hastalığı olan kiĢiler, CO‟e karĢı en riskli gruptur. Bu kiĢiler, CO‟e maruz kaldıklarında,
özellikle egzersiz yaparken göğüs ağrısı ve daha fazla kalp problemleri yaĢarlar. Hafif ve daha
ağır kalp ve solunum sistemi hastalığı olan kiĢiler (örneğin; kalp yetmezliği, beyin kan
damarları ile ilgili, anemi, kronik tıkayıcı akciğer hastalığı olan kiĢiler) ve henüz doğmamıĢ
ve yeni doğmuĢ bebekler, CO kirliliğine karĢı en riskli grubu oluĢturur.
Sağlıklı kiĢilerde, daha yüksek seviyelerdeki CO‟e maruziyet, algılama ve gözün görme
gücünü etkileyebilir.
Faydalı Ozon: Ozon doğal olarak, atmosferin üst tabakasında yer kürenin 10-30 mil
üzerinde oluĢur ve koruyucu bir tabaka olarak atmosferi güneĢin zararlı ultraviyole
ıĢınlarından korur. Faydalı olan bu ozon, insanlar tarafından kimyasal maddeler ile yavaĢ
yavaĢ tahrip edilmektedir.
Zararlı ozon: Yeryüzeyine yakın seviyede; motorlu taĢıt araçları, termik santraller,
endüstriyel kazanlar, rafineriler, kimyasal fabrikalardan atmosfere verilen kirleticiler, güneĢ
ıĢınlarının mevcudiyetinde kimyasal olarak reaksiyona girerek ozonu oluĢturur. Yer
seviyesindeki ozon zararlı bir kirleticidir. Ozon kirliliği, özellikle yaz mevsiminde güneĢli
havalarda ve yüksek sıcaklıkta oluĢur.
Sağlık etkileri ve en riskli gruplar Çocuklar, dıĢ ortamda aktif olan yetiĢkinler, astım
gibi solunum hastalığı olan ve ozona karĢı çok hassas olan kiĢiler; ozon maruziyeti için en
hassas grubu oluĢturur.
Ozon maruziyetine karĢı en yüksek risk grubu, özellikle yazın dıĢ ortamda oyun
oynayan çocuklardır. Ancak tüm yaĢ grupları ve dıĢarıda aktif olan kiĢiler de risk altındadır.
Çünkü fiziksel aktivite sırasında ozon, akciğerlerin derinliklerine kadar nüfuz ederek zararlı
etkilerini gösterir.
Solunum rahatsızlığı olan kiĢilerde, ozona maruziyet sonucu, akciğerlerin etkilenmesi
daha kolaydır.
Ozon, solunum yollarını tahriĢ edebilir (öksürük, boğaz tahriĢi, ve göğüste rahatsızlık
hissi gibi).
50
Ozon, akciğer fonksiyonunu azaltarak, derin ve kuvvetli nefes almayı güçleĢtirebilir.
Solunum hızlanır ve normalden daha yüzeysel olur. Akciğer fonksiyonundaki bu azalma,
kiĢinin dıĢ ortamdaki aktivitesini sınırlandırabilir.
Ozon, astımı kötüleĢtirebilir. Ozon seviyesi yüksek olduğunda, astımlı olan kiĢilerde,
hastaneye baĢvurular artar. Ozon, insanları alerjenlere karĢı daha hassas hale getirir. Astım
ataklarının tetikleyicisidir.
Ozon, solunum enfeksiyonlarına karĢı hassasiyeti arttırabilir.
PAN ve Aldehitler, gözlerde tahriĢ, SO2 ve partiküller ise akut ve kronik solunum
yolları hastalıklarına sebep olmaktadır. Pb ise beyin, böbrek gibi çeĢitli organlarda birikerek
sinir sistemi ve böbrek fonksiyonunu olumsuz yönde etkiler ve hemoglobin sentezini engeller.
C.4.2. Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri
Hava kirliliğinin eĢyalar üzerinde en çok bilinen tesiri bina cephelerinde, kumaĢlar ve
diğer eĢyalar üzerinde lekeler meydana getirmesidir. Yüzeyler üzerine 0,3 mikron
büyüklüğünde smogların birikmesi neticesi söz konusu bozulma ve lekeler meydana
gelmektedir. Zamanla bu birikme, yüzeyi tahrip ederek, rengini değiĢtirme Ģeklinde kendini
belli eder. Hava kirliliğinin malzemelere olan bir diğer etkisi korozyonu hızlandırmasıdır.
Bilhassa kükürt dioksit çürümeyi son derece hızlandırmaktadır. Ozon; kauçuk ve lastik
malzeme üzerine son derece zararlı tesir yapmaktadır. H2S, kurĢunlu boyalar üzerine çok
büyük zararlı tesir yapmaktadır. Nemli havalarda kurĢunla reaksiyona girerek kurĢun sülfür
oluĢturmaktadır.
Hava kirleticilerinin diğer bir tesiri de görüĢ mesafesini azaltmalarıdır. Çapları 0,3-0,6 mikron
arasında değiĢen partiküller görüĢü son derece güçleĢtirmektedir.
KAYNAKLAR :
1. D.Ġ.E.,
2. Ġl Sağlık Müdürlüğü,
3. Devlet Meteoroloji ĠĢleri Genel Müdürlüğü,
4. BüyükĢehir Belediye BaĢkanlığı,
5. BURSAGAZ A.ġ.
6. Bursa Mahrukatçılar ve Benzerleri Odası BaĢkanlığı,
7. Prof.Dr.Mehmet KARPUZCU,Boğaziçi Ünv. Çev.Bil. Ens.“Çevre Kirlenmesi ve Kontrolü” Kitabı.
8. Marmara ArĢ.Merk. Kimya Müh. AraĢtırma Bölümü “Hava Kirliliği Kaynakları ve Kontrolü”
Kitabı.
51
D. SU
D.1. Su Kaynaklarının Kullanımı
Bursa Ġli‟ndeki su kaynakları, akarsular, yeraltı suları, barajlar, göller ve göletler
olarak incelenebilir.
D.1.1. Yeraltı Suları
Bursa Ovası genelde serbest yeraltı suyu ve artezyen akiferler içerdiği için ovada
yeraltı suyu temini sığ kuyulardan sağlanmaktadır. Kimyasal olarak sular içilebilir durumda
olup, endüstriyel kullanıma da uygundur. Bursa Ovası‟ndan sonra yeraltı suyu rezervi
sırasıyla MustafakemalpaĢa ve Karacabey havzalarından sağlanır. Bursa Ġli yeraltı suyu
potansiyeli Tablo D-1‟de verilmektedir.
Tablo D.1. Bursa Ġli Yeraltı Suyu Potansiyeli
No
Ova Adı
Ġli
ĠĢletme Rezervi(hm3/yıl)
Fiilen
Kullanılan(hm3/yıl)
1.
Bursa Ovası
Bursa
115,0
112,0
2.
Çayır köy Ovası
“
6,5
6,5
3.
AĢağı Susurluk Ovası
“
65,5
65,0
4.
Ġznik Ovası
“
14,0
4,2
5.
Orhangazi Ovası
“
19,5
14,1
6.
Gemlik Ovası
“
6,0
6,0
7.
Ġnegöl Ovası
“
41,0
29,5
8.
YeniĢehir Ovası
“
46,0
36,5
9.
Mudanya Sahil Ovası
“
3,5
2,8
317,0
275,1
BURSA ĠLĠ TOPLAMI
Bursa Ġli sınırları içerisinde kullanılabilecek yıllık ortalama yeraltı suyu miktarı
317,0 hm3‟dür. Yıllık çekilen miktar 275,1 hm3 civarındadır.
D.1.2. Jeotermal Kaynaklar
Ġlimizdeki jeotermal su kaynakları hakkında geniĢ bilgiye doğal kaynaklar
bölümünde yer verilmiĢtir.
D.1.3. Akarsular
a) Nilüfer Çayı: Bursa Ġli‟nin en önemli akarsuyu ve Bursa kentinin
karakteristiklerinden biridir. Su toplama havzası büyüklüğü 680 km2‟dir. Uludağ‟ın güney
yamaçlarında, Keles civarında doğan Nilüfer Çayı, kuzeybatı yönünde akarken topladığı yan
52
dereler ile taĢıdığı su potansiyelini arttırarak geldiği Doğancı Köyü mevkiinde soldan katılan
Sultaniye kolunu da alarak faydalanılabilir bir potansiyele ulaĢmaktadır.
Akarsuyun Doğancı Köyü mevkiinde sahip olduğu 450 km2 su toplama havza
büyüklüğü kendisine yıllık 233.000.000 m3‟lük bir su verimi kazandırmaktadır. Bu noktada
DSĠ‟ nin Bursa Kenti‟ne içme kullanma suyu temini için 1983 yılında hizmete açtığı Doğancı
Barajı ile Nilüfer Çayı‟ndan yıllık 105.000.000 m3 su alınabilmektedir. 2007 yılında yapımı
tamamlanan ve aynı Çay üzerinde kurulu bulunan Nilüfer Barajından ise yılda 60 000.000 m3
içme suyu elde edilmektedir.
Nilüfer Çayı, Uluabat gölünü drene eden derenin de katıldığı Susurluk Çayı ile
birleĢerek Karacabey Boğazı civarında Marmara Denizi‟ne dökülür.
b) Deliçay: Uludağ‟ın kuzey yamaçlarından doğar ve eğimin çok dik olması
nedeniyle bahar aylarında karların erimesi sonucu çok rusubat getirir. Ancak, taĢınan rusubat,
Dokuzgözler Tersip Bendi‟nin rezervuarında çökelmekte ve bu noktadan sonra su kirliliği
düzeyi düĢmektedir.
c) Aksu Deresi: Uludağ‟ın kuzey yamaçlarından inen bir deredir. GölbaĢı göletine
dökülmektedir.
d) Kaplıkaya Deresi: Uludağ‟ın kuzey yamaçlarından doğar, Bursa Ovası‟na
girdikten sonra Deliçay ile birleĢerek Nilüfer Çayı‟na katılır.
e) Ayvalı Deresi: Çayırköy Ovası‟ndan geçerek Nilüfer Çayı‟na katılır.
f) Hasanağa Deresi: Ayvalı deresinden yaklaĢık 7 km batıda Nilüfer Çayı ile
birleĢmektedir.
g) Orhaneli Çayı: Ġlin en büyük akarsuyu. MustafakemalpaĢa Çayı‟nın doğudan
gelen kolu olan Orhaneli Çayı, Kütahya Ġli‟nin Gediz ilçesinde doğar ve 276 km‟lik akıĢtan
sonra MustafakemalpaĢa ilçesine 20 km kala Çamandar Köyü‟nde MustafakemalpaĢa
Çayı‟nın batıdan gelen kolu olan Emet Çayı ile birleĢerek MustafakemalpaĢa Çayı adını alır
ve Uluabat Gölü‟ne dökülür. Orhaneli Çayı üzerinde yapımı 2008 yılında tamamlanan ve su
tutulan Enerji+Sulama+TaĢkın Koruma +Ġçme Suyu temini amaçlı Çınarcık Barajı
bulunmaktadır. Söz konusu barajdan yılda 145 000.000 m3 içme suyu elde edilmesi
planlanmaktadır.
h) Emet Çayı: Gediz yöresinde ġaphane dağında 1100 metrelerde doğar, kuzeye
180 km akıp Orhaneli Çayı ile birleĢerek MustafakemalpaĢa Çayı‟nı oluĢturur.
ı) MustafakemalpaĢa Çayı: Orhaneli ve Emet çaylarının Çamandar Köyü‟nde
birleĢmeleri ile meydana gelen MustafakemalpaĢa Çayı, buradan 40 km sonra Uluabat
Gölü‟ne dökülmektedir.
j) Susurluk Çayı: Simav yakınlarındaki ġaphane Dağından doğan Simav Çayı
birçok küçük kolla birleĢerek Susurluk Ġlçesi‟ne gelir. Buradaki ismi “Susurluk Çayı
(Kocadere)” olur. Susurluk Çayı, MustafakemalpaĢa Çayı ve Karadere ile ayrıca Manyas
yöresinden gelen Hanife Dere ve Nilüfer Çayı ile birleĢerek Karacabey Boğazı‟ndan Marmara
Denizi‟ne dökülür.
Bursa Ġli akarsularının özellikleri Tablo D-2‟de verilmektedir.
53
ÖZELLĠKLERĠ
KOLU
OLDUĞU
AKARSU
ĠL SINIRLARI
ĠÇĠNDEKĠ
BAġLANGIÇ
VE BĠTĠġ
NOKTALARI
(m3 / sn)
TOPL.
UZUNLUĞA
ORANI
(%)
YILLIK
ORTALAMA
DEBĠSĠ
ĠL SINIRLARI
ĠÇĠNDEKĠ
UZUNLUĞU
(km)
TOPLAM
UZUNLUĞU
(km)
AKARSUYUN
ADI
Tablo D.2. BaĢlıca Akarsular
Kocadere-Sölöz
17,3
17,3
100
0,850
Fethiye-Ġznik Gölü
Marmara Müt. Suları
--
Karadere-Çakırca
38,5
38,5
100
2,172
Çandarlı-Ġznik Gölü
Marmara Müt. Suları
Balık
Avcılığı
Küçükkumla-Deresi
9,15
9,15
100
0,288
Küçükkumla Kaynağı-Gemlik
Körf
Marmara Müt. Suları
--
Büyükkumla-Deresi
13,0
13,0
100
0,271
Naldöken Dağı-Gemlik Körfezi
Marmara Müt. Suları
--
Yamandere-Kapaklı
10,0
10,0
100
0,232
Dumanlı Dağ-Gemlik Körfezi
Marmara Müt. Suları
--
Hamamlıdere-Armutlu 16,5
16,5
100
0,216
Tazdağı-Gemlik Körfezi
Marmara Müt.Suları
--
Gölyağıdere-Karsak
Boğazı
5
5
100
1,941
Örnekköy-Gemlik Körfezi
Marmara Müt.Suları
--
Göksu Çayı
105
72
69
18,894
Mezitler-YeniĢehir Hayriye
Sakarya Nehri
Balık
Avcılığı
Karadere-Akıncılar
15
15
100
0,493
Babasultan-Akhisar
Göksu Çayı
--
Cerrahdere
21
21
100
3,657
Fevziye-Hamzabey
Göksu Çayı
--
Hocaköydere
3
3
100
0,516
Uludağ Kuzeyi-Cerrah
Cerrah
--
Mezitdere
33
33
100
3,174
Aksutekke-HasanpaĢa
Göksu Çayı
--
Bedresu-Ġsaören
23
23
100
1,234
Boğazova-Ġnegöl
Akçasu
--
Akcasu-Ortaköy
23
23
100
1,544
Hayriye-ġikrali
Mezitdere
--
Susurluk Çayı
221
49
22
169,054
Adaköy-Karacabey-Marm Denizi
Susurluk
Balık
Avcılığı
M.KemalpaĢa Çayı
230
134
58
64,798
Marmaracacık-Uluabat Gölü
Susurluk
Balık
Avcılığı
Orhaneli Çayı
200
104
52
34,95
Harmancık-Demirci-Camandar
M.KemalpaĢa Çayı
--
Emet Çayı
81
44
54
35,60
Emet-Camandar
M.KemalpaĢa Çayı
--
Nilüfer Çayı
103
103
100
16,77
Keles-Akçasusurluk
Susurluk Çayı
--
Sultaniye
11
11
100
0,600
Gökçetepe-Doğancı Barajı
Nilüfer Çayı
--
Kurtkaya Dere
20
20
100
0,145
Kurtkaya-Bademli
Nilüfer Çayı
--
Değirmendere
16
16
100
0,261
Kayapa-Göbelye
Nilüfer Çayı
--
Yaylacıkdere
22
22
100
0,189
Kadriye-Nilüfer Çayı
Nilüfer Çayı
--
Deliçay
35
35
100
1,336
Alaçam-Panayır
Nilüfer Çayı
--
BaĢlangıç ve BitiĢ Noktaları: Akarsuyun Ġle girdiği ve Ġlden çıktığı mevkilerin adı olarak belirtilir.
Özellikleri sütununda: UlaĢıma,su sporlarına ve su ürünleri üretim ve avcılığına elveriĢliliği
54
gibi hususlar
belirtilir.
KAYNAK: DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
D.1.4. Göller, Göletler ve Rezervuarlar:
a) Uluabat Gölü
Marmara Denizi‟nin güneyinde yer alan sığ (maksimum 6m derinlik), bulanık,
ötrofik bir tatlısu gölüdür. Doğu-batı doğrultusunda uzanan tektonik kökenli YeniĢehir-BursaGönen çöküntü alanında oluĢmuĢtur. Aynı çöküntü alanındaki KuĢ Gölü‟nden alçak bir eĢikle
ayrılmaktadır.
Kabaca üçgen biçimli olan gölün doğu-batı yönünde uzunluğu 23–24 km, geniĢliği
ise 12km kadardır. Göl alanı yıllara ve mevsimlere göre değiĢiklik göstermektedir. Göl alanı
için bugüne kadar verilmiĢ en yüksek değer 24.000 hektar, en düĢük değer 13.500 hektardır.
Gölün güney-batı kıyıları 1993 yılında yapılan seddelerle çevrelenmiĢ ve gölün bu kesimi
tarıma açılarak geçmiĢte olduğu gibi geniĢ alanlara yayılması engellenmiĢtir.
Gölün ortalama derinliği 2,5m‟dir. Büyük bir bölümü oldukça sığ olup bu
kesimlerdeki derinlik 1–2 m arasında değiĢmektedir. En derin yeri Halilbey Adası‟ndaki 10
metreyi bulan çukurluktur.
Gölün kuzey kıyıları diğer kesimlere göre nispeten girintili çıkıntılıdır. Kuzeyde
kalker yapılı iki yarımada (Eskikaraağaç ve Gölyazı) bulunmaktadır. Yine göl içerisinde
yapılarında kalkerlerin egemen olduğu 7 adet ada bulunmaktadır. Adalardan en büyüğü
Halilbey Adası‟dır.
Göl suyu kolloidal kil ihtiva ettiği için devamlı bulanıktır. Göldeki fitoplanktonların
baskın durumuna göre göl suyuna bazen yeĢilimsi-sarı bazen de grimsi-sarı renkler hakim
olmaktadır. Göl suyunun bulanık olmasından dolayı ıĢık geçirgenliği çok azdır. Ġlkbaharda
göle giren süspanse maddelerin artıĢına bağlı olarak ıĢık geçirgenliği 22 cm‟ye kadar
düĢebilmektedir.
Gölü besleyen en önemli su kaynağı MustafakemalpaĢa Çayı‟dır. Göl dibindeki ve
çevresindeki karst kaynakları ile yağıĢlı dönemlerde göle ulaĢan küçük dereler gölün
beslenmesine katkı sağlamaktadır. Ayrıca gölün güneybatısındaki tarım alanlarının drenaj
suları da göle verilmektedir. Göle giren su miktarı mevsimlere ve yıllara göre büyük
değiĢiklikler göstermektedir. Gölün fazla suları, gölün batısındaki Uluabat Deresi ile Susurluk
Çayına ve bu çay vasıtasıyla da Marmara Denizi‟ne boĢalmaktadır. Ancak göl su seviyesi
Uluabat Deresinin altına düĢtüğünde, dere göle doğru akıĢa geçerek gölü beslemektedir.
Gölden pompalarla su çekilmekte ve göl çevresindeki 6.350 hektar arazi sulanmaktadır.
Uluabat Gölü, küçük karabatak (300 çift), alaca balıkçıl (30 çift) ve kaĢıkçı (75 çift)
için önemli bir üreme alanıdır. KıĢın gölde aralarında küçük karabatak (max. 1078), tepeli
pelikan (max. 136), elmabaĢ patka (max. 321.500) gözlenebilir. Bu nedenle, Uluabat Gölü
15.04.1998 tarih ve 23314 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak, Ramsar (Özellikle Su
KuĢları YaĢama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar) sözleĢmesi
kapsamında, uluslararası düzeyde kaynak değerine sahip bir sulak alan olarak ilan edilmiĢtir.
55
Ülkemiz, sulak alanların korunması yönünden önemli olan bu sözleĢmeye, 30
Aralık 1993 tarihinde taraf olmuĢtur. SözleĢme, 94/5434 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla
17.05.1994 tarih ve 21937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.
SözleĢme bugüne kadar “Ramsar SözleĢmesi” olarak anılmıĢtır. Ancak, günümüzde içeriğini
çağrıĢtırması amacıyla “Sulak Alanlar SözleĢmesi” olarak ifade edilmektedir.
Mülga Çevre Bakanlığı tarafından hazırlanan ULUABAT GÖLÜ YÖNETĠM
PLANI, 27 Aralık 2002 tarihinde Ulusal Sulak Alan Komisyonunca imzalanarak yürürlüğe
girmiĢtir.
b) Ġznik Gölü
Marmara Bölgesi‟nin en büyük, Türkiye‟nin ise beĢinci büyük doğal gölü olan Ġznik
Gölü, derinliği en fazla 80m olan tektonik bir tatlısu gölüdür. Güney ve kuzeyde alçak olan
sıraları ile sınırlanmıĢtır. En büyükleri kuzeydoğusundaki Karasu ve güneybatıdaki Sölöz
olmak üzere derelerin göle girdiği noktalarda küçük deltalar ve sazlıklar oluĢmuĢtur. Karsak
Çayı gölü drene eden çaydır. Gölün batısından çıkar ve Marmara Denizi‟ne akar. Gölün bu
tarafında taĢkınları önlemek için bir sedde inĢa edilmiĢtir.
Göl bütünüyle tarım alanları ve zeytinliklerle çevrilidir. Batıdaki seddenin ardındaki
eski göl alanında kavaklıklar vardır. Gölden gerek Gemlik‟teki fabrikalar, gerekse çevredeki
tarım alanları için su alınmaktadır.
Alan, sık sazlıkların arasında karıĢık koloniler kuran küçük karabatak (30 çift) ve
gece balıkçılı (250 çift) ile özel Çevre Koruma Alanı ölçütlerine uyar. Ġznik Gölü 1990 yılında
Sit Alanı ilan edilmiĢtir.
1963‟te gölün batısındaki seddenin yapımı sonucunda 416 ha sulak alan
kurutulmuĢtur. Su tutma amacıyla da yapılan bu sedde, gölü kısmen bir rezervuara
dönüĢtürmüĢtür. YaklaĢık 9000 ha tarım arazisi göl suyuyla sulanmaktadır. Yapımı süren
tesislerle bu alanın 6.945 ha daha arttırılması öngörülmüĢtür. Bunun yanı sıra, göl kıyısındaki
tarım alanlarının sulanması için çiftçiler tarafından pompayla su çekilmektedir.
Ġlimizde DSĠ ve Ġl Özel Ġdaresi tarafından inĢa edilen sulama suyu biriktirme yapıları
olan göletler, Tablo D.3.1. ve D.3.2.‟de verilmektedir.
56
Tablo D.3.1. DSĠ Genel Müdürlüğü I. Bölge Müdürlüğü’nün ĠnĢa Ettiği Göletler
ĠLÇESĠ
KULLANIM
AMACI
Yenice
Sulama
Halhalca
Sulama
Çalı
Sulama
Kayapa
Sulama
KurĢunlu Göleti
KurĢunlu
Sulama
Sulama
UĢakpınar Göleti
UĢakpınar
Sulama
Kestel
Sulama
Bayramdere Göleti
Karacabey
Sulama
Kestel
Sulama
Kınık Göleti
Büyükorhan
Sulama
ĠLÇESĠ
KULLANIM AMACI
Göbelye Göleti
Göbelye
Sulama
Yenice Göleti
Gölcük Göleti
Gölcük
Sulama
Halhalca Göleti
Akalan Göleti
Akalan
Sulama
Çalı Göleti
Eymir Göleti
Eymir
Sulama
Kayapa Göleti
Burcun Göleti
Burcun
Sulama
Kozluören Göleti Kozluören
Çamlık Göleti
ġevketiye Göleti
ADI
ADI
KAYNAK: DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
Tablo D.3.2. Ġl Özel Ġdaresi’nin ĠnĢa Ettiği Göletler
ADI
ĠLÇESĠ
KULLANIMN
AMACI
ADI
ĠLÇESĠ
KULLANIMN
AMACI
Dağyenice Göleti
Osmangazi
Sulama
Yağcılar Hayv. Ġçme Su Göleti
Keles
Hayvan Ġçme Suyu
Dağkadı Göleti
Karacabey
Sulama
Çayönü Göleti
Mudanya
Sulama
Ericek Göleti
Gürsu
Sulama
Gököz Hayv. Ġçme Suyu Göleti
Keles
Hayvan Ġçme Suyu
Alpagut Küçük Ölçekli Göleti
Keles
Sulama
Kurtul Göleti
Gemlik
Sulama
Çamoluk Göleti
Ġznik
Sulama
Erdoğan Göleti
Kestel
Sulama
KeĢlik Göleti
Karacabey
Sulama
Kozluca Göleti
Ġnegöl
Sulama
YalıntaĢ Göleti
M.KemalpaĢa
Sulama
Kavaklı Göleti
YeniĢehir
Sulama
Orhaniye Göleti
YeniĢehir
Sulama
Karaca Göleti
Harmancık
Sulama
Ġnkaya Göleti
Karacabey
Sulama
Hasköy Göleti
Mudanya
Sulama
Akbıyık Göleti
YeniĢehir
Sulama
Baraklı Göleti
Keles
Sulama
Merkez Göleti
Keles
Sulama
Sarıgazel Göleti
Mudanya
Sulama
Yenice Göleti
Ġnegöl
Sulama
Doğla Küçük Ölç. Göleti
Karacabey
Sulama
Yeniköy Göleti
YeniĢehir
Sulama
Okçular Küçük Ölç. Göleti
Karacabey
Sulama
Dedeler Küçük Ölç. Göleti
Keles
Sulama
KAYNAK: DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
57
D.1.5. Denizler
Marmara Denizi‟nin güney doğusunda yer alan ve iki tabakalı su kütlesine sahip
olan Gemlik Körfezi hidrografik özellikleri bakımından genelde Marmara Denizi‟ne benzer.
Üst tabakadaki Karadeniz kaynaklı su kütlesinin kalınlığı genellikle 10-15m arasında
değiĢmektedir. 25-30m derinlikten baĢlayan alt tabakayı Akdeniz kaynaklı, tuzluluğu yaklaĢık
binde 38,5 olan daha yoğun su kütlesi oluĢturur. Bu iki tabaka arasında ise haloklin olarak
adlandırılan ve iki farklı su kütlesinin karıĢımının meydana getirdiği bir geçiĢ tabakası
mevcuttur. Bu üç tabakanın kalınlığı körfezde meteorolojik koĢullara bağlı olarak mevsimsel
değiĢim göstermektedir. Üst tabaka kalınlığının arttığı yaz döneminde yüzey suyu tuzluluğu
genellikle 22–24 iken, sıcaklığın düĢmesi ve rüzgârın etkisinin neden olduğu sonbahar-kıĢ
karıĢım sonucu yüzey suyu tuzluluğu Marmara da olduğu gibi Gemlik Körfezi‟nde de artıĢ
göstermektedir. Körfez üst sularına besin elementleri girdisi kaynaklarından birisi olan alt-üst
su karıĢım sonucu oluĢan ara tabaka kalınlığı yaz döneminde azalmakta, kıĢ döneminde
rüzgârın neden olduğu karıĢımlar nedeniyle oldukça büyüdüğü gözlenmiĢtir. Körfezin alt
sularında su sıcaklığı yıl boyunca 14,5–15 0C arasında iken yüzey suyunda 7 ila 24 0C
arasında değiĢmektedir.
D.2. Doğal Drenaj Sistemleri
A. Akarsular ve Diğer Yerüstü Sular Ġçin
Bursa Ġli akarsularının özellikleri Tablo D.2.‟de verilmektedir.
B. Yeraltı Suları Ġçin
Yeraltı suları kayaçların yapısına bağlı olarak oluĢan yapı sistemleridir. Yeraltı
suları ile ilgili drenaj ise akarsuyu besleyen drenaj havzası dıĢında, akifer suyunu belli bir
bölgede boĢaltıyorsa, bu akiferin yayılma sahası, onu besleyen diğer drenaj alanlarını da içine
alır.
Bursa Ovası Drenaj Alanı : 1232 m2 (Akifer Alanı : 292 m2 )
Toplam ĠĢletme Rezervi
: 118 milyon m3/yıl
D.3. Su Kaynaklarının Kirliliği ve Çevreye Etkileri
D.3.1. Yeraltı Suları ve Kirlilik
Bursa Ovası‟nda 128 milyon m3/yıl, Çayırköy Ovası‟nda 9 milyon m3/yıl
kapasitede yeraltı suyu mevcuttur. Bursa‟nın göç alan illerden bir tanesi olması dolayısıyla
hızla artan Ģehir nüfusuna bağlı olarak geliĢen plansız yerleĢim ve sanayileĢmenin önüne
geçilememektedir. Bursa, 1. sınıf tarım toprağına sahip bir il olduğundan plansız sanayileĢme,
ovada açılan izinsiz, ruhsatsız yeraltı suyu kuyularını beraberinde getirmekte ve sanayide
kullanılan su, atıksu olarak yüzeysel sulara veya toprağa deĢarj edilmektedir. Arıtılmadan
toprağa deĢarj edilen endüstriyel nitelikli atıksular veya katı atıkların düzensiz depolanması
sonucu oluĢan çöp sızıntı suları, yeraltı suyuna kadar ulaĢabilmektedir. Bursa Ovasının bir
kısmı için havza planlaması yapılmıĢ olup bu kısımda yeni yeraltı suyu kuyularının açılması
58
yasaklanmıĢ olduğu halde kaçak yapılaĢma ve sanayileĢmenin hızla çoğalması nedeniyle
kirliliğin boyutları her geçen gün daha da hissedilir duruma gelmektedir.
D.3.2. Akarsularda Kirlilik
Orhaneli Çayı
Orhaneli Çayı, Gediz civarında Murat Dağı‟nda doğup kuzeye doğru 276 km
aktıktan sonra Emet Çayı ile birleĢmektedir. Çayın membasından mansabına doğru
Efendiköprü, Çavdarhisar, Örencik gibi yerleĢim merkezlerinin evsel nitelikli atıksularını
alarak kirlenmeye baĢlar. Kayıköy mevkiinde TavĢanlı ilçesinin düzensiz deponi sahasının
çöp sızıntı suyu ile ilçenin evsel nitelikli atıksularını da alarak yoluna devam eder. Daha sonra
Tunçbilek kasabasına giren Çay, burada bir Linyit ĠĢletmesinin kömür yıkama ünitesinin
atıksuları ile bir Termik Santralin atıksularını da alarak önemli ölçüde kirlenmiĢ olarak
Tunçbilek‟i terk etmektedir.
Çınarcık‟tan sonra borlu topraklara girilmiĢ olduğundan Çay‟da, yıllık ortalama
olarak 0,34 mgr/L bor ve 0,055 mgr/L arsenik konsantrasyonu ölçülmüĢtür. Orhaneli Çayı‟nın
son gözlem noktasında Kestelek Bor ĠĢletmesi yer almaktadır. Bu noktada ölçülen yıllık
ortalama bor konsantrasyonu ise 0,44 mgr/L‟dir.
Emet Çayı
Emet Çayı‟da Gediz yöresinde Ģaphane dağında doğar, kuzeye doğru 180 km akıp
Orhaneli Çayı ile birleĢerek MustafakemalpaĢa Çayını oluĢturur.
Emet Çayı‟nın, ilk 20 km‟si içerisinde uğradığı YeĢilçay yöresinde tarım ilacı
kullanımının artmasıyla birlikte kirlenmenin yoğunlaĢmaya baĢladığı gözlenmektedir.
Membadan 22,5 km aĢağıda bor madenince zengin olan topraklarda, Etibank‟ın Hisarcık
Kolemanit ĠĢletmesinin Çay‟a olan etkisi, DSĠ 1. ve 3. Bölge Müdürlükleri tarafından
izlenmektedir. DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü tarafından, MustafakemalpaĢa Çayı‟nda bor
kirliliğinin sebebi olarak izlenen Etibank‟ın anılan müessesesi ile 1970‟li yılların sonunda
diyalog kurulmuĢ, iĢletmenin Çay‟a olan etkisi kanıtlanarak konsantratör atıklarının Çay‟dan
uzak tutulması için anlaĢma sağlanmıĢtır. Etibank‟ın, DSĠ 3. Bölge Müdürlüğü‟ne yaptırmıĢ
olduğu gölet, 1985 yılı baĢlarında devreye girmiĢtir. Gölet, konsantratörde kullanılan suyun
tekrar kullanılmasına olanak sağladığından zaman zaman dereye kaçıĢ olmakla birlikte Çaya
etki büyük ölçüde azalmıĢ bulunmaktadır.
Harmancık kasabasının evsel atıksuları ile Harmancık‟ta faaliyet gösteren krom
madeni iĢletmesinin kromlu atıksuları, Hisarcık‟tan 75,5 km sonra Gökçedağ civarında Kınık
deresi vasıtasıyla Emet Çayı‟na katılmaktadır. Devecikonağı‟na gelindiğinde Çayda bor
konsantrasyonunun 2,5 kat arttığı gözlenmektedir.
MustafakemalpaĢa Çayı
Orhaneli ve Emet Çayları, Çamandar Köyü‟nde birleĢmeleriyle birlikte
MustafakemalpaĢa Çayı adıyla yoluna devam ederek 40 km sonra Uluabat Gölü‟ne
ulaĢmaktadır. BirleĢiminden 3 km aĢağıda Döllük‟te bulunan gözlem noktasında, bor
59
konsantrasyonunun istenilenin üzerinde olduğu tespit edilmiĢtir. Ayazköy‟de ise BOĠ5 ve
toplam azot değerleri, Çaya ulaĢan arıtılmamıĢ evsel nitelikli atıksulardan kaynaklanmaktadır.
Nilüfer Çayı
Nilüfer Çayı, Ġlimiz sınırları içerisinde Uludağ‟ın güney yamaçlarından, Keles
yakınlarından doğup Karacabey Ġlçesinde Uluabat Gölü ayağı olan Kocasu deresine karıĢarak
yine Bursa Ġli sınırları içerisinden Marmara Denizi‟ne dökülmektedir. Su toplama havzası
büyüklüğü 680 km2 dir.
Ġlimiz sınırları içinde doğan ve yine Ġlimiz sınırları içerisinden geçerek denize
dökülen Nilüfer Çayı‟nda, Ġlimizdeki hızlı kentleĢme ve kontrolsüz sanayileĢmeyle oluĢan
evsel ve endüstriyel atıksuların uzun yıllardan beri arıtılmadan direkt deĢarj edilmesi, birinci
sınıf tarım toprağına sahip olan Ġlimizde yapılan tarımsal faaliyetler esnasında kullanılan
gübre ve pestisitlerin drenaj suları ile derelere, Çaylara ulaĢması, ayrıca hava kirliliği
açısından birinci sınıf kirli iller sınıfında yer alan Ġlimizde, hava kirleticilerin iklim elemanları
(yağmur, kar,vb.) ile alıcı ortamlara ulaĢmaları sonucu ciddi boyutlarda su kirliliği
yaĢanmaktadır.
Nilüfer Çayı‟nın su kalitesini izleme çalıĢmaları, BUSKĠ Genel Müdürlüğü (çay
üzerinde belirlenen 15 noktada düzenli aralıklarla) ve DSĠ I. Bölge Müdürlüğü tarafından
sürdürülmektedir. Çayın değiĢik noktalarında I, II, III ve IV. kalitede su ile karĢılaĢıldığı tespit
edilmektedir.
D.3.3 Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik
Ġznik Gölü
Ġznik Gölü havzasında 56 adet yerleĢim birimi bulunmaktadır. Bu yerleĢim
birimlerindeki nüfusun yaĢamı zeytincilik ve meyveciliğe dayalıdır. Dolayısıyla havzada
gübre ve zirai ilaç kullanımı yaygındır. Gübre ve ilaç kalıntıları yağıĢların sebep olduğu
yüzeysel yıkanma ve yüzeysel akıĢla Ġznik Gölü‟ne ulaĢmaktadır. Diğer taraftan yerleĢim
birimlerinin göle yakın olanlarının evsel nitelikli atıksularının da kirletici etkileri önemlidir.
Bunlardan baĢka son yıllarda öne çıkan tatil evi edinme tutkusu, Ġznik ve Ġznik
Gölü‟nün özellikle güney sahil ve yamaçlarında yapılaĢmanın artması ile sonuçlanmıĢtır.
Diğer taraftan havzanın sularını göle taĢıyan 4 dere ile fazla suyu Gemlik Körfezi‟ne
taĢıyan Gölayağı deresinde kirlilik yüksek düzeylerdedir. Bu nedenle Gölün ötrofikasyon riski
de artmaktadır.
Ayrıca Göle bilinçsizce konulmuĢ bulunan birkaç tür etobur balığın, gölde mevcut
otobur balıklara üstünlük kurmuĢ oldukları ve balık popülasyonunun sayısal azalma ile
birlikte etobur lehine değiĢtiği Ģeklindedir.
Bu amaçla, DSĠ ve Bayındırlık Ġl Müdürlüğü müĢterek bir çalıĢma yapmıĢ göl
etrafında su çizgisinden baĢlayarak yatayda ilk 300 metrelik mesafe “Koruma Alanı” olarak
tanımlanıp ilan edilmiĢtir. Ġlan edilmiĢ bu koruma alanında mevcut yerleĢim alanları dıĢında
yapı yasağı getirilmektedir.
60
Uluabat Gölü
Gölün en büyük kaynağı, yukarıda da bahsedildiği gibi MustafakemalpaĢa Çayıdır.
Bu Çay, MustafakemalpaĢa Ġlçesi ile bazı Belde Belediyelerinin evsel nitelikli atıksularını,
deri iĢleme tesisleri (tabakhane) ve konserve fabrikalarının atıksularını göle taĢımaktadır.
Bursa Ġli sınırları dıĢından Emet ve Orhaneli Çayları vasıtasıyla da maden iĢletmeleri ve
termik santralinin atıksuları ile yerleĢim birimlerinin kanalizasyon atıkları da göle
ulaĢmaktadır.
Ayrıca Göl etrafında kurulu bulunan bazı sanayi tesisleri ile yerleĢim birimlerinin
evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuları da Gölün atıksu girdilerini oluĢturmaktadır. Dolayısıyla
gölde aĢırı organik madde birikimi mevcuttur ve bunun sebep olduğu çözünmüĢ oksijen
miktarındaki değiĢmeler nedeniyle göldeki su ürünlerinin yaĢamı olumsuz etkilenmekte olup
ötrofikasyon riski de yükselmektedir.
D.3.4. Denizlerde Kirlilik
Ġlimizde meydana gelen deniz kirliliğinin % 80‟i karadan, % 20‟si ise denizlerden
kaynaklanmaktadır. Deniz kirliliği; deniz yolu taĢımacılığı etkinlikleri ve atıklarından
kaynaklanabildiği gibi, kazalardan veya olağan karasal etkinliklerden de kaynaklanabilir.
Deniz kirliliğinin baĢlıca öğeleri;
- Gemi ambarları ve makine dairesi sintine suları,
- Balast suları
- Tanker tankları yıkama suları
- Kanalizasyon atıksuları
- Katı atık depolama sahalarından ulaĢan sızıntı suları olarak sıralanabilir.
D.4. Su ve Kıyı Yönetimi, Strateji ve Politikaları
Hızlı kentleĢme ve sanayileĢmeye bağlı olarak Bursa‟da yoğun bir su kirliliği
yaĢanmaktadır. Bursa Ġl merkezinde oluĢan evsel-endüstriyel nitelikli atıksular, BüyükĢehir
Belediye BaĢkanlığı‟na ait atıksu arıtma tesislerinde arıtmaya tabi tutulduktan sonra Nilüfer
Çayı‟nın kollarına deĢarj edilmekte ve bu dere vasıtasıyla Karacabey Ġlçesi‟nden Marmara
Denizi‟ne dökülmektedir. Nilüfer Çayı ile ilgili olarak çeĢitli kurum kuruluĢlar tarafından
kirlilik araĢtırması çalıĢmaları yapılmıĢ olup halen bu çalıĢmalar devam etmektedir. Nilüfer
Çayı dıĢında sanayi tesislerinden kaynaklanan atıksular ile kanalizasyon suları arıtılmadan
MustafakemalpaĢa Çayı, Karsak Deresi, Uluabat Gölü, Ġznik Gölü ve Marmara Denizi‟ne
deĢarj edilmektedir. Marmara Denizi‟nin genel kirlilik sorunları, Bursa kıyılarında da
yaĢanmaktadır.
D.4.1. Bursa’da Su Kirliliğinin Önlenmesinde Önemli Katkıları Olan Büyük
Atıksu Arıtma Tesisleri;
I. Kent merkezinin doğu bölgesindeki kentsel atıksular, DemirtaĢ‟ta kurulmuĢ olan
ve BUSKĠ’ye (Bursa Su ve Kanalizasyon Ġdaresi) ait ortalama 240.000 m3/gün kapasiteli
Doğu Atıksu Arıtma Tesisinde arıtılmaktadır.
61
II. Kent merkezinin batı bölgesindeki kentsel atıksular, Özlüce‟de kurulmuĢ olan ve
BUSKĠ’ye ait ortalama 87.500 m3/gün kapasiteli Batı Atıksu Arıtma Tesisinde
arıtılmaktadır. (Ayrıca Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi‟nin evsel nitelikli atıksuları ile 500
m³ / gün kapasiteli Hamitler Düzenli Deponi Alanının Ön Arıtmasından çıkan atıksular da
Batı Atıksu Arıtma Tesisine ulaĢmaktadır.)
III. Nilüfer ilçesinde kurulmuĢ olan Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Organize
Sanayi Bölgesi bünyesinde toplam 190 iĢletmenin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının
arıtıldığı 2 adet 48.000 m³ / gün Kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur.
IV. Gürsu, Kestel, Barakfakih Belediyeleri nin evsel nitelikli atıksuları, Gürsu,
Kestel Organize Sanayi Bölgesinin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuları ile Kestel ve
Barakfakih Sanayi Bölgesi‟nde faaliyet gösteren iĢletmelerin evsel ve endüstriyel nitelikli
atıksularının arıtılması amacıyla Vali Yardımcısı baĢkanlığında, ilgili belediyeler ve bölgede
faaliyet gösteren sanayiciler tarafından kurulan SS YeĢil Çevre Arıtma Tesisi ĠĢletme
Kooperatifi’ne ait 55.000 m³/gün maksimum kapasiteli atıksu arıtma tesisi mevcuttur.
V. Osmangazi ilçesinde kurulmuĢ olan DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesinde
bulunan 318 iĢletmenin evsel ve endüstriyel nitelikli atıksularının arıtıldığı maksimum 70.000
m3/gün kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur.
VI. Nilüfer ilçesinde kurulmuĢ olan Nilüfer Organize Sanayi Bölgesinde bulunan
195 iĢletmenin endüstriyel nitelikli atıksularının arıtıldığı 720 m3/gün kapasiteli Endüstriyel
Atıksu Arıtma Tesisi mevcuttur. Bölgenin evsel nitelikli atıksuları, BUSKĠ Batı Atıksu
Arıtma Tesisine ulaĢmaktadır.
VII. Ġkizce-Badırga Köyleri arasında kurulu bulunan ve altyapı inĢaatının büyük
bölümü tamamlanan Deri Organize Sanayi Bölgesine, Osmangazi Ġlçesi, Soğanlı
Mahallesinde 30 yıldır faaliyet gösteren 110 adet tabakhane ile MustafakemalpaĢa‟da halen
çalıĢan tabakhanelerin taĢınması planlanmaktadır. Evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuların
arıtılması amacıyla yapımı tamamlanan atıksu arıtma tesisini iĢletmeye alma çalıĢmaları
devam etmektedir.
VIII. Bursa Ġl Özel Ġdaresi Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü tarafından,
köylerde oluĢan atıksuların arıtılması amacıyla yapılmakta olan doğal arıtma sistemleri (yapay
sulak alan) arttırılarak devam ettirilmektedir. Bursa‟da bugüne kadar 43 adet doğal arıtma
sistemi ile 19 adet biyolojik paket arıtma tesisinin iĢletmeye alındığı söz konusu idare
tarafından belirtilmektedir.
IX. Hasanağa Beldesinde bulunan Hasanağa Organize Sanayi Bölgesi, altyapı
çalıĢmalarını tamamlamıĢ ve atıksu arıtma tesisi kurma yönünde çalıĢmalara baĢlamıĢtır.
Bursa BüyükĢehir Belediyesi mücavir alanının geniĢlemesinden sonra Bursa
BüyükĢehir Belediyesi tarafından geniĢleyen sınırlar için Master Plan ÇalıĢması yapılmıĢ
ve Bakanlığımızın Atıksu Altyapı Tesisleri ĠĢ Termin Planı konulu 2006/15 Sayılı Genelgesi
doğrultusunda ĠĢ Termin Planları sunulmuĢtur.
D.5. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri
D.5.1. Tuzluluk
Ġlimizde tuzluluk konusunda herhangi bir çalıĢma bulunmamaktadır.
62
D.5.2. Zehirli Gazlar
Ġlimizde zehirli gazların su kirliliği üzerine etkisi konusunda herhangi bir çalıĢma
bulunmamaktadır.
D.5.3. Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.4. Ağır Metaller ve Ġz Elementler
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.5. Zehirli Organik BileĢikler
Ġlimizde zehirli organik bileĢiklerin su kirliliği üzerine etkisi konusunda herhangi bir
çalıĢma bulunmamaktadır.
D.5.5.1. Siyanürler
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.5.2. Petrol ve Türevleri
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.5.3. Polikloro Naftalinler ve Bifeniller
Ġlimizde polikloro naftalinler ve bifenillerin su kirliliği üzerine etkisi konusunda
herhangi bir çalıĢma bulunmamaktadır.
D.5.5.4. Pestisitler ve Su Kirliliği
Ġlimizde pestisitlerin su kirliliği üzerine etkisi konusunda herhangi bir çalıĢma
bulunmamaktadır.
D.5.5.5. Gübreler ve Su Kirliliği
Ġlimizde gübrelerin su kirliliği üzerine etkisi konusunda herhangi bir çalıĢma
bulunmamaktadır.
D.5.5.6. Deterjanlar ve Su Kirliliği
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.6. ÇözünmüĢ Organik Maddeler
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.7. Patojenler
Ġlimizde patojenlerin su kirliliği üzerine etkisi konusunda herhangi bir çalıĢma
bulunmamaktadır.
63
D.5.8. Askıda Katı Maddeler
Ġlimizde Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda konu ile ilgili
çalıĢmalar yapılmaktadır.
D.5.9. Radyoaktif Kirleticiler ve Su Kirliliği
Ġlimizde radyoaktif kirleticilerin su kirliliği üzerine etkisi konusunda herhangi bir
çalıĢma bulunmamaktadır.
KAYNAKLAR :
1) DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü
2) Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü
3) Bursa Ġl Özel Ġdaresi
64
E.TOPRAK VE ARAZĠ KULLANIM
E.1. Genel Toprak Yapısı
Toprakların verimlilik derecelerinin tespitinde ve ifadesinde yararlanılan faktörlerin kısa
açıklamaları, faydalı olacağı düĢünülerek aĢağıda açıklanmıĢtır.
Toprak Bünyesi: Bitkilerin geliĢip büyümeleri için gerekli olan besin maddeleri ve
suyun tutulması ile havalanma ve su geçirgenliğinde en önemli etkendir.
Toprak Reaksiyonu: Topraktaki bitki besin maddelerinin, bitkilere yarayıĢlılıkları
yanında, toprak canlılarının faaliyetleri için ortamın uygunluğunu ifade eder.
Toprak Tuzluluğu: Bitki geliĢimi dolayısı ile verim üzerine olumsuz etki yapan
faktörler olup, her bitkinin tuza hassasiyeti değiĢik oranlardadır.
Organik Madde ve Azot: Topraktaki bitki ve hayvan artıklarının parçalanması ile
meydana gelen bir materyaldir. Toprağın fiziksel özellikleri düzeltirken içeriğindeki bitki besin
maddeleri de yarayıĢlı duruma geçer, ayrıca su ve besin maddeleri ortamda tutunmalarını temin
eder. Topraktaki azotun kaynağı organik maddedir.
Topraktaki Fosfor : Toprakta bulunması gereken önemli besin maddelerindendir.
Fosforun kaynağı da topraktaki organik maddedir. Bitkinin bünyesinde, veriminde ve kalitede
etkendir.
Topraktaki Potasyum: Bitki büyümesi ve çoğalması için önemli bir besin maddesi
olan Potasyum, verim ve kalite üzerinde etkili olup meyvenin yağ, niĢasta ve Ģeker oranlarında
artıĢa neden olmaktadır.
Topraktaki Kireç: Toprağın fiziksel özellikleri üzerine olan olumlu etkisi yanında, PH‟
da yaptığı değiĢiklikle bitki besin maddelerinin ve kullanılan ticaret gübrelerinden faydalanma
oranını artırarak verim üzerinde olumlu etki yapar.
Ġl topraklarının ortalama analiz sonuçlarına göre yapılan genel değerlendirme neticeleri
aĢağıda özetlenmiĢtir.
Toprak Bünyesi : Saturasyon (ĠĢba) yüzdesine göre yapılan sınıflandırmada tarım
topraklarının % 41‟i tınlı, % 53,5‟i killi-tınlı, % 5‟i killi ve % 0,5‟i kumlu bünyeye sahiptir. Bu
dağılım ilde tarım için uygun toprak bünyesi varlığını göstermektedir. (Tablo E.2.)
Toprak Reaksiyonu (pH): Tarım topraklarının % 5,5‟i asit (pH 6,5‟ten düĢük), %
42,1‟i nötr (pH 6,6-7,5), % 52,4‟ü ise alkali (pH 7,5‟den büyük) reaksiyona sahiptir. (Tablo E.3.)
Toprak Tuzluluğu (% Total Tuz): ĠĢlemeli tarım uygulanan toprakların % 99,3‟ü
tuzsuz ve % 0,7‟si ise hafif tuzludur. Ġlde orta ve çok tuzlu topraklara rastlanmamıĢtır. (Tablo
E.4.)
Toprakta Kireç (CaCO3): Ġl topraklarının % 41,6‟sı az kireçli, % 22,4‟ü orta kireçli, %
24,2‟si kireçli, % 6,9‟u fazla kireçli ve % 4,9‟u çok fazla kireçlidir. (Tablo E.5.)
Organik Madde: Tarım topraklarının büyük bir kısmı organik madde yönünden fakir
durumdadır. Analiz sonuçları ortalamasına göre; toprakların % 7,7‟sinde organik madde çok az,
% 46,1‟inde az, % 32,6‟sında orta, % 10,7‟sinde iyi ve % 2,9‟unda ise yeter düzeydedir. (Tablo
E.6.).
Ġl topraklarının azotlu gübrelerle gübrelenmesi gereklidir. Azot noksanlığına yağıĢlar ve
erozyon neden olmaktadır. Organik madde miktarını arttırıcı önlemlere baĢvurulması verimde
devamlılık ve artıĢ için gereklidir.
65
Fosfor:Bitkiler tarafından alınabilir fosfor tayinlerinde, (Olsen ve Bray I metotlarına
göre) tarım topraklarının % 39,9‟unda az, % 20‟sinde orta, % 12,2‟sinde yüksek ve % 27,9‟unda
ise çok yüksek fosfor varlığı tespit edilmiĢtir. Bu değerlendirmeye göre, fosfor eksikliği gösteren
toprakların fosforlu gübrelerle takviye edilmesi gereklidir (Tablo E.7.)
Potasyum: Ülkemizin jeolojik yapısı ve iklim durumu, topraklarda fazla miktarda
potasyum birikmesine neden olmaktadır. Ġl topraklarının % 7,5‟inde az, % 6,2‟sinde orta, %
7,7‟sinde yeter ve % 78,6‟sında ise fazla miktarda potasyum tespit edilmiĢtir. ( Tablo E.8)
Bu itibarla, il topraklarının potasyum seviyesi yeterli olmakla beraber, az miktarda
potasyumlu gübreye de ihtiyaç duyulmaktadır.
Tablo E.1. Toprak Analizleri Değerlendirme ve Ölçü Standartları
ANALĠZ CĠNSĠ
ANALĠZ METODU
STANDART ÖLÇÜ
ANLAMI
0 – 30
Kum
30 - 50
Tın
TOPRAK
50 - 70
Killi Tın
BÜNYESĠ
70 – 110
Kil
110 Ağır Kil
.
4,5
Kuvvetli Asit
Saturasyon çamurunda pH
4,6 - 5,5
Orta Dereceli Asit
TOPRAK
(Cam Elektrot ile)
5,6 - 6,5
Hafif Dereceli Asit
REAKSĠYONU
6,6 - 7,5
Nötr
7,6 - 8,5
Hafif Alkali
8,5 + .
Kuvvetli Alkali
0,0 - 0,15
Tuzsuz
Saturasyon Çamuru Elektrik
0,15 - 0,35
Hafif Tuzlu
TOPRAK
Geçirgenliği (% Total Tuz)
0,35 - 0,65
Orta Tuzlu
TUZLULUĞU
0,65 +
Çok Tuzlu
0–1
Çok Az
Walkey-Black
1-2
Az
ORGANĠK
(Islak Oksidasyon)
2-3
Orta
MADDE
% Organik Madde
3-4
Ġyi
4+ .
Yüksek
0-3
Çok Az
Olsen (Sodyumbikarbonatta
3-6
Az
TOPRAKTA
eriyebilen Fosfor) P2 O5
6-9
Orta
FOSFOR
Kg/Dekar
9 - 12
Yüksek
12 + .
Çok Yüksek
0 – 20
Az
TOPRAKTA
Amonyum Asetat K2 O
20 - 30
Orta
POTASYUM
Kg/Dekar
30 - 40
Yeter
40 + .
Fazla
0–1
Az Kireçli
1-5
Kireçli
TOPRAKTA
5 - 15
Orta Kireçli
Scheibler % Kireç (CaCO3)
KĠREÇ
15 - 25
Fazla Kireçli
25 +
Çok Fazla Kireçli
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları (Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu
1983)-Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır.
% Saturasyona (iĢba)
Göre Bünye
66
Tablo E.2. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Verimlilik Değerleri
ĠLÇE ADI
0 - 30
30 - 50
% Saturasyon (ĠĢba)
50 – 70
70 - 110
110 +
MERKEZ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
2
0,2
126
460
45,6
41 554
531
52,6
48 593
17
1,6
1 458
-
GEMLĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
8
2,5
387
141
44,8
9 555
162
51,4
11 755
4
1,3
211
-
ĠNEGÖL
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
245
43,7
24 576
303
54,0
32 029
13
2,3
1 195
-
ĠZNĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
1
0,3
141
161
53,5
13 325
135
44,9
14 505
4
1,3
265
-
KARACABEY
Num. Ad.
%
Alan Ha.
3
0,3
299
218
27,2
19 063
525
65,6
44 950
54
6,8
4 770
1
0,1
65
KELES
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
89
33,5
8 504
144
54,3
14 223
32
12,1
2 970
-
MUDANYA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
101
32,5
9 913
206
66,2
20 552
4
1,3
501
-
M.KEMALPAġA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
245
27,2
19 541
543
60,3
43 636
112
12,5
9 496
-
ORHANELĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
18
2,8
2151
402
63,0
42 406
200
31,4
18 732
18
2,8
1 849
-
ORHANGAZĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
148
68,2
11 956
68
31,3
5 174
1
0,5
63
-
YENĠġEHĠR
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
223
38,2
18 949
338
57,9
30 542
22
3,8
1 765
1
0,1
80
ĠL TOPLAMI
VE
ORTALAMASI
Num. Ad.
%
Alan. Ha.
32
0,5
3104
2 433
41,2
219 342
3 155
53,5
284 691
281
4,8
24 543
2
0,0
145
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır
67
Tablo E.3. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle pH Değerleri
Reaksiyon (pH)
0 - 4,5 4,6 - 5,5 5,6 - 6,5 6,6 - 7,5 7,6 - 8,5 8,6 +
ĠLÇE ADI
MERKEZ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
2
0,2
142
47
4,7
3 599
385
38,1
37 605
576
57,0
50 385
-
GEMLĠK
Num. Ad
%
Alan Ha.
-
-
43
13,7
2 880
179
56,8
12 611
93
29,5
6 417
-
ĠNEGÖL
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
-
26
4,6
1 179
172
30,7
17 031
363
64,7
39 590
-
ĠZNĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
-
24
8,0
3 667
120
39,8
13 341
157
52,2
11 228
-
KARACABEY
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
3
0,4
342
38
4,7
3 078
321
40,0
27 237
438
54,8
38 393
1
0,1
97
KELES
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
-
2
0,8
186
50
18,9
5 083
213
80,3
20 428
-
MUDANYA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
-
-
84
27,0
7 140
227
73,0
23 826
-
M.KEMALPAġA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
13
1,4
1 003
109
12,1
8 424
595
66,1
48 758
183
20,4
14 488
-
ORHANELĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
-
11
1,7
916
374
58,6
36 579
253
39,7
27 643
-
ORHANGAZĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
1
0,5
44
7
3,2
781
100
46,1
7 737
109
50,2
8 631
-
YENĠġEHĠR
Num. Ad.
%
Alan Ha.
-
-
-
104
17,8
8 772
480
82,2
42 564
-
ĠL TOPLAMI
VE
ORTALAMASI
Num. Ad.
%
Alan. Ha.
-
19
0,3
1 531
307
5,2
24 710
2 484
3 092
42,1
52,4
221 894 283 593
1
0,0
97
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır.
68
Tablo E.4. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Tuz Değerleri
ĠLÇE ADI
0 - 0,15
% Total Tuz
0,15 – 0,35
0,35 - 0,65
0,65 +
MERKEZ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
1 001
99,1
91 113
9
0,9
618
-
-
GEMLĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
314
99,7
21 712
1
0,3
196
-
-
ĠNEGÖL
Num. Ad.
%
Alan Ha.
557
99,3
57 444
4
0,7
356
-
-
ĠZNĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
298
99,0
28 127
3
1,0
109
-
-
KARACABEY
Num. Ad.
%
Alan Ha.
793
99,0
68 488
8
1,0
659
-
-
KELES
Num. Ad.
%
Alan Ha.
257
96,6
24 970
8
3,1
727
-
-
MUDANYA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
311
100,0
30 966
-
-
-
M.KEMALPAġA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
895
99,4
72 019
5
0,6
654
-
-
ORHANELĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
634
99,4
64 862
4
0,6
276
-
-
ORHANGAZĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
217
100,0
17 193
-
-
-
YENĠġEHĠR
Num. Ad.
%
Alan Ha.
583
99,9
51 240
1
0,1
96
-
-
ĠL TOPLAMI
VE
ORTALAMASI
Num. Ad.
%
Alan. Ha.
5 860
99,3
528 134
43
0,7
3 691
-
-
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır.
69
Tablo E.5. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Kireçlilik Değerleri
ĠLÇE ADI
0-1
1-5
% Kireç
5 - 15
15 – 25
25 +
MERKEZ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
425
42,1
40 829
289
28,6
26 364
255
25,3
22 311
30
2,9
1 644
11
1,1
583
GEMLĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
168
53,3
11 062
86
27,3
6 713
47
15,0
3 326
12
3,8
644
2
0,6
163
ĠNEGÖL
Num. Ad.
%
Alan Ha.
173
30,9
18 138
118
21,1
11 690
146
26,0
13 522
68
12,1
8 347
56
9,9
6 103
ĠZNĠK
Num. Ad
%
Alan Ha.
130
43,2
15 166
93
30,9
6 639
69
22,9
5 505
8
2,7
831
1
0,3
95
KARACABEY
Num. Ad.
%
Alan Ha.
382
47,6
33 011
243
30,3
20 361
112
14,0
10 444
41
5,1
3 591
23
3,0
1 740
KELES
Num. Ad.
%
Alan Ha.
96
36,2
8 842
16
6,0
3 049
43
16,3
3 413
40
15,1
4 079
70
26,4
6 314
MUDANYA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
79
25,4
8 149
77
24,8
8 913
107
34,4
9 457
36
11,6
3 128
12
3,8
1 319
M.KEMALPAġA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
326
36,2
26 419
287
31,9
23 272
248
27,5
19 629
33
3,7
2 841
6
0,7
512
ORHANELĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
461
72,3
48 153
57
8,9
5 250
58
9,1
5 703
32
5,0
2 669
30
4,7
3 363
ORHANGAZĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
149
68,7
11 964
35
16,1
2 643
25
11,6
2 004
4
1,8
267
4
1,8
315
YENĠġEHĠR
Num. Ad.
%
Alan Ha.
71
12,2
6 070
131
22,4
11 305
217
37,2
19 379
102
17,5
9 267
63
10,7
5 315
ĠL TOPLAMI
VE
ORTALAMASI
Num. Ad.
%
Alan. Ha.
2 460
41,6
227 803
1 432
24,2
126 199
1 327
22,4
114 693
406
6,9
37 308
278
4,9
25 822
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır.
70
Tablo E.6. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle Organik Madde Değerleri
ĠLÇE ADI
0-1
1-2
% Organik Madde
2-3
3–4
4+
MERKEZ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
39
3,8
3 147
459
45,5
41 098
373
36,9
35 464
123
12,2
10 552
16
1,6
1 470
GEMLĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
18
5,7
1 331
137
43,5
9 832
124
39,3
8 738
33
10,5
1 819
3
1,0
188
ĠNEGÖL
Num. Ad.
%
Alan Ha.
13
2,3
1 100
213
38,0
21 312
253
45,1
26 526
57
10,2
6 406
25
4,4
2 456
ĠZNĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
10
3,3
938
113
37,5
10 600
121
40,2
11 351
45
15,0
4 221
12
4,0
1 126
KARACABEY
Num. Ad.
%
Alan Ha.
69
8,6
6 145
412
51,4
36 623
233
29,1
18 975
72
9,0
6 035
15
1,9
1 369
KELES
Num. Ad.
%
Alan Ha.
28
10;6
2 701
116
43,8
9 907
70
26,4
7 084
38
14,3
3 436
13
4,9
2 569
MUDANYA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
18
5,8
1 877
221
71,1
21 875
65
20,9
6 643
5
1,6
357
2
0,6
214
M.KEMALPAġA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
26
2,9
1 946
321
35,7
25 648
335
37,2
27 035
160
17,8
13 073
58
6,4
4 971
ORHANELĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
171
26,8
17 065
302
47,3
31 126
113
17,7
11 884
38
6,0
3 283
14
2,2
1 780
ORHANGAZĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
27
12,4
1 994
123
56,7
9 762
48
22,1
3 909
14
6,5
1 148
5
2,3
380
YENĠġEHĠR
Num. Ad.
%
Alan Ha.
37
6,3
3 630
303
51,9
26 837
186
31,8
15 992
49
8,4
4 046
9
1,6
831
ĠL TOPLAMI
VE
ORTALAMASI
Num. Ad.
%
Alan. Ha.
456
7,7
41 874
2 720
46,1
244 620
1 921
32,6
173 601
634
10,7
54 376
172
2,9
17 354
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır)
71
Tablo E..7. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle P2O5 Değerleri
ĠLÇE ADI
0-3
Fosfor P2 O5 Kg / Dekar
3–6
6-9
9 - 12
12 +
MERKEZ
Num. Ad.
%
Alan Ha
125
12,4
11 756
258
25,5
24 630
190
18,8
17 117
126
12,5
10 906
311
30,8
27 322
GEMLĠK
Num. Ad.
%
Alan Ha.
128
40,7
8 555
98
31,2
6 496
44
13,9
3 101
17
5,4
1 270
28
8,8
2 486
ĠNEGÖL
Num. Ad.
%
Alan Ha.
33
5,9
4 011
140
25,0
16 513
125
22,3
11 459
66
11,7
6 267
197
35,1
19 550
Num.
30
9,9
2 814
67
22,3
6 285
65
21,6
6 097
52
17,3
4 878
87
28,9
8 162
Ad.
ĠZNĠK
%
Alan Ha.
KARACABEY
Num. Ad.
%
Alan Ha.
59
7,4
5 764
176
22,0
15 224
199
24,8
17 154
124
15,5
10 251
243
30,3
20 754
KELES
Num. Ad.
%
Alan Ha.
45
16,9
4 615
63
23,8
7 025
58
21,9
5 021
35
13,2
3 114
64
24,9
5 922
MUDANYA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
130
41,8
13 355
90
28,9
9 065
36
11,6
3 357
21
6,8
1 867
34
10,9
3 322
M.KEMALPAġA
Num. Ad.
%
Alan Ha.
60
6,7
4 837
199
22,1
16 127
195
21,7
15 559
139
15,4
11 450
307
34,1
24 700
ORHANELĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
148
23,2
16 084
187
29,3
17 317
106
16,6
11 786
55
86
6 784
142
22,3
13 167
ORHANGAZĠ
Num. Ad.
%
Alan Ha.
30
13,8
2 697
57
26,3
4 307
37
17,0
3 561
16
7,4
1 558
77
35,5
5 070
YENĠġEHĠR
Num. Ad.
%
Alan Ha.
52
8,9
4 780
180
30,8
15 182
129
22,1
11 418
68
11,6
6 123
155
26,6
13 833
ĠL TOPLAMI
Num. Ad.
840
1 515
1 184
719
VE
%
14,2
25,7
20 0
12,2
ORTALAMASI
Alan. Ha.
79 268
138 171
105 630
64 468
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili
bulunmamaktadır.
72
1 645
27,9
144 288
yeni
bilgi
Tablo E. 8. Tarım Topraklarının Ġlçeler Ġtibariyle K2 Değerleri
ĠLÇE ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.
KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL TOPLAMI
VE
ORTALAMASI
0 - 20
Potasyum K2 Kg/Dekar
20 - 30
30 - 40
40 +
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
45
4,5
4 796
56
17,8
3 704
22
3,9
2 046
17
5,7
1 595
22
2,7
1 848
20
7,5
2 301
15
4,8
1 768
9
1,0
497
60
5,9
5 260
36
11,4
2 439
42
7,5
4 274
28
9,3
2 627
24
3,0
2 782
21
7,9
3 650
17
5,5
1 650
18
2,0
2 495
89
8,8
8 527
35
11,1
2 108
40
7,1
4 560
39
12,9
3 658
43
5,4
3 633
19
7,2
2 093
27
8,7
3 020
48
5,3
3 547
816
80,8
73 148
188
59,7
13 657
457
81,5
46 920
217
72,1
20 356
712
88,9
60 884
205
77,4
17 653
252
81,0
24 528
825
91,7
66 134
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
Num. Ad.
%
Alan Ha.
189
29,6
18 506
41
18,9
3 134
7
1,2
756
71
11,1
7 479
32
14,7
2 630
19
3,3
1 521
62
9,7
6 825
33
15,2
2 731
20
3,4
1 518
316
49,6
32 328
111
51,2
8 698
538
92,1
47 541
Num. Ad.
%
Alan. Ha.
443
7,5
40 951
368
6,2
36 807
455
7,7
42 220
4 637
78,6
411 847
NUMUNE
ADEDĠ
TARIM
ALANI
Ha:
1 010
91 713
315
21 908
561
57 800
301
28 236
801
69 147
265
25 697
311
30 966
900
72 673
638
65 138
217
17 193
584
51 336
5 903
531 825
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi
bulunmamaktadır.)
73
Tablo E. 9. Büyük Toprak Grupları Ġtibariyle Ortalama Analiz Değerleri
ALÜVYAL
ĠLÇE ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
% ĠĢba
50
44
51
52
56
34
57
57
57
48
53
51
pH
7,65
7,30
7,68
7,63
7,59
6,90
7,61
7,41
7,77
7,61
7,80
7,54
% Total Tuz
0,069
0,037
0,054
0,059
0,068
0,001
0,069
0,063
0,101
0,058
0,065
0,058
% Kireç
3,57
3,56
6,37
4,09
1,79
Yok
2,91
4,91
8,84
1,67
6,69
4,44
% Organik
Madde
2,09
2,03
2,19
2,28
2,02
2,00
1,59
2,18
2,66
2,02
1,97
2,09
P2O5
Kg/Dekar
11,88
5,11
14,38
11,79
12,66
7,50
5,30
13,51
13,41
8,88
11,37
10,52
K2O
Kg/Dekar
71,0
67,3
85,6
99,1
108,6
27,,0
95,5
98,4
57,8
40,8
99,9
77,3
KIRMIZI KAHVERENGĠ AKDENĠZ
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL
ORTALAMASI
% ĠĢba
50
46
55
66
54
50
-
pH
6,84
7,38
7,52
6,53
7,37
7,95
-
% Total Tuz
0,075
0,069
0,077
0,069
0,102
0,050
-
% Kireç
1,91
3,32
7,71
0,34
2,90
9,85
-
% Organik
Madde
2,34
2,10
2,12
3,68
1,90
2,75
-
P2O5
Kg/Dekar
12,55
10,49
9,48
17,29
17,15
4,90
-
K2O
Kg/Dekar
77,5
86,3
92,2
65,5
65,5
39,0
-
54
7,26
0,073
4,33
2,48
11,97
71,0
P2O5
Kg/Dekar
5,35
7,28
6.31
K2O
Kg/Dekar
71,0
69,7
70,3
HĠDROMORFĠK
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ORTALAMA
% ĠĢba
64
60
62
pH
7,75
7,46
7.60
% Total Tuz
0,075
0,065
0.070
% Kireç
5,05
3,79
4.42
% Organik
Madde
2,50
2,60
2.55
RENDZĠNA
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
% ĠĢba
pH
% Total Tuz
% Kireç
% Organik
Madde
P2O5
Kg/Dekar
K2O
Kg/Dekar
38
55
7,63
7,61
0,075
0,075
6,83
16,52
2,26
1,55
10,40
9,11
103,9
93,8
74
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
61
55
64
58
59
55
7,81
7,54
7,12
7,81
7,45
7,56
0,074
0,078
0,077
0,082
0,095
0,079
15,94
5,13
5,16
17,44
25,40
13,20
2,40
1,75
2,54
1,90
1,95
2,05
9,02
7,20
9,73
6,89
7,05
8,48
101,7
76,5
114,8
119,6
36,5
92,4
KĠREÇSĠZ KAHVERENGĠ
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
% ĠĢba
pH
% Total Tuz
% Kireç
% Organik
Madde
P2O5
Kg/Dekar
K2O
Kg/Dekar
52
53
50
52
7,40
7,32
6,99
7,23
0,078
0,071
0,050
0,066
4,35
5,48
2,28
4,03
2,08
1,84
2,50
2,14
13,97
7,84
9,20
10,33
90,05
78,11
95,2
88,15
VERTĠSOL
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
% ĠĢba
pH
% Total Tuz
% Kireç
% Organik
Madde
P2O5
Kg/Dekar
K2O
Kg/Dekar
59
62
60
59
60
7,47
7,49
7,57
7,27
7,45
0,087
0,098
0,076
0,082
0,085
5,50
5,09
4,24
2,67
4,37
2,39
1,97
1,71
3,08
2,28
10,40
7,97
5,50
7,00
7,71
107,7
113,5
88,0
93,6
100,7
KOLUVYAL
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M. KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
% ĠĢba
pH
% Total Tuz
% Kireç
% Organik
Madde
P2O5
Kg/Dekar
K2O
Kg/Dekar
47
54
47
45
56
46
52
56
52
48
50
50
7,44
7,54
7,36
7,62
7,60
7,96
7,63
6,99
7,60
7,31
7,70
7,52
0,053
0,070
0,057
0,046
0,078
0,043
0,080
0,065
0,072
0,044
0,058
0,060
2,29
5,35
6,91
3,65
3,19
16,23
1,50
2,49
5,60
0,82
6,26
4,93
2,18
1,79
2,19
2,04
1,95
2,13
1,70
2,44
1,90
1,80
1,71
1,98
11,08
6,22
14,89
10,27
8,62
7,33
10,53
12,07
12,40
14,05
9,30
10,61
66,5
82,1
97,9
74,3
71,3
103,3
77,0
96,6
75,5
51,3
102,3
81,6
KAHVERENGĠ ORMAN
ĠLÇE ADI
MERKEZ
% ĠĢba
pH
% Total Tuz
% Kireç
% Organik
Madde
P2O5
Kg/Dekar
K2O
Kg/Dekar
52
7,46
0,071
4,50
1,89
6,56
78,4
75
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
54
53
48
47
60
53
61
53
49
54
53
7,50
7,62
7,61
6,69
7,69
7,70
7,31
7,58
7,40
7,68
7,47
0,063
0,066
0,051
0,040
0,084
0,062
0,075
0,066
0,049
0,072
0,063
4,84
14,37
6,48
1,32
24,94
8,27
6,81
8,02
3,23
15,17
8,90
2,14
2,33
2,52
1,84
2,40
1,74
2,90
2,11
1,88
1,99
2,15
5,75
10,24
11,94
8,47
9,20
4,85
8,86
9,32
11,53
7,94
8,60
81,0
79,2
87,0
58,0
102,7
73,6
115,3
81,9
29,2
90,8
79,7
KĠREÇSĠZ KAHVERENGĠ ORMAN
ĠLÇE
ADI
MERKEZ
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
KELES
MUDANYA
M.KEMALPAġA
ORHANELĠ
ORHANGAZĠ
YENĠġEHĠR
ĠL ORTALAMASI
% ĠĢba
pH
% Total Tuz
% Kireç
% Organik
Madde
P2O5
Kg/Dekar
K2O
Kg/Dekar
50
47
53
53
53
47
55
53
42
48
44
50
7,08
6,87
7,60
6,94
6,71
7,31
7,62
6,83
7,27
7,54
7,34
7,19
0,045
0,032
0,046
0,031
0,043
0,028
0,078
0,054
0,032
0,063
0,054
0,046
1,25
0,84
2,50
0,79
0,86
1,99
14,85
2,66
1,50
3,72
1,34
2,93
2,44
2,21
2,44
2,54
2,61
1,60
2,11
2,73
1,47
1,97
2,38
2,22
10,51
4,53
13,10
9,56
9,35
11,31
9,42
11,20
6,09
5,95
10,57
9,23
56,1
36,8
56,3
39,7
56,2
46,6
108,6
73,5
79,7
67,2
61,6
62,0
Kaynak : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu 1983) Konu ile ilgili yeni bilgi bulunmamaktadır.
E.2. Toprak Kirliliği
Genel olarak çevrenin birbirine ayrılmaz bir Ģekilde bağlı, biri diğerine sürekli tesir
eden, birindeki bir bozulmanın ötekine mutlaka yansıdığı toprak, hava ve su olarak tarif
edilmektedir.
Toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerle doğal yapılarının uzaklaĢarak
kendilerinden beklenen doğal, sağlıklı, kaliteli ve yüksek ürün verme kabiliyetlerini yitirmeleri
Ģeklinde tanımlanabilir. Bunun yanı sıra doğadaki diğer ortamlarla (su ve hava) olumsuz
etkileĢimi de söz konusudur.
Toprak kirliliğine neden olan faktörler:
1) Endüstriyel atıklar
2) Kentsel ve Evsel Atıklar
3) Pestisit Kullanımı
4) Hatalı Gübreleme
5) Sulamada kirli suların kullanması olarak sayılabilir.
E.2.1. Kimyasal Kirlenme
Kirletici maddeler çok çeĢitli olup, farklı kaynaklardan gelerek toprağı ya direkt ya da
indirekt olarak kirletmektedir.
76
Devamlı ve yoğun biçimde bu maddelerin toprağa ulaĢması, toprakta birikimine neden
olmakta ve kirlenmiĢ toprakta yetiĢtirilen bitkiler toksik etkili olmaktadır. Diğer yandan toprak
canlılığını, kısaca topraktaki tüm yaĢamı olumsuz etkilemektedir.
E.2.1.1. Atmosferik Kirlenme
Bursa Ġli çevresinde ve Organize Sanayi Bölgelerinde gerekli önlemi almayan veya
randımanlı çalıĢmayan çeĢitli endüstri kuruluĢlarının bacalarından çıkan atıklar direkt veya
yağmurlarla toprağın kirlenmesine sebep olmaktadır.
E.2.1.2. Atıklardan Kirlenme
Özellikle kentsel, bazı endüstriyel ve maden ocakları atıklarından ortaya çıkan
kadmiyum, cıva, krom, kurĢun, çinko, demir, mangan gibi metallerin toprakta adsorpsiyonları
çok daha önemli ve tehlikelidir.
Toprak kirletici endüstriyel kuruluĢlar olarak kimya, çelik, kömür, metal, petrol, selüloz
ve kağıt endüstrileri sayılabilir.
Ġlimizde, özellikle tekstil boyama kimyasal atık suları ve Ģehir kanalizasyon atıklarının
karıĢtığı sular ile sulanan tarım arazileri aĢırı derecede kirlenmektedir. Yine atıksu arıtma
tesislerini tamamlamamıĢ organize sanayilerin atık sularının sulama suyuna karıĢması ve tarımda
kullanılması sonucu toprak kirliliği meydana gelmektedir. Örneğin Nilüfer Çayı, özellikle Bursa
Ovası ve sonrası akıĢ güzergâhındaki tarım arazileri için alternatifsiz sulama suyu kaynağıdır.
Sulamada kullanılan suların çok kirli olması, içerisinde sodyum, bor ve ağır metaller
içermesi nedeniyle topraklarımızda kirliliğe neden olmaktadır. Bu özellikteki sulardan
faydalanmak zorunda olan insanlar ekonomik olarak büyük kayba uğramaktadır. Bunun nedeni
toprak kirlenmesinin verimin düĢmesine ve hatta toprakların elden çıkmasına neden olmasıdır.
Ġlimiz sınırları içerisinde kirletici nitelikte atık suyu olan tesisler bulunmaktadır. Bu
tesisler iplik ve kumaĢ boyama, deri iĢleme v.b. gibi konularda çalıĢmakta ve farklı kapasitelerde
olup, bazılarının atık suları hiçbir arıtıma tabi tutulmadan ya Ģehir kanalizasyonuna ya da küçük
dere, göl vb. dökülmektedir. KirlenmiĢ olan bu sularda tarım alanlarının sulanmasında
kullanılmaktadır. Bu durumda ise gerek toprak yapısında gerekse çeĢitli zirai faaliyetlerde
problemler ortaya çıkmaktadır. Bu tür problemlere sebep olan sanayi kuruluĢlarının kirletici
etkinliklerinin kesinlikle önlenmesi gerekmektedir. Mutlaka sanayi kuruluĢlarının fiziksel,
kimyasal ve biyolojik arıtım yapabilen komple arıtım sistemlerini kurmaları gerekmektedir.
YanlıĢ gübre uygulamaları da toprak kirlenmesinin bir diğer nedenidir. Özellikle (N),
Fosfor ve Kükürtlü gübrelerin bilinçsiz ve aĢırı kullanımıyla, toprak ve su kirlenmesi
görülmektedir. Azotun olumsuz etkisi, indirgenmiĢ Nitrit (NO2) ve Nitrat (NO3) gibi azot
formlarının ortaya çıkmasıyla meydana gelir. Bir yandan indirgenmiĢ azot bileĢiklerinin, toprak
ve sularda konsantrasyonu artarken diğer yandan toprakta yetiĢen bitkilerle suda yaĢayan
canlılara ulaĢıp insanların beslenme zincirine girer. Nitrat ve Nitrit‟in canlı bünyesinde belli
konsantrasyonların üzerine çıkması toksik etki oluĢturmaktadır. Fosfor konsantrasyonunun
artması, suda çözünmüĢ oksijen miktarını azaltarak canlıların ölümlerine sebep olmaktadır.
Ġlimizde Tarım Ġl Müdürlüğü‟nce tüm Ġl çiftçilerinin toprakları tahlil edilmekte ve
Toprak-Su Laboratuarlarına gönderilmektedir. Böylece gübre kullanımı toprak tahlillerine göre
yapılmaktadır.
Pestisit kullanımı da toprak kirliliğine neden olan faktörlerdendir. Bunlar suda, hemen
hemen hiç çözünmemekte, etki alanları fazla olup, sentetik olmaları, kalıcı etkileri ve yağ
dokularında birikim özelliği göstermeleri nedeniyle toprak ve su kaynaklarında kirliliğe neden
olurlar.
77
Katı atık ve çöplerin de dolaylı ve dolaysız olarak toprak kirliliğine neden olduğu bir
gerçektir. Katı atıkların, toprak kirliliğine, en belirgin etkileri, yağmurla sızıntı sularının yüzey
veya yeraltı sularına karıĢarak gerek sulama suları, gerekse diğer yollardan toprak kirliliğine
neden olmaktadır.
Ġlimiz, Osmangazi (merkez) içesi, Hamitler mevkiinde, Kent Katı Atık Depolama Alanı
mevcuttur. Sızıntı sularının yüzey ve yeraltı sularına karıĢmasını önleyecek tedbirler alınmıĢtır.
Sonuçta toprak kirliliği; çok farklı kirletici kaynaklardan gelen ve canlılara zararlı
maddelerin, toprakta yetiĢtirilen ürünler veya çayır meralarda beslenen hayvanlar tarafından
topraktan alınması nedeniyle önem taĢımaktadır.
E.2.2. Mikrobiyal Kirlenme
Ġlimizde bu konu ile ilgili bir çalıĢma bulunmamaktadır.
E.3. Arazi
E.3.1. Arazi Varlığı
Bursa Ġli toplam 1.081.954 hektar alana sahip olup 397.323 hektarını tarım yapılan
kültür arazileri teĢkil etmektedir. Kültür arazisinde iklim Ģartlarına bağlı olarak hemen her türlü
tarım ürünü yetiĢtirilmektedir. Ġlimizde sahil ve göller çevresinde sofralık zeytin ve üzüm ile iç
kesimlerde verimli ova topraklarında çeĢitli sebze ve meyve daha yüksek dağ ve yaylalardaki
arazilerde patates ve çilek tarımı geniĢ yer tutmaktadır. Ġlimizin genel arazi dağılımı; 397.323
tarım arazisi, 490.311 hektarını orman ve fundalık, 24.597 hektarını çayır mera, 65.885 hektarın
tarım dıĢı araziler, 52.538 hektarını su yüzeyleri ve 51.300 hektarını da meskun araziler
oluĢturmaktadır.
E.3.1.1. Arazi Sınıfları
Tablo E.10. Genel Arazi Dağılımı
Arazi Kullanım Durumu
Tarım Arazisi
Orman ve Fundalık
Çayır Mera (*)
Tarım DıĢı Arazi (**)
Su Yüzeyleri
a) Doğal Su Yüzeyleri
b) Akarsu Yüzeyleri
c) Gölet Yüzeyleri
d) Baraj ve Gölet Yüzeyleri
Meskun Araziler (***)
TOPLAM
Toplam Yüzölçümü Oranı
(%)
36,72
45,32
2,27
6,09
4,86
Alan (Ha)
397.323
490.311
24.597
65.885
52.538,4
48.895,5
1.961,6
215,3
1.466
51.300
1.081.954
4,74
100,00
( )
* 4342 Sayılı Mera Kanunu kapsamında 17 ilçede gerçekleĢtirilen çalıĢmalar sonucunda tespiti yapılan mera alanı
**) YerleĢim ve çevre yolu inĢaatı nedeni ile bir bölüm arazi tarım dıĢı araziye dönüĢmüĢtür.
(
***) Meskün mahaller ile mülkiyeti Milli Emlak Müdürlüğü‟ne ait olup tarımsal faaliyetin sürdürülmediği diğer araziler
(
bu kapsamda yer almaktadır.
Kaynak : Bursa Ġl Tarım Müdürlüğü Brifing Raporu 2009
78
Tarım yapılan 397.323 hektar tarım arazisinin 240.543 hektarı sulanabilir durumdadır. Bu
alanın;
65.238 ha DSĠ tarafından
23.668 ha Ġl Özel Ġdaresi tarafından
51.500 ha üreticiler tarafından sulanan olmak üzere toplam 140.406 ha kadarı
sulanabilmektedir.
E.3.1.2. Kullanım Durumu :
Tablo E. 11. Kültür Arazisi Kullanım Durumu
Kullanım ġekli
Tarla Arazisi
Sebzelik
Meyvelik
Bağlar
Zeytinlik
Nadas Alanı
Tarıma ElveriĢli Olup Kullanılmayan Arazi
Örtü Altı Tarım Alanı
TOPLAM
Kaynak : Bursa Ġl Tarım Müdürlüğü Brifing Raporu (2009)
Alan (Ha)
218.274
48,906
38.374
9.218
37.830
18.917
25.793
11
397.323
%
54,94
12,31
9,66
2,32
9,52
4,76
6,49
0,003
100,0
E.3.2. Arazi Problemleri
Bursa Ġli arazi kullanma kabiliyeti sınıfları ve arazileri tarıma uygunluğu bakımından
Ģöyle sınıflandırılabilir.
I. Sınıf Araziler: 71.482 ha alanı kaplayan bu topraklar, hemen hemen her türlü tarım
için elveriĢlidir. Bu tür tarımın yapıldığı alanlar genellikle düzdür ve kolaylıkla sulanabilir.
II. Sınıf Araziler: 87.483 ha alanı kaplayan bu topraklar, I. Sınıf tarım topraklarına
göre daha verimsizdir. Toprak ve suyu korumak için özel önlemler alınmalıdır.
III. Sınıf Araziler: 79.972 ha‟lık bir alanı oluĢturur. Toprakta, yüzey gerilimi ve
topoğrafya gibi çok önemli engellerle karĢılaĢılır. Ürünlerin çeĢitliliği, ilk iki toprak çeĢidinden
daha düĢüktür.
Tarım yapılırken özel önlemler alınmalıdır. Toprak muhafaza tedbirleri alınmalı ve
toprak için gerekli organik madde ve gübreler verilmelidir. Ayrıca drenaj tedbirleri alınarak
mevsimlik sebzeler yetiĢtirilebilir.
IV. Sınıf Araziler: 54.010 ha‟lık alanı kaplayan bu topraklarda, toprağın derinliğine,
kayalık durumuna, nemine ve eğimine göre tarım açısından önemli kısıtlayıcılar bulunur. Bu
topraklarda ileri derecede toprak muhafaza ve drenaj tedbirleri alınmalıdır.
V. Sınıf Araziler: 1.903 ha‟lık alanı kaplar. Genellikle düz ve kayalık olan bu tür
topraklar, üzerine tarım yapmaya müsait değildir. Çayır ve mera olarak kullanılır.
79
VI. ve VI Üstü Tarım Toprakları: 754.684 ha‟lık alana yayılan VI. ve VI. üstü tarım
topraklarının, büyük ölçüde kısıtlayıcıları vardır. Bu toprakların genelde çok eğimlilik, erozyon,
taĢlılık, kayalık ve aĢırı drenaj bozuklukları baĢlıca kısıtlayıcılarıdır.
Ġlde toprakların;
% 15,2‟si
% 13,1‟i
% 59‟u
% 12,7‟si
Hiç erozyona uğramamıĢ
Orta derecede erozyona uğramıĢ
ġiddetli erozyona uğramıĢ
Çok Ģiddetli erozyona uğramıĢ
alanlar oluĢturmaktadır.
Ġl topraklarının % 59‟u Ģiddetli erozyona maruz kalmıĢtır. ġiddetli erozyon hafif
eğimlerden baĢlayarak orta, dik ve meyilli sahalarda kendini göstermektedir. Dik ve çok dik
eğimlerde doğal bitki örtüsünün nispeten iyi korunduğu kısımlarda eğimin de artması ile erozyon
Ģiddetlenmektedir. Orta derecede erozyona uğramıĢ toprakların % 44‟ü kuru tarım, % 4‟ü sulu
tarım, % 7‟si bağ-bahçe, % 5‟i özel ürün, % 3‟ü çayır-mera, % 33‟ü orman ve kalan % 4‟lük
kısmı diğer kullanım alanı olarak değerlendirilmektedir.
KAYNAKLAR :
 Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Verimlilik Envanteri ve Gübre Ġhtiyaç Raporu -1983)
 Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları
(Bursa Ġli Arazi Varlığı -1995)
 Bursa Tarım Ġl Müdürlüğü Brifing Raporu -2009
 Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü
80
F.FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER
F.1.Ekosistem Tipleri
F.1.1.Ormanlar
F.1.1.1.Ormanların Ekolojik Yapısı
Ġlimiz Ormanlarının Ekolojik Yapısını üç bölümde inceleyebiliriz.
a) KURU ORMAN(MAKĠ-KIZILÇAM) BÖLÜMÜ:
Özellikle dağların güneye bakan yamaçlarının eteklerinde, tektonik kökenli oluklarda ve
vadilerin taban kesimlerinde yer alır. YağıĢ miktarı topraktaki karbonatları yıkamaya yetmediği
için genellikle kireçli ve hafif alkalen reaksiyon gösteren topraklardan oluĢur. Gemlik Körfezi
kıyıları ve Ġznik gölünün kuzey kıyıları ile samanlı dağlarının kuzey etekleri maki florası için
Orhaneli, M.K.PaĢa ve Karacabey mıntıkalarıda kızılçam türü için en iyi yetiĢme ortamıdır.
b) NEMLĠ ORMAN BÖLÜMÜ:
Bu bölüm dağların kuzeye bakan yamaçları boyunca yer alır. YağıĢ fazladır. KırmızımsıSarımsı asit reaksiyon gösteren topraklar yoğundur. Özellikle kıĢın yaprağını döken geniĢ
yapraklı ormanlar(Kayın, kestane, ıhlamur, meĢe) ile iğne yapraklı (Göknar)ormanlarını bu
bölümde sayabiliriz. Ġznik gölünün güneyindeki Katırlı Avdan Dağları, Uludağ ve Samanlı
Dağlarının kuzey etekleri bu bölümde yer alır.
c)YARI NEMLĠ ORMAN (MEġE-KARAÇAM) BÖLÜMÜ:
Samanlı Dağları ile Uludağ Güney Bölümü bu kısımda yer alır. GüneĢ ıĢınları dik ve dike
yakın geldiği için buharlaĢma fazladır. Bu nedenle bu bölümde nispeten kuraklığa dayanan
ağaçlar yer alır. MeĢe ve Karaçam Ormanlık alanlarını bu bölümde sayabiliriz.
F.1.1.2.Ġlin Orman Envanteri
ĠLĠMĠZ ORMAN ALANI
VERĠMLĠ KORU ORMAN ALANI
BOZUK KORU ORMAN ALANI
ĠBRELĠ ORMAN SERVETĠ
YAPRAKLI ORMAN SERVETĠ
484. 067,1 Ha.
320.158,4 Ha. (%66,1)
163.908,7 Ha.
( %33,9 )
19.283.416 m3 (% 46,9 )
21.773.423 m3 (% 50,1)
ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠ:
-Ġbreli Ağaç Türleri:
Kızılçam, Karaçam, Sarıçam, Göknar, Sahilçamı, Fıstıkçamı ve ardıç
-Yapraklı Ağaç Türleri:
Kayın,MeĢe,Kavak,Kestane,DıĢbudak,Ihlamur ve Çınar.
81
Tablo F.1. Uludağ Milli Parkı Alan Durum Cetveli
VASFI
Ormanlık Saha
Orman Toprağı
Ziraat
Ġskân
Su
TaĢlık
Toplam
ALANI (Ha.)
9050
43
60
9
3600
12762
2010 Yılı içinde yapılan üretim miktarları
1-)Tomruk
:
177.902
2-) Teldirek
:
716
3-)Maden Direk
:
12.404
4-)Sanayi Odunu
:
22.903
5-)Kağıtlık Odun
:
80.925
6-)Lif Yonga
:
94.073
7-)Yakacak Odun
:
185.590
8-)Sırık
:
15
9-)Defne Yaprağı
:
1.661.280
%
71
0,4
0,5
0,1
28
100
m3
m3
m3
m3
m3
m3
Ster
Ster
Kg.
F.1.1.3.Orman Varlığının Yararları
Ġnsanoğlu var olduğu günden bu yana çevresini kuĢatan ormanlardan faydalanma yollarını
aramıĢtır. Önceleri bu faydalanma yalnızca barınmak, avlanmak yapacak ve yakacak odun temin
etmek biçiminde olmuĢ, daha sonraları ise ormanların diğer kolektif faydaları öğrenildiğinde
ormanlardan gittikçe çeĢitlenen biçimde faydalanmaya baĢlamıĢtır.
Ormanlar yaĢantımızın her safhasında ihtiyaç duyduğumuz yapacak ve yakacak
hammadde kaynağıdır. Bunun yanı sıra bitkisel nitelikli tohum, çiçek, kozalak ve mineral nitelikli
çakıl, kum ve benzeri hammadde kaynaklarının bir kısmı da ormanlardan elde edilmektedir.
Ormanlar, bitkiler ve hayvanlar için doğal bir su Ģebekesi gibidirler. Kar ve yağmur
biçimindeki yağıĢı yapraklar, dalları, gövdesi ve kökleri ile tutarak sellerin ve taĢkınların
oluĢmasını önler. Ayrıca yeraltı sularının oluĢmasına yardım eder.
Ormanlar, toprağı kökleri ile tutarak yağıĢların ve akarsuların toprağı taĢımasını önler.
Böylece erozyonu kontrol altında tutar, doğal felaketi önler.
Ormanlar, Yaban Hayatını ve av kaynaklarını korur. Nesli tükenmekte olan hayvanların
üretimi, korunması ve barınmasında güvenli alanları oluĢturur. Bu sahalar milyonlarca canlının
yuvasıdır.
Ormanlar, bitki örtüsü ve toprak içersinde büyük miktarda karbon depoladıklarından iklim
üzerinde olumlu etkiler yapar. Sıcağı ve soğuğu dengeler.
Ormanlar, su buharını yoğunlaĢtırarak yağmura dönüĢmesini sağlar, rüzgarın hızını
azaltır.
Ormanlar, eğlenme, dinlenme gibi rekreasyon amaçlarına hizmet ederken, insanların
beden ve ruh sağlığı üzerinde olumlu etkiler yapar.
82
Ormanlar, orman içinde ve dıĢında yaĢayan insanlara çeĢitli iĢ alanları sağlar, iĢsizliği
önlemede etkin bir rol oynar böylece köyden kente göçü azaltır.
Ormanlar ulusal savunma ve güvenlik bakımından stratejik öneme sahiptir.
Ormanlar, doğal güzellikleri ve sayılamayacak kadar çok faydaları ile iyi baktığımız
takdirde tükenmez bir doğal kaynaktır. Ülke turizmine katkıda bulunur.
Ormanların yerleĢim alanları çevresindeki hava kirliliğini ve gürültüyü önlemesi insan
sağlığı bakımından büyük önem taĢır. Ġnsan sağlığı üzerindeki bu olumlu yararları nedeniyle
yerleĢim merkezleri çevresinde KENT ORMANLARI tesis edilmektedir.Bu amaçla Kestel Ġlçesi
dahilinde 300 Ha.‟lık alanda Kent Ormanı oluĢturularak halkımızın istifadesine sunulmuĢtur.
F.1.1.4.Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları
1-)Ġlimiz dahilinde 2010 yılında muhtelif ilçelerde toplam 4604 Ha.Ormanlık alanda eski
orman kadastrosunun aplikasyonu yapılmıĢtır.
2-)Ġlimiz ormanlık alanı 484.067,1 Ha. Olup bunun 417.785 Ha.‟ında Orman Kadastrosu
tamamlanmıĢtır.
3-)Ġlimiz dahilinde 2010 yılında yeni 2/B çalıĢması yapılmamıĢtır.
4-)2010 yılı sonu itibariyle Ġlimiz dahilinde 2/B maddesi Toplam 11.813 Ha. Alan orman
sınırları dıĢına çıkartılmıĢtır.
5-)Ġlimiz dahilinde Orman Kadastrosu tamamlanan 413.181 Ha.lık ormanlık alanın
139.884 Ha.‟rının tescil iĢlemi tamamlanmıĢtır.
6-)Ġlimiz dahilinde 2010 yılında yapılan Tapulu Kesim muamelesi 657 adet olup 21860
M3 emvalin kesimine izin verilmiĢtir.
7-)Ġlimizde 36 Adet özel orman mevcut olup toplam alan 485,0 Ha dır.Özel Ormanlar
üzerinde yapılaĢma bulunmamaktadır.
8-)6831 sayılı orman kanunun 16-17 ve 18. maddelerine göre Ġlimiz ormanlarında 2010
yılı sonu itibari ile verilen izin adedi 3335 adet olup 14255,86 ha. tır.
F.1.2. Çayır ve Meralar
Mera Kanunu ile yapılması gereken çalıĢmalar meraların ve mera olabilecek alanların
tespiti, tahdidi ve tahsisinin yapılarak sonra da ıslahlarını yapmaktır.
Tablo F.2.Bursa Ġlinin Genel Arazi Dağılımı
Arazinin Kullanım Durumu
Tarım Arazisi
Orman ve Fundalık
Çayır Mera *
Tarım DıĢı Arazi **
Su Yüzeyleri
Doğal Su Yüzeyleri
Akarsu Yüzeyleri
Gölet Yüzeyleri
Baraj Rezervuar Yüzeyleri
Meskun Araziler***
TOPLAM
397.323
490.311
Toplam Araziye Oranı
(%)
36,72
45,32
24.597
65.885
52.538
2,27
6,09
4,86
48.895
1.466
215
1.962
51.300
1.081.954
4,74
100,00
Alanı (Ha)
83
2010 yılı sonu itibariyle
a-TESPĠT ÇALIġMALARI
2010 yılı sonu itibariyle merkez ilçeler dahil, Ġlimizin bütün ilçelerinde mera tespit
çalıĢmaları bitmiĢtir. Tespit sonucu toplam 736 köyden 300 köyde mera, yaylak, kıĢlak ve
umuma ait otlak ve çayır kaydına rastlanmamıĢtır. Diğer 436 köyde toplam 24.597 ha mera,
yaylak, kıĢlak ve umuma ait otlak ve çayırların olduğu tespit edilmiĢtir.
b-TAHDĠT ÇALIġMALARI
Bursa ilinde ve 436 köyün 320 sinde 21.983,6 ha meranın tahdit iĢlemleri
tamamlanmıĢtır. Tespiti yapılan meraların % 89,3‟lik kısmının tahdit iĢlemleri tamamlanmıĢtır.
c-TAHSĠS ÇALIġMALARI
Tahdit iĢlemleri tamamlanan 436 köyün 258 inde 19.148,4 ha „lık kısmının köylerde, köy
tüzel kiĢiliğine, mahallelerde belediye tüzel kiĢiliği adına mera olarak, Tespit edilen toplam mera
alanlarının % 77,7 sinin tahsisi tamamlanmıĢ olmaktadır.
Ġlimiz de tespit edilen mera, yaylak ve çayır varlığının % 98 i mera, % 2 si çayır ve yayla
vasıflı alanlardır. Mera varlığının yaklaĢık % 50 sinin taban arazilerde bulunan taban mera, diğer
mera alanları çeĢitli meyilli alanlarda bulunmaktadır.
Bütün meralar genelde otlatma amaclı kullanılmaktadırlar. Fakat gerekli ıslah ve yönetim
iĢlemleri yapılmadığından bu meraların vejetasyon yapısı zamanla bozulmakta, Yabancı otlar,
çalı formundaki bitkiler ve yabani ağaçcıklar çoğalmaya baĢlamaktadır, hatta bazen mera
parsellerinin tamamını kaplamaktadır. Bu sebeple mera dan faydalanabilirlik azalmaktadır.
Mera ve çayır alanlarımızın Ģimdiye kadar açıklanan bugünkü üretim kapasiteleri göz
önüne alındığında beraberce ülke hayvancılığımızda çok önemli bir yeri vardır. Ancak bilinmesi
gereken en önemli husus, mera ve çayırlarımızın bugünkü üretim, verim kapasiteleri kesinlikle
üretim potansiyellerinin bir göstergesi olarak kabul edilmemelidir. Yıllardır süren yanlıĢ
kullanım, yönetim modeli ile yaylalarımız dıĢındaki meralarımız minimum verim ve kalite
düzeye gelecek Ģekilde dejenere edilmiĢtir.
Yeni mera yasası ile mera alanlarından yararlanma mera yönetimi biliminin öngördüğü
Ģekilde gerçekleĢtirilebilirse önümüzdeki 10-20 yıl içerisinde, meralarımız üretim kapasitelerinin
bugünkü değerlerinin en az 3-4 katı artarak beklenilen fonksiyonları tam olarak
gösterebileceklerdir.
Bu durum, meralarımızın çok kısa bir yeĢil yem periyodu olduğu ve botanik
kompozisyonda buğdaygil yem bitkilerinin çok ağırlıklı, baklagil yem bitkileri oranlarının ise çok
düĢük olduğunun ifadesidir. Mera ıslah çalıĢmalarında bu iki nokta üzerinde özellikle durulması
gereken önemli hususlar olarak da önem kazanmaktadır.
Bunun sebebinin de mera kanunu çıkmadan önce bu gibi yerlerin sahipsiz olmasından
kaynaklanmaktadır. Mera kanunu çıkana kadar mera, yaylak, kıĢlak, otlak, çayır diye bilinen
yerler kamu orta malı adı altında değerlendirile gelmiĢtir. Mera kanunu ile bu yerler hukuki
statüye kavuĢmuĢtur.
Mevcut problemler olarak köylünün çeĢitli sebeplerle meralara sahip çıkmamasıdır. Bazı
köylerde meradan otlatacak hayvan kalmadığından, bazı köylerde büyükbaĢ hayvancılığın kapalı
ahırlarda yapılmasından, bazı köylerde ise hayvanlarını merada otlatmalarına rağmen yılın belli
84
aylarında konan otlatma yasaklarına uymamaları, ağır otlatma yapılması ve gerekli basit ıslah
iĢlemlerini yapmamaları nedeniyle meralardan gerekli fayda sağlanamamakta ve meraların
bozulmasına sebep olunmaktadır.
Mera Alanlarımızın Toprak Verimliliğini Artırma ve Muhafazası Yönüyle Önemi.
Yeryüzünde tarla ve diğer bahçe kültürleri yapılan toprakların da % 80'lik bölümünü mera
ve çayırların bozulması ile oluĢturulmuĢtur. Ülkemizde de 1940-50'li yıllarda 44 milyon hektar
civarında bulunan ana vejetasyon özelliğindeki mera-çayır alanı sürülerek, bozularak bugünkü
tarım topraklarımızın temelini oluĢturmuĢlardır. Normal olarak iyi bir mera-çayır
amenajmanında, vejetasyonda yer alan çok farklı özellikteki bitkilerin her yıl çok farklı toprak
derinliklerini kökleri ile iĢlemeleri ve artıkların toprakta mikroorganizma aktivitesine ve humus
oluĢturmaya katkıları ile toprakların fiziksel ve kimyasal geliĢmesine, verimliliğine etkileri çok
açık olarak görülür. Ayrıca, özellikle meralarda otlatılmadan kalan bitkilerin toprak üstü
aksamının artıkları ve yine hayvanların artıkları ile toprak yapısına üsten yapılan katkılar ile
toprak verimliliğine olumlu etkileri diğer kültürlerden çok farklıdır.
Mera alanlarının en önemli yönlerinden biride toprak muhafazası, erozyona karĢı çok
etkili koruyucu Özellikte olmasıdır. Ancak, bu olgu ülkemiz için çoğu mera alanlarımızın yanlıĢ
kullanımı nedeniyle tamamen tersine yani, erozyonun artırıcı özellik gösterdiğini aĢağıdaki
noktaların irdelenmesi ile daha iyi anlaĢılacaktır.
1. Ülke meralarının yaklaĢık %90'ı V-VII sınıf topraklar üzerinde bulunmaktadır.
2. Ayrıca, çalılık-fundalık arazi olarak istatistiklerde yer alan 7-8 milyon hektar arazinin
çok büyük bir bölümü hazine arazisi olup, ancak geniĢ ölçüde mera olarak kullanılan bu
arazilerinde %90'dan fazlası V-VII sınıf topraklar üzerindedir. Bu iki farklı arazi kullanım
Ģeklinin (otlak ve çalı-funda) yoğunlaĢtığı V ve VII sınıf topraklarının Özellikleri öncelikle
%15'in üzerinde eğime sahip olmaları, sığ ve taĢlı topraklar özelliği göstermesidir.
3. Meralarımızın çok büyük bir bölümünde bitki ile kaplı alan değerleri % 15-20 ile %30
arasında olup, çok büyük bir bölümü çıplak toprak olan meralarımızın erozyon önlemede en etkin
faktör olan bitki örtüsüne yeterli düzeyde sahip olmaması, bu alanların ülkemizde erozyonun
tehlikesinin en geniĢ ve yoğun görüldüğü ana merkez durumuna getirmiĢtir.
4. YanlıĢ mera yönetimleri özellikle erken ve ağır otlatma nedeniyle mevcut mera
topraklarının sıkıĢmasına ve ayrıca özellikle ağır otlatma nedeniyle de vejetasyonda yeteri sayıda
ve yükseklikte bitki örtüsü kalmadığı için de erozyonu artırıcı özellikler göstermektedir.
Su Kaynaklarının OluĢumunu, Kalitesinin Etkilemeleri Yönüyle Önemi
Su ve su kaynaklarının oluĢumuna ve geliĢmesine mera alanlarının katkılarının ve
etkilerinin önemini kısaca anlatılması, açıklanması gerekir.
Ülkemize düĢen toplam yağıĢın (510 milyon m3) çok önemli bir bölümü 186 milyon m3'ü
yüzey akıĢa geçmek suretiyle baraj ve özellikle akarsular vasıtasıyla denizlere ulaĢmaktadır. Bu
yüzey akıĢa geçen yağıĢların çok önemli bir bölümü eğimli tarım alanları ile özellikle mera
alanlarının bulunduğu havzalardan akıp gitmektedir.
Mera alanlarından, meraların bulunduğu mikro ve makro üst havzalardan yüzey akıĢı ile
baĢka havzalara veya denizlere ulaĢan her damla su öncelikle; meranın ot veriminin azalmasına,
kalitesinin düĢmesine, çevresindeki tarım alanlarının verimlerinin azalmasına, yine çevresindeki
yerleĢim ve sanayi alanlarının su ihtiyaçlarının çok daha pahalı yöntemler ile karĢılanmasına
neden olmaktadır. Mera alanlarında su muhafaza ve yüzey akıĢını önleme uygulamaları yalnız
85
suyun yerinde tutulması toprak ve su kayıplarını engelleme amacını içermez, özellikle ülkemizde
merada otlayan hayvanların su ihtiyaçlarının makul bir uzaklıktaki su kaynaklarından düzenli
sağlama gibi çok önemli bir sorunun çözümü için de gereklidir.
Marjinal Ekolojik Alanlarda Maximum Yarar Sağlar
Çayır-mera vejetasyon oluĢumu yakından incelendiğinde, çok farklı özellikteki ekolojik
alanlarda değiĢik mera-çayır tiplerinin yeryüzü coğrafyasında yer aldığını görüyoruz.
Absolut-mecburi-mutlak mera ve çayır vejetasyonlarının, hemen denizlerin kıyısındaki
deltalarda, çukur ovalarda, çok fazla kil ihtiva eden taban güç iĢlenen topraklarda, çok kısa
vejetasyon periyodu olan 2000 metrenin üstü yüksekliklerde, yıllık ortalama sıcaklığın 5 "C'nin
altındaki soğuk alanlarda ve devamlı yağıĢ alan ortamlarda oluĢarak bu alanlardan yüksek
ekonomik verim elde etme olanağı sağlamaktadır. Mera ve çayır vejetasyonlarının ekolojik
koĢullara bu mükemmel uyumun çoğu zaman gözardı edilmektedir.
Yeryüzünün Isınmasında Sera Etkisinin Azalmasındaki Etkin Rolleri
Yeryüzünde mera-çayır kavramı içerisinde alınan yaklaĢık 7 milyar hektar civarındaki bu
bitkisel üretim alanlarının geliĢtirilmesi ile ortamdaki artan CO2 miktarının azaltılması
yönündeki etkin rolü tüm dünya bilim adamları tarafından çok iyi gözlenmiĢtir. Bu doğa
parçalarının potansiyel verim kapasitelerine çoğu alanlarda hala ulaĢılmamıĢ olması nedeniyle
yeryüzünde halen sürekli artıĢ gösteren 330-350 ppm üzerindeki CO2 düzeyinin ortaya çıkardığı
sera etkisinin, çok daha fazla CO2 kullanım potansiyeli olan çayır-mera alanlarındaki özümleme
ile azaltılması hiç de ihmal edilecek bir husus olmadığı açıktır.
Biyolojik ÇeĢitlilik, Gen Merkezi Olma Özelliği Kullanım Yönüyle
Biyolojik çeĢitlilik kavramıda özellikle son 20-30 yıldan beri etkin bir Ģekilde kullanılmaya ve değeri anlaĢılmaya baĢlanılmıĢtır. Ülkelerin sahip oldukları birçok tarih ve doğa
zenginlikleri arasında biyolojik çeĢitliliği de büyük önem kazanmıĢtır.
Ülkemiz, çok farklı özellikteki coğrafi ve ekolojik bölgelere çok dar bir alanda sahip
olmasına rağmen, Ģimdiye kadar yapılan araĢtırmalarda Avrupa veya Kuzey Amerika
kıtalarındaki toplam bitki türü sayısına yakın bitki türüne sahiptir. ġimdiye kadar saptanan
yaklaĢık, 9000 adet bitki türü sayısının önemli bir bölümü mera alanlarında saptanmıĢtır. Ancak,
hemen belirtmekte de yarar vardır ki, ülkemiz mera alanları daha ekolojik ve sosyolojik yönden
geniĢ çaplı ciddi bir taramadan geçirilmemiĢtir. Önümüzdeki yıllarda bu konuda yapılacak
çalıĢmalar ile daha çok sayıda yeni bitki türünün biyolojik zenginliğimize ilave olacaktır.
Ülkemiz, bulunduğu coğrafi konum itibariyle de yer yüzündeki 7-9 arasındaki bitkisel gen
merkezi özelliğindeki alanların 3-4'nün kesiĢtiği özel bir merkez durumundadır Birçok meyve ve
sebze türleri yanında önemli tarla bitkilerinin çok çeĢitli buğday türleri, mercimek, nohut, fiğler,
lüfenler, üçgüller, bakla, fasulye, yonca, korunga ve buğdaygil yem bitkilerinin gen merkezi
durumundadır. Dolayısıyla, özellikle anılan bitkilerin ıslah çalıĢmalarında bu kaynaklardan
yararlanmada büyük kolaylık sağlamaktır.
Yaban yaĢamın mera alanlarından çok düĢük oranda yararlandığı, erozyon, su ve toprak
kirliliği nedeniyle balıkçılığın yeterli geliĢmediği bu alanlar üzerinde multidisipliner bazda
kullanım hakkı olan çevrede yaĢayanlar en ufak bir talepte bulunmamaktadırlar. Halen
86
Karadeniz'in belli yaylalarında yayla turizmi Ģeklinde yararlanma söz konusu olup ancak, bu
alanlarda ciddi bir mera-çayır yönetimi yoktur.
Ekonomik Değerleri, Katkıları Yönüyle
Özellikle mera alanlarında otlatılmanın, hayvan beslemesinin diğer yan açık-kapalı
ahırlarda değiĢik Ģekilde beslemeye karĢın göstermiĢ olduğu üstünlük tüm dünya'da açık olarak
anlaĢılmıĢtır.
Ülkemizde meralardan yararlanmanın ekonomik sonuçlan hakkında araĢtırmalar
yapılmamıĢtır. Ancak, mera alanlarından her yıl elde edilen toplam kuru otun ekonomik değeri
yanında bu ot ile sağlanan canlı ağırlık artıĢı ve süt üretiminde analizi iyi yapılırsa; mer„ alarının
yıllık tarım ekonomisine katkıları net olarak hesaplanabilir.
Yeterli otun bulunduğu mera alanlarından ortalama canlı ağırlığı 200-300 kg olan
hayvanların günlük 500-600 gr canlı ağırlık artıĢı sağlayabildiği saptanmıĢtır.
Meraların ülke ve tarım ekonomisine yapmıĢ oldukları et, süt, deri, bal ve yavru gibi
direkt ekonomik katkılar yanında iyi bir mera alanının toprak erozyonunun önlenmesindeki
etkisi, su kaynaklarının geliĢimindeki etkileri, temiz ve sağlıklı bir doğa ortamının insan ve
havyan sağlığı yönüyle olumlu etkileri çok iyi incelenerek ekonomik yönden önemleri ortaya
konulmalıdır. Ancak, meralar üzerinde Ģimdiye kadar anılan bu konularda maalesef yeterli
düzeyde araĢtırmalar ve uygulamalar yapılamamıĢtır.
Son olarak Ģimdiye kadar açıklanan hususların ıĢığı altında; mera ve çayırların genel
özellikleri kısaca aĢağıdaki Ģekilde özetlenebilir.
-Sürekli üretim potansiyeli olan alanlardır.
-Uygun bir yönetim planı ile her türlü ve farklı ekolojik koĢulda devamlı bir verim ve
kalite artıĢı gerçekleĢtirilebilir.
-Vejetasyonda çok farklı bitki türlerini içermesi stabiletesinin ve dinamizminin temelini
teĢkil eder.
-Artan nüfus yoğunluğuna ve değiĢen tarımsal üretim modellerine bağlı olarak marjinal
sınırlarına çekilmemiĢ mera ve çayır alanları insanoğlunun geleceğinin teminatı, sigortasıdır.
Bölgede çayır ve meraların yararlarına iliĢkin devamlı eğitim çalıĢmaları yapılmaktadır. Çayır
mera amenajmanı olarak her yıl mera komisyonu kararı ile 01 OCAK- 01 NĠSAN tarihlerinde
ilimiz meralarında otlatma yasağı uygulanmaktadır.
Ġlimizde Mera Kanunu kapsamında Ģimdiye kadar 23 köy de mera ıslah ve amenajman
çalıĢmaları yapılmıĢtır. Bunlardan 8 köyün mera ıslah çalıĢmaları devam etmektedir.
Bu bağlamda, Çayır-mera,yaylak ve kıĢlakları tahsisi yapılan köy veya mahallelerde 4342
Sayılı Mera Kanunu‟nun 11.maddesi gereği; Mera Yönetim Birlikleri oluĢturulmuĢ ve Kanun‟un
12. maddesinde belirtilen görev ve sorumlulukları konusunda toplantı ve gece eğitimleri
yapılmıĢtır.
Ayrıca hayvan sahipleri ve çobanlara meraların hayvancılıktaki önemi, 4342 Sayılı Mera
Kanunun getirdiği görev ve sorumluluklar, Mera Yönetim Birliklerinin kuruluĢu, görev ve
sorumlulukları, otlatma bedelinin toplanması ve meraların ıslahında kullanılması, otlatma
planlarına uyulması, meralara yapılan tecavüzlerin önlenmesi konularında gece eğitimleri
yapılmıĢ, broĢür ve basılı el kitapçıkları dağıtılarak ilimiz çiftçisi bilinçlendirilmiĢtir.
Ġlimizde 2003 yılından 2010 yılı sonuna kadar toplam 22 köyün toplam 29.418 da
meralarına Mera Islah ve Amenajman projesi yapılarak uygulamaya konulmuĢtur. Bu 22 köyden
14 köyün (15.626 da) proje süresi bitmiĢtir. Diğer 8 köyün (13.792 da ) meralarının ıslahı ise
devam etmektedir.
87
F.2.
Flora
F.2.1. Habitat ve Toplulukları
Konuyla ilgili elde edilebilen Uluabat gölü habitat haritası, harita F.2‟de gösterilmiĢtir.
F.2.2. Türler ve Populasyonları:
Bursa Ġli‟nin bitki örtüsü, iklim özelliklerine bağlı olarak çeĢitlilik göstermektedir. Orman
yönünden zengin olan Bursa Ġli‟nde dağların kuzeye bakan yamaçlarında Karadeniz‟in nemcil
özelliği görülür.
Ġl merkezinde özellikle tarla, yol kenarları, boĢ alanlar ve mezarlık çevrelerinde; Rosa spp.
(gül), Rubus spp. (böğürtlen) gibi çalılara ve Chenopodium spp. (kazayağı), Polygonum spp.
(çobandeğneği), Rumex spp. (labada) ayrıca Fabaceae (baklagiller), Lamiaceae (ballıbabagiller),
Apiaceae (maydanozgiller), Poaceae (buğdaygiller), Brassicaceae (hardalgiller) familyalarına ait
türlere rastlanır.
YeniĢehir ovası, bitki örtüsü bakımından çevresindeki Bursa ve Ġnegöl ovalarına oranla
daha çıplaktır. Ovanın 500 m.‟ ye kadar olan yerlerinde meĢe (Quercus) ve kocayemiĢ (Arbutus)
görülmekte, daha yüksek kesimlerde ise kayın (Fagus) ağaçlarına rastlanmaktadır. YeniĢehir
ovasındaki su boylarında da selvi, kavak (Populus) ve karakavak (Populus nigra) türleri vardır.
Samanlı dağlarında kayın (Fagus), kestane (Castenea) ve gürgen (Carpinus) ormanlarına;
güneyinde ise 200-250 m.‟ de makilere rastlanır.
Ġznik Ġlçe‟si dolaylarındaki ağaç türleri; meĢe (Quercus), kayın (Fagus), kavak ve karaçam
(Pinus nigra) iken bu bölgedeki orman altı bitkileri ise KocayemiĢ (Arbutus), Akçaağaç (Acer)
ve Kızılağaç (Almus)tır.
Keles Ġlçesi çevresinde yaprak döken meĢeler (Quercus) ve karaçamlar (Pinus nigra)
yaygındır. Karaçamlara (Pinus nigra) yüksek kesimlerde rastlanmakta, meĢe (Quercus)
toplulukları ise daha çok bu ağaçlarla karıĢık bir durumda görülmektedir.
Uludağ‟ın güney eteklerinde köknar (Abies), kavak (Populus), ardıç (Juniperus) gibi cinslerle;
dağın 1.400 m‟den sonraki yüksekliklerinde Uludağ köknarı (Abies bornmülleriana), karaçam
(Pinus nigra), titrekkavak (Populus tremula), bodur ardıç (Juniperus nana) gibi türler
bulunmaktadır.
Ġlin Marmara Denizi‟ne kıyı olan bölümlerinde, özellikle Karadağ‟ın yüksek kesimlerinde
köknar (Abies), ıhlamur (Tilia sylvestris), kayın (Fagus) ve kestane (Castanea) ağaçları vardır.
Karadağ‟ın güney ve güneybatı eteklerinde ise egemen bitki örtüsünü maki oluĢturur.
Mudanya Ġlçesi dolaylarında alçak yerlerde maki türleri, yüksek kesimlerde ise yer yer
kayın (Fagus), gürgen (Carpinus), meĢe (Quercus), köknar (Abies) ve çınar (Pinus) ağaçlarının
oluĢturduğu nemcil ormanlar görülmektedir.
88
F.3.
F.3.1.
Fauna
Habitat ve Toplulukları
Konu ile ilgili olarak elde edilebilen Uludağ Herpetofaunası ve Uluabat gölü türlere göre
baĢlıca kuĢ üreme alanları haritaları, harita F.1 ve harita F.2‟de verilmiĢtir.
F.3.2.
Türler ve Populasyonları
Bursa Ġli‟ndeki yaban hayatı, Türkiye geneline paralel olarak, fazlaca hırpalanmıĢ olup;
daha önceleri bol miktarda olduğu söylenen karacanın, geyiğin (Cervus) ve yerli sülünün nesli
hemen hemen tükenme noktasına gelmiĢ, alınan koruma ve üretim tedbirleri ile neslin yok olması
Ģimdilik önlenmiĢtir. Ġnegöl-Boğazova ve Uludağ silsilesinin doğuya doğru uzantısında halen bir
miktar geyik (Cervus) ve ayı; Karacabey, Karadağ, PaĢalar ve Sarnıç mıntıkalarında karaca;
Çamlıca Köyü kuzeyinde bir miktar yerli sülün bulunmakta ve zaman zaman görülen yavrularla
üreme olduğu tespit edilmektedir.
Keklik (Perdix), çil (Tetrastes bonasia) ve tavĢan (Lepus europeus) bilhassa av koruma
alanlarında ve ağaçlandırma sahalarında üremekte ise de usulsüz avlanmalar önlenemediğinden
yeterli düzeyde korunamamaktadır. Çakal (Canis aureus) ve yaban domuzu (Sus scrofa) tüm
ormanlık alanlarda bol miktarda bulunmaktadır. Ayrıca yaĢama alanlarının yok edilmesi ile birey
sayısı çok azalmıĢ olan yaban kedisinin Uludağ havalisinde ve Karadağ‟da bulunduğu tespit
edilmiĢtir.
Birey sayısı çok azalan ve koruma altına alınan sakallı akbaba ve apollon kelebeği
(Parnassius apollo) de Uludağ Milli Parkı‟nda bulunmaktadır.
Bursa Ġli sulak alanları özel fauna varlığına sahiptir. Uluabat Gölü göçmen kuĢlar için
önemli bir konaklama yeri teĢkil etmektedir. Gerek sonbahar gerekse ilkbahar göçlerinde yoğun
kuĢ topluluklarının barınması ve beslenmesine olanak sağlamaktadır.
Bursa Ġli‟nde kürklü hayvanlar olarak tavĢan (Lepus europeus), tilki (Vulpes vulpes), ayı
sayılabilir. Bursa-Karacabey Ġlçesi Ova Korusu Bölgesinde 50 dekar doğal ormanlık arazide,
ayılar Turizm Bakanlığı‟nın katkısıyla oluĢturulan bir proje ile korunmaya alınmıĢlardır.
Bilgisayar denetimli tel çit ve elektrikli çitle çevrili alan içerisinde 1998 yılı itibariyle 47 ayı
bulunmaktadır.
Ġlimizde üretilen toplam su ürünleri üretiminin büyük bir miktarı deniz ürünlerinden
oluĢmaktadır. Ġç su ürünleri üretiminin arttırılması için göl ve göletlerde balıklandırma
çalıĢmaları devam etmektedir. Deniz balıkları üretiminde meydana gelen düĢüĢ Marmara
Denizinde avlanan balık miktarındaki azalmadan kaynaklanmıĢtır.
Ġlimizin en önemli iç su kaynakları Uluabat Gölü ve Ġznik Gölü‟dür. Bu bölgelerde sazan
(Cyprinus), yayın (Silurus glanis), kerevit (Astacus fluviatills) vb. cins su ürünleri üretilmektedir.
Ayrıca DemirtaĢ Baraj gölünde aynalı sazan türü balık üretimi yapılmaktadır.
- Ġlimizdeki av hayvanlarının adları, populasyonları ve bunlar için alınan 2010-2011 Av Dönemi
Bursa İli Merkez Av Komisyonu Kararı aĢağıda verilmektedir.
89
2010-2011 AV DÖNEMĠ
BURSA ĠLĠ AV KOMĠSYON KARARI
KARAR TARĠHĠ : 04/03/2010
KARAR NO
:1
4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanununun 3. Maddesi gereğince Vali Yardımcısı Ali Kamil
BAġAR baĢkanlığında Ġl Av Komisyonunu oluĢturan üyelerle 04/03/2010 günü saat 14.00 de Ġl
Çevre ve Orman Müdürlüğünde yapılan toplantı sonucu aĢağıdaki hususlar karara bağlanmıĢtır:
1. AVLANMASINA ĠZĠN VERĠLEN AV HAYVANLARI VE AVLANMA
SÜRELERĠ:
4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanununun 4. Maddesi gereğince belirtilen listede yer alan av
hayvanlarının avlanma süreleri ilimizin yaĢam koĢulları ve av hayvanlarının biyolojileri dikkate
alınarak aĢağıda belirtilmiĢtir.
I. grup avlanabilen kuĢlardan ; Bıldırcın 21.03.2010 cumartesi baĢlayıp 23 Ocak 2011
Pazar günü sona ermesi. Kaya Güvercini, Tahtalı ve Üveyik avının 14 Ağustos 2010 cumartesi
günü baĢlayıp, 23 Ocak 2011 pazar günü sona ermesi,
II. gurup avlanabilen kuĢlardan ; Tüm keklik türleri avının 29 Ekim 2010 cuma günü
baĢlayıp, 23 Ocak 2011 pazar günü sona ermesi,
III. gurup avlanabilen kuĢlardan ; YeĢilbaĢ, Bozördek, Fiyu, Çıkrıkçın, Kirik, Macar,
tepeli Pakta, Kılkuyruk, KarabaĢ Pakta, ElmabaĢ, Kadife Denizördeği, Altıngöz, Sakarca Kazı,
Karatavuk, Çulluk, Küçüksu Çulluğu, Su Çulluğu ( Bekasin ) avının 09 Ekim 2009 cumartesi
günü baĢlayıp, 20 ġubat 2011 cumartesi günü sona ermesi
( Çıkrıkçın avının 13 Mart 2011
Pazar günü sona ermesi ) ,
IV. grup avlanabilen kuĢlardan ; Alakarga 14 Ağustos 2010 cumartesi günü baĢlayıp, 20
ġubat 2011 cumartesi günü sona ermesi, Ekin Kargası, Küçük Karga, Kara LeĢ Kargası, LeĢ
Kargası, Saksağan avının ise tüm yıl devam etmesi.
I.grup memeli av hayvanlarından ; Yaban TavĢanı, Ada TavĢanı, Tilki, Kaya Sansarı,
Ağaç Sansarı ve Kuyruksüren avının 09 Ekim 2010 cumartesi günü baĢlayıp, 09 Ocak 2011 pazar
günü sona ermesi
II.grup memeli av hayvanlarından yaban domuzu ve çakal avının 14 Ağustos 2010
cumartesi günü baĢlayıp, 20 ġubat 2011 pazar günü sona ermesi,
Yukarıda yazılı av hayvanlarının avının belirtilen tarihler arasında ÇarĢamba, Cumartesi,
Pazar ve resmi tatil günlerinde yapılabilmesi,
2.KOMĠSYONCA KORUMA ALTINA ALINAN AV HAYVANLARI :
3.AVINA ĠZĠN VERĠLEN AV HAYVANLARININ AVLANMA LĠMĠTLERĠ :
Avına izin verilen av hayvanlarının , avcı baĢına bir av günü için avlanma limitleri ;
I.grup avlanabilen kuĢlardan ; Bıldırcın 12 adet, Üveyik 10 adet, Güvercin ( Tahtalı ve
Kaya Güvercini ) 10 adet,
II.grup avlanabilen kuĢlardan ; Tüm Keklik türleri 2 Adet.
III.grup avlanabilen kuĢlardan ; Sakarca Kazı, 4 adet , Sakarmeke 4 adet, Yaban Ördeği 6
adet, Çulluk 6 adet, Bekasin 6 adet.
90
IV.grup avlanabilen kuĢlardan ; Alakarga 5 adet, Saksağan, Ekin Kargası , Küçük Karga,
Kara LeĢ Kargası , LeĢ Kargası limitsiz.
I.grup avlanabilen memeli hayvanlardan ; TavĢan 1 adet, ada TavĢanı 3 adet, Tilki 2 adet,
Sansar 1 adet, Kuyruksüren 2 adet,
II.grup avlanabilen memeli av hayvanlarından ; Yaban Domuzu 3 adet, Çakal 3 adet
olduğu,
4. YASAKLANAN AVLANMA USUL VE ġEKĠLLERĠ :
4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanununun 6.Maddesinde belirtilen yasaklanan avlanma usul
ve Ģekilleri dıĢında avlanmanın yasaklanmasına,
5. MÜCADELE AMAÇLI AVLANMA ESAS VE USULLERĠ:
Mücadele amaçlı olarak kiĢilerin kendilerini, sürülerini veya arazilerini korumak amacıyla
yanlarında tek kurĢun veya Ģevrotinden baĢka fiĢek bulunduramayacakları,
6. DĠĞER HUSUSLAR:
Merkez Av Komisyonu kararlarının tam olarak uygulanmasının sağlanması için
kurumların üzerine düĢen görevleri eksiksiz yapmalarına , avcıların eğitimine önem verilmesine,
Uluabat Gölü yönetim planı ilkelerine uygun hareket edilmesine.
Bıldırcın avı ağustos ayının üçüncü haftası baĢlaması. Keklik ve tavĢan avının Türkiye
genelinde bir yıl serbest bir yıl yasak olarak uygulanması, keklik avının ekimin üçüncü haftası
baĢlaması. Av tüfekleri ve fiĢeklerinin satıĢlarının zorlaĢtırılması için yeniden düzenlenmesi için
lobi oluĢturulması.Saksağan ve karga sayısı arttığından bunların avına tüm yıl ve limitsiz
avlanmasının sağlanması.Tarımda kullanılan gübre ve ilaçların yaban hayatına zarar vermeyecek
Ģekilde yeniden düzenlenmesi için gerekli uyarıların yapılması.
Birbirini izleyen bir günden fazla süren avlanmalarda, avlanan av hayvanlarının av
dönüĢünde nakil vasıtası içinde taĢınabilecek en fazla miktarı, jandarma ve Ġl Çevre Orman
Müdürlüklerinden birbirini izleyen bir günden fazla av yapıldığına dair belge alınmak kaydıyla
her bir avcı için bagaj limitlerinin iki katına çıkarılmasının, karatavuk‟un (Turdus merula) av
hayvanı listesinden çıkarılmasının önerilmesine karar verilmiĢtir.
7. AVLANMANIN YASAKLANDIĞI SAHALAR :
I-Av hayvanlarının doğal ortamlarında korunarak çoğalmalarını sağlamak amacıyla
avlanmanın yasaklandığı sahalar : Ġlçe Av Komisyonlarınca gerekçeleri belirtilerek ve Ġl Av
Komisyonumuzca uygun görülen ;
1-) ĠNEGÖL ĠLÇESĠ :
Yasaklama gerekçesi : Sahayı dinlendirme.
Doğusu : Bilecik ili sınırı.
Kuzeyi : Ankara asfaltını takiben Karacakaya, Tahtaköprü, Güdüzlü, Konurlar, Muratbey,
Hayriye, Hilmiye, Ġclaliye, Çayyaka Köy yolları.
Batısı : Çayyaka, Boğazova, Sorgun köy yolu.
Güneyi : Ġnegöl-Keles ilçe, Kütahya il sınırı.
91
2-) KELES ĠLÇESĠ :
Yasaklama gerekçesi : Sahayı dinlendirme.
Doğusu :Keles-Bursa Karayolu.
Güneyi :Keles-Alpagut-Akçapınar-Belenören, Haydar Köy yolu.
Batısı :Keles ilçe sınırı.
Kuzeyi :Keles-Bursa Asfaltı-SeferiıĢıklar köyü sınırı.
3-) MUSTAFAKEMALPAġA ĠLÇESĠ :
Yasaklama gerekçesi : Sahayı dinlendirme.
Doğusu : Tepecik , Ovazatlı ,MustafakemalpaĢa yol boyu.
Kuzeyi :Karacabey-MustafakemalpaĢa asfaltı Tepecik köyü.
Batısı : Karacabey-MustafakemalpaĢa asfaltı
Güneyi :Karacabey-MustafakemalpaĢa asfaltı
4-a) ORHANELĠ ĠLÇESĠ :
Yasaklama gerekçesi : Yaban Hayvanlarının çoğalması.
Doğusu : Göktepe Köyü yol ayrımından Yürücekler‟e kadar Bursa- Orhaneli afsal yolu.
Kuzeyi : Göktepe Köyü yol ayrımından , Göktepe , Osmaniye.
Batısı : Osmaniye - Orhaneli yolu Orhaneli Örnek avlak sınırına kadar.
Güneyi : Yürücekler , Orhaneli Örnek avlak sınırı takiple Osmaniye - Orhaneli yolu.
4-b) Yasaklama gerekçesi : Yaban Hayvanlarının çoğalması
Doğusu : Girencik ,GümüĢpınar , Dündar , Ġkikzoluk köy yolu hattı..
Kuzeyi : Girencik , Kusumlar , Orhaneli
Batısı : Orhaneli
Güneyi : Ġkizoluk , YeĢiller , Sadağı , Serçeler , Orhaneli.
4-c)Yasaklama gerekçesi : Sahayı dinlendirme.
Doğusu : Orhaneli,Harmancık Yolu
Kuzeyi : Orhaneli, Sadağı ve YeĢiller köy yolu..
Batısı : Orhaneli ilçe sınırı.
Güneyi : Orhaneli, Demirciköy, B.Orhan Yolu.
5-)OSMANGAZĠ ĠLÇESĠ
Yasaklama Gerekçesi:Sahayı dinlendirme.
Doğusu : Osmangazi-Gürsu Ġlçe sınırı.
Kuzeyi : Dürdane, Selçukgazi, Seçköy, Ericek köy yolları.
Batısı :Bursa-Yalova karayolu.
Güneyi :Bursa-Ankara çevreyolu.
6-)KARACABEY ĠLÇESĠ
92
a-)Yasaklama Gerekçesi:KuĢ gözlemlerinin yapılabilmesi için.
Doğusu : Ġzmir Karayolu Gölyazı ayrımı,Gölyazı beldesi.
Kuzeyi : Bursa – Ġzmir Karayolu.
Güneyi : Halilbey Adası
Batısı : ÇeĢme Dere,Halilbey Adasına Kadar
b-)Yasaklama Gerekçesi:
Doğusu : Karacabey-MustafakemalpaĢa karayolu.
Kuzeyi : Karacabey-MustafakemalpaĢa karayolu Yolağzı köyü yolayrımı,Yolağzı köyü.
Güneyi : Karacabey Ġlçe sınırı.
Batısı : Yolağzı, Gönü, Yumurcak köy yolu
7-)BÜYÜKORHAN ĠLÇESĠ
Yasaklama Gerekçesi: Sahayı dinlendirme.
Doğusu : Kınık, Alutça köy yolu ilçe sınırına kadar..
Kuzeyi : Geynik, Ericek, Karalar, karaağız, Kınık köy yolları.
Güneyi : Balıkesir Ġl sınırı.
Batısı : Geynik, Mazlımlar yolu ilçe sınırına kadar.
II-) Yaban Hayvanı YetiĢtirildiği için Ava Yasaklanan Sahalar :
1-) OSMANGAZĠ-YILDIRIM ĠLÇESĠ :
Yasaklama gerekçesi : 2005 yılında sahaya geyik salındı.
Doğusu : Yıldırım-Kestel Ġlçesi mülki sınırı.
Kuzeyi : Bursa-Ankara asfaltı.
Batısı : Yıldırım-Osmangazi Ġlçesi mülki sınırı.
Güneyi :Uludağ yolu Soğukpınar yol ayrımı, Uludağ Milli Parkı
III-) Örnek Avlak olarak tescil edilmiĢ Ava Yasaklanan Sahalar :
ORHANELĠ ĠLÇESĠ
Doğusu : Çatalca Tepe-BaĢpınar Sırtı-Karbastı Sırtı-KızılkaĢ Sırtı-Belenkabaca SırtıKaracakaya Sırtı
Kuzeyi : Karakova Deresi-Petmezciyolu Sırtı-Çamlık Deresi.
Batısı : Orhaneli-Bursa yolu asfaltı.
Güneyi :Kocasu Çayı-Orhaneli-Bursa asfaltı.
IV-) 4915 Sayılı Kanun ile Avlanmanın yasaklandığı Yaban Hayatı GeliĢtirme Sahaları :
Karacabey Karadağ Ovakorusu YHGS ;
Doğusu : Mudanya Ġlçesi mülki sınırı
Kuzeyi : Marmara Denizi.
93
Batısı : Balıkesir Ġli mülki sınırı
Güneyi : ġahmelek-Örencik-Kedikaya-Güngörmez-YarıĢ-Kulakpınar-Akçasusurluk-HayırlarDeveleme-ÇeĢnigir-Çamlıca-Ġnkaya-Evciler-Çamlık köy yolu. Mudanya Ġlçe sınırına kadar.
V-)DEVLET AVLAK SAHASI
Soğukpınar-Baraklı Devlet Avlağı Sahası
Doğusu : Ġnegöl Ġlçe Mülki Sınırı.
Kuzeyi : Alıçdüzü Tepe, PaĢaçayırı Tepe, Uludağ Tepe, Karagölyayla Tepe, Kavgalı tepe.
Batısı : Alıçdüzü tepeden Bağlı Köyüne inen sırt.
Güneyi : Bağlı, Soğukpınar, Büyükdeliller, Epçeler Köylerinin güneyini takip eden hattan
Baraklı ĠĢletme Ģefliği sahasından geçerek Keles orman iĢletme ġefliği sınırına kadar.
Ġle çevrili sahalarda ve yukarıdaki sahalara 300 metre mesafe içinde avlanmanın , tüfek ve
köpekle dolaĢmanın yasaklanması için Merkez Av Komisyonuna teklifte bulunulmasına dair
Bursa Ġl Av Komisyonu kararı oybirliği ile kabul edilmiĢtir. 04/03/2010
BÖLGESEL AVCI ÜYE ADAYI
Ġl Av Komisyonu avcı üyelerinden aĢağıda adresi belirtilen Fuat ÇĠFTLĠKLĠOĞLU asil
bölgesel avcı üye adayı, Koray TUTKOPAR yedek bölgesel avcı üye adayı olarak seçilmiĢtir.
F.3.3. Hayvan YaĢama Hakları
F.3.3.1. Evcil Hayvanlar
F.3.3.1.1. Sahipli Hayvanlar
Ġlimizde çayır ve mera varlığı yetersiz olduğundan özellikle büyükbaĢ hayvancılıkta
yoğun olmak üzere açık ve kapalı ahırlarda entansif yetiĢtiricilik yaygın durumdadır. Bursa
merkez ve ilçelerindeki toplam sahipli hayvan mevcutları 2007 yılı itibarıyla aĢağıda verilmiĢtir:
Tablo F.3. Sahipli Hayvan Sayıları
Hayvanın Cinsi
KüçükbaĢ
BüyükbaĢ
Tek Tırnaklı
Kanatlı Türleri
(Köy)
Kanatlı Türleri
(Ticari)
Koyun
Kıl Keçisi
Toplam
Manda
Sığır
*Buzağı/Dana
Toplam
At
Katır
EĢek
Toplam
Tavuk
Hindi
Ördek
Kaz
Güvercin
Diğer kümes hayvanları
Tavuk (Yumurtacı)
Tavuk (Broiler)
Miktarı (BaĢ)
205.330
39.610
244.940
631
89.990
36.434
127.055
2.261
366
4.020
6.647
229.200
7.880
6.155
5.020
23.045
1.270
1.708.500
4.045.050
Tavuk (Damızlık)
Hindi
800.850
5.000
(* ):Buzağı-Dana: 1 yaĢının altındaki hayvanlar
94
Ġlimizdeki hayvan varlığının bulaĢıcı, salgın ve paraziter hastalıklardan korunması,
hayvan ve insan sağlığının zoonoz hastalıklarından korunması, sağlıklı ve kaliteli hayvansal
ürünlerin elde edilmesi, adi hastalıklar yönünden hayvanların kontrol ve tedavilerinin yapılması
ve bütün hastalıklara karĢı koruyucu hizmetlerin yapılması Ģeklinde yürütülmektedir.
Ayrıca; Ġlimizde Bakanlığımızca 2002 yılında çıkarılan Sığır Cinsi Hayvanların
Tanımlanması,
Tescili ve Ġzlenmesi Yönetmeliği gereğince küpeleme ve Kayıtların
güncelleĢtirilmesine devam edilmiĢtir. Ġlimizde 2002 yılından 2007 yılına kadar 42.711
iĢletmede bulunan 211.000 büyükbaĢ hayvan küpelenerek kayıt altına alınmıĢtır. Pasaport ve
iĢletme tescil belgeleri hazırlanan iĢletmelerin belgelerinin dağıtımına yıl içerisinde devam
edilmiĢtir.
Yapılan çalıĢmalar Bakanlık Projeleri ile Ġl Müdürlüğümüzce uygulanan yıllık çalıĢma
programları ve program dıĢı rutin çalıĢmalar Ģeklinde olmaktadır. 2007 yılı çalıĢmaları aĢağıya
çıkarılmıĢtır.
1-Projeli ÇalıĢmalar:
Proje Adı:
Açıklama:
a)ġap
Hastalığı Tüm Ġlde mevcut 124.070 büyük çift tırnaklı hayvanın iki defa
Mücadele Prj.
aĢılanmaları programa alınmıĢ olup, 212.390 büyükbaĢ ve 107.275
küçükbaĢ hayvan aĢılanmıĢtır
b)Brucella
Ġl genelinde toplam 8.890 baĢ diĢi dana ile 34.450 baĢ koyun ve
Hastalığı Müc.Prj
kuzunun aĢılanması programlanmıĢ olup, 3.847 baĢ diĢi dana ile 27.234
koyun ve kuzu bu program çerçevesinde aĢılanmıĢtır.
c)Ruam Hastalığı 2007 yılında mücadele programına alınmamıĢtır
Müc.Prj.
d)Koyun-Keçi
Ġlimizde 2007 yılında toplam 67.500 koyun ve keçinin Çiçek
Çiçek Hast.Prj.
hastalığına karĢı koruyucu olarak aĢılanması programlanmıĢ olup bu
çerçevede 89.408 koyun ve keçi aĢılanmıĢtır
e) Koyun –Keçi Ġlimizde 2007 yılında toplam 99.000 koyun ve keçinin aĢılanması
Vebası Prj.
programa alınmıĢ olup, 88.434 baĢ koyun ve keçi aĢılanmıĢtır.
f)
Salgın Salgın ve bulaĢıcı hastalıkların kontrol altına alınması için 686.396
hastalıklara karĢı büyük ve küçükbaĢ hayvanın çeĢitli hastalıklara karĢı taraması
tarama programı:
yapılmıĢtır
2-Programlı ÇalıĢmalar
Program Adı
Açıklama:
Kuduz Hastalığı projesi
Kuduz hastalığını önleme gayesi ile 13.850 adet kedi ve köpeğin
aĢılanması programa alınmıĢ olup, bu program dahilinde 12.282
adet kedi ve köpek aĢılanmıĢtır.
Anthrax
Hastalığı Ġlimizde 2007 yılında toplam 2.500 sığır, 7.100 Koyun ve keçi
Mücadele Projesi:
Anthrax hastalığına karĢı aĢılanması programa alınmıĢ olup
3.001sığır, 8.385 koyun ve keçi aĢılanmıĢtır.
95
3-Program dıĢı rutin Açıklama:
çalıĢmalar:
a) Klinik ÇalıĢmalar: Ġlçe Müdürlükleri klinikleri ile Özel Veteriner Hekimlere ait
kliniklerde 142.300 baĢ hayvanın muayene , 91.200 baĢ hayvan
(B.BaĢ, K.BaĢ, Kanatlı) aĢılaması yapılmıĢtır.
b) Koruyucu
Koruyucu olarak yetiĢtiricilerin istekleri doğrultusunda çeĢitli
aĢılamalar:
aĢılamalar yapılmıĢ olup,bu kapsamda, Enterotoxemi hastalığına
karĢı 22.051 koyun-Keçi, Agalaksi hastalığına karĢı 13.162, KeçiCiğer ağrısına karĢı 550 küçükbaĢ aĢılanmıĢtır.
2007 Yılı içerisinde, Ev ve Süs Hayvanları SatıĢ, Barındırma ve Eğitim Yerleri
Yönetmeliğine bağlı olarak faaliyetine devam eden 64 iĢ yerinin rutin denetimleri yapılmıĢ,
tespit edilen eksiklikler ve aksaklıklar denetim tutanaklarıyla kayıt altına alınmıĢtır. Bu eksiklik
ve aksaklıkların giderilmesi için iĢ yerlerine belli bir süre verilerek giderilmesine çalıĢılmıĢtır. 5
iĢyerine yeni ruhsatlandırma yapılarak kayıt altına alınmıĢtır. Yapılan ihbarlar sonucunda tespit
edilen ve ruhsatsız olduğu anlaĢılan iĢ yerleri iki yazılı uyarıdan sonra gerekli iĢlemlerin
yapılması için Çevre ve Orman Ġl Müdürlüğüne yazı yazılmıĢtır. (2008 yılı verilerine
ulaĢılamamıĢtır.)
2007 Yılı içerisinde Ġl Tarım Müdürlüğü ile BüyükĢehir Belediyesi iĢbirliğinde Ev ve Süsü
Hayvanları SatıĢ Bakım ve Eğitim yerleri sahiplerine 2 günlük eğitim semineri verilmiĢ olup,
seminer sonucunda katılımcılara sertifika verilmiĢtir. (2008 yılı verilerine ulaĢılamamıĢtır.)
Atçılık çalıĢmaları ile ilgili olarak, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ve bu kanuna göre
çıkarılan Safkan Arap ve Ġngiliz Atlarının Soy kütüğüne Kayıtlarına Dair Yönetmelik gereği
2007 yılında da devam etmiĢtir. (2008 yılı verilerine ulaĢılamamıĢtır.)
2007 yılı içerisinde Arıcılıkla iĢtigal eden yetiĢtiricilerin bilgisayar ortamında kayıt
iĢlemlerine devam edilmiĢ olup, ĠĢletme Tescil Belgeleri düzenlenerek verilmiĢtir. Yıl içerisinde
Arıcılık ve Arı Hastalıkları ile ilgili seminer düzenlenmiĢtir. Arı Sevkleri ve Mera Temini ile
ilgili Bakanlığımızca gönderilen düzenlemeler konusunda arı yetiĢtiricilerine bilgi verilmiĢtir.
F.3.3.1.2. Sahipsiz Hayvanlar:
Tablo F.4.Ġlimizde, sahipsiz hayvan barınağı (7 adet)
Barınağın Adı
Yıldırım Belediyesi Hayvan Barınağı
Nilüfer Belediyesi Hayvan Barınağı
Osmangazi Belediyesi Hayvan Barınağı
Mudanya Belediyesi Hayvan Barınağı
Ġznik Belediyesi Hayvan Barınağı
YeniĢehir Belediyesi Hayvan Barınağı
Ġnegöl Belediyesi Hayvan Barınağı
Kapasitesi
850 hayvan
350 hayvan
500 hayvan
100 hayvan
100 hayvan
50 hayvan
50 hayvan
Bu barınaklarda hayvanlara olanaklar dâhilinde aĢılama, kısırlaĢtırma v.b. hizmetleri
verilmekte, durumu çok kötü olan hayvanlar barınakta alıkonmakta, gerekli iĢlemlerin
uygulandığı iyi durumdaki hayvanların bir kısmı için sahiplendirme çalıĢmaları yapılmakta,
barınaktaki hayvanların % 80‟ i ise Hayvanları Koruma Kanunu gereği alındıkları ortama geri
bırakılmaktadır. 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu gereği ilgili belediyelerle iĢbirliği
96
halinde çalıĢmalar yapılmaktadır. Yine aynı kanun gereği Ġl Hayvanları Koruma Kurulu
Toplantıları 3 ayda bir ilgili kurumların katılımıyla gerçekleĢtirilmektedir.
F.3.3.2.
Hayvanlar:
Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban
2007 yılında Ovakorusu Sülün Üretim Ġstasyonunda üretilen Sülünlerden 4700 adedi
ülkemizin değiĢik yerlerindeki yaban hayatı yerleĢtirme sahalarına salınmıĢ olup mevcut sülün
sayısı 2501 adettir.
F.3.3.3.
Hayvan Hakları Ġhlalleri:
Ġlimizde, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 15. maddesi gereği Valilik
baĢkanlığında, 16.07.2004 tarihinde, İl Hayvanları Koruma Kurulu kurulmuĢ olup bu kurul
tarafından hayvanların yaĢam Ģartlarının düzeltilmesi, eziyet edilen hayvanlara el konulması,
eziyet edenlere para cezası verilmesi v.b. uygulamalarına baĢlanmıĢ olup bu konuda halkı
bilinçlendirmek için çeĢitli çalıĢmalar hâlihazırda sürdürülmektedir. Konuyla ilgili olarak, 5199
sayılı Hayvanları Koruma Kanunu çerçevesinde Ġlimiz sınırları içerisinde hayvanları koruma
faaliyetlerini yürütmek, Sivil Toplum Örgütleri ve Ġl Hayvanları Koruma Kurulu çalıĢmalarını
organize etmek görevi Doğa Koruma ve Milli Parklar ġube Müdürlüğümüzce yürütülmektedir.
Kaçak ve Usulsüz Avcılık ile Mücadele konusuyla ilgili olarak ise Doğa Koruma ve Milli
Parklar ġube Müdürlüğümüz bünyesinde kurulmuĢ olan Av Koruma Ekipleri ve Jandarma Çevre
Koruma Timi tarafından ortaklaĢa yürütülen kontroller sonucunda, Doğa Koruma ve Milli
Parklar ġube Müdürlüğümüz Av Koruma Ekiplerince 2008 yılı içerisinde 3.311 avcı kontrol
edilmiĢ, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununa muhalefet eden 165 ġüpheli KiĢi hakkında toplam
89.318,00 TL idari para cezası uygulanmıĢtır.
Ayrıca,
- 2008 – 2009 yılı Av Döneminde geçerli olmak üzere Doğa Koruma ve Milli Parklar
ġube Müdürlüğümüzce Ġl Geneli 1.699 adet, Ülke Geneli 3.152 adet avlanma kartı pulu
verilmiĢtir.
- 2003 yılında yürürlüğe giren 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu çerçevesinde bu güne
kadar 6.620 kiĢiye Avcılık Belgesi verilmiĢtir.
- Bursa ilinde Doğa Koruma ve Milli Parklar ġubemizce 2008 yılında 42 adet Avcı Eğitim
Kursları düzenlenmiĢ, toplam 1.477 avcı kursları tamamlayarak sertifika almaya hak
kazanmıĢlardır.
F.3.3.3.
Valilikler, Belediyeler ve Gönüllü KuruluĢlarla ĠĢbirliği:
Yukarıda bahsedilen Ġl Hayvanları Koruma Kurulu, Bursa BüyükĢehir Belediyesi Veteriner ġubesi Müdürlüğüne koordinasyon görevi vererek “Sokak Hayvanları KısırlaĢtırma
Projesi” oluĢturmasını istemiĢtir. Ġlgili proje Bursa BüyükĢehir Belediyesi - Veteriner ġubesi
Müdürlüğünce hazırlanmıĢ ve 04 Ekim 2004 Dünya Hayvanları Koruma Gününde ilan edilerek
uygulanmaya baĢlanmıĢ olup ilgili proje kapsamında, 2007 yılı içerisinde 275 sokak hayvanının
kısırlaĢtırılması, tedavilerinin yapılması, aĢılanmaları ve numaralandırılmaları iĢlemi
97
gerçekleĢtirilmiĢtir. 2008 yılı içinde konuyla ilgili yeni bir projenin oluĢturularak uygulamaya
sokulması planlanmaktadır. Projeye Valilik, Belediyeler, Sivil Toplum Örgütleri ve tüm kurul
üyeleri katkı sağlamaktadır. (2008 yılı verilerine ulaĢılamamıĢtır.)
F.4. Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümdeki Bilgilerin Ġsteneceği Alanlar
Ulusal mevzuat ve uluslararası anlaĢmalarla koruma altına alınan, bulunduğu bölgeler ile
planlanan bir faaliyetin gerçekleĢtirilmesi sırasında fiziksel, biyolojik, sosyal ve ekonomik çevre
unsurlarının daha duyarlı olduğu bilim ve eğitim bakımından önemli seçkin örnekleri içeren,
mutlak korunması gereken alanların bulunduğu bölgelere hassas yöreler denir.
F.4.1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar
F.4.1.1. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu
Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”, “Tabiat Parkları”, “Tabiat
Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları”
Milli Parklar
1. Alanın Resmi Adı
Uludağ Milli Parkı
2. Coğrafi Konumu ve Koordinatları
1/25.000 Ölçekli haritalar üzerinde yapılan ölçümlere göre Uludağ Milli Parkı;
Greenwich meridyenine göre 290 03 16- 290 16 34 doğu boylamlarıyla, 400 03 28- 400 10
17 kuzey enlemleri arasındadır. Sahanın en alçak yeri Kaplıkaya‟nın dereye birleĢtiği yer olup
rakımı 400 m.‟dir. En yüksek yer ise 2.542 m. rakımı olan Uludağ Tepedir.
3. Alanı
3.1 Toplam Alan
3.2 Kara Yüzeyi
3.3 Su Yüzeyi
3.4. Kıyı Uzunluğu
: 12.762 ha
: 12.753 ha
: 9 ha
:-
4. Alanın Açıklamalı Tanıtımı
Uludağ Milli Parkı‟nın; 9050 ha‟rı ormanlık alan, 3712 ha‟rı açık alandır. Açık alanların
dağılımı ise Ģöyledir:
- 0 ha. tarım alanı
- 43 ha. ağaçsız orman toprağı
- 60 ha. muhtelif yerleĢim birimleri (bunlar üç ayrı yerde bulunmakta)
 Oteller Bölgesi
 Sarıalan Orman Lojmanları ile Teleferik Ġstasyonu Civarı
 Kirazlıyayla Orman Ġdare Merkezi Civarı
98
- 9 ha. su ile kaplı alan (Kilimligöl, Karagöl, Aynalıgöl, Koğukdere Gölü ve Ambarlı Göl
- 3600 ha. taĢlık-kayalık alan
Resim F.1. Uludağ Parkı Zirve
Resim-F.2-Uludağ Milli Parkı I. GeliĢim (Oteller) Bölgesi
99
5. Yasal Konumu
Milli Park sınırları dâhilindeki ormanlar 4785 sayılı Kanunla devletleĢtirilmiĢ olup,
tamamının mülkiyeti devlete aittir. 1961 yılında ulusal park olarak ilan edilmiĢtir. 1976 yılında da
Uludağ Milli Park Müdürlüğü kurulmuĢtur.
6. YerleĢimler ve Nüfusları
Uludağ Milli Parkı, Ülkemizin ilk kıĢ sporları merkezi olmuĢtur. KıĢ turizminde önemli
bir yeri vardır. 2007 Yılında Milli Parka 117.638 adet araç giriĢ yapmıĢ olup 585.864 kiĢi ziyaret
etmiĢtir.
Yaz aylarında ziyaretçilere Milli Park içindeki 4 adet kamp ve günübirlik alanı ile
hizmet verilmektedir. Bunlar;
- Sarıalan Kamp ve Günübirlik Kullanım Alanı
- Çobankaya Kamp ve Günübirlik Kullanım Alanı
- Kirazlıyayla Günübirlik Kullanım Alanı
- Karabelen Günübirlik Kullanım Alanı
Milli Parkta 3 adet kır gazinosu, 9 adet satıĢ dükkânı, 2 adet satıĢ büfesi bulunmakta
olup bu tesislerin iĢletmeciliğini ihale yolu ile alan müstecirlerin süresi 2007 yılı sonu itibarı ile
sona ermiĢtir. 2008 yılında tekrar ihale yapılacaktır. Sarıalan Kamp ve Günübirlik Kullanım
Alanında bulunan bungalovlar, barakalar, çadırlı saha yaz döneminde hizmet vermektedir. Bunun
yanı sıra kamp alanlarında; futbol sahası, voleybol sahası, çocuk oyun sahaları, sağlıklı yaĢam
parkuru, gezi patikaları, cami, çeĢme ve WC ler ziyaretçilere hizmet vermektedir.
Oteller Bölgesi 1. ve 2. GeliĢim Bölgeleri‟nden oluĢmaktadır. 1. GeliĢim Bölgesi‟nde
özel sektöre ait 14 adet otel, 5 adet kafeterya-pansiyon ve 1 adet anex bulunmaktadır. 2. GeliĢim
Bölgesinde ise özel sektöre ait 5 adet tesis mevcuttur.
Sarıalan orman lojmanları ve Kirazlıyayla Orman Ġdare Merkezi‟nde Çevre ve Orman Ġl
Müdürlüğü‟nde görevli iĢçiler ve aileleri yaĢamakta olup toplam 6 kiĢi mevcuttur. I. GeliĢim
Bölgesinde bulunan otellerin toplam kapasitesi 10.000 kiĢi iken II. GeliĢim Bölgesinde mevcut
otellerin kapasitesi ise 1700 kiĢidir. Yaz mevsiminde kalan kampçıların sayısı ortalama
Sarıalan‟da 2000 kiĢi, Çobankaya‟da ise 1000 kiĢidir.
Uludağ amatör dağcıların tırmandıkları önemli bir merkezdir.
Zirvede 4 adet sirk gölünün bulunduğu Uludağ aynı zamanda Bursa ve yöresinin su
rezervini oluĢturmaktadır.
7. Sosyo-ekonomik Kültürel Tarihsel Özellikler
Uludağ, antik devirleri anlatan kitaplarda “Olympos” ya da “Mysia‟ daki Olympos”,
Bitinya Olympos‟u olarak geçer. Olympos dorukları gökte bulutlara karıĢan yüksek dağlara
verilen bir isimdir. Mitolojiye göre bu dağlar tanrıların toplanıp Ģölen yaptıkları bir yer ve
özellikle göktanrısı Zeus„un merkezi olarak bilinir. Bu açıdan Uludağ‟ın mitolojideki yeri, ayrı
bir çekicilik oluĢturur. Uludağ‟da antik devirlerde avcılık yapıldığı ve yoğun orman örtüsüyle
haydutların sığınma yeri olduğu bilinmektedir. Bizanslılar döneminde ise keĢiĢlerin kaldığı bir
yer olduğundan, Osmanlı hakimiyeti süresince “KeĢiĢ Dağı” olarak anılmıĢtır. 1925 yılında adı,
Uludağ olarak değiĢtirilmiĢtir.
100
8. Fiziksel Özellikler (Karasal-Denizsel)
8.1.Ġklim Özellikleri
Uludağ, Karadeniz iklimi tipinden Akdeniz iklimi tipine geçiĢ alanında yer alır. Yüksek
oluĢu nedeni ile Uludağ‟da dağ iklimi görülür. Uludağ‟ın kıĢ turizm merkezi olarak geliĢme
göstermesi bu iklimin varlığı sayesinde olmuĢtur. KıĢın bol kar almasına ve karın yerde kalma
süresinin uzun olmasına bağlı olarak ilgi görmektedir. Dağın oteller kesiminde yıllık kar yağıĢı
gün sayısı 63‟tür. Bunun önemli bir kısmı Aralık ve Mart aylarında düĢer. Oteller bölgesinde
karın yerde kalma süresi 178 gündür. Kayak mevsimi genel olarak 1 Aralık - 30 Mart tarihleri
arasında yer alır, fakat karın erken yağması ile 15 Kasım‟da açılır, geç erimesi ile 15 Nisan‟a
kadar uzayabilir. En fazla kar kalınlığı 4.35 m. olarak görülmüĢtür.
Uludağ‟da güneĢlenme olanağı oldukça yüksektir. Her 1000 m.‟de ultravıyole
ıĢınlarının %15 arttığı göz önünde tutulursa dağın oteller bölgesinde ultraviyole ıĢınları Bursa
Ovasına göre %30 oranında daha etkilidir.
Yaz aylarında Uludağ‟dan yayla olarak faydalanılır. Sarıalan, Kirazlıyayla ve oteller
kesiminde ortalama sıcaklık Haziran-Eylül ayları arasında 10 oC olmaktadır. Oysa Bursa‟da bu
mevsimde sıcaklık 20 oC nin üzerindedir ve Ağustos ayında 24 0C ye çıkmaktadır. Yıllık
ortalama yağıĢ miktarı 1318 mm‟dir. Gece sıcaklığı ortalamaları yaz aylarında 7 0C‟nin altına
düĢmez. Yazın Bursa Ovasına göre dağ, serin iklimi ve temiz havasıyla insanları kendisine
çekmektedir. Uludağ-Zirve istasyonunda yaz mevsiminde doğu, diğer mevsimlerde ise güney
sektörlü rüzgarlar hakimdir.
Bilindiği gibi yükseldikçe havadaki oksijenin azalması oksijen açıklığını ortaya çıkarır,
solunum organları daha yoğun çalıĢarak güçlenir ve kan temizlenir. Bu da kaplıca turizminde
olduğu gibi 21 günlük dönem gerektirir. Bu bilimsel olarak Dünya ülkelerinde Kuzey
Amerika‟da, Avrupa ve Japonya‟da uygulanmaktadır.
8.2. Jeomorfoloji (Topografya vb. Morfolojik Özellikler)
Uludağ‟ın ilginç morfolojik özelliklerinden birisi, dağın yüksek kısımlarında yer alan,
Pleistonsen‟deki son buzul devrine ait buzul gölleridir. Bu göller 2000 m.‟nin üzerinde, oteller
kesimi ile zirve arasında, kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda dizilmiĢlerdir. Bilimsel araĢtırma
konusu olan 9 adet göl mevcuttur. Uludağ‟ın turizm bakımından ilgi çekici olan gölleri; Uludağ
doruğunun kuzeyinde yer alan Buzlu Göl, Kilimli Göl, Karagöl ve Aynalı Göldür. Suları soğuk
ve besin bakımından fakir olduğu için içlerinde balık olmayan bu göller, bulundukları yükseklik
ve berrak suları ile ilgi çekicidirler.
Dağın morfolojik özelliklerinden birisi de yaylalarıdır. Bu yaylaların en meĢhurları
Kadıyayla (1200 m), Kirazlıyayla (1500 m.), Sarıalan Yayla (1600 m.)‟dır. Diğer yaylalar 2000
m.nin üzerindeki Kırkpınar Yayla, Çalı Yayla ve Kapı Yayladır. 2500 m.‟de mevcut en yüksek
yayla ise Karagöl Yaylasıdır. Uludağ‟ın en yüksek yeri Uludağ Tepedir (2543 m.) Diğer
yükseltiler Zirve Tepe 2468 m., KuĢaklı Kaya 2232 m. Çobankaya 1750 m., Bakacak Tepe 1743
m.‟dir.
Uludağ‟ın kuzeye bakan yamaçlarında buzullarca ĢekillendirilmiĢ oluĢumlar ve ilginç
görünümlü kaya kitleleri vardır.(Yılanlıkaya, DevetaĢı, Cennetkaya, Çobankaya gibi) Dağın
güneye bakan zirve kesimi sıra halinde sarp kayalıklardan oluĢur.
101
8.3. Jeoloji
Bursa Ġl topraklarının yapısı, çeĢitli yaĢta kütlelerden oluĢmaktadır. Ġl merkezinin
güneydoğusunda yer alan Uludağ‟ın temelini, paleozoik (I. zaman) yaĢlı granit (magnetik kütle)
ile gnays ve mikaĢistler (baĢkalaĢım kütleleri) oluĢturmaktadır. Bu kütleler üzerindeki mermerler,
(baĢkalaĢım kütlesi) dağın kuzey eteklerinde bir Ģerit halinde yayılmıĢtır. Keles neojen (III.
zamanın son sistemi) yaĢlı oluĢuklarla kaplı olup Uludağ sisteminin uzantısı olan Tepedağ
yöresinde yer yer temele ait Ģistler ortaya çıkarmaktadır.
8.4. Hidroloji Hidrojeoloji
Uludağ çok sayıda dereye kaynak oluĢturur. Uludağ‟ın güneyinden doğan Nilüfer Çayı
çok sayıda dereyi alarak (Soğukpınar, Değirmendere, Madendere gibi) kuzeybatıya doğru akar.
Dağın kuzey yamacından doğan küçük dereler (Gökdere, Kaplıkaya Dere, Kırkpınar Dere, Küçük
Balıklı Dere, Çardaksevi Dere gibi) Deliçay adı ile Bursa Ovasında Nilüfer Çayı ile birleĢirler.
Uludağ‟ın bu dereleri devamlı su bulundururlar ve dik yamaçlarda küçük çağlayanlar
(Softaboğan ve Aras çağlayanı gibi) oluĢtururlar.
8.5. Toprak Yapısı
Toprak-Su Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 1/250.000 ölçekli Bursa Ġli Toprak
Envanteri Haritası ve raporuna göre, Uludağ Milli Parkı kullanım yeteneği bakımından VI., VII.
ve VIII. sınıf araziler üzerinde yer almaktadır. Milli Park sınırları içinde büyük toprak
gruplarında kalkersiz kahverengi orman toprakları ve yüksek dağ toprakları ile çıplak kaya ve
molozlara da rastlanılmaktadır. Çoğunlukla iyi geliĢme gösteren ve asit karakterli Al katmanının
altında B katmanı bulunmamaktadır. Bu durumda Al‟i C katmanının izlediği görülmektedir.
Kalkersiz kahverengi orman topraklarında ana madde kumlu kiltaĢı, kireçli, kumlu, killi
veya çakıllı depozitlerdir. Çıplak kaya ve moloz araziler ise üzerinde toprak katı bulunmadığı için
herhangi bir toprak geliĢiminin söz konusu olmadığı parçalanmamıĢ veya kısmen parçalanmıĢ
sert kaya ve taĢlarla kaplı alanlardır.
8.6. Flora ve Fauna
Uludağ zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Botanikçi Mayr‟ın Orman zonlarını muhtelif
yüksekliklerde karakterize etmesi ve 45 dakikalık bir araç yolculuğu esnasında bu zonların
görülebilmesi açısından dünya ormancılık literatüründe bilimsel ve görsel açıdan özel bir önemi
mevcuttur.
Bursa‟dan Uludağ‟a doğru yükselirken 0-300,350 m. yükseltideki bölüm “Lauretum”
zonudur. Bu zonda Defne (Daphne), Mazı MeĢesi (Quercus infectoria), Zeytin (Olea), Çınar
(Pinus), Kızılağaç (Almus) ve Erguvan (Cercis) mevcuttur. Ġçlerinde dağınık halde kestane
ağaçları vardır. 300-305, 700-750 m. yükseltideki bölüm “Castanetum” zonunu teĢkil eder.
Hakim ağaç kestane (Castanea)dir. Ayrıca Gürgen (Carpinus), Karaağaç (Ulmus), Fındık
(Corylus), Ceviz (Juglans), MeĢe (Quercus), Kayın (Fagus),Titrek kavak (Papulus tremula) ve
Karaçam (Pinus nigra) da bulunur.700-750, 1000 m. yükseltideki bölüm “Pinetum” zonunu
oluĢturur. Bu bölümde hakim ağaç Karaçam (Pinus nigra)‟dır. Ayrıca MeĢe (Quercus), Kayın
(Fagus), Gürgen (Carpinus), Fındık (Corylus), Akçaağaç (Acer), Titrek Kavak (Papulus tremula),
MuĢmula (Mespilus) ve Kızılcık (Cornus) da mevcuttur. Kayınlar (Fagus) 1000-1500 metreler
arasında hakim olur ve bu zona “Fagetum” zonu denir. Ayrıca bakılara göre Gürgen (Carpinus),
102
Karaçam (Pinus nigra), Göknar ( Abies picea), Titrek Kavak (Populus tremula), DiĢbudak
(Fraxinus exel), Akçaağaç (Acer), Üvez, yabani Gül ve Geyik Dikeni bulunur.
1500-2100 m. yükseltilerde Uludağ göknarı (Abies bornmülleriana) hakimiyeti baĢlar.
Kayınlar yer yer karıĢımlar oluĢturur. Bu zona “Abietum” zonu denir. Ayrıca Kayın (Fagus),
Karaçam (Pinus nigra), Sarıçam (Pinus sylvestris), Bodur Adıçları (Juniperus nana), Ayı Üzümü
(Arctostopylos), TitrekKavak (Papulus tremula), Keçi Söğüdü (Salix caprea), Yabani Elma,
DiĢbudak (Fraxinus), Üvez, Yabani Gül bulunur. Bu zon 2100 m.‟ye kadar devam eder. 2100
m.‟den sonra sahaya 2250-2300 metrelere kadar Bodur ardıçlar (Juniperus nana), 2300 m.‟den
zirveye kadar ise daha otsu türler ile temsil edilen -Alpin bitkiler- “Alpinetum” zonu hakim olur.
Uludağ‟ın güneye bakan yamaçları, kurak yetiĢme ortamı olduğundan burada kuraklığa
dayanıklı Karaçam (Pinus nigra), Kızılçam (Pinus brutia), MeĢe (Quercus) ormanları hakimdir.
1900-2100 m.‟ler arasındadır bir Ģerit üzerinde Göknar (Abies picea) ve Kayın (Fagus) ağaçları
toplulukları görülür. Ayrıca yer yer Sarıçam (Pinus sylvestris) toplulukları da görülür.
Uludağ maki vejetasyonu Ģu bitkilerden oluĢur: Funda (Erica arborea L.),laden (Cistus
spp.), akçakesme (Phillyrea latiflia L.), katırtırnağı (Sportium junceum L.).
Uludağ eteklerinde, Bursa‟ya yakın yerlerde anıtsal nitelikte ulu çınarlar bulunur.
Örneğin Uludağ yolu üzerinde Ġnkaya köyünde dip çevresi 9,2 m., boyu 35 m., yaĢı da yaklaĢık
600 olan son derece sıhhatli tarihi çınar bunlardan biridir.
Uludağ Bölgesinin herpetofaunasını Ģu türler oluĢturmaktadır: Triturus cristatus, Triturus
vulgaris, Triturus vittatus, Bufo vridis, Bufo bufo, Pelobates syriacus, Hyla arborea, Rana
ribunda, Rana dalmatina, Rana macrocnemis, Emys orbicularis, Maureyms caspica, Testudo
gracea, Anguis fragilis, Ophisaurus apodus, Cyrtodactylus kotschyi, Podarcis muralis, Lacerta
saxicola, Lacerta trilineata, Lacerta vridis, Lacerta danfordi, Ophisops elegans, Ablepharus
kitaibeli, Mabuya aurata, Typhlops vermicularis, Coluber caspius, Coluber najadum, Elaphe
quatuorlineata, Elaphe stula, Natrix natrix, Natrix tsellata, Eirenis modestus, Malpolon
monspessulanus, Telscopus fallax, Cornella austriaca . Bu türlerin bölgedeki dağılım Ģekilleri
Harita F.1 de verilmiĢtir.
Uludağ‟da 10 tür kurbağa, 12 tür kertenkele, 11 tür yılan, 3 tür kaplumbağa, 50‟ye yakın
kuĢ türü ve bunlara ilaveten birçok kabuklu, örümcek ve böcek türünün yaĢadığı tespit edilmiĢtir.
Böceklerden kelebeklerin 46 türünün, bitkilerin döllenmesinde çok önemli yeri olan Bombus
arılarının 11 türünün varlığı tespit edilmiĢtir. Memelilerden yaban domuzu, tilki (Vulpes vulpes),
çakal(Canis aureus), sansar(Mustela martes), sincap (Sciurus vulgaris), tavĢan (Lepus europus),
ayı, kurt(Canis lupus) ve birçok küçük kemirici memelilerin varlığı bilinmektedir. Ender bulunan
türlerden Apollo Kelebeği (Parnassius apollo) ve Sakallı Akbaba da Uludağ‟da bulunmaktadır.
9. Alan Kullanımı ve Mevcut Durum
Uludağ Milli Parkı yaz mevsiminde kampçılık, dağcılık ve piknik gibi rekreasyon
eylemlerine açıktır. Sarıalan, Çobankaya, Kirazlıyaylı yazın kampçılık yapılması amacıyla
düzenlenmiĢ alanlardır. Diğer taraftan, Sarıalan, Kirazlıyayla ve Karabelen piknik yapılacak
yerlerdir. Ayrıca Kadıyayla, Sarıalan, Zirve, Göller, Çatlakkaya, DevetaĢı önemli manzara seyir
yerleridir. Ancak, milli parkın en önemli manzara seyir yeri olan Bakacak‟tan Bursa kentini
kuĢbakıĢı seyretmek mümkündür.
103
Kirazlıyayla, Karabelen, Sarıalan ve Çobankaya günübirlik kullanım ve kamp
alanlarında halkın her türlü ihtiyacını karĢılayacak tesisler mevcuttur. Uludağ Milli Parkına gelen
günlük ziyaretçi sayısı 35.000‟lere ulaĢmakta olup yıllık ziyaretçi sayısı ortalama 800.000 kiĢi
civarındadır.
Uludağ Milli Parkı, en çok günlük rekreasyonel ihtiyaçları karĢılamaktadır.
Ziyaretçilerin % 42‟sinin Milli Parktan günlük yararlandıkları, % 29‟unun ise bir haftadan daha
uzun kalıĢ sürelerini yeğledikleri görülmüĢtür. KıĢ kullanımında en çok bir haftadan daha uzun
süre kalıĢlar tercih edilmektedir.
KıĢın gelen ziyaretçilerin %86‟sını oluĢturan yüksek gelir düzeyindekiler yaz
mevsiminde parka ilgi göstermemektedirler. Söz konusu kesimin yazın Uludağ‟a ilgi
göstermeyiĢinin en önemli nedeni, Milli Parktaki konforlu konaklama kuruluĢlarının yaz
mevsiminde genellikle kapalı oluĢlarıdır. Son yıllarda bazı otelcilerin otellerini açık tutarak yaz
turizmini geliĢtirme yönündeki gayretleri görülmekte olup bunun da olumlu sonuçlar vereceğine
inanılmaktadır.
Uludağ Milli Parkına karayoluyla ulaĢım 32 km.‟dir. Bu yolun tamamı asfalt ve beton
parkedir. Sarıalan‟a 25 dakikada ulaĢan, BüyükĢehir Belediyesine ait teleferik mevcuttur. Ayrıca
Sarıalan‟dan Çobankaya‟ya 2 kiĢilik telesiyejle de ulaĢım sağlanmaktadır. I. ve II. GeliĢim
Bölgelerinde özel sektöre ait 13 adet, kamu sektörüne ait 2 adet mekanik tesis bulunmaktadır.
Son yıllarda helikopterle de ulaĢım yapılmaktadır. Uludağ Milli Parkı içersinde genel olarak
altyapı (kanalizasyon Ģebekesi v.b.) yetersiz olup bu konu Mevcut Sorunlar baĢlığı altında
incelenmiĢtir.
10. Mevcut Sorunlar
Oteller bölgesinde:
- Mevcut atıksu kollektörü yetersizdir ve bağlı bulunduğu biyolojik arıtma tesisi
sağlıklı çalıĢmamaktadır.
- Satıh suyu kollektörü yeterli değildir.
- Alt yapı tesislerinin acilen yenilenmesi gerekmektedir.
- Uludağ‟ın özellikle 1. ve 2. geliĢim bölgelerinin atıksularının birlikte çözümü
düĢünülmeli, bu bölgede arıtma tesisi mümkünse yaptırılmalı veya Bursa kollektörüne
indirilmelidir.
- Bölgedeki otopark sorununun giderilmesi için 1000 araç kapasiteli katlı otoparklar
yapılmalıdır. Otoparka içinde günübirlik ziyaretçiler için sosyal tesisler bulunmalıdır.
- Görüntü kirliliği yaratan elektrik kablolarının yeraltından geçirilmesi gerekmektedir.
- Mevcut tesislerin bir kısmında ısınma amaçlı olarak fuel-oil kullanılması hava,
görüntü ve çevre kirliliğine sebebiyet vermektedir. Bu sebeple 1. ve 2. GeliĢim
bölgelerine doğalgaz hattı çekilmelidir.
- Özellikle 1. GeliĢim Bölgesinde su dağıtımı eĢit olarak yapılamadığından bazı
tesislerde su sorunu bazı tesislerde ise su fazlılığı vardır. Bu nedenle mevcut tüm sular
tek bir depoda toplanarak su dağıtımı tek elden yapılmalıdır.
104
Harita F.1. Uludağ Bölgesinin Herpetofaunası
Tabiat Parkları
Bursa Ġl sınırları içerisinde tabiat parkı bulunmamaktadır. Doğa Koruma ve Milli Parklar
ġube Müdürlüğünün görev alanı içerisinde kalan 8 adet mesire yeri bulunmaktadır. Bunlardan
biri hariç tamamının iĢletmeciliği, özel Ģahıs veya kurumlara ihale edilmiĢtir. Nilüfer Atatürk
Ormanı-Mesire Yerinin iĢletmeciliği yap-iĢlet-devret sistemine göre 2013 yılına kadar Nilüfer
Belediyesine tahsis edilmiĢtir. Söz konusu mesire yerleri ile ilgili bilgiler aĢağıdaki tabloda
verilmiĢtir.
Tablo F.5. Orman Ġçi Dinlenme Tesisleri
Adı
Sahası (Ha)
Ġnegöl-Oylat
6,9
Ġnegöl-Mezitboğazı
2
Bursa-GümüĢtepe
36,5
Karacabey-Yeniköy
11,5
MustafakemalpaĢa-Suuçtu
10
Bursa-Nilüfer- Atatürk Ormanı 124
Ġnegöl-Oylat Kaplıcası
0,3
Karacabey-Yeniköy Kamp A.
2,1
Toplam
193,3
Kapasitesi
600
150
5075
175
135
80
70
6285 KiĢi/Gün
Tesis Yılı
1963
1989
1980
1983
1980
2001
2003
2003
Kaynak: Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar ġube Müdürlüğü
Ġlimizde Uludağ Milli Parkı bulunmaktadır. Alanı 12762 ha.‟dır. Ġçinde Sarıalan,
Çobankaya, Karabelen, Kirazlıyayla, kamp ve günübirlik kullanım alanı olarak ziyaretçilerin
hizmetindedir.
105
Sarıalan‟da 214 ünitelik çadırlı kamp alanı, 29 adet kamp barakası, 13 adet kır gazinosu,
9 adet hediyelik eĢya satıĢ dükkânı, cami, çeĢme, WC, piknik masa ve ocakları vb. gibi hizmetler
mevcuttur.
Çobankaya‟da 168 ünitelik çadırlı kamp alanı, 1 adet satıĢ büfesi, çeĢme, WC, piknik
masa ve ocakları vb. gibi hizmetler mevcuttur.
Tabiat Anıtları
Bursa‟da yüzlerce yıllık yaĢamlarıyla birer doğal anıt durumunu alan çok sayıda çınar
vardır. Bunlardan bazıları Ģunlardır;
Orhan Camisi Çınarı: 568 yaĢında dip çevresi 12 m. olan ulu bir çınardır.
Ulufeli Çınar: Oto garajı yakınındaki bu ağacın Yıldırım Beyazıt zamanında dikildiği
söylenir. Dip çevresi 21,5 m. olan ağacın gövdesinde geniĢ bir kovuk vardır.
Ġnkaya Çınarı: 573 yaĢında olduğu hesaplanan Ġnkaya Çınarı‟nın dip çevresi 9,2 m., çapı
ise 3m.‟dir. Turistlerin çok ilgisini çeken bu ağacın çevresinde 1964‟te duvarlar örülmüĢ ve
piknik masaları yerleĢtirilmiĢtir. Ġnkaya Çınarı‟nın üzerinde sonradan yaptırılan bir de çeĢme
bulunmaktadır. Ġnkaya Çınarı çevre düzenlemesi 1991 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından
yaptırılmıĢtır.
Bunlardan baĢka Tophane Semtindeki Kavaklı Camisi Çınarı ile Muradiye Türbesi, Tahtakale
Camisi avlusu ve SetbaĢı meydanındaki çınar ağaçları bulunmaktadır.
Tabiat Koruma Alanları
Bursa Ġlinde tabiatı koruma alanı bulunmamaktadır. Ancak Uluabat Gölü ve Ġznik Gölü
ve Kocaçay Deltası Sulak Alan statüsündedir. Uluabat Gölü ile ilgili bilgiler F.4.2.4. baĢlığı
altında, Ġznik Gölü ile ilgili bilgiler F.4.1.13. baĢlığı altında verilmiĢtir.
F.4.1.2. 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı’nca
Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı YerleĢtirme Alanları”
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü‟nce, doğal dengeyi korumak amacıyla
Karacabey Ovakorusu‟nda sülün üretimi yapılmaktadır. Bu alanla ilgili bilgiler Tablo F.6.‟de
verilmektedir.
Tablo F.6. Yaban Hayvanı Üretme Ġstasyonu
Lokalite
Korunan Türler
Ovakorusu
Sülün
Alan (ha)
KuruluĢ Yılı
1
1967
Kaynak: Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar ġube Müdürlüğü
Av hayvanlarının populasyonlarının normal bir seviyeye ulaĢabilmesi için öncelikle
yaĢam ortamının bozulmaması, yaban hayatının korunması gerekmektedir. Av ve yaban hayatı
kaynakları; av turizmine, bilimsel ve sportif amaçlara hizmet etmesi bakımından çok önemlidir.
Doğal hayatın etkili bir biçimde korunması için doğayı kullanma bilincinin kitlelere
eğitim yoluyla verilmesi gerekmektedir.
106
Ayrıca her yıl, ülkemizde ve ilimizde avcılığın düzenlenmesine yönelik Ġl Av
Komisyonu Kararları, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce 4915 sayılı Kara
Avcılığı Kanunu gereğince toplanan Merkez Av Komisyonunda alınmaktadır.
Bursa Ġli Yaban Hayatı GeliĢtirme Sahası Tablo F.7.‟de verilmiĢtir.
Tablo F.7. Yaban Hayatı GeliĢtirme Sahaları
Yeri ve Mevki
Tesis Tarihi Alan (Ha)
Bursa - Karacabey Karadağ Ovakorusu (Sülün)
2005
28.611
Kaynak: Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar ġube Müdürlüğü
F.4.1.3. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 2.
Maddesinin “a-Tanımlar” Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”,
“Tabiat Varlıkları”, “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun ile 3386
Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Bazı
Maddelerinin DeğiĢtirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun)
Ġlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar
Tabiat Varlıkları
F.4.1.1 Tabiat Anıtı baĢlığı altında, doğal yapısı, ölçüleri ve diğer özellikleri bakımından
anıtsal nitelikler kazanmıĢ ve Kültür ve Tabiat Varlıkları tarafından tescili yapılmıĢ ağaçlardan
bahsedilmektedir. Bunlar Çınar (Platanus), Selvi, Manolya (Magnolia), MeĢe (Quercus) vs. türü
ağaçlardan meydana gelmektedir.
Sit Alanları
Tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeĢitli medeniyetlerin ürünleri olup yaĢadıkları
devirlerin sosyal, ekonomik, mimari v.b. özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, önemli
tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmıĢ tabiat özellikleri ile korunması gereken
alanlar olarak tanımlanabilen Sit Alanları, Kentsel Sit, Tarihi Sit, Arkeolojik Sit ve Doğal Sit
baĢlıkları altında incelenmektedir.
A) Kentsel Sit: Kentsel ve yöresel nitelikleri, mimari ve sanat tarihi açısından
gösterdikleri fiziksel özellikleri ve bu özellikleri ile oluĢan çevrenin dönemin sosyo-ekonomik,
sosyo-kültürel yapılanmasını, yaĢam biçimini yansıtarak bir arada bulunduran ve bu açılardan
doku bütünlüğü gösteren alanlardır.
Bursa merkez, ilçe ve köylerinde bulunan Kentsel Sit Alanları Tablo F.8.‟da verilmiĢtir.
Tablo F.8. Bursa Merkez, Ġlçe ve Köylerinde Bulunan Kentsel Sit Alanları
ADI
ÖZELLĠKLERĠ
Bursa Merkez, Hisar çevresi, Anıtsal Yapılar, Tarihi Alanlar ve Sivil
YeĢil-Emir Sultan arası
Mim. Örn. Evleri Kapsar.
Ġznik, Merkez
Anıtsal yapılar, Tarihi-Arkeolojik Alanlar
Sivil Mim. Örn. Evler Kaplar.
Mudanya, Zeytinbağı
Anıtsal Yapılar, Sivil Mimarlık Örn.
Evler
Mudanya, Merkez
Anıtsal Yapılar, Sivil Mimarlık Örn.
Evler
Mudanya, Kumyaka
Sivil Mim. Örn. Evler.
Bursa, Gölyazı (Apollonia)
Antik ġehir Üzerine Köy Evleri
Gemlik, Umurbey
Sivil Mimarlık Örneği Evler
Bursa, Cumalıkızık Köyü
Sivil Mimarlık Örneği Evler
107
YAPILAġMA DURUMU
Çevrelerinde yeni yapılaĢmalar vardır.
Çevrelerinde yeni yapılaĢmalar vardır.
Çevrelerinde yeni yapılaĢmalar oluĢmaktadır.
Çevrelerinde yeni yapılaĢmalar oluĢmaktadır.
Yoğunluk eski köy evlerindedir.
YapılaĢma vardır.
YapılaĢma vardır.
Yeni yapılaĢma yoktur.
B) Tarihi Sit: Milli tarihimiz ve askeri harp tarihi açısından önemli olayların cereyan
ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gerekli alanlardır. Bursa Merkez, Hisar çevresi, YeĢil
ve Emir Sultan bu kapsamda sayılabilecek tarihi sit alanlarıdır.
C) Arkeolojik Sit: Ġnsanlığın var oluĢundan günümüze kadar ulaĢan eski uygarlıkların
yeraltında, yer üstünde ve su altındaki ürünlerinin, yaĢadıkları devirlerin sosyal, ekonomik ve
kültürel özelliklerini yansıtan her türlü kültür varlığının yer aldığı yerleĢmeler ve alanlardır.
Arkeolojik sit: I.II.III. derece Arkeolojik Sit ile Kentsel Arkeolojik Sit olarak
gruplandırılmaktadır.
Bursa Merkez, ilçe ve köylerinde bulunan Arkeolojik Sit alanları Tablo F.9‟de belirtilmiĢtir.
Tablo F.9. Bursa Merkez, Ġlçe ve Köylerinde Bulunan Arkeolojik Sit Alanları
ErintaĢıtepe Kalesi
Tepecik Höyüğü
Gerdirmepınarı Mevkii
Karaçam Tumülüsü
Dromoslu Mezar
MaĢatlık Mevkii Nekropol Alanı
Ilıpınar (Ilıcapınar) Höyüğü
Tepecik Höyüğü
Hacılar Höyüğü
Buluntu Alanı
Ilıcaaltı Nekropolü
Uyucek Höyüğü
Çakırca Höyüğü
Karadın Höyüğü
Çiçekli Höyüğü
YeniĢehir PuĢtinpuĢ Höyüğü
Köprühisar Höyüğü
Asartepe Höyüğü
Akbıyık Höyüğü
Kaletepe Höyüğü
Uyucektepe Höyüğü
MenteĢe Höyüğü
Palangatepe Höyüğü
ġıbalı Höyüğü
Domez Kalesi
Kıllık Fosil Yatağı
Musagöl kalıntıları
Tophisar Kalesi
Yolağzı Höyüğü
Tümbetepe Höyüğü
Tepecik Höyüğü
Kayseri Çiftliği Buluntu Alanı
Kaletepe
Fosil Yatağı
Arpatepe Höyüğü
HadrinoiAd Olympum Antik Kenti
Kite Kalesi
Philader Antik Kenti
YeĢildere-Arikayasırtı Buluntusu
Merkez Tahtalı-Kayapa
Merkez Nilüfer
Gürsu Karahıdır
Gürsu Babasultan
Mudanya Merkez
Mudanya Zeytinbağı
Orhangazi Çeltikçi
Orhangazi Yeniköy
Orhangazi Çeltikçi
Orhangazi Gedelek
Orhangazi Keramet
Ġznik Merkez
Ġznik Merkez
Ġznik Karadin
Ġznik Çiçekli
YeniĢehir Merkez
YeniĢehir Köprühisar
YeniĢehir Papatya
YeniĢehir Akbıyık
YeniĢehir Osmaniye
YeniĢehir Barçın
YeniĢehir MenteĢe
Ġnegöl Akhisar
Ġnegöl ġibalı
Ġnegöl Domez
Ġnegöl Kestanealan
Ġnegöl Tüfekçikonak
Karacabey Tophisar
Karacabey Yolağzı
Karacabey Yolağzı
Karacabey Yolağzı
Karacabey Yolağzı
MKPaĢa Korekem
MKpaĢa PaĢalar
Orhaneli Merkez
Orhaneli Merkez
Merkez Ürünlü
Merkez Gündoğdu
Merkez Fadıllı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
1.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
108
Tepecik Höyüğü
Merkez DemirtaĢ
Ilıcaksu Antik TaĢ Ocağı-Nekropol
Gemlik Merkez
Dereköy Buluntu Alanı
YeniĢehir Dereköy
Dimitepe Nekropolü
YeniĢehir Ġncirli
Kiraçkayalığı
Ġnegöl Boğazköy
Kaletepe
MKPaĢa Çaltılıbuk
Akkayatepe Buluntu Alanı
MKPaĢa Kıllık
Bekçikaya Buluntu Alanı
MKPaĢa Karaoğlan
ġahintepe Buluntu Alanı
MKPaĢa Çaltılıbuk
Asarlık Tepesi (Bük Tepesi)
Orhaneli Önercik
Kaletepe
Orhaneli Çınarcık
Buluntu Alanı
Büyükorhan Karaağız
Bizans Yapısı
Gemlik Umurbey
Nekropol Alanı
Ġznik Çiçekli
Kuzgunlar Sırtı Nekropolü
YeniĢehir Mahmudiye
Ġnegöl (Cumatepe) Höyüğü
Ġnegöl Merkez
Hamidiye Buluntu Alanı
Karacabey Merkez
Ardakalan Deresi ve KarakuĢtepe Buluntu Karacabey
Dağkadı
Alanı
Yeniyenice
SarıcapaĢa Mezarlığı Buluntu Alanı
YeniĢehir Çeltikçi
Kale Kalıntısı
Orhaneli Merkez
Apameia Myrleia Antik Kenti (1,2,3)
Mudanya Merkez
Abdulvahaptepesi-Elbeyli Kult Alanı
Ġznik Merkez-Elbeyli
Hisar (1,3)
Merkez Osmangazi
Aktopraklık Höyüğü (1,3)
Merkez Akçalar
Miletopolis Antik Kenti ve Höyüğü
MKpaĢa Tatkavaklı
Çayıralan Kilise Kalıntıları
Keles KıranıĢıklar
Kumbet Bazilikası
Büyükorhan Derecik
Nıkeia Antik Kenti
Ġznik Merkez
Güzelyalı Buluntu Alanı
Mudanya Güzelyalı
Kios Antik Kenti
Gemlik Merkez
Apollonia Ad Rhyndicum
Merkez Gölyazı
Arkeolojik Alan
Merkez Tahtalı
Adalar
Merkez Gölyazı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
2.Derece Arkeolojik Sit Alanı
3.Derece Arkeolojik Sit Alanı
3.Derece Arkeolojik Sit Alanı
3.Derece Arkeolojik Sit Alanı
3.Derece Arkeolojik Sit Alanı
3.Derece Arkeolojik Sit Alanı
3.Derece Arkeolojik Sit Alanı
Derecesiz Arkeolojik Sit Alanı
Derecesiz Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Arkeolojik Sit Alanı
Karma Sit Alanı
D) Doğal Sit: Bilimsel muhafaza veya doğal güzellik açısından istisnai evrensel değeri
olan alanlardır. Bursa merkez, ilçe ve köylerinde bulunan doğal sit alanları Tablo F.10'da
verilmiĢtir.
109
Tablo F.10 Bursa Merkez, Ġlçe ve Köylerinde Bulunan Doğal Sit Alanları
Uludağ
Balat
Cephanelik
PaĢa Çiftliği-Acemler-Veledrom
Soğanlı Botanik Parkı
PınarbaĢı
Ürünlü Gençlik Parkı
Cerrah
Gedelek PınarbaĢı
Suçtu ġelalesi
Tatkavaklı
Çamlık
Yeniköy-Malkara Boğaz
Keramet Sıcaksu
Ankara Yolu Kuzeyi
Ankara Yolu Güneyi
Teferruç
Zümrütevler
Yenimahalle
Kumyaka
Umurbey
Dobruca
Çekirge-Kükürtlü Sıcaksu Alanları
Hamalıkızık-Derekızık Çevresi
Karacabey Harası
Akarca
Kumyaka
Zeytinbağı
Merkez
Merkez
Merkez
Merkez
Merkez
Merkez
Merkez
Ġnegöl
Orhangazi
M.KemalpaĢa
M.KemalpaĢa
Karacabey
Karacabey
Orhangazi
Merkez
Merkez
Merkez
Merkez
Merkez
Mudanya
Gemlik
Merkez
Merkez
Merkez
Karacabey
M.KemalpaĢa
Mudanya
Mudanya
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
1.Derece Doğal Sit Alanı
2.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
3.Derece Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
Birden Fazla Derecesi Olan Doğal Sit Alanı
F.4.1.4. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri Ġstihsal ve
Üreme Sahaları
Ġl sınırları dâhilinde yer alan Doğancı Barajı ve Uludağ Millî Parkı içerisinde bulunan göl,
gölet ve tüm akarsularda Denizlerde ve Ġç Sularda Ticarî Amaçlı Su Ürünleri Avcılığını
Düzenleyen 2006-2008 Av Dönemine Ait 37/1 Numaralı Sirküler gereğince ticari amaçlı
avlanma yasaklanmıĢtır. 07.03.1983 tarih ve 17980 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tebliğler
ile Marmara Denizi‟ne kıyısı olan Gemlik ve Mudanya Ġlçelerinde bulunan istihsal sahalarının
sınırları belirlenmiĢtir
F.4.1.5. 4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Su Kirliliği
Kontrolü Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de
Yayımlanan Yönetmelikle DeğiĢik 18.,19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar
Bursa Ġlinde, su teminindeki en önemli kaynak Nilüfer Çayı üzerindeki Doğancı
(Selahattin Saygı) Barajı‟dır. Doğancı ve Doburca arıtma tesislerinin 1985 yılı sonunda devreye
110
alınması ile baĢlanmıĢ olan faaliyet 117 hm3/yıl suyun arıtılarak Ģehre ishalesi ile devam
etmektedir. Bu konuda detaylı bilgi “B.4. Su Kaynakları” baĢlığı altında verilmiĢtir.
Mutlak Koruma Alanları:
Su kaynağının (Doğancı Baraj Göleti ve Nilüfer Çayı) maksimum su seviyesinden
itibaren 300 m. geniĢlikteki alan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 17. maddesine göre mutlak
koruma alanı olarak belirlenmiĢtir. Ġlgili Yönetmelik doğrultusunda yapılan incelemeler sonucu;
Doğancı Barajının kamulaĢtırılmıĢ tek baraj olduğu tespit edilmiĢtir. Ayrıca mutlak koruma
alanında alınması gereken tüm koruma tedbirleri uygulanmaktadır.
Kısa Mesafeli Koruma Alanı
Su kaynağının (Doğancı Baraj Göleti ve Nilüfer Çayı) mutlak koruma alanı sınırlarından
itibaren 700 m. geniĢliğindeki Ģerit Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 18. maddesi
doğrultusunda kısa mesafeli koruma alanı olarak ilan edilmiĢtir. Doğancı Barajında kısa mesafeli
koruma alanı için belirlenen tüm koruma tedbirleri uygulanmaktadır.
Orta Mesafeli Koruma Alanı
Su kaynağının (Doğancı Baraj Göleti ve Nilüfer Çayı) kısa mesafeli koruma alanının
bittiği sınırdan itibaren 1000 m. geniĢliğindeki Ģerit Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‟nin 19.
maddesi doğrultusunda orta mesafeli koruma alanı ilan edilmiĢtir. Ġlgili Yönetmelik
doğrultusunda yapılan incelemeler sonucunda, Doğancı Barajının Türkiye‟de “havzası en iyi
korunan baraj” olduğu belirlenmiĢtir.
Uzun Mesafeli Koruma Alanı
Su kaynağının (Doğancı Baraj Göleti ve Nilüfer Çayı) orta mesafeli koruma alanının
bittiği noktadan itibaren su toplama havzası sınırlarına kadar uzanan alan Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliğinin 20. maddesi doğrultusunda uzun mesafeli koruma alanı ilan edilmiĢtir. Ġlgili
Yönetmelik doğrultusunda yapılan incelemeler sonucunda, Doğancı Barajında, uzun mesafeli
koruma alanı için gerekli tüm koruma tedbirlerinin alındığı görülmüĢtür.
F.4.1.6. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava
Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nin 49. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme
Bölgeleri”
Ġlde, Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
Yönetmeliği‟nin 34. maddesi uyarınca, Valilik tarafından tespit ve ilan edilmiĢ Hassas Kirlenme
Bölgeleri bulunmamaktadır.
F.4.1.7. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu
Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve Ġlan Edilen Alanlar
Ġlde, “Özel Çevre Koruma Bölgesi” bulunmamaktadır.
111
F.4.1.8. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar
Ġlde bu kapsamda koruma altına alınmıĢ alan bulunmamaktadır.
F.4.1.9. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler
Ġl sınırlarında bulunan 16 adet köyde 7429 ha alanda orman kadastrosu, 10 adet köyde
52 ha orman alanında 2/B uygulaması yapılmıĢtır.
F.4.1.10. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar
Ġlde bahse konu Kanun gereğince belirlenen alanlar Tablo F.11‟da verilmiĢtir.
Tablo F.11 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Belirlenen Alanlar
S.NO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
ĠLÇESĠ
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
KÖYÜ
GÜZELYALI
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
TRĠLYE
KUMYAKA
GÜZELYALI
GÜZELYALI
MERKEZ
KUMYAKA
ESENCE
GÜZELYALI
GÜZELYALI
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
EĞERCE
EĞERCE
ALTINTAġ
ALTINTAġ
KUMYAKA
ESENCE
EĞERCE
EĞERCE
EĞERCE
EĞERCE
EĞERCE
ONAY TARĠHĠ
07.08.1975
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
12.04.1976
23.07.1981
23.07.1981
23.07.1981
23.07.1981
11.01.1983
18.04.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
22.05.1984
03.11.1988
03.11.1988
11.01.1989
11.01.1989
11.01.1993
18.04.1994
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
PAFTA NO
19-M-II
22-E-II
22-F-I
22-FII
22-G-I
22-G-II
22-C-II
22-D-II
22-D-I
22-D-IV
22-Ç-III
21-Ç-II
21-Ç-I
21-C-II
21-C-III
21-C-IV
21-Ġ-I
19-N-IV
19-N-I
21-Ġ-II
22-H-IV
20-A-I
19-L-II
20-L-III
21-K-I
21-K-III
22-J-III
21-J-II
20-L-I
20-K-II
21-K-IV
50-L-a
50-L-b
19-P-II
19-P-I
22-H-III
20-A-IV
H-21-a-13-c-1-c
H-21-a-13-c-1-d
H-21-a-13-d-1-d
H-21-a-13-d-1-b
H-21-a-13-d-1-c
112
ONAYLAYAN KURUM
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
MUDANYA
EĞERCE
EĞERCE
EĞERCE
MESUDĠYE
MESUDĠYE
MESUDĠYE
MESUDĠYE
GÜZELYALI
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
MERKEZ
TRĠLYE
GÜZELYALI
H-21-a-13-d-2-d
H-21-a-13-d-2-c
H-21-a-12-c-1-b
H-21-a-12-c-1-a
H-21-a-13-d-1-a
H-21-a-12-c-2-b
H-21-a-12-c-2-a
19-N-III
21-Ġ-I
22-J-IV
20-L-IV
20-L-III
22-E-I
19-M-III
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
23.05.2000
ONAYSIZ
23.07.1981
23.07.1981
22.05.1984
07.08.1975
12.04.1976
07.08.1975
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı
VEYA VALĠLĠK ONAYI
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.
Bel.Tek.Hiz.Gn.Md.1
F.4.1.11. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin AĢılattırılması Hakkında
Kanunda Belirtilen Alanlar
3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin AĢılattırılması Hakkında Kanun
kapsamında belirlenen alanlar Ġl sınırları dâhilinde bulunan Mudanya, Gemlik ve Orhangazi
Ġlçeleri ile Ġznik Gölü çevresinde bulunmaktadır.
F.4.1.12. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar
2009 yılı sonu itibariyle merkez ilçeler dâhil, ilimizin bütün ilçelerinde mera tespit
çalıĢmaları bitmiĢtir. Tespit sonucu 436 köyde toplam 24.597,1 ha mera, yaylak, kıĢlak ve
umuma ait otlak ve çayırların olduğu tespit edilmiĢtir.
F.4.1.13. 30.01.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak
Yürürlüğe Giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar
Ülkemizin en önemli sulak alanlarından Uluabat Gölü, 15.04.1998 tarih ve 23314 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak Ramsar (Özellikle Su KuĢları YaĢama Ortamı Olarak
Uluslararası öneme sahip Sulak Alanların Korunması) SözleĢmesi Listesi‟ne alınmıĢ ve Ramsar
Alanı olarak ilan edilmiĢtir.
Uluabat Gölü; il topraklarının güneydoğusunda yer alır. Yüzölçümü 156 km2‟dir.
Derinliği en çok 4 m‟yi bulan gölün ortalama derinliği 2 m‟nin altındadır. Dibi çamur olduğu için
suyu bulanık, kırmızımsı sarı renktedir.
Gölde bir takımadacıklar vardır. Bunların en büyüğü olan Apolyont (Gölyazı) köyünü
karaya bağlayan tombolo suyunun altında kaldığı için köy bir ada görünümü almıĢtır. Kıyıları
sazlık, bataklık olan bu gölde sazan ve yayın balıkları ile su ıstakozları (kerevit )bulunur.
Ġznik Gölü; ilin kuzeyinde, Gemlik Körfezinin 16 km. doğusundan baĢlar. Türkiye‟nin
5. büyük gölüdür. Kuzey-güney doğrultusundaki geniĢliği 10-11,5 km. arasında değiĢen elips
biçimindeki gölün yüzölçümü 308 km2‟dir. Göl geniĢ bir tektonik çukur içerisindedir. En derin
yeri ise 65 m. dir. Gölün güney kıyılarının büyük bir bölümü kumsaldır. Gölde tatlı su balıkları
avlanabilmektedir.
Bunlardan baĢka, Uludağ‟ın doruğunun 8 km. doğusunda, kar sularının erimesi ile
oluĢmuĢ Karagöller (Karagöl, Aynalı Göl, Kilimli Göl) adıyla anılan 3 küçük göl mevcuttur.
113
F.4.2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası SözleĢmeler Uyarınca Korunması
Gerekli Alanlar
F.4.2.1. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe
Giren “Avrupa’nın Yaban Hayatı ve YaĢama Ortamlarını Koruma SözleĢmesi” (BERN
SözleĢmesi) Uyarınca Koruma Altına AlınmıĢ Alanlardan “Önemli Deniz Kaplumbağası
Üreme Alanlarında Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, “Akdeniz Foku YaĢama ve Üreme
Alanları”
Ġlde bu kapsamda koruma altına alınmıĢ alan bulunmamaktadır.
F.4.2.2. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe
Giren “Akdeniz’in Kirlenmeye KarĢı Korunması SözleĢmesi” (Barcelona
SözleĢmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar
Ġlde bu kapsamda değerlendirilen alan bulunmamaktadır.
F.4.2.2.1. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan
“Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde
“Özel Koruma Alanı” Olarak BelirlenmiĢ Alanlar
Ġlde bu kapsamda değerlendirilen alan bulunmamaktadır.
F.4.2.2.2. 13/09/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği SeçilmiĢ BirleĢmiĢ Milletler
Çevre Programı Tarafından YayımlanmıĢ Olan “Akdeniz’de Ortak Öneme Sahip 100
Kıyısal Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar
Ġlde bu kapsamda değerlendirilen alan bulunmamaktadır.
F.4.2.2.3. Cenova Deklerasyonu’nun 17. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz’e Has Nesli
Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” YaĢama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar
Ġlde bu kapsamda değerlendirilen alan bulunmamaktadır.
F.4.2.3. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe
Giren “Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması SözleĢmesi”nin 1. ve 2. Maddeleri
Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel
Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar
Kültürel Miras Kapsamına Giren Alanlar :
Anıtlar :
1931‟de bir Türk yontucusu olan Nejat Sirel‟in ulusal bir yarıĢma sonucu gerçekleĢtirdiği
ilk Atatürk anıtı ilin en önemli anıtıdır. ġehrin merkezinde Maliye, Adliye ve Muhasebe-i Hususi
114
(Vilayet) tarihi binalarıyla birlikte bu anıt Bursa‟nın Ģehir merkezi haline gelen “Heykel”
Meydanını oluĢturmaktadır.
Yapı Toplulukları:
Karagöz Türbesi ve Evi
Sultan Orhan döneminde, cami yapımında iĢçileri nükteli sohbetleri ile iĢten
alıkoydukları için öldürülen Hacivat ve Karagöz‟ün anısına yapılmıĢtır.14. yy‟da
öldürülmelerinden büyük piĢmanlık duyan Sultan Orhan‟ı teselli amacıyla ġeyh KüĢteri
tarafından perdede bir hayal oyunu olarak canlandırılmıĢ, böylece Karagöz - Hacivat, Türk
güldürü sanatı olan gölge oyununun iki ünlü siması olmuĢlardır.
Süleyman Çelebi Mezarı
1351 yılında Bursa‟da doğan Süleyman Çelebi,Yıldırım Beyazıt zamanında Ulu Cami
imamlığına getirilmiĢtir. Ġslami Türk Edebiyatı‟nın belli baĢlı Mesnevi yazarlarından olan
Süleyman Çelebi 1422 yılında vefat etmiĢtir. Türbesi, Çekirge Caddesi üzerinde olup 1950
yıllarında bugünkü haliyle inĢa edilmiĢtir.
Tophane Saat Kulesi
ġehri tepeden gören, doğal güzellik ile tarihi mirasın bir arada yaĢadığı bir tepede kurulu
saat kulesi bahçesinden Bursa panaroması izlenebilir. KurtuluĢ SavaĢı‟nda Bursa‟nın geri alınıĢı
sırasında Ģehit edilen 14 askerin mezarı ile 1922 yılında dikilen ġehitler Anıtı da burada
bulunmaktadır.
Koza Han
Ulu Cami ve Orhan Cami arasında yer alan iki katlı han, 1490 yılında 2. Beyazıt
tarafından, Ġstanbul‟daki Beyazıt Cami ve Külliyesine gelir sağlanması amacıyla yaptırılmıĢtır.
Handa ipekli dokuma üreticileri ve tüccarlarına ait, bugün mağaza ve büro olarak kullanılan 95
oda bulunmaktadır. Bursa‟nın en ünlü hanı olan bu yapı, Türkiye‟nin koza alım merkezidir.
Eski Belediye Binası
Bursa Belediyesi 1867‟de kurulmuĢsa da, belediye binasının yapımı 1879‟da Ahmet
Vefik PaĢa‟nın Valiliği, EĢref ve Hüseyin Hüsnü Beylerin Belediye Reislikleri döneminde
gerçekleĢebilmiĢtir. Ġç mekânları Osmanlı konaklarını çağrıĢtırırken, cephe düzeni ile Bursa
evlerinin özelliklerini taĢımaktadır.
Sitler :
Ġle ait tarihsel, estetik, etnolojik veya antropolojik bakımdan istisnai evrensel değeri olan
insan ürünü eserler, doğa veya insanın ortak eserleri ve arkeolojik sitleri kapsayan alanlardır.
Konu ile ilgili bilgiler F.4.1.3. baĢlığında verilmiĢtir.
115
Doğal Miras Kapsamına Giren Alanlar :
Konu ile ilgili bilgiler F.4.1.1. baĢlığı altında verilmiĢtir.
F.4.2.4. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak
Yürürlüğe Giren “Özellikle Su KuĢları YaĢama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip
Sulak Alanların Korunması SözleĢmesi” (RAMSAR SözleĢmesi) Uyarınca Koruma Altına
AlınmıĢ Alanlar
1. Alanın Resmi Adı: Uluabat Gölü (Apolyont Gölü)
2. Coğrafi Konumu ve Koordinatları :
Koordinatlar: 400 10‟ Kuzey, 280 35‟ Doğu
Rakım
: 9 m.
Ġlçeler
: Nilüfer, Karacabey, MustafakemalpaĢa
Ġdari olarak Bursa Ġlinin Nilüfer, Karacabey ve MustafakemalpaĢa ilçeleri sınırları
içerisinde yer almaktadır. Bursa kent merkezine 34 km. mesafede olan göl, Bursa-Karacabey
karayolunun hemen güneyindedir.
3. Alanı :
Toplam Alan:Kara Yüzeyi:Su Yüzeyi : Göl alanı için bugüne kadar verilmiĢ en yüksek değer 24.000 hektar, en
düĢük değer 13.500 hektardır.
Kıyı Uzunluğu: Kabaca üçgen biçimli olan gölün doğu-batı yönünde uzunluğu 23-24 km.
geniĢliği ise 12 km. kadardır. Göl alanı yıllara ve mevsimlere göre değiĢiklik göstermektedir.
Gölün güney-batı kıyıları 1993 yılında yapılan seddelerle çevrelenmiĢ ve gölün bu kesimi tarıma
açılarak geçmiĢte olduğu gibi geniĢ alanlara yayılması engellenmiĢtir.
Gölün ortalama derinliği 2,5 m.‟dir. Büyük bir kısmı oldukça sığ olup,bu kesimlerdeki
derinlik 1-2 m. arasında değiĢmektedir. En derin yeri Halilbey Adasındaki 10 m. yi bulan
çukurluktur.
4. Alanın Açıklamalı Tanıtımı :
Uluabat Gölü, ekolojik yönden eutrophic (bol gıdalı) bir göldür. Uygun iklim koĢullarının yanı
sıra geniĢ sazlık alanların varlığı, açık su yüzeyleri ve besin maddesi bakımından da çok zengin
bir yapıya sahip olması, değiĢik türden yüz binlerce su kuĢuna beslenme ve barınma olanağı
sağlamaktadır. Uluabat Gölü plankton ve dip canlıları bakımından ülkemizin en zengin
göllerinden biridir.
5. Yasal Konumu :
Uluabat Gölü, 15.04.1998 tarih ve 23314 sayı ile yayımlanan Resmi Gazete'de Ramsar
SözleĢmesine dâhil edilmiĢtir. Göl aynı zamanda Kasım 2000‟de uluslararası bir sivil toplum
116
kuruluĢları ortaklığı projesi olan ve 2001 yılı itibariyle dünyaca ünlü 19 gölü bünyesine alan
Living Lakes Ağı‟na dâhil edilmiĢtir.
6. YerleĢimler ve Nüfusları:
Havzada 17 yerleĢim biriminde toplam 19.500 kiĢi yaĢamaktadır.
7. Sosyo-ekonomik Kültürel Tarihsel Özellikler
Yapılan araĢtırmalar, yörenin M.Ö. 4000‟lerden beri çeĢitli yerleĢimlere sahne olduğunu
ortaya çıkarmıĢtır. Ancak ilk kesin bilgiler M.Ö. 1200‟lere aittir. Yöredeki en eski yerleĢimlerin
Miletopolis (Karacabey) ile Uluabat Gölü kıyısındaki Lapadion (Uluabat Köyü) olduğu
bilinmektedir. M.Ö. 1200‟lerden Türkiye Cumhuriyeti‟nin kuruluĢuna kadar, yörede Bithynia,
Lydia, Pers, Roma, Bizans ve Osmanlı egemenliği yaĢanmıĢtır.
Antik Miletopolis kentinde yapılan araĢtırmalarda, Roma dönemine ait çanak ve
çömlekler, su küngü kalıntıları ile bir tunç Apollon heykeli bulunmuĢtur. Ayrıca aynı döneme ait
sikkeler, hamam ve tapınak kalıntılarına rastlanmıĢtır.
Alanın sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili ayrıntılı bilgi 9. Alanın Kullanımı ve Mevcut
Durum baĢlığı altında açıklanmıĢtır.
Fiziksel Özellikler
8.
8.1. Ġklim Özellikleri
Karadeniz ile Akdeniz iklimleri arasında bir geçiĢ niteliği göstermektedir. Bölgede
hâkim rüzgar yönü güney ve güneydoğu olup ortalama rüzgar hızı 2.7 m/sn.‟dir. Aylık ortalama
yağıĢın 56.3 mm olduğu bölgede Mayıs-Eylül arasında kalan dönemde yağıĢ miktarı ortalama
yağıĢtan düĢük, yılın kalan bölümü yağıĢlı dönem olarak gözlenmektedir.
8.2. Jeomorfoloji
Göle güneybatıdan katılan MustafakemalpaĢa Çayı‟nın göle karıĢtığı yerde büyük bir
bölümü tarıma açılmıĢ olan küçük bir delta oluĢmuĢtur. Deltanın ortalama üçte biri tarım alanı
olarak kullanılıyor olmakla beraber bu oran mevsime ve su seviyesine göre değiĢmektedir Gölün
batı ve güneybatı kıyıları boyunca geniĢ sazlıklar ile söğüt (Salix) ve ılgın (Tamarix) türlerinden
oluĢan seyrek ağaçlık bulunur. Deltanın en yeni oluĢmuĢ alanlarında, çay ağzı etrafında ve çay
kenarında çamur düzlüklerinde bir tür Rorippa ve yoğun ılgın (Tamarix) çalılıkları
bulunmaktadır.
Gölün batı kıyısına, daha önce çayın taĢkın alanının bir parçası olan alçak tarım
alanlarını korumak amacıyla set çekilmiĢtir. Kuzey kıyıları göle doğru hafif eğimlidir. Kuzeyde
kalker yapılı iki yarımada (Eskikaraağaç ve Gölyazı ) bulunmaktadır. Çalılıkla kaplı kayalıkların
yanı sıra çoğunlukla ekilidir. Güney kıyıları doğal çalılık ve ekili alanla (özellikle meyve
bahçeleri; zeytin, ceviz, armut, Ģeftali, incir ve daha az oranda mısır, fasulye, çilek) ve dik
tepelerle sınırlıdır.
Bulunan sekiz adadan sadece en küçük dört ada doğal sazlık ve söğüt çalılıklarla kaplıdır.
Bulut Adasının batı burnu kayalık bir yapıya sahip olmasına rağmen çoğunlukla ġemsiyegiller
ailesine ait yayvan biçimli bitkilerden oluĢan çalılıklarla kaplıdır. Adada koyun otlatılmaktadır.
En büyük iki ada olan Halilbey ve Terzioğlu Adalarında zeytin ve meyve ağaçları
yetiĢtirilmektedir. GeniĢ bir alana yayılmıĢ baĢıboĢ dolaĢan büyükbaĢ ve küçükbaĢ hayvan
otlaması söz konusudur.
117
Göl kamu mülkiyetindedir. Gölü çevreleyen alanlar kamu, Ģahıs ve belediye
arazilerinden oluĢmaktadır.
8.3. Jeoloji
Gölün oluĢumu hakkında çeĢitli yorumlar yapılmıĢtır. A. PHĠLĠPPSON ve E. LAHN
Neojende Bursa-Gönen depresyonu çöküntü alanında büyük bir tatlı su gölünün bulunduğunu;
Neojen sonu veya Kuvaterner‟de meydana gelen hareketler sonucu, bu göl alanında 4 adet küçük
küvetin oluĢtuğunu, diğer iki küvetin (Bursa ve Gönen) alüvyonlarla dolduğunu ve geriye
Uluabat ve KuĢ Göllerinin kaldığını bildirmektedir. Emre ve Kazancı ile arkadaĢları ise (1997)
Pliyosende tektonizmaya bağlı olarak meydana gelen Bursa-Gönen çöküntü alanının baĢlangıçtan
Kuvaterner‟in sonlarına kadar karasal halde iken, daha sonra yöredeki menderesli akarsuların
taĢıdıkları alüvyonlarla yataklarını tıkamaları sonucunda Uluabat ve KuĢ göllerinin oluĢtuğunu;
her iki gölün de tipik birer alüvyon-set gölü olduklarını kabul etmiĢlerdir.
8.4. Hidroloji-Hidrojeoloji
Göl suyu kolloidal kil ihtiva ettiği için devamlı bulanıktır. Göldeki fitoplanktonların
baskın durumuna göre göl suyuna bazen yeĢilimsi-sarı bazen de grimsi-sarı renkler hâkim
olmaktadır. Göl suyunun bulanık olmasından dolayı ıĢık geçirgenliği çok azdır. Ġlkbaharda göle
giren süspanse maddelerin artıĢına bağlı olarak ıĢık geçirgenliği 22 cm.‟ye kadar düĢebilmektedir.
Gölü besleyen en önemli su kaynağı MustafakemalpaĢa Çayıdır. Göl dibindeki ve
çevresindeki karst kaynakları ile yağıĢlı dönemlerde göle ulaĢan küçük dereler gölün
beslenmesine katkı sağlamaktadır. Ayrıca gölün güneybatısındaki tarım alanlarının drenaj suları
da verilmektedir. Göle giren su miktarı mevsimlere ve yıllara göre büyük değiĢiklikler
göstermektedir. Gölün fazla suları, gölün batısındaki Uluabat Deresiyle Susurluk Çayına ve bu
çay vasıtasıyla da Marmara Denizine boĢalmaktadır. Ancak göl su seviyesi Uluabat Deresinin
altına düĢtüğünde, dere göle doğru akıĢa geçerek gölü beslemektedir. Ayrıca gölden pompalarla
su çekilmekte ve göl çevresindeki 6350 hektar arazi sulanmaktadır.
8.5.Toprak Yapısı:
Gölün drenaj havzasında, Paleozoyik formasyonlar en altta gnayslarla baĢlayıp bunların
üzerinde yer yer mermer mercekleri ve tabakalarını içeren Ģistler ile kaplıdır. Bu metamorfik seri
içinde yerel olarak, granit intrüzyonları da görülmektedir. Geçirimliliğin az olduğu bu kayaçlarda
yüzeysel akıĢ önemlidir. Metamorfik seri üzerine gelen Neojen kireç taĢları (tortul kütle), altta
masif (Permiyen ) görünümde olup üste doğru (Jura veya Kretase) tabakalı yapıdadır. Jura yaĢlı
kireç taĢları, Uluabat Gölünün güney ve doğusunda mostra vermektedir. Kireç taĢları, genellikle
kumlu Ģeyllere doğru derecelenen konglomeralar üzerinde yer almakta ve üste doğru kristal ve
masif görünümdeki kireç taĢlarına geçmektedir. Altta kireç taĢları ile baĢlayıp üst seviyelerde filiĢ
serisine geçiĢ gösteren üst kretase yaĢlı kayaçlar azdır. FiliĢ yeĢil kayaçlarla karıĢıktır. ÇalıĢma
alanında, Kretase yaĢlı kayaç topluluğu genellikle yeĢil kayaçların belirginleĢtiği bir seri olarak
görülmektedir.
8.6. Flora ve Fauna :
Flora ve Vejetasyon
Uluabat Gölü, sucul bitkiler yönünden ülkemizin en zengin sulak alanlarından biridir.
Gölün hemen hemen bütün kıyıları geniĢ sazlıklarla, sığ kesimleri ise su içi bitkileri ile kaplıdır.
118
Bütün sulak alanlarda olduğu gibi Uluabat Gölü‟nde de en fazla kamıĢ (Pharagmites sp.)
ve saz (Typha sp.) bulunmaktadır. Pharagmites australis‟in hâkim olduğu yerlerde yem kanyaĢı
(Phalaris arundinacea), su sandalye sazı (Schenoplectus lacustris) ve Stachys palustris
görülmektedir.
Gölün kuzey batısındaki geniĢ sulak çayırlarda, deniz sandalye sazı (Bolbosehoenus
maritimus) hâkimdir. Alanda görülen diğer türler, bataklık sandalye sazı (Eleocharis palustris),
Agrostis stohonifera ve mızraklı kaĢık otu (Alisma lanceolatum ) dur.
Uluabat Gölü Türkiye‟nin en geniĢ nilüfer yataklarına sahiptir. Beyaz nilüfer (Nympha
alba), gölün kuzeydoğu kıyılarında ve MustafakemalpaĢa Çayı‟nın göle giriĢ ağzında çok geniĢ
alanları kaplamaktadır. Nilüferin bulunduğu alanlarda tilki kuyruğu (Ceratophyllum demersum),
kıvırcık su sümbülü (Potamogeton ciruspus) ile su sandalye sazı (Schoenoplectus lacustris) da
görülmektedir. Gölün kuzeydoğusunda ise, nilüferlerle birlikte dik sığır sazı (Sparganim
erectum) ve Paspalum paspolodes bulunmaktadır.
Tilki kuyruğu ve su sümbülleri (Potamogeton sp.) gölde yaygın olarak görülen diğer
bitki türleridir. Tilki kuyruğu gölün güneybatı ucunda ve MustafakemalpaĢa Çayı‟nın döküldüğü
yerlerde saf topluluklar oluĢturmaktadır.
Gölün güneybatı kesimlerinde ılgınlar (Tamarix sp.), tuzcul karakterli Salicornia üyeleri,
Artemisia santericum, Hordeum marinum ve Bromus hordeaceus yaygındır. Yine
MustafakemalpaĢa Çayı‟nın döküldüğü yerde söğüt (Salix sp.) ve ılgınlardan oluĢan bitki
toplulukları bulunmaktadır. Habitat haritası Harita F.2 de verilmiĢtir.
Fauna ve Ornitolojik
Uluabat Gölü, biyolojik üretim yönünden eutrophic (bol gıdalı) göllerimizden biridir.
Planktonlar ve dip canlıları bakımından zengin oluĢu, değiĢik türden çok miktarda canlının
üremesi ve beslenmesi için ideal bir ortam oluĢturmuĢtur. Göldeki yüz binlerce kuĢun varlığı
bunun en önemli göstergesidir. Zengin bir faunaya sahip olan göl çevresinde görülen baĢlıca
memeli türleri; su samuru (Lutra lutra), çakal (Canis aureus), tilki (Vulpes vulpes), porsuk
(Meles meles) ve tavĢan (Lepus capensis)‟dır.
Daha önceki yıllarda 21 adet balık türü saptanmasına rağmen 1999-2000 döneminde
yapılan çalıĢmalarda 19 adet balık türü yakalanmıĢtır. Bu türler Ģunlardır: Sazan (Cyprinus carpio
L.1758), turna (Esox lucius L. 1758), havuz balığı (Ġsrail sazanı) (Carassius carassius L.1758),
tatlısu kolyozu (Chalcalburnus chalcoides Güldenstaedt, 1772), eğrez (Vimba vimba, L. 1758),
inci balığı (Alburnus alburnus L., 1758), tahta balığı (Blicca björkna L., 1758), kızılkanat
(Scardinus erythrophthalmus L., 1758), ringa (Alosa maeotica Grimm, 1901), kızılgöz (Rutilus
rutilus L.,1758), bıyıklı balık (Barbus plebejus Bonaparte, 1832), kadife (Tinca tincaL.,1758), has
kefal (Mugil cephalus L., 1758), yayın (Silurus glanis l., 1766), deniz iğnesi (Syngnathus sp. L.,
1826), acıbalık (Rhodeus sericeus Bloch, 1811), tatlısu kayabalığı (Gobius fluviatilis Pallas,
1811), taĢyiyen (Cobitus sp. L.,1758), kayabalığı (Knipowitshia sp. Pallas, 1811)
Ayrıca kullanılan av araçlarının uygun olmaması nedeniyle yakalanamayan ancak gölde
nadiren olsa da avlanan yılan balığı (Anguilla anguilla L., 1766) mevcuttur.
Ornitolojik Önemi :
Uluabat Gölü, kuĢ varlığı yönünden sadece ülkemizin değil, Avrupa ve Ortadoğu‟nun da
en önemli sulak alanlarından biridir.
119
Anadolu‟ya kuzeybatıdan giren kuĢ göç yolu üzerinde yer alması, önemli kuĢ alanlarından KuĢ
Gölü‟ne çok yakın mesafede (35 km.) bulunması gibi özelliklerinin yanı sıra, besin maddelerince
zengin oluĢu ve uygun iklim koĢulları, değiĢik türden kalabalık kuĢ gruplarına alanda beslenme,
kıĢlama ve üreme olanağı sağlamıĢtır.
Uluabat Gölü dünya çapında yok olma tehlikesi altında olan kuĢ türlerinden küçük
karabatakın (Phalacrocorax pygmeus) ülkemizdeki en önemli üreme alanıdır. Gölde üreme
dönemi dıĢında da önemli sayıda küçük karabatak barınmaktadır. Uluabat Gölü, yine dünya
çapında yok olma tehlikesi altında olan tepeli pelikanın da (Pelecanus crispus) önemli beslenme
ve kıĢlama alanlarından biri olup, Ekim 1994‟de gölde 136 bireylik populasyonu kaydedilmiĢtir.
15 Mayıs-20 Haziran 1998 tarihleri arasında Geoff ve Hilary Welch tarafından yapılan
araĢtırmalar sonucunda Ģu sonuçlar elde edilmiĢtir:
1.
Küçük karabatak (Phalacrocorax pygmeus): 823 çift
2.
Bıyıklı sumru (Chlidonias hybrida): 660 çift
3.
PasbaĢ patka (Aythya nyroca): 32 çift
4.
Alaca balıkçıl (Ardeolaralloides): 109 çift
5.
KaĢıkçı (Platelea leucorodia): 48 çift
6.
Gece balıkçılı (Nyticorax nyticorax): 105 çift
7.
Küçük karabatak (Phalacrocorax pygmeus): 823 çift
8.
Bıyıklı sumru (Chlidonias hybrida): 660 çift
9.
PasbaĢ patka (Aythya nyroca): 32 çift
10.
Alaca balıkçıl (Ardeolaralloides): 109 çift
11.
KaĢıkçı (Platelea leucorodia): 48 çift
12.
Gece balıkçılı (Nyticorax nyticorax): 105 çift
13.
Çeltikçi (Plegadis falcinellus): 14 çift
Küçük ak balıkçıl (Ergetta garzetta) bahri (Podiceps cristatus), küçük balaban
(Ixobrychus minitus), gece balıkçılı (Nycticorax nycticorax ), ergüvani balıkçıl (Ardea
purpurea), saz delicesi (Circus aeruginosus), bataklık kırlangıcı (Glareola pratincola),
mahmuzlu kız kuĢu (Hoplopterus spinosus ), bıyıklı sumru (Chlidonias hybridus), kara sumru
(Chlidonias niger) gölde kuluçkaya yatan diğer kuĢ türleridir.
Göl, kıĢlama alanı olarak da önem taĢımakta olup, alanda kıĢlayan türlerin baĢlıcalarını;
tepeli patka (13600), elmabaĢ patka (42500), bahri (2780), ak pelikan (1310) ve sakarmeke
(321550) oluĢturmaktadır.
1996 yılı Ocak ayında gölde 429.423 su kuĢu sayılmıĢtır. 1999 yılında bu sayı 288.452 ve
2001 yılında 42.437 olarak gerçekleĢmiĢtir. Türlere göre baĢlıca üreme alanları haritası harita F.3
de verilmiĢtir.
9. Alan Kullanımı ve Mevcut Durum:
Yöre halkı geçimini çiftçilik, balıkçılık, iĢçilik ve esnaflık yaparak sağlamaktadır.
Bölgede tarımsal faaliyetlere ve su ürünlerine dayanan, önemli sayılacak ölçekte istihdam
120
sağlayan endüstri tesisleri bulunmaktadır. Yörede yaygın olarak yetiĢtirilen domates salçaya
dönüĢtürülmekte, diğer sebze ve meyveler dondurulmuĢ ve iĢlenmiĢ gıda olarak
değerlendirilmekte, su ve süt ürünleri iĢlenmektedir.
Balıkçılık
Gölyazı ve Eskikaraağaç köyleri balıkçılığın en fazla olduğu yerleĢim birimleridir. Ticari
maksatla avlanan türlerden baĢlıcaları; turna (Esox lucius) ve sazan (Cyprinus carpio)
balıklarıdır.
Az miktarda da olsa yayın (Silirus glanis), tatlı su kefali (Leuciscus cephalus), ringa
balığı (Caspialosa maeotica) ve kızıl kanat (Scardinius erythrophtalmus) balıkları da
avlanmaktadır.
Göldeki en önemli su ürünlerinden biri de kerevittir. (Astacus leptodactylus) GeçmiĢte
yılda ortalama 700 ton kerevit avlanmakta iken, 1986 yılındaki mantar hastalığı nedeniyle kerevit
üretimi tamamen bitmiĢtir. Yöredeki balıkçılar son birkaç yıldır hastalığın etkisinin ortadan
kalkmaya baĢladığını ve avlanan kerevit miktarında artıĢlar olduğunu belirtmektedirler. Avlanan
kerevitlerin tamamı yurtdıĢına ihraç edilmektedir.
Sulama Suyu Temin
Gölün kuzey ve doğu bölgelerinde Eskikaraağaç, Gölkıyı, Yenikaraağaç, Orhaniye,
Akçalar ve Fadıllı köyleri yer almaktadır. Bu bölgede toplam 6.350 ha sulanacak alan
planlanmıĢtır ancak bu alanın %25-30‟u sulanabilmektedir. Uluabat sulaması olarak iĢletmeye
açılmıĢtır.
Gölün güneybatı bölgesinde MustafakemalpaĢa Ovası‟nda Kumkadı, Ormankadı,
YeĢilova, Tepecik, Doğanca, Uluabat köyleri yer almaktadır. Bu bölgede gerçekleĢtirilen tarım
faaliyetleri için gerekli su MustafakemalpaĢa Çayı‟ndan sağlanmaktadır. Toplam 14.800 ha alan
sulanmaktadır.
Avcılık
Özellikle Ġstanbul ve Bursa‟dan gelen Ģehirli avcıların önemli avlanma alanlarından
biridir.
Rekreasyon
Yörede rekreasyon imkanlarını sağlayan iki unsur vardır:
1.
Doğal Miras: 1970‟li yıllarda kurulmuĢ bulunan KuĢ Cenneti değiĢik türde kuĢları
görme imkânı sağlar.
2.
Tarihi ve Kültürel Miras: Gölyazı Köyü kentsel SĠT statüsüne sahiptir.
Uluabat Gölü, Bursa-Balıkesir karayolunun hemen güney kesiminde bulunmaktadır.
Göle ulaĢım karayolu ile sağlanmaktadır. Bursa Ġlinden uzaklığı 34 km‟dir. Uluabat Gölü
civarındaki yerleĢim yerlerinde kanalizasyon Ģebekesi bulunmamaktadır.
10. Mevcut Sorunlar:
AĢırı ve yasadıĢı avcılık balık populasyonunu olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca
pinter ve uzatma ağlarıyla yapılan balıkçılık nedeniyle birçok kuĢ (özellikle küçük karabatak)
ağlara takılıp ölmektedir.
121
Balıkçılıkta kullanılan teknelerin motorlarından kaynaklanan gürültü, gürültü kirliliği
yaratmakta bu da özellikle kuluçka dönemlerinde kuĢlar ve bazı tür balıklarda rahatsızlığa neden
olmaktadır.
Plansız salyangoz, kurbağa, sülük ve bitki toplanması tür kaybına ve dolayısı ile besin
zincirinde bozulmalara neden olabilecektir. Ayrıca söğütlüklerin kesilmesi, plansız saz kesimi,
sazların yakılması habitat bozulmasına ve kaybına sebep olmaktadır.
Kara avcılığında kurĢun kullanımının bir etkisi olan kurĢun kirlenmesi balıklar ve
kuĢlarda kurĢun zehirlenmelerine neden olmakta, ayrıca kurĢun besin zincirine girmektedir.
Havza içindeki doğal erozyon gölün dolmasına ve bulanıklığın artmasına neden olmakta,
kuraklık göldeki su kalitesini çeĢitli nedenlerle olumsuz yönde etkilemektedir. Havzada bulunan
madencilik iĢletmelerinin, yapılan tarımsal faaliyetlerin ve kum-çakıl çıkarımının erozyona sebep
olabileceği düĢünülmektedir.
Sulama amacıyla gölden su alımı, yapımı süren ve planlanan barajlar, gölden su
çıkıĢının engellenmesi doğal su rejimini bozmaktadır.
Göl suları kuzey ve doğuda kalan 6350 ha tarım arazisini sulamak için pompalarla
çekilmektedir. MustafakemalpaĢa Çayı‟ndan su alınması sonucu, göle gelen su miktarında
azalma olmaktadır. Gölün 20 km güneydoğusunda, MustafakemalpaĢa Çayı‟nın iki ana kolundan
biri olan Kocasu üzerine inĢa edilmesi planlanan Çınarcık Barajı, göle su giriĢini azaltabilecek bir
diğer etkendir. Bu barajda toplanacak 373 hm3 su, 11 kilometrelik bir tünel yoluyla, gölün hemen
güneydoğusunda inĢa edilecek ve 584 Gwh/yıl enerji üretecek olan Uluabat hidroelektrik
santraline ulaĢtırılacaktır. Santralden geçen su, bu kez göle bu taraftaki bir noktadan girecektir.
Devlet Su ĠĢleri 1. Bölge Müdürlüğü, bu projenin göl ekosistemi üzerindeki etkileri (örneğin su
seviyesi dalgalanmalarında azalma, göl içi su dinamiğinde değiĢimler gibi) konusunda herhangi
bir çalıĢma yaptırmamıĢtır.
Uluabat Gölü çevresinde bulunan ve atıksu üreten tesislerden kaynaklanan ve
MustafakemalpaĢa Çayının drenajı ile Kuzey Ege ve Güney Marmara‟dan gelen evselendüstriyel atıksular kirliliğin ana kaynağıdır. Göl çevresinde bulunan baĢta gıda iĢleme
fabrikaları olmak üzere mezbaha ve mandıraların oluĢturduğu organik kirlenme, gölde aĢırı
beslenme oluĢturmakta ve bunun neden olduğu çözünmüĢ oksijen miktarındaki dalgalanmalar
özellikle su ürünlerinin yaĢam koĢullarını zorlaĢtırmaktadır. Gölün günümüzde sahip olduğu
hipertrofik yapı söz edilen civar kirleticilerin ortak eseridir.
1937-1993 yılları arasında, gölün batı kıyıları ve çayın MustafakemalpaĢa Ġlçesi ile göl
arasında kalan bölümü boyunca inĢa edilen seddelerle 14.880 ha taĢkın alanı kurutulmuĢtur. Bu
alan daha sonra tümüyle sulu tarım arazisine çevrilmiĢtir. Yeni oluĢan delta da çok geçmeden
tarımsal amaçlı olarak istila edilmiĢ ve ortaya çıkan tüm doğal alanlar, toprak tarım makinelerinin
ağırlığını kaldırabileceği anda ekilmeye baĢlanmıĢtır. Bu tarımsal ilerlemenin durdurulması ve
deltanın geriye kalan doğal alanlarının korunması gerekmektedir.
1986‟da mantar hastalığı baĢlayana kadar göl, Türkiye‟nin toplam kerevit (Astatuc
Ieptodactylus) üretiminin %30‟unu karĢılamaktaydı. Yakın dönemde kerevit populasyonunun
yeniden toparlandığı rapor edilmiĢtir.
122
Harita F.2. Uluabat Gölü Habitat Haritası
123
Harita F.3. Türlere Göre BaĢlıca Üreme Alanları
F.4.3. Korunması Gereken Alanlar
F.4.3.1. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan
Olarak Tespit Edilen ve YapılaĢma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri
Korunacak Alan, Biogenetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.)
Ġlde bulunan jeotermal kaynaklar ile ilgili ayrıntılı bilgi B.1.8 Jeotermal Sahalar
baĢlığı altında verilmiĢtir.
F.4.3.2. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması
Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, YağıĢa
Bağlı Tarımda Kullanılan I. ve II. Sınıf Ġle, Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının
Tamamı
Bursa Ġli tarım arazisi açısından zengindir. 1982 yılında yapılan toprak envanterine
göre il sınırları içinde kalan tarım topraklarının toprak kabiliyeti, sınıfları, karakteristikleri ve
tarıma uygunlukları açısından değerlendirilmesi Ģu Ģekildedir:




1. Sınıf Tarım Toprakları: 75.980 ha alanı kaplayan bu topraklar, hemen hemen her
türlü tarım için elveriĢlidir. Bu tür tarımın yapıldığı alanlar genellikle düzdür ve kolaylıkla
sulanır.
2. Sınıf Tarım Toprakları: 96.430 ha alanı kaplayan bu topraklar 1. sınıf tarım
topraklarına göre daha verimsizdir. Toprağı ve suyu korumak için önlemler alınmalıdır.
3. Sınıf Tarım Toprakları: 75.720 ha‟lık bir alanı oluĢturur. Toprakta yüzey gerilimi ve
topoğrafya gibi çok önemli engellerle karĢılaĢılır. Ürünlerin çeĢitliliği, ilk iki toprak
çeĢidinden daha düĢüktür. Tarım yapılırken özel önlemler alınmalıdır.
4. Sınıf Tarım Toprakları: Toprağın derinliğine, kayalık durumuna, nemine ve eğimine
göre tarım açısından önemli kısıtlayıcılar bulunur. Ancak özel tarım teknikleri kullanılarak
bazı ürünler yetiĢtirilebilir. 36760 ha alanı kaplamaktadır.
124


5. Sınıf Tarım Toprakları: 1800 ha‟lık alan kaplar. Genellikle düz ve kayalık olan bu tür
topraklar, üzerinde tarım yapmaya müsait değildir. Genellikle çayır ve mera olarak
kullanılır.
6 ve Üstü Tarım Toprakları: 683943 ha‟lık alana yayılan bu sınıflardaki toprakların,
büyük ölçüde kısıtlayıcıları vardır. Bu topraklar genelde çok eğimli, erozyona açık, taĢlık
ve kayalık yapıya sahiptir. Bu nedenle tarım için uygun değildir. 6 ve7. sınıf topraklar
üzerinde genellikle çayır, mera ve orman alanları görülür.7. sınıf topraklar ormanlık alan
için de uygun değildir.
Ġl sınırları dâhilindeki Mudanya, Gemlik ve Orhangazi Ġlçeleri ile Ġznik Gölü
çevresinde zeytin yetiĢtirilen özel plantasyon alanları bulunmaktadır.
F.4.3.3. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun
veya Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde
6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, BaĢta Su KuĢları Olmak Üzere Canlıların
YaĢama Ortamı Olarak Önem TaĢıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve Turbiyeler Ġle
Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden Ġtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan
Sulak Alan Kalan Yerler
Ġlde bulunan ve RAMSAR Alanı ilan edilen Uluabat Gölü ile ilgili ayrıntılı bilgi
F.4.2.4. baĢlığı altında verilmiĢtir.
F.4.3.4. Göller, Akarsular, Yeraltısuyu ĠĢletme Sahaları
Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi (D) Su baĢlığı altında verilmiĢtir.
F.4.3.5. Bilimsel AraĢtırmalar Ġçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye
DüĢmüĢ veya DüĢebilir Türler ve Ülkemiz Ġçin Endemik Olan Türlerin YaĢama Ortamı
Olan Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz
Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik OluĢumların Bulunduğu Alanlar
Uludağ
Kelebek toplayıcıları nedeniyle tehdit altına giren Apollo kelebeğinin bir alt türü olan
“Parnassus Apollo graslini” bulunmaktadır. Ayrıca sakallı akbaba ve kaya kartalı bu alanda
yaĢamaktadır.
Uluabat Gölü
Uluabat Gölü, küçük karabatak, alacabalıkçıl ve kaĢıkçı kuĢları için önemli bir üreme
alanıdır. KıĢın gölde aralarında küçük karabatak (en fazla 1078), tepeli pelikan (en fazla 136),
elmabaĢ patka (en fazla 42.500), tepeli patka (en fazla 13.600) ve sakarmekenin de (en fazla
321.550) gözlenebileceği, büyük sayılarda su kuĢu bulunur. Bu sayı, 1970‟ten beri Türkiye‟de
bir gölde kaydedilen en yüksek su kuĢu sayısıdır.
125
Resim-F3-Uluabat Gölü
Ġznik Gölü
Gölde tutulan su ürünleri bazında bir tür mantar hastalığı nedeniyle 1980‟lerden beri
büyük azalma gösteren kerevit (Astacus leptodactylus) gelir.
Sık sazlıkların arasında karıĢık koloniler kuran küçük karabatak ve gece balıkçılı
barınmaktadır.
Ġlimizde bilim muhafaza veya doğal güzellik açısından istisnai evrensel değeri olan
doğal sitler F.4.1.3. “Doğal Sitler” baĢlığı altında incelenmiĢtir.
F.4.3.6. Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın
Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden
Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar
Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi F.4.1.1 baĢlığı altında verilmiĢtir.
KAYNAKLAR:
1- “Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
2- Tarım Ġl Müdürlüğü Brifing Raporu 2004
3-Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Brifing Raporu 2004
4- Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü Brifing Raporu 2004
5-Bursa Ġl Çevre Durum Raporu 2001
6- Uluabat Gölü ve Çevresi Su Kirliliği Ġnceleme Raporu 2001
7- Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar ġube Müdürlüğü
126
G. TURĠZM
G.1. Yörenin Turistik Değerleri
G.1.1. Yörenin Doğal Değerleri
G.1.1.1. Konum
Bursa, M.Ö. yıllardan bu yana birçok medeniyete ve onların dinlerine beĢiklik etmiĢ
ender illerin baĢında gelir. Ġlde Müslümanlık, Hıristiyanlık ve Musevilik dinlerine ait birçok
eser hala ayaktadır ve koruma altındadır. Özellikle M.S. 324 yıllarında baĢlayan 1563 yılına
kadar 17 kez toplanmıĢ olan ve Hıristiyanlık dini için çok önemli olan konsül toplantılarından
8 tanesi ülkemizde gerçekleĢtirilmiĢ olup, bunlardan 1. ve 7. si Ġznik'te yapılmıĢtır. Ġznik
Hıristiyan dinince ülkemizdeki 8 kutsal hac merkezinden biri ve en önemlisidir.
Bursa ilinin ilçeleri; Nilüfer, Yıldırım, Osmangazi, Büyükorhan, Gemlik, Gürsu,
Harmancık, Ġnegöl, Ġznik, Karacabey, Keles, Kestel, Mudanya, MustafakemalpaĢa, Orhaneli,
Orhangazi ve YeniĢehir'dir.
Osmangazi: Bursa‟nın merkez ilçelerindendir. Ġlçenin önemli tarihsel anıtları ve
yapıtları Bursa Kalesi, Balabancık Kalesi, Bursa Hisarı, Bursa Sarayı, Muradiye Türbesi, Pars
Bey Türbesi, Çakır Ağa Hamamı, Osmangazi ve Orhangazi Türbeleri, Orhangazi Camii, I.
Murat Camii, Ulucami, Muradiye Külliyesi, II. Murat Camii, II. Murat Türbesi, ġehzade
Mustafa Türbesi, Koza Han, Pirinç Hanı, Ġpek Hanı, Kapan Han, Demir Han, Geyve Han,
Bedesten, Arkeoloji Müzesi, Atatürk Müzesi, Osmanlı Evi Müzesidir.
Ġlçenin önemli gezilecek, görülecek yerleri ise Uludağ, Uludağ Milli Parkı, Kaplıcalar,
Hacivat-Karagöz Anıtı, Kültürpark, Tarihi Ġnkaya Çınarı, HaĢim ĠĢcan ve Tophane Parkıdır.
Resim G.1. Muradiye Camii
Resim G.2. Muradiye Külliyesi
Yıldırım: Bursa‟nın merkez ilçelerindendir. Ġlçenin baĢlıca tarihsel yapıtları Yıldırım Camii,
Yıldırım Hamamı, Yıldırım Medresesi, Yıldırım Türbesi, YeĢil Camii, YeĢil Türbe, Emir
Sultan Camii, Emir Sultan Türbesi, Devlet Hatun Türbesi, Darüssade Ağası ÇeĢmesi, Hünkar
ÇeĢmesi ve Türk-Ġslam Eserleri Müzesidir.
127
Resim G.3 Emirhan
Resim G.4. Uludağ Oteller Bölgesinden
Görünüm
Resim G.5. Osmangazi Türbesi
ResimG. 6 Hüdevandigar Türbesi
Resim G.7 Ulucami
128
Resim G.8. Bursa’dan Görünüm
Resim G.9. YeĢil Türbe’den Görünüm
Resim G.10.Yıldırım Külliyesinden Görünüm Resim G.11. Uluaabat Gölü’nden Görünüm
Resim G.12. Emir Sultan Camii
Resim G.13. Emir Sultan Türbesi
129
Resim G.14. YeĢil Medrese
Resim G.15. YeĢil Medrese
Ġlçenin önemli gezi alanlarından Cumalıkızık Köyüne, Bursa'nın 10 Km doğusunda,
Bursa-Ankara karayolundan Uludağ eteklerine doğru sapan 3 km. yol ile ulaĢılır. Kent içinden
toplu taĢım araçları ile de köye gidilebilir. Osmanlıların Bursa civarına yerleĢmeye
baĢladıkları yıllarda kurulmuĢ 700 yıllık bir vakıf köyüdür. Köy tarihi dokusunu bu güne
kadar korumuĢ ve Osmanlı erken döneminin kırsal sivil mimarisinin eĢsiz örneklerini
bağrında taĢımaktadır.
Resim G.16. Cumalıkızık Köyünden Görünüm
Resim G.17 Cumalıkızık Köyünden
Görünüm
Ġznik : Ġznik, her avuç toprağı binlerce yıldır kültür kalıntıları ile yoğrulmuĢ, bölgede,
yüzyıllar boyu tarih sayfalarının baĢ köĢelerinde yerini almıĢ bir kenttir. Dört imparatorluğa
baĢkentlik yapmıĢ nadir yerleĢimlerden biridir.
Ġznik çiniciliğinin geliĢimini, tarihleri bilinen yapılar üzerindeki çini kaplamalardan
açık-seçik görülebilir. 1378/91 yılları arasında yapılan Ġznik YeĢil Cami minaresini süsleyen
en eski Osmanlı çinileri teknik ve dekor bakımından Selçuk geleneğini devam ettirmekle
beraber renk ve tonları onlardan daha zengindir. Camiye ismini veren bu çiniler firuze ve yeĢil
renklerin çeĢitliliği ve zenginliğiyle dikkat çekerler.
Ġstanbul'daki yapılarda kullanılan çinilerin Ġznik'te yapıldığını tarihsel belgelerden
anlaĢılmaktadır. Milet, ġam grubu ve Rodos iĢi adı ile tanınan seramiklerin merkezi Ġznik'tir.
XVII. yy.da Ġznik'e gelen gezgin Evliya Çelebi, 300'den fazla çini fırınının bulunduğundan
söz eder. Ġznik çinilerinde; lâle, sümbül, nar, karanfil gibi çiçek motifleri kullanılmıĢtır.
Ayrıca insan, kuĢ, balık, tavĢan, köpek gibi hayvan ve gemi motiflerine de rastlanır. Mavi,
firuze, yeĢil ve kırmızı en çok kullanılan renklerdir.
130
Resim G.18. Ġznik Sahilinden Görünüm
Resim G.20. Ġznik Ayasofya Kilisesi
Resim G.19. Ġznik Çiniciliği
Resim G.21. Ġznik YeĢil Camii
Gemlik :Bursa'nın 30 km. kuzeybatısında aynı adlı körfezin kıyısında kurulmuĢtur. Gemlik'e
bağlı KurĢunlu, Küçük Kumla, Büyük Kumla, Karacaali yaz turizminin yoğun olarak
yaĢandığı kıyılardır.
Ġnegöl :Bursa'nın 45 km güneydoğusunda yer alan Ġnegöl, Antik dönemde Ankedoma adıyla
tanınmaktaydı. Ġlçedeki önemli tarihi eserler Osmanlı döneminden kalmadır.
1481'de Sadrazam Ġshak PaĢa tarafından yaptırılan Ġshak PaĢa Cami ve Külliyesi,
Hamza Bey Cami, Yıldırım Cami (Cuma Camii), KurĢunlu Cami, KurĢunlu Han ve Ortaköy
Kervansarayı Ġnegöl'deki tarihi eserlerdir. Ġnegöl'ün 13 km batısında Sultan köyünde XIV.
yüzyılda yaĢamıĢ Germiyanoğlu Geyik Baba ile Balım Sultan adına, Orhan Bey tarafından
yaptırılmıĢ Geyikli Baba Türbesi önemli bir ziyaret yeridir. Boğazova Yaylası, Arabaoturağı
Yaylası, Alaçam Yaylası, tarihi çınarlar Ġnegöl'ün tabii güzellikleridir.
Oylat : Ġnegöl‟e 27 km. uzaklıkta yer alan Oylat‟da “Oylat Kaplıcaları” ve orman içi
dinlenme yeri bulunmaktadır. Ayrıca çadır kurma olanağı da bulunmaktadır. Mayıs ayının
baĢından Eylül ortasına dek kullanılan alanda yaz boyunca günde ortalama 40-50 çadır yer
almakta, bu çadırlarda konaklayanlar kaplıca banyolarından yararlanmakta ve 10-15 gün
civarında burada kalmaktadırlar. Orman içi dinlenme yerinin günlük kullanım kapasitesi
1.000 KiĢi/ gün‟dür.
131
Resim G.22.Oylat Mağarası
Cerrah Köyü : Ġnegöl‟ün 5 km. batısında yer alan cerrah köyü doğal güzellikleriyle ilgi
çekmektedir. Köyde yeme içme olanakları vardır.
Kazancı bayırı : Orman içi dinlenme yeridir.
Mezit boğazı
: Orman içi dinlenme yeridir.
Karacabey
: Bursa'nın 65 km batısında yer alan Karacabey ilçesi, Antik dönemde
Mihaliç adı ile bilinmekteydi. Kentin belli baĢlı tarihi eserleri Sultan I. Murat'ın yaptırdığı Ulu
Cami, 1457 yılında Karaca Bey tarafından yaptırılan Karacabey Cami (Ġmaret Cami) ile
Karacabey-Bursa yolu üzerinde ve Uluabat kıyısındaki Osmanlı dönemi yapısı Issız Han'dır.
Keles :Uludağ'ın güney eteklerinde kurulu olan KeleĢ ilçesi, Bithynia, Roma, Bizans
kalıntılarına sahiptir. XIV. yüzyılda Osmanlı egemenliğine girmiĢtir. Ġlçenin en önemli tarihi
yapısı Sultan Yıldırım Bayezid'in Yakup Çelebi tarafından yaptırılan cami, hamam ve
medreseden oluĢan Yakup Çelebi Külliyesidir.
Kelesin Kocayayla mevkii kampçılık ve trekking için eĢsiz bir doğa parçasıdır. Kocasu
ırmağı rafting sporu için elveriĢli Ģartlara sahiptir.
Mudanya :Bursa'nın 25 km kuzeybatısında ve Marmara Denizi kıyısında yer alan Mudanya,
Bursa'nın iskelesi durumundadır. Temiz havası ile yaz turizminin yoğun olarak yaĢandığı
Mudanya civarında en tanınmıĢ günübirlik gezi yeri ÇanaklıçeĢme'dir.
Osmanlı evlerinin en güzelleri Mudanya'dadır. Bu evlerin en önemlisi Tahir PaĢa Konağıdır.
MustafakemalpaĢa :Ġlkçağdan beri çeĢitli yerleĢimlere sahne olan ilçenin eski adı
Kirmastı'dır. Yakınında Miletopolis ören yeri bulunmaktadır. Ġlçe merkezinde Lala ġahin
Türbesi, Hamzabey Cami ve Türbesi, ġeyhmüftü Cami ve Türbesi yanı sıra Dorak Hazineleri
bölgesi, Kestelek Harabeleri ilgiye değer tarihi yerlerdir. Muradiye Sarnıç köyü
yakınlarındaki Suuçtu ġelalesi, Söğütalan bucağındaki Suçıktı mesiresi MustafakemalpaĢa
civarındaki eĢsiz harikalarıdır.
YeniĢehir :Bursa'nın 45 km doğusunda yer alan YeniĢehir antik çağda Neopolis olarak
tanınıyordu. Osman Gazi döneminde Osmanlı topraklarına katılan ilçe, Osman Gazi
tarafından gazilerine kılıç hakkı adıyla yurtluk olarak verilmiĢtir. Ġskana açılan yerde kurulan
kent YeniĢehir adını almıĢtır.
132
Osmanlı döneminden kalan zengin tarihi eserlere sahip YeniĢehir'de Osman Gazi' nin
yaptırdığı saraydan arda kalan Saray Hamamı, I. Murad döneminden kalma PostinpuĢ Baba
Zaviyesi, XIV. yüzyılda inĢa edilen Voyvoda Cami (Çınarlı Cami), XVI. yüzyılda yapılmıĢ
olan Koca Sinan PaĢa Külliyesi, Bali Bey Cami, Orhan Bey tarafından yaptırılan Ulu Cami,
Süleyman PaĢa Külliyesi, 1645'de YeniĢehirli Deli Hüseyin PaĢanın yaptırdığı Çifte Hamam,
Yarhisar Köyü Orhan Cami ve Saat Kulesi görülmeye değer tarihi yapılardır.
Büyükorhan :Bursa‟nın 86 km. güneyindedir. 1987 yılında ilçe olmuĢtur. Ġlçenin yarısı
ormanlık alana sahip olup tabii güzelliklerinden Görecik yaylası ilçeye 6 km. uzaklıktadır.
Bizans döneminde Atranos tekfurluğunun toprakları içinde yer alan bir bölgeydi. 1321'de
Orhan Gazi tarafından Osmanlı hakimiyetine girdi. Fatihi Orhan Bey'e atfen üç obadan oluĢan
yerleĢime Orhan-ı Kebir adı verilmiĢtir. Cumhuriyet döneminde Büyükorhan ismini almıĢtır.
Gürsu :Bursa merkezine 12 km. uzaklıktaki Gürsu ilçesi,tarihi çınar ağaçları,Osmanlı
evleri,tarihi hamam ve camisi ile Ģirin bir ilçedir.
Kestel :Bursa‟nın 12 km. doğusunda yer alan Kestel,Bursa ile hemen hemen birleĢmiĢ gibidir.
Kestel adı Roma Döneminde yapılan ve Kastel adı verilen kalesinden gelmektedir.
Orhaneli :Bursa‟nın 55 km. güneyinde ve Uludağ eteklerindedir. Orhaneli yakınlarındaki
Çınarcık günübirlik bir turistik alandır ve tabii güzellikleri ile ünlüdür.
Orhangazi :Bursa‟nın 48 km. kuzeyinde ve Bursa-Yalova yolu üzerindedir. Bursa‟dan sonra
sanayi açısından ikinci sırayı almaktadır. Ġznik Gölü‟nün batı kıyısında uzanan topraklarda,
Keramet Kaplıcası‟nın kliminotolojik etkisi ile dünyanın en lezzetli zeytinin yetiĢtiği yer
olmuĢtur.
G.1.1.2. Fiziki Özellikler
Bursa ili, turistik nitelikteki doğal kaynaklar bakımından oldukça zengindir. Bunları
kaplıca türü jeotermal Ģifalı su kaynakları ve doğal güzelliği olan gezi ve mesire yerleri, deniz
kıyısındaki plajları inceleyebiliriz.
Turizm potansiyeli açısından Ġstanbul'dan sonra en önemli merkezlerden olan Bursa,
tarihi eserlerinin zenginliği ile gözleri kamaĢtırmaktadır. Bursa ve Ġznik erken Hıristiyanlık ve
Osmanlı döneminin eĢsiz eserleri ile süslüdür.
Türkiye'nin kıĢ turizmi merkezi olan Uludağ Kayak Merkezi Bursa'ya 40 dakika
uzaklıktadır ve kıĢ turizminin bütün olanaklarına sahiptir.
Marmara Denizi kıyıları uzun yıllardan beri bütün Türkiye'nin tercih ettiği tatil
yöreleridir.
Uludağ Milli Parkı günübirlik turizm, kampçılık ve trekking için ideal bir ortamdır.
Uludağ etekleri özel araçları ve cip safari ile geziye çıkanlara sihirli güzelliklerini sunar. Pek
çok keĢfedilecek yer arasında Bursa ilçelerinin tabii güzellikleri, çağlayanları, mağaraları ve
otantik Osmanlı köyleri yer alır.
Bursa kaplıcaları Roma Dönemi'nden beri kullanılan sağlık merkezleridir. Bursa
içinde Çekirge semti bir kaplıcalar merkezidir. Bursa ilçelerinin çoğunda da kaplıcalar yılın
her döneminde büyük rağbet görür.
Ġznik ve Uluabat (Apolyont) gölleri yüzme, kano ve sörf gibi su sporları için ideal
alanlardır.
Bursa'yı tanımak için kent içinde en az iki gün konaklamak gerekir. Tabiat
güzelliklerini tanımak tamamen arzuya bağlıdır. Ġlk ve Orta çağın en önemli merkezlerinden
133
biri olan Ġznik'e bir gün ayırmak gerekir. Bursa bütün zenginliklerini keĢfe çıkan Türkiye ve
Dün ya insanlarını ünlü konukseverliği ile ağırlamaktan gurur duyan insanların yönettiği her
zevke hitabeden konaklama tesislerine sahiptir.
Tablo G.1. Kıyılar
Ġlçenin Adı
Gemlik
Mudanya
Ġznik
Orhangazi
Karacabey
Karacabey
Kıyı Uzunluğu
(km)
80
42
79
22
30,5
24
Denizin Adı
Marmara Denizi
Marmara Denizi
Ġznik Gölü
Ġznik Gölü
Marmara Denizi
Uluabat Gölü
Ġl Kıyılarına
Oranı (%)
21,1
37,6
20,9
5,8
8
6,3
Plaj Uzunluğu
(km)
14
15
10
4
8
-
A. Kaplıca Türü Jeotermal ġifalı Su Kaynakları
Ġçmeler ve kaplıcalar bakımından zengin olan Bursa‟nın yararlı sıcak suları
Uludağ‟ın kuzey eteklerinden çıkar. Bursa merkezinde çekirge bölgesindeki kaplıcalar ile
Gemlik, Ġnegöl, Orhaneli, Orhangazi ve MustafakemalpaĢa ilçesindeki ılıca ve kaplıca
kaynakları iç turizmin hareketli kaynaklarıdır.
a) Çekirge Kaplıcaları
Vakıf bahçe Kaynağı‟na bağlı olan kaplıcalar Bursa merkezde Çekirge semtindedir.
Çekirge‟deki tüm oteller, Çelik Palas ve Askeri Hastane bu kaplıcalara bağlıdır. Toprak kalevi
acı bikarbonatlı olan bu kaplıcanın suları banyo olarak romatizmalı sendromlar, hareket
sistemin ağrılı hastalıkları, damar tıkanıklıkları, diyabet, gut ve metabolizma
bozuklukları,içme olarak karaciğer ve safra yolları hastalıklarına iyi gelmektedir.
b)Kükürtlü Kaplıcaları
Bademli Bahçe Kaynağı‟na bağlı olan bu kaplıcalar, Bursa merkezi ile Çekirge
arasındadır.7 kaynağı vardır.
Kükürtlü Oteli, Yeni Kaplıca, Kaynarca ve KaramustafapaĢa hamamları bu kaynağa
bağlıdır. Kükürtlü ve radyoaktif olan bu sular, banyo ve içme olarak Vakıf bahçe Kaynağı ile
aynı özelliklere sahiptir. Ayrıca kükürtlü suları periferik damar hastalıklarına ve kronik
iltihaplı hastalıklara iyi gelmektedir.
c) Oylat Kaplıcaları
Ġnegöl‟ün 27 km. güneyindedir. 3 kaynağı vardır. Burada 2 otel, 4 motel ve 2 kapalı
yüzme havuzu bulunur. Toprak kalevi acı bikarbonatlı olan bu sular Bursa kaplıca sularının
etkili oldukları hastalıklar dıĢında sedatif hastalıklara, içme olarak da blürez hastalıklara iyi
gelmekte ve zayıflamaya yardımcı olmaktadır.
d) Dümbüldek Kaplıcası
MustafakemalpaĢa‟ya 19 km. uzaklıkta Akarca köyündedir. Belediye tarafından
iĢletilen otel ve hamamlar vardır. Banyo olarak ağrılı sendromlar, periferik sirkülasyon
134
düzenleyici içindeki demir nedeniyle cilt üzerinde astrojen olarak ve deri üzerindeki
kırıĢıklıkları giderici, içme olarak da karaciğer mide, bağırsak, pankreas ve safra kesesi
rahatsızlıklarını giderici özellikleri bulunmaktadır.
e) Gemlik (Terme) Kaplıcası
Gemlik ilçe merkezinin güneyinde Umurbey köyü yolu üzerindedir.68 yataklı bir
otel, lokanta ve bir havuz bulunmaktadır. Kaynağın suyu romatizma, nevralji, zihinsel
yorgunluk, nevrasteni ve kalp hastalıklarına iyi gelmektedir.
f) Ağaçhisar Kaplıcası
Orhaneli‟ne bağlı Ağaçhisar köyündedir. Hafif kükürt kokulu olan kaynak suları
banyo olarak ağrılı hastalıklara, çamur uygulamalarında da uyuz ve deri hastalıklarına iyi
gelmektedir.
g) Sadağ Kaplıcası
Orhaneli‟ne bağlı Sadağ köyündedir. Banyo uygulaması ile ağrılı hastalıklara iyi
gelmektedir.
h) Çitli Maden Suyu
Ġnegöl ilçesinin 11 Km güneydoğusunda Çitli köyündedir. Yanyana üç çeĢmeden
akan kaynaklardan biri maden suyu olarak ĢiĢelenmekte, serbest karbondioksitli olan diğer
maden suyu sodası yapımında kullanılmaktadır. Üçüncüsü ise içimi zor, gazsız ve acı bir
sudur. Bikarbonatlı olan bu kaynak suları içme Ģeklinde sindirim sistemi, karaciğer ve
pankreas rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılır. Demir de içeren bu sular kansızlık ve deri
üzerindeki kırıĢıklıkları gidermeye yaramaktadır.
ı) Mineviz Maden Suyu
MustafakemalpaĢa ilçe merkezine 2 km uzaklıkta Mineviz köyündedir. Suyun
sıcaklığı 19 derecedir.
i) Akarca Maden Suyu
MustafakemalpaĢa ilçe merkezine 19 km uzaklıkta Akarca köyündedir. Sıcaklığı 17
derecedir. Her iki maden suyu da içme olarak mide, bağırsak,karaciğer,safra kesesi ve
pankreas hastalıklarına etkilidir.
j) Ilıca Termal Kaynakları
Harmancık ilçe merkezine 5 km uzaklıkta bulunmaktadır.
G.1.2. Kültürel Değerler
G.1.2.1. Yöresel Giyim KuĢam ve Süs EĢyaları
Günümüzde Bursa‟da çağdaĢ giysiler egemendir. Yerel özellik gösteren giysilere
Keles ve Orhaneli‟nin köylerinde rastlanabilir.
Eski Bursa‟da özellikle kadın giysileri, kumaĢları ve iĢlemeleriyle dikkat çekerdi.
Bursa tezgahlarında dokunan ipekler, bürümcekler, kadifeler bu giysilere özellik katardı.
Erkek Giyimi: Renkli kumaĢlardan yapılan giysiler, iĢlemelerle süslüdür. Pantolon yerine
potur, Ģalvar, çakĢır, üste cepken gömlek giyilirdi. Bele üst üste kuĢak sarılır,kuĢakların
arasına cep yerini tutan silahlıklar takılırdı. BaĢa, genellikle fes giyilirdi. Üstüne abani sarık
sarılan keçe külah da yaygın baĢ giysilerindendi. Ayağa çarık, mest, yumuĢak meĢinden
yapılmıĢ, yanları dikiĢli fular yemeni giyilirdi.
135
Kadın Giyimi: Bursa içinde iki tür kadın giyimi vardır. Bunlar üç etekli ve Ģalvar içlikli
giyimdir.
G.1.2.2. Yöreye Has Yemekler
Bursa mutfağı oldukça zengindir. Bursa‟ya özgü Ġnegöl köftesi,Ġskender
Kebabı,Kestane Kebabı,Kestane ġekeri ve KemalpaĢa Tatlısı gibi yemek ve tatlıları Türkiye
çapında ün yapmıĢtır.
Bursa‟da et yemekleri önemli bir yer tutmaktadır. Bunun dıĢında sebze,meyve
üretiminin yörede önemli bir yer tutmasından dolayı bunlar beslenmede etkisini
göstermektedir. Gemlik ve Mudanya‟da üretilen sofralık zeytin, kıyılarda tutulan balık ve
diğer ürünleri de beslenmede yer almaktadır.
Bursa‟ya özgü yemekler düğün çorbası, pide kebabı, köbete, Bursa mantısı, pilimen
çorbası, gavata, etli erik yemeği, güvercin burnu, zeytinyağlı enginar dolması, iskender
kebabı, kasap köfte önemli bir yer teĢkil etmektedir.
Ġle özgü baĢlıca tatlılar ise KemalpaĢa Tatlısı, Cendere tatlısı, Gülvarak ve Cennet
Künkü‟dür.
Köbete: HaĢlanmıĢ tavuk, soğan ve domates ile yapılmıĢ bir çeĢit börektir.
Bursa mantısı: Fırınlanarak hazırlanan bir çeĢit mantıdır.
Pilimen çorbası: Fırınlanmadan hazırlanan bir çeĢit mantı çorbasıdır.
Gavata: YeĢil domatese benzeyen bir sebze olan gavatanın koyun eti ile piĢirilerek
hazırlandığı bir yemektir.
Etli Erik Yemeği: Soğan,et ve yeĢil erikten yapılan bir yemektir.
Ġskender Kebabı: Döner kebap,diğer ızgara etlerle,küçük küçük kesilen ince
pidelerin üzerine yayılarak yoğurt,tereyağlı salça ile servis edilmesinden oluĢan çok lezzetli
bir yemektir.
Ġnegöl Köftesi: XIX. Yüzyılda Balkanlardan gelen göçmenlerin getirdikleri küçük
ızgara köfte,1930‟larda Bursa‟da Mustafa Besler tarafından açılan dükkanda “Ġnegöl Köftesi”
adıyla satılmaya baĢlanmıĢtır. Bu lezzetli köfte Bursa ve Ġnegöl ile özdeĢleĢmiĢtir.
KemalpaĢa Tatlısı: Önceleri peynir tatlısı olarak bilinen bu tatlı 1930‟lu yıllarda
MustafakemalpaĢa ilçesinde üretilmeye baĢlanmıĢ ve bütün yurda yayılmıĢtır. Bu tatlı koyun
peynirinden yapılmaktadır. Peynir,un,irmik ve yumurta yoğrularak 3-4 cm. çapında
kurabiyeler haline getirilip fırında piĢirilir. Daha sonra torbalar halinde satıĢa sunulur.
Kaynayan Ģekerli Ģerbete atılarak tatlı haline dönüĢtürülür.
Mihaliç Peyniri: Bursa‟nın Karacabey ilçesinde üretilen bu peynir,koyun ve inek
sütünün karıĢtırılıp piĢirilmesi ile imal edilir. Çok gözenekli, çok tuzlu ve kendine özgü
tattadır.
Kestane ġekeri: Uludağ eteklerinin ünlü kestanesinden yapılan Kestane
Ģekeri,Ģekerli Ģerbette kaynatılan kestaneden yapılmaktadır. Kestane Ģekerlerinin çeĢitleri
Bursa‟nın karakteristik tatlılarındandır.
136
G.1.2.3 Halkoyunları ve Seyirlik Oyunlar
Bursa ve yöresi geleneksel oyunları canlı ve renkli bir yapıya sahiptir. Bunların
baĢlıcalar sekme, çiftetelli, Köroğlu, Uludağ Türkmen oyunları, Rumeli horonları, Artvin
horonları ve kılıç kalkan oyunlarıdır.
Makedonya yöresinden göçerek Bursa‟ya yerleĢenlerle bölgeye Cigos ve Hora
denilen Rumeli horonları gelmiĢtir. Bunlar canlı ve hareketli olup genellikle davul zurna
eĢliğinde oynanır. Artvin horonları da Doğu Karadeniz‟den göçenlerin oyunlarıdır. Horonlar
tulum, gayda ve zurna eĢliğinde oynanan çok çevik, hareketli ve ilginç figürlü oyunlardır.
Uludağ Türkmen oyunlarının fasıl adı verilen Ģeması vardır. Birinci bölüm müzik,
ikinci bölüm oyundan oluĢur. Uludağ Türkmen oyunlarının baĢlıcalar güvende, sekme, düz
oyun, cezayır ve çiftetellidir. Oyunlar genellikle davul, küdüm, bakır ve kaĢıktan oluĢan
çalgılar eĢliğinde oynanır.
Seyirlik Oyunlar
Türk gölge oyununun baĢında gelen Karagöz ve Hacivat yöre seyirlik oyunlarının en
önemlisidir. Karagöz oyunu denince akla Bursa gelmektedir.
Karagöz oyununun kökeni tam olarak bilinmemekte, Orta Asya‟dan Ġran ve
Hindistan‟dan göç eden çingenelerce geldiği veya Bizans, Ġtalya ya da Ġspanya kökenli
Yahudilerce getirildiği gibi savlar bulunmaktadır.
G.1.2.4. Müzeler
Bursa Kent Müzesi : 2200 yıllık geleneksel Anadolu ve Osmanlı kültürünün oluĢumu ve
geliĢimi sürecinde öncü kent kimliğini taĢıyan Bursa‟da, kentlinin ve kenti ziyaret eden
turistlerin tüm bu birikimi görerek ve hatta yasayarak öğrenebileceği bir kent müzesi
oluĢturulmuĢtur.
Bursa Kent Müzesi kapsamında; Bursa kentinin tarihi, coğrafi, kültürel, sosyal,
ekonomik, ticari ve turistik yapısına iliĢkin bilgi ve belgeler görsel sunum, obje ve
animasyonlarla tanıtılmaktadır. Müzede Bursa‟da yaĢamıĢ altı Osmanlı padiĢahının seramik
heykelleri yer almaktadır. Ayrıca kentin topoğrafik maketi ile ziyaretçiler Bursa surları ve
külliyeler, hanlar, hamamlar, camiler gibi anıt eserler hakkında bilgi sahibi olmaktadır.
Müzenin bodrum katında yer alan „Tarihi Esnaf Sokağı‟nda, Bursa‟nın geleneksel
ticaret hayatı „Arabacı, Nalbant, Saraç, Semerci, Yemenici, Bıçakçı, Bakirci-Kalaycı,
Tenekeci, Marangoz, Keçeci, Sepetçi, ġekerci, Kebapçı, Ġpek- Tekstil- Havlucu‟ özgün dekor
ve canlandırmalarıyla tanıtılmaktadır. Tüm katlardaki koridorlar geçici sergi mekanı olarak
tasarlanmıĢ olup, değiĢen temalarla müzenin sürekli izlenen bir mekan olması
hedeflenmektedir.
17. Yüzyıl Osmanlı Evi Müzesi : Muradiye semtinde II. Murad külliyesinin karĢısında
bulunan ahĢap evin yerinde evvelce Sultan II. Murad‟ın bir köĢkü olduğu sanılmaktadır.
Bugünkü ev plan ve süslemeleri bakımından 17. Yüzyıl özelliklerini taĢımakta olup Bursa‟da
halen ayakta kalan en eski evlerden bir tanesi ve en güzel olanıdır. Bahçe içinde bulunan iki
katlı binanın iki kat planı da aynıdır. Bahçeye açılan eyvanlı bir sofa ve iki odadan oluĢan
planda alt kat odaları alçak tavanlı kıĢlık odalardır. Üst katta baĢ oda diye adlandırılan odada
kalem iĢi bitki ve çiçek motifleriyle dekorlu Ģahane ahĢap dolap, geometrik dekorlu ahĢap
tavan ve altıgen tavan göbeği zarif görünüĢleri ile 17. Yüzyıl süslemelerinin güzel ve
karakteristik özelliklerini göstermektedir.
137
Pazartesi günleri dıĢında her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete
açık bulunan müzeye 0224-222 08 68 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Arkeoloji Müzesi : Arkeoloji Müzesi ilk kez 1904 yılında Bursa Erkek Lisesi‟nde Müze-i
Hümayun adıyla kurulmuĢtur. 1942 yılında çağdaĢ anlamda düzenlenen müze halen 1972
yılında 3500 m²‟lik bir alan üzerinde Kültürpark içerisinde inĢa edilen yeni binasında hizmet
vermektedir. Bithynia ve Mysia bölgelerinde bulunan eserlerin sergilendiği müzede, M.Ö. III.
Bin yılından Bizans devri sonlarına kadar geniĢ bir zaman kesitine ait kültür ürünleri yer
almaktadır. M.Ö. III. Bin yılına ait Balıkesir yöresindeki Yortan Mezarları‟ndan elde edilen
piĢirilmiĢ toprak keramik eĢya ile M.Ö. II. Bin yıllarından kalma kesici taĢ ve bronz el
baltaları,Frig çağğına ait kaplar,Fibulalar ve yine Frig yazıtı birinci salonun baĢlıca eserleridir.
Aynı salında nadir eserlerden iki adet Greko-Pers stel bulunmaktadır.
II. salonda Roma devri taĢ eserleri sergilenmiĢtir. M.S. II. Yüzyıl dolaylarına ait
portre baĢlar,tanrı tasvirlerinden Zeus büstleri ve kabartmaları,Herakles kabartması,Kibele
heykelleri ile Asklepios‟a ait sunaklar bu salonun ilginç eserleridir.
III. salon: Klasik devrin eserleri bu salonda teĢhir edilmektedir.
Arkaik,Klasik,Hellenistik,Roma ve Bizans dönemlerine ait keramik koleksiyonlarından
örnekler kronolojik bir düzen içinde sergilenmiĢtir. Roma devrine ait piĢirilmiĢ topraktan
figürinler ile cam eĢya koleksiyonlarından seçilmiĢ zengin bir dizi örnek ayrıntılı Ģekilde
verilmiĢtir. Bronzdan Apollon heykeli ile Athena büstü Roma devrine ait olup nadir eserler
arasında yer almaktadır.
IV. Salon: Bithynia ve Mysia bölgeleri Ģehir sikkelerinden örnekler ile Roma ve
Bizans Ġmparatorlukları altın ve gümüĢ sikkeleri örnekleri kronolojik sisteme göre
sergilenmiĢtir.
Bahçedeki eserler arasında Herakles ve Zeus büstleri, aslan heykeli,zengin mezar ve
adak stelleri koleksiyonu yer almaktadır. Bilhassa erken Roma devrinden Bizans çağına kadar
her tip mezar stelinin seçkin örnekleri ile aynı devirlere ait lahit örnekleri burada görülebilir.
Pazartesi günleri dıĢında her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete
açık bulunan müzeye 0224-234 49 18-9 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Türk-Ġslam Eserleri Müzesi (YeĢil Medrese) : Ġlk Osmanlı medreselerinden olan YeĢil
Medrese, Sultaniye Medresesi adıyla da tanınmaktadır. Bir çok ünlü bilgin yetiĢtiren medrese
YeĢil Külliyesi ile birlikte Mimar Hacı Ġvaz PaĢa tarafından 1414-1424 yılları arasında
yapılmıĢtır. Plan olarak Anadolu Selçukluları‟nın açık avlulu medreselerinin bir devamı
görünümündedir. Bir giriĢ eyvanı,iki yan eyvan ve ana eyvan olan dershaneden meydana
gelen mekanlarla 13 medrese odası bulunmaktadır. Medrese odalarının önünde avluyu üç
taraftan çeviren revaklar vardır.
Önceleri Arkeoloji Müzesi yapıtlarının sergilendiği YeĢil Medrese 1972‟de yeniden
düzenlenerek 1975 yılından itibaren Türk-Ġslam Eserleri Müzesi olarak hizmete girmiĢtir.
Binada 12. Yüzyıldan 20. Yüzyıla kadar maden, keramik ahĢap, iĢleme, silah, el
yazması kitaplar, Ġslami sikke, Ġslami kitabeleri ve mezar taĢları ile etnografik malzeme teĢhir
edilmektedir. Medresenin çini süslemeleri cami ve türbeye göre daha azdır. Kapı giriĢi
üstündeki tonoz, batı yan eyvanının tavanı ve dıĢ cephede pencere alınlıkları medresenin çini
süslemeli yerleridir.
Pazartesi günleri dıĢında her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete
açık bulunan müzeye 0224-327 76 79 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Atatürk Müzesi : Atatürk‟ün Bursa‟ya çeĢitli tarihlerdeki ziyaretlerinde kaldıkları bu bina
138
kendisine hediye edilmiĢ,Atatürk‟de 1938‟de bu yapıyı Bursa Belediyesi‟ne bağıĢlamıĢtır.
19. yüzyıl baĢlarında iki katlı tamamen ahĢap malzemeden inĢa edilen bina
döneminin en çekici sivil mimarlık örneklerinden olup,ahĢap yapısı ve iç düzeni aynen
korunarak 29 Ekim 1973‟te Bakanlığı mülkiyetinde müze olarak hizmete açılmıĢtır.
Çekirge caddesi üzerinde Çelik Palas Oteli yanında bulunan müzede Atatürk‟ün
kullandığı tüm eĢyalar ile birlikte üst katta limonluk olarak adlandırılan salonda Atatürk ile
ilgili fotoğraflar sergilenmektedir.
Pazartesi günleri dıĢında her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete
açık bulunan müzeye 0224-236 48 44 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Hüsnü Züber Evi-YaĢayan Müze : Muradiye semtinde Devlet Misafirhanesi ve daha
sonraları Rus Konsolosluğu olarak hizmet veren 19. Yüzyıl Osmanlı evi,Hüsnü Züber
tarafından restore edilerek 1992‟de turizme açılmıĢtır.
Müzede sanatçı Hüsnü Züber‟in yakma-dağlama tekniği ile birleĢtirdiği Türk ağaç
eĢyaları üzerinde çeĢitli Osmanlı motifleri yanında Konya, Taraklı, Korucu, Bademli ve Çan
ağaç kaĢıklarından oluĢmuĢ geniĢ bir koleksiyon da sergilenmektedir.
Ev, her gün 10.00-17.00 arasında izlenime açık olup 0224-221 35 42 nolu telefonla
ulaĢmak mümkündür.
Ormancılık Müzesi : Türkiye‟nin ilk ve tek Ormancılık müzesidir. Çekirge caddesi üzerinde
Saatçi KöĢkü olarak bilinen yapıda 1989‟da açılan müzede hayvan ve bitki fosilleri,
haberleĢme ve orman mühendisliği aygıtları, harita ve fotoğraflar, Ormancılık tarihi ile ilgili
belgeler baĢta olmak üzere 2 bin kadar eser sergilenmektedir.
Pazar günleri dıĢında her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete açık
bulunan müzeye 0224-234 77 18 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Mudanya Mütareke Evi Müzesi : 11 Ekim 1922 tarihinde TBMM hükümeti ile Ġhtilaf
Devletleri arasında Türk_Yunan savaĢına son veren ateĢkes anlaĢmasının Mudanya sahil yolu
üzerinde yer alan 19. Yüzyıl baĢlarına ait Art Nouveo üsluplu yalı,1937 yılından beri müze
olarak kullanılmaktadır. Müzede KurtuluĢ SavaĢı ve mütarekeye ait çeĢitli doküman, belge ve
malzemeler ile döneme ait eĢyalar sergilenmektedir.
Pazartesi günleri dıĢında her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete
açık bulunan müzeye 0224-544 10 68 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Ġznik Müzesi (Nilüfer Hatun Ġmareti) : Ġmaret 1388 yılında Osmanlı Sultanı I. Murat
tarafından annesi Nilüfer Hatun‟un anısına inĢa ettirilmiĢtir. 1960 yılında müze olarak
hizmete açılmıĢtır. Tarihsel bir yapı olan imaret, XIV. yy. Osmanlı mimarisinin en güzel
örneklerinden biridir. Osmanlı mimarisinde ilk kez ters T planlı olarak yapılmıĢ imarettir.
Yapı kubbe ve tonozların örttüğü, sütun ve ayakların taĢıdığı bir galeri ile baĢlar. Üzerinde
yazıtı bulunan bir kapı ile ana bölüme girilir. Ana bölüm bir kubbe ile örtülüdür. Kubbenin
ortasında bir aydınlatma feneri vardır. Arka eyvan iki küçük kubbe ile örtülüdür. Yine ana
bölümden birer kapı ile yanlarda yer alan birer odaya geçilir. Bu iki oda; iki kemer üzerine
oturan birer kubbe ile örtülüdür. Üç sıra tuğla ve bir sıra taĢ biçiminde inĢa edilmiĢtir.
Müzede, Ġznik ve çevresinden toplanan arkeolojik buluntular ile Ilıpınar, tiyatro ve Ġznik‟teki
çini fırınları kazılarından çıkarılan eserler sergilenmektedir. Müze bahçesinde;
Yunan,Roma,Bizans ve Osmanlı eserleri yer almaktadır
TOFAġ Anadolu Arabaları Müzesi : TofaĢ'ın Bursa BüyükĢehir Belediyesi'nin de
desteğiyle Umurbey Bilgi Parkı'nda görücüye çıkardığı Anadolu Arabaları Müzesi, Asya'da
139
binlerce yıl önce dönmeye baĢlayan ahĢap bir tekerleğin, bugün teknolojiyle ulaĢtığı renkli
serüveni gözler önüne seriyor.
Türkiye'nin otomobil devlerinden TofaĢ, gelecek nesillere unutulmaz bir miras
bırakıyor. Umurbey Bilgi Parkı'nda açılan Anadolu Arabaları Müzesi'nde 2 bin 600 yıl önce
yapılmıĢ ilk tekerlekli araçtan, TofaĢ'ın son gözdesi Albea ve Sporting'e kadar tekerleğin
öyküsü sergileniyor. Türk otomotiv sektörünün kalbinin attığı Bursa, Türkiye'de bir ilk olan
Anadolu Arabaları Müzesi ile bu alandaki liderliğini iyiden iyiye perçinledi. Ġlk üretilen
Serçe, Murat 124, Murat 131 ile otomobilin son gözdeleri Doblo, Sporting ve Albea müzede
yan yana durarak adeta tarihe Ģahitlik ediyorlar.
Müze fikrinin ortaya çıkması ise tam bin Ģans. Bursa'nın tam ortasında Arkeoloji
Müzesi'nde 2 bin 600 yıl öncesine ait bir araba bulununca TofaĢ yetkilileri harekete geçerek,
Anadolu Arabaları Müzesi fikrini geliĢtirmenin yollarını aramıĢlar.
TofaĢ Anadolu Arabaları Müzesi'ndeki arabalar, Anadolu üretim ustalığının değiĢik
tasarımlarının örnekleri olarak geniĢ bir alan içinden özenle seçildiler. Her bir araba çok ince
iĢlemlerden geçirilerek restore edildi. Eski eser restorasyonu uzmanları bu iĢi için aylarca
uğraĢtılar. Zaman içinde değiĢikliklere uğramıĢ bu arabalar, yeniden orijinal durumuna
dönüĢtürüldü. Bütün bu örnekler tıpkı günümüzdeki bir otomobil gibi, teknik özellikleriyle
tek tek değerlendirilerek sınıflandırıldı. Böylece hepsi, TofaĢ Anadolu Arabaları Müzesi'nin
birer üyesi oldular.
Bir Ģehrin binlerce yıllık bilgisinin müzesi olan Anadolu Arabaları Müzesi, sadece
eski araba müzesi olarak düĢünülmedi. Anadolu'daki binlerce yıllık araba sanayisinin ve
kültürünün canlı ve etkili birer köĢe taĢı olarak düĢünülen müzedeki her araba, Anadolu
tasarım tarihinin çok değerli ve anlamlı birer ürünü olarak tarihteki yerlerini aldılar. TofaĢ
CEO'su Antonio Bene'nin deyimiyle bu müze, "Yeni ustaların, eski ustalara bir teĢekkürü" idi.
Ve yine Mösyö Bene'nin altını çizerek söylediği gibi: "Binlerce yıl boyunca bu arabaları
tasarlayıp üretenlere Bursa'dan ve TofaĢ'tan selam olsun.
Müzede paytonlar, kağnı arabaları, öküz arabaları, panyolar, çarklılar, yarım esebey,
briçkalar, ilk arabanın yapıldığı atölye, eski tekerlekler, Ġlk üretilen Murat 124, Murat 131,
Kartal ile TofaĢ'ın son gözdeleri Doblo, Albea, Sporting.
Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi : Müzede, tarihi 17. yüzyıla uzanan Anadolu
ve Osmanlı Rumelisi‟nden çeĢitli yerlere ait 70 kıyafet ve 350 parça takı sergilenmektedir.
Müzenin modadan tekstile, dericilikten kuyumculuğa kadar birçok konuya kaynak teĢkil
edecek bir yapısı var. Müze, görsel ve plastik sanatlara da kaynak olabilecek yapıda.
Müzede
kültürleriyle ilgili
oyalar, bohçalar,
ürünleri, silah ve
bulunmaktadır.
ayrıca Türk kültürünün önemli unsurlarından olan hamam ve kahve
birer müze oluĢturacak kapasitede malzeme bulunmakta, bunların yanı sıra
Anadolu ve Rumeli çorapları, heybeler ve seccadeler gibi el sanatları
Türk kültüründe önemli yer tutan atçılık konusunda da koleksiyonları da
Her gün 08.00-12.00/13.00-17.00 saatleri arasında ziyarete açık bulunan müzeye
0224-225 48 13 nolu telefon ile ulaĢmak mümkündür.
Surlar :Ġlk kez Bitinler döneminde yapıldığı sanılan surlar, Roma, Bizans ve Osmanlı
dönemlerinde
kullanılmıĢ
ve
onarılmıĢtır.
Eski
Bursa
denilen
Hisariçi‟ni
çevrelemektedir.1879‟da basılan kent haritasında surların 5 kapısı olduğu belirtilmektedir.
Bunlar Hisarkapı (Balıkkapı pazarı), Kaplıca Kapısı, Zindan Kapısı, PınarbaĢı Kapısı ve
Yerkapı‟dır. Tophane‟deki Hisarkapı bunların en süslüsüdür. Yüzyılın baĢına dek sağlam olan
kapı bugün yıkıktır.
140
Galeri:Bitinler döneminden kalma olup bugün Devlet Hastanesi kuzey bahçesinin altını
kaplamaktadır. Hisariçi‟nde de galeri ile ilgili bazı dehlizler vardır. Bizanslılar galeriyi
kemerlerle desteklemiĢtir.
Batık Hamam: Tabakhane önünde olup Roma dönemindendir. Kentin bu kesimi Romalılar
zamanında Pythia olarak ün yapmıĢtır.
Eski Kaplıca:Çekirge Semti‟nde olup, Bizans dönemindendir. Restore edilerek Ģu anda 5
yıldızlı Kervansaray Termal Oteli bünyesinde hizmet vermektedir.
Mozayikler:Yarkapı‟da saraydan kalma olduğu sanılan taban mozaikleri bulunmuĢtur.
Mozaikte, keklik, hindi, geometrik süslemeler vardır.
Bursa‟da Osmanlı dönemine ait de külliye, cami, türbe, hamam, han, çeĢme ve
köprüler bulunmaktadır.
Külliyeler:Bursa‟da 5 külliye bulunmaktadır. Bunlar Yıldırım Beyazıt Külliyesi, Muradiye
Külliyesi, Hamzabey Külliyesi, Ġshak PaĢa Külliyesi, YeĢil Külliyesi, Orhan Külliyesi ve
Hüdavendigar Külliyesi‟dir.
Yıldırım Beyazıt Külliyesi :Kentin doğusunda Yıldırım semtindedir. Külliye, Camii,
Medrese, DarüĢĢifa, Türbe, Han, Hamam, Mutfak, Hizmet odaları ve Ahır yapılarından
oluĢmaktadır. Külliye yapımının 1390‟da baĢlandığı,1399‟da bittiği bilinmektedir.
Camii: Yazıtı yoktur.1399 tarihli bir vakfiyesi vardır. Camii bu tarihten birkaç yıl önce
tamamlanmıĢtır. Yan kanatlı camilerin en anıtsal örneklerinden olan yapı,Yıldırım
Külliyesi‟nin ortasındadır. Osmanlı mimarisi bu camiiyle özgün yapısını bulmaya baĢlamıĢtır.
DıĢ duvarları tamamen esmer, kesme taĢ bloklardan yapılmıĢtır. Son cemaat yeri mermeri
andıran gri kesme taĢlarla kaplıdır. Son cemaat yeri ile taç kapı arasında, Bursa kemeri ile
geçilen eyvan vardır. Yapıda taĢ süsleme yanında alçı süsleme göze çarpar. Ayrıca alt sıra
pencerelerle dıĢ mihraplarda da çini süslemeleri vardır.
Türbe: Camiinin kuzeydoğusundadır. Külliyede, yazıtı bulunan tek yapıdır. 1406‟da Yıldırım
Bayezid‟in oğlu Süleyman Han yapmıĢtır. Mimarı Ali Bin Hüseyin‟dir.10,5 x 10,5 m.
ölçüsünde kare planlı, prizmatik üçgenlere oturan bir kubbeyle örtülüdür. Önünde, üç gözlü,
kubbeli giriĢ revakı vardır. KöĢelerde mermer paye,ortada iki granit sütuna oturan revakı,
beden duvarlarından daha yüksektir. Revakı Osmanlı türbelerinin ilk örneğidir.
Medrese: Camiinin kuzeybatısındadır. Yazılı yoktur.1399-1400 tarihli vakfiyesi vardır. Açık
ve iki eyvanlı Osmanlı medreseleri örneklerindendir. Planı, dikdörtgen bir avlu çevresinde
revakılar ve arkasındaki medrese odalarından oluĢmaktadır. GiriĢ kuzeydendir. Avlunun
ortasında sekizgen bir Ģadırvan bulunmaktadır. GiriĢ yüzünde yalnızca taĢ öbür bölümlerinde
ise,tuğla ve taĢ göze çarpar. Medrese günümüzde Verem SavaĢ Dispanseri olarak
kullanılmaktadır.
DarüĢĢifa: Caminin doğusundadır. Ġlk Osmanlı hastanesi ve tıp medresesi olması bakımından
önemlidir Akıl ve sinir hastalıklarının tedavi edildiği bir yerdir. Dikdörtgen planlı olup,iki
eyvanlı revaklı avlu çevresinde hücreler yer almaktadır.
Hamam: Caminin batısındadır.1600 ve 1671 yıllarında iki önemli onarım görmüĢtür. Moloz
taĢtandır. Üstü kubbeyle örtülü soğukluktan kare planlı ılıklığa geçilir. Soğukluğa göre daha
küçük olan bu bölümde üstü 4 m. çapında bir kubbeyle örtülüdür. Göbek taĢı, bir kubbe bir de
yuvarlak tonozlu eyvandan oluĢmaktadır.
YeĢil Külliye: YeĢil semtindedir.1419-1424 arasında yapılmıĢtır. Çelebi Sultan Mehmet
baĢlatmıĢ, II. Murat zamanında bitirilmiĢtir. Külliye, camii, medrese, imaret, han ve
hamamdan oluĢur.
141
Türbe (YeĢil Türbe): Caminin karĢısındadır. Yazıtında 1421‟de ölen Çelebi Mehmet için
yaptırıldığı yazılıdır. Mimarı bilinmemektedir.
Bursa‟nın simgesi olan yapı “Osmanlı Türbe Mimarisi‟nin en güzel
örneklerindendir. Türbeye, mermer bir merdivenle çıkılır. Sekizgen yapıyı, yüksek bir
kasnağa oturan kurĢun kaplı kubbe örtmektedir. DıĢ görünüĢüyle tek katlı olmakla birlikte
altta basık tonozlu beĢ bölümlü mezarlık bulunmaktadır. Çini süslemeleriyle eĢsiz bir yapıdır.
Yapı mihrap pencere iç ve dıĢ alınlıkları, pencere kenarları, desenli çinilerle, iç duvarların alt
bölümüyle dıĢ yüz tümüyle firuze renkli çinilerle kaplıdır. Çinilerin çoğu renkli boya
tekniğinde çok renkli; bir bölümüyse, kabartma ve mozaik tekniğindedir.
Resim G.23. Arkeoloji Müzesinde Sergilenen Bazı Eserler
Resim G.24. Türk Ġslam Eserleri Müzesinde Sergilenen Bazı Eserler
Resim G.25 Atatürk Müzesinden Görünüm
142
Resim 26. Osmanlı Evi Müzesi
Resim G.27. Mudanya Mütareke Evi Müzesi
Resim G.28 Tahir PaĢa Konağı
Resim G.29 YeniĢehir ġemaki Evi Müzesi
G.1.2.6 Fuarlar ve Festivaller, Belirli Günler
Bursa‟da ilk kez 1965 yılında düzenlenen ve her yıl 7-31 Temmuz tarihleri arasında
açık kalan Bursa Milli Fuarı yaklaĢık 415.000 m2 alan üzerinde düzenlenmekte olup,
Bursa‟nın ekonomik hayatına faydalar sağlamakta ve turizme canlılık getirmektedir. Milli
Fuar dıĢında Gıda ve Tarım Fuarı,Giyim ve Tekstil Fuarı ile Mobilya ve Dekorasyon Fuarı
düzenlenmektedir.
Ayrıca 1998 yılında Bursa Uluslararası Fuar Merkezi, fuarcılık sektörünün kullanımına
açılmıĢtır. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasının BüyükĢehir Belediyesinden kiraladığı 119 bin
m2‟lik alanın; 18 bin metrekaresi kapalı alan, 12 bin metrekaresi yeĢil alan ve otopark olmak
üzere toplam 40 bin metrekaresi Fuar Merkezinin ilk etabı olarak hizmete geçmiĢtir. Bursa Ġli,
Özel Kutlama Günleri Tablo G.3‟te verilmiĢtir
143
Tablo G.2. Özel Kutlama Günleri
Kutlamanın Adı
Bursa Fotoğraf Günleri
Uluslararası Bursa Kısa Film Günleri
Uluslararası Bursa Edebiyat Günleri
Bursa Fetih Günleri
Uluslararası Lale Festivali
Ulu abatlı Hasan‟ı Anma Töreni
Koca yayla ġöleni
Göynük belen Çilek,Kiraz ġenliği
Celal Bayar‟ın Ölüm Yıldönümü
Harmancık Panayırı
Ġnegöl‟ün KurtuluĢu
YeniĢehir‟in KurtuluĢu
Süleyman Çelebiyi Anma
Biber ġenliği
Gemlik‟in KurtuluĢu
Orhangazi‟nin KurtuluĢu
Bursa‟nın KurtuluĢu
Orhaneli‟nin KurtuluĢu
Mudanya‟nın KurtuluĢu
MustafakemalpaĢa‟nın KurtuluĢu
Karacabey‟in KurtuluĢu
Ġlkbahar Panayırı
Keles Koca yayla ġöleni
Karagöz Kültür ġenliği
Bursa Giyim ve Tekstil Fuarı
Uluslararası Bursa Festivali
Bursa Milli Fuarı
Uluslararası Altın Karagöz Halk Dansları YarıĢması
Bursa Mobilya Dekorasyon ve Halı Fuarı
Tatlı ġenlikleri
Sonbahar Panayırı
Bursa Gıda ve Tarım Fuarı
Orhaneli Hayvan ve Emtia Pazarı
Uluslararası Bursa Çocuk ve Gençlik Tiyatroları
Festivali
Zeytin Festivali
Mudanya Mütareke KoĢusu
Ġznik Kültürel Fotoğraf Çekimi
Bursa Plastik Sanat Günleri
Uluslararası Folklor Festivali
Uluslararası Bursa Karagöz Gölge ve Kukla
Oyunları Festivali
Avrupa Filmleri Festivali Bursa Protokol Ayağı
Geleneksel Kültür Sanat ve Armut Festivali
Yapıldığı Yer
Bursa
Bursa
Bursa
Bursa
Bursa
Karacabey
Keles
Orhaneli
Gemlik-Umurbey
Harmancık
Ġnegöl
YeniĢehir
Bursa
YeniĢehir
Gemlik
Orhangazi
Bursa
Orhaneli
Mudanya
MustafakemalpaĢa
Karacabey
MustafakemalpaĢa
Keles
Orhaneli
Bursa
Bursa
Bursa
Bursa
Bursa
KemalpaĢa
Karacabey
Bursa
Orhaneli
Bursa
Kutlama Tarihi
24 Ocak-29 ġubat
23-27 ġubat
26-27 Mart
6-9 Nisan
14-16 Nisan
29 Mayıs
Haziran‟ın 3 Pazar Günü
Haziran
22 Ağustos
20-30 Ağustos
6 Eylül
6 Eylül
Eylül
15-30 Eylül
10 Eylül
10 Eylül
11 Eylül
9 Eylül
12 Eylül
13 Eylül
14 Eylül
26 Mayıs
Haziran
Haziran
1-15 Haziran
12 Haziran-12 Temmuz
7-31 Temmuz
7-12 Temmuz
5-14 Ağustos
14 Eylül
26 Eylül
19-25 Eylül
Eylül
Ekim
Orhangazi
Mudanya
Ġznik
Bursa
Mudanya
Bursa
Kasım
11 Ekim
25-26 Eylül
Eylül
Ekim
Kasım
Bursa
Gürsu
Kasım
144
G.2. Turizm ÇeĢitleri
G.2.1. Deniz Turizmi
G.2.1.1.Kıyı Turizmi
Marmara Denizi‟nin güneyinde yaklaĢık 135 Km uzunluğunda kıyısı bulunan Bursa
ilinde, Karacabey, Mudanya ve Gemlik ilçelerinde geniĢ doğal kumsallar ile Ġznik ve Uluabat
(Apolyont) gölleri kıyılarında güzel plajlar bulunmaktadır.
Yeniköy, Bayramdere (Malkara) kesimi ile Mudanya‟nın Zeytinbağı kesimine dek
uzun ve geniĢ doğal kumsallar vardır. Kum kalitesi iyi olan bu kıyılarda KurĢunlu, Bayram
dere, Yeniköy-Mudanya kesiminde de Mesudiye, Eğerce ve Esence plajları bulunmaktadır.
G.2.1.2.Çağlayanlar
Saitabat ġelalesi :Derekızık köyüne 3 km uzaklıkta bulunan Ģelale, bir kanyondan
dökülmektedir. ġelale çevresinde et mangal lokantaları ve büfelerin yer aldığı bu mesire alanı
Bursalılarca yoğun olarak kullanılmaktadır.
Suuçtu ġelalesi : MustafakemalpaĢa ilçesine 18 km uzaklıkta bir cennet parçası Suuçtu
ġelalesi. 38 metre yükseklikten dökülen Ģelalenin yumuĢak bir uğultusu var. Çataldağ‟dan
doğan Kara dere ve Kavaklıyayla dereleriyle bu derelerin yan kollarının birleĢmesiyle oluĢan
Suuçtu ġelalesi aynı zamanda MustafakemalpaĢa‟nın bir kısmının ve ilçeye bağlı 15 köyün su
ihtiyacını karĢılamaktadır.
Aras ġelalesi: Bursa‟dan Uludağ yolu kullanılarak Milli Park giriĢ noktasından sağa ormanlar
içinde devam eden asfalt yol sizi 1000 metre yüksekliğinde Soğukpınar köyüne ulaĢtırır.
Bursa-Soğuk pınar arası 30 km olup, köyden itibaren 5 km stabilize bir yolla Ketenlik
yaylalarına varılır.
Ketenlik yaylalarından kuzey yönünde iĢaretli trekking yolu sizi Uludağ‟ın kar
sularını taĢıyan ve tam kayalıkların içinden 15 metre yükseklikten düĢen Aras Deresi ve Aras
ġelalesine ulaĢtırır. Aras ġelalesinin bulunduğu nokta 1700 metre yüksekliktedir.
G.2.2. Kültür Turizmi
G.2.2.1. Antik Kentler
Ġznik :
Bursa‟nın kuzeydoğusunda (74 km) yer alan Ġznik, tarihi önemi büyük bir kenttir.
M.Ö. 316‟da kurulmuĢtur. M.S. 2. yy‟da Ġmparator Hadrianus tarafından yeniden kurulan kent
Gotlar tarafından yıkıldı. Romalılar yeniden onardılar. Roma ve Bizans döneminde önemli bir
dini merkezdi. Hıristiyanlar arasında ortaya çıkan sorunları çözmek üzere 20 Mayıs 325‟te
yapılan I. Konsül Ġznik‟te toplanmıĢtı (II. Konsül 24 Eylül-23 Ekim 787‟de Ayasofya
Kilisesi‟nde toplanmıĢtı). Konsülün toplandığı Senatus göl suları altında kalmıĢtır.
Kent 1261‟e kadar Bizans‟ın merkezi olmayı sürdürdü. 1331‟de Orhan Bey kenti
yeniden aldı ve 1335‟e kadar Osmanlı Beyliği‟nin merkezi oldu.
Kenti tümüyle çevreleyen surlar günümüze kadar ulaĢmıĢtır. Dört ana kapısından
üçü ayaktadır. Halkın Saray Bahçesi dediği yerde Roma Tiyatrosu ortaya çıkarılmıĢtır.
Kent merkezinde dört yol ağzındaki Ayasofya Kilisesi Cami-i Atik adıyla camiye
dönüĢtürülmüĢtür. Günümüze harabe olarak ulaĢabildi. Yeni Mahalle‟deki Koimesis
145
Kilisesi‟nin yalnızca temeli ve tabanı günümüze ulaĢabildi. Kuzey yönünde Hagios Triphanos
Kilisesi yer alır.
G.2.3. Ġnanç Turizmi
Bursa ili M.Ö. yıllardan bu yana bir çok medeniyete ve onların dinlerine beĢiklik
etmiĢ ender illerin baĢında gelir.
Ġlimizde Müslümanlık, Hıristiyanlık ve Musevilik dinlerine ait birçok eser hala
ayaktadır ve koruma altındadır.
Özellikle M.S. 324 yıllarında baĢlayan 1563 yılına kadar 17 kez toplanmıĢ olan ve
Hıristiyanlık dini için çok önemli olan KONSÜL Toplantılarından 8 tanesi ülkemizde
bunlardan 1. ve 7. si Ġznik‟te yapılmıĢtır. Ġznik Hıristiyan dinince ülkemizdeki 8 kutsal hac
merkezinden biri ve en önemlisidir.
Turizm Bakanlığı da turizmde değiĢen tüketici tercihlerini göz önüne alarak ülkemiz
turizminin çeĢitlendirilmesi 12 ay 4 mevsim tüm yıl turizm için ülkemiz tanıtımında laik,
modern Türkiye imajının verilerek, Müslümanlığın diğer dinlere gösterdiği hoĢgörünün
vurgulanması amacıyla 1995 yılında baĢlattığı ve 5 yıl sürecek “Ġnanç Turizmi” Projesi
çerçevesinde Ġznik‟e büyük önem vermektedir.
Halen Ġznik Gölü suları altında kalan Konsül Sarayı ve Ġznik kent merkezinde
bulunan Ayasofya Müzesi çevre düzenleme projeleri için 1995 yılında gönderilen 250 milyon
TL.,1996 yılı 1 milyar,1997 yılında 2,830 milyar ödenek olmak üzere toplam 4 080 000 000
TL. ile proje çalıĢmaları tamamlanmıĢtır.
Ġnanç Turizmi Projesi turunda Eylül 1995‟te 19 ülkeden 10 din görevlisi ve 42 basın
mensubu, 5-6 Eylül 1996 tarihinde dünyanın 22 ülkesinden 40 din görevlisi ve 23 gazeteci,
22-23 Mayıs 1998 tarihlerinde 19 ülkeden 40 kiĢilik yazar ve gazeteci olmak üzere toplam 60
ülkeden 202 gazeteci ve din görevlisi Ġnanç Turizmi adına Turizm Bakanlığınca ülkemize ve
Bursa‟ya getirilmiĢtir. Ayrıca, Ġznik‟in 2000 yılında Ġnanç Turizmi adına gelen turistlere ev
sahipliği yapabilmesi için ilçede belgeli tesis oluĢturma çalıĢmalarımızın yanında tanıtım
çalıĢmalarımız ve hazırlıklarımız da yerel yönetimler, Sivil Toplum örgütleri ile birlikte
devam edilmektedir.
GeruĢ Sinagogu : Arap ġükrü sokağındadır. 16. Yüzyıl baĢlarında II. Selim tarafından inĢa
edildiği bilinmektedir.
14. yüzyılın sonlarında Ġspanya‟dan sınır dıĢı edilen ve Osmanlı Ġmparatoru II. Selim
tarafından gönderilen kalyonlara bindirilerek Osmanlı Ġmparatorluğuna kabul edilen Musevî
topluluğunun ilk kafileleri Bursa‟ya yerleĢtirilmiĢ ve bu sinagog kurulmuĢtur. Ġbranice‟de
(kovulmuĢ) anlamına gelen GeruĢ adının bu sinagoga verilmiĢ olması bu bakımdan anlam
taĢır.
GeruĢ Sinagogunun günümüzdeki yapısı son derece sağlam, bakımlı, Bursa‟ daki
Musevî cemaatince ibadete açık tutulmaktadır. DıĢ duvarları, kapıları, balkon, kubbe altında
kalan sütunlu ve etrafı korkuluklarla çevrili oval görünümlü dini nikah törenlerinin yapıldığı
mekan, tüm iç mekan duvarları, (azara) bayanların ibadet için oturdukları bizde selamlık
mekan karĢılığı olarak adlandırabileceğimiz kafes ve cumbalı bölümler tamamen motifleri ile
birlikte en iyi Ģekilde korunmaktadır. Sinagogun ıĢıklandırılması kristal avizelerle elektrik ile
sağlanmaktadır.
Tevratın bulunduğu EHAL AKODEġ dolabının iki yanında madalyon içinde
Ġbranice yazılmıĢ kitabelerde sinagogun onarımını yapan usta ve yapılıĢ tarihleri kayıtlıdır.
Bunun dıĢında inĢaat tarihini gösterir herhangi bir kitabe bulunmamaktadır.
146
Ets Ahayim (Hayat Ağacı) Sinagogu :Sinagog Osmanlı döneminde ilk yapılan sinagog olması
nedeniyle önem taĢımaktadır. Bursa fethini gerçekleĢtiren Orhan Bey zamanında bir ferman çıkartılarak Ets
Ahayim sinagogunun kurulmasına izin verilmiĢtir.
Mayor Sinagogu :
Ġspanya‟nın Mallorca Adasından 15. Yüzyılda Osmanlı Ġmparatorluğunca kabul
edilen ve Bursa‟da ikamet edilen diğer Musevî kafilelerince bu sinagog inĢa edilmiĢ olup,
geldikleri adanın adından esinlenerek Mayer adını almıĢtır.
Ġlk yapıldığı tarih 15. Yüzyıl olarak bilinmekte olan bu sinagog 1975 yılına kadar
Musevî Cemaatince bilhassa yaz aylarında tercihen kullanılmaktaydı. Bu tarihten sonra Bursa
Musevî Cemaati Vakfınca yeterli maddi imkanlar bulunamamasından dolayı gerekli
bakım,onarım ve temizliği sağlanamamıĢ ve ibadete kapatılmıĢ, bu nedenle hızla tahrip
olmaya baĢlamıĢtır.
G.2.4. Termal Turizm
G.2.4.1. Ġçmeler ve Kaplıcalar
Ġçmeler ve kaplıcalar bakımından zengin olan Bursa‟nın yararlı sıcak suları
Uludağ‟ın kuzey eteklerinden çıkar. Bursa merkezinde Çekirge bölgesindeki kaplıcalar ile
Gemlik, Ġnegöl, Orhaneli, Orhangazi ve MustafakemalpaĢa ilçelerindeki ılıca ve kaplıca
kaynakları iç turizmin hareketli kaynaklarıdır.
Merkezde, Çekirge‟deki çıkan kaynakların en önemlileri Ģunlardır :
Çekirge Kaplıcaları : Vakıfbahçe kaynağına bağlı olan kaplıcalar Bursa Merkezinde,
Çekirge semtindedir. Çekirge‟deki tüm oteller, Çelik Palas ve Askeri Hastane bu kaplıcalara
bağlıdır. Toprak kalevi acı bikarbonatlı olan bu kaplıcanın suları banyo olarak romatizmal
sendromlar, hareket sistemlerinin ağrılı hastalıkları, damar tıkanıklıkları, diyabet, gut ve
metabolizma bozuklukları, içme olarak karaciğer ve safra yolları hastalıklarına iyi
gelmektedir.
Kükürtlü Kaplıcaları : Bademli Bahçe Kaynağı‟na bağlı olan bu kaplıcalar,Bursa merkezi
ile Çekirge arasındadır. Yedi kaynağı vardır. Kükürtlü Oteli,Yeni Kaplıca, Kaynarca ve
KaramustafapaĢa hamamları bu kaynağa bağlıdır. Kükürtlü ve radyoaktif olan bu sular, banyo
ve içme olarak Vakıfbahçe Kaynağı ile aynı özelliklere sahiptir. Ayrıca Kükürtlü suları
periferik damar hastalıklarına ve kronik iltihaplı hastalıklara iyi gelmektedir.
Oylat Kaplıcaları : Ġnegöl‟ün 27 km güneyindedir. 3 kaynağı vardır. Burada 2 Otel, 4 Motel
ve 2 kapalı yüzme havuzu bulunur. Toprak kalevi acı bikarbonatlı olan bu sular Bursa Kaplıca
sularının etkili oldukları hastalıklar dıĢında sedatif hastalıklara iyi gelmekte ve zayıflatmaya
yardımcı olmaktadır.
Dümbüldek : MustafakemalpaĢa‟ya 19 km uzaklıkta Akarca köyündedir. Belediye tarafından
iĢletilen Otel ve hamamlar vardır. Banyo olarak ağrılı sendromlar, periferik sirkülasyon
düzenleyici içindeki demir nedeniyle cilt üzerinde astrojen olarak ve deri üzerindeki
kırıĢıklıkları giderici, içme olarak da karaciğer, mide, bağırsak, pankreas ve safra kesesi
rahatsızlıklarını giderici özellikleri bulunmaktadır.
Gemlik (Terme) Kaplıcaları : Gemlik ilçe Merkezinin güneyinde Umurbey Köyü yolu
üzerindedir. 68 yataklı bir otel, lokanta ve bir havuz bulunmaktadır. Kaynağın suyu
romatizma, nevralji, zihinsel yorgunluklar, nevrasteni ve kalp hastalıklarına iyi gelmektedir.
Ağaçhisar Kaplıcası : Orhaneli‟ne bağlı Ağaçhisar köyündedir. Hafif kükürt kokulu olan
kaynak suları banyo olarak ağrılı hastalıklara, Çamur uygulamalarında da uyuz ve deri
hastalıklarına iyi gelmektedir.
147
Sadağ Kaplıcası : Orhaneli‟ne bağlı Sadağ köyündedir. Banyo uygulaması ile ağrılı
hastalıklara iyi gelmektedir.
Çitli Maden Suyu : Ġnegöl ilçesinin 11 km güneydoğusunda Çitli köyündedir. Yanyana üç
çeĢmeden akan kaynaklardan biri maden suyu olarak ĢiĢelenmekte, serbest karbondioksitli
olan diğer maden suyu sodası yapımında kullanılmaktadır. Üçüncüsü ise içimi zor, gazsız ve
acı bir sudur. Bikarbonatlı olan bu kaynak suları içme Ģeklinde sindirim sistemi, karaciğer ve
pankreas rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılır. Demir de içeren bu sular kansızlık ve deri
üzerindeki kırıĢıklıkları gidermeye yaramaktadır.
Mineviz Maden Suyu : MustafakemalpaĢa ilçe merkezine 2 km uzaklıkta Mineviz
köyündedir. Suyun sıcaklığı 19 derecedir.
Akarca Maden Suyu : MustafakemalpaĢa ilçe merkezine 19 km uzaklıkta Akarca
köyündedir. Sıcaklığı 17 derecedir. Her iki maden suyu da içme olarak mide, bağırsak,
karaciğer, safra kesesi ve pankreas hastalıklarına etkilidir.
Ilıca Termal Kaynakları : Harmancık ilçe merkezine 5 km uzaklıkta bulunmaktadır.
G.2.5. KıĢ Turizmi
G.2.5.1.Uludağ Milli Parkı
Uludağ Milli Parkı, Güney Marmara Bölgesinde, Bursa‟nın 36 km güneyinde yer
almakta olup Karayolu ile Bursa‟ya 40, havaalanına ise 60 dakika uzaklıktadır. Olağanüstü
tabiat güzelliklerine, ormanlara, flora ve fauna zenginliklerine sahiptir. Kendine özgü doğal
güzelliklerinin yanı sıra bilimsel ve estetik bakımdan Milli ve Milletlerarası ender tabi kaynak
değerlerine sahip bu tabiat parçasının araĢtırma, inceleme, eğitim, dinlenme ve turizm
amacıyla kullanılmasını sağlamak, özelliklerini ve karakterlerini olumsuz etkilerden korumak,
kaynak değerlerini devam ettirmek gayesi ile 1961 yılında milli park ilan edilmiĢtir. Alanı
12.762 ha‟ dır. 1976 yılında da Uludağ Milli Park Müdürlüğü kurulmuĢtur. Milli Park, 4586
sayılı Kanun ile Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğüne bağlanmıĢtır.
Diğer Ulusal Parklarınıza kıyasla daha fazla ulaĢım olanaklarına sahip olan ve büyük
yerleĢim merkezlerine yakın bulunan Uludağ‟da, ortalama 6 ay süre ile kıĢ sporları
yapılabilmektedir. 1. GeliĢim(Oteller) bölgesinde, özel sektöre ait 14 adet otel, 5 adet
kafeterya-pansiyon, kamu kesimine ait 16 eğitim tesisi (3 adedi misafirhane) mevcuttur. Yine
özel sektöre ait 13 adet, kamu sektörüne ait 2 adet mekanik tesis mevcuttur. (8 adet telesiyej,
7 adet teleski)
II. GeliĢim Bölgesi 05.08.1996 tarihinde Turizm Merkezi olarak ilan edilmiĢtir.
Bugüne kadar özel sektöre 7 adet tesis izni verilmiĢ, ancak 4 tesis yatırım belgesi almıĢtır. 4
adet tesis inĢaata baĢlamıĢ, bunlardan 1 tanesi iĢletmeye açılmıĢtır. Bu bölgede 5000 adet
yatak kapasitesi düĢünülmektedir.
Kayak alanı 1750-2547 metre yükseklik kuĢağı üzerindedir. Normal kıĢ koĢullarında
3 metre dolayında kar yağıĢı alan yöre, mevsim baĢında “toz kar”,sonunda ise “ıslak kar”
niteliği gösterir. Uludağ kayak merkezi Alp ve Kuzey disiplini ile “Tur kayağı” ve
“Helikopterli kayak” uygulamaları bakımından uygun koĢullara sahiptir. “120 gün/yıl” süreli
kayak mevsimine sahiptir. Kayak için uygun zaman 20 Aralık-20 Mart tarihleri arasındaki
dönemdir.
148
G.2.6. Eko Turizm
G.2.6.1. Kamp-Karavan Turizmi
Bursa, kamp - karavan turizmine elveriĢlidir. Kıyılarda ve özellikle Uludağ Milli
Parkı içinde bu tür olanaklar bulunmaktadır. Milli Park içinde; Yılanlıkaya, Kadıyayla,
Sarıalan, Çobankaya, Gölcük, Hamuralanı ve Kirazlıyayla‟da kamp olanakları bulunmaktadır.
ġu anda Sarıalan‟da 214 ünitelik çadırlı kamp alanı, 31 adet kamp barakası, Çobankaya‟da ise
168 ünitelik çadırlı kamp alanı bulunmaktadır.
G.2.6.2. Mağara Turizmi
Ayvaini Mağarası :
Bursa, batısındaki Uluabat Gölünü (Apolyont Gölü) güneyden çevreleyen
Söğütalan platosunun kuzey kenarında, MustafakemalpaĢa ile Nilüfer ilçesi sınırları arasında
bulunan Ayvaini‟nin iki giriĢi vardır. GeniĢ alanın sularını toplayan düden giriĢi
MustafakemalpaĢa‟ya bağlı Kazanpınar, suların yeniden yüzeye çıktığı kaynak giriĢi ise
Nilüfer‟e bağlı Ayvaköyü yakınında yer alır. Bursa‟yı MustafakemalpaĢa‟ya bağlayan 82
kilometrelik eski yol, mağaranın yakınından geçer. Ayvaini‟ne bu yoldan gidilebildiği gibi
gölün kuzeyinden geçen Bursa-Balıkesir yolundan da gidilebilir.
GeniĢ bir bölgenin yer altı ve üstü sularını toplayan Ayvaini, hidrolojik olarak aktif
bir mağaradır.
Aralarında 80 metrelik yükselti farkı ve 4 kilometrelik mesafesi olan iki giriĢe sahip
Ayvaini, nemli ve ılık bir havaya sahiptir. Eylül 1995‟te yapılan çalıĢmalarda düden giriĢin
önünde 26 derece sıcaklık, yüzde 64 nem, kaynak giriĢin önünde ise 25 derece sıcaklık, yüzde
66 mutlak nem ölçülmüĢtür. Buna karĢılık mağara içinde sıcaklık 14-18 derece, nem ise yüzde
70-95 arasında değiĢmektedir.
GiriĢlerin hemen yakınında bu değerlerden sıcak yüksek, nem düĢüktür. Mağaranın
büyük bir bölümünde, özellikle orta noktalarında fazla değiĢmeyen bir hava vardır. Bu
noktalarda genel olarak yüksek nem, (yüzde 85-95) düĢük sıcaklık (14-16 derece) değerleri
ölçülmüĢtür.
Hidrolojik olarak aktif zonda bulunan Ayvaini Mağarası‟nda belirgin bir canlı
topluluğu yoktur. Mağara içinde sürekli akıĢı olan bir yer altı deresinin ve çok sayıda gölün
bulunuĢu; mağarada hayvansal fakirliğe yol açmıĢtır. Bununla birlikte, her iki giriĢ ağzına
(özellikle kaynak giriĢi) yakın kesimlerde az da olsa yarasalara rastlanmıĢtır.
Güney Marmara Bölgesi‟nin en uzun mağarası olan ve turizm hareketlerinin yoğun
olduğu bir bölgede bulunan Ayvaini; görünümleri ilginç ve çok güzel damlataĢlar (sarkıt,
dikit, duvar damlataĢları, sulu damlataĢ havuzları) ve göller ile kaplıdır. Ayrıca ulaĢımı kolay
ve bulunduğu doğal çevre son derece güzeldir. Bu nedenlerden dolayı Ayvaini Mağarası,
turizm amaçlı kullanım için çok uygun özelliklere sahiptir.
Oylat Mağarası
Bursa Ġli, Ġnegöl Ġlçesi, Hilmiye Köyündedir. Mağara Bursa-Ankara kara yolundan
Oylat Kaplıcasına ayrılan yoldan yaklaĢık 17 km. içeride Hilmiye köyünün bir km. güneyinde
yer almaktadır.
Özellikleri: Toplam uzunluğu 665 m. olan mağara iki ana bölümden oluĢur. Dar
galerilerden oluĢan birinci bölüm giriĢten çöküntü sonuna kadar olan kısımdır. Ġçeride dev
kazanları ve damlataĢ havuzları bulunur. Ġkinci bölüm büyük bir çöküntü salonudur. Ġri blok
ve dev damlataĢ Ģekillerinden (sarkıt, dikit ve sütun) oluĢmaktadır.
149
Mağara önünde sıcaklık 29ºC, nem yüzde 47, giriĢte sıcaklık 19ºC, nem yüzde 55, dar
galeride 17ºC, nem yüzde 78, çöküntü salonlarında 14ºC, yüzde 90 nem oranlarına sahiptir.
G.2.7. Turizm Amaçlı Sportif Faaliyetler
G.2.7.1. Av Turizmi
Bursa, yaban av hayvanları bakımından zengin bir bölgede yer almasına karĢın av
turizmi yoktur. Bursa‟da 4 önemli kuĢ alanı bulunmaktadır. Bunlar Uludağ, Ġznik Gölü,
Uluabat Gölü ve Kocaçay Deltası‟dır.
G.2.7.2. Akarsu Turizmi (Rafting)
Ġlimiz ülkemizin alternatif Turizm imkânlarının en çok yer aldığı illerin baĢında
gelmektedir.
Dağ-Yayla-Termal-Deniz-Doğa-Tarih-Mağara gibi alternatif Turizm imkânlarını
sunan ilimizde Ġl Turizm Müdürlüğünün Rafting turizmi araĢtırmaları sonucu Kütahya ili
Tunçbilek ilçesi civarında doğarak Ġlimiz Keles, Orhaneli ilçelerinden geçerek Uluabat
Gölü‟ne dökülen Kocasu üzerinde Rafting sporunun yapılabileceği hususunda haritalar
üzerinde bazı veriler görüldü.
D.S.Ġ. Bölge Müdürlüğü ile yapılan yazıĢmalarda Mart-Nisan aylarında 40 m3/sn. su
taĢıdığı tespit edilen Kocasu üzerinde Rafting geçiĢi denemeleri yapılmıĢ ve son derece uygun
bulunmuĢtur.
Ülkemizin en batısında böyle bir alternatif turizm türünün kullanılması Ġstanbul gibi
büyük bir turizm tüketicisi metropol kente yakın olan Bursa Turizmi için son derece
önemlidir.
Kocasu Çayı Parkurları :
1- Çayören-Denizler Beton Köprü (18 km)
2- Denizler Beton Köprü-Kemaliye Tahtaköprü (16 km)
3- Kemaliye Tahtaköprü-Orhaneli Kabaklaraltı Tahtaköprü (18 km)
Emet Çayı Parkurları :
1- Düğüncüler-Deveci Konağı (32 km)
2- Deveci Konağı-MustafakemalpaĢa (24 km)
G.2.7.3. Dağ Doğa YürüyüĢü (Trekking)
KıĢ turizminin ve kayak sporunun beĢiği Uludağ yaz turizmine merhaba diyerek, on
iki ay tüm yıl turizme açılmıĢtır.
DeğiĢik zorluk derecelerinde olan 6 farklı parkurda Uludağ‟ın farklı yüzlerini
görerek doğanın değiĢimini yaĢayabileceğimiz, Oteller Bölgesinden baĢlayan bu parkurlar ise
Ģöyle sıralanıyor :
1- Oteller Bölgesi-Cennetkaya Parkuru : BaĢlangıç noktası rakımı 1865 metre olan bu
parkur üzerinde kuzey yamaçtan Gemlik Körfezi‟nin, güney yamaçtan ise tüm dağ
köylerinin manzarası eĢliğinde, doyumsuz bir doğa yürüyüĢü yapılmaktadır. Parkurun
mesafesi 2000 metredir.
150
2- Oteller Bölgesi-Sarıalan-Çobankaya Parkuru : BaĢlangıç ve bitiĢ noktası rakımları 1850
metre ve 1750 metre yükseklikte son bulan bu parkurda, yol boyunca pırıl pırıl akan
derelerle süslenmiĢ muhteĢem bir orman ortamı bulunmaktadır. Parkurun mesafesi 5200
metredir.
3- Oteller Bölgesi-Softaboğan Ģelalesi Parkuru : BaĢlangıç noktası rakımı 1800 metre olan
bu orman parkurunda Uludağ‟ın dere,gölet ve taraçalar halinde aĢağıya inen Ģelale
bulunmaktadır. Su sesleri ve eĢsiz manzaraların rehberliğinde Bursa Ovası‟nın muhteĢem
panoraması ile doğa yürüyüĢü sonuçlanır. Parkurun mesafesi 6000 metredir.
4- Oteller Bölgesi-Hanlar Bölgesi-Bağlı Köyü Parkuru : 1865 metre yükseklikten
baĢlayan iniĢ parkurunda zirveden dağ köylerine inerken Anadolu insanının olağanüstü
konukseverliğini görmek mümkün olmaktadır. Parkurun mesafesi 7500 metredir.
5- Oteller Bölgesi-Zirve Tepesi Parkuru : 2487 metrelik zirveye tırmanırken Uludağ ve
yöresinde doğa ve bitki örtüsünün olağanüstü görüntüleri ile bir yanda denizin bir yanda
Apollon göllerinin doyumsuz panoraması görülmektedir. Parkurun mesafesi 7615
metredir.
6- Wolfram-Madenler Bölgesi-Göller Yöresi Parkuru : 2300 metrelik rakımda dağ
manzaralarının eĢliğinde sadece Uludağ‟a has kelebek cinslerini, dağ çiçeklerini
gözlemlemenin ayrıcalığını yaĢayacak, buzul göllerinin (Kara Göl, Aynalı Göl, Kilimli
Göl, Buzlu Göl) muhteĢem atmosferi hissedilmektedir. Parkurun mesafesi 9800 metredir.
7- Cumalıkızık-Kanlı Gölet ġelalesi
8- Cumalıkızık-Kilise Deresi ġelalesi
9- Aral Alabalık Tesisleri-Kürekli Deresi ġelalesi
10- Soğukpınar Köyü ketenlik Yaylası-Aras ġelalesi
11- Bakacak Mevkii-Cumalıkızık
12- Keles- Kocayayla-Kendir Yayla-Alaçam Yayla Parkuru
13- Keles-Gölet-Kocayayla
14- Teferrüç-BeĢevler Mahallesi-Erikliyayla-Abıhayat-Kadıyayla
15- Teferrüç-BeĢevler Mahallesi-Erikliyayla-Abıhayat-Tonozyayla
16- Maksem-Süleymaniye Köyü
17- Teferrüç-BeĢevler Mahallesi-Gölgeli Kaynak
18- Maksem-Kadıyayla
19- Kadıyayla-Tonozyayla-Sarıalan
G.2.8. Gençlik Turizmi
Dünyayı tanımak ve gezmek isteyen maddi olanakları kısıtlı gençlere konaklama,
ulaĢım ile gençlerin değiĢik ülkeleri ziyaret etmeleri gençlik turizmini oluĢturur.
Bursa ili, dağ, kıyı, orman, yayla olanakları ve ucuzluğu ile gençlik turizmine uygun
bir yöredir. Gemlik ilçesinde kıyıda gençlik Spor Ġl Müdürlüğüne ait Hasanağa ve Karacaali
Gençlik ve Ġzcilik kampları bulunmaktadır. Bunlar 175‟er yataklı olup yaz aylarında 10‟ar
günlük 4 devre olarak Türkiye‟nin her yerinden gelen gençlerin kamp yapmalarına olanak
sağlamaktadır. Böylece her yıl 1400 genç bu kamplardan yararlanabilmektedir. Bu gençlik
kamplarının kapasitelerinin arttırılması, yaygınlaĢtırılması ve yabancı gençlerin de gelmesine
olanak sağlanması, gençlik turizminin geliĢmesini sağlayacaktır. Ayrıca, Uludağ Milli Parkı
151
içinde bulunan Gölcük Kamp Alanı da öğrenci ve izci gruplarının kamp etkinlikleri için
kullanılmaktadır. Ġznik ve Uluabat Gölü kıyıları da gençlik kampları için oldukça uygundur.
Göl çevresinde uluslararası katılıma açık yelken, yüzme, sörf ve kampçılık eğitimi
verilmektedir.
G.2.9. YaĢayan Osmanlı Köyü (Cumalıkızık)
Cumalıkızık, Osmanlı dönemi konut dokusunu günümüze kadar koruyan bir
köyümüzdür. Bursa‟nın doğusunda, Ankara karayolunun 12. kilometresinden güneye Uludağ
yamaçlarına uzanan yol; 3 km sonra, Osmanlı sivil mimarisinin en güzel örneklerini
günümüze kadar koruyan “Cumalıkızık” yerleĢimine ulaĢır.
Cumalıkızık‟ın güney-doğusunda Uludağ eteklerindeki “Ihlamurcu” mevkiinde
Bizans devrine ait bir kilise kalıntısı 1969 yılında tespit edilmiĢtir. Kilise kalıntısının yüzeyde
rastlanan bazı mimari parçaları Bursa Arkeoloji Müzesinde saklanmaktadır.
Uludağ‟ın kuzeyindeki dik etekler ile vadilerin arasında sıkıĢıp kalan yöre köylerine
bu konumlarından dolayı “Kızık” adı verilmiĢtir. Köylerin birbirlerinden ayrılması için de
dereye yakın olanına “Derekızık”, fidye verene “Fidyekızık” ve Kızık köylerinden topluca
gidilerek Cuma namazı kılınan köye de “Cumalıkızık” denmiĢtir.
Cumalıkızık evleri genelde üç katlıdır; birbirine akraba olan ailelerin birlikte, tam bir
iĢbirliği ve uyum içinde yaĢamlarını sürdürdüğü bilinmektedir.
Cumalıkızık,270 evden oluĢmakta, ancak günümüzde 180 ev kullanılmaktadır.
Her geçen yıl hane adedi ekonomik Ģartlar ve Ģehir özlemi nedenleriyle
azalmaktadır.
Cumalıkızık evlerinde kullanılan yapı malzemesi baĢta moloz taĢ olmak üzere, ağaç
ve kerpiçtir. Duvarlarda bağdadi arasında kerpiç ve çamur sıva görülür. Evler sarı, beyaz, mor
ve mavi renklerle badana edilmiĢtir. Genellikle ahĢap bölümler boyasız bırakılmıĢtır.
Köyün kuzeyinde Deliçay kıyısında bugün defin yapılmayan Koca Mezarlıkta köyün
geçmiĢini vurgulayan birçok Osmanlı devri mezar taĢı görülmektedir.
Köydeki ahĢap revaklı cami uzaktan dikkati çeker. Burada görülen ahĢap direkler,
baĢlıklar, kemerler ve kalem iĢleri son derece mükemmeldir. Tek kubbeli hamamı ise eskiyi
dile getirmek için yapılmıĢtır adeta.
Çatılarda herhangi bir tavan oluĢturulmamıĢtır. Bu nedenle kiriĢler, dikmeler ve
çapraz çatkılar aĢağıdan bakılınca görülür. Çatının üzeri alaturka kiremitle kaplıdır. Çatılar
genellikle dört meyilli, bazen iki meyillidir. Saçaklar oldukça dıĢa çıkıktır. Yağmurlu
günlerde yayalar çatıların altından yürüyerek ıslanmaktan kurtulurlar. Aynı zamanda aĢağıya
dökülen yağmur suları yere çarparak duvarlara zarar vermez. Uludağ‟dan kopup gelen Ģiddetli
rüzgârların kiremitleri uçurmasını önlemek amacı ile damlardan belli büyüklükte taĢlar
sistemli Ģekilde sıralanmıĢtır
152
Tablo G.3 Bursa Ġli Mimari Zenginlikleri
Yapıldığı
Tarih
Kullanım
Özellikleri
Amacı
Osman-Orhan Gazi
Tophane
Türbesi
1863
Türbe
1. Murat Türbesi
Çekirge
1389
Yıldırım Bayezıt
Türbesi
Yıldırım
1406
YeĢil Türbe
YeĢil
1421
II. Murat Türbesi
Muradiye
1451
YeĢil Medresesi
YeĢil
1424
Emir Sultan
Türbesi
Emir Sultan
1429
Ulucami
Atatürk Caddesi
1396
YeĢil Camii
YeĢil
1424
Orhan Cami
Atatürk Caddesi
1339
Hüdavendigar
Camii
Çekirge
1385
Cem Sultan
Türbesi
Muradiye
1479
Süleyman Çelebi
Mezarı
Çekirge
1950
Atatürk Müzesi
Çekirge Caddesi
Çelik Palas Yanı
19 yy.
Hünkar KöĢkü
Temenyeri
1859
Koza Han
KapalıçarĢı
1491
Pirinç Hanı
Kapalı ÇarĢı
1508
Mimari Eserinin
Adı
Yeri
Fidan (Mahmut PaĢa)
Kapalı ÇarĢı
Hanı
15 yy.
Ġpek Han
Kapalı ÇarĢı
15 yy.
Emir Han
Kapalı ÇarĢı
14 yy.
Eski Kaplıca
Çekirge
1394
Yeni Kaplıca
Çekirge
Çakır Ağa Hamamı Çakırhamam
15 yy.
Kükürtlü Kaplıcası Çekirge Caddesi
15 yy.
Muradiye
Medresesi
Muradiye
15 yy.
Ahmet PaĢa
Medresesi
Muradiye
15 yy.
Ġnebey Medresesi
Tahtakale
15 yy.
Osmanlılar döneminde 1855 depreminde sonra Abdülaziz
tarafında yeniden yaptırılmıĢtır. Aslında burada Bizans
Ģaibeli vardır
Yıldırım Bayezıt tarafından yaptırılmıĢ olup I. Murat‟ın
Türbe
türbesidir.
1406 Tarihinde Süleyman Han tarafından babası için
Türbe
yaptırılmıĢtır. Mimarı Ali Bin Hüseyin‟dir.
Çelebi Mehmet yaptırmıĢtır. Mimarı Hacı Ġvaz PaĢa,Çini
Türbe
ustası mecnun Mehmet,nakıĢ ustası Ali Bin Ġlyas,ahĢap
ustası Tebrizli Ali‟dir.
I. Murat için yaptırılmıĢtır. BitiĢiğinde oğlu Alaaddinin
Türbe
türbesi vardır.
Mimarı Hacı Ġvaz PaĢa olup devrinin en önemli eğitim
Medrese
kuruluĢu. Yaptıran Çelebi Mehmet 13 medrese odası,1
dershane ve 2 yan eyvandan oluĢur.
1868 yılında Sultan Abdülaziz tarafından yenilenmiĢtir.
Türbe
Yıldırım Bayezıtın damadıdır.
Yıldırım Bayezıt tarafından yaptırılmıĢtır. Yaptıran Yıldırım
Cami
Bayezıttır. Doğudaki kapısı 14. yüz yıldan kalmadır.
Çelebi Mehmet tarafından yaptırılmıĢtır. Mimarı Hacı Ġvaz
Cami
PaĢadır. Çini ustası Mecnun Mehmet, nakıĢ ustası Ali Bin
Ġlyas,ahĢap ustası Tebrizli Ali‟dir.
Orhan Gazi tarafından yaptırılmıĢtır. Çelebi Mehmet ve II.
Cami
Abdülhamit tamir ettirmiĢtir.
I. Murat tarafından yaptırılmıĢtır.1904 tarihli tamir kitabesi
Cami
vardır. Üstü medresedir.
Çinileri ve kalem iĢleriyle ünlüdür. Fatih‟in oğlu ġehzade
Türbe
Mustafa için yaptırılmıĢtır. 1499‟da Cem Sultan buraya
gömülmüĢtür.
Bursa doğumlu mevlit yazarı Süleyman Çelebiye
Mezar
aittir.1422‟de ölmüĢtür.
1973 yılında müze olarak açılmıĢtır. Atatürk çeĢitli
Müze
tarihlerde Bursa‟ya gerdiğinde burada kalmıĢtır.
Sultan Abdülmecit zamanında av köĢkü olarak yapılmıĢtır.
Av KöĢkü
Atatürk çeĢitli tarihlerde bu köĢkte kalmıĢtır.
II. Bayezıt tarafından yaptırılmıĢtır. Ġki katlıdır. Avlusunda
Han
altı Ģadırvan, üstü mescit olan bir yapı vardır.
II. Bayezıt tarafından yaptırılmıĢtır. Ġki katlı olan hanın
Han
mimarları Yakup ġah ile Abdullah oğlu Ali‟dir.
Ġki katlıdır. Ahır ve diğer tesislerin olduğu bölüm bugün için
Han
yoktur.
Çelebi Mehmet tarafından yaptırılmıĢtır. Paytoncular Sultan
Han
Han olarak ta bilinir.
Orhangazi tarafından yaptırılmıĢtır. Bey Hanı olarak ta
Han
bilinir. Ġki katlıdır.
I. Murat tarafından yaptırılmıĢtır.1511 yılında Bayezıt
Kaplıca
Soğukluk bölümü eklenmiĢtir.
Kaplıca
Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıĢtır.
II. Murat döneminde Bursa ve Ġstanbul SubaĢısı Çakır Ağa
Hamam
tarafından yaptırılmıĢtır
Erkekler kısmı Murat Hüdavendigar,kadınlar kısmı II.
Kaplıca
Bayezıd zamanında yapılmıĢtır
II. Murat tarafından yaptırılmıĢtır. ĠĢçiliğin güzel bir
Medrese
örneğidir.
Fatih devri Ģairlerinden Veliyüddin oğlu Ahmet PaĢa
Medrese
tarafından yaptırılmıĢtır. Yol tarafından Medresenin avlusu
içinde türbesi vardır.
Yıldırım Bayezıt beylerinden SubaĢı Eyne Bey tarafından
Medrese
yaptırılmıĢtır.
153
Lale ġahin PaĢa
Medresesi
Yıldırım Medresesi
Mütareke Evi
Müzesi
Tahir PaĢa Konağı
Tophane
1339
Medrese
Yıldırım
1399
Medrese
Rumeli Beyler beyi Lala ġahin PaĢa tarafından savaĢ
ganimetleri ile yaptırılmıĢtır.
Yıldırım Bayezıt tarafından yaptırılmıĢtır.
Mudanya
19 yy.
Müze
Mudanya mütarekesinin imzalandığı binadır.
Mudanya
18 yy.
Konak
ġemaki Evi Müzesi YeniĢehir
18 yy.
Ev
Haremlikli ve selamlıklı evlerin güzel bir örneğidir
Ġran‟dan gelen ġemaki‟ler tarafından yaptırılmıĢ kalem iĢleri
çok güzel olan bir evdir
YeniĢehir
14 yy.
Zaviye
YeniĢehir
1337
Türbe
YeniĢehir
1573
Cami
Ġznik
5 yy.
Kilise
15 yy.
Külliye
II. Murat ve Fatih Sultan Mehmet döneminin beylerbeyi
Ġshak PaĢa tarafından yaptırılmıĢtır.
14 yy.
Türbe
15 yy.
Türbe
Orhan Gazi tarafından yaptırılmıĢtır. Camisiyle yan yanadır
Murat Beyin oğlu Hamza Bey adına yaptırılmıĢtır.1950
yenilenmiĢtir.
Sadece minaresi kalmıĢ cami ve kuzey ve batı duvarları
kalmıĢ medreseden oluĢan külliye içindedir.
Osman Gazinin kardeĢi Gündüz Alp‟in oğludur. Türbe 1970
yılında yenilenmiĢtir.
Diğer Helenistik çağ bentleri gibi Nicea‟nın çevresi surla
çevriliydi. Bu çağa ait surlar hakkında kesin bir bilgimiz
yoktur. Surların çevresi 4427 m. olup
4 ana 12 tali kapısı vardır.
Ġmparator Trajan zamanında inĢa edilmiĢtir. Büyük ölçüde
yıkıma uğramıĢtır.
85 x 55 m. boyutlarında olup 15000 kiĢilik olduğu tahmin
edilmektedir.
1980 yılında tiyatro kazısına baĢlanmıĢtır.
Yapının üst kısmını tamamı yıkıktır. Alt yapı içinde ise
Mezar Odaları vardır.
Odalar tonoz kemerle örülüdür.
Üç nefli bir bazilikadır.787‟de düzenlenen II. Ġznik konsülü
burada yapılmıĢtır.
Orhan Gazi‟nin Ģehri zaptından sonra camiye
dönüĢtürülmüĢtür.
Bizans sanatının önemli eserlerinden biri sayılan
“Meryem‟in göğe çıkıĢı” (koimesis)na adanmıĢ bir kiliseydi.
Bugün temelleri ve döĢemesinden parçaları kalmıĢtır.
PustinpuĢ Baba
Zaviyesi
Süleyman PaĢa
Türbesi
Süleyman PaĢa
Camisi
Ayasofya Kilisesi
Ġshak PaĢa
Külliyesi
Ġnegöl
(Cami, Türbe
Medrese)
Babasultan Türbesi Babasultan Köyü
Hamzabey Türbesi M.Kemal PaĢa
Lala ġahin PaĢa
Türbesi
Aydoğdu Bey
Türbesi
MustafakemalpaĢa 1348‟den
PaĢa
önce
YeniĢehir
14 yy. baĢı
Koyunhisar Köyü
Kent Surları
Kenti Çevreler
(Ġzni)
Roma Tiyatrosu
Kentin güneybatısında, Eski
M.S. 98-117 Kültürel
Saray, Saray Bahçe
mevki (Ġznik)
Kilise Alt Yapısı
Tiyatronun
Güneydoğusunda
(Ġznik)
MS. II. yy.
Türbe
Türbe
Savunma
M.S. IV. yy. Dinsel
Ayasofya Müzesi Kentin
(St Sophia kilisesi merkezindedir.
Orhan Cami )
(Ġznik)
M.S. IV. yy.
Koimesis
Kalıntıları
Yeni Mahallede
(Ġznik)
M.S. V.VII.
Dinsel
yy
Hagios Trifanos
Kilisesi
Ġstanbul kapıya
giderken yolun
solunda (Ġznik)
XI. yy.
sonra
DinselKültürel
Dinsel
I. Murat tarafından yaptırılmıĢtır.
Orhan Gazinin oğlu Süleyman PaĢa tarafından yaptırılmıĢtır.
Makam türbesidir.
Sadrazam ve Yemen Fatihi Süleyman PaĢa tarafından
yaptırılmıĢtır.
Hıristiyanların en önemli kiliselerindendir.1330‟da Ġznik‟in
fethinden sonra camiye dönüĢtürülmüĢtür.
Haç Ģeklinde üç absidli bir plana sahiptir. Yapı bugün kalıntı
halindedir.
Bahçe içinde yer altında olup 11 basamakla inilir. Üstü
kupbelidir. Ortadaki vaftiz teknesinin ağız ve iç kısmında
yunanca yazılar vardır. Hıristiyan çocuklarının vaktız
iĢleminde kullanılırdı.
Elbeyli kasabası
Dikdörtgen bir kaide üzerinde üçgen biçimli beĢ taĢ
Obelisk(BeĢtaĢMezar
dıĢında bir tepe
M.S. II. Yy.
yükselmektedir. Üzerinde dört sıra yunanca yazı vardır.12
DikilitaĢ)
Anıtı
üzerindedir. (Ġznik)
m. yükseklikte C. Cossius Philiscus‟a ait.
Üstü bir tonozla örtülü olan bu odanın tavanı ve duvarları
Yer altı Mezar
Elbeyli kasabası
Mezar
M.S. IV. Yy.
renkli fresko bezemelerle kaplıdır. Bugün freskolar büyük
Odası (Hypogeum) Hespekli Mevki
Odası
ölçüde tahrip olmuĢtur.
Su Kemerleri
HavuzbaĢı-Lapke M.S. 527Ġmparator Justinien zamanında yapılmıĢtır. HavuzbaĢı
Su Yolları
(Aguaduct)
kapı arası
565
Lapke kapı arası ayaktadır. Onarım gören bölümleri vardır.
Koimesis
Baptitistery
kilisesinin
M.S. VI. Yy. Dinsel
(Böcek Ayazması )
doğusunda (Ġznik)
154
Bizans Kilise
Kalıntısı
YeniĢehir kapıya
giderken yolun
sağındadır.
11-13 yy.
Eski ÇeĢme
Lefke kapı,Ģehir
tarafı,güney-batı
M.S. VI. Yy. ÇeĢme
Hacı
Kılıçaslan Caddesi
1333/34
Özbek(ÇarĢı)Cami çarĢı içinde
Kilise
Cami
YeĢil Cami
Ġznik Müzesinin
doğusunda
1378/79
Cami
ġeyh Kudbettin
Camii ve Türbesi
Ġznik Müzesinin
güneyindedir.
XV. yy.
Cami –
Türbe
Mahmut Çelebi
Camii
Ayasofya
Müzesinin
güneyindedir.
1442/43
Cami
EĢrefıade Cami
Minaresi
Hacı Özbek
Caminin
yanındadır
Çini
kuĢaklarının
Dinsel
tarihi 16231629
Yakup Çelebi
Yeni Mahalle
Zaviyesi ve Türbe
15-16 yy.
Dinsel
Namazgâh Cami
Lefke kapı dıĢında Erken
suyolunun sağında Osmanlı
Dinsel
Orhan Cami
YeniĢehir Kapı
Güneydoğusu
Dinsel
Alpaslan Ġlkokulu
arkasında
Asmalı Camii
Atatürk Caddesi
solundadır
Kentin
Ġsmail Bey
kuzeybatısında
Hamamı (Selçuk
Ġstanbul kapı
Hamamı)
yakınlarında
Büyük Hamam
Beyler Mahallesi
(Eski
Atatürk caddesi
Hamam)1.Murat
üzeri
Hamamı
Cebeci Camii
14 yy.
Cumhuriyet
Dinsel
Dönemi
Cumhuriyet
Dinsel
dönemi
14-17 yy.
Hamam
(Sosyal)
XIV. yy.
Hamam
(Sosyal)
XV. yy.
Hamam
(Sosyal)
Hacı Hamza
Hamamı (II.
Murat Hamamı)
Mahmut Çelebi
Caminin
karĢısında
Eski Hamam
Kalıntısı
YeĢil Cami
Mahallesi
Küçük Hamam
YeniĢehir Kapıya
giderken sağda
Osmanlı
Hamam
(Sosyal)
Orhan Hamamı
YeniĢehir Kapı
güneydoğusu
XVI yy.
Hamam
(Sosyal)
Erken
Osmanlı
Sosyal
Erken
Osmanlı
Sosyal
Eski ÇeĢme
AkçeĢme
Konak meydanı
sokakta
Ġsmail Bey
hamamı
Kuzeybatısı
Hamam
(Sosyal)
Dikdörtgen planlı kapalı Yunan haçı tipinde bir kilisedir.
Yapı bugün kalıntı halindedir
Antik suyolları, lefke kapıda bir çeĢme ile nihayetlenir.
Yapılacak onarımlarla günümüzde de kullanılabilir hale
getirilebilir
Osmanlı mimarisinde yapılıĢ tarihi bilinen en seki camiidir.
Büyük ölçüde onarım görmüĢtür. Kitabesi Ġznik
müzesindedir
Candarlı Kara Hayreddin PaĢa tarafından yaptırılmıĢtır.
Mimarı Hacı Musa‟dır. Osmanlı mimarisi örneklerindendir.
Adını sırlı tuğla ve çini kaplamalı mimarisinden alır.
Bayezıd II. „nin Veziri Ġbrahim PaĢa tarafından
yaptırılmıĢtır.Cami bugün tamamen yıkılmıĢtır. Yalnız
yanda inĢa edilen minare ve türbe ayaktadır.
Çandarlı Hayreddin PaĢa‟nın torunu Mahmut Çelebi
tarafından yaptırılmıĢtır. Mimarisi YeĢil camiye benzer.
KurtuluĢ savaĢı sırasında yıkıldığından yerine moderen
bir camii camiye ait minare ayaktatadır. ġerefeden yukarı
bölümü yıkıktır. Gövdesi üzerinde çini kuĢakları vardır.
I.Murat‟ın oğlu ve Yıldırım Bayezıd‟ın kardeĢi Yakup
Çelebi tarafından yaptırılıĢtır. Zaviyenin yanındaki Türbe
makamdır.
NiĢli bir duvar kalıntısıdır. Bu kalıntı bir camiye ait
olmalıdır. Halk arasında Namazgah olarak bilinir.
Cami kalıntı halindedir.1963 yılında Prof. Dr. Oktay
Aslanapa tarafından yapılan kazıda yapının planı
saptanmıĢtır. Yapının kitabesi Ġznik müzesindedir. ĠnĢa
tarihi kesin bilinmemektedir.
Modern mimari yapılardandır. Halen faaliyetlerini
sürdürmektedir
Modern mimari yapılardandır. Halen faaliyetlerini
sürdürmektedir
Kendi türü içinde bir Ģaheser sayılabilir. Anıtı küçük
bölümlerinin her biri değiĢik bir kubbe süslemesine
sahiptir.1880 yılında hamamıek bir sistemle örtülerek
koruma altına alınmıĢtır.
Çifte hamam biçiminde inĢa edilmiĢtir. Erkekler kısmı
Belediye deposu olarak kullanılmaktadır. Düzensiz
dikdörtgen planlı ve kubbelidir.
Çifte Hamam biçiminde inĢa edilmiĢtir. Kadınlar bölümü
erkekler bölümüne nazaran daha küçük ve basit
tutulmuĢtur. Erkekler bölümünü örten kubbe onarılmıĢtır.
Bu bölümü bugünde iĢlevini sürdürmekte.
Yol yapımı sırasında büyük ölçüde yıkıma uğramıĢtır.
Büyük bir çarĢı hamamının kalıntısı olduğu tahmin
edilmektedir
Yapım tarihi bilinmiyor. Ġki kubbeli küçük bir hamamdır.
Kusselerden biri yıkılmıĢtır
Dikdörtgen planlı hamam 1964 yılında Prof. Dr. Oktay
Aslanapa kazılarında ortaya çıkarılmıĢsa da bugün
güçlükle incelenmektedir. Toprak,moloz ve bitkilerle
örtülü olan hamam haraptır
Osmanlı dönemi sosyal yapılarındandır. Adına uygun
restora edilmiĢtir. Halen iĢlevini sürdürmektedir.
Osmanlı dönemi sosyal yapılarındandır. Bugünkü çeĢme
tamamı eski orijinalitesini yitirmiĢ bir yapıdadır.
155
Nilüfer Hatun
Ġmareti (Ġznik
Müzesi)
YeĢil cami, ġeyh
Kudbettin cami
kompleksinde
1388
Süleyman PaĢa
Medresesi
Yeni Mahalle
1332
RüstempaĢa Hanı
M.KemalpaĢa
Mah.
XVI. yy
Çandarlı
Hayrettin ve Ali
PaĢa Türbeleri
ġehir mezarlığı
içindeler
1379
Sarı Saltuk
Türbesi
Lefke kapı
dıĢında, yolun
sağında
XIV. yy.
YeniĢehir kapı
dıĢında yolun
solunda
XIV. yy.
Kırgızlar Türbesi
Çini Fırınları
(Kazı Alanı)
II. Murat hamamı
karĢısı
Ġlçenin
Abdülvahap Dede Doğusunda
Türbesi
Abdülvahap
tepesinde
8. yy.
olmalı
Bugün Müze olarak kullanılan imaret Murat I tarafından
annesi Nilüfer Hatunun anısına inĢa edilmiĢtir. Osmanlı
mimarisinde ters (T) planı ilk kez bu yapıda görülür.
Osmanlı mimarisinin en güzel örneğidir.
Orhan Gazi‟nin oğlu Süleyman ġah tarafından
Medrese
kurulmuĢtur. Bilinen en eski Osmanlı medresesidir.(U)
(Kültürel) Ģeklinde olup avlulu medrese planına sahiptir.Bugün kuran
kursu binası olarak kullanılmaktadır.
Kanuni Sultan Süleyman‟ın Sadrazamı Rüstem PaĢa adına
Mimar Sinan tarafından inĢa edilmiĢtir. Bugün evler
Sosyal
arasında kalmıĢ kalıntı halindedir. Yalnız kuzey ve Batı
duvarının bir bölümü ayaktadır.
Çandarlı ailesi için yaptırılmıĢtır. BitiĢik kare Ģeklinde
Dinsel
kubbeli iki bölümden oluĢmaktadır. Türbe onarım
görmüĢtür.
Kare planlı,kubbesi dört ayak üzerine oturmaktadır. Dört
cephesi açıktır. Büyük ölçüde onarılmıĢtır. EfsaneleĢmiĢ
Dinsel
bir Türk derviĢi olan sarı saltuk Müslümanlığın
yayılmasında katkıları olmuĢtur.
Orhangazi zamanında yapılmıĢ olmalıdır. Kare Ģeklindeki
Dinsel
türbe yuvarlak kemerli tranoplarla yüksek silindirik
tambura geçerek bir kubbe ile örtülmüĢtür. 1991 yılında
baĢlayan restorasyon çalıĢması sürdürülmektedir
18. yüzyıla kadar Türk çini sanatının en güzel çinilerini
Çini
yaratan fırınlardan ve atölyelerden bir bölümü Prof. Oktay
Fırınları
Aslanapa baĢkanlığında yapılan kazılarda bulunduktan
(Sosyal)
baĢka, çinileri ile seramik parçaları bulunmuĢtur. Bu
buluntular Ġznik Müzesinde sergilenmektedir.
Türbe kitabesiz bir yatırdan ibarettir. BitiĢiğindeki cami
moderendir. Mezarın,Ġznik Bizansların elindeyken burayı
Dinsel
kuĢatan Ġslam ordusunda büyük kahramanlıklar gösteren
Abdülvahap adlı bir kiĢiye ait olduğu inanılır.
Ġmaret
(Sosyal)
Özelliklerin sütununda; kimler tarafından hangi dönemde ne amaçla yapıldığı vb. gösterilir
G.3. Turistik Altyapı
Turistik Nitelikteki Konaklama Tesislerinin Konumları
Ġlimiz, M.Ö. yıllarından bu yana yerleĢim yeri olmuĢ doğal yapısı,tarihi ve kültürel
dokusu,termal kaynakları, Uludağ‟ı ve 2000 yılı Ġnanç Turizmi Projesi açısından önemli bir
merkez Ġznik ile birlikte Marmara Bölgesi‟nde son derece önemli alternatif bir turizm
merkezidir.
Bursa‟da konaklama tesislerinin yer seçimi incelendiğinde Ģehir merkezinin geliĢimi
ile paralel bir yapı sergilediği gözlenmektedir. ġehir merkezindeki oteller genelde ana cadde
üzerinde bulunmaktadır. Turistik lüks tesisler, Uludağ‟da,termal suların çıktığı alanlarda ve
kıyılarda bulunmaktadır.
Tablo G.4. Bursa Ġl Merkezindeki ĠĢletme Belgeli Konaklama Tesisleri
Türü
Adedi
Oda Sayısı
Yatak Sayısı
*****
3
609
1. 260
****
4
401
822
***
8
444
890
**
4
159
311
Özel
2
32
63
Pansiyon
1
10
19
Apart
1
24
92
TOPLAM
23
1.679
3.457
“Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
156
Tablo G.5. Uludağ’da Bulunan ĠĢletme Belgeli Konaklama Tesisleri
Türü
Adedi
Oda Sayısı
Yatak Sayısı
****
3
510
1.025
***
7
652
1.329
**
5
331
725
Oberj
3
110
270
Pansiyon
1
20
39
TOPLAM
19
1.623
3.488
“Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
Tablo G.6. Ġlçelerde Bulunan ĠĢletme Belgeli Konaklama Tesisleri
Türü
Adedi
Oda Sayısı
Yatak Sayısı
***
1
25
50
**
6
282
592
*
3
78
151
Özel
1
38
66
TOPLAM
11
423
859
“Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
Tablo G.7. Turizm ĠĢletmeleri ve Konaklama
TESĠSLER
1A Konaklama Tesisleri
Acentalar
Lokantalar
Kafeteryalar
Günübirlik tesisler
Eğlence yerleri
Barlar
KAPASĠTESĠ
Yatırım Belgeli
ĠĢletme Belgeli
A Grubu
AG Grubu
B Grubu
C Grubu
Toplam
Yatırım Belgeli
ĠĢletme Belgeli
Yatırım Belgeli
ĠĢletme Belgeli
Yatırım Belgeli
ĠĢletme Belgeli
Yatırım Belgeli
ĠĢletme Belgeli
Yatırım Belgeli
ĠĢletme Belgeli
11 tesiste
53 tesiste
1.337 oda
3.725 oda
2.847 yatak
7.804 yatak
40 adet
11 adet
9 adet
48 adet
108 adet
6 tesiste
29 tesiste
1 tesiste
2 tesiste
1 tesiste
Yok
5 tesiste
Yok
2 tesiste
1.820 kiĢi
5.603 kiĢi
220 kiĢi
770 kiĢi
180 kiĢi
950 kiĢi
150 kiĢi
“Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
G.4. Turist Sayısı :
Ġlimizde konaklayan turist sayıları yıllar itibarı ile Tablo G.9‟da verilmektedir.
157
Tablo G.8. Bursa Ġli Ziyaretçi Turist Sayısı
Konaklayan Turist Sayısı
Oda
Doluluk
Oranı (%)
37
43
45
45
45
51
48
32
29
29
34
35
41
Yıllar
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
Yerli
Yabancı
Toplam
278.908
320.732
232.483
269.340
264.055
360.884
344.159
294.359
311.168
295.042
265.272
289.092
324.609
160.284
179.561
122.480
153.271
172.669
241.797
205.291
85.012
77.112
133.524
114.304
110.570
97.763
439.192
500.293
354.963
422.611
436.724
602.681
549.450
379.371
388.280
428.566
379.576
399.662
422.372
“Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
G.5. Turizm Ekonomisi :
Bursa Ġli turizm gelirleri tablosu Tablo G.10‟da verilmektedir.
Tablo G.9. Turizm Gelirleri Tablosu
Oda
Doluluk
Oranı (%)
Yıllar
Konaklayan Turist Sayısı
Yerli
Yabancı
Toplam
Turizm Gelirleri
($)
1992
37
278.908
160.284
439.192
46.115.160
1993
43
320.732
179.561
500.293
52.530.765
1994
45
232.483
122.480
354.963
37.271.115
1995
45
269.340
153.271
422.611
44.374.155
1996
45
264.055
172.669
436.724
45.856.020
1997
51
360.884
241.797
602.681
63.281.505
1998
48
344.159
205.291
549.450
57.692.250
1999
32
294.359
85.012
379.371
39.833.955
2000
29
311.168
77.112
388.280
40.769.400
2001
46
295.042
133.524
428.566
44.999.430
2002
50
289.926
116.860
406.786
42.712.530
2003
50
304.745
93.606
398.351
41.826.855
2004
59
261.914
90.351
352.265
36.987.825
* Ortalama turist baĢına 70 $ x 1.5 (ortalama kalıĢ süresi) = 105 $ /kiĢi olarak hesaplanmıĢtır.
G.6. Turizm-Çevre ĠliĢkisi:
Turizmin geliĢmesinin çevre üzerine etkileri aĢağıda belirtilmiĢtir.
a) Nüfusun belirli bölgelerde yoğunlaĢması: Turizm mevsiminde nüfusun belirli
bölgelerde yoğunlaĢması, söz konusu bölgelerin altyapısının zorlanmasına, önemli
158
çevre sağlığı sorunlarına zemin hazırlamasına yol açabilmektedir. Geçici önlemlerle
ya da talebi karĢılamaya yönelik olarak yapılacak uygulamalar yarardan çok zarar
getirebilmektedir.
b) Arazi rekabeti ve spekülasyonu: Turistik bölgelerde kentleĢme ve normalde
yerleĢime açılmayacak bölgelerin yerleĢime açılması, arazi spekülasyonunu
arttırabilir. Kıyı yağması, kıyıların doldurulması, körfezlerin kirlenmesi, önceden
öngörülerek önlem alınmaması durumunda önemli sorunlar olarak karĢımıza
çıkabilmektedir. Bu durum SĠT alanlarının tahribatına da neden olabilmektedir.
Mağaralar, doğal parklar, hava alanları, yaylalar aĢırı kalabalık ve insan yükü
nedeniyle tahribata uğrayabilmektedir.
c) Çarpık kentleĢme: Çarpık kentleĢme, özellikle sahillerin kısa sürede tüm ekolojik ve
fizik özelliklerini yitirmesine ve buna bağlı olarak önemli oranda tahribata yol
açabilmekte, tarihi ve doğal zenginlikler, söz konusu aĢırı yüke ve koruma çabalarının
yetersiz kalmasına bağlı olarak önemli boyutta zarar görebilmektedir.
d) Çevre sorunları: Altyapının yetersizliğinin doğal sonucu çevre kirliliğidir. Çevre
kirliliği, gerek turistlerin, gerekse bölge halkının önemli sağlık sorunları ile
karĢılaĢmasına neden olabilmektedir. Deniz kirliliği, sahil kirliliği, toprak, hava ve su
kirliliği en önemli kirlilik nedenlerini oluĢturmaktadır. Piknik alanları, piknik
alanlarının iyi korunamamasına bağlı yangınlar, ormanlık alanların tahribine, bunun
sonucunda da erozyona yani bu bölgelerin kısa vadeli kar amacıyla yerleĢime
açılmasına neden olabilmektedir.
Su kirliliği, yüzeysel ve yer altı sularının tümünü kapsayan boyutta olabilir. Turistik
tesislerin altyapısının yetersizliği söz konusu kirliliği attıran önemli bir faktör haline
gelebilmektedir.
Artan tüketim talebi, ambalaj sanayisini zorunlu olarak değiĢtirirken önemli boyutta
atık sorunu ortaya çıkabilir. Uygun olmayan bertaraf sistemleri, bir yandan kaynak
savurganlığına yol açarken, bir yandan da çevre sorunu olarak karĢımıza çıkabilmektedir.
Gürültü kirliliği ise özellikle turistik bölgelerde önemli bir çevre sorunudur.
KAYNAKLAR :





Bursa Ġl Çevre Durum Raporu
Turizm Sağlığı Paneli ve Eğitim Programı Kitabı
“Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler”, 29 Ekim 2003,
Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
TUREB Turist Rehberleri Birliği
Doğa Koruma ve Milli Parklar ġube Müdürlüğü
159
H. TARIM VE HAYVANCILIK
H.1. Genel Tarımsal Yapı
Bursa Ġli toplam 1.088.638 hektar alana sahip olup, bunun 360.335 hektarını tarım
yapılan kültür arazisi teĢkil etmektedir. Kültür arazisinde iklim Ģartlarına bağlı olarak hemen
her türlü tarım ürünü yetiĢtirilmektedir. Ġlimizde sahil ve göller çevresinde sofralık zeytin ve
üzüm ile iç kesimlerde verimli ova topraklarında çeĢitli sebze ve meyve, daha yüksek dağ ve
yaylalardaki arazilerde patates ve çilek tarımı geniĢ yer tutmaktadır.
Ġlimizin genel arazi dağılımı aĢağıda verilmiĢtir.
Tablo H.1. Ġlin Genel Arazi Dağılımı (2010 Yılı Verileri)
Arazinin Kullanım Durumu
Alanı (Ha)
Tarım Arazisi
Orman ve Fundalık
Çayır Mera
Su Yüzeyleri
360.208
484.067
24.597
54.257
Doğal Su Yüzeyleri
50.595
1.466
233
1.963
Akarsu Yüzeyleri
Gölet Yüzeyleri
Baraj Rezervuar Yüzeyleri
Diğer
TOPLAM
Toplam Araziye
Oranı (%)
33,09
44,47
2,26
4,98
165.509
1.088.638
15,20
100,00
Kaynak: Ġl Tarım Müdürlüğü
Bursa ilinde polikültür tarım yapılmakta olup, özellikle büyük tüketim merkezlerine
yakınlığından dolayı pazarlama imkânlarının uygun olması, dıĢ ülke pazarlarına yönelik
yoğun bir ihracın bulunması, çiftçimizin genel yapısının olumlu katkısının sonucu olarak
meyve, sebze ve tarla bitkilerinde standart ve yüksek verimli tür ve çeĢit üretimlerinin yoğun
olduğu entansif bir tarım uygulanmaktadır.
Tablo H. 2. Kültür Arazisi Kullanım Durumu (2010 Yılı Verileri)
Kullanım ġekli
Tarla Arazisi
Sebzelik
Meyvelik
Bağlar
Zeytinlik
Nadas Alanı
Tarıma ElveriĢli Olup Kullanılmayan Arazi
Örtü Altı Tarım Alanı
TOPLAM
Alanı(Ha)
Dağılım %
193.197
53,63
40.455
11,23
33.433
6.962
38.520
17.689
29.889
63
9,28
1,93
10,69
4,91
8,30
0,02
100,00
360.208
Kaynak: Ġl Tarım Müdürlüğü
160
Tablonun incelenmesinden görüleceği gibi; Ġlin genel arazi dağılımı içinde kültür
arazisi 360.208 hektarla toplam arazinin % 33,09‟unu teĢkil etmektedir.
.
Tarım yapılan 360.208 hektar tarım arazisinin 290.456 hektarı sulanabilir
durumdadır. Bu alanın;
-64.831
ha
: DSĠ tarafından
-19.809
ha
: Ġl Özel Ġdaresi tarafından
-51.496
ha
: Üreticiler tarafından sulanan olmak üzere toplam 136.136
hektar kadarı sulanabilmektedir.
2010 yılı ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi) verilerine göre Ġlimiz de beyan edilen toplam alan
1.632.415,579 dekar olup baĢvuruda bulunan iĢletme sayısı ise 37.080 'dir. Buna göre
iĢletme baĢına ortalama arazi büyüklüğü 44,02 dekar ‟dır.
Tablo H.3. ĠĢletme Sayısı ve Arazi Büyüklüğü Dağılımı (2010 Yılı Verileri)
ĠġLETME
ÖLÇEĞĠ(Dekar)
943
2.203
5.934
12.948
7.311
2.002
388
29
6
2
1
1.504
5.882
27.048
102.028
93.229
36.959
9.258
915
2.993,017
16.942,750
86.869,071
430.747,438
507.523,669
262.443,353
110.064,619
18.525,421
ĠL ARAZĠ
VARLIĞINA
ORANI
% 0,20
% 1,11
% 5,90
% 28,27
% 33,31
% 17,22
% 7,22
% 1,22
124
10.584,776
% 0,69
72
7.788,314
% 0,51
95
66.347,877
% 4,35
31.767
277.114
1.523.826,305
% 100
ĠġLETME SAYISI
0-5
5-10
10-20
20-50
50-100
100-200
200-500
500-1000
1000-2500
2500-5000
5000 ve üzeri
TOPLAM
ARAZĠ
SAYISI
KULLANILAN
ALAN (Dekar)
Kaynak: Ġl Tarım Müdürlüğü
H.2. Tarımsal Üretim
Ġlimizde polikültür tarım yapılmakta olup, özellikle büyük tüketim merkezlerine
yakınlığından dolayı pazarlama imkânlarının uygun olması, dıĢ ülke pazarlarına yönelik
yoğun bir ürün ihracının bulunması, çiftçimizin genel yapısının olumlu katkısının sonucu
olarak meyve, sebze ve tarla bitkilerinde standart ve yüksek verimli tür ve çeĢit üretimlerinin
yoğun olduğu entansif bir tarım uygulanmaktadır.
Hayvancılıkta genel bir yapı değiĢikliği görülmemekle birlikte büyükbaĢ
hayvancılığa doğru bir kayma gözlenmektedir.
161
H.2.1. Bitkisel Üretim
H.2.1.1. Tarla Bitkileri
Tablo H.4. Tarla Bitkileri Üretim Miktarı ve Üretim Alanları (2010 Yılı Verileri)
Ürün Cinsi
Üretim (ton)
Verim (kg/da)
1980
312.585
1990
446.578
2009
2010
290
1990
358
2009
418
2010
274
473.485
271.649
Arpa
47.899
30.296
35.020
30.571
223
239
303
272
Patates
72.265
71.390
38.926
29.914
2.035
1.672
2074
1.064
ġekerpancarı
321.064
417.275
236.556
246.961
3.744
5.781
6.751
6.628
Soğan (Kuru)
162.510
159.788
82.025
78.525
1.935
2.202
2406
2.344
Ayçiçeği
34.086
43.811
35.837
33.246
153
144
201
189
Mısır (Dane)
21.118
22.056
164.171
241.749
297
367
1214
1554
Buğday
1980
162
TARLA ÜRÜNLERĠ ÜRETĠMĠ (Ton)
30,0
3.600,0
1,0
3.608,0
6,0
27,0
3,0
2,0
6.600,0
Aspir
630,0
231,0
2.400,0
540,0
2.025,0
169,0
601,0
1.075,0
245,0
967,0
4.750,0
38,0
1.200,0
6.360,0
60,0
7,0
219,0
1.125,0
7.290,0
15,0
570,0
47.475,0
Bakla (Hayvan Yemi)
Bakla (Yemeklik, kuru)
Bezelye (Kuru)
Buğday (Diğer)
16.500,0
15,0
3.330,0
32,0
570,0
9.000,0
500,0
12,0
47.500,0
5.400,0
8.694,0
990,0
Çavdar (Dane)
1.750,0
1.400,0
1.750,0
350,0
200,0
750,0
338,0
168,0
400,0
31.000,0
910,0
525,0
240,0
1.242,0
500,0
324,0
2.000,0
170,0
7.500,0
32,0
280,0
40,0
Çeltik
Fasulye(Kuru)
254,0
27,0
4.700,0
840,0
60,0
40,0
Fiğ (Dane)
Fiğ (Yeşil ot)
Hayvan Pancarı
1.125,0
66,0
66,0
4.688,0
60,0
20,0
2,0
4.800,0
500,0
13,0
1.875,0
14.142,0
891,0
480,0
11.025,0
160,0
108,0
1.536,0
600,0
87,0
160,0
1.620,0
1.800,0
150,0
Kanola(Kolza)
100,0
7,0
Kırmızı Mercimek
9.750,0
210,0
10.600,0
6.090,0
5.733,0
1.880,0
68.250,0
1.050,0
209,0
3.000,0
1.375,0
20,0
200,0
4.709,0
30,0
585,0
750,0
37,0
1.287,0
900,0
3.600,0
Kırmızıbiber (baharatlık)
Korunga(Tohum)
Korunga(Yeşil ot)
Mısır (Dane)
Mısır Silajlık
Mısır(Hasıl)
20,0
1.200,0
130.000,0
11.000,0
5,0
50,0
6.260,0
37,0
50,0
2.700,0
250,0
85,0
143,0
9,0
1.050,0
68,0
414,0
1.394,0
450,0
80,0
400,0
40,0
1.800,0
264,0
Mürdümük(Yeşil ot)
Nohut
45,0
23,0
25,0
200,0
61.100,0
2.475,0
3.600,0
200,0 193.250,0
420,0 195.625,0
128,0
245,0
6.450,0
950,0
336,0
206,0
14.960,0
525,0
700,0
12.000,0
4.500,0
225,0
41.700,0
313.600,0
3.600,0
216,0
125,0
30.000,0
1.100,0
220,0
885,0
23,0
10,0
330,0
40,0
58.500,0
1.800,0
325,0
37,0
84,0
840,0
195,0
3.990,0
720,0
3.000,0
675,0
120,0
2.200,0
900,0
2.625,0
240,0
1.650,0
80,0
17,0
1.608,0
Pamuk(Kütlü)
Pamuk(Lif)
Patates (Diğer)
Sarımsak(Kuru)
Soğan (Kuru)
16.250,0
6,0
675,0
Sorgum(Yeşil ot)
6.000,0
21,0
Susam
2.640,0
Şeker Pancarı
Tritikale (Dane)
83,0
Tritikale (Yeşil ot)
Tütün
Yem Şalgamı
Yeşil Mercimek
1.800,0
350,0
37,0
6.400,0
54,0
18.000,0
97.500,0
443,0
70.000,0
900,0
150,0
350,0
6.000,0
105,0
3.410,0
71.750,0
9.500,0
2.990,0
56.770,0
100,0
100,0
48,0
375,0
1.250,0
10,0
11,0
Yonca (Tohum)
Yonca (Yeşil ot)
5.000,0
Yulaf (Dane)
Yulaf(Yeşil ot)
5.373,0
47,0
46,0
60,0
40,0
130,0
450,0
123,0
220,0
4.520,0
400,0
2.400,0
270,0
20,0
89.375,0
140,0
2.480,0
385,0
163
2.630,0
5.400,0
300,0
1.500,0
20.000,0
3.400,0
996,0
1.050,0
1.800,0
25,0
100,0
16.400,0
26,0
1.550,0
TOPLAM
YENĠġEHĠR
ORHANGAZĠ
ORHANELĠ
1.250,0
Buğday (Durum)
Burçak (Yeşil ot)
M.K.PAġA
MUDANYA
KESTEL
KELES
KARACABEY
ĠZNĠK
194,0
2.925,0
Ayçiçeği (Çerezlik)
Ayçiçeği (Yağlık)
ĠNEGÖL
HARMANCIK
GÜRSU
GEMLĠK
1.334,0
Anason
Arpa(Diğer)
BÜYÜKORHAN
MERKEZ
2006 TARLA
393,0
30.571,0
1,0
8.536,0
24.710,0
350,0
1.130,0
984,0
270.739,0
910,0
557,0
2.600,0
20.093,0
3.207,0
1.017,0
40.881,0
3.495,0
270,0
207,0
3.600,0
0,0
4.705,0
241.749,0
852.665,0
25.751,0
68,0
3.237,0
23,0
10,0
29.914,0
406,0
78.525,0
5.770,0
38,0
246.961,0
1.883,0
1.450,0
235,0
8.025,0
75,0
0,0
149.628,0
6.045,0
10.983,0
16.400
100
90
15
15
30.000
Aspir
925
6.000
2.000
5.550
2.250
3.250
4.300
3.500
3.867
19.000
150
4.000
31.800
750
50
1.250
7.500
30.000
50
1.900
211.000
Bakla (Hayvan Yemi)
Bakla (Yemeklik, kuru)
Bezelye (Kuru)
Buğday (Diğer)
55.000
150
11.100
400
2.036
40.000
2.500
90
95.000
27.000
7.000
1.000
500
5.000
2.500
560
1.250
222.000
7.400
700
1.200
1.553
2.500
1.850
8.000
1.360
31.050
25.000
4.500
Çavdar (Dane)
620
1.600
900
3.000
400
1.000
200
Çeltik
Fasulye(Kuru)
1.450
260
4.700
7.000
20
250
Fiğ (Dane)
Fiğ (Yeşil ot)
Hayvan Pancarı
750
600
600
2.500
30
100
20
16.000
100
100
750
21.757
4.950
2.400
7.350
1.000
600
6.400
150
500
Kanola(Kolza)
500
70
Kırmızı Mercimek
65.000
700
TOPLAM
10.000
YENĠġEHĠR
11.500
Buğday (Durum)
Burçak (Yeşil ot)
ORHANGAZĠ
5.000
MUDANYA
KESTEL
KELES
KARACABEY
2.776
13.000
Ayçiçeği (Çerezlik)
Ayçiçeği (Yağlık)
ĠZNĠK
ĠNEGÖL
HARMANCIK
GÜRSU
2.100
ORHANELĠ
400
15.000
30
M.K.PAġA
6.670
Anason
Arpa(Diğer)
GEMLĠK
MERKEZ
BÜYÜKORHAN
TARLA ÜRÜNLERĠ ÜRETĠM ALANLARI (Dekar)
26.500
34.800
38.220
4.700
136.500
7.500
1.100
2.000
500
100
1.000
5.232
200
1.300
2.500
410
5.720
150
1.200
Kırmızıbiber (baharatlık)
Korunga(Tohum)
Korunga(Yeşil ot)
Mısır (Dane)
Mısır Silajlık
Mısır(Hasıl)
50
1.200
13.000
1.100
40
100
1.200
20
100
450
50
500
1.300
90
300
150
3.600
820
500
40
400
45
200
55
Mürdümük(Yeşil ot)
Nohut
30
200
100
500
9.500
300
200
120
1.100
Pamuk(Kütlü)
Pamuk(Lif)
Patates (Diğer)
Sarımsak(Kuru)
Soğan (Kuru)
6.500
15
300
Sorgum(Yeşil ot)
1.800
125.000
20.000
800
1.400
1.900
500
280
400
1.700
250
5.900
250
250
110
115
19.500
450
3.250
280
2.100
450
300
22.000
26.000
1.200
180
500
2.500
1.000
700
4.200
1.300
1.000
450
120
1.100
300
3.500
400
1.100
80
300
402
1.000
2.000
Susam
660
Şeker Pancarı
Tritikale (Dane)
275
Tritikale (Yeşil ot)
Tütün
Yem Şalgamı
Yeşil Mercimek
6.000
1.400
365
1.600
450
3.000
15.000
85
10.000
300
1.000
500
100
2.450
8.750
2.850
9.500
460
8.110
100
200
600
150
250
100
100
Yonca (Tohum)
Yonca (Yeşil ot)
5.000
Yulaf (Dane)
Yulaf(Yeşil ot)
TOPLAM
7.675
113.930
365
200
300
71.180
200
650
300
560
200
15.180
4.871
68.946
11.300
2.000
1.600
180.162
150
100
16.250
500
3.100
1.750
2.630
33.570
496.682
58.350
51.695
164
2.700
2.000
3.000
55.500
20.000
17.000
830
7.500
367.983
110.802
1.200
100
250
14.182
8.200
65
3.100
288.935
5.426
112.495
30
44.667
131.220
1.000
5.625
3.255
985.386
7.400
1.100
14.400
28.542
17.230
5.880
66.370
950
1.100
1.070
1.200
0
3.680
155.595
85.320
4.775
150
22.220
250
250
18.720
650
33.500
1.290
300
37.257
6.275
2.000
1.965
2.000
650
0
72.425
32.425
15.925
1.931.968
H.2.1.2 Bahçe Bitkileri
H.2.1.2.1.Meyve Üretimi
Tablo H.5. Meyve Üretim Miktarı ve Ağaç Verimleri (2010 Yılı Verileri)
Üretim(ton)
1990
2009
118.416
71.308
Verim (kg/Ağaç)
1990
2009
848
812
Ürün Cinsi
Üzüm (kg/da)
1980
84.027
Zeytin
94.457
88.367
126.524
23.721
15,5
13
14,4
3,7
ġeftali
(Nektarin dahil)
Elma
86.972
83.778
155.317,5
72.898
38,7
37
47,2
36,4
46.275
66.100
45.808,9
47.959
62,3
59
50
50,2
Çilek (kg/da)
14.528
23.303
34.854
20.885
731
748
939
865
Ceviz
6.566
5.301
6.263,3
6.328
47,6
33
40
37,8
Kestane
3.781
3.665
1.571,7
1.418
51,2
39
35
31,5
Kiraz
5.190
8.174
28.883,2
14.332
31,8
28
36
30
Armut
6.285
36.908
109.625,8
109.342
27,2
46
64
61,8
11.589
10.118
16.330,6
13.838
41,7
24
36
30,8
Erik
2010
73.636
Hava Ģartlarının olumsuz etkisi ile meyvecilikte verim düĢüĢleri yaĢanmıĢtır
165
1980
466
2010
1.059
300
Ahududu
TOPLAM
YENĠġEHĠR
ORHANGAZĠ
ORHANELĠ
M.K.PAġA
MUDANYA
KESTEL
KELES
KARACABEY
ĠZNĠK
ĠNEGÖL
HARMANCIK
GÜRSU
GEMLĠK
MERKEZ
ÜRÜNLER
BÜYÜKORHAN
MEYVE ÜRETĠM ALANLARI (Dekar)
1.712
Antepfıstığı
8.000
1.790
150
Armut
Ayva
Badem
5
20
90
18.960
1.350
130
20
15.400
2.500
150
80
776
81
207
460
Çilek (örtüaltı dahil)
800
870
120
6.000
20
100
120
500
1.010
450
250
700
1.800
5
20
10
800
100
300
400
800
50
4.000
2.000
200
600
1.900
4.500
2.000
700
2.000
3.900
5.500
400
1.000
700
1.600
2.000
90
260
240
770
5.500
Dut
Elma (Amasya)
Elma (Diğer)
Elma (Golden)
Elma (Grannysmith)
Elma (Starking)
Erik
140
10
90
Fındık
50
150
663
180
250
50
60
1.200
100
22
400
1.000
950
50
30
40
60
60
50
320
320
260
530
130
900
300
400
120
150
110
3.600
400
245
Böğürtlen
Ceviz
9.000
880
485
60
590
800
424
800
600
50
100
200
2.200
220
900
3.000
150
904
100
10
2.080
50
428
300
1.885
75
40
30
40
25
1.579
1.060
90
250
140
150
200
270
6.500
475
392
200
100
2.000
6.500
2.470
600
640
İğde
11.000
İncir
10
240
160
20
Kayısı (Zerdali hariç)
5.000
Kestane
Kızılcık
2.400
150
Kiraz
Kivi
50
160
70
300
12.600
3.720
252
23
580
270
4.950
3.980
10
150
12.000
35
80
350
1.520
100
19.620
3.200
40.171
Muşmula
Nar
Şeftali (Diğer)
Şeftali (Nektarin)
14.300
750
1.310
10
6.260
2.400
5
15.500
240
3.700
1.200
130
50
1.900
45.000
100
0
440
80
77.580
68.000
130.940
90
Trabzon Hurması
Üzüm (Sofralık Çekirdekli)
2.200
600
180
75
60
2
6.970
75.130
77.202
Üzüm (Sofralık Çekirdeksiz)
Üzüm (Şaraplık)
Vişne
240
290
40
6.000
9.700
1
100
260
1
3.000
320
150
54
2.768
40
4.300
100
1
900
300
1.750
260
560
70
Yenidünya
20
Zerdali
Zeytin (Sofralık)
TOPLAM
28.200
75.195
1.300
33.210
1.275
21.040
25.262
166
95.000
112.540
6.600
16.225
20.955
84.937
96.817
260
8.390
2.012
0
59.725
4.641
1.104
524
12.903
24.135
100
2.150
9.044
7.945
2.730
10.278
13.470
7.490
0
12.230
20
5.150
111
35.877
802
11
267
67.413
5.485
80
69.330
290
0
3.348
0
20
383.667
742.352
Ayva
Badem
10.708,0
1.828,0
58,0
5,0
30,0
177,0
402,0
522,0
56.100,0
4.320,0
174,0
77,0
105,0
18.240,0
210,0
3.458,0
300,0
624,0
49,0
41,0
1.405,0
1.218,0
45,0
237,0
5.400,0
50,0
98,0
80,0
54,0
500,0
50,0
605,0
1.400,0
263,0
420,0
111,0
132,0
38,0
14,0
194,0
54,0
126,0
Böğürtlen
Ceviz
Çilek (örtüaltı dahil)
Dut
Elma (Amasya)
Elma (Diğer)
Elma (Golden)
Elma (Grannysmith)
Elma (Starking)
Erik
1.620,0
850,0
267,0
1.000,0
2.039,0
15,0
8,0
Fındık
İğde
İncir
10.209,0
14,0
4,0
30,0
24,0
245,0
164,0
20,0
1,0
526,0
2.945,0
380,0
960,0
1.520,0
2.560,0
144,0
105,0
130,0
2.600,0
5.750,0
2.020,0
500,0
2.000,0
3.540,0
495,0
632,0
720,0
1.288,0
1.320,0
2.880,0
2.550,0
10,0
120,0
Kayısı (Zerdali hariç)
Kestane
68,0
Kızılcık
Kiraz
Kivi
1.116,0
405,0
175,0
19.628,0
1.163,0
9,0
1.232,0
300,0
248,0
234,0
16,0
Nar
Şeftali (Nektarin)
Trabzon Hurması
Üzüm (Sofralık Çekirdekli)
120,0
5,0
304,0
6,0
22,0
784,0
11,0
4,0
90,0
Muşmula
Şeftali (Diğer)
936,0
69,0
390,0
12.328,0
678,0
443,0
9,0
28,0
18,0
31,0
4.775,0
137,0
18,0
410,0
11,0
460,0
5.500,0
22,0
98,0
334,0
22,0
404,0
385,0
15.405,0
2.100,0
530,0
432,0
700,0
40,0
63,0
40,0
2.454,0
38,0
2.587,0
1.058,0
338,0
32,0
2.500,0
30,0
245,0
40,0
1.509,0
14.760,0
5.640,0
11,0
18.000,0
240,0
7.893,0
2.060,0
65,0
30,0
1.800,0
55.000,0
285,0
182,0
1.326,0
5,0
66,0
5.460,0
15,0
15,0
158,0
189,0
0,0
426,0
210,0
3,0
22,0
862,0
6.800,0
2.966,0
Üzüm (Sofralık Çekirdeksiz)
Üzüm (Şaraplık)
Vişne
Yenidünya
45,0
272,0
372,0
40,0
1.048,0
97,0
4,0
468,0
240,0
1.710,0
42,0
40,0
68,0
39,0
6,0
200,0
155,0
310,0
625,0
150,0
1.068,0
280,0
13,0
2.560,0
148,0
599,0
9.016,0
175,0
1.532,0
340,0
16,0
978,0
12,0
270,0
75,0
480,0
60,0
24,0
26,0
24,0
16,0
75,0
3.484,0
1.650,0
68,0
4.331,0
330,0
73,0
71,0
270,0
3,0
246,0
356,0
300,0
122,0
7,0
10,0
2.295,0
2.500,0
3,0
5.405,0
431,0
29,0
8.730,0
20,0
2.100,0
182,0
25,0
51,0
690,0
354,0
9.600,0
648,0
10,0
48,0
36,0
3.660,0 1.034,0
172,0
2.000,0
45,0
2.507,0
NOT: Keles’te Antepfıstığı, Ġznik’te Yenidünya, Gemlik’te Ġğde üretimi dağınık ağaçlar Ģeklinde olduğundan üretim alanı olarak dikkate
alınmamıĢtır.
Kaynak : Ġl Tarım Müdürlüğü
167
280,0
15,0
TOPLAM
YENĠġEHĠR
ORHANGAZĠ
143,0
12,0
12,0
15,0
282,0
3.770,0
175,0
23,0
14,0
121,0
260,0
9,0
Zerdali
Zeytin (Sofralık)
ORHANELĠ
M.K.PAġA
MUDANYA
KESTEL
270,0
Antepfıstığı
Armut
KELES
KARACABEY
ĠZNĠK
ĠNEGÖL
HARMANCIK
GÜRSU
GEMLĠK
MERKEZ
ÜRÜNLER
Ahududu
BÜYÜKORHAN
MEYVE ÜRETĠMĠ (Ton)
270,0
14,0
109.283,0
10.323,0
579,0
545,0
5.485,0
20.885,0
516,0
2.765,0
15.150,0
9.758,0
3.287,0
17.105,0
13.987,0
623,0
1,0
14.561,0
18,0
1.455,0
59,0
26.648,0
965,0
60,0
152,0
79.423,0
9.743,0
19,0
73.416,0
182,0
0,0
3.200,0
3,0
10,0
32.728,0
H.2.1.2.2.Sebze Üretimi
Tablo H.6. Sebzelerin Üretim ve Verimleri (2010 Yılı Verileri)
Üretim (Ton)
Ürün Cinsi
Domates
1980
1990
2008
Verim Kg/Da.
2009
652.070 1.404.425 1.064.158 1.089.177
2008
2009
1980
1990
5.265
4.378
5.545
5.873
Hıyar
40.025
40.670
7.110
9.045,5
2.837
1.746
1.812
1.999
Siv.Çarl.Biber
26.536
63.270
53.645
56.769
1.502
1.940
2.060
2.048
Dolma Biber
13.310
57.673
46.771
46.432,5
1.210
3.095
2.047
2.388
Taze Fasulye
26.276
24.309
38.681
52.433,5
1.267
1.090
1.336
1.317
Patlıcan
22.875
49.160
41.458
40.123,9
2.383
2.669
2.879
2.872
Pırasa
17.471
39.947
22.695
23.417,5
1.875
3.214
3.391
3.389
Lahana(Beyaz)
21.535
27.125
20.565
23.148,5
5.008
2.670
2.940
2.725
7.554
16.318
17.459
17.735
830
1.298
1.475
1.474
Ispanak
168
SEBZE ÜRETĠM ALANLARI (Dekar)
Bakla (Taze)
100
Balkabağı
10
45
2.000
Bamya
50
10
30
60
55
Barbunya Fasuye (Taze)
Bezelye (Taze)
Biber (Dolmalık)
100
50
15
20
40
1.000
15
90
Biber (Salçalık)
Biber Sivri)
40
500
20
75
300
220
150
300
50
90
45
600
30
115
160
300
160
95
60
19.000
10.500
8.100
8.650
170
245
20
20
60
25
350
10
90
55
500
95
80
85
50
300
150
100
100
200
300
Börülce (Taze)
Brokoli
200
240
Dereotu
Domates (Salçalık)
Domates (Sofralık)
Enginar
Fasulye (Taze)
150
1.650
4.200
520
Havuç
Hıyar (Sofralık)
140
Hıyar (Turşuluk)
800
Ispanak
85
130
5
15
15
10
350
200
400
50
2
1.900
900
5
3.900
90
320
3.500
10
320
60
320
400
50
35
80
2.500
25.000
79.550
4.700
95
450
750
1.150
160
300
110
30
410
400
150
110
50
320
5.250
4.500
3.800
60
120
120
100
350
850
120
20
30
Kabak (Çerezlik)
Kabak (Sakız)
Karnıbahar
Karpuz
Kavun
Kereviz (Kök)
200
250
4.500
4.700
1.050
60
10
300
430
65
115
50
55
20
150
20
40
80
80
60
600
400
20
1.350
10
10
25
55
260
600
500
55
4.000
10
200
15
3.600
10
150
50
10
10
20
520
150
1.200
55
130
1.500
2.200
2.500
40
60
750
70
700
200
100
900
Lahana (Brüksel)
350
120
Lahana (Karayaprak)
Lahana (Kırmızı)
450
Marul (Aysberg)
Marul (Kıvırcık)
110
150
10
16
1.750
12
250
10
Maydonoz
50
10
220
500
550
160
1.500
30
10
20
85
170
500
75
130
300
150
1.000
50
55
200
5.300
25
20
50
260
10
50
120
575
150
Nane
Patlıcan
Pazı
Pırasa
300
Roka
65
Sarımsak (Taze)
10
Semizotu
Soğan (Taze)
50
20
30
Tere
10
Turp (Bayır)
120
90
220
50
100
1
16980
701
65
155.230
Turp (Kırmızı)
TOPLAM
40
150
30
20
380
TOPLAM
740
850
3.450
4.350
1.950
9.605
1.000
3.000
1.000
200
40.000
6.600
800
1.000
300
750
3.100
320
1.000
1.500
15.470
100
2.000
110
620
240
550
400
150
100
100
100
75
1.250
2.000
600
80
150
800
400
350
110
8.500
3.500
400
50
810
2.320
750
550
200
600
110
10
50
2.400
400
2.500
210
1.200
320
23
100
30
1.000
100
200
20
25
3.500
130
80
20
740
50
50
140
100
0
Mantar (Kültür)
Marul (Göbekli)
75
45
65
100
100
30
Kırmızı Pancar
Lahana (Beyaz)
YENĠġEHĠR
ORHANGAZĠ
ORHANELĠ
M.K.PAġA
MUDANYA
KESTEL
KELES
KARACABEY
ĠZNĠK
ĠNEGÖL
HARMANCIK
GÜRSU
GEMLĠK
MERKEZ
BÜYÜKORHAN
ANA SAYFAYA DÖNÜġ
24.390
803
1.580
7.380
12.302
32.910
2.865
55
360
140
400
10
1.100
10
230
20
55
30
450
15
30
20
13.720
100
350
200
120
40
20
50
10.000
60
40
74.278
20
8.610
240
10.675
49.110
1.450
2.095
4.410
2.940
23.295
17.205
12.805
24.340
40
700
502
127.400
45.655
5.555
34.305
135
2.555
625
10.130
10
3.140
8.710
22.375
14.260
1.070
10
6.370
415
225
3.880
0
265
2.195
2.301
1.033
35
10.922
10
7.090
320
560
170
2.195
235
471
145
404.554
SEBZE ÜRETĠM MĠKTARLARI (Ton)
60,0
Balkabağı
Bamya
4,0
36,0
800,0
25,0
4,0
30,0
150,0
28,0
Barbunya Fasuye (Taze)
Bezelye (Taze)
Biber (Dolmalık)
40,0
55,0
6,0
10,0
40,0
1.400,0
6,0
108,0
Biber (Salçalık)
Biber Sivri)
40,0
500,0
8,0
60,0
150,0
220,0
150,0
450,0
50,0
360,0
23,0
480,0
30,0
173,0
240,0
60,0
400,0
38,0
30,0
24.700,0
26.250,0
24.300,0
21.625,0
255,0
245,0
6,0
4,0
36,0
10,0
175,0
9,0
360,0
55,0
500,0
57,0
160,0
170,0
100,0
120,0
210,0
20,0
130,0
200,0
450,0
Börülce (Taze)
Brokoli
360,0
360,0
Dereotu
Domates (Salçalık)
Domates (Sofralık)
Enginar
Fasulye (Taze)
375,0
4.125,0
5.040,0
728,0
Havuç
Hıyar (Sofralık)
196,0
Hıyar (Turşuluk)
Ispanak
1.200,0
102,0
65,0
3,0
15,0
20,0
6,0
1.050,0
280,0
320,0
50,0
1,0
7.600,0
4.140,0
3,0
6.630,0
180,0
640,0
3.500,0
25,0
960,0
30,0
576,0
800,0
100,0
39,0
240,0
3.250,0
112.500,0
397.750,0
23.500,0
62,0
360,0
1.500,0
633,0
144,0
120,0
220,0
45,0
410,0
1.200,0
450,0
385,0
150,0
480,0
10.500,0
20.250,0
11.400,0
102,0
66,0
240,0
51,0
1.050,0
4.250,0
180,0
80,0
15,0
Kabak (Çerezlik)
Kabak (Sakız)
Karnıbahar
Karpuz
Kavun
Kereviz (Kök)
200,0
500,0
3.150,0
5.170,0
2.100,0
39,0
15,0
900,0
860,0
104,0
127,0
150,0
55,0
40,0
450,0
10,0
60,0
96,0
160,0
90,0
1.800,0
800,0
40,0
4.725,0
20,0
40,0
43,0
83,0
650,0
4.200,0
3.000,0
83,0
3.200,0
20,0
800,0
45,0
7.200,0
1,0
450,0
200,0
50,0
30,0
14,0
624,0
225,0
450,0
11,0
91,0
3.450,0
4.840,0
6.250,0
8,0
36,0
1.500,0
35,0
385,0
250,0
125,0
1.125,0
Lahana (Brüksel)
700,0
132,0
Lahana (Karayaprak)
Lahana (Kırmızı)
675,0
Marul (Aysberg)
Marul (Kıvırcık)
132,0
120,0
6,0
13,0
5.250,0
10,0
500,0
11,0
Maydonoz
50,0
5,0
330,0
750,0
825,0
160,0
4.500,0
30,0
9,0
30,0
128,0
255,0
750,0
53,0
91,0
900,0
525,0
2.500,0
50,0
165,0
300,0
21.200,0
20,0
20,0
60,0
260,0
4,0
100,0
120,0
518,0
75,0
Nane
Patlıcan
Pazı
Pırasa
300,0
Roka
26,0
Sarımsak (Taze)
5,0
Semizotu
Soğan (Taze)
45,0
7,0
Tere
Turp (Bayır)
Turp (Kırmızı)
60,0
225,0
35,0
40,0
760,0
222,0
1.063,0
4.140,0
10.875,0
3.900,0
19.210,0
2.000,0
9.000,0
800,0
100,0
160.000,0
13.200,0
3.200,0
4.000,0
1.050,0
1.969,0
15.500,0
1.600,0
450,0
2.250,0
23.205,0
40,0
3.400,0
110,0
1.116,0
324,0
413,0
1.600,0
315,0
80,0
148,0
75,0
150,0
1.250,0
4.000,0
780,0
32,0
180,0
3.600,0
440,0
970,0
165,0
17.000,0
7.000,0
1.600,0
125,0
1.215,0
4.640,0
3.375,0
2.200,0
200,0
1.800,0
275,0
30,0
150,0
7.200,0
160,0
7.500,0
168,0
1.320,0
256,0
23,0
30,0
3,0
3.000,0
160,0
350,0
20,0
30,0
10.938,0
130,0
168,0
20,0
1.110,0
50,0
120,0
20,0
3,0
40,0
40,0
210,0
90,0
60,0
3,0
150,0
3,0
Mantar (Kültür)
Marul (Göbekli)
300,0
90,0
130,0
180,0
300,0
60,0
Kırmızı Pancar
Lahana (Beyaz)
10,0
15,0
180,0
90,0
220,0
100,0
1,0
50,0
170
160,0
195,0
83,0
720,0
210,0
800,0
10,0
2.200,0
30,0
230,0
30,0
55,0
24,0
450,0
30,0
60,0
40,0
40,0
350,0
100,0
240,0
TOPLAM
YENĠġEHĠR
ORHANGAZĠ
ORHANELĠ
M.K.PAġA
MUDANYA
KESTEL
KELES
KARACABEY
ĠZNĠK
ĠNEGÖL
HARMANCIK
GÜRSU
GEMLĠK
BÜYÜKORHAN
SEBZE ADI
Bakla (Taze)
MERKEZ
ANA SAYFAYA DÖNÜġ
1.024,0
4.041,0
1.687,0
2.625,0
29.449,0
41.648,0
33.725,0
51.939,0
8,0
1.003,0
1.011,0
591.675,0
179.786,0
6.268,0
44.930,0
158,0
6.261,0
1.047,0
14.665,0
1,0
6.403,0
17.495,0
55.664,0
28.355,0
2.114,0
30,0
20.331,0
662,0
251,0
9.661,0
3,0
251,0
2.876,0
2.797,0
1.676,0
40,0
30.493,0
30,0
23.904,0
330,0
500,0
207,0
1.980,0
250,0
661,0
298,0
H.2.1.2.3. Süs Bitkileri:
Ġlimizde faaliyet gösteren kamu ve özel sektöre ait süs bitkileri üretici kuruluĢlarına ait
kapasite raporları Ġl Müdürlüğümüzce değerlendirilmekte olup, ithalat yapmak isteyen
üreticilere verilen kapasite raporları yılda bir kez yenilenmektedir. 2010 yılında baĢvuruda
bulunan 8 firmaya, süs bitkileri kapasite raporu düzenlenmiĢtir.
H.2.2.Hayvansal Üretim
Tablo H.7. Üretilen Hayvan Mahsulleri (2010 Yılı Verileri)
Ürün Cinsi
2008
2009
2010
Et( Ton)
20.079
18.425
11.991
Süt ( Ton)
311.094
302.972
387.874
486.576.000
Yumurta ( Adet)
417.124.500 434.085.000
Yün, Yapağı,
270
293
328
Merinos Yünü ( Ton)
Bal ( Ton)
629
810
651
H.2.2.1. BüyükbaĢ Hayvancılık Tablo-10‟da bilgi verilmiĢtir.
H.2.2.2. KüçükbaĢ Hayvancılık Tablo-10‟da bilgi verilmiĢtir.
H.2.2.3. Kümes Hayvancılığı (kanatlı üretimi) Tablo-10‟da bilgi verilmiĢtir.
Ġlimizde çayır ve mera varlığı yetersiz olduğundan özellikle büyükbaĢ hayvancılıkta
yoğun olmak üzere açık ve kapalı ahırlarda entansif yetiĢtiricilik yaygın durumdadır. BaĢlıca
hayvan varlığımız aĢağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo H.8. Hayvan Varlığı (2010 Yılı Verileri)
ĠLĠN HAYVAN VARLIĞI DAĞILIMI
Koyun
Kıl Keçisi
Manda
Sığır Toplamı
Kültür Irkı (% 61)
Melez
(% 34)
Yerli
(% 5)
At
Tavuk (Yumurtacı)
Tavuk (Broiler)
Kaz-Ördek-Hindi
Arı Kovanı (Yerli)
Arı Kovanı (Fenni)
171
MĠKTAR (BAġ)
261.590
66.034
960
158.019
95.875
53.581
8.563
2.412
1.933.380
3.643.770
9.071
1000
53.986
Tablo H.8.1 Ġlçelere Göre Hayvan Sayıları
ĠLÇELER
Koyun
Kıl
Keçi
Sığır
Sığır
Manda
Kültür
Mele
z
Sığır
Sığır
Yerli
Toplam
At
Hindi
Örde
k
Tavuk
Kaz
(Yumurtacı
Tavuk
)
(Broiler)
Arı
Arı
Kovanı
Kovanı
Yerli
Fenni
Nilüfer
16.393
1.150
6
8274
2955
591
11.820 112
-
-
-
214.000
260.650
75
7.000
Osmangazi
11.380
1.235
8
4409
1575
315
6.299 186
-
-
-
102.000
16.000
150
14.500
Yıldırım
1.600
150
-
1991
712
142
2.845
52
-
-
-
-
-
90
2.400
B.Orhan
16.600
12.900
-
8100
750
55
8.905 276
80
100
120
2.500
-
-
-
Gemlik
2.500
3.000
-
496
901
103
1.500
70
25
30
20
10.500
7.700
-
471
Gürsu
6.600
2.557
-
221
451
84
756
8
-
-
-
-
5.500
-
968
Harmancık
1.750
35
25
-
5
2.280
-
15
2.000
18.150 305
350
-
-
161.000
10.000
250
5.250
74
590
108
93
19.600
235.000
110
1.482
25.093 460
125
180
432
458.000
765.000
75
4.850
5.250
867
-
-
1750
-
Ġnegöl
32.515
2.405
-
9000
7650
1500
Ġznik
5.871
6.513
-
200
1700
900
Karacabey
40.100
6.900
62
20413
3181
1499
Keles
27.122
4.958
-
876
4745
-
5.621
92
90
30
50
21.500
-
-
895
Kestel
8.120
2.650
-
475
1360
80
1.915
16
50
-
-
10.000
-
30
1.260
Mudanya
7.500
620
-
5410
558
-
5.968
15
250
130
90
640.000
8.000
-
2.500
1377
15
4.402
M.K.PaĢa
Orhaneli
35.768
4.795
884
14294
1839
7
2.800
34.068
98
160
600
600
120.000
1.571.72
0
19.000
2.325
-
2460
1875
1305
5.640 410
850
450
450
3.000
-
-
850
Orhangazi
5.441
7.950
-
1674
1830
368
3.872 152
90
240
320
85.000
50.000
-
1.250
YeniĢehir
19.830
5.059
-
17582
3191
244
21.017
51 1.153
621
564
84.000
714.200
190
3.908
53.58
95.875
8.563
1
158.01
9
2.4
3.838
12
2.489
2.74
4
1.933.380
3.643.77
0
1000
53.986
Toplam
261.59
0
66.034
960
Kaynak: Ġl Tarım Müdürlüğü 2010
H.2.2.4. Su Ürünleri:
Tablo.H.9. Su Ürünleri: (2010 Yılı Verileri)
1) Ġç Su Ürünleri
-Balık Üretimi
-Kurbağa
-Kerevit Üretimi
2) Deniz Ürünleri
-Balık
-Karides
-Midye
2008 (kg)
2009 (kg)
2010 (kg)
2.549.029
1.783.386
3400
2000
1.559.064
-
1.042.655
130.210
131.000
1.326.714
205.750
24.000
8.000
991.695
172
Önceki yıllarda yapılan aĢırı avcılık sonucu deniz ürünlerinin popülâsyonunda azalma
meydana gelmiĢtir. 2008 yılından itibaren stabil bir avlanabilir popülasyon oluĢturmuĢtur.
Ayrıca son yıllarda Marmara Denizinde belli dönemlerde yoğunluk oluĢturan yerel adıyla
kaykay olarak adlandırılan deniz anası oluĢumu da 2010 yılında devam etmiĢtir. Ġç sularda ise
göl ve göletlerde su seviyelerinin düĢüĢ eğilimi göstermesi ile birlikte kirlilik oranlarının
yükselmesi sonucu mevcut avlanabilir miktarlarda düĢüĢ yaĢanmıĢtır. Ayrıca Bakanlığımızca
yürütülen balıklandırma faaliyeti sonucu, göl ve göletlerimize (DSĠ tarafından yapılanlar
hariç) her yıl azalan popülasyon miktarının karĢılanması amacıyla atılan yavru balık
miktarındaki düĢüĢte avlanabilir miktarın azalmasında bir faktör olarak yer almaktadır.
H.2.2.5 Kürk Hayvancılığı :
Konuyla ilgili bilgi bulunamamıĢtır.
H.3.Organik Tarım




Ġlimiz sınırları içerisinde 5035 dekar alanda organik tarım yapılmaktadır.
Organik tarım 10 ilçede, 65 tür ürün, 229 çiftçi tarafından yapılmaktadır.En fazla alan ve
üretim Büyükorhan ilçesinde olup 2315 dekardır.Bursa‟da organik üretim olarak en fazla çilek
yetiĢtirilmektedir. Çilek yetiĢtirilen alan 1337 dekardır. 2010 yılı içinde 42 köyde (Merkez
dahil ) 820 üreticiye organik tarım eğitimi verilmiĢtir.
Organik Tarımın YaygınlaĢtırılması Projesi kapsamında Ġlimiz Osmangazi ve Keles
Ġlçelerinde organik çilek yetiĢtiriciliğinin yaygınlaĢtırılması amacıyla 30 dekar alan için
Organik Çilek YetiĢtiriciliği Projesi hazırlanıp Bakanlığa sunulmuĢtur. Proje 2011-2012-2013
yıllarında uygulanacak olup bütçesi 125.800 TL dir.
Ayrıca Keles Ġlçesinde 2550 adet organik yumurta tavukçuluğu yapılmaktadır.
H.4.Tarımsal ĠĢletmeler
H.4.1.Kamu ĠĢletmeleri
Ġlimizdeki Tarım Bakanlığına doğrudan bağlı kuruluĢlar aĢağıda belirtilmiĢtir.
1. Gıda Merkez AraĢtırma Enstitüsü Müdürlüğü
2. Karacabey Fidan ve Fide Test Merkezi
Ġlimizde Kamu Ġktisadi TeĢebbüsü olarak Karacabey Tarım ĠĢletmesi Müdürlüğü
bulunmaktadır.
H.4.2.Özel ĠĢletmeler
Devlet Ġstatistik Enstitüsünün Tarım Bakanlığı ile birlikte gerçekleĢtirdiği “ 1991
Genel Tarım Sayımı” kapsamında Bursa Ġline ait tespit edilen bazı temel değerler aĢağıda
verilmiĢtir.
Yasal Durumlarına göre Tarımsal ĠĢletme Sayısı :
Hane Halkı ĠĢletmede
Hane Halkı Ortaklığında
Diğer(ġirket, Koop. v.s)
TOPLAM
:
:
:
:
Kaynak: Ġl Tarım Müdürlüğü 2010 Brifing
88.882 adet
390 adet
1 adet
89.273 adet
Raporu
173
H.5. Tarımsal Faaliyetler
H.5.1 Pestisit Kullanımı
Tablo.H.10. Pestisit Kullanım Miktarı(2010 Yılı Verileri)
ĠNSEKTĠSĠT
kg
81.29
2
lt
351.35
1
FUNGUSĠT
kg
1.859.83
7
lt
28.19
1
HERBĠSĠT
kg
15.82
9
lt
60.89
5
AKARĠSĠT
kg
3.30
0
lt
12.79
8
RODENTĠSĠ
T
kg
kg
16,4
-
DĠĞERLERĠ
kg
38.82
4
lt
516.35
0
Kaynak: Ġl Tarım Müdürlüğü
H.5.2. Toprak Kullanımı
Konuyla ilgili bilgi bulunamamıĢtır.
H.5.3. Gübre Kullanımı
Tablo.H.11. Gübre Kullanım Miktarı(2010 Yılı Verileri)
ĠNSEKTĠSĠT
kg
81.29
2
lt
351.35
1
FUNGUSĠT
kg
1.859.83
7
lt
28.19
1
HERBĠSĠT
kg
15.82
9
lt
60.89
5
AKARĠSĠT
kg
3.30
0
KAYNAKLAR :
Bursa Ġl Tarım Müdürlüğü
174
lt
12.79
8
RODENTĠSĠ
T
kg
kg
16,4
-
DĠĞERLERĠ
kg
38.82
4
lt
516.35
0
I. MADENCĠLĠK
I.1. Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve TaĢ Ocakları Nizamnamesine
Tabi Olan Doğal Malzemeler
Kuzeybatı Anadolu Maden provensine (Balıkesir-Kütahya-UĢak-EskiĢehir) komĢu
olan Bursa ili, doğal kaynaklar açısından ikinci derece önemli bir konumdadır.
Ġl sınırları içerisinde asbest, bor tuzu, kalker, dolomit, kaolen, korundum, manyezit
ve talktan oluĢan endüstriyel hammaddeler, linyit rezervi, sıcak su ve maden suyu kaynağı ile
demir, wolfram, antimuan, altın, boksit, krom, bakır, kurĢun, çinko, manganez ve
molibdenden oluĢan metalik maden yatağı veya zuhuru bulunmaktadır.
Ġl sınırları içerisinde yer alan doğal kaynakların bir kısmı iĢletilmektedir. GeçmiĢte
iĢletilmiĢ olan bazı yataklar ekonomik olma özelliklerini kaybetme nedeniyle Ģu anda
iĢletilmemektedir. Özellikle doğal kaynaklardan olan metalik madenlerin tamamı
iĢletilmemektedir. Bundan düĢük tenör-rezerv iliĢkisinin yanı sıra bu metallerin yurt dıĢından
daha kolay ve ekonomik sağlanmasının etkisi bulunmaktadır. Listede yer alan endüstriyel
hammadde kaynaklarından bor, kalker, dolomit, kaolen, mermer, granit, talk yatakları ile
enerji hammaddeleri olarak linyit kömürü ve termal su kaynakları halen iĢletilmektedir.
Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden alınan yazıda, 2007 yılının envanter
çalıĢmasının tamamlanmaması nedeniyle, 2006 yılına ait bilgiler gönderilmiĢ olup bu bilgiler
aĢağıda tablolar halinde verilmektedir.
I.1.1. Sanayi Madenleri
Bursa Ġli M.KemalpaĢa Ġlçesi Türkiye‟de bor madeni üretilen dört yerleĢim yerinden
biridir. Bunun dıĢında ilimizde bor tuzu, kalker, alçıtaĢı, çimento, kireçtaĢı, tuğla-kiremit
hammaddeleri ile mermer rezervleri bulunmaktadır. Bursa Ġli‟nde üretilen endüstriyel
hammaddelerin bulundukları yer ve rezervleriyle ilgili bilgiler Tablo I-1‟de verilmiĢtir.
I.1.2. Metalik Madenler
Ġlimizde bulunan metalik maden yatakları ve zuhurları ile ilgili 2010 yılı bilgileri,
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından (Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü) istenmiĢ olup
raporun hazırlandığı tarih itibariyle bilgiler henüz ulaĢmadığından bir önceki raporda yeralan
bilgiler Tablo I-1‟de verilmiĢtir.
175
Tablo I-1. Bursa Ġli Madenleri Listesi (Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü-2008)
ĠLÇE
KÖY
ERĠġĠM
SĠCĠL
ALAN
AġAMASI
MADEN
GRUBU
MADEN
ADI
RUHSAT SAHĠBĠ
ADRESĠ
YÜRÜRLÜK
TARĠHĠ
BĠTĠġ
TARĠHĠ
BÜYÜKORHAN
PINARKÖY
3115417
20068530
100,00
Arama
II. GRUP
SERDAR KOSOVA
SAMANLI MAH. KOCAALĠ CAD. NO:2
YILDIRIM / BURSA
10.08.2006
10.08.2009
BÜYÜKORHAN
DANAÇALI
3203390
200900680
100,00
Arama
II. GRUP
MURAT ALTINAY
ADNAN MENDERES MAH. 111. CAD. NO:
14 ONLAR SĠTESĠ KAT: 4/7 BALIKESĠR
11.02.2009
13.02.2012
BÜYÜKORHAN
GEYNĠK
2563521
71104
241,31
Arama
MERMER
ENSAN MAD. SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ORGANĠZE SAN. BÖL. SARI CAD. 1. SOK.
NO:7 NĠLÜFER / BURSA
11.06.2004
11.12.2007
3167961
200801739
1.669,56
Arama
IV. GRUP
SERKAN YAZICI
ULUDAĞ CAD. KADI KÖġKÜ SOK. EFSUN
APT. D:3 K:1 ÇEKĠRGE BURSA
10.03.2008
10.03.2011
BÜYÜKORHAN
BÜYÜKORHAN
KARALAR
3184714
200806971
1.623,02
Arama
IV. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SK. NO: 15/1
M.KEMALPAġA / BURSA
18.07.2008
18.07.2011
BÜYÜKORHAN
PĠREBEYLER
3188104
200807573
42,31
Arama
IV. GRUP
ÜMĠT NUYAN
ġEHREKÜSTÜ DURAK CAD. ÖZLEM
APT.NO:13/1 FOMARA BURSA
06.08.2008
08.08.2011
BÜYÜKORHAN
ÖRENCĠK
3056725
20050726
1.484,00
Arama
IV. GRUP
GALATA MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
AK PLAZA YAġAM CAD.NO:7/22
SÖĞÜTÖZÜ YENĠMAHALLE / ANKARA
18.04.2005
18.04.2010
BÜYÜKORHAN
BURUNCA
3056726
20050725
1.982,63
Arama
IV. GRUP
GALATA MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
AK PLAZA YAġAM CAD.NO:7/22
SÖĞÜTÖZÜ YENĠMAHALLE / ANKARA
18.04.2005
18.04.2010
BÜYÜKORHAN
KINIK
3176459
200803663
956,14
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
30.04.2008
02.05.2011
BÜYÜKORHAN
KINIK
3148421
200708156
99,75
Arama
II. GRUP
ALĠ SÜER
KURTULUġ MAH. KEMAHLI AHMET SOK.
NO:38 SOMA / MANĠSA
16.08.2007
16.08.2010
176
BÜYÜKORHAN
KINIK
3138380
200704446
100,00
Arama
II. GRUP
ġEREF FERĠK
CUMHURĠYET MAH. CEKBĠ SOK. NO:1
SOMA / MANĠSA
10.05.2007
10.05.2010
BÜYÜKORHAN
ÖZLÜCE
3138485
200704540
95,00
Arama
II. GRUP
BELGĠ ĠNġ. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
HÜLYA SOK. NO:50 GOP SĠNCAN /
ANKARA
14.05.2007
14.05.2010
BÜYÜKORHAN
KINIK
3184713
200806575
406,19
Arama
IV. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SK. NO: 15/1
M.KEMALPAġA / BURSA
09.07.2008
11.07.2011
BÜYÜKORHAN
DANAÇALI
3203391
200900681
100,00
Arama
II. GRUP
MURAT ALTINAY
ADNAN MENDERES MAH. 111. CAD. NO:
14 ONLAR SĠTESĠ KAT: 4/7 BALIKESĠR
11.02.2009
13.02.2012
3114789
20068862
99,29
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
17.08.2006
17.08.2009
BÜYÜKORHAN
BÜYÜKORHAN
PINARKÖY
3153648
200709881
257,70
Arama
IV. GRUP
ġEREF UĞUR
ĠHSANĠYE MAH. MEġE SOK. NO:2
NĠLÜFER BURSA
16.10.2007
18.10.2010
BÜYÜKORHAN
TEPECĠK
3138482
200704539
95,00
Arama
II. GRUP
BELGĠ ĠNġ. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
HÜLYA SOK. NO:50 GOP SĠNCAN /
ANKARA
14.05.2007
14.05.2010
3141797
200705483
95,00
Arama
II. GRUP
HALĠT BĠLGĠN
YENĠ SANAYĠ KAFKAS S. NO:4 ĠNEGÖL /
BURSA
04.06.2007
04.06.2010
HBA KĠM. MER. MAD. ĠTH. ĠHR.
SAN. VE TĠC.A.ġ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
28.05.2004
28.05.2009
ENSAN MAD. SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ORGANĠZE SAN. BÖL. SARI CAD. 1. SOK.
NO:7 NĠLÜFER / BURSA
07.07.2006
07.07.2009
BÜYÜKORHAN
BÜYÜKORHAN
KARAAĞIZ
2563045
70848
1.338,63
Arama
MADEN
BÜYÜKORHAN
GEYNĠK
3109541
20066879
85,44
Arama
II. GRUP
BÜYÜKORHAN
KINIK
3113210
20067775
1.740,17
Arama
IV. GRUP
NUMA MAD.SAN. VE TĠC.A.ġ.
GAZĠANTEP YOLU ÜZERĠ 2.KM.
KAHRAMANMARAġ
31.07.2006
31.07.2009
BÜYÜKORHAN
DANAÇALI
3203389
200900679
100,00
Arama
II. GRUP
MURAT ALTINAY
ADNAN MENDERES MAH. 111. CAD. NO:
14 ONLAR SĠTESĠ KAT: 4/7 BALIKESĠR
11.02.2009
13.02.2012
Andezit
177
BÜYÜKORHAN
DANAÇALI
3203392
200900682
100,00
Arama
II. GRUP
MURAT ALTINAY
ADNAN MENDERES MAH. 111. CAD. NO:
14 ONLAR SĠTESĠ KAT: 4/7 BALIKESĠR
11.02.2009
13.02.2012
BÜYÜKORHAN
SARNIÇ
3056424
20050759
1.265,99
Arama
IV. GRUP
GALATA MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
AK PLAZA YAġAM CAD.NO:7/22
SÖĞÜTÖZÜ YENĠMAHALLE / ANKARA
18.04.2005
18.04.2010
BÜYÜKORHAN
KINIK
3140194
200705089
99,75
Arama
II. GRUP
ġEREF FERĠK
CUMHURĠYET MAH. CEKBĠ SOK. NO:1
SOMA / MANĠSA
25.05.2007
25.05.2010
16.11.2006
16.11.2016
GAZĠPAġA MAH.
BÜYÜKORHAN
AKÇASAZ
2564671
71021
1.756,08
ĠĢletme
MADEN
Krom
MATE MAD.SAN. VE TĠC.LTD.ġTĠ.
BELEDĠYE PASAJI NO:9
ORHANELĠ/BURSA ORHANELĠ / BURSA
GEMLĠK
ALTINTAġ
3126609
200700123
90,00
Arama
II. GRUP
GÜRBULAK ĠNġ. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYHAN ĠġHANI
KAT:6 NO:107 OSMANGAZĠ / BURSA
05.01.2007
05.01.2010
GEMLĠK
CĠHATLI
3169487
200802521
93,41
Arama
II. GRUP
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
31.03.2008
31.03.2011
GEMLĠK
ġÜKRĠYE
3168957
200802160
97,02
Arama
II. GRUP
MADEN YAPI BETON MAD. VE
TAġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
TAVġANLI KÖYÜ SUÇIKAN DERESĠ
MEVKĠĠ NO:482 GEBZE / KOCAELĠ
21.03.2008
21.03.2011
GEMLĠK
ALTINTAġ
3126608
200700116
90,12
Arama
II. GRUP
GÜRBULAK ĠNġ. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYHAN ĠġHANI
KAT:6 NO:107 OSMANGAZĠ / BURSA
05.01.2007
05.01.2010
GEMLĠK
GÜVENLĠ
3168782
200802275
1.314,96
Arama
IV. GRUP
BENÜ MADENCĠLĠK VE SANAYĠ
TĠC. LTD. ġTĠ.
BĠNGÜL SOK. HAKAN APT. NO:8/2
BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
25.03.2008
25.03.2011
3167448
200801374
46,69
Arama
II. GRUP
MEHMET EMĠN KARAR
TORUN SOK. NO:3 SULTANAHMET
ĠSTANBUL
27.02.2008
28.02.2011
GEMLĠK
GEMLĠK
ġAHĠNYURDU
3175672
200803942
1.269,69
Arama
IV. GRUP
ġEMSETTĠN NAMIK KEMAL
ÇENDEK
ÇAĞLAYAN MAH. 2005 SOKAK NO:5
ANTALYA
06.05.2008
06.05.2011
GEMLĠK
HAYDARĠYEBÜYÜKKUMLA
3146868
200707389
375,00
Arama
IV. GRUP
FAHRĠ AĞALAR
KARAMAN MAH. NEġELĠ SOK. NO:5
NĠLÜFER / BURSA
26.07.2007
26.07.2010
178
GEMLĠK
3105005
20064395
96,31
Arama
II. GRUP
ZAFER ÖNAL
GÜLLÜCE KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
22.05.2006
22.05.2009
GEMLĠK
ġAHĠNYURDU
3191642
200808819
100,00
Arama
II. GRUP
FUTURAÇĠM ÇĠM. SAN. TĠC. LTD.
ġTĠ.
POSTACILAR SOK. NO:1/3 BEYOĞLU /
ĠSTANBUL
10.09.2008
12.09.2011
GEMLĠK
NARLI
3172989
200803065
61,46
Arama
II. GRUP
SERHAT VARAN
TERCÜMAN SĠTESĠ A-5 BLOK D:10
CEVĠZLĠBAĞ ZEYTĠNBURNU / ĠSTANBUL
15.04.2008
15.04.2011
GEMLĠK
ġÜKRĠYE
3168958
200802163
92,86
Arama
II. GRUP
MADEN YAPI BETON MAD. VE
TAġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
TAVġANLI KÖYÜ SUÇIKAN DERESĠ
MEVKĠĠ NO:482 GEBZE / KOCAELĠ
21.03.2008
21.03.2011
GEMLĠK
CĠHATLI
3177750
200804158
18,18
Arama
II. GRUP
KAROMAD MAD. ĠNġ. ELK.
MALZ. MAK. NAK. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
CUMHURĠYET MAH. MALATYA YOLU
KARACA APT. K:7 ELAZIĞ
13.05.2008
13.05.2011
GEMLĠK
SEÇKÖY
3168956
200802162
75,53
Arama
II. GRUP
MADEN YAPI BETON MAD. VE
TAġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
TAVġANLI KÖYÜ SUÇIKAN DERESĠ
MEVKĠĠ NO:482 GEBZE / KOCAELĠ
21.03.2008
21.03.2011
GEMLĠK
SEÇKÖY
3168955
200802161
80,14
Arama
II. GRUP
MADEN YAPI BETON MAD. VE
TAġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
TAVġANLI KÖYÜ SUÇIKAN DERESĠ
MEVKĠĠ NO:482 GEBZE / KOCAELĠ
21.03.2008
21.03.2011
GEMLĠK
BÜYÜKKUMLU
3135942
200702976
900,00
Arama
IV. GRUP
HÜSEYĠN OBUT
MĠMARSĠNAN CAD. 8/C YALOVA
29.03.2007
29.03.2010
GEMLĠK
ADLĠYE
3120707
75193
49,80
ĠĢletme
I-B GRUBU
GEM-MAD ĠNġ. TURZ. MAD. NAK.
VE TAR. TĠC. VE SAN. A.ġ.
YEġĠL MAH. MÜZE SOK. NO.4 YILDIRIM /
BURSA
03.04.2008
03.04.2018
GEMLĠK
CĠHATLI
1160508
72615
0,80
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
KAPTAġ ĠNġ.TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
A. HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL Ġġ
HANI NO:17 K:5/75 OSMANGAZĠ / BURSA
18.02.2005
18.02.2015
1114971
6182
4,05
ĠĢletme
MERMER
Diyabaz
SALĠH AKOVALIGĠL
YALOVA ASFALTI 5 KM. GEMLĠK /
BURSA
06.05.1994
06.05.2019
3063577
20053187
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
KumtaĢı
GÜRBULAK ĠNġ. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYHAN ĠġHANI
KAT:6 NO:107 OSMANGAZĠ / BURSA
14.12.2005
14.12.2015
GEMLĠK
GEMLĠK
KURġUNLU
179
GEMLĠK
UMURBEY
1153862
36212
109,49
ĠĢletme
MERMER
Diyabaz
DĠABAZ MER. VE MAD. SAN. VE
TĠC. A.ġ
GEMLĠK YALOVA ASFALTI 5. KM.
GEMLĠK / BURSA
24.12.2006
24.12.2016
GEMLĠK
CĠHATLI
2301048
64039
19,57
ĠĢletme
MERMER
Kalsit
AYDIN
MAD.ĠNġ.ASF.TAAH.TĠC.SAN.VE
DIġ TĠC.LTD.ġTĠ.
YALOVA YOLU 3.KM. GEMLĠK / BURSA
04.10.2006
04.10.2016
GEMLĠK
HAMĠDĠYE
2534718
66869
237,50
ĠĢletme
MERMER
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
05.09.2008
05.09.2018
3167690
76056
49,45
ĠĢletme
I-B GRUBU
YAKUP AYDIN
ALTINOVA MAH. SAYDUK SOK. NO:56
OSMANGAZĠ / BURSA
22.12.2008
24.12.2018
GEMLĠK
GEMLĠK
CĠHATLI
3090113
73376
45,50
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
AYDINLAR MADENCĠLĠK TAġ
SAN. VE TĠC.A.ġ.
KUMSAL SOK. NO:47 GEMLĠK / BURSA
21.02.2005
23.02.2015
GEMLĠK
ġAHĠNYURDU
2388635
50531
99,13
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
AYDIN
MAD.ĠNġ.ASF.TAAH.TĠC.SAN.VE
DIġ TĠC.LTD.ġTĠ.
YALOVA YOLU 3.KM. GEMLĠK / BURSA
07.12.2007
07.12.2017
GEMLĠK
CĠHATLI
3124171
200611481
59,79
ĠĢletme
II. GRUP
NURETTĠN ÖZÇELĠK
ġAĠR SIRRI HANIM SK. YENĠ CĠHAN APT.
KAT:6 NO:22 OFĠS DĠYARBAKIR
06.05.2008
06.05.2018
GEMLĠK
GÜVENLĠ
2566459
71094
50,00
ĠĢletme
I-B GRUBU
GEM-MAD ĠNġ. TURZ. MAD. NAK.
VE TAR. TĠC. VE SAN. A.ġ.
YEġĠL MAH. MÜZE SOK. NO.4 YILDIRIM /
BURSA
27.10.2004
27.10.2014
GEMLĠK
CĠHATLI
3052953
20050166
55,00
ĠĢletme
II. GRUP
AYDINLAR MADENCĠLĠK TAġ
SAN. VE TĠC.A.ġ.
KUMSAL SOK. NO:47 GEMLĠK / BURSA
02.06.2008
02.06.2018
GEMLĠK
CĠHATLIPAġABAHÇELER
MEV.
3140064
200704521
35,38
ĠĢletme
II. GRUP
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
15.04.2008
15.04.2018
GEMLĠK
HAMĠDĠYE
3058838
20051447
1.805,49
ĠĢletme
IV. GRUP
ÖZGÜR KARCI
TURAN GÜNEġ BULVARI NO.47/22
ÇANKAYA / ANKARA
22.12.2006
22.12.2016
GÜRSU
DIġKAYA
3118172
20069923
74,56
Arama
II. GRUP
MURMES ASF. BET. TAġ MICIR
VE MAD. ĠġLT. TĠC. VE SAN. A.ġ.
MUDANYA YOLU SANAYĠ CAD. NO:317
K:3 NĠLÜFER / BURSA
26.09.2006
28.09.2009
Puzolanik
Kayaç (Tras)
AlçıtaĢı
180
GÜRSU
DIġKAYA
3121640
200610613
96,46
Arama
II. GRUP
ABDURRAHĠM ARSLAN
FATĠH SULTAN MEHMET BULVARI
GĠMPAġ SĠTESĠ 143/4 PK:16110 NĠLÜFER /
BURSA
26.10.2006
26.10.2009
GÜRSU
ĠĞDĠR
3177758
200804164
50,35
Arama
II. GRUP
KAROMAD MAD. ĠNġ. ELK.
MALZ. MAK. NAK. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
CUMHURĠYET MAH. MALATYA YOLU
KARACA APT. K:7 ELAZIĞ
13.05.2008
13.05.2011
GÜRSU
KARAHIDIR
3076231
20057408
99,90
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
GÜRSU
ĠĞDĠR
3107906
200610133
87,90
Arama
II. GRUP
SĠMGE ĠZFALT ĠZMĠR ĠNġ.
ASFALT VE ÇEV. DÜZ. SAN. VE
TĠC. A.ġ.
FUAT KUġCUOĞLU CAD. NO:63
OSMANGAZĠ / BURSA
03.10.2006
05.10.2009
GÜRSU
DIġKAYA
3155599
200710669
100,00
Arama
II. GRUP
GÜNDOĞDU MERMER VE
MADEN SAN. LTD. ġTĠ.
GÜNDOĞDU KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
21.11.2007
22.11.2010
GÜRSU
KARAHIDIR
3076234
20057412
99,90
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
GÜRSU
ERĠCEK
2525495
66158
236,25
Arama
MERMER
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
13.08.2003
13.02.2007
GÜRSU
DIġKAYA
3184566
200806870
88,72
Arama
II. GRUP
ĠDAMER MER. ĠNġ.
TAġIMACILIK. SAN. VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
ġEVKETĠYE MAH. DEMĠRCĠLER CAD.
NO:72 M.KEMALPAġA / BURSA
16.07.2008
18.07.2011
GÜRSU
DIġKAYA
3184571
200806866
77,35
Arama
II. GRUP
ĠDAMER MER. ĠNġ.
TAġIMACILIK. SAN. VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
ġEVKETĠYE MAH. DEMĠRCĠLER CAD.
NO:72 M.KEMALPAġA / BURSA
16.07.2008
18.07.2011
GÜRSU
KARAHIDIR
3076235
20057407
59,16
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
GÜRSU
ĠĞDĠR
3118173
20069922
73,94
Arama
II. GRUP
MURMES ASF. BET. TAġ MICIR
VE MAD. ĠġLT. TĠC. VE SAN. A.ġ.
MUDANYA YOLU SANAYĠ CAD. NO:317
K:3 NĠLÜFER / BURSA
26.09.2006
28.09.2009
GÜRSU
DIġKAYA
2568744
72114
237,50
Arama
MERMER
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
29.07.2004
29.01.2008
181
GÜRSU
FINDICAK
3169485
200802665
93,50
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
03.04.2008
04.04.2011
GÜRSU
KARAHIDIR
3076236
20057411
99,12
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
GÜRSU
ERĠCEK
2540396
67481
216,25
Arama
MERMER
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
07.11.2003
07.05.2007
3076232
20057409
99,90
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
02.09.2003
02.03.2007
GÜRSU
GÜRSU
DIġKAYA
2526794
66348
117,90
Arama
MERMER
GÜRSU
ERĠCEK
3155598
200710670
99,69
Arama
II. GRUP
GÜNDOĞDU MERMER VE
MADEN SAN. LTD. ġTĠ.
GÜNDOĞDU KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
21.11.2007
22.11.2010
GÜRSU
KARAHIDIR
3076237
20057405
27,12
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
GÜRSU
KARAHIDIR
3076233
20057410
91,08
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2008
GÜRSU
DIġKAYA
2516479
65070
248,27
Arama
MERMER
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
09.06.2003
11.12.2006
GÜRSU
DIġKAYA
2525465
66160
234,60
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
16.04.2007
16.04.2017
GÜRSU
KARAHIDIR
2572233
71434
98,94
ĠĢletme
II. GRUP
KumtaĢı
(mıcır)
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
04.10.2006
04.10.2016
GÜRSU
KARAHIDIR
2572245
71433
91,15
ĠĢletme
MERMER
Kalker
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
25.08.2006
25.08.2016
Mermer
182
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
25.08.2006
25.08.2016
MERMER
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
23.09.2008
23.09.2018
Arama
II. GRUP
OSMAN YAġAR CAN
SOĞANLI MAH. YEġĠLDAĞ SK. NO:26
OSMANGAZĠ / BURSA
27.07.2006
27.07.2009
397,90
Arama
IV. GRUP
ÜMĠT NUYAN
ġEHREKÜSTÜ DURAK CAD. ÖZLEM
APT.NO:13/1 FOMARA BURSA
15.08.2008
15.08.2011
70139
2.680,39
Arama
MADEN
SÜLEYMAN AFAR
2.EYLÜL CAD.BAġAN SOK.NO:1/108
ESKĠġEHĠR
26.04.2004
26.04.2009
3109008
20066337
266,63
Arama
V. GRUP
MEHMET GÜRLER
KALBURCU KÖYÜ KEPSUT BALIKESĠR
29.06.2006
29.06.2009
HARMANAKALAN
3113211
20068521
100,00
Arama
II. GRUP
OSMAN YAġAR CAN
SOĞANLI MAH. YEġĠLDAĞ SK. NO:26
OSMANGAZĠ / BURSA
10.08.2006
10.08.2009
HARMANCIK
KOCAPINAR
3185547
200807230
4,98
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÖZKÖK
ALTINOVA MAH. 2. KEMAL SOK. NO:20
BURSA
28.07.2008
28.07.2011
HARMANCIK
DEDEBALI
3183303
200806325
946,67
Arama
IV. GRUP
CENGĠZ ADSIZ
ġENYUVA MAH. MERTEBE SK. NO:47/F
BEġTEPE YENĠMAHALLE / ANKARA
03.07.2008
04.07.2011
HARMANCIK
DELĠCE GÜNEY
3159279
200800233
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
11.01.2008
11.01.2011
HARMANCIK
GÖKÇEDAĞ
ĠSTASYON MAH.
3159283
200800351
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
YENĠGÜNEY
3159326
200800353
92,71
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
GÜRSU
KARAHIDIR
3076250
20057403
67,28
ĠĢletme
II. GRUP
GÜRSU
DIġKAYA
2570838
72218
182,19
ĠĢletme
HARMANCIK
BALAT DANĠġMENT
3111228
20067713
99,94
HARMANCIK
GEDĠKÖREN
3189644
200807949
HARMANCIK
BALTADANĠġ.
2552697
HARMANCIK
AKPINAR
HARMANCIK
Kalker
183
HARMANCIK
AKPINAR
3109253
20066132
100,00
Arama
II. GRUP
FEYZULLAH KUBLAY
HÜDAVENDĠGAR MAH. HIRKALI SOK.
NO:6 OSMANGAZĠ / BURSA
26.06.2006
26.06.2009
HARMANCIK
ÖREN
3097928
20062544
99,01
Arama
II. GRUP
KAMĠL TEKEL ĠNġ. MÜH. HĠZ.
MAD. TAġ. VE PETROL
ÜRÜNLERĠ SAN VE TĠC. LTD. ġTĠ.
4 EYLÜL MAH. TEVFĠK FĠKRET CAD.
NASÖZ APT. NO:34 KAT:2 D:1 SĠMAV /
KÜTAHYA
31.03.2006
31.03.2009
HARMANCIK
BALATDANĠġMENT
3109057
20066796
1.155,16
Arama
IV. GRUP
ÇALIġKANOĞLU MAD. ĠHR. ĠTH.
TĠC. VE SAN. LTD. ġTĠ.
ÖMERBEY MAH. BELEDĠYE Ġġ MERKEZĠ
NO:169 MUDANYA / BURSA
17.07.2006
17.07.2011
HARMANCIK
GÖKÇEDAĞ
ĠSTASYON MAH.
3159273
200800345
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
GÖKÇEDAĞ
ĠSTASYON
MAHALLESĠ
3159274
200800346
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
GÖKÇEDAĞ
ĠSTASYON MAH.
3159276
200800348
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
DELĠCE GÜNEY
3159282
200800350
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
GÖKÇEDAĞ
ĠSTASYON MAH.
3159277
200800231
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
11.01.2008
11.01.2011
HARMANCIK
ALUTÇA
3159278
200800232
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
11.01.2008
11.01.2011
3176994
200803523
1.926,57
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
26.04.2006
26.04.2009
HARMANCIK
HARMANCIK
GEDĠKÖREN
3201245
200810963
100,00
Arama
II. GRUP
ÜMĠT NUYAN
ġEHREKÜSTÜ DURAK CAD. ÖZLEM
APT.NO:13/1 FOMARA BURSA
05.12.2008
05.12.2011
HARMANCIK
ĠSHAKLAR
3099734
20062378
454,97
Arama
IV. GRUP
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
29.03.2006
30.03.2009
184
3159284
200800352
87,50
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
3179308
200804876
496,50
Arama
V. GRUP
TURGUT YÜZAĞARTAN
KARAOĞLAN MAH. EMĠR SOK. NO:9
BALIKESĠR
29.05.2008
30.05.2011
HARMANCIK
3081772
20064243
895,06
Arama
IV. GRUP
GÜMÜġ MAD. ĠNġ. TRZ. SAN. VE
TĠC. A.ġ.
Turan GüneĢ Bulv. 15. Cad. No:30 Yıldız
ÇANKAYA / ANKARA
15.05.2006
15.05.2009
HARMANCIK
DELĠCE GÜNEY
HARMANCIK
BALLISARAY
3160061
200800709
263,14
Arama
IV. GRUP
FORSE MADENCĠLĠK ĠTH. ĠHR. VE
DIġ TĠCARET LTD. ġTĠ.
CEVĠZLĠDERE CAD. 7. SOK. NO:4/14
BALGAT ANKARA
29.01.2008
31.01.2011
HARMANCIK
ALUTÇA
3159280
200800234
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
11.01.2008
11.01.2011
HARMANCIK
GÖKÇEDAĞ
ĠSTASYON MAH.
3159275
200800347
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
HARMANCIK
ALUTÇA
3159272
200800344
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
3115680
20069223
450,07
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
28.08.2006
28.08.2009
HARMANCIK
HARMANCIK
ÖREN
3097910
20062545
91,92
Arama
II. GRUP
KAMĠL TEKEL ĠNġ. MÜH. HĠZ.
MAD. TAġ. VE PETROL
ÜRÜNLERĠ SAN VE TĠC. LTD. ġTĠ.
4 EYLÜL MAH. TEVFĠK FĠKRET CAD.
NASÖZ APT. NO:34 KAT:2 D:1 SĠMAV /
KÜTAHYA
31.03.2006
31.03.2009
HARMANCIK
GÜZELKÖY
2551005
68968
317,37
Arama
MADEN
EN MAD ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
DE GOL CAD.NO:43/12 BEġEVLER
ANKARA
27.02.2004
27.02.2009
HARMANCIK
DEDEBALI
3193015
200809420
299,82
Arama
IV. GRUP
FĠKRET KARAMAN
KARTALTEPE MAH. BELEDĠYE CAD. NO:1
KAT:4 D:16 SEFAKÖY KÜÇÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
07.10.2008
07.10.2011
HARMANCIK
DELĠCE GÜNEY
3159281
200800349
100,00
Arama
II. GRUP
BESKAR ENERJĠ MAD. ĠNġ. NAK.
TAAH. SAN.VE TĠC. LTD. ġTĠ.
A. ÖVEÇLER 6. CAD. 76. SOK. NO:8/4
ÇANKAYA / ANKARA
15.01.2008
17.01.2011
185
ALĠMOĞLU MERMER SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SAN. BÖL. 1. CAD. 3. SOK.
NO.7 AFYONKARAHĠSAR
15.05.2008
15.05.2018
Dolomit
KALEMADEN ENDÜSTRĠYEL
HAMMADDELER SAN. VE TĠC
A.ġ.
SEMEDELĠ KÖYÜ ÇAN / ÇANAKKALE
23.07.2007
23.07.2017
MADEN
Manyezit
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
30.03.2007
30.03.2010
ĠĢletme
MADEN
Krom
MATE MADENCĠLĠK SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ULUS MAH. ADNAN SOYGUN CAD.
GÜZEL KENTLER SĠTESĠ D-BLOK D.3
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
04.12.2006
04.12.2016
99,99
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
23.06.2008
23.06.2018
36740
358,35
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
21.11.2007
21.11.2010
1000392
517
442,14
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
31.03.2007
31.03.2010
Mermer
MEHMET ÖZCAN
AFYON-ANKARA YOLU ÜZERĠ 23. KM
KARA MEHMET MER.FAB. ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
24.05.2006
24.05.2009
HARMANCIK
ÇINAR
2568147
71251
225,00
ĠĢletme
MERMER
HARMANCIK
GEDĠKÖREN
2329964
43284
1.202,95
ĠĢletme
MERMER
HARMANCIK
ÇAKMAK
1154529
42309
3.178,46
ĠĢletme
HARMANCIK
SĠNEÇLER
2563565
70893
584,30
HARMANCIK
ÇEKĠ
2257766
58051
HARMANCIK
1097656
HARMANCIK
HARMANCIK
OKÇULAR
2065957
8098
250,00
ĠĢletme
MERMER
ĠNEGÖL
DOMA
3153943
200709889
99,99
Arama
II. GRUP
MUTLU ARIKOĞLU
EMEK MAH. ÇETĠNSOY SOK. NO:53
ESKĠġEHĠR
16.10.2007
18.10.2010
ĠNEGÖL
SÜLÜKLÜKÖY
3135306
200703149
1.376,48
Arama
IV. GRUP
ÇALIK MADEN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
KERESTECĠLER SĠTESĠ SELVĠ SOK. NO: 18
MERTER ĠSTANBUL
05.04.2007
05.04.2010
ĠNEGÖL
HAMZABEY
3114229
20068755
100,00
Arama
II. GRUP
BAYRAKTAROĞLU ĠNġ. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
GAZĠ MUSTAFA KEMAL BUL. NO:47/11
KIZILAY ÇANKAYA / ANKARA
15.08.2006
17.08.2009
ĠNEGÖL
AYAZMA
3075943
20061758
49,40
Arama
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
09.03.2006
09.03.2009
186
ĠNEGÖL
SURURĠ
2385849
20055591
525,01
Arama
IV. GRUP
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
31.08.2005
01.08.2010
ĠNEGÖL
DOMA
3153942
200709888
99,94
Arama
II. GRUP
MUTLU ARIKOĞLU
EMEK MAH. ÇETĠNSOY SOK. NO:53
ESKĠġEHĠR
16.10.2007
18.10.2010
ĠNEGÖL
ÇAVUġKÖY
3111707
20067874
99,90
Arama
II. GRUP
NECMETTĠN GÜLBABA
KORKUTREĠS MAH. LALE SOK. NO:19/9
SIHHIYE ÇANKAYA / ANKARA
01.08.2006
03.08.2009
ĠNEGÖL
K. HAMZABEY
3101443
20063250
97,60
Arama
II. GRUP
SÜLEYMAN KIZILDAĞ
GÜLÜMBE KÖYÜ BĠLECĠK
19.04.2006
20.04.2009
ĠNEGÖL
YENĠKÖY
2575275
71874
720,00
Arama
MADEN
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
14.07.2004
14.07.2009
ĠNEGÖL
MESRARĠYE
3108012
20069873
1.534,14
Arama
IV. GRUP
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
22.09.2006
22.09.2009
ĠNEGÖL
SÜPÜRTÜ
3099548
200610023
350,00
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
28.09.2006
28.09.2009
ĠNEGÖL
ÇAVUġKÖY
3111708
20067875
100,00
Arama
II. GRUP
NECMETTĠN GÜLBABA
KORKUTREĠS MAH. LALE SOK. NO:19/9
SIHHIYE ÇANKAYA / ANKARA
01.08.2006
03.08.2009
ĠNEGÖL
3112071
20068271
99,74
Arama
II. GRUP
ERKAN HELVACI
YUNUS EMRE SĠTESĠ C BLOK NO:18
KIBRIS MAH. MAMAK / ANKARA
08.08.2006
10.08.2009
ĠNEGÖL
2576058
72199
2.233,60
Arama
MADEN
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
19.02.2004
19.02.2009
ĠNEGÖL
YENĠYÖRÜK
2548102
68638
218,75
Arama
MERMER
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
16.01.2004
16.07.2007
ĠNEGÖL
SÜLÜKLÜ
3167198
200801359
100,00
Arama
II. GRUP
HAMĠT MUTLUOĞLU
YEġĠLTEPE MAH. 55. SOK. NO:2
ZEYTĠNBURNU / ĠSTANBUL
27.02.2008
28.02.2011
187
ĠNEGÖL
3149844
200708996
97,73
Arama
II. GRUP
KEMAL CEVHER
HACIYOLU NO:3/14 K.ESAT ÇANKAYA /
ANKARA
10.09.2007
10.09.2010
ĠNEGÖL
3149845
200709018
23,26
Arama
II. GRUP
KEMAL CEVHER
HACIYOLU NO:3/14 K.ESAT ÇANKAYA /
ANKARA
10.09.2007
10.09.2010
ĠNEGÖL
SÜLÜKLÜKÖY
3118201
200610081
717,30
Arama
IV. GRUP
ÇALIK MADEN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
KERESTECĠLER SĠTESĠ FATĠH CAD.
SELVĠ SOKAK NO:18 MERTER
ĠSTANBUL
29.09.2006
29.09.2009
ĠNEGÖL
K. HAMZABEY
3101448
20063251
99,46
Arama
II. GRUP
SÜLEYMAN KIZILDAĞ
GÜLÜMBE KÖYÜ BĠLECĠK
19.04.2006
20.04.2009
ĠNEGÖL
HAMĠDĠYE
1106918
20061582
667,11
Arama
IV. GRUP
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
06.03.2006
06.03.2009
ĠNEGÖL
DOMA
3166581
200801161
57,45
Arama
II. GRUP
DAĞ Ġġ MAD. NAK. HARF. ĠNġ.
PET. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
GÜLÜMBE KÖYÜ BĠLECĠK
19.02.2008
21.02.2011
ĠNEGÖL
TAHTAKÖPRÜ
KASABASI
3151844
200709405
90,43
Arama
II. GRUP
ĠBRAHĠM OKTAR
HACILAR MAH. HACILAR CAD.
TAHTAKÖPRÜ KASABASI NO:41 ĠNEGÖL /
BURSA
25.09.2007
27.09.2010
ĠNEGÖL
ĠCLALĠYE
3131613
200701608
99,90
Arama
II. GRUP
MUZAFFER KOġAN
OSMAN YILMAZ MAH. MĠLLET CAD. 604.
SOK. KAT:1 GEBZE / KOCAELĠ
20.02.2007
22.02.2010
ĠNEGÖL
ESENKÖY
2575438
71899
1.006,35
Arama
MADEN
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
15.07.2004
15.07.2009
ĠNEGÖL
TAHTAKÖPRÜ
3108622
20066492
100,00
Arama
II. GRUP
ĠBRAHĠM OKTAR
HACILAR MAH. HACILAR CAD.
TAHTAKÖPRÜ KASABASI NO:41 ĠNEGÖL /
BURSA
03.07.2006
03.07.2009
ĠNEGÖL
AYAZMA
3075936
20061760
53,17
Arama
II. GRUP
ONSA NAK.HAF.MAD.ĠNġ.SAN.
VE TĠC.LTD.ġTĠ.
ÇAYIR MAH. ÇEVRE YOLU ĠTFAĠYE YANI
YENĠġEHĠR / BURSA
09.03.2006
09.03.2009
ĠNEGÖL
KIRAN KÖY
3156934
200710460
81,40
Arama
II. GRUP
ĠBRAHĠM OKTAR
HACILAR MAH. HACILAR CAD.
TAHTAKÖPRÜ KASABASI NO:41 ĠNEGÖL /
BURSA
19.11.2007
19.11.2010
188
ĠNEGÖL
KIRAN
2255064
68066
529,87
Arama
MADEN
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
08.01.2004
09.07.2007
ĠNEGÖL
ĠKĠZCE
2491481
61522
227,50
Arama
MERMER
ERCĠVAN KINABAġ
SELĠMĠYE MAH. TARHAN SOK. NO:1/B
ġENGÜLOĞLU APT.B BLOK DAĠRE:9
OSMANGAZĠ / BURSA
06.11.2002
08.05.2006
ĠNEGÖL
TAHTAKÖPRÜ
3113746
20068639
100,00
Arama
II. GRUP
SERHAT SAVCI
ATAKENT SĠT. 1 BLOK KAT:7 D:28
YENĠġEHĠR / BURSA
11.08.2006
11.08.2009
3109209
20066080
100,00
Arama
II. GRUP
SABAHATTĠN TÖLÜK
BAĞDAT CAD.AYDINLAR SOK.NO:8/10
MALTEPE / ĠSTANBUL
27.06.2006
29.06.2009
ĠNEGÖL
ĠNEGÖL
TAHTAKÖPRÜ
3150755
200709468
99,88
Arama
II. GRUP
SADULLAH ÖNCÜLER
BAKSAN SANAYĠ SĠTESĠ 16/8 ESKĠġEHĠR
26.09.2007
27.09.2010
ĠNEGÖL
HAYRĠYE
3169051
200802272
600,00
Arama
IV. GRUP
ALĠ GÜNER
DUMLUPINAR MAH. SÜLEYMAN ġAH
CAD. NO:13 ĠSKENDERUN / HATAY
25.03.2008
25.03.2011
ĠNEGÖL
AYAZMA
3075939
20061759
55,63
Arama
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
09.03.2006
09.03.2009
ĠNEGÖL
YENĠCEKÖY
2575762
72388
1.011,50
Arama
MADEN
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
01.09.2004
01.09.2009
ĠNEGÖL
DOMA
3116045
20069171
99,25
Arama
II. GRUP
BĠLECĠK HAZIR BETON ĠNġ. NAK.
MAD. OTO. SAN VE TĠC.LTD.ġTĠ.
ORGANĠZE SAN BÖL 11030 BĠLECĠK
25.08.2006
25.08.2009
ĠNEGÖL
3128621
200700622
100,00
Arama
II. GRUP
ABUZER EREN
ARAS SOKAK C11 BLOK B/D2 ESENKENT
BÜYÜKÇEKMECE / ĠSTANBUL
24.01.2007
25.01.2010
ĠNEGÖL
2513224
64538
250,00
ĠĢletme
MERMER
LĠMRA MER.SAN.VE NAK. TĠC.
LTD. ġTĠ.
BARBAROS MAH.ERTUĞRUL GAZĠ CAD.
2150 SOK.NO:28 BUCAK / BURDUR
03.06.2008
03.06.2018
2412096
52717
240,00
ĠĢletme
MERMER
AYA MAD. ĠNġ. SAN. TĠC. LTD.
ġTĠ.
ALTINTEPE HÜSNĠYE CAD. OYLUM
SĠTESĠ BLOK D:3 MALTEPE / ĠSTANBUL
31.01.2008
31.01.2018
ĠNEGÖL
RÜġTĠYE
Traverten
189
ĠNEGÖL
HAMZABEY
3064582
20053524
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ġEVKET USLU HAFRĠYAT
MADENCĠLĠK NAK. ĠNġ. TĠC. ve
SAN. LTD. ġTĠ.
AHMET AKYOL CAD. NO:29 ĠNEGÖL /
BURSA
14.12.2005
14.12.2015
ĠNEGÖL
YÖRÜKKÖY
3065731
20054292
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
YAMANLAR HAFRĠYAT
MADENCĠLĠK ĠNġ. TĠC. VE SAN.
LTD.ġTĠ.
SĠNANBEY MAH. AHMET AKYOLLU CAD.
ĠNEGÖL / BURSA
30.11.2007
30.11.2017
Jeotermal
Kaynak
OYLAT KAPLICALARI ĠġLETMESĠ
TURĠZM A.ġ.
Cuma Mah. Aydın Sk. No: 11 Ġnegöl / Bursa
20.06.2005
20.06.2025
ĠNEGÖL
1154873
692
184,72
ĠĢletme
JEOTERMA
L
KAYNAKL
AR VE
MĠNERALL
Ġ SULAR
ĠNEGÖL
YENĠHÖRÜK
2030037
46480
189,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
OĞUZ HAKAN
KARAOSMANOĞLU
ZÜRATBABA MAH. AKMESCĠT SOK. B
BLOK 1511 BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
08.11.2006
08.11.2016
ĠNEGÖL
SÜPÜRTÜ
3064205
20053276
99,75
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
HÜSEYĠN CERRAH
BĠLAL KÖYÜ ĠNEGÖL / BURSA
24.02.2006
24.02.2016
2569633
72197
4.732,66
ĠĢletme
MADEN
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
15.12.2008
15.12.2018
ÇOPUROĞLU MERMER GRANĠT
MÜH. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠLKBAHAR MAH. 621. SOK. NO:8
ÇANKAYA / ANKARA
09.06.2008
09.06.2018
ĠNEGÖL
ĠNEGÖL
SÜLÜKLÜ
2453804
57252
2.810,55
ĠĢletme
MADEN
ĠNEGÖL
HAMZABEY
3115134
20069096
77,23
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
BAYRAKTAROĞLU ĠNġ. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
GAZĠ MUSTAFA KEMAL BUL. NO:47/11
KIZILAY ÇANKAYA / ANKARA
30.04.2007
30.04.2017
ĠNEGÖL
DOMA
3104250
20064377
99,70
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
(mıcır)
ÇĠMSA ÇĠMENTO SANAYĠ VE
TĠCARET A.ġ.
TOROSLAR MAH. TEKKE CAD. P.K. 614
YENĠTAġKENT MERSĠN
08.11.2006
08.11.2016
ĠNEGÖL
TAHTAKÖPRÜ
2514433
64648
250,00
ĠĢletme
MERMER
M BOZKAYA ĠNġAAT VE ĠNġ.
MALZ. MAD. SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
KASIMPAġA MAH. KUMLUK CAD. NO.1
BOZÜYÜK / BĠLECĠK
19.06.2007
19.06.2017
ĠNEGÖL
HALHALCA
3063830
20053135
56,00
ĠĢletme
II. GRUP
HASAN KETHUDA
MEZĠT KÖYÜ ĠNEGÖL / BURSA
04.05.2006
04.05.2016
ĠNEGÖL
AYAZMA
3075944
20061761
50,65
ĠĢletme
II. GRUP
NAZIF NĠYAZĠ ÖZTÜRK
ESKĠ EDĠRNE ASFALTI NO:12
GAZĠOSMANPAġA / ĠSTANBUL
25.12.2006
25.12.2016
Kalker ( 2.
Grup )
190
ĠNEGÖL
HAMZABEY
3062957
20052647
98,56
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
ġEVKET USLU HAFRĠYAT
MADENCĠLĠK NAK. ĠNġ. TĠC. ve
SAN. LTD. ġTĠ.
AHMET AKYOL CAD. NO:29 ĠNEGÖL /
BURSA
11.09.2007
11.09.2017
ĠNEGÖL
HAMZABEY
3062955
20052649
81,12
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ġEVKET USLU HAFRĠYAT
MADENCĠLĠK NAK. ĠNġ. TĠC. ve
SAN. LTD. ġTĠ.
AHMET AKYOL CAD. NO:29 ĠNEGÖL /
BURSA
12.12.2005
12.12.2015
ĠNEGÖL
MEZĠT
2416128
52751
8.690,22
Ön ĠĢletme
MADEN
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
05.02.2004
05.02.2007
ĠZNĠK
KIZILKÖY
3145631
200706847
82,50
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
11.07.2007
12.07.2010
ĠZNĠK
HĠSARDERE
3168401
200801827
99,55
Arama
II. GRUP
VERONA GRANĠT MERMER SAN.
VE TĠC. LTD.ġTĠ.
BOSTANCI YOLU CAD. KEYAP ÇARġI
SĠTESĠ NO:157/A Y. DUDULLU
ÜMRANĠYE / ĠSTANBUL
13.03.2008
14.03.2011
ĠZNĠK
TACĠR
3176715
200803567
56,25
Arama
II. GRUP
EMĠN SIDKI ġENER
ġEHABETTĠN PAġA MAH. FAHRĠ
KORUTÜRK CAD. NO:47 B BLOK D:3
OSMANGAZĠ / BURSA
29.04.2008
29.04.2011
ĠZNĠK
ĠHSANĠYE
3080134
20059400
100,00
Arama
II. GRUP
EFETAġ MERMER MADENCĠLĠK
NAKLĠYAT VE ĠNġAAT SANAYĠ
ANONĠM ġĠRKETĠ
AÇMALAR MEVKĠĠ GEDELEK KÖYÜ
ORHANGAZĠ / BURSA
26.12.2005
26.12.2008
ĠZNĠK
ELBEYLĠ
3138911
200704225
400,00
Arama
IV. GRUP
TAMER BARIġAN
TALATPAġA CAD. NO:56 BAHÇELĠEVLER
/ ĠSTANBUL
02.05.2007
03.05.2010
ĠZNĠK
HACIOSMAN
3057501
20050838
99,99
Arama
II. GRUP
HAYDAR KARAKAġ
ATATÜRK CAD. NO:23 ĠZNĠK / BURSA
19.04.2005
21.04.2008
ĠZNĠK
MECĠDĠYE
3170755
200802968
98,50
Arama
II. GRUP
ĠBRAHĠM HAKKI KIZILKAYA
ADAKALE SOK. NO:25/48 YENĠġEHĠR
ANKARA
11.04.2008
11.04.2011
ĠZNĠK
ÖMERLĠKÖYÜ
3201707
200811244
325,00
Arama
IV. GRUP
ġAKĠR GÖNÜLTAġ
KANARYA MAH. PAPAĞAN CAD. GÜL
SOK. NO:15/2 KÜÇÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
24.12.2008
26.12.2011
ĠZNĠK
ĠNĠKLĠ
3123933
200611550
64,40
Arama
II. GRUP
ESEN MĠKRONĠZE MADEN SAN.
VE TĠC. A.ġ.
MARMARA CAD. NO:10 T.ÖREN TUZLA /
ĠSTANBUL
24.11.2006
24.11.2009
191
ĠZNĠK
3081220
20060134
100,00
Arama
II. GRUP
NĠHAT ÖZER
GAZCILAR CAD. ÖRKAP Ġġ HANI 3/25
BURSA
04.01.2006
05.01.2009
ĠZNĠK
ÖZEKDERE
3099529
200610067
1.012,50
Arama
IV. GRUP
LÜTFÜ ÇAKIR
BAHÇELĠEVLER MAH. UÇAR-2 SĠTESĠ A
BLOK DAĠ:5 BĠLECĠK
29.09.2006
29.09.2009
ĠZNĠK
KAYNARCA
3089485
20060692
92,97
Arama
II. GRUP
EFETAġ MERMER MADENCĠLĠK
NAKLĠYAT VE ĠNġAAT SANAYĠ
ANONĠM ġĠRKETĠ
AÇMALAR MEVKĠĠ GEDELEK KÖYÜ
ORHANGAZĠ / BURSA
30.01.2006
30.01.2009
ĠZNĠK
KIZILKÖY
3145637
200706849
90,00
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
11.07.2007
12.07.2010
ĠZNĠK
KIZILKÖY
3145639
200706868
90,63
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
12.07.2007
12.07.2010
ĠZNĠK
KIZILKÖY
3145638
200706869
75,00
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
12.07.2007
12.07.2010
ĠZNĠK
ĠNĠKLĠ
3123929
200611538
84,59
Arama
II. GRUP
ESEN MĠKRONĠZE MADEN SAN.
VE TĠC. A.ġ.
MARMARA CAD. NO:10 T.ÖREN TUZLA /
ĠSTANBUL
24.11.2006
24.11.2009
ĠZNĠK
KĠRAZLIYAYLA
3073875
20056678
50,00
Arama
II. GRUP
AKAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ
MER.SAN.SĠT.2.CAD.NO:11/15
HARAMĠDERE ĠSTANBUL
04.10.2005
06.10.2008
ĠZNĠK
3080978
20060135
100,00
Arama
II. GRUP
NĠHAT ÖZER
GAZCILAR CAD. ÖRKAP Ġġ HANI 3/25
BURSA
04.01.2006
05.01.2009
ĠZNĠK
3130539
200701448
1.314,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
16.02.2007
16.02.2010
ĠZNĠK
KIZILKÖY
3145636
200706846
100,00
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
11.07.2007
12.07.2010
ĠZNĠK
HĠSARDERE
3168399
200801842
95,44
Arama
II. GRUP
VERONA GRANĠT MERMER SAN.
VE TĠC. LTD.ġTĠ.
BOSTANCI YOLU CAD. KEYAP ÇARġI
SĠTESĠ NO:157/A Y. DUDULLU
ÜMRANĠYE / ĠSTANBUL
13.03.2008
14.03.2011
192
ĠZNĠK
HACIOSMAN
3200179
200810679
98,11
Arama
II. GRUP
ZEYNEP AYDIN
YALOVA YOLU ÜSTÜ ORM. BÖL. MÜD.
LOJ. NO:5 K:3 OSMANGAZĠ / BURSA
25.11.2008
25.11.2011
ĠZNĠK
ÇAMDĠBĠ
3141329
200705053
100,00
Arama
II. GRUP
ADEM DEMĠRCAN
M. KEMALPAġA MAH. BEKĠR DEMĠRCAN
SOK. NO:25 ĠZNĠK / BURSA
25.05.2007
25.05.2010
ĠZNĠK
KIZILKÖY
3145635
200706848
93,75
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
11.07.2007
12.07.2010
ĠZNĠK
MUSTAFALI
3057401
20051131
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
AKPINAR MAD. ĠNġ. HAFR. VE
NAK. SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SAN.
SĠTESĠ 2. CAD. NO.11/4 BÜYÜKÇEKMECE
/ ĠSTANBUL
23.11.2006
23.11.2016
ĠZNĠK
2184822
25855
244,37
ĠĢletme
II. GRUP
Kalsit ,
Mermer
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
01.10.1997
01.10.2007
ĠZNĠK
3137171
200709994
59,43
ĠĢletme
II. GRUP
AHMET ARSLAN
MUSTAFA KEMAL PAġA MAH. DENĠZ
SOK. NO:16 ĠZNĠK / BURSA
27.01.2009
27.01.2019
ĠZNĠK
2393569
50942
202,09
ĠĢletme
MERMER
KALMER MAD. SAN. VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
UNCULAR CAD.GÜLFEM SOK.NO:5/5
ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
19.04.2007
19.04.2017
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
09.12.2005
09.12.2015
ĠZNĠK
BAYINDIR
3052836
20050128
75,38
ĠĢletme
II. GRUP
KARACABEY
YARIġ
3160994
200805707
74,70
Arama
IV. GRUP
BERĠL BAYRAKTAR
YALI MAH. KEMAL BALIKESĠR CAD.
YENĠ BARTIN SĠTESĠ NO:29 ERDEK /
BALIKESĠR
23.06.2008
23.06.2011
KARACABEY
GÜNGÖRMEZ
3169537
200802542
1.473,13
Arama
IV. GRUP
HASAN YALVAÇ
AVNĠ DĠLLĠGĠL SOK. NO 4/4 Gayrettepe
ĠSTANBUL
01.04.2008
01.04.2011
KARACABEY
HARMANLI
3187791
200807309
330,00
Arama
IV. GRUP
ÖMER TAġDEMĠR
ORHANELĠ YOLU ODUNLUK MEVKĠĠ
KUM DEPOLARI NĠLÜFER / BURSA
30.07.2008
01.08.2011
KARACABEY
HARMANLI
3203115
200900625
791,82
Arama
IV. GRUP
BALTALĠMANI ENERJĠ
YATIRIML. ÜRETĠM VE TĠC. A.ġ.
PÜRTELAġ HASAN MAH. MECLĠSĠ
MEBUSAN CD. NO:35/7 SALIPAZARI
BEYOĞLU / ĠSTANBUL
09.02.2009
09.02.2012
Kalker
193
BALTALĠMANI ENERJĠ
YATIRIML. ÜRETĠM VE TĠC. A.ġ.
PÜRTELAġ HASAN MAH. MECLĠSĠ
MEBUSAN CD. NO:35/7 SALIPAZARI
BEYOĞLU / ĠSTANBUL
06.02.2009
06.02.2012
AKAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ
MER.SAN.SĠT.2.CAD.NO:11/15
HARAMĠDERE ĠSTANBUL
11.04.2006
13.04.2009
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
17.01.2006
19.01.2009
Arama
II. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SK. NO: 15/1
M.KEMALPAġA / BURSA
15.08.2006
17.08.2009
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
200610945
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
3167838
200801744
61,28
Arama
II. GRUP
YUNUS ÖĞÜN
TURAN GÜNEġ BULV. 19. CAD. EDA APT.
NO:7/9 ORAN ġEHRĠ ANKARA
10.03.2008
10.03.2011
3060730
20052119
97,71
Arama
II. GRUP
REĠSOĞLU MER. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA KARAYOLU ÜZERĠ 22. KM
ĠSCEHĠSAR / AFYONKARAHĠSAR
04.05.2005
05.05.2008
3110791
20066986
400,00
Arama
IV. GRUP
METĠN ÖZĠBĠġ
KÜPLÜPINAR MAH.GÜNAYDIN SOK. NO:8
BURSA
12.07.2006
13.07.2009
TAġDEVRĠ MAD. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU BEġYOL
LAMBALARI ALTI NO:271 BURSA
17.04.2006
17.04.2009
AKAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ
MER.SAN.SĠT.2.CAD.NO:11/15
HARAMĠDERE ĠSTANBUL
31.03.2006
31.03.2009
MAHMUT ġEN
YAYLA SK. 1/12 MALTEPE ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
KARACABEY
KIRANLAR
3203116
200900614
25,00
Arama
IV. GRUP
KARACABEY
HARMANLI
3101464
20062951
35,00
Arama
II. GRUP
KARACABEY
ÇEġNĠGĠR
3087435
20060377
37,57
Arama
KARACABEY
3114375
20068756
95,44
KARACABEY
3122200
200610949
KARACABEY
3122199
KARACABEY
KARACABEY
SUBAġI
KARACABEY
KARACABEY
AKÇASUSURLUK
3101283
20063129
95,10
Arama
II. GRUP
KARACABEY
HARMANLI
3100472
20062569
46,00
Arama
II. GRUP
KARACABEY
KURġUNLU
3115881
200701621
59,49
Arama
II. GRUP
Mermer
Mermer
194
3087434
20060376
61,35
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
17.01.2006
19.01.2009
KARACABEY
3087440
20060379
100,00
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
17.01.2006
19.01.2009
KARACABEY
3116324
20069393
62,70
Arama
II. GRUP
ODAMAN MAD.TAġI.VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
ĠNÖNÜ CAD. NO: 6/3 BANDIRMA /
BALIKESĠR
05.09.2006
07.09.2009
KARACABEY
3111243
20067329
80,73
Arama
II. GRUP
ĠÇDAġ ÇELĠK ENER. TER. VE
ULAġ. SAN. A.ġ.
MAHMUTBEY CAD. HALKALI YOLU
ÜZERĠ NO:202 BAĞCILAR / ĠSTANBUL
20.07.2006
20.07.2009
KARACABEY
DEVLEME
KARACABEY
ÇAMLIK
3126766
200612541
540,00
Arama
IV. GRUP
BMS MAD. ĠNġ. EML. SAN. VE
TĠC. LTD.ġTĠ.
ĠBRAHĠMAĞA DĠNLEÇ SOK. NO:15/1 34718
KADIKÖY / ĠSTANBUL
27.12.2006
28.12.2009
KARACABEY
ġAHĠNKÖY
3122369
200610801
74,34
Arama
II. GRUP
HÜSEYĠN GÜNDOĞDU
SANCAK MAH. 15. CADDE 288.SOK NO:13
ÇANKAYA / ANKARA
30.10.2006
30.10.2009
KARACABEY
ÖRENCĠK
2515744
65067
1.626,05
Arama
MADEN
KEMAL BAYRAKTAR
ĠSTĠKLAL MAH.ADALAR SOK.NO:14/5
ESKĠġEHĠR
09.06.2003
11.12.2006
KARACABEY
EKMEKÇĠ
2545673
67929
5.629,71
Arama
MADEN
KARMĠNE KARADENĠZ MAD. VE
DIġ TĠC. A.ġ.
DEVELĠ SOK. NO:14 KAĞITHANE /
ĠSTANBUL
14.10.2003
14.10.2008
KARACABEY
MEHMETALAN
3182951
200806116
1.270,82
Arama
IV. GRUP
FEYZULLAH KUBLAY
HÜDAVENDĠGAR MAH. HIRKALI SOK.
NO:6 OSMANGAZĠ / BURSA
30.06.2008
30.06.2011
KARACABEY
AKÇAKOYUN
3201291
200811183
79,12
Arama
II. GRUP
OPTĠMUM ENERJĠ ÜRETĠM A.ġ.
AĞAOĞLU MY WORLD BATI ATAġEHĠR
34746 KADIKÖY / ĠSTANBUL
18.12.2008
19.12.2011
KARACABEY
KARAKOCA
3083559
20060293
56,25
Arama
II. GRUP
AKAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ
MER.SAN.SĠT.2.CAD.NO:11/15
HARAMĠDERE ĠSTANBUL
16.01.2006
16.01.2009
KARACABEY
AKÇAKOYUN
3068972
20055171
89,36
Arama
II. GRUP
ORAL HARF. ĠNġ. MAD. SAN. TĠC.
LTD. ġTĠ.
RUNGUġ PAġA MAH. PANAYIR CAD.
BELEDĠYE Ġġ HANI KAT:1 NO:2
KARACABEY / BURSA
16.08.2005
18.08.2008
Kuvars
195
KARACABEY
ġAHĠN
3096985
20066316
51,79
Arama
II. GRUP
BAHAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 77.SOKAK 3/10
A.ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
29.06.2006
29.06.2009
KARACABEY
EVCĠLER
3127218
200612536
583,25
Arama
IV. GRUP
BMS MAD. ĠNġ. EML. SAN. VE
TĠC. LTD.ġTĠ.
ĠBRAHĠMAĞA DĠNLEÇ SOK. NO:15/1 34718
KADIKÖY / ĠSTANBUL
27.12.2006
28.12.2009
KARACABEY
3122204
200610948
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
KARACABEY
3122203
200610947
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
KARACABEY
TAġLIK
3090434
200701624
50,69
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇARKÇI
ÇETĠNEMEÇ BUL. 8. CAD. 86.SOK. NO:2/9
ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
KARACABEY
AKÇAKOYUN
3201287
200811185
91,29
Arama
II. GRUP
OPTĠMUM ENERJĠ ÜRETĠM A.ġ.
AĞAOĞLU MY WORLD BATI ATAġEHĠR
34746 KADIKÖY / ĠSTANBUL
18.12.2008
19.12.2011
KARACABEY
AKÇAKOYUN
3201285
200811187
25,69
Arama
II. GRUP
OPTĠMUM ENERJĠ ÜRETĠM A.ġ.
AĞAOĞLU MY WORLD BATI ATAġEHĠR
34746 KADIKÖY / ĠSTANBUL
18.12.2008
19.12.2011
23.06.2008
23.06.2011
TURGUT REĠS CAD.NO.18/7
KARACABEY
ARAPCĠFTLĠĞĠ
3160985
200805709
1.577,50
Arama
IV. GRUP
RAFĠ ALTINOK
KARACABEY
ġAHĠNKÖY
3122371
200610799
38,12
Arama
II. GRUP
HÜSEYĠN GÜNDOĞDU
SANCAK MAH. 15. CADDE 288.SOK NO:13
ÇANKAYA / ANKARA
30.10.2006
30.10.2009
3122201
200610946
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
KARACABEY
MEBUSEVLERĠ-TANDOĞAN ÇANKAYA /
ANKARA
KARACABEY
ÇAVUġKÖY
3118689
200701619
63,74
Arama
II. GRUP
MAHMUT ġEN
YAYLA SK. 1/12 MALTEPE ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
KARACABEY
ġAHĠN
3096984
20066317
72,05
Arama
II. GRUP
BAHAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 77.SOKAK 3/10
A.ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
29.06.2006
29.06.2009
196
KARACABEY
EKMEKÇĠ
3102628
20063898
99,88
Arama
II. GRUP
TAġDEVRĠ MAD. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU BEġYOL
LAMBALARI ALTI NO:271 BURSA
03.05.2006
04.05.2009
KARACABEY
DEVLEME
3060809
20052220
94,11
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
04.05.2005
05.05.2008
KARACABEY
DEVLEME
3060810
20052221
99,49
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
04.05.2005
05.05.2008
KARACABEY
SEYRAN
3134545
200702916
98,58
Arama
II. GRUP
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
29.03.2007
29.03.2010
KARACABEY
ġAHĠNKÖY
3122370
200610800
64,43
Arama
II. GRUP
HÜSEYĠN GÜNDOĞDU
SANCAK MAH. 15. CADDE 288.SOK NO:13
ÇANKAYA / ANKARA
30.10.2006
30.10.2009
3111242
20067324
93,75
Arama
II. GRUP
ĠÇDAġ ÇELĠK ENER. TER. VE
ULAġ. SAN. A.ġ.
MAHMUTBEY CAD. HALKALI YOLU
ÜZERĠ NO:202 BAĞCILAR / ĠSTANBUL
20.07.2006
20.07.2009
KARACABEY
KARACABEY
KIRANLAR
3201286
200811178
830,42
Arama
IV. GRUP
OPTĠMUM ENERJĠ ÜRETĠM A.ġ.
AĞAOĞLU MY WORLD BATI ATAġEHĠR
34746 KADIKÖY / ĠSTANBUL
18.12.2008
19.12.2011
KARACABEY
AKÇAKOYUN
3201289
200811184
89,35
Arama
II. GRUP
OPTĠMUM ENERJĠ ÜRETĠM A.ġ.
AĞAOĞLU MY WORLD BATI ATAġEHĠR
34746 KADIKÖY / ĠSTANBUL
18.12.2008
19.12.2011
KARACABEY
KURġUNLU
3136945
200704119
95,63
Arama
II. GRUP
KAPIDAĞ GRANĠT MERMER
MADEN ĠġLETMELERĠ SAN VE
TĠC A.ġ.
ATATÜRK CAD. NO: 234 BANDIRMA /
BALIKESĠR
30.04.2007
30.04.2010
KARACABEY
EVCĠLER
3147048
200707224
99,75
Arama
II. GRUP
SĠMTAġ MER. VE GRANĠT SAN.
TĠC. A.ġ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SANAYĠ
SĠTESĠ 2.CAD. NO:25 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
19.07.2007
19.07.2010
KARACABEY
AKÇAKOYUN
3201290
200811186
63,62
Arama
II. GRUP
OPTĠMUM ENERJĠ ÜRETĠM A.ġ.
AĞAOĞLU MY WORLD BATI ATAġEHĠR
34746 KADIKÖY / ĠSTANBUL
18.12.2008
19.12.2011
2352627
69194
228,07
Arama
MERMER
ÖZTÜRK
MER.PA.TA.SA.TĠC.LT.ġTĠ.
ĠsmetpaĢa Mah. 63.Sok. NO:4
GAZĠOSMANPAġA / ĠSTANBUL
10.03.2004
10.09.2007
KARACABEY
197
KARACABEY
KARACABEY
KIRTAġLĠK MEVKĠĠ
KARACABEY
3087442
20060375
21,00
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
17.01.2006
19.01.2009
3111591
20067511
99,62
Arama
II. GRUP
ENVER ERDEM
TABAKLAR MAH. 38. SK. NO:5 D:1
KARACABEY / BURSA
21.07.2006
21.07.2009
3122202
200610950
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
KARACABEY
KIRANLAR
2497656
200610196
63,08
Arama
II. GRUP
BANDIRMA MERMER SAN. VE
TĠC. A.ġ.
BALIKESĠR KARAYOLU 9 KM.
BANDIRMA / BALIKESĠR
04.10.2006
05.10.2009
KARACABEY
YEġĠLDERE
3136947
200704117
97,84
Arama
II. GRUP
KAPIDAĞ GRANĠT MERMER
MADEN ĠġLETMELERĠ SAN VE
TĠC A.ġ.
ATATÜRK CAD. NO: 234 BANDIRMA /
BALIKESĠR
30.04.2007
30.04.2010
KARACABEY
KURġUNLU
3115882
200701620
71,88
Arama
II. GRUP
MAHMUT ġEN
YAYLA SK. 1/12 MALTEPE ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
KARACABEY
ÇEġNĠGĠR
3087436
20060378
55,17
Arama
II. GRUP
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
17.01.2006
19.01.2009
KARACABEY
KARAKOCA
3056639
20050223
30,86
Arama
II. GRUP
REĠSOĞLU MER. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA KARAYOLU ÜZERĠ 22. KM
ĠSCEHĠSAR / AFYONKARAHĠSAR
11.04.2005
11.04.2008
KARACABEY
ġAHĠN
3096986
20066315
72,72
Arama
II. GRUP
BAHAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 77.SOKAK 3/10
A.ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
29.06.2006
29.06.2009
KARACABEY
DEVLEME
2569749
71419
1.613,62
Arama
MADEN
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
24.06.2004
24.06.2009
KARACABEY
ÇAVUġKÖY
3118701
200701618
65,00
Arama
II. GRUP
MAHMUT ġEN
YAYLA SK. 1/12 MALTEPE ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
KARACABEY
ĠNKAYA
3148601
200708169
15,81
Arama
II. GRUP
CEMĠL AYAR
RUNGUġ PAġA MAH. RUNGUġ PAġA CAD.
ÖZAYDINLIK AP. NO:22 KAT.2
KARACABEY / BURSA
17.08.2007
17.08.2010
198
KARACABEY
3122198
200610944
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ĠHLAS MADENCĠLĠK A.ġ.
MERMERCĠLER SAN. SĠTESĠ 7. CAD. NO:12
BEYLĠKDÜZÜ BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
03.11.2006
03.11.2009
HAKKI BAKIRCI
BELEDĠYE SARAYI ALTI NO:13
MUDANYA / BURSA
27.10.2006
27.10.2009
BROKMER MADENCĠLĠK
LTD.ġTĠ.
OSMANAĞA MAH. PAVLONYA SOKAK
NO:10/66 KADIKÖY / ĠSTANBUL
12.10.2004
13.10.2014
MORMER MERMER ĠNġ. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ġAFAK SOKAK NO.89 DAĠRE 1
OSMANBEY ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
14.11.2008
14.11.2018
KARACABEY
CAMBAZ
3121580
200610711
99,83
Arama
II. GRUP
KARACABEY
SUBAġI
2340997
44959
91,00
ĠĢletme
MERMER
KARACABEY
KIRANLAR
3100246
200610198
88,97
ĠĢletme
II. GRUP
KARACABEY
ÇAVUġKÖY
2507914
64221
249,73
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BANDIRMA MER.SAN.VE TĠC.
A.ġ.
BANDIRMA BALIKESĠR ASFALTI 9.KM
BANDIRMA / BALIKESĠR
05.06.2007
05.06.2017
KARACABEY
TAġLIK
3090111
20060851
98,67
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
A.H.S. OTOMOTĠV GIDA TURĠZM
TEKSTĠL ĠNġAAT MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ULUCAMĠ MAH.BELEDĠYE MEYDANI
CEYLANLAR ĠġHANI NO:9/4 YENĠġEHĠR /
BURSA
07.07.2006
07.07.2016
KARACABEY
DANIġMENT
2572411
71708
100,00
ĠĢletme
MERMER
Kalker ( 2.
Grup )
CANTÜRK ĠNġ.TEKS.SAN.VE
TĠC.A.ġ
ĠNÖNÜ CAD.MODÜL ĠġHANI NO:108
K:3/10 OSMANGAZĠ / BURSA
02.09.2005
02.09.2015
KARACABEY
BAYRAMDERE
2056747
69001
250,00
ĠĢletme
MERMER
TURAN BEKĠġOĞLU
ESENBOĞA YOLU ÜZERĠ 15. KM. NO:47
PURSAKLAR ANKARA
29.08.2008
29.08.2018
KARACABEY
ĠKĠZCE
2550562
69152
222,06
ĠĢletme
MERMER
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
21.01.2008
21.01.2018
KARACABEY
SEYRAN
1014828
1878
15,38
ĠĢletme
MERMER
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
09.01.2001
10.01.2011
KARACABEY
ġAHĠNBEY
2567921
71471
75,36
ĠĢletme
II. GRUP
SELAHADDĠN CANTÜRK
ESENTEPE MAH. OKUL CAD. GÖKKUġAĞI
SĠT. D-BLOK NO.12 NĠLÜFER / BURSA
16.01.2009
16.01.2019
KARACABEY
ARAPÇĠFTLĠĞĠ
2444937
56201
10,00
ĠĢletme
I-A GRUBU
28.09.2005
28.09.2010
Mermer
Mermer
TURGUT REĠS CAD.NO.18/7
Kum ( 1 - a )
RAFĠ ALTINOK
199
MEBUSEVLERĠ-TANDOĞAN ÇANKAYA /
ANKARA
METĠN ÖZĠBĠġ
KÜPLÜPINAR MAH.GÜNAYDIN SOK. NO:8
BURSA
10.06.2005
10.06.2010
AKMER MERMER TURZ. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ATATÜRK MAH. GÜL SOK. NO:3
M.KEMALPAġA / BURSA
20.12.2006
20.12.2016
Mermer
BANDIRMA MER.SAN.VE TĠC.
A.ġ.
BANDIRMA BALIKESĠR ASFALTI 9.KM
BANDIRMA / BALIKESĠR
27.05.2002
28.05.2012
Mermer
ALĠ GÜLHAN
ANKARA KARAYOLU 15. KM
AFYONKARAHĠSAR
04.06.2007
04.06.2017
ORMET METAL TĠC.A.ġ.
VĠġNEZADE CAMĠĠ MEYDANI SOK.
MARMARA APT.NO:4/4 D:8 MAÇKA
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
14.11.2008
14.11.2018
Mermer
ALTINSOY MAD.VE TĠC.A.ġ.
MAKSEM SOK.NO:93/A 16040 BURSA
14.10.2005
14.10.2015
II. GRUP
Kalker
A.H.S. OTOMOTĠV GIDA TURĠZM
TEKSTĠL ĠNġAAT MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ULUCAMĠ MAH.BELEDĠYE MEYDANI
CEYLANLAR ĠġHANI NO:9/4 YENĠġEHĠR /
BURSA
07.07.2006
07.07.2016
Kalker ( 2.
Grup )
BETAġSAN MAD. MÜH. ĠNġ.
TAAH. HAFR. NAK. MÜġ. TĠC. VE
SAN. LTD.ġTĠ.
ANADOLU MAH. KADER SOK. NO.7/A
YILDIRIM / BURSA
21.02.2005
23.02.2015
KARACABEY
HARMANLI
2553015
69343
9,88
ĠĢletme
I-A GRUBU
KARACABEY
SEYRAN
2561439
71173
192,50
ĠĢletme
MERMER
KARACABEY
KIRANLAR
2279753
37230
158,55
ĠĢletme
MERMER
KARACABEY
CAMBAZKÖY
2501357
62843
224,02
ĠĢletme
MERMER
KARACABEY
AKÇAKOYUN
2569284
71420
86,62
ĠĢletme
II. GRUP
KARACABEY
SUBAġI
2341003
44960
237,00
ĠĢletme
MERMER
3090120
20060850
97,54
ĠĢletme
KARACABEY
Kum - Çakıl
KARACABEY
ÇAVUġKÖY
2429201
54960
98,37
ĠĢletme
II. GRUP
KELES
EġEN KÖYÜ
3160487
200800603
100,00
Arama
II. GRUP
KIRAN ĠNġ. TAAH. NAK. MAD.
SAN. VE TĠC. LTD.ġTĠ
SULUGÖZ SOK. 22/8 ĠSKĠTLER ALTINDAĞ
/ ANKARA
23.01.2008
24.01.2011
KELES
GELEMĠÇ
2322084
64341
1.002,02
Arama
MADEN
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
02.05.2003
02.05.2008
KELES
GÜNEYBUDAKLAR
3147515
200707767
1.191,61
Arama
IV. GRUP
KARMĠNE KARADENĠZ MAD. VE
DIġ TĠC. A.ġ.
DEVELĠ SOK. NO:14 KAĞITHANE /
ĠSTANBUL
07.08.2007
09.08.2010
KELES
DELĠCE
3140203
200705046
100,00
Arama
II. GRUP
AHMET KARGALI
MERHALE SOK. NO:63/1 BeĢtepe ANKARA
25.05.2007
25.05.2010
200
KELES
3193042
200809583
1.558,16
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
10.10.2008
10.10.2011
01.10.1968
01.10.1968
KELES
YENÇCE
1015003
520237
1.667,73
Arama
MADEN
ETĠ MADEN ĠġLETMELERĠ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
CĠHAN SOK. NO:2
ANKARA
KELES
GELEMĠÇ
3111381
20067821
1.852,59
Arama
IV. GRUP
ERCAN KURT
ġAPÇI KÖYÜ TAVġANLI / KÜTAHYA
31.07.2006
31.07.2009
KELES
KOCAKOVACIK
3126789
200612430
98,46
Arama
II. GRUP
ÜMĠT NUYAN
ġEHREKÜSTÜ DURAK CAD. ÖZLEM
APT.NO:13/1 FOMARA BURSA
26.12.2006
28.12.2009
KELES
BARAKLI
3183531
200806478
99,72
Arama
II. GRUP
UMUT YÜKSEKDAĞ
REġĠT GALĠP CAD. 74/6 GOP ANKARA
08.07.2008
08.07.2011
KELES
AKÇAPINAR
3178701
200804588
946,13
Arama
IV. GRUP
ĠSMAĠL HAKKI ĠÇYÜZ
BĠRLĠK MAH. 52. SOKAK NO:18/2
ÇANKAYA / ANKARA
22.05.2008
23.05.2011
KELES
GÖKÖZ
3134861
200703084
82,23
Arama
II. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
04.04.2007
05.04.2010
KELES
SARIOT
1515011
20065905
361,61
Arama
IV. GRUP
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
22.06.2006
22.06.2009
3155171
200710093
1.138,39
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
14.11.2007
15.11.2010
KELES
06430
SIHHĠYE
KELES
DELĠCE
3140202
200705047
62,50
Arama
II. GRUP
AHMET KARGALI
MERHALE SOK. NO:63/1 BeĢtepe ANKARA
25.05.2007
25.05.2010
KELES
MENTEġE
2606376
200706047
96,25
Arama
II. GRUP
CEMĠL AYAR
RUNGUġ PAġA MAH. RUNGUġ PAġA CAD.
ÖZAYDINLIK AP. NO:22 KAT.2
KARACABEY / BURSA
19.06.2007
21.06.2010
KELES
ALPAGUT
2543113
67821
380,34
Arama
MADEN
HULUSĠ AKSOY
Alpagut Köyü KELES / BURSA
10.12.2003
11.06.2007
Manganez
201
KELES
YUNUSLAR
2576456
535339
62,50
Arama
MERMER
BAYRAM GÜNEġ
TATKAVAKLI BELDESĠ M.KEMALPAġA /
BURSA
20.07.2004
21.01.2008
KELES
YAĞCILAR
3199771
200810653
736,34
Arama
IV. GRUP
ERM MAD. ĠNġ.GIDA TURZ.VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
NECATĠBEY CAD. SEZENLER SK. 4/2
SIHHIYE ÇANKAYA / ANKARA
25.11.2008
25.11.2011
KELES
3179952
200804914
854,66
Arama
IV. GRUP
VEHBĠ DEDEBAġ
BAHÇELĠEVLER MAH. BEZEN SOK.
SÖZERĠ APT.NO:1/2 BALIKESĠR
30.05.2008
30.05.2011
KELES
3121584
200610309
99,94
Arama
II. GRUP
SELĠM ORUÇ
ALPAGUT KÖYÜ KELES / BURSA
10.10.2006
12.10.2009
KELES
GELEMĠġ
3064237
20065898
559,70
Arama
IV. GRUP
YENĠ ANADOLU MĠNERAL
MADENCĠLĠK SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 7.CAD.NO:24
AġAĞI ÖVEÇLER ANKARA
22.06.2006
22.06.2009
KELES
DAVUTLAR
3096744
20066313
61,86
Arama
II. GRUP
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
29.06.2006
29.06.2009
3110728
20067681
255,94
Arama
IV. GRUP
MEHMET AKYÜZ
BÜYÜK SAN. 1. CAD. NO:109 DIġKAPI
ANKARA
27.07.2006
27.07.2009
KELES
KELES
ÇAYÖREN
3185349
200810444
417,91
Arama
IV. GRUP
ĠBRAHĠM OKTAR
HACILAR MAH. HACILAR CAD.
TAHTAKÖPRÜ KASABASI NO:41 ĠNEGÖL /
BURSA
17.11.2008
17.11.2011
KELES
KOZBUDAKLAR
3133853
200702062
100,00
Arama
II. GRUP
KÜÇÜKAĞA PALA
BAĞLARBAġI MAH. BÖLÜNTÜ SOK.
NO:22 K:3 OSMANGAZĠ / BURSA
08.03.2007
08.03.2010
KELES
GELEMĠÇ
3111388
20067818
1.471,94
Arama
IV. GRUP
ERCAN KURT
ġAPÇI KÖYÜ TAVġANLI / KÜTAHYA
31.07.2006
31.07.2009
KELES
KOZBUDAKLAR
3113715
20068617
1.711,29
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
KELES
DAVUTLAR
3096742
20066311
94,47
Arama
II. GRUP
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
29.06.2006
29.06.2009
202
KELES
KOZBUDAKLAR
3133854
200702061
78,94
Arama
II. GRUP
KÜÇÜKAĞA PALA
BAĞLARBAġI MAH. BÖLÜNTÜ SOK.
NO:22 K:3 OSMANGAZĠ / BURSA
08.03.2007
08.03.2010
KELES
KOZBUDAKLAR
3113739
20068622
1.598,40
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
3202796
200900528
922,81
Arama
IV. GRUP
OKYANUS MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ 3. CAD. P.K.
210 ĠNEGÖL / BURSA
03.02.2009
03.02.2012
KELES
KELES
GÜNEYBUDAKLAR
3147488
200707782
1.075,00
Arama
IV. GRUP
KARMĠNE KARADENĠZ MAD. VE
DIġ TĠC. A.ġ.
DEVELĠ SOK. NO:14 KAĞITHANE /
ĠSTANBUL
07.08.2007
09.08.2010
KELES
DELĠCE
3141008
200705045
94,25
Arama
II. GRUP
AHMET KARGALI
MERHALE SOK. NO:63/1 BeĢtepe ANKARA
25.05.2007
25.05.2010
KELES
SORKUN
3144209
200705597
100,00
Arama
II. GRUP
AZĠZ BAYTEKĠN
PĠREMĠR MAH. AKÇAĞLAYAN SOKAK
SAYDEMĠR APT. NO:4 KAT:3 YILDIRIM /
BURSA
07.06.2007
07.06.2010
KELES
SOĞUK PINAR
3108963
20066113
465,93
Arama
IV. GRUP
EMĠN SIRRI ĠSFENDĠYAR GĠRAY
CUMHURĠYET CAD. NO:38 BURSA
26.06.2006
26.06.2009
KELES
GELEMĠÇ
3111387
20067819
1.072,68
Arama
IV. GRUP
ERCAN KURT
ġAPÇI KÖYÜ TAVġANLI / KÜTAHYA
31.07.2006
31.07.2009
KELES
ALPAGUT
3185409
200810445
1.440,72
Arama
IV. GRUP
ĠBRAHĠM OKTAR
HACILAR MAH. HACILAR CAD.
TAHTAKÖPRÜ KASABASI NO:41 ĠNEGÖL /
BURSA
17.11.2008
17.11.2011
KELES
YUNUSLAR
2576446
535338
92,97
Arama
MERMER
BAYRAM GÜNEġ
TATKAVAKLI BELDESĠ M.KEMALPAġA /
BURSA
20.07.2004
21.01.2008
KELES
KOZBUDAKLAR
2298296
64704
899,81
Arama
MADEN
MATE MADENCĠLĠK SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ULUS MAH. ADNAN SOYGUN CAD.
GÜZEL KENTLER SĠTESĠ D-BLOK D.3
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
27.05.2003
27.11.2006
KELES
ISSIZÖREN
1148192
10428
6.939,43
ĠĢletme
MADEN
TÜRKĠYE KÖMÜR ĠġLETMELERĠ
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HĠPODROM CADDESĠ NO:12 06330
YENĠMAHALLE / ANKARA
14.09.1987
14.09.2012
Maden
Kömürü
203
KELES
KARAADIÇ
2371491
70150
132,31
ĠĢletme
MERMER
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
23.07.2008
23.07.2018
KELES
KARAARDIÇ
2550577
69153
103,27
ĠĢletme
MERMER
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
01.05.2008
01.05.2018
KELES
1086412
8186
929,86
ĠĢletme
MADEN
Kalsedon
ÇAKMAK MAD.NAKL. SAN VE
TĠC. A.ġ.
DEVLET KARAYOLU KENARI ÇĠNE /
AYDIN
14.02.2007
14.02.2017
KELES
1148049
10441
6.667,96
ĠĢletme
MADEN
Maden
Kömürü
TÜRKĠYE KÖMÜR ĠġLETMELERĠ
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HĠPODRUM CAD.NO:12 YENĠMAHALLE /
ANKARA
14.09.1987
14.09.2012
KELES
BASAK
2348122
45747
250,00
ĠĢletme
MERMER
Traverten
SÜREYYA DEMĠREL
KAVAK MH. ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
19.10.2004
20.10.2014
KELES
BASAK
2348136
45746
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SÜREYYA DEMĠREL
MERMER SAN.BÖLGESĠ_PK:7 ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
23.07.2004
23.07.2014
KELES
ALPAGUT
3135019
200702833
91,73
ĠĢletme
II. GRUP
SELĠM ORUÇ
ALPAGUT KÖYÜ KELES / BURSA
28.06.2007
28.06.2017
KELES
KARAARDIÇ
2080919
51024
146,41
ĠĢletme
MERMER
Traverten
ALTINSOY MAD.VE TĠC.A.ġ.
MAKSEM SOK.NO:93/A 16040 BURSA
29.11.2007
29.11.2017
KELES
BASAK
2348115
45750
250,00
ĠĢletme
MERMER
Traverten
SÜREYYA DEMĠREL
KAVAK MH. ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
19.10.2004
20.10.2014
KESTEL
SOĞUKSU
3123871
200611374
58,29
Arama
II. GRUP
BÜLENT ETĠKE
OĞUZLAR MAH. 54. SOKAK 4/5
BALGAT ÇANKAYA / ANKARA
20.11.2006
20.11.2009
2571813
71488
1.810,59
Arama
MADEN
BURSA ÇĠMENTO FABRĠKASI
A.ġ.
ULUYOL NO :20 BURSA
28.06.2004
28.06.2009
3127022
200700051
98,06
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
04.01.2007
04.01.2010
KESTEL
KESTEL
ÇATALTEPE
204
KESTEL
3102287
20063037
57,35
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
13.04.2006
13.04.2009
KESTEL
3146613
200706697
100,00
Arama
II. GRUP
YUSUF KENAN YILMAZ
AKDENĠZ CAD. NO:23 EYÜP / ĠSTANBUL
06.07.2007
06.07.2010
KESTEL
SOĞUKSU
3122345
200611026
24,75
Arama
II. GRUP
BÜLENT ETĠKE
OĞUZLAR MAH. 54. SOKAK 4/5
BALGAT ÇANKAYA / ANKARA
07.11.2006
09.11.2009
KESTEL
ÇATALTEPE
3127020
200700049
96,25
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
04.01.2007
04.01.2010
KESTEL
PINARLIK
3137178
200710041
80,24
Arama
II. GRUP
YERKÜRE MADENCĠLĠK VE
MÜġAVĠRLĠK TEKNĠK
HĠZMETLER ĠNġAAT EMLAK
TAAHHÜT SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORKUTREĠS MAH. LALE SK. NO:19/9
SIHHĠYE ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
KESTEL
NARLIDERE
3126691
200700163
99,00
Arama
II. GRUP
MUHLĠS KOÇAL
ĠZZETTĠN ÇALIġLAR CAD. ÇINARLI SOK.
ÖZLEM APT. NO:2/5 BAHÇELĠEVLER /
ĠSTANBUL
08.01.2007
08.01.2010
KESTEL
3146612
200706706
99,92
Arama
II. GRUP
SEYHAN GÖKTAġ
SUCUZADE MAH.39. SK. NO:8 SEYHAN /
ADANA
06.07.2007
06.07.2010
KESTEL
2573726
71487
1.500,00
Arama
MADEN
BURSA ÇĠMENTO FABRĠKASI
A.ġ.
ULUYOL NO :20 BURSA
28.06.2004
28.06.2009
KESTEL
ÇATALTEPE
3127011
200700050
91,10
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
04.01.2007
04.01.2010
KESTEL
SEYMEN
3092067
20061224
100,00
Arama
II. GRUP
B.ERGÜNLER YOL YAPI ĠNġAAT
TAAHHÜT MADENCĠLĠK SANAYĠ
VE TĠCARET LTD. ġTĠ.
ANKARA ASFALTI DSĠ KARġISI NO:23
YILDIRIM / BURSA
17.02.2006
17.02.2009
3102286
20063036
100,00
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
13.04.2006
13.04.2009
3127023
200700052
97,50
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
04.01.2007
04.01.2010
KESTEL
KESTEL
AKSU
205
KESTEL
GÖLBAġI KÖYÜ
3139040
200704821
99,92
Arama
II. GRUP
FERDĠ YILDIRIM
1.SOK. 2/14 ABĠDĠNPAġA ANKARA
21.05.2007
21.05.2010
KESTEL
ORHANĠYE
3115503
20068608
99,76
Arama
II. GRUP
HALET FIRATTEKĠN
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. TAN
SĠT B BLOK. NO 81/1 ORHANGAZĠ /
BURSA
11.08.2006
11.08.2009
KESTEL
3099554
20062538
84,00
Arama
II. GRUP
KAYAMAR MERMER ĠNġ. TAAH.
HAFR. NAKL. SAN. VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. NO:69/91
OSMANGAZĠ / BURSA
31.03.2006
31.03.2009
KESTEL
3146637
200706707
100,00
Arama
II. GRUP
SEYHAN GÖKTAġ
SUCUZADE MAH.39. SK. NO:8 SEYHAN /
ADANA
06.07.2007
06.07.2010
A.H.S. OTOMOTĠV GIDA TURĠZM
TEKSTĠL ĠNġAAT MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ULUCAMĠ MAH.BELEDĠYE MEYDANI
CEYLANLAR ĠġHANI NO:9/4 YENĠġEHĠR /
BURSA
11.02.2005
11.02.2015
GEM-MAD ĠNġ. TURZ. MAD. NAK.
VE TAR. TĠC. VE SAN. A.ġ.
YEġĠL MAH. MÜZE SOK. NO.4 YILDIRIM /
BURSA
20.02.2008
20.02.2018
Kalker ( 2.
Grup )
KESTEL
GÖLCÜK
2497111
62534
67,28
ĠĢletme
II. GRUP
KESTEL
ÇATALTEPE
3070582
20055740
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
KESTEL
ÇATALTEPE
1158691
72426
4,03
ĠĢletme
I-B GRUBU
Kil ( 1-b )
BURSA ÇĠMENTO FABRĠKASI A.ġ.
DEDEDORUK MEVKĠĠ KESTEL / BURSA
01.11.2004
03.11.2014
KESTEL
ÇATALTEPE
1160759
72579
7,52
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ÖZTĠMUR
MÜT.ĠNġ.MAD.PET.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD.BEYSEL APT.
NO:51/6 OSMANGAZĠ / BURSA
04.02.2005
04.02.2015
KESTEL
ÇATALTEPE
1158705
72427
31,08
ĠĢletme
I-B GRUBU
Kil ( 1-b )
BURSA ÇĠMENTO FAB.A.ġ.
DEDEDORUK MEVKĠĠ (16451) KESTEL /
BURSA
01.11.2004
03.11.2014
KESTEL
DUDAKLI
2511856
64676
99,61
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
BURAK KAYA
VĠLLAKENT SĠTESĠ NO:12 ÇAĞRIġAN
KÖYÜ MUDANYA / BURSA
07.09.2005
07.09.2015
KESTEL
BURHANĠYE
2463047
58394
48,22
ĠĢletme
I-B GRUBU
Çimento Kili
BURSA ÇĠMENTO FABRĠKASI
A.ġ.
ULUYOL NO :20 BURSA
08.11.2005
08.11.2015
KESTEL
DEREKIZIK
3193444
75800
98,96
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
KARATAġ HAZIR BETON
MADENCĠLĠK ĠNġAAT TAAHHÜT
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
HAMAMLIKIZIK KÖYÜ DOKUZGÖZLER
MEVKĠĠ BURSA
04.01.2005
05.01.2015
206
KESTEL
OSMANĠYE
3068164
20054548
64,38
ĠĢletme
II. GRUP
KESTEL
PINARLIK
2488284
61470
82,74
ĠĢletme
II. GRUP
KESTEL
ÇATALTEPE
2450745
56835
42,74
ĠĢletme
KESTEL
SOĞUKSU
1160598
72584
1,32
KESTEL
OSMANĠYE
3068285
20054545
3122565
KESTEL
YORK ĠNġAAT SAN. VE TĠC. A.ġ.
ÇEKĠRGE CAD. ĠNTAM 101/307 BURSA
28.03.2006
28.03.2016
Kalker ( 2.
Grup )
B.ERGÜNLER YOL YAPI
ĠNġ.TAAH.MAD.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
152.EVLER MAH.ANKARA ASFALTI
D.S.Ġ.KARġISI BĠREL SĠT.NO:23 YILDIRIM /
BURSA
25.04.2005
25.04.2015
II. GRUP
Kalker
HASAN ÖZTĠMUR
FEVZĠ ÇAKMAK CAD.BEYSEL APT.
NO:51/2 BURSA
22.02.2006
22.02.2016
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
B.ERGÜNLER YOL YAPI
ĠNġ.TAAH.MAD.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
152.EVLER MAH.ANKARA ASFALTI
D.S.Ġ.KARġISI BĠREL SĠT.NO:23 YILDIRIM /
BURSA
07.02.2005
09.02.2015
56,33
ĠĢletme
II. GRUP
YORK ĠNġAAT SAN. VE TĠC. A.ġ.
ÇEKĠRGE CAD. ĠNTAM 101/307 BURSA
28.03.2006
28.03.2016
200611272
87,83
ĠĢletme
II. GRUP
TÜRKAL NAK.HAF.
MAD.ĠNġ.SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
Çayır Mah. Çevre Yolu Ġtfaiye Yanı No:Bila
YENĠġEHĠR / BURSA
27.06.2007
27.06.2017
KESTEL
AYAZMA
2523191
65675
68,82
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
B.ERGÜNLER YOL YAPI
ĠNġ.TAAH.MAD.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
152.EVLER MAH.ANKARA ASFALTI
D.S.Ġ.KARġISI BĠREL SĠT.NO:23 YILDIRIM /
BURSA
20.04.2005
20.04.2015
KESTEL
ÇATALTEPE
1160446
72568
1,20
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
HASAN ÖZTĠMUR
FEVZĠ ÇAKMAK CAD.BEYSEL APT.
NO:51/2 BURSA
03.02.2005
03.02.2015
KESTEL
ÇATALTEPE
1158643
72425
98,97
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
BURSA ÇĠMENTO FABRĠKASI A.ġ.
DEDEDORUK MEVKĠĠ KESTEL / BURSA
01.11.2004
03.11.2014
MERKEZ
ĠNATLAR
2608742
200706998
58,82
Arama
II. GRUP
SĠMTAġ MER. VE GRANĠT SAN.
TĠC. A.ġ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SANAYĠ
SĠTESĠ 2.CAD. NO:25 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
13.07.2007
13.07.2010
MERKEZ
NALBANT
3109801
20067136
1.610,33
Arama
IV. GRUP
ÇALIġKANOĞLU MAD. ĠHR. ĠTH.
TĠC. VE SAN. LTD. ġTĠ.
ÖMERBEY MAH. BELEDĠYE Ġġ MERKEZĠ
NO:169 MUDANYA / BURSA
18.07.2006
20.07.2011
MERKEZ
ORTABURUN
2491402
61527
238,75
Arama
MERMER
TĠM MÜHENDĠSLĠK LTD.ġTĠ.
8.CADDE (BĠġKEK) NO:213/5 EMEK
ANKARA
06.11.2002
08.05.2006
207
MERKEZ
3115636
20069181
1.910,07
Arama
IV. GRUP
TURMAD MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. A.ġ.
AKDENĠZ CAD. NO:14 TEV-BĠRSEL Ġġ
MERKEZĠ KAT:5 D:502 KONAK / ĠZMĠR
25.08.2006
25.08.2009
MERKEZ
3113526
200701623
65,29
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇARKÇI
ÇETĠNEMEÇ BUL. 8. CAD. 86.SOK. NO:2/9
ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
MERKEZ
ÇATALTEPE
2397416
200701154
2,84
Arama
II. GRUP
ÖZTĠMUR MÜTEAHHĠTLĠK
ĠNġAAT MADENCĠLĠK PETROL
SANAYĠ VE TĠCARET LĠMĠTED
ġĠRKETĠ
FEVZĠ ÇAKMAK CAD. BEYSEL APT. NO
:51/6 OSMANGAZĠ OSMANGAZĠ / BURSA
09.02.2007
09.02.2010
MERKEZ
SEÇ KÖYÜ
3189772
200808316
1.600,00
Arama
IV. GRUP
A2Z MADENCĠLĠK SU ĠTH. ĠHR.
VE DIġ TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSLĠCE MAH. ANNAÇ SOK. BAYHAN
ĠġHANI NO:36 D:33 UġAK
26.08.2008
26.08.2011
MERKEZ
3103041
20064088
70,70
Arama
II. GRUP
ZAFER ÖNAL
GÜLLÜCE KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
09.05.2006
11.05.2009
MERKEZ
3122311
200610921
100,00
Arama
II. GRUP
ġUAYP DEMĠREL
MERMER SANAYĠ BÖLGESĠ ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
02.11.2006
02.11.2009
MERKEZ
ORTABURUN
2559592
70919
241,25
Arama
MERMER
TĠM MÜHENDĠSLĠK LTD.ġTĠ.
8.CADDE (BĠġKEK) NO:213/5 EMEK
ANKARA
02.06.2004
03.12.2007
MERKEZ
KAVAKLI
3194950
200809886
1.038,07
Arama
IV. GRUP
BĠRLEġĠK MÜH. ĠNġ. MAD. TAAH.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KĠTAPÇI MEHMET SÜLEYMAN SOK.
MORALI APT. NO:32 D:1 BOSTANCI
KADIKÖY / ĠSTANBUL
22.10.2008
24.10.2011
MERKEZ
3109888
20067023
90,90
Arama
II. GRUP
ISOMER MAD. INġ. MER. SAN. VE
TIC. LTD. ġTI.
NĠLÜFER AHMET YESEVĠ MAH. SANAYĠ
CAD. NO:531 BURSA
14.07.2006
14.07.2009
MERKEZ
3109935
20067151
0,83
Arama
II. GRUP
ÖZMERĠÇ ÜNVER
TUZCULAR SĠTESĠ ġEHKUYU MAH.
ġEREFLĠKOÇHĠSAR / ANKARA
18.07.2006
20.07.2009
3114100
20067970
99,61
Arama
II. GRUP
KAPTAġ ĠNġ. TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
AHMET HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL
ĠġHANI KAT:5 NO:74 OSMANGAZĠ /
BURSA
03.08.2006
03.08.2009
3116772
20069407
25,00
Arama
II. GRUP
HÜSEYĠN GÜNDOĞDU
SANCAK MAH. 15. CADDE 288.SOK NO:13
ÇANKAYA / ANKARA
06.09.2006
07.09.2009
MERKEZ
MERKEZ
BARAK FAKĠ
208
2575346
71879
3.694,69
Arama
MADEN
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
14.07.2004
14.07.2009
MERKEZ
3079222
20059041
681,25
Arama
IV. GRUP
HALĠL ĠBRAHĠM KONUR
YENĠ MAH. SADIK PENBE CD. N:99/1
TAVġANLI / KÜTAHYA
14.12.2005
14.12.2010
MERKEZ
2516048
65808
13.922,82
Arama
MADEN
TRAKYA BAKIR ĠġL. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
AġAĞI ÖVEÇLER 8. CAD. 77. SOKAK
NO:8/6
DĠKMEN ÇANKAYA / ANKARA
02.05.2003
02.05.2008
MERKEZ
3113527
200701625
63,00
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇARKÇI
ÇETĠNEMEÇ BUL. 8. CAD. 86.SOK. NO:2/9
ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
20.02.2007
22.02.2010
MERKEZ
ATLAS
MERKEZ
SOĞUKPINAR
3110486
20067513
400,00
Arama
IV. GRUP
FEYZULLAH KUBLAY
HÜDAVENDĠGAR MAH. HIRKALI SOK.
NO:6 OSMANGAZĠ / BURSA
21.07.2006
21.07.2009
MERKEZ
BAġKÖY
3149326
200708911
86,05
Arama
II. GRUP
ÇEBĠTAġ ĠNġAAT MADENCĠLĠK
TURĠZM SAN. VE TĠC. A.ġ.
ZEYTĠNLĠK MAH. YAKUT SK. NO:46/10
BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
07.09.2007
07.09.2010
MERKEZ
ĠNEGAZĠ
3107670
20065475
96,06
Arama
II. GRUP
CANEL MÜNĠP ÇOKER MAD. TĠC.
VE SAN. A.ġ.
ġEVKETĠYE MAH. HATBOYU CAD. NO:26
YEġĠLKÖY ĠSTANBUL
13.06.2006
15.06.2009
MERKEZ
3145333
200706500
85,56
Arama
II. GRUP
AHMET ÖZLER
BARIġ MAH.ĠKRAM SOK.BATI APT.K:4/8
NĠLÜFER / BURSA
29.06.2007
29.06.2010
MERKEZ
3161052
200800770
99,25
Arama
II. GRUP
AĞSAR ĠNġ. MAD. TĠC. VE SAN.
A. ġ.
2. CADDE NO:39/1 A. ÖVEÇLER ANKARA
31.01.2008
31.01.2011
MERKEZ
3108158
20066035
87,50
Arama
II. GRUP
ISOMER MAD. INġ. MER. SAN. VE
TIC. LTD. ġTI.
NĠLÜFER AHMET YESEVĠ MAH. SANAYĠ
CAD. NO:531 BURSA
23.06.2006
23.06.2009
2608739
200706582
45,89
Arama
II. GRUP
BANDIRMA MERMER SAN. VE
TĠC. A.ġ.
BALIKESĠR KARAYOLU 9 KM.
BANDIRMA / BALIKESĠR
03.07.2007
05.07.2010
3134932
200703067
77,50
Arama
II. GRUP
AYKUT ONUR
YENĠGÜN MAH. SÖĞÜTLÜ SOK. NO:14
YENĠġEHĠR YENĠġEHĠR / BURSA
04.04.2007
05.04.2010
MERKEZ
MERKEZ
ĠNATLAR
209
MERKEZ
3134930
200703068
97,50
Arama
II. GRUP
AYKUT ONUR
YENĠGÜN MAH. SÖĞÜTLÜ SOK. NO:14
YENĠġEHĠR YENĠġEHĠR / BURSA
04.04.2007
05.04.2010
MERKEZ
3116771
20069410
96,00
Arama
II. GRUP
HÜSEYĠN GÜNDOĞDU
SANCAK MAH. 15. CADDE 288.SOK NO:13
ÇANKAYA / ANKARA
06.09.2006
07.09.2009
MERKEZ
3108042
20066036
75,00
Arama
II. GRUP
ISOMER MAD. INġ. MER. SAN. VE
TIC. LTD. ġTI.
NĠLÜFER AHMET YESEVĠ MAH. SANAYĠ
CAD. NO:531 BURSA
23.06.2006
23.06.2009
MERKEZ
SEÇKÖY
3070788
20055801
97,50
Arama
II. GRUP
SĠMTAġ MER. VE GRANĠT SAN.
TĠC. A.ġ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SANAYĠ
SĠTESĠ 2.CAD. NO:25 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
06.09.2005
08.09.2008
MERKEZ
SEYMEN
3073896
20056755
13,50
Arama
II. GRUP
NAĠL GÜRSÖZ
OĞUZLAR MAH. 611.SOK. ÖZSEYMEN
SĠTESĠ D BLOK NO:15 ELVANKENT
ETĠMESGUT / ANKARA
06.10.2005
06.10.2008
MERKEZ
KADRĠYE
2115355
68583
166,25
Arama
MERMER
ADG MADENCĠLĠK ÇEVRE ĠNġ.
MÜH. MÜġ. SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
BĠġKEK CAD. YEġĠLTEPE BLOKLARI 4.
BLOK DAĠRE:1 EMEK ÇANKAYA /
ANKARA
10.02.2004
10.08.2007
MERKEZ
SEÇ
3189305
200807742
500,00
Arama
IV. GRUP
A2Z MADENCĠLĠK SU ĠTH. ĠHR.
VE DIġ TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSLĠCE MAH. ANNAÇ SOK. BAYHAN
ĠġHANI NO:36 D:33 UġAK
13.08.2008
15.08.2011
MERKEZ
YAYLACIK
2575953
71834
3.160,34
Arama
MADEN
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
13.07.2004
13.07.2009
MERKEZ
KAYAPA
3130678
200701269
45,00
Arama
II. GRUP
GÜZEL MERMER MAD. MÜġ.
MÜH. VE ĠNġ ĠTH. ĠHR. SAN.
TĠC.LTD.ġTĠ
MECNUN SOKAK 32/1 BEġTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
13.02.2007
15.02.2010
MERKEZ
3124092
200706041
62,50
Arama
II. GRUP
CANEL MÜNĠP ÇOKER MAD. TĠC.
VE SAN. A.ġ.
ġEVKETĠYE MAH. HATBOYU CAD. NO:26
YEġĠLKÖY ĠSTANBUL
19.06.2007
21.06.2010
MERKEZ
3149930
200709209
97,50
Arama
II. GRUP
ODAMAN MAD.TAġI.VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
ĠNÖNÜ CAD. NO: 6/3 BANDIRMA /
BALIKESĠR
18.09.2007
20.09.2010
MERKEZ
3161051
200800769
98,17
Arama
II. GRUP
AĞSAR ĠNġ. MAD. TĠC. VE SAN.
A. ġ.
2. CADDE NO:39/1 A. ÖVEÇLER ANKARA
31.01.2008
31.01.2011
Mermer
210
MERKEZ
ÜÇPINAR
2187353
70208
170,75
Arama
MERMER
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
27.04.2004
29.10.2007
MERKEZ
UNÇUKURU
2472058
59625
100,00
Arama
MERMER
HAġĠM ALTINSOY MERMER SAN.
VE TĠC. A.ġ.
Soğukkuyu Mah. Fırın Sok. No:20
OSMANGAZĠ / BURSA
17.07.2002
17.01.2006
3109889
20067022
98,89
Arama
II. GRUP
ORHAN KARAASLANOĞLU
SEYMENLER MAH. CUMHURĠYET CAD.
33/1 GÖLBAġI / ANKARA
14.07.2006
14.07.2009
3109087
20066153
88,87
Arama
II. GRUP
NECMETTĠN GÜLBABA
KORKUTREĠS MAH. LALE SOK. NO:19/9
SIHHIYE ÇANKAYA / ANKARA
26.06.2006
26.06.2009
3124091
200706583
50,00
Arama
II. GRUP
MUSTAFA TABAK
YENĠ MAH. ÇAY SOK. DEVREK /
ZONGULDAK
03.07.2007
05.07.2010
3144859
200710040
89,15
Arama
II. GRUP
YERKÜRE MADENCĠLĠK VE
MÜġAVĠRLĠK TEKNĠK
HĠZMETLER ĠNġAAT EMLAK
TAAHHÜT SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORKUTREĠS MAH. LALE SK. NO:19/9
SIHHĠYE ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
3170959
200803230
195,35
Arama
IV. GRUP
SEDAT KANDEMĠR
MÜHÜRDAR CAD. AKMAR PASAJI 26-B
KADIKÖY / ĠSTANBUL
21.04.2008
21.04.2011
MERKEZ
MERKEZ
AKÇAPINAR
MERKEZ
MERKEZ
SEYMAN
MERKEZ
MERKEZ
ERENLER
2418042
52793
154,47
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ERENLER
MAD.NAK.ĠNġ.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
HIZIRBEY CAD.NO:1 FĠKĠRTEPE
ĠSTANBUL
01.08.2005
01.08.2015
MERKEZ
ULUDAĞ
1009589
649
3.435,82
ĠĢletme
MADEN
Volframit
ETĠ BAKIR A.ġ.
ETĠ BAKIR A.ġ. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KÜRE / KASTAMONU
15.05.1987
15.05.2018
MERKEZ
AYAZMA
3079791
20058975
71,88
ĠĢletme
II. GRUP
NAZIF NĠYAZĠ ÖZTÜRK
ESKĠ EDĠRNE ASFALTI NO:12
GAZĠOSMANPAġA / ĠSTANBUL
30.03.2007
30.03.2017
MERKEZ
ĠNEGAZĠ
2208162
30031
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
17.04.2000
17.07.2012
MERKEZ
GÖKÇESU
3076406
73081
43,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÖZTÜRKLER MER.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ..
HALĠTPAġA MAH.ZÜBEYDE HANIM.CAD.
NO:40 BANDIRMA / BALIKESĠR
19.07.2007
19.07.2017
211
MERKEZ
MERKEZ
BAġKÖY
MERKEZ
A.B. GIDA SAN. VE TĠC. A.ġ.
ÇĠLE HANE CAD. ÇAMLICA EVLER SĠT.
NO 13/3 ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
22.06.2007
22.06.2017
II. GRUP
ÇEBĠTAġ ĠNġAAT MADENCĠLĠK
TURĠZM SAN. VE TĠC. A.ġ.
ZEYTĠNLĠK MAH. YAKUT SK. NO:46/10
BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
03.04.2008
03.04.2018
ĠĢletme
II. GRUP
A.B. GIDA SAN. VE TĠC. A.ġ.
ÇĠLE HANE CAD. ÇAMLICA EVLER SĠT.
NO 13/3 ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
14.02.2008
14.02.2018
BAYRAM GÜNEġ
TATKAVAKLI BELDESĠ M.KEMALPAġA /
BURSA
17.08.2007
17.08.2017
ĠSHAKOĞLU MAD. ĠNġ. SAN. VE
TĠC. LTD.ġTĠ.
BALÇIK KÖYÜ KUMTEPE MEVKĠĠ GEBZE
/ KOCAELĠ
29.08.2006
29.08.2016
3140676
200704621
99,98
ĠĢletme
II. GRUP
2571327
71711
98,00
ĠĢletme
3105193
20064895
67,72
Kalker
MERKEZ
ERENLER
3052874
20050136
31,84
ĠĢletme
II. GRUP
MERKEZ
KAYAPA
2574412
72346
99,97
ĠĢletme
II. GRUP
MERKEZ
MAKSEMPINARI
3096730
20066531
93,61
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer ,
Kalker
TEKNĠK BETON TURZ. ĠNġ. MAD.
ĠTH. ĠHR. YAT. TAAH. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT MAH. NO:8
BURSA
20.10.2006
20.10.2016
MERKEZ
ERENLER
2418039
52794
153,57
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BAYRAM GÜNEġ
TATKAVAKLI BELDESĠ M.KEMALPAġA /
BURSA
23.11.2006
23.11.2016
MERKEZ
ÇATALTEPE
2425939
20069866
56,25
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
(mıcır)
BUR-YIL MAD.ĠNġ.PET.NAK.SAN.
VE TĠC.LTD.ġTĠ.
Bursa Cad. No:111 KESTEL / BURSA
19.01.2007
19.01.2017
MERKEZ
UNÇUKURU
2297357
39494
207,50
ĠĢletme
MERMER
AYKARDEġLER MER. ĠNġ. TAAH.
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ANKARA ASFALTI 16.KM. SARAY ÖRME
KARġISI KESTEL / BURSA
22.12.2005
22.12.2015
MERKEZ
BAġKÖY
3090465
73383
35,88
ĠĢletme
II. GRUP
CANTÜRK ĠNġ.TEKS.SAN.VE
TĠC.A.ġ
ĠNÖNÜ CAD.MODÜL ĠġHANI NO:108
K:3/10 OSMANGAZĠ / BURSA
17.03.2005
17.03.2015
MERKEZ
ĠSMETĠYE
3174915
75226
99,64
ĠĢletme
II. GRUP
TEKĠNYOL MAD. ĠNġ.TAAH NAK.
HAF.SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. TAN
SĠT. B BLOK NO:81/1 OSMANGAZĠ /
BURSA
17.04.2008
17.04.2018
MERKEZ
ĠNEGAZĠ
2208177
30030
215,75
ĠĢletme
MERMER
ÖZBA MÜHENDĠSLĠK NAK. MAD.
ĠNġ. TEKS. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
BEġEVLER MAH. BEYAZIT SOK. NO:10
NĠLÜFER / BURSA
26.05.2008
26.05.2011
Mermer
Kalker ( 2.
Grup )
Mermer
212
RAD MAD. TAġ. ĠNġ. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU BATI ORGANĠZE SAN.
BÖLGESĠ GĠR. 1. KM. NĠLÜFER / BURSA
19.04.2007
19.04.2017
Krom
OFLAZ MADENCĠLĠK VE
KĠM.SAN.TĠC.A.ġ.
HASANPAġA MAH.UZUN ÇAYIR CAD.
SARILAR Ġġ MERKEZĠ NO:24 KAT.3
ORHANELĠ / BURSA
26.07.2001
26.07.2011
IV. GRUP
Bor Tuzları
ETĠ MADEN ĠġLETMELERĠ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
CĠHAN SOK. NO:2
ANKARA
04.09.1992
06.09.2032
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SEYĠT ALĠ YALÇIN
KURTULUġ MAH PALABIYIK SK NO 4
YENĠġEHĠR / BURSA
19.07.2004
19.07.2007
195,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ġAYAKÇI MAD.HAM.ÜR.A.ġ.
ĠZMĠR YOLU 8.KM. BALIKESĠR
25.03.2003
25.03.2013
7762
129,57
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ġENTÜRK MOT.ARAÇ
MAD.SAN.VE T.LTD.ġ.
BURSA YENĠ YALOVA YOLU NO:366
BURSA
19.06.2000
21.06.2010
2115298
24952
218,50
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALTINSOY MAD.VE TĠC.A.ġ.
MAKSEM SOK.NO:93/A 16040 BURSA
29.11.1999
30.11.2009
2003013
7136
6,51
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÖZEKS MERMER SAN. VE TĠC.
A.ġ.
Hoca Ahmet Yesevi Mahallesi Özerler Holding
ĠĢ Merkezi AFYONKARAHĠSAR
21.02.2001
21.02.2011
Mermer
CANEL MÜNĠP ÇOKER MAD. TĠC.
VE SAN. A.ġ.
ġEVKETĠYE MAH. HATBOYU CAD. NO:26
YEġĠLKÖY ĠSTANBUL
26.05.2008
26.05.2018
AYKARDEġLER MER. ĠNġ. TAAH.
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ANKARA ASFALTI 16.KM. SARAY ÖRME
KARġISI KESTEL / BURSA
21.11.2008
21.11.2018
MERKEZ
MAKSEMPINARI
3096731
20066281
91,33
ĠĢletme
II. GRUP
MERKEZ
KARAYATAK
2173024
44256
11,93
ĠĢletme
MADEN
MERKEZ
KESTELEK
1125007
6409
12.665,60
ĠĢletme
MERKEZ
GÖKÇESU
2201775
27521
225,00
MERKEZ
MAHSEMPINAR
2221703
31305
MERKEZ
UNÇUKURU
2006563
MERKEZ
GÜNGÖREN
MERKEZ
06430
SIHHĠYE
MERKEZ
ĠNEGAZĠ
2211632
29854
205,92
ĠĢletme
MERMER
MERKEZ
AVDANCAK
2541327
67660
234,36
ĠĢletme
MERMER
MERKEZ
KAYAPA
2569189
72139
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
ġENTÜRK OTO MOT.ARAÇ VE
MAD.SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU 3.KM. BURSA
03.03.2006
03.03.2016
MERKEZ
KAYAPA
2083248
17047
140,38
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKARSU
MER.ĠNġ.TURZ.ĠML.PAZ.SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
LalaĢahin Mah. Setboyu Sok. No:8/1
M.KEMALPAġA / BURSA
22.11.2002
22.11.2012
213
MERKEZ
GÜNGÖREN
2185214
26016
169,28
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ESTAġ MER. SAN. LTD. ġTĠ.
KADĠR AKDOĞAN CAD. NO:2 KÜÇÜKKÖY
GAZĠOSMANPAġA / ĠSTANBUL
18.08.1999
18.08.2009
MERKEZ
MAMURE
2160021
23422
173,63
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ESTAġ MER. SAN. LTD. ġTĠ.
KADĠR AKDOĞAN CAD. NO:2 KÜÇÜKKÖY
GAZĠOSMANPAġA / ĠSTANBUL
02.12.1999
02.12.2009
MERKEZ
CĠHATLI
3057943
20065901
53,30
ĠĢletme
II. GRUP
DEMĠRELLER KĠREÇ SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
GEDELEK KÖYÜ AÇMALAR MEVKĠĠ
ORHANGAZĠ / BURSA
22.05.2008
22.05.2018
MERKEZ
ĠĞDĠR
3070906
73035
49,85
ĠĢletme
II. GRUP
Kireç TaĢı (
2. Grup )
ANIT ĠNġAAT TESĠSAT TAAHHÜT
SAN. VE TĠC. A.ġ.
MUDANYA YOLU SANAYĠ CADDESĠ
NO:317 KAT:3 NĠLÜFER / BURSA
19.11.2004
19.11.2014
MERKEZ
CĠHATLI
2293303
68519
98,90
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
KAPTAġ ĠNġ.TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
A. HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL Ġġ
HANI NO:17 K:5/75 OSMANGAZĠ / BURSA
21.04.2005
21.04.2015
M.KEMALPAġA
KÖSE HOROZ
3109508
20066850
70,00
Arama
II. GRUP
BALMAHMUT MERMER
FAYANSTAġIMACILIK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
DUMLUPINAR MAH. KARAGÖZOĞLU
CAD. NO:40/B AFYONKARAHĠSAR
07.07.2006
07.07.2009
M.KEMALPAġA
KAPAKLIOLUK
3089569
20060832
45,68
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
02.02.2006
02.02.2009
M.KEMALPAġA
GÜVEM
3105658
20064815
470,00
Arama
IV. GRUP
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
31.05.2006
01.06.2009
M.KEMALPAġA
AYVAKÖY
3185185
200807100
83,59
Arama
II. GRUP
KAROMAD MAD. ĠNġ. ELK.
MALZ. MAK. NAK. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
CUMHURĠYET MAH. MALATYA YOLU
KARACA APT. K:7 ELAZIĞ
23.07.2008
25.07.2011
M.KEMALPAġA
HACI ALĠ
3177207
200803990
96,88
Arama
II. GRUP
KAYA LEVENT BAYRAK
FERHAT PAġA MAH. G-3 SOKAK NO:63
SAMANDIRA KARTAL / ĠSTANBUL
07.05.2008
09.05.2011
3145177
200706640
87,50
Arama
II. GRUP
ORHAN ÖZMEN
ÇIRPAN MAH.BALIKESĠR CAD. KOÇBIYIK
APT. NO:7/9 M.KEMALPAġA / BURSA
04.07.2007
05.07.2010
3129725
200706190
76,89
Arama
II. GRUP
BÜYÜKHELVACI MAD. MER.
MÜġ. SAN. VE TĠC. LTD.ġTĠ.
ertuğrul mah. elmas sok. no:4 NĠLÜFER /
BURSA
21.06.2007
21.06.2010
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
214
M.KEMALPAġA
KAPAKLIOLUK
3118218
200610117
73,35
Arama
II. GRUP
ġAKĠR GÜZEL
MECNUN SOK.NO:32/1 BEġTEPE ANKARA
02.10.2006
02.10.2009
M.KEMALPAġA
KOSEHOROZ
3122175
200610847
1.901,31
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
01.11.2006
02.11.2009
M.KEMALPAġA
SÜNLÜK
3122178
200610850
1.972,04
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
01.11.2006
02.11.2009
M.KEMALPAġA
KADĠRÇEġME
3109056
20066795
79,28
Arama
II. GRUP
GÜRMER MAD.MER.ĠTH.ĠHR.SAN.
VE TĠC.A.ġ.
HASANPAġA MAH.ETAP Ġġ MERKEZĠ
YENĠYOL SOK.D BLOK NO:22/2
ACIBADEM KADIKÖY / ĠSTANBUL
10.07.2006
10.07.2009
M.KEMALPAġA
PAġALAR
3130659
200700998
100,00
Arama
II. GRUP
FARUK SAMUR
YUNUSELĠ MAH. ÇIĞ SOK. NO:24
OSMANGAZĠ / BURSA
05.02.2007
05.02.2010
M.KEMALPAġA
SARIMUSTAFA
2580312
200706040
94,12
Arama
II. GRUP
GÜRBÜZ ÇETĠNDAĞ
BAHÇELĠEVLER MAH. TRAFO SK. NO:11
D:4 ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
19.06.2007
21.06.2010
M.KEMALPAġA
BARAKFAKI
3133150
200701845
60,00
Arama
II. GRUP
YILMAZ ġAHĠN
HAMZABEY MAH. OKUL SOK. NO:5
M.KEMALPAġA / BURSA
27.02.2007
01.03.2010
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
3145026
200706602
95,50
Arama
II. GRUP
GÜZEL MERMER MAD. MÜġ.
MÜH. VE ĠNġ ĠTH. ĠHR. SAN.
TĠC.LTD.ġTĠ
MECNUN SOKAK 32/1 BEġTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
03.07.2007
05.07.2010
M.KEMALPAġA
ONAÇ
2636845
200706571
75,00
Arama
II. GRUP
FOR MADEN MER. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ONAÇ KÖYÜ M.KEMALPAġA / BURSA
02.07.2007
02.07.2010
M.KEMALPAġA
SARI MUSTAFALAR
3183274
200806125
1.128,50
Arama
IV. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SK. NO: 15/1
M.KEMALPAġA / BURSA
01.07.2008
01.07.2011
M.KEMALPAġA
SĠNCANSARNIÇ
2305051
64733
25,00
Arama
MERMER
ĠMECE MÜHENDĠSLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ÖZVEREN SOK. NO:33/7 DEMĠRTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
27.05.2003
27.11.2006
M.KEMALPAġA
KĠLLĠK
2335856
70178
28,93
Arama
MERMER
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
26.04.2004
26.10.2007
Mermer
215
M.KEMALPAġA
BOSTANDERE
1119149
20064246
1.831,98
Arama
IV. GRUP
GÜMÜġ MAD. ĠNġ. TRZ. SAN. VE
TĠC. A.ġ.
Turan GüneĢ Bulv. 15. Cad. No:30 Yıldız
ÇANKAYA / ANKARA
15.05.2006
15.05.2009
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
3129724
200706191
45,62
Arama
II. GRUP
BÜYÜKHELVACI MAD. MER.
MÜġ. SAN. VE TĠC. LTD.ġTĠ.
ertuğrul mah. elmas sok. no:4 NĠLÜFER /
BURSA
21.06.2007
21.06.2010
M.KEMALPAġA
PAġALAR
3165479
200801071
100,00
Arama
II. GRUP
ERDOĞAN EZGĠN
HAMĠDĠYE MAH. FEVZĠPAġA CAD. 139-B
M.KEMALPAġA / BURSA
13.02.2008
14.02.2011
M.KEMALPAġA
ÖMERALTI
3183330
200806296
156,48
Arama
IV. GRUP
FERDĠ YILDIRIM
1.SOK. 2/14 ABĠDĠNPAġA ANKARA
03.07.2008
04.07.2011
M.KEMALPAġA
BAHARĠYE
3122177
200610849
1.963,09
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
01.11.2006
02.11.2009
M.KEMALPAġA
ESKĠKIZILEL.
2613421
200610176
34,09
Arama
II. GRUP
DEMMER DEMĠRELLER MERMER
SAN. VE TĠC. A.ġ.
MERMER SAN. BÖLGESĠ ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
04.10.2006
05.10.2009
M.KEMALPAġA
ÇĠVĠLĠÇAM
3114097
20068615
731,38
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
M.KEMALPAġA
FINDICAK
3114098
20068613
951,91
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
M.KEMALPAġA
KARAPINAR
3134592
200702918
70,00
Arama
II. GRUP
FERDĠ YILDIRIM
1.SOK. 2/14 ABĠDĠNPAġA ANKARA
29.03.2007
29.03.2010
3131187
200701696
44,25
Arama
II. GRUP
YUNUS MÜġ. TAAHHÜT ĠNġ.
TUR. ĠÇ VE DIġ TĠC. LTD. ġTĠ
DR.MEDĠHA ELDEM SOK. NO:39/4
KIZILAY ÇANKAYA / ANKARA
22.02.2007
22.02.2010
SEZGĠN BARĠN
12. CAD. KARDELEN MAH. DORTLOR
SĠTESĠ NO:57 BATIKENT ANKARA
21.03.2008
21.03.2011
AYLA SERBEST
HALĠT PAġA CAD. NO:44 MUDANYA /
BURSA
18.01.2008
18.01.2011
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
KADĠRÇEġME
3167628
200801707
40,26
Arama
II. GRUP
M.KEMALPAġA
KIZILELMA
3160130
200800498
189,57
Arama
IV. GRUP
Krom
216
M.KEMALPAġA
AYVAKÖY
3180837
200805272
37,48
Arama
II. GRUP
KAROMAD MAD. ĠNġ. ELK.
MALZ. MAK. NAK. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
CUMHURĠYET MAH. MALATYA YOLU
KARACA APT. K:7 ELAZIĞ
12.06.2008
13.06.2011
M.KEMALPAġA
SÖĞÜTALAN
3172390
200808759
704,04
Arama
IV. GRUP
B.ERGÜNLER YOL YAPI ĠNġAAT
TAAHHÜT MADENCĠLĠK SANAYĠ
VE TĠCARET LTD. ġTĠ.
ANKARA ASFALTI DSĠ KARġISI NO:23
YILDIRIM / BURSA
09.09.2008
09.09.2011
M.KEMALPAġA
KARAPINAR
3183397
200806433
100,00
Arama
II. GRUP
AHMET ÖZLER
BARIġ MAH.ĠKRAM SOK.BATI APT.K:4/8
NĠLÜFER / BURSA
07.07.2008
07.07.2011
M.KEMALPAġA
OSMANĠYE
3200900
200811116
72,49
Arama
IV. GRUP
SĠLTAġ SĠLĠS KUMLARI SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YAN YOL SOK. NO 10/1820 ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
17.12.2008
19.12.2011
M.KEMALPAġA
TIRNAVA
3122179
200610851
1.922,17
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
01.11.2006
02.11.2009
M.KEMALPAġA
GARĠPÇETEKKE
3113523
200701684
50,38
Arama
II. GRUP
ODAMAN MAD.TAġI.VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
ĠNÖNÜ CAD. NO: 6/3 BANDIRMA /
BALIKESĠR
21.02.2007
22.02.2010
3145178
200706641
87,50
Arama
II. GRUP
DUR-HÜS MAD. PET.
AKARYAKIT NAK. ĠNġ. TAAH.
TAAH. TURZ. OTOM. ĠTH. ĠHR.
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ġEYH MÜFTÜ MAH. BELEDĠYE ĠġHANI
K:4 NO:431 M.KEMALPAġA / BURSA
04.07.2007
05.07.2010
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
DORAK
3180836
200805269
52,79
Arama
II. GRUP
KAROMAD MAD. ĠNġ. ELK.
MALZ. MAK. NAK. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
CUMHURĠYET MAH. MALATYA YOLU
KARACA APT. K:7 ELAZIĞ
12.06.2008
13.06.2011
M.KEMALPAġA
ESKĠKIZILELMA
3190649
200808555
92,90
Arama
II. GRUP
ÜMĠT NUYAN
ġEHREKÜSTÜ DURAK CAD. ÖZLEM
APT.NO:13/1 FOMARA BURSA
02.09.2008
02.09.2011
M.KEMALPAġA
LETAFET
3114096
20068614
273,78
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
M.KEMALPAġA
SOĞUKCAK
3136002
200703654
88,74
Arama
II. GRUP
ORHAN ÖZMEN
ÇIRPAN MAH.BALIKESĠR CAD. KOÇBIYIK
APT. NO:7/9 M.KEMALPAġA / BURSA
17.04.2007
19.04.2010
M.KEMALPAġA
BÜKKÖY
3146950
200707369
100,00
Arama
II. GRUP
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
25.07.2007
26.07.2010
217
3189513
200808170
99,75
Arama
II. GRUP
AHMET ÖZLER
BARIġ MAH.ĠKRAM SOK.BATI APT.K:4/8
NĠLÜFER / BURSA
20.08.2008
22.08.2011
M.KEMALPAġA
3169940
200802633
140,53
Arama
IV. GRUP
MURAT ERDĠÇ
ġENYUVA MAH. MERTLER SOK. 108/A
BEġTEPE YENĠMAHALLE / ANKARA
03.04.2008
04.04.2011
M.KEMALPAġA
3186327
200807541
782,58
Arama
IV. GRUP
ANTALYA MERMER
SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
LĠMAN MAH.2.CAD.ÖZDEMĠR APT.NO:18
KAT:2D:6 NO:52 ANTALYA
06.08.2008
08.08.2011
3184717
200806841
83,83
Arama
II. GRUP
YILMAZ BAġER
HAMĠDĠYE MAH.26.SOK.NO:35/2
M.KEMALPAġA / BURSA
15.07.2008
15.07.2011
M.KEMALPAġA
3184234
200806250
1.760,15
Arama
IV. GRUP
MERVE ÇITAK
ġENLĠKKÖY MAH. ORMAN SOK. ÇIKMAZI
43/2 BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
02.07.2008
04.07.2011
M.KEMALPAġA
3184235
200806247
1.986,63
Arama
IV. GRUP
MERVE ÇITAK
ġENLĠKKÖY MAH. ORMAN SOK. ÇIKMAZI
43/2 BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
02.07.2008
04.07.2011
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
KARAPINAR
ÇAMLICA
M.KEMALPAġA
SĠNCANSARIÇ
2564406
70955
6,68
Arama
MERMER
YÜCE NAKL.EMLAK
MAD.ĠNġ.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
ÖZGÜRLER MAH.PĠR SULTANI
CAD.NO:101 GÜZELTEPE GEBZE /
KOCAELĠ
03.06.2004
03.12.2007
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
3118209
200610152
2,09
Arama
II. GRUP
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
03.10.2006
05.10.2009
M.KEMALPAġA
KELTAġ
3105472
200610069
55,86
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
29.09.2006
29.09.2009
M.KEMALPAġA
ALACAAT
3134996
200703178
1.946,27
Arama
IV. GRUP
ENA MAD. TĠC. VE NAK. LTD. ġTĠ.
CEMĠL TOPUZLU CAD. DALYAN KONUT
SĠT. F- BLOK NO:10/2 FENERBAHÇE
KADIKÖY / ĠSTANBUL
06.04.2007
06.04.2010
M.KEMALPAġA
KURġUNLU
3134995
200703167
1.966,59
Arama
IV. GRUP
ENA MAD. TĠC. VE NAK. LTD. ġTĠ.
CEMĠL TOPUZLU CAD. DALYAN KONUT
SĠT. F- BLOK NO:10/2 FENERBAHÇE
KADIKÖY / ĠSTANBUL
06.04.2007
06.04.2010
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
3133738
200702026
418,75
Arama
IV. GRUP
GÜZEL MERMER MAD. MÜġ.
MÜH. VE ĠNġ ĠTH. ĠHR. SAN.
TĠC.LTD.ġTĠ
MECNUN SOKAK 32/1 BEġTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
07.03.2007
08.03.2010
218
M.KEMALPAġA
3158743
200711979
100,00
Arama
II. GRUP
TOPKARA MERMER. ĠġL.SAN.VE
TĠC.LTD.ġ
DEVECĠKONAK NAHĠYESĠ
M.KEMALPAġA / BURSA
28.12.2007
28.12.2010
M.KEMALPAġA
YENĠCE
3177824
200804155
79,15
Arama
II. GRUP
FAHRETTĠN TURHAN
HAMĠDĠYE MAH. 17 SOK. NO:17 D:2
M.KEMALPAġA / BURSA
13.05.2008
13.05.2011
M.KEMALPAġA
ÖMERALTI
1059546
20053971
800,94
Arama
IV. GRUP
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
28.06.2005
30.06.2010
3080103
20064289
84,21
Arama
IV. GRUP
OKUL ĠNġAAT PAZ. SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
17.05.2006
18.05.2009
M.KEMALPAġA
ORTAKÖY MAH. AMBARLIDERE YOLU
ULUS PALMĠYE 2000SĠT.
M BLOK NO:1 BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
M.KEMALPAġA
3080108
20064244
849,12
Arama
IV. GRUP
GÜMÜġ MAD. ĠNġ. TRZ. SAN. VE
TĠC. A.ġ.
Turan GüneĢ Bulv. 15. Cad. No:30 Yıldız
ÇANKAYA / ANKARA
15.05.2006
15.05.2009
M.KEMALPAġA
ġAPÇI
3103533
20064048
2.000,00
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
09.05.2006
11.05.2009
M.KEMALPAġA
SARIMUSTAFALAR
3120131
200610028
59,59
Arama
II. GRUP
MEHMET FATĠH KORCA
KOAYATAĞI SOK.NO:14/16 BĠRLĠK
APT.34742 ĠSTANBUL
28.09.2006
28.09.2009
M.KEMALPAġA
DEVECĠ KONAĞI
3137097
200704181
71,61
Arama
II. GRUP
AHMET YILDIRIM
YONCAAĞAÇ KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
01.05.2007
03.05.2010
3131186
200701695
30,75
Arama
II. GRUP
YUNUS MÜġ. TAAHHÜT ĠNġ.
TUR. ĠÇ VE DIġ TĠC. LTD. ġTĠ
DR.MEDĠHA ELDEM SOK. NO:39/4
KIZILAY ÇANKAYA / ANKARA
22.02.2007
22.02.2010
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
ĠNATLAR
3130681
200701346
67,54
Arama
II. GRUP
BANDIRMA MERMER SAN. VE
TĠC. A.ġ.
BALIKESĠR KARAYOLU 9 KM.
BANDIRMA / BALIKESĠR
15.02.2007
15.02.2010
M.KEMALPAġA
DORAK
3130677
200701268
92,81
Arama
II. GRUP
GÜZEL MERMER MAD. MÜġ.
MÜH. VE ĠNġ ĠTH. ĠHR. SAN.
TĠC.LTD.ġTĠ
MECNUN SOKAK 32/1 BEġTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
13.02.2007
15.02.2010
M.KEMALPAġA
ÖMERALTI
2544597
68013
2.846,27
Arama
MADEN
SĠLTAġ SĠLĠS KUMLARI SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YAN YOL SOK. NO 10/1820 ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
06.01.2004
06.01.2009
Krom
219
M.KEMALPAġA
AYAZKÖY
3159661
200800176
100,00
Arama
II. GRUP
ADEM EFE
CUMHURĠYET MAH. TATKAVAKLI
BELDESĠ M.KEMALPAġA / BURSA
09.01.2008
10.01.2011
M.KEMALPAġA
YENĠCE
3189537
200807650
90,84
Arama
II. GRUP
TUNÇ MERMER SAN.VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
DEVECĠKONAK NAHĠYESĠ
M.KEMALPAġA / BURSA
11.08.2008
11.08.2011
3172905
200809087
352,75
Arama
IV. GRUP
TEVFĠK ZENGĠN
KÜTAHYA YOLU ÜZERĠ BP AKARYAKIT
ĠSTASYONU TAVġANLI / KÜTAHYA
17.09.2008
19.09.2011
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
DOĞANALAN
2571038
72227
39,14
Arama
MERMER
BASRĠ EFE
DAVITKADI MAH.ALAN ÇIKMAZI NO:19
BURSA
12.08.2004
12.02.2008
M.KEMALPAġA
KABULBABA
2161329
70163
141,86
Arama
MERMER
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
26.04.2004
26.10.2007
3080107
20064245
1.326,97
Arama
IV. GRUP
GÜMÜġ MAD. ĠNġ. TRZ. SAN. VE
TĠC. A.ġ.
Turan GüneĢ Bulv. 15. Cad. No:30 Yıldız
ÇANKAYA / ANKARA
15.05.2006
15.05.2009
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
ORHANĠYE
2572536
71437
46,54
Arama
MADEN
MĠL-TEN MÜTEAHHĠTLĠK
HAFRĠYAT VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORE ġEHĠTLERĠ CAD. NO:41
ZĠNCĠRLĠKUYU-GAYRETTEPE ġĠġLĠ /
ĠSTANBUL
24.06.2004
24.06.2009
M.KEMALPAġA
TIRNAVA
3122176
200610848
1.876,82
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
01.11.2006
02.11.2009
M.KEMALPAġA
MELĠK
3122174
200610846
1.948,74
Arama
IV. GRUP
EURASIA MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ
AġAĞI ÖVEÇLER MAH. 8. CAD. 77. SOK.
NO:6/9 ÇANKAYA / ANKARA
01.11.2006
02.11.2009
M.KEMALPAġA
SARIMUSTAFALAR
3139951
200704696
272,25
Arama
IV. GRUP
MEHMET FATĠH KORCA
KOAYATAĞI SOK.NO:14/16 BĠRLĠK
APT.34742 ĠSTANBUL
16.05.2007
17.05.2010
M.KEMALPAġA
KELTAġ
3105469
200701555
83,60
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
19.02.2007
19.02.2010
M.KEMALPAġA
KAPALIOLUK
2569265
72122
40,27
Arama
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
29.07.2004
29.01.2008
220
M.KEMALPAġA
KAYABAġI
2573303
71688
1.134,51
Arama
MADEN
M.KEMALPAġA
GARĠPÇETEKKE
3113522
200701411
75,45
Arama
II. GRUP
3144957
200706173
100,00
Arama
II. GRUP
M.KEMALPAġA
Mermer
SEBAHATTĠN YILDIZ
TURAN GÜNEġ BULV. 15.CAD. NO.30
YILDIZ ÇANKAYA / ANKARA
06.07.2004
06.07.2009
BANDIRMA MERMER SAN. VE
TĠC. A.ġ.
BALIKESĠR KARAYOLU 9 KM.
BANDIRMA / BALIKESĠR
16.02.2007
16.02.2010
YERKÜRE MADENCĠLĠK VE
MÜġAVĠRLĠK TEKNĠK
HĠZMETLER ĠNġAAT EMLAK
TAAHHÜT SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
KORKUTREĠS MAH. LALE SK. NO:19/9
SIHHĠYE ANKARA
21.06.2007
21.06.2010
TUNÇ-TOPKARA_MER
ĠġL.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
BĠLAġ Ġġ MERKEZĠ K:6
24.11.1998
24.11.2008
M.KEMALPAġA
GÜVEM KÖYÜ
2291543
39367
29,08
ĠĢletme
MERMER
M.KEMALPAġA
DOĞAN ALAN
2215023
53323
196,86
ĠĢletme
MERMER
DOĞANALAN MER. MAD. SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
Cumhuriyet Mah. Zambak Sok. No:24 SÖĞÜT /
BĠLECĠK
01.08.2005
01.08.2015
M.KEMALPAġA
3068626
20054634
91,35
ĠĢletme
II. GRUP
ASOS MERMER MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ NEVZAT
KORU CAD. NO:4 (NESA A.ġ.) DENĠZLĠ
07.10.2005
07.10.2015
M.KEMALPAġA
3068625
20054640
50,00
ĠĢletme
II. GRUP
ASOS MERMER MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ NEVZAT
KORU CAD. NO:4 (NESA A.ġ.) DENĠZLĠ
07.10.2005
07.10.2015
TARIK EKĠZ
ARI Ġġ MERKEZĠ YAYABEYĠ SOK. NO.91/B
KAVACIK BEYKOZ / ĠSTANBUL
27.10.2005
27.10.2010
Mermer
Mermer
M.KEMALPAġA
KARAORMAN
2573502
71564
2,66
ĠĢletme
I-A GRUBU
M.KEMALPAġA
KAPAKLIOLUK
2293909
39376
198,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TEKĠRDAĞ MER.SAN. VE TĠC. A.ġ
DEĞĠRMENALTI KÖSEĠLYAS KÖYÜ YOLU
ÜZERĠ TEKĠRDAĞ
06.02.2003
06.02.2013
M.KEMALPAġA
HIRSIZPINARI
2292198
39118
116,46
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI IHLAMUR YOLU ARPACIOĞL
U APT. NO 75/16 ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
12.08.2004
12.08.2014
M.KEMALPAġA
DOĞANALAN
2240743
49982
118,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ġUAYP DEMĠREL
MERMER SANAYĠ BÖLGESĠ ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
01.10.2004
01.10.2014
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
2002133
48628
38,87
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÖNTAġ MERMER SAN.A.ġ.
GÜNEġLĠ KÖY DEREBOYU MEVKĠĠ
BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
08.05.2001
09.05.2011
221
M.KEMALPAġA
KÖREKEM
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
FINDICAK
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
DOĞANLAR
M.KEMALPAġA
2291695
39115
137,50
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
05.06.2008
05.06.2018
2064042
15097
246,13
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KADRĠYE AKÇELĠK
HASANPAġA UZUNÇAYIR CAD. NO:31/13
KADIKÖY / ĠSTANBUL
03.04.2007
03.04.2017
1154243
36916
1.226,69
ĠĢletme
MADEN
Zeolit
ETĠ MADEN ĠġLETMELERĠ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
CĠHAN SOK. NO:2
ANKARA
05.11.2002
05.11.2012
1002814
104
1.354,95
ĠĢletme
MADEN
Kömür
BÜKKÖY MAD.TUR.VE TĠC. A.ġ.
TUNUS CAD. NO.50/A D:10 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
09.02.2007
09.02.2017
2225705
53183
100,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ASMER MAD.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SAN.SĠT.
2.CAD.NO:11 KAT:3 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
06.04.2007
06.04.2017
2526764
66308
184,92
ĠĢletme
MERMER
ALTAġ MADENCĠLĠK ĠNġ. TAAH.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
SAHĠLYOLU CUMHURĠYET CAD. NO:160
ĠDEALTEPE MALTEPE / ĠSTANBUL
30.11.2007
30.11.2017
ENDER UZUN
HASDAL YOLU HAMĠDĠYE MAH.OKUL
SOK.NO:3/1 KAĞITHANE / ĠSTANBUL
12.02.2008
12.02.2018
06430
SIHHĠYE
M.KEMALPAġA
SÖĞÜTALAN
2297166
64732
100,00
ĠĢletme
MERMER
M.KEMALPAġA
SĠNCAN SAN.A
2209292
28260
250,00
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
AKAR MADENCĠLĠK SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SAN.
SĠTESĠ 2.CAD. NO:1 ĠSTANBUL
17.06.2008
17.06.2018
M.KEMALPAġA
KĠLLĠK
2208414
46245
150,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BĠRĠKĠM ĠNġ.SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
ORGANĠZE SAN.BÖLGESĠ 12.CAD.
ARTMAR A.ġ.YANI ESKĠġEHĠR
11.01.2005
11.01.2015
M.KEMALPAġA
SĠNCANSARNIÇ
2194144
26803
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
CANEL MÜNĠP ÇOKER MAD. TĠC.
VE SAN. A.ġ.
ġEVKETĠYE MAH. HATBOYU CAD. NO:26
YEġĠLKÖY ĠSTANBUL
02.12.2003
02.12.2013
M.KEMALPAġA
ĠNCEALĠPINAR
2259058
35006
175,21
ĠĢletme
MERMER
Mermer
M. ERKAM ÖZKÖK
ÖZOĞUZLAR MERMER FAB.GEDELEK
KÖYÜ AÇMALAR MEVKĠĠ P.K.69
ORHANGAZĠ / BURSA
12.04.2001
12.04.2011
M.KEMALPAġA
KABULBABA
2317214
41828
225,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
PAMUKOVA
MAD.ĠTH.ĠHR.PAZ.SAN. VE
TĠC.SAN. TĠC. A.ġ.
YELKOVAN Ġġ MERKEZĠ K:3 NO:172
ESKĠġEHĠR
12.09.2003
12.09.2013
222
M.KEMALPAġA
SĠNCANSARNIÇ
2216167
28953
225,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ERTÜZ ĠNġ. MAD. SAN. TĠC. LTD.
ġTĠ.
Yeni adres: Evliya Çelebi Mah., MeĢrutiyet
Cad., No:124, Kat:5, Dai.:8 BEYOĞLU /
ĠSTANBUL
27.04.2005
27.04.2015
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
3100724
73561
99,93
ĠĢletme
MERMER
Mermer
REFĠK ÖZDEMĠR
HAMĠDĠYE MAH.30.NOLU SOK. NO:9
M.KEMALPAġA / BURSA
19.03.2004
19.03.2014
M.KEMALPAġA
KELTAġ
3050225
72768
2,07
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
TÜRKĠYE ġEKER FABRĠKALARI
A. ġ.
TÜRKĠYE ġEKER FAB.A.ġ. MĠTHATPAġA
CAD.NO:14 ÇANKAYA ÇANKAYA /
ANKARA
21.04.2005
21.04.2015
M.KEMALPAġA
KÖREKEN
2063784
14900
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKMERTAġ MAD. NAK. VE
HAFR. SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SAN. SĠT.
2. CAD. NO:11/15 HARAMĠDERE
ĠSTANBUL
27.12.2006
27.12.2016
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
1114957
5236
6,24
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALTINSOY MAD.VE TĠC.A.ġ.
MAKSEM SOK.NO:93/A 16040 BURSA
29.08.2006
29.08.2009
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK KÖYÜ
3063850
72877
97,53
ĠĢletme
MERMER
Mermer
GÜZEL MERMER MAD
MÜġ.MÜH.VE ĠNġ.ĠTH.
ĠHR.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
ġENYUVA MAH.MECNUN SOK.NO:32/1
BEġTEPE YENĠMAHALLE / ANKARA
16.10.2006
16.10.2009
1015281
2208
1.628,45
ĠĢletme
MADEN
Manyezit
ORHAN YENĠ
KIRMIZITOPRAK MAH.SELVĠ SOK.NO:1/3
ESKĠġEHĠR
23.03.2007
23.03.2017
KEMALPAġA MER. VE MAD. SAN.
VE TĠC.LTD.ġTĠ.
KAZIMDĠRĠK MAH. 150.SOK. NO:4
HÜSEYĠN YASEMĠN APT. KAT:2 DAĠRE:2
BORNOVA / ĠZMĠR
05.03.2007
05.03.2017
AYKARDEġLER
MER.ĠNġ.TAAH.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
ANKARA ASFALTI 13.KM.SARAYÖRME
KARġISI KESTEL / BURSA
25.01.2007
25.01.2010
ALTAġ MADENCĠLĠK ĠNġ. TAAH.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
SAHĠLYOLU CUMHURĠYET CAD. NO:160
ĠDEALTEPE MALTEPE / ĠSTANBUL
07.12.2007
07.12.2017
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
20.04.2008
20.04.2018
MEGA MĠN. MAD. SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YANYOL SOK. NO:10/20
ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
04.11.2008
04.11.2018
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
KABULBABA
2214062
48193
78,22
ĠĢletme
MERMER
M.KEMALPAġA
GÜVEM
2029822
11126
17,67
ĠĢletme
MERMER
2526779
66307
110,00
ĠĢletme
MERMER
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
DOĞAN ALAN
2218946
31212
190,59
ĠĢletme
MERMER
M.KEMALPAġA
ÖMERALTI
2532206
66597
1.552,02
ĠĢletme
MADEN
Mermer
Mermer
223
M.KEMALPAġA
KĠLLĠK
2208405
46212
225,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BĠRĠKĠM ĠNġAAT SAN.VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ 12.CAD.
ARTMAR A.ġ.YANI ESKĠġEHĠR
15.06.2000
15.06.2010
M.KEMALPAġA
KĠLLĠK
2266737
37253
165,45
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TUNÇ MER.SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
DEVECĠKONAK NAHĠYESĠ
M.KEMALPAġA / BURSA
15.04.2002
16.04.2012
M.KEMALPAġA
UĞURLUPINAR
2327794
42602
40,81
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKSOYLAR MERMER SAN.VE
TĠCARET A.ġ
MERMERCĠLER SAN.SĠT.2.CAD. NO:11/15
BÜYÜKÇEKMECE / ĠSTANBUL
30.06.2005
30.06.2015
M.KEMALPAġA
KARAOĞLAN
2318641
41807
200,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
13.06.2005
13.06.2015
M.KEMALPAġA
KESTELEK
1008565
3357
2.059,63
ĠĢletme
MADEN
Maden
Kömürü ,
Zeolit
OKUL ĠNġAAT PAZ. SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
09.05.2000
10.05.2010
ORTAKÖY MAH. AMBARLIDERE YOLU
ULUS PALMĠYE 2000SĠT.
M BLOK NO:1 BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
M.KEMALPAġA
GÜVEM
1117321
6260
9,71
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SĠMTAġ MER. VE GRANĠT SAN.
TĠC. A.ġ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SANAYĠ
SĠTESĠ 2.CAD. NO:25 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
13.09.2000
13.09.2010
M.KEMALPAġA
MĠNEVĠZ
1146479
5635
1.596,73
ĠĢletme
MADEN
Alunit
ESAN ECZACIBAġI
END.HAMM.SAN.VE TĠC.A.ġ.
KISIKLI CAD. SARKUYSAN AK Ġġ
MERKEZĠ NO: 4 A BLOK KAT:1
34662
ALTUNĠZADE ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
01.05.2000
01.05.2010
M.KEMALPAġA
DOĞAN ALAN
3076523
73099
89,90
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
SĠMTAġ MER. VE GRANĠT SAN.
TĠC. A.ġ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SANAYĠ
SĠTESĠ 2.CAD. NO:25 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
01.08.2005
01.08.2015
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
2125682
44481
17,04
ĠĢletme
MERMER
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
05.10.2005
05.10.2015
M.KEMALPAġA
SĠNCAN
3112146
73844
131,21
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
YÜCE NAK. EMLAK MAD. VE
ĠNġ.SAN.TĠC.LTD. ġTĠ.
ÖZGÜRLÜK MAH. PĠR SULTAN CAD.
NO:101 GÜZELTEPE GEBZE / KOCAELĠ
23.02.1999
23.02.2009
M.KEMALPAġA
SARIMUSTAFA
1515243
58960
94,98
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
07.07.2006
07.07.2016
M.KEMALPAġA
GARĠPÇETEKKE
3130458
74224
63,65
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKTAġ MERMER SAN.VE TĠC.A.ġ.
10006/1 NO:8 ATATÜRK ORGANĠZE
SAN.BÖLGESĠ ÇĠĞLĠ / ĠZMĠR
19.08.2003
19.08.2013
224
M.KEMALPAġA
UĞURLUPINAR
1155206
51369
231,06
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKTAġ MERMER SAN.VE TĠC.A.ġ.
10006/1 NO:8 ATATÜRK ORGANĠZE
SAN.BÖLGESĠ ÇĠĞLĠ / ĠZMĠR
02.09.2006
02.09.2016
M.KEMALPAġA
SÖĞÜTALAN
2297196
64815
193,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KARA MEHMET MER. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSÇEHĠSAR-ANKARA ASFALTI ÜZERĠ
DÖRT YOL CĠVARI 23.KM. ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
18.05.2007
18.05.2017
M.KEMALPAġA
KÖREKEM
2258702
34993
96,80
ĠĢletme
MERMER
Mermer
M. ERKAM ÖZKÖK
ÖZOĞUZLAR MERMER FAB.GEDELEK
KÖYÜ AÇMALAR MEVKĠĠ P.K.69
ORHANGAZĠ / BURSA
18.06.2001
20.06.2011
M.KEMALPAġA
AYAZ
2318755
41806
89,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
13.06.2005
13.06.2015
M.KEMALPAġA
SĠNCAN
3112145
73843
30,00
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
AKSOY MERMER ĠġL.MAD.
OTELCĠLĠK TĠC. VE SAN. LTD.
ġTĠ.
BANDIRMA-BURSA ASFALTI 12.KM
BANDIRMA / BALIKESĠR
23.02.1999
23.02.2009
M.KEMALPAġA
ġAPCI
2317655
41660
225,00
ĠĢletme
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
09.08.2007
09.08.2017
1114801
200707284
0,75
ĠĢletme
II. GRUP
GÜZEL MERMER MAD. MÜġ.
MÜH. VE ĠNġ ĠTH. ĠHR. SAN.
TĠC.LTD.ġTĠ
MECNUN SOKAK 32/1 BEġTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
09.06.2008
09.06.2018
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
YALINTAġ
1117305
4632
11,80
ĠĢletme
MADEN
Kaolen
BEġYILDIZ
MAD.ĠNġ.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
SANAYĠ SĠTESĠ 17.BLOK NO:4
M.KEMALPAġA / BURSA
10.04.2001
11.04.2011
M.KEMALPAġA
GÜVEM KÖYÜ
2291145
39092
30,16
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ĠLĠK MERMER FAB.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
SAMSUN YOLU 16.SOK.NO:5 ÜREĞĠ
MAMAK / ANKARA
19.08.1998
19.08.2008
2183772
26778
397,14
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A.ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/7 KIZILAY ÇANKAYA /
ANKARA
16.02.2001
16.02.2011
Mermer
SAFĠR DOĞAL TAġ MER.SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
25.05.2000
25.05.2010
09.02.2007
09.02.2017
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
DOAĞANALAN
2243936
33862
157,47
ĠĢletme
MERMER
M.KEMALPAġA
HIRSIZPINARI
2280678
58309
178,96
ĠĢletme
MERMER
SĠLKAR MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
225
ÇAYIRYOLU SOK.ÜÇGEN PLAZA NO:7
KAT:11 ĠÇERENKÖY ĠSTANBUL
M.KEMALPAġA
2063765
14812
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKÖZ MER.SAN. VE TĠC.A.ġ.
KISIKLI CAD. AK Ġġ MERKEZĠ B BLOK 2/2
ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
03.04.2007
03.04.2017
M.KEMALPAġA
UĞURLUPINAR
2218349
29517
149,65
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKMER MERMER TURZ. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ATATÜRK MAH. GÜL SOK. NO:3
M.KEMALPAġA / BURSA
08.08.2007
08.08.2017
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK
3094498
73472
43,20
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SÖRHAZ SÖĞÜT
HAM.HAZ.SAN.A.ġ.
TOMURCUK SOK.MURAT ĠġHANI A.BLOK
KAT:6 DA:23 MECĠDĠYEKÖY ĠSTANBUL
19.09.2007
19.09.2010
M.KEMALPAġA
SÖĞÜTALAN
2297219
63945
93,32
ĠĢletme
MERMER
KARAMEHMET MERMER
SANAYĠ VE TĠC. LTD. ġTĠ.
AFYON-ANKARA ASFALTI 23. KM.
DÖRTYOL MEVKĠĠ ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
24.10.2008
24.10.2018
M.KEMALPAġA
SĠNCAN
2314333
40908
161,21
ĠĢletme
MERMER
Mermer
YÜCE NAK. EMLAK MAD. VE
ĠNġ.SAN.TĠC.LTD. ġTĠ.
ÖZGÜRLÜK MAH. PĠR SULTAN CAD.
NO:101 GÜZELTEPE GEBZE / KOCAELĠ
17.02.1999
17.02.2009
M.KEMALPAġA
ONAÇ
2313548
40876
181,50
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TOPKARA MERMER. ĠġL.SAN.VE
TĠC.LTD.ġ
DEVECĠKONAK NAHĠYESĠ
M.KEMALPAġA / BURSA
04.09.2002
04.09.2012
2063899
14873
250,00
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
ÖZGEN MAD.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
HASANPAġA UZUNÇAYIR CAD.YAPI
ĠġMERKEZĠ D.2 BLOK NO:31/13 KADIKÖY
/ ĠSTANBUL
13.02.2008
13.02.2018
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK KÖYÜ
2006637
7922
78,88
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TUNÇ MER.SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
DEVECĠKONAK NAHĠYESĠ
M.KEMALPAġA / BURSA
15.05.2006
15.05.2016
M.KEMALPAġA
KĠLLĠK
3109066
73752
174,69
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BĠRĠKĠM ĠNġAAT SAN.VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ 12.CAD.
ARTMAR A.ġ.YANI ESKĠġEHĠR
15.06.2000
15.06.2010
2063852
14886
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SĠMTAġ MER. VE GRANĠT SAN.
TĠC. A.ġ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SANAYĠ
SĠTESĠ 2.CAD. NO:25 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
28.06.2006
28.06.2016
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
DORAK
2250221
34454
130,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
DÜNYA MAD.VE ĠNġ. SAN. TĠC.
LTD. ġTĠ.
ORGANĠZE SAN. BÖLGESĠ GĠYĠM
SANATKARLARI SAN. SĠT. 2 ADA B BLOK
NO.510 ĠKĠTELLĠ ĠSTANBUL
04.07.2002
04.07.2012
M.KEMALPAġA
DOAĞANALAN
2243922
33861
211,73
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KEMAL YAġAR SAYIOĞLU
ORDU BULVARI NO:83
AFYONKARAHĠSAR
01.03.2001
01.03.2011
226
M.KEMALPAġA
2415817
52366
5,91
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
07.06.2001
07.06.2011
M.KEMALPAġA
ÇÖRÜDK
1155236
53157
239,26
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALTINSOY MAD.VE TĠC.A.ġ.
MAKSEM SOK.NO:93/A 16040 BURSA
14.06.2005
14.06.2015
M.KEMALPAġA
OCAKLI
3068370
73395
49,00
ĠĢletme
I-B GRUBU
Tras
NURġEN YILMAZ
HAMZABEY MAH. SIRMA CAD. KÜLÜTR
SĠT. BLOK M.KEMALPAġA / BURSA
09.02.2006
09.02.2016
M.KEMALPAġA
KABULBABA
2059697
14723
26,53
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BURSA MERMER SAN.VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
SAMANLI KÖYÜ NO:92 BURSA
01.09.2005
29.08.2015
M.KEMALPAġA
KĠLLĠK
3109067
73753
50,31
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AKAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ
MER.SAN.SĠT.2.CAD.NO:11/15
HARAMĠDERE ĠSTANBUL
15.06.2000
15.06.2010
M.KEMALPAġA
SOĞUCAK KÖYÜ
2017336
9447
25,69
ĠĢletme
MERMER
Mermer
DOĞANÇAY MER. SAN. VE TĠC.
A.ġ.
DOĞANÇAY KÖYÜ GEYVE / SAKARYA
19.04.2007
19.04.2010
M.KEMALPAġA
GÜVEM
3138699
74432
91,87
ĠĢletme
MERMER
GÜZEL MERMER MAD
MÜġ.MÜH.VE ĠNġ.ĠTH.
ĠHR.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
ġENYUVA MAH.MECNUN SOK.NO:32/1
BEġTEPE YENĠMAHALLE / ANKARA
01.02.2007
01.02.2010
M.KEMALPAġA
KABULBABA
2105547
70166
200,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
GÜNDOĞDU MERMER VE
MADEN SAN.LTD.ġTĠ
GÜNDOĞDU KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
18.04.2007
18.04.2017
2063653
14944
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KADRĠYE AKÇELĠK
HASANPAġA UZUNÇAYIR CAD. NO:31/13
KADIKÖY / ĠSTANBUL
23.06.2000
23.06.2010
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
ĠLYASCILAR
2300288
39637
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BENTAġ MER.MAD.ĠNġ.SAN.A.ġ.
KADĠR AKDOĞAN CAD.NO=2 G.O.P.
KÜÇÜKKÖY ĠSTANBUL
04.02.1999
04.02.2009
M.KEMALPAġA
DOĞANALAN
2362032
47196
58,85
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BASRĠ EFE
DAVITKADI MAH.ALAN ÇIKMAZI NO:19
BURSA
31.10.2001
31.10.2011
M.KEMALPAġA
KARAOĞLAN
2346171
45615
12,50
ĠĢletme
MERMER
REĠSOĞLU MER. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA KARAYOLU ÜZERĠ 22. KM
ĠSCEHĠSAR / AFYONKARAHĠSAR
10.06.2005
10.06.2015
227
M.KEMALPAġA
UÇBEYLĠ
2058861
14722
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BURSA MERMER SAN.VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
SAMANLI KÖYÜ NO:92 BURSA
07.12.1999
07.12.2009
M.KEMALPAġA
KÖREKEM
2288528
54605
240,70
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALKAN MADENCĠLĠK VE
MERMER SANAYĠ TĠCARET
ANONĠM ġĠRKETĠ
ATATÜRK CAD. NO:15/B KAT:3
KARAMÜRSEL / KOCAELĠ
06.08.2003
06.08.2013
M.KEMALPAġA
ÇAMLICA
3123096
74079
99,58
ĠĢletme
MERMER
BAHAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 77.SOKAK 3/10
A.ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
06.02.2007
06.02.2017
2526824
66305
82,08
ĠĢletme
MERMER
ALTAġ MADENCĠLĠK ĠNġ. TAAH.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
SAHĠLYOLU CUMHURĠYET CAD. NO:160
ĠDEALTEPE MALTEPE / ĠSTANBUL
07.12.2007
07.12.2017
2235498
32511
21,83
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
12.02.2008
12.02.2018
2063676
14860
250,00
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
KADRĠYE AKÇELĠK
HASANPAġA UZUNÇAYIR CAD. NO:31/13
KADIKÖY / ĠSTANBUL
13.02.2008
13.02.2018
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
GÜVEM
M.KEMALPAġA
M.KEMALPAġA
GÜVEM KÖYÜ
3199227
75893
31,75
ĠĢletme
MERMER
KARA MEHMET MER. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSÇEHĠSAR-ANKARA ASFALTI ÜZERĠ
DÖRT YOL CĠVARI 23.KM. ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
06.11.2008
06.11.2018
M.KEMALPAġA
DOĞANALAN
3065938
20056928
58,06
ĠĢletme
II. GRUP
CVK MĠNERAL MAD. SAN. VE
TĠC. A.ġ.
DĠKĠLĠTAġ MAH. AYAZMADERE CAD.
YEġĠLÇĠMEN SOK. NO:7/A KAT 7
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
18.09.2008
18.09.2018
M.KEMALPAġA
DOĞAN ALAN
3076521
73097
106,96
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
ÇĠFTYILDIZ MERMER OTOMOTĠV
ELEK. ĠNġ. TAAH. TUR. NAK.
SAN. VE TĠC. A.ġ.
CUMHURĠYET MAH. ZAMBAK SOK. NO:24
SÖĞÜT / BĠLECĠK
01.08.2005
01.08.2015
M.KEMALPAġA
ALĠSEYDĠ KÖY
2052534
42283
213,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ARDIÇ MERMER SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
ġEVKETĠYE MAH. DEMĠRCĠLER CAD.
NO:66 M.KEMALPAġA / BURSA
18.08.2005
18.08.2015
M.KEMALPAġA
SĠNCANSARNIÇ
2221911
31321
111,06
ĠĢletme
MERMER
Mermer
DESEN MERMER SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ
ġEHĠT ERSAN CAD. NO:30/2 ÇANKAYA /
ANKARA
06.11.2006
06.11.2016
M.KEMALPAġA
GÜġEM
2032864
11254
116,86
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SÖRHAZ SÖĞÜT
HAM.HAZ.SAN.A.ġ.
TOMURCUK SOK.MURAT ĠġHANI A.BLOK
KAT:6 DA:23 MECĠDĠYEKÖY ĠSTANBUL
08.09.2007
08.09.2010
228
M.KEMALPAġA
2026432
47008
96,50
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KEMALPAġA MER. VE MAD. SAN.
VE TĠC.LTD.ġTĠ.
KAZIMDĠRĠK MAH. 150.SOK. NO:4
HÜSEYĠN YASEMĠN APT. KAT:2 DAĠRE:2
BORNOVA / ĠZMĠR
29.04.2005
29.04.2015
M.KEMALPAġA
2063818
14815
250,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KADRĠYE AKÇELĠK
HASANPAġA UZUNÇAYIR CAD. NO:31/13
KADIKÖY / ĠSTANBUL
13.02.1998
13.02.2008
MUDANYA
ÇAĞRIġAN
3182798
200806023
179,19
Arama
IV. GRUP
NAĠF DAĞ
ESENTEPE MAH. TUNA CAD. NO:22 4/8
NĠLÜFER / BURSA
30.06.2008
30.06.2011
MUDANYA
ALTINTAġ
3169452
200802676
100,00
Arama
II. GRUP
OYTU ĠNġ. MAD. SAN. TĠC. LTD.
ġTĠ.
CEBECĠ MAH. BETSAN BETON BĠTĠġĠĞĠ
14.PAFTA 455. PARSEL GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
04.04.2008
04.04.2011
MUDANYA
ALTINTAġ
3169451
200802677
100,00
Arama
II. GRUP
OYTU ĠNġ. MAD. SAN. TĠC. LTD.
ġTĠ.
CEBECĠ MAH. BETSAN BETON BĠTĠġĠĞĠ
14.PAFTA 455. PARSEL GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
04.04.2008
04.04.2011
MUDANYA
GÜNDOĞDU
3171028
200803313
100,00
Arama
II. GRUP
OYTU ĠNġ. MAD. SAN. TĠC. LTD.
ġTĠ.
CEBECĠ MAH. BETSAN BETON BĠTĠġĠĞĠ
14.PAFTA 455. PARSEL GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
22.04.2008
22.04.2011
MUDANYA
IġIKLI
3201431
200811238
91,01
Arama
II. GRUP
FERDĠ YILDIRIM
1.SOK. 2/14 ABĠDĠNPAġA ANKARA
23.12.2008
23.12.2011
II. GRUP
AFER ĠNġ.TAAH.MAD. VE YAPI
ELEMANLARI SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
25.01.2006
25.01.2016
MUDANYA
MUDANYA
ÇEPNĠKÖY
YÖRÜKALĠ
MUDANYA
3068379
20054537
59,52
ĠĢletme
BeĢevler Odunluk Mevkii Eski Ġzmir Yolu Kum
Ocakları Alanı
Nilüfer/Bursa NĠLÜFER / BURSA
3065583
73447
50,00
ĠĢletme
I-B GRUBU
ÖZBELDE TOPRAK ĠNġ. TUR.
TEKS. SAN. VE TĠC. A.ġ
BADEMLĠ KÖYÜ DĠKMELĠK MEVKĠĠ
NO:21 MUDANYA / BURSA
21.02.2006
22.02.2016
3064414
20053667
385,02
ĠĢletme
IV. GRUP
TURGUT HACIOĞULLARI
KARAMAN MAH. OKUL CAD.NO:7
NĠLÜFER / BURSA
13.11.2008
13.11.2018
SĠNTA- SAN. ĠNġ.TAAHHÜT VE
TĠC. A. ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ GRĠ CAD.
NO:8 BURSA
25.04.2006
25.04.2016
ÖZBELDE TOPRAK ĠNġ. TUR.
TEKS. SAN. VE TĠC. A.ġ
BADEMLĠ KÖYÜ DĠKMELĠK MEVKĠĠ
NO:21 MUDANYA / BURSA
09.03.2006
09.03.2016
MUDANYA
YÖRÜKYENĠCES
3062240
20052712
58,86
ĠĢletme
II. GRUP
MUDANYA
BALABANCIK
3069024
73481
48,36
ĠĢletme
I-B GRUBU
Kalker
229
MUDANYA
3179109
75312
95,14
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
SĠNTA- SAN. ĠNġ.TAAHHÜT VE
TĠC. A. ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ GRĠ CAD.
NO:8 BURSA
11.05.2005
11.05.2015
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2571799
72125
144,28
Arama
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
29.07.2004
29.01.2008
NĠLÜFER
TAHTALI
3079745
20059354
80,00
Arama
II. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SK. NO: 15/1
M.KEMALPAġA / BURSA
22.12.2005
22.12.2008
NĠLÜFER
UNÇUKURU
3123602
200611098
27,37
Arama
II. GRUP
ABDULBASĠT KIRK
BEġEVLER MAH. AHISKA CAD. NO.37
NĠLÜFER / BURSA
13.11.2006
13.11.2009
NĠLÜFER
MAMURE
3102174
200610257
67,14
Arama
II. GRUP
MURAT KARAÇOR
ĠNÖNÜ CAD. MODÜL ĠġHANI KAT:5 NO:18
OSMANGAZĠ / BURSA
06.10.2006
06.10.2009
NĠLÜFER
KAYAPA
3146550
200707306
98,31
Arama
II. GRUP
AKĠF ODABAġ
KONAK MAH. YILDIRIM CAD. NO:13
NĠLÜFER / BURSA
23.07.2007
23.07.2010
2553221
70206
215,69
Arama
MERMER
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
27.04.2004
29.10.2007
NĠLÜFER
NĠLÜFER
AKÇALAR
3074023
20061706
61,30
Arama
II. GRUP
CETAġ MAD.ĠNġ.SAN.VE TĠC.A.ġ.
UĞUR MUMCU MH. 2107 SK. NO:65 K:5
D:20 SULTANÇĠFTLĠĞĠ GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
08.03.2006
09.03.2009
NĠLÜFER
HASANAĞA
3118217
200610118
99,86
Arama
II. GRUP
ġAKĠR GÜZEL
MECNUN SOK.NO:32/1 BEġTEPE ANKARA
02.10.2006
02.10.2009
NĠLÜFER
BAġKÖY
3133838
200702358
96,00
Arama
II. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SK. NO: 15/1
M.KEMALPAġA / BURSA
15.03.2007
15.03.2010
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3118720
200701611
52,46
Arama
II. GRUP
SĠNTA- SAN. ĠNġ.TAAHHÜT VE
TĠC. A. ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ GRĠ CAD.
NO:8 BURSA
20.02.2007
22.02.2010
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3131549
200706586
44,19
Arama
II. GRUP
BETAġSAN MAD. MÜH. ĠNġ.
TAAH. HAFR. NAK. MÜġ. TĠC. VE
SAN. LTD.ġTĠ.
ANADOLU MAH. KADER SOK. NO.7/A
YILDIRIM / BURSA
03.07.2007
05.07.2010
230
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
NĠLÜFER
2567602
72081
250,00
Arama
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
27.07.2004
28.01.2008
3117381
20069475
97,66
Arama
II. GRUP
KAPTAġ ĠNġ. TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
AHMET HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL
ĠġHANI KAT:5 NO:74 OSMANGAZĠ /
BURSA
07.09.2006
07.09.2009
NĠLÜFER
MAKSEMPINAR
3109798
20067087
99,97
Arama
II. GRUP
MEHMET ALĠ URAL
CUMHURĠYET MAH. F. SULTAN MEHMET
BULVARI MERSA SĠTESĠ A BLOK D:8
NĠLÜFER / BURSA
18.07.2006
20.07.2009
NĠLÜFER
HASANAĞA
3054692
20050486
99,06
Arama
II. GRUP
HALĠL YILMAZ
ODUNLUK MAH. LEFKOġE CAD.
OPERATÖR SOK. NO.8 NĠLÜFER / BURSA
13.04.2005
14.04.2008
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2572462
72123
139,37
Arama
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
29.07.2004
29.01.2008
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3131539
200706279
37,26
Arama
II. GRUP
BĠLECĠK HAZIR BETON ĠNġ. NAK.
MAD. OTO. SAN VE TĠC.LTD.ġTĠ.
ORGANĠZE SAN BÖL 11030 BĠLECĠK
26.06.2007
28.06.2010
NĠLÜFER
MAHSENPINAR
3121421
200610593
35,00
Arama
II. GRUP
RECEP YILMAZ
ORTABAĞLAR MAH. PINAR SOK. NO:2
YILDIRIM / BURSA
20.10.2006
20.10.2009
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3131541
200706585
29,06
Arama
II. GRUP
BETAġSAN MAD. MÜH. ĠNġ.
TAAH. HAFR. NAK. MÜġ. TĠC. VE
SAN. LTD.ġTĠ.
ANADOLU MAH. KADER SOK. NO.7/A
YILDIRIM / BURSA
03.07.2007
05.07.2010
NĠLÜFER
ATLAS
3145054
200706604
96,00
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇOLAK
çarĢı mah. soğanlık cad. no:11 yakacık
KARTAL / ĠSTANBUL
03.07.2007
05.07.2010
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3147042
200707208
55,27
Arama
II. GRUP
EMĠRTAġ MADENCĠLĠK
NAKLĠYAT ĠNġ. TEM. GIDA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
VĠCDANĠYE MAH. 1. BAġPINAR SK. NO:12
BALIKESĠR
19.07.2007
19.07.2010
3117354
20069476
99,50
Arama
II. GRUP
KAPTAġ ĠNġ. TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
AHMET HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL
ĠġHANI KAT:5 NO:74 OSMANGAZĠ /
BURSA
07.09.2006
07.09.2009
3145055
200706606
91,00
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇOLAK
çarĢı mah. soğanlık cad. no:11 yakacık
KARTAL / ĠSTANBUL
03.07.2007
05.07.2010
NĠLÜFER
NĠLÜFER
KADRĠYE
231
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3131550
200706576
74,08
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
03.07.2007
05.07.2010
NĠLÜFER
UNÇUKURU
3125096
200611692
96,81
Arama
II. GRUP
ABDULBASĠT KIRK
BEġEVLER MAH. AHISKA CAD. NO.37
NĠLÜFER / BURSA
29.11.2006
30.11.2009
NĠLÜFER
KORUBAġI
3124756
200611985
35,50
Arama
II. GRUP
RECEP YILMAZ
ORTABAĞLAR MAH. PINAR SOK. NO:2
YILDIRIM / BURSA
08.12.2006
08.12.2009
NĠLÜFER
AKÇALAR
3074024
20061707
52,81
Arama
II. GRUP
CETAġ MAD.ĠNġ.SAN.VE TĠC.A.ġ.
UĞUR MUMCU MH. 2107 SK. NO:65 K:5
D:20 SULTANÇĠFTLĠĞĠ GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
08.03.2006
09.03.2009
NĠLÜFER
BALYAS
3078049
20058540
903,42
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
30.11.2005
01.12.2010
NĠLÜFER
HASANAĞA
3184718
200806385
30,86
Arama
II. GRUP
CEVDET KÜLEKÇĠ
BĠLGĠNLER CAD. MEHTAP SĠT. C BLOK
K:1 NO:1 NĠLÜFER / BURSA
04.07.2008
04.07.2011
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3118719
200701612
77,17
Arama
II. GRUP
SĠNTA- SAN. ĠNġ.TAAHHÜT VE
TĠC. A. ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ GRĠ CAD.
NO:8 BURSA
20.02.2007
22.02.2010
3117352
20069477
99,45
Arama
II. GRUP
KAPTAġ ĠNġ. TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
AHMET HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL
ĠġHANI KAT:5 NO:74 OSMANGAZĠ /
BURSA
07.09.2006
07.09.2009
NĠLÜFER
NĠLÜFER
HASANAĞA
3120467
200610119
99,84
Arama
II. GRUP
ġAKĠR GÜZEL
MECNUN SOK.NO:32/1 BEġTEPE ANKARA
02.10.2006
02.10.2009
NĠLÜFER
AKÇALAR
3074025
20061705
28,97
Arama
II. GRUP
CETAġ MAD.ĠNġ.SAN.VE TĠC.A.ġ.
UĞUR MUMCU MH. 2107 SK. NO:65 K:5
D:20 SULTANÇĠFTLĠĞĠ GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
08.03.2006
09.03.2009
NĠLÜFER
ATLAS
3145056
200706605
90,00
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇOLAK
çarĢı mah. soğanlık cad. no:11 yakacık
KARTAL / ĠSTANBUL
03.07.2007
05.07.2010
NĠLÜFER
KADRĠYE
3145053
200706607
98,12
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇOLAK
çarĢı mah. soğanlık cad. no:11 yakacık
KARTAL / ĠSTANBUL
03.07.2007
05.07.2010
232
NĠLÜFER
MAKSEMPINAR
3150791
200709417
28,18
Arama
II. GRUP
RECEP YILMAZ
ORTABAĞLAR MAH. PINAR SOK. NO:2
YILDIRIM / BURSA
26.09.2007
27.09.2010
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
3099061
20062518
10,72
Arama
II. GRUP
SFK MER.SAN. VE TĠC.LTD.ġTĠ.
PROF. DR. ALĠ NĠHAT TARLAN CAD.
NO:101/6 ÜSTBOSTANCI ĠSTANBUL
30.03.2006
30.03.2009
NĠLÜFER
DAĞAKÇA
3099059
20062519
95,13
Arama
II. GRUP
SFK MER.SAN. VE TĠC.LTD.ġTĠ.
PROF. DR. ALĠ NĠHAT TARLAN CAD.
NO:101/6 ÜSTBOSTANCI ĠSTANBUL
30.03.2006
30.03.2009
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2567463
72074
114,12
Arama
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
27.07.2004
28.01.2008
NĠLÜFER
KAYAPA MEV.
3155641
200710388
94,08
Arama
II. GRUP
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
20.11.2007
20.11.2010
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3131542
200706280
57,62
Arama
II. GRUP
BĠLECĠK HAZIR BETON ĠNġ. NAK.
MAD. OTO. SAN VE TĠC.LTD.ġTĠ.
ORGANĠZE SAN BÖL 11030 BĠLECĠK
26.06.2007
28.06.2010
3144949
200706562
95,97
Arama
II. GRUP
ġEFĠK SEZER
HAMĠDĠYE MAH. 17.SOK. NO:15
M.KEMALPAġA / BURSA
02.07.2007
02.07.2010
NĠLÜFER
NĠLÜFER
MAMURE
3102172
200701554
39,03
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
19.02.2007
19.02.2010
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2571788
72124
249,50
Arama
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
29.07.2004
29.01.2008
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2452045
57103
158,96
ĠĢletme
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
28.03.2007
28.03.2017
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2513251
64515
94,07
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
ÖZERDEMLER MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. A.ġ.
ÇUKURAMBARLAR MAH. 467. SOK.
NO.5/2 ÇANKAYA / ANKARA
01.02.2007
01.02.2017
NĠLÜFER
KORUBAġI
2227947
32003
209,09
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALĠ DEMĠR ÜNSAL MERMER
SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU PANAYIR KÖYÜ
T.E.K.ARKASI BURSA
16.07.1998
16.07.2008
233
MERÇ ĠNġ. TAAH. ORMAN ÜR.
VE FĠDANCILIK SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ÇEKĠRGE CAD. ĠNTAM 99 Ġġ MERKEZĠ K: 3
NO: 26 OSMANGAZĠ / BURSA
15.12.2006
15.12.2016
II. GRUP
CANTÜRK ĠNġ.TEKS.SAN.VE
TĠC.A.ġ
ĠNÖNÜ CAD.MODÜL ĠġHANI NO:108
K:3/10 OSMANGAZĠ / BURSA
10.05.2006
10.05.2016
ĠĢletme
II. GRUP
ÇALDIRAN TEKS. KONF. GIDA
MAD. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
DEĞĠRMENOĞLU MAH. ġEHĠTLER CAD.
NO:175 YILDIRIM / BURSA
09.09.2008
09.09.2018
4,85
ĠĢletme
II. GRUP
ÖZERDEMLER MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. A.ġ.
ÇUKURAMBARLAR MAH. 467. SOK.
NO.5/2 ÇANKAYA / ANKARA
18.10.2004
20.10.2014
20053903
85,59
ĠĢletme
II. GRUP
DENĠZLER PETROL ÜRÜNLERĠ
TAġ. MAD. ĠNġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
BEġEVLER ORHANELĠ YOLU LEFKOġE
CAD. NO.56 KAT.1 NĠLÜFER / BURSA
31.08.2006
31.08.2016
2450638
56984
242,63
ĠĢletme
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
24.05.2007
24.05.2017
UNÇUKUR
3058171
20050811
57,50
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
CANEL MÜNĠP ÇOKER MAD. TĠC.
VE SAN. A.ġ.
ġEVKETĠYE MAH. HATBOYU CAD. NO:26
YEġĠLKÖY ĠSTANBUL
07.03.2008
07.03.2018
NĠLÜFER
KURUÇEġME
2574403
72356
85,75
ĠĢletme
MERMER
Kalker ( 2.
Grup )
TACĠ TOSUN ĠNġAAT TAAH. SAN.
VE TĠC. LTD.ġTĠ.
ALTIPARMAK CAD. YÜKSEL
KARDEġLER APT. B-BLOK NO.14/4
OSMANGAZĠ / BURSA
02.01.2006
02.01.2016
NĠLÜFER
MAMURE
3102171
200610037
7,87
ĠĢletme
II. GRUP
MURAT KARAÇOR
ĠNÖNÜ CAD. MODÜL ĠġHANI KAT:5 NO:18
OSMANGAZĠ / BURSA
30.03.2007
30.03.2017
NĠLÜFER
KURUÇEġME
2479677
61333
98,95
ĠĢletme
II. GRUP
ġENTÜRK OTO MOT.ARAÇ VE
MAD.SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU 3.KM. BURSA
04.09.2006
04.09.2016
NĠLÜFER
TAHTALI
3075057
20057104
60,00
ĠĢletme
II. GRUP
YETĠM ĠNġ. MÜH. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
ĠSTĠKLAL MAH.YEġĠLTEPE
SOK.AYDOĞANLAR APT.KAT:2 D:7/5
ESKĠġEHĠR
16.11.2006
16.11.2016
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
3052840
20050009
80,50
ĠĢletme
II. GRUP
SERKA MER.MAD.TEKS.KONF.
ĠNġ.TURZ.GIDA MAK.OTO.VE
PET.ÜRÜN.SAN.VE TĠC. LTD.ġTĠ
ANADOLU MAHALLESĠ BAHÇE SOK. NO :
2 YILDIRIM / BURSA
11.04.2006
11.04.2016
NĠLÜFER
HASANAĞA
3096144
20066726
76,72
ĠĢletme
II. GRUP
NĠLÜFER
KAYAPA
3154104
74805
95,82
ĠĢletme
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
3079944
20059264
11,40
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
1158601
72413
NĠLÜFER
KAYAPA
3065945
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
NĠLÜFER
Kalker
(mıcır)
Kireç TaĢı (
2. Grup )
Mermer
234
NĠLÜFER
HASANAĞA
3077999
73219
96,79
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
HALĠL YILMAZ
ODUNLUK MAH. LEFKOġE CAD.
OPERATÖR SOK. NO.8 NĠLÜFER / BURSA
16.11.2005
16.11.2015
NĠLÜFER
KAZANPINAR
3068934
20055027
77,88
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
EDK MERMER MADENCĠLĠK
SAN. TĠC. LTD. ġTĠ.
TOPHANE MEYDANI ELMACIOĞLU APT.
NO:28/2 16040 OSMANGAZĠ / BURSA
15.07.2008
15.07.2018
NĠLÜFER
KAYAPA
3065944
20053906
34,63
ĠĢletme
II. GRUP
DENĠZLER PETROL ÜRÜNLERĠ
TAġ. MAD. ĠNġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
BEġEVLER ORHANELĠ YOLU LEFKOġE
CAD. NO.56 KAT.1 NĠLÜFER / BURSA
31.08.2006
31.08.2016
NĠLÜFER
KORUBAġI KÖYÜ
3057596
20050747
93,98
ĠĢletme
II. GRUP
TÜR-ER MAD. ĠNġ. NAK. VE DIġ
TĠC. LTD. ġTĠ.
ġEYHLĠ KÖYÜ HACILAR MAH.
BARBAROS CAD. ULUDAĞ SOK. NO:4
PENDĠK / ĠSTANBUL
22.01.2009
22.01.2019
NĠLÜFER
TAHTALI
2303296
40861
95,00
ĠĢletme
MERMER
MUSTAFA ELĠTEZ
KÜKÜRTLÜ MAH. MUDANYA CAD. EMEK
SĠTESĠ C BLOK K.2 D.4 OSMANGAZĠ /
BURSA
11.06.2003
11.06.2013
NĠLÜFER
ÜÇPINAR
2450608
56977
229,72
ĠĢletme
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
25.05.2007
25.05.2017
NĠLÜFER
KORUBAġI
2333973
60149
236,22
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
29.08.2006
29.08.2016
NĠLÜFER
AKÇALAR
2476974
60309
16,57
ĠĢletme
MERMER
Kalker
CETAġ MAD.ĠNġ.SAN.VE TĠC.A.ġ.
UĞUR MUMCU MH. 2107 SK. NO:65 K:5
D:20 SULTANÇĠFTLĠĞĠ GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
14.10.2005
14.10.2015
NĠLÜFER
KAYAPA
3056516
20050902
70,32
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
AKÇANSA ÇĠM.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠMAR SĠNAN BELDESĠ, MARMARA
CADDESĠ PK : 1-3 BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
10.02.2006
10.02.2016
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2358377
46959
57,50
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ÖZBA MÜHENDĠSLĠK NAK. MAD.
ĠNġ. TEKS. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
BEġEVLER MAH. BEYAZIT SOK. NO:10
NĠLÜFER / BURSA
03.05.2005
03.05.2015
NĠLÜFER
BAġKÖY
3190688
75669
99,98
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
SĠMGE-MAT MADENCĠLĠK
ASFALT TĠC. VE SAN. A.ġ.
10.02.2005
10.02.2015
26.07.2007
26.07.2017
Mermer
FUATKUġÇUOĞLU CAD. HAVAALANI
YOLU 3. KM. NO:63
YUNUSELĠ
NĠLÜFER
BAġKÖY
3133836
200702357
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
ODAMAN MAD.TAġI.VE TĠC. LTD.
ġTĠ.
235
ĠNÖNÜ CAD. NO: 6/3 BANDIRMA /
BALIKESĠR
NĠLÜFER
ERENLER
2562916
70846
188,43
ĠĢletme
MERMER
Mermer
DEMMER DEMĠRELLER MER.
SAN. VE TĠC. A.ġ
MERMER SANAYĠ BÖLGESĠ ĠSCEHĠSAR /
AFYONKARAHĠSAR
12.06.2007
12.06.2017
NĠLÜFER
KURUÇEġME
2270497
68390
95,55
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
KARAÇOR MADENCĠLĠK PROJE
ĠNġ. TAAH. ĠTH. ĠHR. ĠÇ TĠC. VE
SAN. LTD. ġTĠ.
ĠNÖNÜ CAD. MODÜL ĠġHANI NO:108/18
OSMANGAZĠ / BURSA
19.07.2005
19.07.2015
NĠLÜFER
KURUÇEġME
2406556
54314
99,55
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
SĠNTA- SAN. ĠNġ.TAAHHÜT VE
TĠC. A. ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ GRĠ CAD.
NO:8 BURSA
17.02.2006
17.02.2016
NĠLÜFER
ÇEKRĠCE
2518812
65417
9,58
ĠĢletme
I-A GRUBU
Kum - Çakıl
TURGUT HACIOĞULLARI
KARAMAN MAH.OKUL CAD.NO:7
NĠLÜFER / BURSA
13.04.2005
13.04.2010
NĠLÜFER
ÜÇPINAR
2424004
53613
118,09
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TUREKS TURUNÇ MADENCĠLĠK
ĠÇ VE DIġ TĠC. A.ġ.
ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ P.K 144
AFYONKARAHĠSAR
11.08.2003
12.08.2013
NĠLÜFER
KADĠRĠYE
2433493
55180
161,63
ĠĢletme
MERMER
Mermer
DOSTLAR MERMER SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
SARAYLAR BELDESĠ MARMARA /
BALIKESĠR
09.03.2004
10.03.2014
NĠLÜFER
KORUBAġI
2242121
33511
66,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
YUSUF BURUKHAMZAOĞLU
YEġĠLYAYLA MAH. GĠRĠT SOK. NO:17
BURSA
24.02.1999
24.02.2009
NĠLÜFER
ĠNEGAZĠ
1159532
72511
11,34
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ÖZBA MÜHENDĠSLĠK NAK. MAD.
ĠNġ. TEKS. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
BEġEVLER MAH. BEYAZIT SOK. NO:10
NĠLÜFER / BURSA
13.01.2005
13.01.2015
NĠLÜFER
KURUÇEġME
1159865
72492
5,01
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
MURAT KARAÇOR
ĠMÖNÜ CAD.MODÜL ĠġHANI KAT:5 NO:18
BURSA
07.01.2005
07.01.2015
NĠLÜFER
ĠNEGAZĠ
1159527
72510
11,00
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ÖZBA MÜHENDĠSLĠK NAK. MAD.
ĠNġ. TEKS. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
BEġEVLER MAH. BEYAZIT SOK. NO:10
NĠLÜFER / BURSA
13.01.2005
13.01.2015
NĠLÜFER
MAMURE
2405663
52556
99,95
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
YETĠġ YAPI ĠNġAAT TAAHHÜT
MADENCĠLĠK SANAYĠ VE
TĠCARET LTD.ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 14. KM. ÜRÜNLÜ GĠRĠġĠ
BURSA
24.02.2006
24.02.2016
NĠLÜFER
KAYAPA
3065942
20053904
56,44
ĠĢletme
II. GRUP
DENĠZLER PETROL ÜRÜNLERĠ
TAġ. MAD. ĠNġ. SAN. VE TĠC. A.ġ.
BEġEVLER ORHANELĠ YOLU LEFKOġE
CAD. NO.56 KAT.1 NĠLÜFER / BURSA
31.08.2006
31.08.2016
236
NĠLÜFER
BÜYÜKBALIKLI
2389278
200701158
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
TURGUT HACIOĞULLARI
KARAMAN MAH. OKUL CAD.NO:7
NĠLÜFER / BURSA
14.06.2007
14.06.2017
NĠLÜFER
GÜNGÖREN
2506069
63812
91,14
ĠĢletme
MERMER
AYSEL YEġĠLDAĞ
NĠġANTAġI YOLU IHLAMUR NO:75/17
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
25.05.2007
25.05.2017
3089703
20069659
37,50
ĠĢletme
II. GRUP
02.05.2007
02.05.2017
NĠLÜFER
Kalker
SĠMGE-MAT MADENCĠLĠK
ASFALT TĠC. VE SAN. A.ġ.
FUATKUġÇUOĞLU CAD. HAVAALANI
YOLU 3. KM. NO:63
YUNUSELĠ
NĠLÜFER
MAKSEMPINAR
3068130
72993
98,46
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
DANIġ YAPI MAD.NAK.PET.GID.
OTO TAM. VE
YED.PAR.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU ÜRÜNLÜ KÖY MEVKĠĠ
12.KM. BURSA
04.02.2005
04.02.2015
NĠLÜFER
KURUÇEġME
3062050
72837
99,85
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
BETAġSAN MAD. MÜH. ĠNġ.
TAAH. HAFR. NAK. MÜġ. TĠC. VE
SAN. LTD.ġTĠ.
ANADOLU MAH. KADER SOK. NO.7/A
YILDIRIM / BURSA
17.01.2005
19.01.2015
NĠLÜFER
KURUÇEġME
1160072
72536
0,50
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
MURAT KARAÇOR
ĠMÖNÜ CAD.MODÜL ĠġHANI KAT:5 NO:18
BURSA
25.01.2005
26.01.2015
NĠLÜFER
AKÇALAR
1161674
72642
1,64
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
CETAġ MAD.ĠNġ.SAN.VE TĠC.A.ġ.
UĞUR MUMCU MH. 2107 SK. NO:65 K:5
D:20 SULTANÇĠFTLĠĞĠ GAZĠOSMANPAġA
/ ĠSTANBUL
23.02.2005
23.02.2015
NĠLÜFER
KADRĠYE
2243862
33623
173,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
NĠLMERSAN NĠLÜFER
MER.SAN.VE TĠC. A.ġ.
HASKÖY YOLU 1,5 KM. BADEMLĠ BURSA
24.02.2007
24.02.2010
3202533
200900313
617,20
Arama
IV. GRUP
SĠLTAġ SĠLĠS KUMLARI SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YAN YOL SOK. NO 10/1820 ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
15.01.2009
16.01.2012
ORHANELĠ
ORHANELĠ
ÇEKĠ
3189697
200808354
717,51
Arama
IV. GRUP
TEVFĠK ZENGĠN
ÇEVRE YOLU ÜZERĠ SANAYĠ KARġISI BP
AKARYAKIT ĠSTASYONU TAVġANLI /
KÜTAHYA
27.08.2008
29.08.2011
ORHANELĠ
MERKEZ
3169056
200802260
99,64
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
25.03.2008
25.03.2011
ORHANELĠ
GÖKÇELER
3177199
200803633
526,40
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
30.04.2008
02.05.2011
237
ORHANELĠ
BELENOLUK
3158499
200711732
100,00
Arama
II. GRUP
ALĠ ASLAN
BORNOVA CAD. ÖZTĠM Ġġ MRK. NO:9-CC
IġIKKENT ĠZMĠR
27.12.2007
27.12.2010
ORHANELĠ
SERÇELER
3121532
200610299
99,00
Arama
II. GRUP
ABDURRAHĠM ARSLAN
FATĠH SULTAN MEHMET BULVARI
GĠMPAġ SĠTESĠ 143/4 PK:16110 NĠLÜFER /
BURSA
09.10.2006
09.10.2009
ORHANELĠ
3122188
200610537
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
18.10.2006
19.10.2009
ORHANELĠ
3122187
200610540
45,02
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
18.10.2006
19.10.2009
ORHANELĠ
3121846
200610644
50,50
Arama
II. GRUP
EMĠN SIRRI ĠSFENDĠYAR GĠRAY
CUMHURĠYET CAD. NO:38 BURSA
26.10.2006
26.10.2009
ORHANELĠ
DAĞGÜNEY
3110023
20067327
85,36
Arama
II. GRUP
MEVLÜT DĠNÇ ERCAN
ATATURK BULVARI ATAHAN 117-30
BAKANLIK ANKARA
20.07.2006
20.07.2009
ORHANELĠ
PINARKÖY
3113505
20067927
67,50
Arama
II. GRUP
MEHMET HAYRETTĠN ALGIN
BEġEVLER YILDIRIM CAD. NO:195
NĠLÜFER / BURSA
01.08.2006
03.08.2009
ORHANELĠ
HARMANCIK
3069751
20061536
353,01
Arama
IV. GRUP
KORUNT MAD. ĠNġ. HAZIR
BETON NAK. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YEġĠLKENT YOLU ÜZERĠ BOZÜYÜK /
BĠLECĠK
03.03.2006
03.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097061
20061957
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097054
20061960
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097073
20061974
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
3201072
200811101
1.833,70
Arama
IV. GRUP
DÜZENLĠ MAD. MĠK. END.
HAMMADDELER SER. SAN. VE
TĠC. A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:20/3 KIZILAY ÇANKAYA /
ANKARA
16.12.2008
16.12.2011
ORHANELĠ
238
ORHANELĠ
ORHANELĠ
NALINLAR
ORHANELĠ
ORHANELĠ
AKÇESAZ
ORHANELĠ
3070900
20055875
1.782,21
Arama
IV. GRUP
MATE MADENCĠLĠK SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ULUS MAH. ADNAN SOYGUN CAD.
GÜZEL KENTLER SĠTESĠ D-BLOK D.3
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
14.09.2005
14.09.2010
3113728
20068619
1.479,52
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
3076595
20066205
935,16
Arama
IV. GRUP
KROM MADEN SAN. VE TĠC.A.ġ.
DĠKĠLĠTAġ MAH AYAZMADERE CAD.
YEġĠLÇĠMEN SOK. NO:7/A KAT:4
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
28.06.2006
29.06.2009
3107898
200610258
69,44
Arama
II. GRUP
ALĠ ÖZDAMAR
AKPINAR MAH. HATTAT SOK. 7.BLOK
NO:1/1 OSMANGAZĠ / BURSA
06.10.2006
06.10.2009
3137931
200704316
368,88
Arama
IV. GRUP
KEMAL YILDIRIM
KÜKÜRTLÜ MAH.ġEHĠT SOK. NO:10/2
ÇEKĠRGE OSMANGAZĠ / BURSA
04.05.2007
04.05.2010
KARINCAK MAD. ĠNġ. GIDA
TURZ.SAN. VE TĠC.ĠTH.ĠHR. LTD.
ġTĠ.
BĠRLĠK MAH. 8. CAD. HAKAN APT. 23/3
ÇANKAYA / ANKARA
12.11.2007
12.11.2010
Krom
ORHANELĠ
AKÇAPINAR
3137259
200710023
1.463,50
Arama
IV. GRUP
ORHANELĠ
ÇĠVĠLĠ
1016472
20055720
474,42
Arama
IV. GRUP
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
02.09.2005
02.09.2010
ORHANELĠ
YÖRÜCEKLER
3183117
200806160
100,00
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ARI
DÜNDAR KÖYÜ ORHANELĠ / BURSA
01.07.2008
01.07.2011
ORHANELĠ
ÇÖRELER
2184218
20053972
1.029,39
Arama
IV. GRUP
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
28.06.2005
30.06.2010
3132176
200701626
1.361,80
Arama
IV. GRUP
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
26.12.2005
26.12.2010
ORHANELĠ
Manganez
Krom
ORHANELĠ
CALAPLAR
3097066
20061965
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097053
20061962
75,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
239
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097069
20061958
97,37
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ELEKÇAL
3109028
20066872
60,12
Arama
II. GRUP
NĠZAMETTĠN DEMĠRELLĠ
SOĞUCAK KÖYÜ M.KEMALPAġA /
BURSA
07.07.2006
07.07.2009
3122189
200610539
96,83
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
18.10.2006
19.10.2009
3156938
200710584
79,34
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
20.11.2007
22.11.2010
3183797
200806203
127,92
Arama
IV. GRUP
HALĠL YILMAZ
ODUNLUK MAH. LEFKOġE CAD.
OPERATÖR SOK. NO.8 NĠLÜFER / BURSA
01.07.2008
01.07.2011
ORHANELĠ
ORHANELĠ
AĞAÇHĠSAR
ORHANELĠ
ORHANELĠ
ġ.BUDAKLAR
1016561
20054070
1.162,23
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
01.07.2005
01.07.2010
ORHANELĠ
ÇÖRELER
3176183
200803433
493,97
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
28.06.2005
28.06.2010
3128965
200700611
1.106,45
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
16.01.2006
06.01.2011
08.07.2005
08.07.2008
ORHANELĠ
ORHANELĠ
KOZLUCA
1059668
20054263
324,75
Arama
IV. GRUP
KORUNT MAD. ĠNġ. HAZIR
BETON NAK. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YEġĠLKENT YOLU ÜZERĠ BOZÜYÜK /
BĠLECĠK
ORHANELĠ
H.DANĠġMENT
1015336
520246
386,43
Arama
MADEN
ETĠ MADEN ĠġLETMELERĠ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
CĠHAN SOK. NO:2
ANKARA
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097056
20061978
76,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇINARCIK
3117738
20069867
242,06
Arama
IV. GRUP
FAHRĠ AĞALAR
KARAMAN MAH. NEġELĠ SOK. NO:5
NĠLÜFER / BURSA
22.09.2006
22.09.2009
240
06430
SIHHĠYE
ORHANELĠ
AVDAN KÖY
ORHANELĠ
2448497
20065647
1.748,14
Arama
IV. GRUP
ÇALIK-NTF ELEKTRĠK ÜRETĠM
VE MAD. A.ġ.
AKPLAZA YAġAM CAD. NO:7 KAT:10
SÖĞÜTÖZÜ
16.06.2006
16.06.2009
3142662
200705468
84,02
Arama
II. GRUP
ALĠ ASLAN
BORNOVA CAD. ÖZTĠM Ġġ MRK. NO:9-CC
IġIKKENT ĠZMĠR
04.06.2007
04.06.2010
ORHANELĠ
DAĞGÜNEY
3155160
200710163
97,02
Arama
II. GRUP
MEVLÜT DĠNÇ ERCAN
ATATURK BULVARI ATAHAN 117-30
BAKANLIK ANKARA
15.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
GÜMÜġPINAR
3142313
200710075
1.096,82
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
DAĞGÜNEY
3149922
200709203
95,79
Arama
II. GRUP
MEVLÜT DĠNÇ ERCAN
ATATURK BULVARI ATAHAN 117-30
BAKANLIK ANKARA
18.09.2007
20.09.2010
ORHANELĠ
GÖYNÜKBELEN
3160064
200800403
345,24
Arama
IV. GRUP
EKREM GÜLEÇ
CAM SERAMĠK SANAYĠ FABRĠKASI
HASKÖY YOLU ÜZERĠ GEÇĠT MAH.
BURSA
16.01.2008
17.01.2011
ORHANELĠ
DELĠBALLAR
3189559
200808007
316,08
Arama
V. GRUP
TARIK YILMAZ
KÜKÜRTLÜ MAH. KÜKÜRTLÜ CAD.
NO:4/15 OSMANGAZĠ / BURSA
18.08.2008
18.08.2011
2238845
20055722
74,59
Arama
IV. GRUP
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
02.09.2005
02.09.2010
ORHANELĠ
ORHANELĠ
ÇINAR
3183304
200806326
206,00
Arama
IV. GRUP
CENGĠZ ADSIZ
ġENYUVA MAH. MERTEBE SK. NO:47/F
BEġTEPE YENĠMAHALLE / ANKARA
03.07.2008
04.07.2011
ORHANELĠ
GAZĠOLUK
3056422
20050760
853,22
Arama
IV. GRUP
GALATA MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
AK PLAZA YAġAM CAD.NO:7/22
SÖĞÜTÖZÜ YENĠMAHALLE / ANKARA
18.04.2005
18.04.2010
ORHANELĠ
BURUNCA
3079963
20059478
500,00
Arama
IV. GRUP
BERKUT REFRAKTER SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
SANCAK MAH. 208. SOK. NO:17/12
ÇANKAYA / ANKARA
29.12.2005
29.12.2010
ORHANELĠ
ÖMERALTI
3172856
200809085
603,90
Arama
IV. GRUP
ORHAN YENĠ
KIRMIZITOPRAK MAH.SELVĠ SOK.NO:1/3
ESKĠġEHĠR
17.09.2008
19.09.2011
241
ORHANELĠ
1151914
20054118
909,56
Arama
IV. GRUP
AKSU MADENCĠLĠK SANAYĠ VE
ELEKTRĠK ÜRETĠM TĠC. A.ġ.
ĠLLER SOK. NO.5 MEBUSEVLERĠ
TANDOĞAN ÇANKAYA / ANKARA
04.07.2005
04.07.2008
ORHANELĠ
AKÇASAZ
1024386
64118
1.677,46
Arama
MADEN
MATE MADENCĠLĠK SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ULUS MAH. ADNAN SOYGUN CAD.
GÜZEL KENTLER SĠTESĠ D-BLOK D.3
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
16.04.2003
16.10.2006
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097086
20061970
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097071
20061968
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097070
20061966
94,63
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097052
20061961
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097062
20061964
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
AKALAN
3137213
200710072
1.883,50
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
YAKUPLAR
2348992
69142
125,00
Arama
MERMER
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
08.03.2004
10.09.2007
ORHANELĠ
AĞAÇHĠSAR
2379882
63565
235,17
Arama
MERMER
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
25.03.2003
25.09.2006
ORHANELĠ
BURUNCA
3075615
20057237
290,00
Arama
IV. GRUP
HELĠN MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD.ġTĠ.
TURAN GÜNEġ BULVARI NO.14/14
ÇANKAYA / ANKARA
21.10.2005
21.10.2008
ORHANELĠ
GÜMÜġPINAR
3142333
200710014
1.629,44
Arama
IV. GRUP
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
12.11.2007
12.11.2010
Krom
242
BAHTĠYAR ALTINTAġ
ġEHĠTLĠK CAD.BELEDĠYE Ġġ MER. KAT:1
NO:7 ÇATALCA / ĠSTANBUL
14.07.2003
14.07.2008
MEGA MĠN. MAD. SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YANYOL SOK. NO:10/20
ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
06.01.2004
06.01.2009
IV. GRUP
MURAT DURMUġ
ATAEVLER MAH. UMUT SOK. UMUT
SĠTESĠ A 34 BLOK D:2 BURSA
06.02.2008
07.02.2011
Arama
IV. GRUP
YILMAZ ÖNEY
EĞĠTĠM MAH. KASAP ĠSMAĠL SOK.
SADIKOĞLU PLAZA 5 NO:11 DAĠ:41
KADIKÖY / ĠSTANBUL
23.09.2008
23.09.2011
75,00
Arama
MERMER
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
08.03.2004
10.09.2007
20061977
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
3147938
200708122
1.982,69
Arama
IV. GRUP
RECEP ÇELĠK
AYAZPAġA MAH. VĠZE CAD. EMEK APT.
NO: 22 SARAY / TEKĠRDAĞ
15.08.2007
16.08.2010
AKALAN
3137214
200710073
278,12
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
AKALAN
3137212
200710070
1.489,78
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
MERKEZ
3169057
200802258
99,97
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
25.03.2008
25.03.2011
ORHANELĠ
AKALAN
3167300
200801712
669,72
Arama
IV. GRUP
GÜZEL MERMER MAD. MÜġ.
MÜH. VE ĠNġ ĠTH. ĠHR. SAN.
TĠC.LTD.ġTĠ
MECNUN SOKAK 32/1 BEġTEPE
ÇANKAYA / ANKARA
10.03.2008
10.03.2011
3189902
200808414
100,00
Arama
II. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
28.08.2008
29.08.2011
ORHANELĠ
BÜYÜKORHON
2522105
65620
3.863,86
Arama
MADEN
ORHANELĠ
KARINCALI
2544602
68014
1.658,35
Arama
MADEN
ORHANELĠ
ÇAYBAġI
3160961
200800875
46,88
Arama
ORHANELĠ
FADILKÖYR
3172938
200809230
53,00
ORHANELĠ
YAKUPLAR
2340613
69143
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097057
ORHANELĠ
KADIKÖY
ORHANELĠ
ORHANELĠ
Andezit
243
ORHANELĠ
3190722
200808314
99,04
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ALYANAK
SĠNANDEDE MAH. GÖÇMEN CAD. NO:20
YILDIRIM / BURSA
26.08.2008
26.08.2011
ORHANELĠ
KARAKÖY
3189016
200808005
1.382,08
Arama
IV. GRUP
ENGĠN KONAT
H.TÜMER CAD.NO:90 GÖNEN /
BALIKESĠR
18.08.2008
18.08.2011
ORHANELĠ
BÜYÜKORHAN
3071401
20056097
516,40
Arama
IV. GRUP
CEMAL ĠLKDOĞAN
Batıkent Kardelen Mah. 296. Sok. Çağlar
ÇarĢısı 20/19 YENĠMAHALLE / ANKARA
16.09.2005
16.09.2010
3183326
200806202
56,12
Arama
IV. GRUP
SERDAR ÇINARLI
ġAĠR EġREF BLV.NO:6/804 RAGIP ġAMLI
Ġġ MERKEZĠ ĠZMĠR
01.07.2008
01.07.2011
ORHANELĠ
ORHANELĠ
DAĞAKÇA
3203130
200900442
1,18
Arama
II. GRUP
SELAHATTĠN YILMAZ
SAMANLI MAH.ÇAMLICA SOK.NO:1
BURSA
27.01.2009
27.01.2012
ORHANELĠ
OSMANĠYE
3202360
200900314
123,04
Arama
IV. GRUP
SĠLTAġ SĠLĠS KUMLARI SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YAN YOL SOK. NO 10/1820 ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
15.01.2009
16.01.2012
ORHANELĠ
FADILKÖYR
3172942
200809231
623,82
Arama
IV. GRUP
YILMAZ ÖNEY
EĞĠTĠM MAH. KASAP ĠSMAĠL SOK.
SADIKOĞLU PLAZA 5 NO:11 DAĠ:41
KADIKÖY / ĠSTANBUL
23.09.2008
23.09.2011
ORHANELĠ
KUZKÖY
3071226
20056254
1.200,47
Arama
IV. GRUP
MATE MADENCĠLĠK SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ULUS MAH. ADNAN SOYGUN CAD.
GÜZEL KENTLER SĠTESĠ D-BLOK D.3
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
20.09.2005
20.09.2010
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097059
20061976
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097075
20061969
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
CALAPLAR
3097067
20061967
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097055
20061959
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
244
ORHANELĠ
YENĠDANIġMENT
ORHANELĠ
3100287
20062842
92,81
Arama
II. GRUP
HAYRETTĠN SEVĠNÇ
GAZĠPAġA MAH. BAġAY SOK. NO:4
ORHANELĠ / BURSA
07.04.2006
07.04.2009
3118017
200610048
1.113,09
Arama
IV. GRUP
HAKAN ÇELĠK
HĠSAR ALATTĠN MAH. ZĠNDANKAPI
SOK.NO:1 ORHANGAZĠ / BURSA
29.09.2006
29.09.2009
ORHANELĠ
KADIKÖY
3138586
200704538
95,00
Arama
II. GRUP
BELGĠ ĠNġ. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
HÜLYA SOK. NO:50 GOP SĠNCAN /
ANKARA
14.05.2007
14.05.2010
ORHANELĠ
SERÇELER
3138286
200710011
87,77
Arama
II. GRUP
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
12.11.2007
12.11.2010
ORHANELĠ
BÜYÜKORHON
2522053
65623
3.989,16
Arama
MADEN
BAHTĠYAR ALTINTAġ
ġEHĠTLĠK CAD.BELEDĠYE Ġġ MER. KAT:1
NO:7 ÇATALCA / ĠSTANBUL
14.07.2003
14.07.2008
ORHANELĠ
AKALAN
3137211
200710069
1.300,58
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
GÖYNÜKBELEN
3145223
200706598
767,03
Arama
IV. GRUP
FAHRĠ AĞALAR
KARAMAN MAH. NEġELĠ SOK. NO:5
NĠLÜFER / BURSA
03.07.2007
05.07.2010
ORHANELĠ
3142499
200705469
98,71
Arama
II. GRUP
ALĠ ASLAN
BORNOVA CAD. ÖZTĠM Ġġ MRK. NO:9-CC
IġIKKENT ĠZMĠR
04.06.2007
04.06.2010
ORHANELĠ
3142663
200705467
97,48
Arama
II. GRUP
ALĠ ASLAN
BORNOVA CAD. ÖZTĠM Ġġ MRK. NO:9-CC
IġIKKENT ĠZMĠR
04.06.2007
04.06.2010
ORHANELĠ
BELENOLUK
3182733
200805253
75,00
Arama
II. GRUP
ĠLHAN ODABAġI
SÜLEYMANĠYE MAH. ġEYH ġAMĠL CAD.
ġEHĠT SADRĠ AKÇAN SOK. NO:40/4
ĠNEGÖL / BURSA
11.06.2008
13.06.2011
ORHANELĠ
BÜYÜKORHANKARAAĞIZKÖYÜ
3057545
20051318
875,55
Arama
IV. GRUP
HBA KĠM. MER. MAD. ĠTH. ĠHR.
SAN. VE TĠC.A.ġ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
22.04.2005
22.04.2010
ORHANELĠ
BALATDANĠġ
3177171
200808758
94,13
Arama
IV. GRUP
B.ERGÜNLER YOL YAPI ĠNġAAT
TAAHHÜT MADENCĠLĠK SANAYĠ
VE TĠCARET LTD. ġTĠ.
ANKARA ASFALTI DSĠ KARġISI NO:23
YILDIRIM / BURSA
09.09.2008
09.09.2011
245
ORHANELĠ
3183325
200806208
16,59
Arama
IV. GRUP
HALĠL YILMAZ
ODUNLUK MAH. LEFKOġE CAD.
OPERATÖR SOK. NO.8 NĠLÜFER / BURSA
01.07.2008
01.07.2011
ORHANELĠ
2550865
69259
231,25
Arama
MERMER
BĠGA MADEN SANAYĠ VE
TĠCARET LĠMĠTED ġĠRKETĠ
KEMALPAġA MAH. YALI CAD. NO:10
BĠGA / ÇANAKKALE
15.03.2004
17.09.2007
1148604
20061476
764,03
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
28.02.2006
28.02.2011
3104604
20064666
501,46
Arama
IV. GRUP
TAHSĠN YILMAZ
KÜKÜRTLÜ CAD.PARK SOK. 16/4
OSMANGAZĠ / BURSA
25.05.2006
25.05.2009
ORHANELĠ
GÖYNÜKBELEN
ORHANELĠ
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097076
20061975
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097074
20061973
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097064
20061972
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
AKÇESAZ
3107897
200610346
93,06
Arama
II. GRUP
ALĠ ÖZDAMAR
AKPINAR MAH. HATTAT SOK. 7.BLOK
NO:1/1 OSMANGAZĠ / BURSA
11.10.2006
12.10.2009
ORHANELĠ
OSMANĠYE
2532102
66608
226,49
Arama
MADEN
MEGA MĠN. MAD. SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YANYOL SOK. NO:10/20
ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
10.09.2003
10.09.2008
ORHANELĠ
MERKEZ
3169055
200802259
99,99
Arama
II. GRUP
DANIġ YAPI MAD. NAK. PET.
GIDA OTO TAMĠR VE YEDEK
PARÇA SAN. TĠC. VE LTD. ġTĠ.
ĠZMĠR YOLU 12. KM. ÜRÜNLÜ MEVKĠĠ
NĠLÜFER / BURSA
25.03.2008
25.03.2011
ORHANELĠ
GÜMÜġPINAR
3142312
200710074
1.493,87
Arama
IV. GRUP
KOZA ALTIN ĠġLETMELERĠ A.ġ.
ĠSTANBUL YOLU 9. KM. NO:310
BATIKENT YENĠMAHALLE / ANKARA
13.11.2007
15.11.2010
ORHANELĠ
ÇÖRELER
3155458
200710395
640,16
Arama
IV. GRUP
YILMAZ ZENGĠN
ÇEVRE YOLU ÜZERĠ SANAYĠ KARġISI BP
AKARYAKIT ĠSTASYONU TAVġANLI /
KÜTAHYA
19.11.2007
19.11.2010
246
ORHANELĠ
3142500
200705433
96,97
Arama
II. GRUP
ALĠ ASLAN
BORNOVA CAD. ÖZTĠM Ġġ MRK. NO:9-CC
IġIKKENT ĠZMĠR
04.06.2007
04.06.2010
ORHANELĠ
ESKĠLIZILELMA
3114069
20068623
382,62
Arama
IV. GRUP
ALDRĠDGE MĠNERAL
MADENCĠLĠK LTD. ġTĠ.
BESTEKAR SOK.NO:76/6 KAVAKLIDERE
ÇANKAYA / ANKARA
11.08.2006
11.08.2009
ORHANELĠ
B.DANĠġMENDĠ
3069760
20061535
255,79
Arama
IV. GRUP
KORUNT MAD. ĠNġ. HAZIR
BETON NAK. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YEġĠLKENT YOLU ÜZERĠ BOZÜYÜK /
BĠLECĠK
03.03.2006
03.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097060
20061963
100,00
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
3097065
20061971
95,38
Arama
II. GRUP
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
16.03.2006
16.03.2009
3101027
20062503
91,25
Arama
II. GRUP
ġEREF UĞUR
ĠHSANĠYE MAH. MEġE SOK. NO:2
NĠLÜFER BURSA
30.03.2006
30.03.2009
ORHANELĠ
ORHANELĠ
HARMANCIK
1014949
20054264
116,72
Arama
IV. GRUP
KORUNT MAD. ĠNġ. HAZIR
BETON NAK. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YEġĠLKENT YOLU ÜZERĠ BOZÜYÜK /
BĠLECĠK
08.07.2005
08.07.2008
ORHANELĠ
ÇAKMAK
3080025
20059357
460,42
Arama
IV. GRUP
ERDOĞAN GÜLSOY
TERSANE CAD. ÇELĠKHAN NO 178/32
KARAKÖY/ĠSTANBUL
22.12.2005
22.12.2010
ORHANELĠ
3202866
200900455
953,82
Arama
IV. GRUP
SĠLTAġ SĠLĠS KUMLARI SAN. VE
TĠC. A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YAN YOL SOK. NO 10/1820 ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
29.01.2009
30.01.2012
ORHANELĠ
3069747
20061477
562,01
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
28.02.2006
28.02.2011
ORHANELĠ
KOÇU
3184176
200806647
70,58
Arama
II. GRUP
TALAT YILDIRIM
LALAġAHĠN MAH. VARNALI SOK. UFUK
APT. K:2 D:2 NO:39 M.KEMALPAġA /
BURSA
10.07.2008
11.07.2011
ORHANELĠ
GÜMÜġPINAR
3185610
200806876
97,01
Arama
II. GRUP
MUSTAFA ALYANAK
SĠNANDEDE MAH. GÖÇMEN CAD. NO:20
YILDIRIM / BURSA
16.07.2008
18.07.2011
247
ORHANELĠ
HARMANCIK
3183383
200805921
22,02
Arama
IV. GRUP
MUSTAFA KEMAL KAYNAR
DARUġġAFAKA MAH. ATA SOK. SONU
ARIKENT SĠT. A1-12 TARABYA ĠSTANBUL
26.06.2008
27.06.2011
ORHANELĠ
DELĠCEGÜNEY
1023519
20055721
1.641,15
Arama
IV. GRUP
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
02.09.2005
02.09.2010
ORHANELĠ
1002726
34
174,32
ĠĢletme
IV. GRUP
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
03.12.2007
03.12.2010
ORHANELĠ
1113918
525801
39,80
ĠĢletme
MERMER
TUNÇ TOPKARA MERMER
SAN.VE TĠC.LT
DARULACĠZE CAD.BĠLAL ĠġHANI KAT:6
ġĠġLĠ / ĠSTANBUL
04.03.1987
04.03.1997
ORHANELĠ
2252604
34361
201,25
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ġAYAKÇI MAD.HAM.ÜR.A.ġ.
ĠZMĠR YOLU 8.KM. BALIKESĠR
04.06.2001
06.06.2011
ORHANELĠ
1021059
7045
2.008,01
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
26.08.2006
26.08.2009
2473617
59918
99,30
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
19.06.2008
19.06.2018
ORHANELĠ
1014997
740
308,81
ĠĢletme
MADEN
Krom
KROM MADEN SAN. VE TĠC. A.ġ.
DĠKĠLĠTAġ MAH. AYAZMADERE CAD.
Y.ÇĠMEN SOKAK NO.7/4 BEġĠKTAġ /
ĠSTANBUL
15.02.2001
15.02.2011
ORHANELĠ
1000377
182
977,15
ĠĢletme
MADEN
Krom
EGE PERTOL TÜRK A.ġ.
ERGONEKON CAD. NO:100/A
FERĠKÖY ĠSTANBUL
19.11.1986
19.11.2026
ORHANELĠ
ÇEKĠ
Krom
ORHANELĠ
HARMANCIK
1149012
11112
831,54
ĠĢletme
MADEN
Maden
Kömürü
TÜRKĠYE KÖMÜR ĠġLETMELERĠ
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HĠPODRUM CAD.NO:12 YENĠMAHALLE /
ANKARA
05.11.2003
05.11.2013
ORHANELĠ
MERKEZ
3069599
73021
18,00
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
ELEKTRĠK ÜRETĠM A.ġ. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ (EÜAġ)
ĠNÖNÜ BULVARI NO:27
BAHÇELĠEVLER ÇANKAYA / ANKARA
26.08.2005
26.08.2015
ORHANELĠ
ÖMERALTI
1016216
1392
1.913,76
ĠĢletme
MADEN
Manyezit ,
Krom
BURSA KROM SAN. VE TĠC.
LTD.ġTĠ.
ÜÇLER MAH. ĠSĠMSĠZ SOK. NO.8 ĠZMĠR
YOLU NĠLÜFER / BURSA
21.04.2007
21.04.2010
248
ORHANELĠ
ERENLER
2187542
70165
185,00
ĠĢletme
MERMER
ALTINSOY MAD. VE TĠC. A.ġ.
ĠZMĠRYOLU 12 KM. NO:333 NĠLÜFER /
BURSA
01.05.2008
01.05.2018
ORHANELĠ
KÜÇÜKORHAN
2381407
49268
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
25.09.2008
25.09.2018
ORHANELĠ
AĞAÇHĠSAR
2255566
35327
173,75
ĠĢletme
MERMER
ġAYAKÇI MAD.HAM.ÜR.A.ġ.
ĠZMĠR YOLU 8.KM. BALIKESĠR
28.06.2004
30.06.2014
ORHANELĠ
ÇATAK
3069777
20061478
131,38
ĠĢletme
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
08.11.2006
08.11.2016
ORHANELĠ
KARIMCALI
2290851
39870
2.219,30
ĠĢletme
MADEN
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
03.08.2006
03.08.2009
ORHANELĠ
ÖMERALTI
2544611
68015
985,87
ĠĢletme
MADEN
MEGA MĠN. MAD. SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ALEMDAĞ CAD. YANYOL SOK. NO:10/20
ÇAMLICA ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
06.11.2008
06.11.2018
ORHANELĠ
1154608
45193
6.306,87
ĠĢletme
IV. GRUP
Manyezit ,
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
24.11.2008
24.11.2011
ORHANELĠ
1144644
46912
858,31
ĠĢletme
MADEN
Krom
MADKĠM MAD. VE KĠMYA SAN.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ETHEMEFENDĠ CAD. SEFA APT. NO:110/12
ERENKÖY ĠSTANBUL
04.04.2006
04.04.2016
ORHANELĠ
1154594
68851
2.125,84
ĠĢletme
MADEN
Manyezit ,
Krom
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
04.08.2005
04.08.2015
Mermer
Manyezit ,
Krom
ORHANELĠ
HARMANCIK
1153524
34317
2.213,65
ĠĢletme
MADEN
Krom
KROM MADEN SAN. VE TĠC. A.ġ.
DĠKĠLĠTAġ MAH. AYAZMADERE CAD.
Y.ÇĠMEN SOKAK NO.7/4 BEġĠKTAġ /
ĠSTANBUL
15.02.2001
15.02.2011
ORHANELĠ
ERĠCEK
2424056
54837
1.150,72
ĠĢletme
MADEN
Nefelinli
Siyenit
KALTUN MADENCĠLĠK SANAYĠ
NAKLĠYE VE AKARYAKIT
TĠCARET ANONĠM ġĠRKETĠ
AYDIN-MUĞLA KARAYOLU ÜZERĠ 35.
KM. ÇĠNE / AYDIN
15.03.2001
15.03.2011
ORHANELĠ
AĞAÇHĠSAR
2263039
35536
155,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
20.09.2001
20.09.2011
249
ORHANELĠ
ÇAKIRYENĠCE
ORHANELĠ
ORHANELĠ
SÖĞÜT
ORHANELĠ
2200675
27342
1.043,97
ĠĢletme
MADEN
Nefelinli
Siyenit
MATEL HAMMADDE SANAYĠ VE
TĠCARET A.ġ
Yalı Mahallesi, Ziya Gökalp Cad., No:3
MALTEPE / ĠSTANBUL
25.10.2001
25.10.2011
1015202
863
1.775,00
ĠĢletme
MADEN
Krom
S.M.S. GRUP MAD. SAN. ĠTH. ĠHR.
VE TĠC. LTD. ġTĠ.
AZĠZĠYE MAH. HOġDERE CAD. KAT:169/6
Y. AYRANCI ÇANKAYA / ANKARA
08.04.2002
09.04.2012
2264118
68083
96,87
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
07.07.2008
07.07.2018
1023834
1684
170,80
ĠĢletme
MADEN
Krom
CVK KROM MADEN SAN. VE TĠC.
A.ġ.
DĠKĠLĠTAġ MAH. AYAZMADERE CAD.
YEġĠLÇĠMEN SOK. NO.7/A KAT.7
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
23.12.2006
23.12.2009
ORHANELĠ
MERKEZ
1038003
6725
243,78
ĠĢletme
MADEN
Maden
Kömürü
TÜRKĠYE KÖMÜR ĠġLETMELERĠ
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HĠPODRUM CAD.NO:12 YENĠMAHALLE /
ANKARA
21.09.2006
21.09.2016
ORHANELĠ
ÇALAPLAR
2561556
70658
206,25
ĠĢletme
MERMER
Granit
KURYAPI GRANĠT MER. MAD.
HAYV. ELEK. ENR. ĠNġ. TAAH. VE
GIDA SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
MURADĠYE MAH. 2. MURAT CAD. NO:8
OSMANGAZĠ / BURSA
28.03.2006
28.03.2016
ORHANELĠ
ÇATAK
1014893
1205
914,13
ĠĢletme
MADEN
Krom
ġE-TAT MAD.SAN.GIDA SAN.VE
TĠC.A.ġ.
ERGENEKON CAD. NO.100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
11.03.2002
12.03.2012
ORHANELĠ
YAKUPLAR KÖY
2543217
67816
100,50
ĠĢletme
MERMER
Kalsit
MĠKRO MĠNERAL ENDÜSTRĠYEL
MĠN.SAN. TĠC. A.ġ.
PELĠTLĠ KÖYÜ YENĠÇEġME MEVKĠĠ PK.43
GEBZE / KOCAELĠ
22.08.2005
22.08.2015
ORHANELĠ
ÇEKĠ
2319389
41879
175,55
ĠĢletme
MERMER
Mermer
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
11.08.2003
12.08.2013
1028633
58393
1.359,16
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
09.11.2006
09.11.2016
3109911
20066610
37,52
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
AKMER MERMER TURZ. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ATATÜRK MAH. GÜL SOK. NO:3
M.KEMALPAġA / BURSA
19.03.2007
19.03.2017
1000362
58039
444,52
ĠĢletme
MADEN
Krom
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
27.02.2006
27.02.2016
ORHANELĠ
ORHANELĠ
ORHANELĠ
ORTAKÖY
250
ORHANELĠ
ÇEKĠ
ORHANELĠ
2002998
7188
225,64
ĠĢletme
MERMER
Mermer
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
22.09.2003
23.09.2013
1154253
6429
3.791,55
ĠĢletme
MADEN
Krom
EGE PERTOL TÜRK A.ġ.
ERGONEKON CAD. NO:100/A
FERĠKÖY ĠSTANBUL
31.01.2002
31.01.2012
ORHANELĠ
KÜÇÜKORHAN
2412434
52939
99,75
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
10.10.2008
10.10.2018
ORHANELĠ
ÇEKĠ
2380064
63504
99,95
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
07.07.2008
07.07.2018
ORHANELĠ
GÖYNÜKBELLĠ
1017029
1368
1.388,66
ĠĢletme
MADEN
Manyezit ,
Krom , Dunit
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
17.04.2007
17.04.2017
ORHANELĠ
ÇATAK
1016856
1244
46,34
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ALTINSOY MAD.VE TĠC.A.ġ.
MAKSEM SOK.NO:93/A 16040 BURSA
19.03.2007
19.03.2010
ORHANELĠ
ÇAKIRYENĠCE
2064069
42589
190,40
ĠĢletme
MADEN
MATEL HAMMADDE SANAYĠ VE
TĠCARET A.ġ
Yalı Mahallesi, Ziya Gökalp Cad., No:3
MALTEPE / ĠSTANBUL
05.04.2006
05.04.2016
ORHANELĠ
ERENLER
2018531
58546
193,13
ĠĢletme
MERMER
Mermer
BAHAR MADENCĠLĠK SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ
ÇETĠN EMEÇ BULVARI 77.SOKAK 3/10
A.ÖVEÇLER ÇANKAYA / ANKARA
24.04.2006
24.04.2016
ORHANELĠ
GÜMÜġPINAR
1148059
10415
9.182,32
ĠĢletme
MADEN
Maden
Kömürü
TÜRKĠYE KÖMÜR ĠġLETMELERĠ
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HĠPODRUM CAD.NO:12 YENĠMAHALLE /
ANKARA
14.09.1987
14.09.2017
ORHANELĠ
HARMANCIK
1059823
13535
700,29
ĠĢletme
MADEN
Kalsedon
KALEMADEN ENDÜSTRĠYEL
HAMMADDELER SAN. VE TĠC
A.ġ.
SEMEDELĠ KÖYÜ ÇAN / ÇANAKKALE
29.03.2001
29.03.2011
ORHANELĠ
ORTAKÖY
2372856
48556
225,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÖZGÜNTAġ MER.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
KÜÇÜKBALIKLI MAH. FEVZĠBEY CAD.
NO:17
18.01.2002
18.01.2012
1014986
400
1.007,67
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
13.04.2007
13.04.2010
ORHANELĠ
251
ORHANELĠ
1014916
971
965,94
ĠĢletme
MADEN
Krom
CVK KROM MADEN SAN. VE TĠC.
A.ġ.
DĠKĠLĠTAġ MAH. AYAZMADERE CAD.
YEġĠLÇĠMEN SOK. NO.7/A KAT.7
BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
05.06.2006
05.06.2009
ORHANELĠ
1151516
23646
1.703,99
ĠĢletme
MADEN
Nikel ,
Manyezit ,
Krom
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
25.11.2006
25.11.2016
ORHANELĠ
KOZULCA
2142292
22319
389,13
ĠĢletme
MADEN
Krom
ÇALIġKANOĞLU MAD
ĠHR.ĠTH.TĠC.VE SAN. LTD.ġTĠ.
ÖMERBEY MAH. BELEDĠYE Ġġ HANI
NO:169 MUDANYA / BURSA
09.06.2003
10.06.2013
ORHANELĠ
KURUMLAR
1059859
32599
1.790,68
ĠĢletme
MADEN
Feldispat
ġE-TAT MAD.SAN.GIDA SAN.VE
TĠC.A.ġ.
ERGENEKON CAD. NO.100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
02.07.2001
04.07.2011
ORHANELĠ
KÜÇÜKORHAN
2381437
49266
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
23.09.2008
23.09.2018
ORHANELĠ
KÜÇÜKORHAN
2381449
49269
99,87
ĠĢletme
II. GRUP
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
05.12.2008
05.12.2018
ORHANELĠ
HARMANCIK
1154617
45206
2.008,69
ĠĢletme
MADEN
Krom
DEMĠR EXPORT A. ġ.
ĠZMĠR CAD. NO:25/706440 KIZILAY
ÇANKAYA / ANKARA
08.12.2007
08.12.2010
ORHANELĠ
BAġKÖY
2419264
52904
197,50
ĠĢletme
MERMER
Mermer
HAYDAR ÖZBEK
Planlamacılar Sitesi 155. Sok. No:9 Beysukent
ÇANKAYA / ANKARA
05.07.2007
05.07.2017
ORHANELĠ
ERENLER
2391479
50575
183,75
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KÜTÜK MERMER SAN VE
TĠC.A.ġ.
BAĞLARBAġI KISIKLI CAD.NO:2
ÜSKÜDAR / ĠSTANBUL
12.06.2007
12.06.2017
ORHANELĠ
KÜÇÜKORHAN
2381416
49267
73,01
Ön ĠĢletme
MERMER
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
04.03.2003
06.03.2006
ORHANELĠ
ERĠCEK
1043122
33290
1.585,67
Ön ĠĢletme
MADEN
MATEL HAMMADDE SANAYĠ VE
TĠCARET A.ġ
Yalı Mahallesi, Ziya Gökalp Cad., No:3
MALTEPE / ĠSTANBUL
09.08.1996
09.08.1999
ORHANELĠ
ÇÖRELER
2453332
57071
271,38
Ön ĠĢletme
MADEN
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
27.05.2004
28.05.2007
252
ORHANELĠ
AĞAÇHĠSAR
2410801
52707
128,00
Ön ĠĢletme
MERMER
OMYA MAD.SAN.VE TĠC.A.ġ.
MĠTHAT ULUÜNLÜ SOK.9/4
ZĠNCĠRLĠKUYU ĠSTANBUL
04.03.2003
06.03.2006
ORHANGAZĠ
BURHANĠYE
3147163
200707581
99,50
Arama
II. GRUP
MATKĠM MAD. TES. KĠM. VE
MÜH. LTD. ġTĠ.
GMK BULVARI 12/35 KIZILAY ANKARA
01.08.2007
02.08.2010
3106894
20069947
89,84
Arama
II. GRUP
KĠMTAġ KĠREÇ SAN. VE TĠC. A.ġ.
KÜLTÜR MAH. ATATÜRK CAD. NO:174/1
EKĠM APT. K:5 D:10 ALSANCAK ĠZMĠR
26.09.2006
28.09.2009
ORHANGAZĠ
ORHANGAZĠ
HAMZALI
3189488
200808010
99,62
Arama
II. GRUP
NEVZAT YAZICI
MURADĠYE MAH.N.SANAT OKULU YANI
N:66 ORHANGAZĠ / BURSA
18.08.2008
18.08.2011
ORHANGAZĠ
GEDELEK
3158148
200711558
68,90
Arama
II. GRUP
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
26.12.2007
26.12.2010
ORHANGAZĠ
ÇELTĠKÇĠ
3180839
200805273
62,98
Arama
II. GRUP
KAROMAD MAD. ĠNġ. ELK.
MALZ. MAK. NAK. TĠC. VE SAN.
LTD. ġTĠ.
CUMHURĠYET MAH. MALATYA YOLU
KARACA APT. K:7 ELAZIĞ
12.06.2008
13.06.2011
ORHANGAZĠ
3106895
20069946
51,53
Arama
II. GRUP
KĠMTAġ KĠREÇ SAN. VE TĠC. A.ġ.
KÜLTÜR MAH. ATATÜRK CAD. NO:174/1
EKĠM APT. K:5 D:10 ALSANCAK ĠZMĠR
26.09.2006
28.09.2009
ORHANGAZĠ
3091674
20061133
71,12
Arama
II. GRUP
FARUK ÇĠFTÇĠ
MURADĠYE MAH. ĠLCANĠ ÖRGÜN SOK.
BARIġ APT. A BLOK K:1 D:3 ORHANGAZĠ /
BURSA
15.02.2006
16.02.2009
ORHANGAZĠ
HAMZALI
2499799
62877
246,37
Arama
MERMER
NĠĞTAġ MĠKRONĠZE KALSĠT TĠC.
VE SAN. LTD. ġTĠ.
KAYSERĠ YOLU ÜZERĠ HIDIRLIK MEVKĠĠ
NĠĞDE
30.01.2003
31.07.2006
ORHANGAZĠ
KARAPINAR
3157206
200710993
87,44
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇOLAK
çarĢı mah. soğanlık cad. no:11 yakacık
KARTAL / ĠSTANBUL
23.11.2007
23.11.2010
ORHANGAZĠ
3151051
200709495
97,34
Arama
II. GRUP
AYHAN YAġAR
ALTAY ÇEġME MAH. YAġAMKENT
SĠTESĠ AKĠK BLOK D:22 MALTEPE /
ĠSTANBUL
27.09.2007
27.09.2010
ORHANGAZĠ
3150421
200709296
100,00
Arama
II. GRUP
YUNUS MÜġ. TAAHHÜT ĠNġ.
TUR. ĠÇ VE DIġ TĠC. LTD. ġTĠ
DR.MEDĠHA ELDEM SOK. NO:39/4
KIZILAY ÇANKAYA / ANKARA
20.09.2007
20.09.2010
253
ORHANGAZĠ
KARAPINAR
3157230
200710994
92,12
Arama
II. GRUP
RAMAZAN ÇOLAK
çarĢı mah. soğanlık cad. no:11 yakacık
KARTAL / ĠSTANBUL
23.11.2007
23.11.2010
ORHANGAZĠ
GÜRLE
3168784
200802264
1.900,00
Arama
IV. GRUP
BENÜ MADENCĠLĠK VE SANAYĠ
TĠC. LTD. ġTĠ.
BĠNGÜL SOK. HAKAN APT. NO:8/2
BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
25.03.2008
25.03.2011
3192060
200808895
50,13
Arama
II. GRUP
DAKAR END. ĠNġ. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
KOCAELĠ ÜNĠ. TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME
BÖLGESĠ C KORĠDOR NO:13 YENĠKÖY
KOCAELĠ
11.09.2008
12.09.2011
ORHANGAZĠ
ORHANGAZĠ
HAMZALI
3083558
20060392
99,97
Arama
II. GRUP
NĠĞTAġ MĠKRONĠZE KALSĠT TĠC.
VE SAN. LTD. ġTĠ.
KAYSERĠ YOLU ÜZERĠ HIDIRLIK MEVKĠĠ
NĠĞDE
17.01.2006
19.01.2009
ORHANGAZĠ
GEDELEK
3096111
20061639
125,00
Arama
IV. GRUP
DEMĠRELLER KĠREÇ SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
GEDELEK KÖYÜ AÇMALAR MEVKĠĠ
ORHANGAZĠ / BURSA
07.03.2006
09.03.2009
ORHANGAZĠ
ġAHĠNYURDU
3112022
200701622
76,22
Arama
II. GRUP
KAPTAġ ĠNġ. TAAH. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
AHMET HAMDĠ TANPINAR CAD. ÖNDÜL
ĠġHANI KAT:5 NO:74 OSMANGAZĠ /
BURSA
20.02.2007
22.02.2010
ORHANGAZĠ
HAMZALI
3083557
20060391
99,90
Arama
II. GRUP
NĠĞTAġ MĠKRONĠZE KALSĠT TĠC.
VE SAN. LTD. ġTĠ.
KAYSERĠ YOLU ÜZERĠ HIDIRLIK MEVKĠĠ
NĠĞDE
17.01.2006
19.01.2009
ORHANGAZĠ
GEDELEK
3120745
200701795
75,00
Arama
II. GRUP
GEMLĠK GÜBRE SAN A.ġ.
ATA MAH.GEMSAZ MEVKĠĠ GEMLĠK /
BURSA
26.02.2007
26.02.2010
ORHANGAZĠ
FINDIKLI
3100972
20063120
2,14
Arama
II. GRUP
ÜÇSER MAD.NAK.ĠNġ.TAAH.ZEY.
VE BES.SAN. VE TĠC.LTD.ġTĠ.
FINDIKLI KÖYÜ ORHANGAZĠ / BURSA
17.04.2006
17.04.2009
ORHANGAZĠ
KARSAK
3168783
200802262
1.950,00
Arama
IV. GRUP
BENÜ MADENCĠLĠK VE SANAYĠ
TĠC. LTD. ġTĠ.
BĠNGÜL SOK. HAKAN APT. NO:8/2
BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
25.03.2008
25.03.2011
ORHANGAZĠ
BAYIRKÖY
3114493
20068409
100,00
Arama
II. GRUP
NĠHAT DOĞAN
HÜRRĠYET MAH. YAVUZLAR CAD. NO:15
ORHANGAZĠ / BURSA
09.08.2006
10.08.2009
ORHANGAZĠ
GEDELEK
3098429
20062489
301,33
Arama
IV. GRUP
GEMLĠK GÜBRE SAN A.ġ.
ATA MAH.GEMSAZ MEVKĠĠ GEMLĠK /
BURSA
30.03.2006
30.03.2009
254
ORHANGAZĠ
HAMZALI
ORHANGAZĠ
3198466
200810266
99,90
Arama
II. GRUP
NEVZAT YAZICI
MURADĠYE MAH.N.SANAT OKULU YANI
N:66 ORHANGAZĠ / BURSA
10.11.2008
10.11.2011
3106893
20069945
24,28
Arama
II. GRUP
NĠĞTAġ MĠKRONĠZE KALSĠT TĠC.
VE SAN. LTD. ġTĠ.
KAYSERĠ YOLU ÜZERĠ HIDIRLIK MEVKĠĠ
NĠĞDE
26.09.2006
28.09.2009
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
15.06.2005
15.06.2015
ORHANGAZĠ
FINDIKLI
3065196
72899
0,21
ĠĢletme
II. GRUP
ORHANGAZĠ
GEDELEK
1160456
72569
0,59
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker ( 2.
Grup )
GEMLĠK GÜBRE SAN.A.ġ.
ATA MAH. GEMSAZ MEVKĠĠ GEMLĠK /
BURSA
03.02.2005
03.02.2015
ORHANGAZĠ
FINDIKLI
2202141
53283
220,88
ĠĢletme
MERMER
Kalsit
ORHANGAZĠ TAġ VE TAġ
ÜRÜN.TĠC. VE SAN A.ġ.
GEMLĠġ CAD. YENĠ PASAJ NO:6 GEMLĠK /
BURSA
27.09.2001
27.09.2011
ORHANGAZĠ
GEDELEK
3112015
200701410
99,35
ĠĢletme
II. GRUP
GEMLĠK GÜBRE SAN A.ġ.
ATA MAH.GEMSAZ MEVKĠĠ GEMLĠK /
BURSA
22.01.2009
22.01.2019
ORHANGAZĠ
ÇELTĠKÇĠ
2204523
27954
189,83
ĠĢletme
MERMER
ÖRGÜN MAD.ĠNġ.TAAH.VE
NAKL.SAN.TĠC.LTD.ġTĠ
SARAYBURNU MEVKĠĠ ÇELTĠKÇĠ KÖYÜ
ORHANGAZĠ / BURSA
07.10.2007
07.10.2017
ORHANGAZĠ
KERNAMET
2408055
52103
250,00
ĠĢletme
MERMER
HATTAT MAD.SAN. VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
Gelincik Sk. No:7/14 GÜVENEVLER
ANKARA
26.05.2008
26.05.2018
ORHANGAZĠ
HAMZALI
2309114
63672
194,15
ĠĢletme
MERMER
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
14.06.2007
14.06.2017
ORHANGAZĠ
GEDELEK
1159268
72473
1,68
ĠĢletme
II. GRUP
DEMĠRELLER KĠREÇ SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
GEDELEK KÖYÜ AÇMALAR MEVKĠĠ
ORHANGAZĠ / BURSA
17.12.2004
17.12.2014
ORHANGAZĠ
FINDIKLI
3065368
72900
3,97
ĠĢletme
II. GRUP
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
15.06.2005
15.06.2015
2436954
55558
245,85
ĠĢletme
MERMER
KARADENĠZ MAD. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
ANKARA CAD.NO:193
PENDĠK / ĠSTANBUL
14.06.2007
14.06.2017
ORHANGAZĠ
Kalsit ,
Mermer
Kireç TaĢı (
2. Grup )
255
OSMANGAZĠ
3105461
20064667
100,00
Arama
II. GRUP
TAHSĠN YILMAZ
KÜKÜRTLÜ CAD.PARK SOK. 16/4
OSMANGAZĠ / BURSA
25.05.2006
25.05.2009
OSMANGAZĠ
DAĞAKÇA
3067993
20054679
50,00
Arama
II. GRUP
ROK-MER ĠNġ. MAD. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSTĠKLAL MAH.YEġĠLTEPE
SOK.AYDOĞANLAR APT.KAT:2 D:7/5
ESKĠġEHĠR
25.07.2005
25.07.2008
OSMANGAZĠ
GÖKTEPE
3077536
20057923
1.076,70
Arama
IV. GRUP
KROMSAM PET. ÜRÜN. ĠNġ.
MAD. MÜH. GIDA TURZ. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ÇĠRĠġHANE MAH.GAZĠ AKDEMĠR CAD.
NO:2 OSMANGAZĠ / BURSA
15.11.2005
15.11.2010
OSMANGAZĠ
ÇELTĠKÇĠ
2185633
20054214
52,50
Arama
II. GRUP
KALEMADEN ENDÜSTRĠYEL
HAMMADDELER SAN. VE TĠC
A.ġ.
SEMEDELĠ KÖYÜ ÇAN / ÇANAKKALE
06.07.2005
07.07.2008
OSMANGAZĠ
AVDANLI
3126692
200700155
99,00
Arama
II. GRUP
MUHLĠS KOÇAL
ĠZZETTĠN ÇALIġLAR CAD. ÇINARLI SOK.
ÖZLEM APT. NO:2/5 BAHÇELĠEVLER /
ĠSTANBUL
08.01.2007
08.01.2010
OSMANGAZĠ
ĠSMETĠYE
3115756
20068848
94,50
Arama
II. GRUP
FERDĠ YILDIRIM
1.SOK. 2/14 ABĠDĠNPAġA ANKARA
17.08.2006
17.08.2009
OSMANGAZĠ
SELÇUKGAZĠ
3190022
200807961
329,00
Arama
IV. GRUP
HASAN ALĠ YÜCEL ERTÜRK
ALAMESCĠT MAH. ÇANCILAR CAD. NO:15
OSMANGAZĠ / BURSA
15.08.2008
15.08.2011
OSMANGAZĠ
DAĞAKÇA
3142670
200705825
69,00
Arama
II. GRUP
NĠMA MADENCĠLĠK SAN DIġ TĠC.
A.ġ.
SAHRAYI CEDĠD MAH. HALK SOK.
GOLDEN PLAZA A BLOK NO:27 KAT:7
DAĠRE:15 kozyatağı ĠSTANBUL
14.06.2007
14.06.2010
OSMANGAZĠ
DAĞAKÇA
3067994
20054678
100,00
Arama
II. GRUP
ROK-MER ĠNġ. MAD. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSTĠKLAL MAH.YEġĠLTEPE
SOK.AYDOĞANLAR APT.KAT:2 D:7/5
ESKĠġEHĠR
25.07.2005
25.07.2008
OSMANGAZĠ
AVDANLI
3126693
200700157
99,00
Arama
II. GRUP
MUHLĠS KOÇAL
ĠZZETTĠN ÇALIġLAR CAD. ÇINARLI SOK.
ÖZLEM APT. NO:2/5 BAHÇELĠEVLER /
ĠSTANBUL
08.01.2007
08.01.2010
OSMANGAZĠ
AVDANCIK
3063072
20052693
56,32
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
DEMĠRTAġ AGREGA ASFALT
MADEN NAK. ĠNġ. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU TEK DEPOSU
ARKASI NO:4 OSMANGAZĠ / BURSA
12.03.2007
12.03.2017
OSMANGAZĠ
DOĞAKÇA
3099049
20062520
57,50
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
SFK MER.SAN. VE TĠC.LTD.ġTĠ.
PROF. DR. ALĠ NĠHAT TARLAN CAD.
NO:101/6 ÜSTBOSTANCI ĠSTANBUL
24.05.2007
24.05.2017
256
OSMANGAZĠ
DAĞAKÇA
3067995
20054677
100,00
ĠĢletme
II. GRUP
Mermer
ROK-MER ĠNġ. MAD. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ĠSTĠKLAL MAH.YEġĠLTEPE
SOK.AYDOĞANLAR APT.KAT:2 D:7/5
ESKĠġEHĠR
06.02.2008
06.02.2018
OSMANGAZĠ
AVDANCIK
3072177
73053
99,91
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
DEMĠRTAġ AGREGA ASFALT
MADEN NAK. ĠNġ. SAN. VE TĠC.
LTD. ġTĠ.
YENĠ YALOVA YOLU TEK DEPOSU
ARKASI NO:4 OSMANGAZĠ / BURSA
07.03.2005
09.03.2015
Jeotermal
Kaynak
ULUDAĞ MADEN SULARI TÜRK
A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU 3. KM. BURSA
21.06.2005
21.06.2025
Kalker
KIRMATAġ ASFALT NAK. ĠNġ.
MAD. SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
HAMĠTLER MAH. 30. ĠSĠMSĠZ SOKAK NO:3
K:2 OSMANGAZĠ / BURSA
28.03.2007
28.03.2017
OSMANGAZĠ
1154837
525
9,27
ĠĢletme
JEOTERMA
L
KAYNAKL
AR VE
MĠNERALL
Ġ SULAR
OSMANGAZĠ
3171575
75208
99,99
ĠĢletme
II. GRUP
YENĠġEHĠR
YENĠKÖY
3126377
200612159
87,20
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
15.12.2006
15.12.2009
YENĠġEHĠR
YENĠKÖY
3126376
200612157
53,75
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
15.12.2006
15.12.2009
YENĠġEHĠR
SÖYLEMĠġ
3189880
200808222
1.906,04
Arama
IV. GRUP
ġÜKRÜ KELEBEK
TURGUTALP MAH. BÜYÜKDERE SOK.
NO:19 ĠNEGÖL / BURSA
21.08.2008
22.08.2011
YENĠġEHĠR
PAPATYA
3106076
20065246
1.999,56
Arama
IV. GRUP
ÖZMAD MAD.NAK.OTO.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
ORTA AMH. CEMALKÜFLÜ CAD. NO:17/1
SÖĞÜT / BĠLECĠK
12.06.2006
12.06.2011
YENĠġEHĠR
SÖYLEMĠġ
3195382
200809970
100,00
Arama
II. GRUP
ġÜKRÜ KELEBEK
TURGUTALP MAH. BÜYÜKDERE SOK.
NO:19 ĠNEGÖL / BURSA
27.10.2008
27.10.2011
YENĠġEHĠR
HAYRĠYE
3109050
20065996
71,88
Arama
II. GRUP
TEKĠRDAĞ MER.SAN. VE TĠC. A.ġ
DEĞĠRMENALTI KÖSEĠLYAS KÖYÜ YOLU
ÜZERĠ TEKĠRDAĞ
22.06.2006
22.06.2009
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3103140
20064038
94,39
Arama
II. GRUP
ASĠM UZUN
DERGAH ÇAY BAHÇESĠ YENĠġEHĠR /
BURSA
08.05.2006
08.05.2009
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3102623
20063397
98,62
Arama
II. GRUP
ASĠM UZUN
DERGAH ÇAY BAHÇESĠ YENĠġEHĠR /
BURSA
24.04.2006
24.04.2009
257
YENĠġEHĠR
ġUBAġI
3125969
200612342
1.868,50
Arama
IV. GRUP
MUSTAFA KARAKOÇ
BARIġ MAH. ĠCAR SOKAK NO:7 ĠLTUĞ
KESKĠN APT. D.8 NĠLÜFER / BURSA
22.12.2006
22.12.2009
YENĠġEHĠR
GÖKCESU
3117266
20069784
92,02
Arama
II. GRUP
AYTAġ NAK. MAD. TURZ. SAN.
VE TĠC. LTD.ġTĠ.
ĠHSANĠYE MAH. ĠSKELE BAġI PARK
BĠTĠġĠĞĠ NO: 16 BULANCAK / GĠRESUN
20.09.2006
21.09.2009
YENĠġEHĠR
BEYPINARI
3118688
20069755
100,00
Arama
II. GRUP
ġÜKRÜ GEDĠKLĠ
YENĠGÜN MAH. ATAKENT SĠTESĠ G BLOK
D:13 YENĠġEHĠR / BURSA
19.09.2006
21.09.2009
YENĠġEHĠR
HAYRĠYE
3134856
200702743
96,34
Arama
II. GRUP
TOPRAK MERMER SAN. A.ġ.
26.03.2007
26.03.2010
26.03.2007
26.03.2010
ORTA BAHÇE CAD. ġAĠR LEYLA SOK.
NO.26/4 BEġĠKTAġ BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
ORTA BAHÇE CAD. ġAĠR LEYLA SOK.
YENĠġEHĠR
ORHANĠYE
3134855
200702742
99,22
Arama
II. GRUP
TOPRAK MERMER SAN. A.ġ.
NO.26/4 BEġĠKTAġ BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
YENĠġEHĠR
MARMARACIK
3068216
20054645
95,62
Arama
II. GRUP
BURAK KAYA
BURSA ANKARA KARYOLU 22. KM
KESTEL KESTEL / BURSA
22.07.2005
22.07.2008
YENĠġEHĠR
MAHMUDĠYE
3126951
200700137
1.788,94
Arama
IV. GRUP
KAZIM KARAKOÇ
ÇEKĠRGE MAH. ÇAĞLA SOKAK NO:15
OSMANGAZĠ / BURSA
08.01.2007
08.01.2010
3115929
20069284
99,89
Arama
II. GRUP
KERĠM ÇIRPAN
YILMAZ MAH. ĠNEGÖL CD. NO:70
YENĠġEHĠR / BURSA
31.08.2006
31.08.2009
YENĠġEHĠR
YENĠġEHĠR
GÖKCESU
3116907
20069567
99,25
Arama
II. GRUP
AYTAġ NAK. MAD. TURZ. SAN.
VE TĠC. LTD.ġTĠ.
ĠHSANĠYE MAH. ĠSKELE BAġI PARK
BĠTĠġĠĞĠ NO: 16 BULANCAK / GĠRESUN
12.09.2006
14.09.2009
YENĠġEHĠR
AYAZMA
3094556
20061819
99,21
Arama
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
13.03.2006
13.03.2009
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3102625
20063395
62,50
Arama
II. GRUP
ASĠM UZUN
DERGAH ÇAY BAHÇESĠ YENĠġEHĠR /
BURSA
24.04.2006
24.04.2009
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3103144
20064037
98,51
Arama
II. GRUP
ASĠM UZUN
DERGAH ÇAY BAHÇESĠ YENĠġEHĠR /
BURSA
08.05.2006
08.05.2009
258
YENĠġEHĠR
GÜNECE
3159918
200800523
98,16
Arama
II. GRUP
AHMET ÖZLER
BARIġ MAH.ĠKRAM SOK.BATI APT.K:4/8
NĠLÜFER / BURSA
21.01.2008
21.01.2011
YENĠġEHĠR
BURCUN
3144888
200706402
43,52
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠMENTO SAN. VE TĠC.
A.ġ.
YENĠYALOVA YOLU BUTTĠM PLAZA
KAT:16 PARSEL :1652 OSMANGAZĠ /
BURSA
27.06.2007
28.06.2010
YENĠġEHĠR
BURCUN
3144889
200706404
77,00
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠMENTO SAN. VE TĠC.
A.ġ.
YENĠYALOVA YOLU BUTTĠM PLAZA
KAT:16 PARSEL :1652 OSMANGAZĠ /
BURSA
27.06.2007
28.06.2010
YENĠġEHĠR
KARACAHMET
3126950
200700136
1.943,32
Arama
IV. GRUP
KAZIM KARAKOÇ
ÇEKĠRGE MAH. ÇAĞLA SOKAK NO:15
OSMANGAZĠ / BURSA
08.01.2007
08.01.2010
3111699
20067926
100,00
Arama
II. GRUP
KERĠM ÇIRPAN
YILMAZ MAH. ĠNEGÖL CD. NO:70
YENĠġEHĠR / BURSA
01.08.2006
03.08.2009
YENĠġEHĠR
YENĠġEHĠR
SÖYLEMĠġ
3189881
200808223
1.204,29
Arama
IV. GRUP
ġÜKRÜ KELEBEK
TURGUTALP MAH. BÜYÜKDERE SOK.
NO:19 ĠNEGÖL / BURSA
21.08.2008
22.08.2011
YENĠġEHĠR
TERZĠLER
3094986
20061789
2.000,00
Arama
IV. GRUP
ÖZMAD MAD.NAK.OTO.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
ORTA AMH. CEMALKÜFLÜ CAD. NO:17/1
SÖĞÜT / BĠLECĠK
13.03.2006
13.03.2011
YENĠġEHĠR
BURCUN
2335813
200706693
66,38
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠMENTO SAN. VE TĠC.
A.ġ.
YENĠYALOVA YOLU BUTTĠM PLAZA
KAT:16 PARSEL :1652 OSMANGAZĠ /
BURSA
09.07.2007
09.07.2010
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3133017
200702019
51,03
Arama
II. GRUP
AHMET ÖZLER
BARIġ MAH.ĠKRAM SOK.BATI APT.K:4/8
NĠLÜFER / BURSA
07.03.2007
08.03.2010
YENĠġEHĠR
BURCUN
3125927
200611997
67,66
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
08.12.2006
08.12.2009
YENĠġEHĠR
AYAZMA
3094554
20061821
88,32
Arama
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
13.03.2006
13.03.2009
YENĠġEHĠR
GÜNEYCE
3102624
20063396
75,00
Arama
II. GRUP
ASĠM UZUN
DERGAH ÇAY BAHÇESĠ YENĠġEHĠR /
BURSA
24.04.2006
24.04.2009
Mermer
(Traverten)
259
YENĠġEHĠR
3146962
200707390
99,83
Arama
II. GRUP
KALĠP TÜMTÜRK
YENĠGÜN MAH. LALE SK. N:8/A
YENĠġEHĠR / BURSA
26.07.2007
26.07.2010
YENĠġEHĠR
LÜMBE
3136254
200703399
83,88
Arama
II. GRUP
NECMETTĠN GÜLBABA
KORKUTREĠS MAH. LALE SOK. NO:19/9
SIHHIYE ÇANKAYA / ANKARA
11.04.2007
12.04.2010
YENĠġEHĠR
SÖYLEMĠġ
2557665
70138
2.800,00
Arama
MADEN
ġÜKRÜ KELEBEK
TURGUTALP MAH. BÜYÜKDERE SOK.
NO:19 ĠNEGÖL / BURSA
26.04.2004
26.04.2009
YENĠġEHĠR
BURCUN
3125930
200611995
100,00
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
08.12.2006
08.12.2009
YENĠġEHĠR
BURCUN
3128966
200700806
100,00
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
30.01.2007
01.02.2010
YENĠġEHĠR
SÖYLEMĠġ
3195381
200809969
89,36
Arama
II. GRUP
ġÜKRÜ KELEBEK
TURGUTALP MAH. BÜYÜKDERE SOK.
NO:19 ĠNEGÖL / BURSA
27.10.2008
27.10.2011
YENĠġEHĠR
KÖPRÜHĠSAR
3106088
20065245
1.999,20
Arama
IV. GRUP
ÖZMAD MAD.NAK.OTO.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
ORTA AMH. CEMALKÜFLÜ CAD. NO:17/1
SÖĞÜT / BĠLECĠK
12.06.2006
12.06.2011
3154613
200710207
499,41
Arama
IV. GRUP
ġE-TAT MAD. GIDA SAN. VE TĠC.
A.ġ.
ERGENEKON CAD. 100/A FERĠKÖY
ĠSTANBUL
15.11.2007
15.11.2010
ÇEKĠRGE MAH. ÇAĞLA SOKAK NO:15
OSMANGAZĠ / BURSA
13.09.2007
13.09.2010
04.05.2007
04.05.2010
YENĠġEHĠR
YENĠġEHĠR
AKBIYIK VE
YARHĠSAR
3149979
200709121
1.935,21
Arama
IV. GRUP
KAZIM KARAKOÇ
YENĠġEHĠR
ORHANĠYE
3138509
200704285
78,03
Arama
II. GRUP
TOPRAK MERMER SAN. A.ġ.
ORTA BAHÇE CAD. ġAĠR LEYLA SOK.
NO.26/4 BEġĠKTAġ BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
YENĠġEHĠR
AKBIYIK VE
ÇĠÇEKÖZÜ
3150718
200709122
1.853,70
Arama
IV. GRUP
KAZIM KARAKOÇ
ÇEKĠRGE MAH. ÇAĞLA SOKAK NO:15
OSMANGAZĠ / BURSA
13.09.2007
13.09.2010
YENĠġEHĠR
EYERCE
3097893
20062490
84,50
Arama
II. GRUP
NAZMĠ YILMAZ
ORTABAĞLAR MAH. PUNAR SOK. NO:2
YILDIRIM / BURSA
30.03.2006
30.03.2009
260
YENĠġEHĠR
HAYRĠYE
3111787
20067677
28,13
Arama
II. GRUP
TEKĠRDAĞ MER.SAN. VE TĠC. A.ġ
DEĞĠRMENALTI KÖSEĠLYAS KÖYÜ YOLU
ÜZERĠ TEKĠRDAĞ
27.07.2006
27.07.2009
YENĠġEHĠR
YENĠKÖY
3126375
200612158
78,55
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
15.12.2006
15.12.2009
YENĠġEHĠR
BURCUN
3125928
200611996
80,48
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠM. SAN. VE TĠC. A.ġ.
YENĠ YALOVA YOLU BUTTĠN PLAZA
KAT:16 OSMANGAZĠ / BURSA
08.12.2006
08.12.2009
3130680
200701628
75,83
Arama
II. GRUP
ASĠM UZUN
DERGAH ÇAY BAHÇESĠ YENĠġEHĠR /
BURSA
20.02.2007
22.02.2010
YENĠġEHĠR
YENĠġEHĠR
MARMARACIK
3068215
20054644
97,34
Arama
II. GRUP
BURAK KAYA
BURSA ANKARA KARYOLU 22. KM
KESTEL KESTEL / BURSA
22.07.2005
22.07.2008
YENĠġEHĠR
AYAZMA
3094553
20061824
97,65
Arama
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
13.03.2006
13.03.2009
YENĠġEHĠR
AYAZMA
3094555
20061818
99,95
Arama
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
13.03.2006
13.03.2009
YENĠġEHĠR
BURCUN
2425606
200706692
22,00
Arama
II. GRUP
AKROS ÇĠMENTO SAN. VE TĠC.
A.ġ.
YENĠYALOVA YOLU BUTTĠM PLAZA
KAT:16 PARSEL :1652 OSMANGAZĠ /
BURSA
09.07.2007
09.07.2010
YENĠġEHĠR
ORHANĠYE
3138508
200704271
87,15
Arama
II. GRUP
TOPRAK MERMER SAN. A.ġ.
04.05.2007
04.05.2010
ORTA BAHÇE CAD. ġAĠR LEYLA SOK.
NO.26/4 BEġĠKTAġ BEġĠKTAġ / ĠSTANBUL
YENĠġEHĠR
SÖYLEMĠġ
YENĠġEHĠR
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3194863
200809893
80,00
Arama
II. GRUP
ġÜKRÜ KELEBEK
TURGUTALP MAH. BÜYÜKDERE SOK.
NO:19 ĠNEGÖL / BURSA
22.10.2008
24.10.2011
3118124
200610145
345,62
Arama
IV. GRUP
MUSA DUMAN
Osmanağa Mah. Mühürdar Fuat Sok. No:13
KADIKÖY / ĠSTANBUL
03.10.2006
05.10.2009
3142071
200705545
55,79
Arama
II. GRUP
AYTAġ NAK. MAD. TURZ. SAN.
VE TĠC. LTD.ġTĠ.
ĠHSANĠYE MAH. ĠSKELE BAġI PARK
BĠTĠġĠĞĠ NO: 16 BULANCAK / GĠRESUN
07.06.2007
07.06.2010
261
YENĠġEHĠR
3158794
200712069
1.300,82
Arama
IV. GRUP
ZEKĠ ġĠT
MERHALE SOK. NO:41/1 BEġTEPE
ANKARA
31.12.2007
31.12.2010
YENĠġEHĠR
AKBIYIK
3158687
200711901
100,00
Arama
II. GRUP
CEMĠL AYAR
RUNGUġ PAġA MAH. RUNGUġ PAġA CAD.
ÖZAYDINLIK AP. NO:22 KAT.2
KARACABEY / BURSA
27.12.2007
27.12.2010
YENĠġEHĠR
SEYMEN
3117424
75207
48,56
ĠĢletme
I-B GRUBU
ZEKERĠYA KUTLUCAN
152 EVLER MAH. PROF. TEZOK CAD.
NO:102 BURSA
09.04.2008
09.04.2018
YENĠġEHĠR
AKÇAPINAR
2340768
44515
250,00
ĠĢletme
MERMER
OĞUZ HAKAN
KARAOSMANOĞLU
ZÜRATBABA MAH. AKMESCĠT SOK. B
BLOK 1511 BAKIRKÖY / ĠSTANBUL
12.02.2008
12.02.2018
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
3076407
73085
181,25
ĠĢletme
MERMER
Mermer
SEYĠT ALĠ YALÇIN
KURTULUġ MAH PALABIYIK SK NO 4
YENĠġEHĠR / BURSA
19.07.2007
19.07.2017
YENĠġEHĠR
LÜMBE
2353711
46170
241,34
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÖZCAN ÖNCEBE
DEĞĠRMEN SOK. ġAġMAZ PLAZA KAT:9
KOZYATAĞI KADIKÖY / ĠSTANBUL
19.10.2004
20.10.2014
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
2281897
37851
159,41
ĠĢletme
MERMER
Mermer
ÖZTÜRKLER MER.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ..
HALĠTPAġA MAH.ZÜBEYDE HANIM.CAD.
NO:40 BANDIRMA / BALIKESĠR
07.02.2003
07.02.2013
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
2224024
31446
149,47
ĠĢletme
MERMER
Mermer
AĞSAR ĠNġ. MAD. TĠC. VE SAN.
A. ġ.
2. CADDE NO:39/1 A. ÖVEÇLER ANKARA
21.11.2008
21.11.2018
YENĠġEHĠR
SUBAġI
3143828
74519
89,06
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
A.H.S. OTOMOTĠV GIDA TURĠZM
TEKSTĠL ĠNġAAT MADENCĠLĠK
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
ULUCAMĠ MAH.BELEDĠYE MEYDANI
CEYLANLAR ĠġHANI NO:9/4 YENĠġEHĠR /
BURSA
04.02.2005
04.02.2015
YENĠġEHĠR
HAYRĠYE
2263701
35654
187,50
ĠĢletme
MERMER
Mermer
TEKĠRDAĞ MER.SAN. VE TĠC. A.ġ
DEĞĠRMENALTI KÖSEĠLYAS KÖYÜ YOLU
ÜZERĠ TEKĠRDAĞ
03.05.2006
03.05.2016
YENĠġEHĠR
KIBLEPINAR
1161011
72606
0,57
ĠĢletme
I-B GRUBU
Tras
ZEKĠ KAPTAN
ĠNġ.TAAH.TUR.TEK.SAN.VE
TĠC.LTD.ġTĠ.
A.HAMDĠ TANPINAR CAD.ÖNDÜL ĠġHAN
NO:4/46 BURSA
11.02.2005
11.02.2015
YENĠġEHĠR
GÜNECE
2294234
69653
202,95
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KEMAL ESKĠ
CUMHURĠYET MAH. AFYON CAD. NO:23
BAYAT / AFYONKARAHĠSAR
28.04.2008
28.04.2018
262
YENĠġEHĠR
3059550
20052096
48,62
ĠĢletme
II. GRUP
Kalker
SERDAR ġEN
YENĠ HAL F BLOK NO:1 YENĠġEHĠR /
BURSA
24.01.2006
24.01.2016
Puzolanik
Kayaç (Tras)
MEHMET KAYA
F.ÇAKMAK CAD. BEYHAN NO:69/91
OSMANGAZĠ / BURSA
26.08.2005
26.08.2015
YENĠġEHĠR
BURCUN
3059270
73020
49,83
ĠĢletme
I-B GRUBU
YENĠġEHĠR
BAYIRKÖY
3137777
75901
50,00
ĠĢletme
I-B GRUBU
AKROS ÇĠMENTO SAN. VE TĠC.
A.ġ.
YENĠYALOVA YOLU BUTTĠM PLAZA
KAT:16 PARSEL :1652 OSMANGAZĠ /
BURSA
07.11.2008
07.11.2018
YENĠġEHĠR
BAYIRKÖY
3137776
75905
50,00
ĠĢletme
I-B GRUBU
AKROS ÇĠMENTO SAN. VE TĠC.
A.ġ.
YENĠYALOVA YOLU BUTTĠM PLAZA
KAT:16 PARSEL :1652 OSMANGAZĠ /
BURSA
07.11.2008
07.11.2018
YENĠġEHĠR
SEKERĠ
2263303
35599
200,00
ĠĢletme
MERMER
Mermer
KARAY GÜNEġĠ ORMAN ÜRÜN.
MOB. MALZ. DEĞ. TAġ. MĠN.
MAD. GIDA. ĠTH. ĠHR. SAN. VE
TĠC. LTD. ġTĠ.
ġEYH MÜFTÜ MAH. BALIKESĠR CAD.
POSTANE SOK. NO:11 KAT:2
M.KEMALPAġA / BURSA
02.03.2004
03.03.2014
YENĠġEHĠR
GÖKÇESU
2277968
37156
216,38
ĠĢletme
MERMER
Mermer
MODÜLMER MODÜL MERMER
SANAYĠ VE TĠC.A.ġ.
EĞĠRDĠR KARAYOLU 5.KM. ISPARTA
18.10.2001
18.10.2011
YENĠġEHĠR
MUSTAFALI
2531638
66754
250,00
ĠĢletme
MERMER
AKPINAR MAD. ĠNġ. HAFR. VE
NAK. SAN. TĠC. LTD.ġTĠ.
BEYLĠKDÜZÜ MERMERCĠLER SAN.
SĠTESĠ 2. CAD. NO.11/4 BÜYÜKÇEKMECE
/ ĠSTANBUL
08.05.2007
08.05.2017
YENĠġEHĠR
TERZĠLER
2538218
67409
77,00
ĠĢletme
MERMER
ÖZTAġ MAD. SAN. VE DIġ TĠC.
LTD. ġTĠ.
MERMERCĠLER ORG. SAN. BÖLG. 4. CAD.
NO:11 YAKUPLU BÜYÜKÇEKMECE /
ĠSTANBUL
24.08.2007
24.08.2017
YENĠġEHĠR
ERKOCA
2298588
57822
148,94
ĠĢletme
MERMER
BĠGA MADEN SANAYĠ VE
TĠCARET LĠMĠTED ġĠRKETĠ
KEMALPAġA MAH. YALI CAD. NO:10
BĠGA / ÇANAKKALE
15.03.2007
15.03.2017
YENĠġEHĠR
BOĞAZ KÖY
2615543
20057078
62,70
ĠĢletme
II. GRUP
TÜRKAN ESNEMEZ
ĠZNĠK CAD. ÇÖMEZ APT. KAT:2/1
YENĠġEHĠR / BURSA
23.02.2006
23.02.2016
YENĠġEHĠR
KIDLEPINAR
3126373
75904
42,90
ĠĢletme
I-B GRUBU
LAMĠ ENDER KIZILKANAT
CUMHURĠYET BULVARI NO:87/1
ALSANCAK ĠZMĠR
07.11.2008
07.11.2018
YENĠġEHĠR
YENKÖY
3067583
20054382
99,84
ĠĢletme
II. GRUP
MUZAFFER KOġAN
OSMAN YILMAZ MAH. MĠLLET CAD. 604.
SOK. KAT:1 GEBZE / KOCAELĠ
04.12.2008
04.12.2018
263
YILDIRIM
3139287
200704381
96,77
Arama
II. GRUP
MUTAġ MAD. HARF. TURZ. ĠNġ.
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
HAġĠM ĠġCAN CAD. AYTI PLAZA KAT:2
OSMANGAZĠ / BURSA
07.05.2007
07.05.2010
3137897
200703740
96,50
Arama
II. GRUP
MUTAġ MAD. HARF. TURZ. ĠNġ.
SAN. VE TĠC. LTD. ġTĠ.
HAġĠM ĠġCAN CAD. AYTI PLAZA KAT:2
OSMANGAZĠ / BURSA
19.04.2007
19.04.2010
YILDIRIM
HAMAMLIKAZIK
Büyükorhan
3122379
9,44
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
31.10.2006
31/10/2009
Büyükorhan
3063861
3,19
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Bazalt
ĠL ÖZEL ĠDARE MÜDÜRLÜĞÜ
25.05.2005
25/05/2010
Büyükorhan
3096156
15
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Büyükorhan
3100943
10
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Büyükorhan
3158272
5,12
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
14.02.2008
14/02/2011
Büyükorhan
3088625
4
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Gemlik
3050008
10
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
11.03.2005
01/04/2013
Gürsu
3068770
21,1
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
25.07.2005
25/07/2009
Harmancık
3068771
10
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
25.07.2005
25/07/2010
Harmancık
3079962
5
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DSĠ I. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
264
Ġnegöl
3075864
4,86
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
14.10.2005
14/10/2010
Ġnegöl
3121085
8,56
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
09.10.2006
09/10/2009
Ġnegöl
3062164
3,69
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI14BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
02.05.2005
02/05/2009
Ġnegöl
3065231
3,72
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Ġnegöl
3077813
4,16
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Ġnegöl
3108262
9,25
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ I.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
19.06.2006
19/06/2009
Ġnegöl
3079817
0,99
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Ġnegöl
3128711
4,54
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DEVLET SU ĠġLERĠ I. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
09.03.2007
09/03/2007
Ġznik
3079846
5
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
16.12.2005
16/12/2008
Ġznik
3080027
19,9
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Ġznik
3077814
5,5
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Ġznik
3063860
5,46
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
ĠL ÖZEL ĠDARE MÜDÜRLÜĞÜ
25.05.2005
25/05/2010
265
Ġznik
3194833
2,53
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Karacabey
3071215
9,37
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Karacabey
3073839
8,44
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Karacabey
3076638
1,99
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
29.08.2005
29/08/2007
Karacabey
3189530
1,02
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
ULAġTIRMA BAKANLIĞI BURSA
BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
08.08.2008
08/08/2011
Karacabey
3063659
10,88
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
BURSA ÖZEL ĠDARE
MÜDÜRLÜĞÜ
18.05.2005
18/05/2010
Karacabey
3121987
14,38
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
20.01.2009
20/01/2012
Karacabey
3068591
6,5
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
20.07.2005
20/07/2008
Karacabey
3064575
4,02
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
07.06.2005
07/06/2008
Karacabey
3062421
2,01
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
04.05.2005
04/05/2008
Karacabey
3074884
1,99
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Keles
3074575
4,98
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
266
Keles
3076884
15,86
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Keles
3089173
12,89
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Keles
3149303
5,75
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
Keles
3064433
2,59
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Keles
3149308
5,97
Üretim Ġzni
Düzenlendi
Keles
3113219
5,11
Kestel
3071076
Kestel
25.10.2005
25/10/2010
DEVLET SU ĠġLERĠ I. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
06.09.2007
06/09/2010
Kalker
ĠL ÖZEL ĠDARE MÜDÜRLÜĞÜ
03.06.2005
03/06/2010
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
06.09.2007
06/09/2010
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
28.07.2006
28/07/2009
4,98
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
3077667
4,25
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
KumtaĢı
DSĠ I. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
11.11.2005
11/11/2010
Kestel
3068593
3,76
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
20.07.2005
20/07/2010
Kestel
3071285
2,82
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Kestel
3077812
6,28
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Kestel
3132130
1,56
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
26.02.2007
26/02/2009
267
Kestel
3106055
4,15
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Tüf
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
30.05.2006
30/05/2009
M.KemalpaĢa
3065207
1,34
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
08.06.2005
08/06/2008
M.KemalpaĢa
3064724
0,51
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
07.06.2005
07/06/2006
M.KemalpaĢa
3070009
7,34
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Kum - Çakıl
DSĠ 12 ġUBE MÜDÜRLÜĞÜ
27.09.2005
27/09/2008
M.KemalpaĢa
3071238
6
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Andezit
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
M.KemalpaĢa
3075859
8,55
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
18.10.2005
18/10/2010
Mudanya
3097779
2,88
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DLH BURSA BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
15.03.2006
15/03/2009
Nilüfer
3073932
5,17
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
28.10.2005
28/10/2008
Nilüfer
3064471
5,36
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Kum - Çakıl
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
06.06.2005
06/06/2010
Nilüfer
3076637
0,96
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
AKÇALAR BELEDĠYE
BAġKANLIĞI
01.07.2005
01/07/2008
Nilüfer
3124640
1,69
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
BURSA BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYE
BAġKANLIĞI
04.12.2006
04/12/2009
Nilüfer
3073910
2,49
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Andezit
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
268
Nilüfer
3064475
6
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Nilüfer
3077758
0,7
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Andezit
KAYAPA BELEDĠYE BAġKANLIĞI
Nilüfer
3068529
9,53
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
Nilüfer
3065578
2,99
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Nilüfer
3062598
7
Üretim Ġzni
Düzenlendi
Orhaneli
3132052
3,17
Orhaneli
3100897
Orhaneli
06.06.2005
06/06/2015
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
28.07.2005
28/07/2010
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
08.06.2005
08/06/2015
II. Grup
Kireç TaĢı
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
05.05.2005
05/05/2010
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Peridodit
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
02.03.2007
02/03/2010
8,34
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
31.03.2006
31/03/2009
3112224
7,28
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
26.07.2006
26/07/2009
Orhaneli
3112260
20,39
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ 1.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
26.07.2006
26/07/2009
Orhaneli
3199925
7,46
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
03.12.2008
03/12/2011
Orhaneli
3133244
4,16
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Granit
DEVLET SU ĠġLERĠ 1.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
07.03.2007
07/03/2010
Orhaneli
3100907
10
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DSĠ I.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
30.03.2006
30/03/2009
269
Orhaneli
3063663
5,61
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
BURSA ĠL ÖZEL ĠDARE
MÜDÜRLÜĞÜ
20.05.2005
20/05/2010
Orhaneli
3113019
8,25
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-B Grubu
Kil ( 1-b )
DEVLET SU ĠġLERĠ 1. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
28.07.2006
28/07/2009
YeniĢehir
3167227
4,31
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
12.02.2008
12/02/2011
YeniĢehir
3062303
9,98
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14.BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
04.05.2005
04/05/2015
YeniĢehir
3075375
5,38
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
DSĠ 1. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
YeniĢehir
3062595
5
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
05.05.2005
05/05/2012
YeniĢehir
3062603
8
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
BURSA IL ÖZEL IDARE
MÜDÜRLÜĞÜ
05.05.2005
05/05/2010
YeniĢehir
3078342
11,41
Üretim Ġzni
Düzenlendi
II. Grup
Kalker
KARAYOLLARI 14. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
YeniĢehir
3068759
9,9
Üretim Ġzni
Düzenlendi
I-A Grubu
Ariyet
Malzemesi
KARAYOLLARI 14 BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
25.07.2005
25/07/2008
KAYNAK: Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı (Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü)
270
Tablo I-2. Bursa Ġli I (a) Grubu Maden Ocakları Listesi (Bursa Ġl Özel Ġdaresi Sağlık ve Çevre Daire BaĢkanlığı-2010 )
S.
RUH.NO
NO
ĠLÇESĠ
KÖY BELEDĠYE
RUHSAT SAHĠBĠ
RUHSAT
TARĠHĠ
ĠġLETME
ĠġLETME
PROJESĠNDE
PROJESĠNDE
BEYAN
BEYAN EDĠLEN ÜRETĠM ġEKLĠ
EDĠLEN
ÇALIġTIRILACAK
GÖRÜNÜR
ĠġÇĠ SAYISI
REZERV MĠK.
MADEN CĠNSĠ
1
2
Yıldırım
Hamamlıkızık
Hamamlıkızık
Ky.Kal.Koop.
01.02.2005
8200 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
2
3
Yıldırım
Hamamlıkızık
Hamamlıkızık
Ky.Kal.Koop.
01.02.2005
6323 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
3
8
Orhaneli
Çöreler
Termik Petrol
18.01.2005
15200 TON
4
Mekanik Ekskavatör
4
9
Osmangazi
Mürseller
Hasan ER
16.02.2005
4940 TON
4
5
26
M.K.PaĢa
Melik
EriĢsan Bet.A.ġ.
01.03.2005
190000 TON
5
6
33
M.K.PaĢa
Behram
Ġsmail SAYGI
16.06.2005
50976 TON
2
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
7
37
Karacabey
ÇeĢnigir
Hüseyin KOLAġĠN
18.07.2005
22800 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
8
40
Mudanya
Balabancık
Sinta ĠnĢ.Mal.
21.09.2005
31920 TON
4
Paletli Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
9
41
M.K.PaĢa
Karaoğlan
Cemiloğulları
ĠnĢ.Ltd.ġti.
23.08.2005
24000 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
271
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumMekanik Ekskavatör
Çakıl)
I (a) Grubu (KumEkskavatörle
Çakıl)
10
42
M.K.PaĢa
Karaorman
11
43
Karacabey
12
45
13
I (a) Grubu (KumÇakıl)
Hamdi PĠġKĠNDEMĠR
31.10.2005
26600 TON
4
Mekanik Ekskavatör
Yolağzı
Sadettin YILDIRIM
07.09.2005
60000 TON
4
Mekanik Ekskavatör
Mudanya
Çekrice
PaĢadayıoğulları
18.10.2005
22400 TON
4
49
Ġnegöl
KurĢunlu
ġevket USLU
28.12.2005
220506 TON
4
14
52
Yıldırım
Hamamlıkızık
KarataĢ
Mad.San.Ltd.ġti.
25.01.2005
798000 TON
4
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
15
53
M.K.PaĢa
YalıntaĢ Bel.
ġentürkler Oto Ltd.ġti.
29.03.2006
174000 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
16
55
M.K.PaĢa
Çeltikçi Bel.
Erhan KALAYCI
09.06.2005
21600 TON
4
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
17
56
M.K.PaĢa
Çeltikçi Bel.
Erhan KALAYCI
09.06.2005
45360 TON
4
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
18
58
Karacabey
Akçakoyun
Ġlhan ÇĠFT
23.05.2006
3200000 TON
4
Ekskavatörle
I (a) Grubu (Ariyet)
19
59
Karacabey
Akçakoyun
Kafkar
Mad.San.Tic.Ltd.ġti.
03.03.2005
30400 TON
4
Sallama Kepçe
I (a) Grubu (KumÇakıl)
20
61
M.K.PaĢa
Karaorman
Kazım ERĠġ
12.06.2006
1010434 TON
8
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
21
62
Karacabey
Yolağzı
TaĢdemir ĠnĢaat
27.07.2006
27000 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
22
66
M.K.PaĢa
YalıntaĢ Bel.
Sinta ĠnĢ.Mal.
12.09.2006
52800 TON
5
Paletli Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
23
67
M.K.PaĢa
YalıntaĢ Bel.
Sinta ĠnĢ.Mal.
12.09.2006
57600 TON
5
Paletli Ekskavatör
24
69
Kestel
Derekızık
Ali Sadık GÖKKURT
19.10.2006
38000 TON
4
25
76
Keles
KıranıĢıklar
Niyazi ATAK
13.02.2007
28800 TON
1
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
272
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumMekanik Ekskavatör
Çakıl)
I (a) Grubu (KumKepçe ile Üretim
Çakıl)
Yükleyici ile Direk
Kamyona alınıyor
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
26
77
M.K.PaĢa
Çardakbelen
EriĢsan Bet.A.ġ.
08.03.2007
691200 TON
5
Ekskavatörle
27
78
Karacabey
Akçakoyun
Kafkar
Mad.San.Tic.Ltd.ġti.
07.03.2007
41600 TON
4
Sallama Kepçe
28
84
Osmangazi
Güneybayır
Aziz OĞUZ
03.08.2007
90000 TON
2
Direk alınıyor
29
85
Karacabey
Bayıraltı
Mevkii
Kayakum
Mad.San.Ltd.ġti.
04.06.2007
92070 TON
3
Ekskavatörle Sallama Kepçe
30
86
Karacabey
24.10.2007
225000
2
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
31
87
Karacabey
Yolağzı
DanıĢ Yapı
Mad.Ltd.ġti.
07.11.2007
150000
2
Ekskavatör veya
Loder
I (a) Grubu (KumÇakıl)
32
89
Karacabey
Akçakoyunlu
Oral Haf.ĠnĢ.Taah.Mad.
20.11.2006
15400000 TON
4
33
90
Karacabey
Çarık
Hamdi PĠġKĠNDEMĠR
29.11.2006
57600 TON
5
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
34
91
Osmangazi
Geçit
Cemalettin BAĞCI
16.01.2008
76800 TON
5
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
35
92
Karacabey
ġahin
Arvasi KardeĢler
Ltd.ġti.
18.02.2008
83019 TON
2
Direk alınıyor
I (a) Grubu (KumÇakıl)
36
93
M.K.PaĢa
YalıntaĢ Bel.
EriĢsan Bet.A.ġ.
20.02.2008
1435320 TON
5
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
37
94
Karacabey
Hamamlı
Kafkar
Mad.San.Tic.Ltd.ġti.
18.07.2007
20160 TON
4
Sallama Kepçe
I (a) Grubu (KumÇakıl)
38
95
M.K.PaĢa
ÇavuĢ
Cemiloğulları
ĠnĢ.Ltd.ġti.
13.11.2007
129200 TON
4
Sallama Kepçe
I (a) Grubu (KumÇakıl)
39
96
Ġnegöl
Hamzabey
Tuncer HAVUZ
28.02.2008
45000 TON
3
40
99
Osmangazi
DereçavuĢ
PaĢadayıoğulları
14.05.2008
50803 TON
5
41
100
Osmangazi
Çınar Mevkii
Alıcı-Pa
07.08.2008
30720 TON
4
Akçasusurluk RaĢit KOSOVA
273
I (a) Grubu (Ariyet)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumMekanik Ekskavatör
Çakıl)
Sallama Kepçe
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
EkskavatörleSallama Kepçe
42
101
Karacabey
Uluabat
Kayakum
Mad.San.Ltd.ġti.
18.07.2007
57600 TON
2
43
103
Karacabey
Hamamlı
Ġlhan ERDOĞAN
10.06.2005
725400 TON
12
44
104
Harmancık
Alutça
Nalbantoğlu Pet.Ltd.ġti. 10.05.2005
24136 TON
3
Ekskavatörle
45
105
Karacabey
ġahin
Arvasi KardeĢler
Ltd.ġti.
17.06.2009
403200 TON
2
Kepçe ile Üretim
46
106
Mudanya
Çekrice
Alıcı-Pa
17.03.2009
19651 TON
4
47
107
Ġnegöl
Boğazköy
Hakkı KARTALMIġ
17.03.2009
280800 TON
4
48
108
Osmangazi
Alıcı-Pa
19.08.2009
66369 TON
4
49
109
Yıldırım
Hamamlıkızık
Yıldırım Belediye
BaĢkanlığı
18.05.2006
1425000 TON
3
50
110
Osmangazi
Güneybayır
Eretna
Müh.Mad.ĠnĢ.Ltd.ġti
01.03.2006
90000 TON
4
Mekanik Ekskavatör
I (a) Grubu (KumÇakıl)
51
111
Ġnegöl
02.07.2010
86913 TON
4
Kepçe ile Üretim
52
112
Orhaneli
Çöreler
Erdem ÖZDEMĠR
09.07.2006
76000 TON
2
Kepçe ile Üretim
53
65417
Nilüfer
Çekrice
Turgut
HACIOĞULLARI
13.04.2005
150000 TON
6
Ekskavatörle
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
Hilmiye Köyü Mustafa ġEN
KAYNAK: Bursa Ġl Özel Ġdaresi (Sağlık ve Çevre Daire BaĢkanlığı)
274
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumMekanik Ekskavatör
Çakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumÇakıl)
I (a) Grubu (KumMekanik Ekskavatör
Çakıl)
EkskavatörleI (a) Grubu (KumSallama Kepçe
Çakıl)
I (a) Grubu (KumSallama Kepçe
Çakıl)
I (a) Grubu (KumEkskavatörle
Çakıl)
I.1.3. Enerji Madenleri
Kömür (Linyit)
Bursa Ġlinde üretilen enerji hammaddelerinden kömür (linyit) ile ilgili bulunduğu
yer, rezerv, v.b. bilgiler J. Enerji, J.1.1.7. Kömür baĢlıklı bölüm altında açıklanmıĢtır.
Termal ve Mineralli Sular (Jeotermal Su Kaynakları)
Bursa Ģehri Türkiye‟nin en önemli kaplıca Ģehirlerinden biridir. Bursa Ģifalı su
kaynakları Ģehir içinde, Batı Anadolu‟da, Marmara Bölgesinde ve deniz seviyesine göre 2543
m yükseklikte bulunan Uludağ‟ın eteklerinde yer alır. Bursa Ģehri Ģifalı kaynaklarıyla olduğu
kadar tarihiyle de ünlü bir kentimizdir.
Bursa termal su kaynakları Marmara Denizinin güneyinde ve Türkiye‟nin batısında
en yüksek dağ olan Uludağ‟ın kuzey eteklerinde geniĢ bir traverten kompleksi üzerinde yer
almaktadır. Termal sular 46-820 C sıcaklıklarda ve Bursa Ģehir merkezinin batı ucunda
Çekirge ve Kükürtlü bölgelerinde boĢalmaktadırlar. Ülkemizde birçok termal kaynakta
olduğu gibi Bursa termal suları da bir kırık zonu ile yakın iliĢki içindedirler.
Bursa‟daki termal kaynaklar kısa süreli, derin sirkülasyon sistemi ile karakterize
olurlar. YağıĢ sularının yeraltına maksimum 1000 m. Derinliklere kadar hızlı infiltrasyomu
(sızması) ve kırık zonlarının sebep olduğu yüksek permeabiliteli zondan hızlı bir Ģekilde
yükselmesi ile termal kaynaklar ortaya çıkar. Kuzey-güney yönlü uzanan post Miyosen
tektonik kontak Uludağ‟ı ayıran normal bir fayın oluĢturduğu zon ile kesiĢir ve derinlerde
sirküle eden sıcak sular yüzeye bu kesiĢme zonundan ulaĢır.
Yapılan trityum izotop ölçümlerinden suların yaĢı 50 yıldan fazla olarak
belirlenmiĢtir.
Yeraltı suyu transportu, ısı transferi ve trityum izotoplarının transport modellerinin
birlikte değerlendirilmesi ile termal suların sirkülasyon yollarının çatlak permeabilitesine ve
kaynaklar civarında tektonik zonlara bağlı olduğu ortaya çıkmıĢtır. Yüzeye ulaĢan termal
suların sıcaklıkları derin suların yüzeye ulaĢma hızlarına bağlıdır.
MTA Genel Müdürlüğü’nden alınan bilgiler aĢağıda verilmektedir:
Bursa ilinde, Genel Müdürlüğümüzce tespit edilmiĢ 9 adet jeotermal saha
bulunmakta olup il sınırları dahilinde MTA Genel Müdürlüğü tarafından 5 adet sondaj
çalıĢması yapılmıĢtır.Sahada Genel Müdürlüğümüz adına alınmıĢ 2 adet jeoternal kaynak
arama ruhsatı bulunmakta olup Orhangazi Keramet Sahası ihale aĢamasında, OrhaneliIlıcaksu sahasında ise 2011 yılında sondaj çalıĢmaları yapılacaktır.
Bursa ili jeotermal sahalarının durumları jeotermal enerji aramaya yönelik
çalıĢmalar ve Türkiye Termal ve Mineralli Sular Envanteri çalıĢmaları kapsamında
değerlendirilmiĢtir.
275
Harita I.1.Bursa Ġli Jeotermal Sahaları
276
Sahada MTA Genel Müdürlüğü tarafından açılmıĢ jeotermal sondajlar;
KO
D
Yer
Ġl
Ġlçe
Bursa
Bursa
Dümbüldek
Çekirge
Bursa
Kaynarca
Bursa
Kaynarca
Bursa
Orhangazi
BK1
BK2
OK1
Yıl
Derinlik
Sıcaklı
k
l/s
Kimin Adına
51
44
Kompresö
r
55
55
Belediye
Valilik
750,00
49
10,00
Belediye
2003
401,8
88
50
2007
299,00
35
50
m
oC
1994
1999
40,00
250,00
2002
Açıldığı
Belediye
MTAProjesi
Bursa Ģehrinde birçok noktadan sıcak su boĢalımı bulunmaktadır. Bunlar aĢağıda
açıklanmaktadır.
A.Kaynarca-Çekirge Jeotermal Alanı
A.1. Kaynarca Grubu Kaynaklar: Bu gruptaki kaynaklar; Kaynarca, Karamustafa,
Kükürtlü, Muhittin Baba, EĢref Efendi, Mevlevi ġeyhi, Bekarlar Hamamı sıcak su
kaynaklarıdır.
Sıcaklık : 35-82,5ºC
Debi
: 0,8-8,5 lt/sn
Bu grupta da 2 önemli sıcak su kaynağı yer almaktadır. Kara Mustafa, Kaynarca ve
Yeni Kaplıca kaynakları. Bu iki kaynak tamamen kapalı bir Ģekilde Kara Mustafa kaplıcasına
ulaĢır ve tek bir kaptajdan üretim yapılır. Bu kaynaktan bölgedeki radyoaktivitesi en yüksek
termal sular boĢalmaktadır. Üçüncü kaynak ise Kükürtlü hamamda ortaya çıkar. Bu kaynağın
suları hidrojen sülfür açısından oldukça zengin sulardır.
A.2. Çekirge Grubu Kaynaklar: Bu gruba iliĢkin kaynaklar Vakıfbahçe, Zeynine,
Küplüce, Garipler altı, Rıfatbey, Aydın Sütmen, Horhor, Havuzlu Park, Ethem Efendi, SSK
Kaynağı, Ceneviz Hamamı sıcak su kaynaklarıdır.
Sıcaklık
Debi
: 34,5-49,5ºC
: 0,30-6,50 lt/sn
Çekirge bölgesinde yüzeye ulaĢan kaynakların en önemlileri Vakıfbahçe, Zeyni Nine
ve Izgara kaynaklarıdır. Bu üç kaynaktan boĢalan termal su Çekirgedeki tüm otellerin, Askeri
Hastahane‟nin ve Çelik Palas otelinin termal su ihtiyacını karĢılamaktadır. Zeyni Nine ve
Izgara kaynaklarının kapalı kaptajlarından boĢalan su taksimat yerinde Vakıfbahçe
kaynağından boĢalan su ile karıĢtırılmaktadır. Vakıfbahçe kaynağı bu grup içinde en büyük
boĢalıma sahip olan kaynaktır. Kaynağın tarihi kaptajı uzun bir tünel Ģeklindedir ve bugün
için yeryüzünün yaklaĢık
2 m. derinliğinde kalmıĢtır.
Çekirge termal suları düĢük elektriksel kondüktivite (570-531 mikrosiemens/cm) ve
düĢük sıcaklıklar ile karakterize olurlar (34-460C). Kükürtlü termal kaynaklarında ise bu
değerler daha yüksektir (Elektriksel kondüktivite 1456-1142 mikrosiemens/cm ve 46-810C).
277
Bursa sıcaksu kaynakları derin sirkülasyonlu termal sular olup, kimyasal
karakteristikleri Ģu Ģekildedir;
Çekirge
Ca-Mg-Na-HCO3-SO4
termal su
Kükürtlü
Na-Ca-HCO3-SO4
termal su
Çekirge ve Kükürtlü termal sularının gaz kompozisyonlarında CO2 ve N2 hakimdir.
Yapılan gaz analizlerinin sonuçları Ģu Ģekildedir;
Çekirge
Kükürtlü
CH4
% 0,02
% 0,01
N2
% 39,2
% 10,4
Ar
% 0,9
% 0,26
CO2
% 59,9
% 88,8
O2
% 0,55
Çekirge termal sularının Oksijen 18 ve deuteryum değerleri yerel soğuk sularınki ile
benzerdir, trityum izotopları değerleri ise 1,2-5,6 TU arasında değiĢmektedir. Kükürtlü termal
sularının izotop değerleri Çekirge sularınınkinden farklıdır. Trityum konsantrasyonları da çok
düĢük değerde olup, 0,9-4,5 TU arasındadır.
Ġsotopik karakteristiklerine göre Çekirge ve Kükürtlü termal sularının beslenme
alanları Uludağ‟dır. Her iki bölgedeki deuteryum konsantrasyonları kullanılarak Kükürtlü
termal sularının Uludağ‟ın 1500-2500m. yüksekliklerinden, Çekirge termal sularının ise daha
düĢük yüksekliklerden (1500-2500 m.) beslendikleri sonucuna varılmıĢtır. Ġnfiltre olan suların
yeraltında kalıĢ süresi (yaĢı) ise en az 50 yıl olarak belirlenmiĢtir. Sızan yeraltı suları
sirkülasyon esnasında kabuk ve manto kökenli sıcak gazlardan da etkilenmektedir.
Kimyasal jeotermometreler (silis jeotermometresi) ile yapılan değerlendirmelerde
Çekirge için rezervuar sıcaklığı 51-52 0C, Kükürtlü için ise 110 0C hesaplanmıĢtır.
MTA Genel Müdürlüğü tarafından yapılan kimyasal analiz sonuçları Tablo I.2‟de
verilmiĢtir.
Tablo I.3. Jeotermal Su Kaynaklarının Analiz Sonuçları
Vakıfbahçe Zeyni N.
Ġpekel
Havuz A Havuz B
Sığ K.
Kükürtlü
Tarih
06.09.1989 06.09.1989 02.09.1989 04.10.1989 07.09.1989 07.09.1989 05.09.1989
Rakım
220
220
220
160
150
170
130
T (0C)
45,7
43,8
44,9
35,8
34,6
30,8
81,1
EC MS/cm
541
538
537
568
531
1456
Q (lt/dk)
960
198
270
120
60
O2 (mg/l)
1,3
3,6
1,8
0,8
6,1
0,4
Li (mg/l)
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,68
Na (mg/l)
35
32
35
30
28
29
220
K (mg/l) 5,6
4,6
6,5
4,9
4,8
6,1
22,8
Mg (mg/l)
21
21
20
20
20
22
8
Ca (mg/l)
65
66
64
75
77
62
90
Sr (mg/l)
0,46
0,49
0,44
0,45
0,45
0,55
Mn (mg/l)
0,04
0,02
0,01
0,06
Fe (mg/l)
0,23
0,11
0,28
0,52
F (mg/l) 0,9
0,9
0,9
0,7
0,8
0,6
58
Cl (mg/l)
5,4
5,4
5,1
10,0
8,6
9,2
11,6
I (mg/l)
0,045
0,04
0,04
0,045
0,08
HCO3 (mg/l)
296
293
310
296
301
273
531
NO3 (mg/l)
0,2
0,2
1,0
5,8
0,2
7,6
0,08
SO4 (mg/l)
58
57
62
61
63
60
268
As (mg/l)
0,04
0,05
0,04
0,06
0,07
0,13
B (mg/l) 0,07
0,07
0,1
0,05
0,05
0,14
1,7
Si (mg/l) 15,35
16,04
14,67
13,63
13,15
15,02
45,37
TDS (mg/l)
504
497
519
518
517
485
1207
278
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Kaynarca-Çekirge kaplıcaları Bursa il merkezinde bulunmaktadırlar.
Toplam 16 adet kaynak vardır. EĢref Efendi kaynağının sıcaklığı 37,4° C ve debisi
2,3 l/s, Canel Madencilik kaynağının sıcaklığı 76° C ve debisi 5,7 l/s, Uludağ Üniversitesi Ilık
su kaynağının sıcaklığı 26,4° C ve debisi 0,33 l/s, Uludağ Üniversitesi Kükürtlü-1 kaynağının
sıcaklığı 78° C ve debisi 4,1 l/s, Uludağ Üniviversitesi Kaynağı-2' nin sıcaklığı 51° C ve
debisi 3,4 l/s, Kaynarca kaynağının sıcaklığı 84° C ve debisi 2 l/s, Bekarlar (Batık Hamam)
kaynağının sıcaklığı 37° C ve debisi 2,0 l/s, Küplüce kaynağının sıcaklığı 37,2° C ve debisi
0,14 l/s, Izgara (Çelik Palas) kaynağının sıcaklığı 45,9° C ve debisi 4,6 l/s, Vakıfbahçe
kaynağının sıcaklığı 45,9 ve debisi 9,2 l/s, Zeyninide kaynağının sıcaklığı 44° C ve debisi 4,0
l/s, Horhor (Kervansaray) kaynağının sıcaklığı 41,8° C ve debisi 5,7 l/s, Rıfat Efendi
kaynağının sıcaklığı 26,6° C ve debisi 2,0 l/s, Aydın Sütmen kaynağının sıcaklığı 26° C ve
debisi 0,4 l/s, Havuzlu Park kaynağının sıcaklığı 36,1° C ve debisi 5,0 l/s ve Horhor
kaynağının sıcaklığı 41,8° C ve debisi 0,59 l/s dir.
Kaynarca-Çekirge jeotermal alanındaki sıcak sular çeĢitli iĢletmeler tarafından
kaplıca amaçlı kullanılmaktadır. Bu alanda MTA tarafından açılan 2 adet kuyu
bulunmaktadır. Ayrıca sahada özel Ģahıslar tarafından açılmıĢ kaçak ve kontrolsüz sığ
kuyular bulunmaktadır.
B. Orhangazi-Keramet Jeotermal Alanı
Ġznik Gölü‟nün kuzeyindeki Keramet Köyü güneyinde yer almaktadır.
Sıcaklık
Debi
: 31,4ºC
: 53 lt/sn
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Keramet kaplıcaları Bursa' nın 48 km. kuzeyindeki ilçesi Orhangazi' ye bağlı
Keramet köyündedir. Köyün ilçeye uzaklığı 20 km. dir. Keramet kaplıcasının sıcaklığı 31,4°
C ve debisi 53 l/s dir. Sahada 2006 yılından yapılan etüt çalıĢmaları neticesinde elde edilen
veriler ıĢığında 2007 yılında 299 m derinlikte sondaj çalıĢması yapılmıĢ olup 35 oC sıcaklıkta
ve 50 l/s debide akıĢkan elde edilmiĢtir.
Orhangazi-Keramet jeotermal alanı kaynaklarında tesis anlamında hiçbir yapı
bulunmamakla beraber, kaynaktan çıkıp biriken su, zaman zaman yöre halkı tarafından banyo
ve çamaĢır yıkama amaçlı kullanılmaktadır.
C. Ġnegöl-Oylat Jeotermal Alanı
Oylat kaplıcası, Bursa Ġlinin, Ġnegöl Ġlçesine 27 km. uzaklıkta, Oylat deresi
kenarındadır.
Kaplıca iki tarafı vadilerle çevrilmiĢ bir yamaç üzerinde kurulmuĢtur. Deniz
seviyesinden 840 m. yükseklikte olan Oylat Kaplıcası, Uludağ eteklerinde dağ ve iklim
tedavisi için gerekli olan herĢeyi içerir.
Oylat Kaplıcası suyunun sıcaklığı 39,5-40,30C‟dir. MTA tarafından yapılan analiz
sonucu Tablo I-3‟de verilmiĢtir.
279
Tablo I.4. Oylat Kaplıcası Suyunun Analiz Sonucu
Miktarı (Miligram)
Katyonlar
Kalsiyum
Sodyum
Magnezyum
Potasyum
Alüminyum
Demir
Anyonlar
Sülfat
Hidrokarbonat
Klorür
Nitrat
Hidrofosfat
Hidroarsenat
Meta Silikat asidi
Serbest Karbondioksit
Ca
Na
Mg
K
Al
Fe
119,6
21,7
5,6
2,82
0,58
0,36
Miktarı (Miligram)
228,0
161,6
2,6
2,0
1,0
0,01
545,87
46,0
11,0
602,87
SO
HCO
Cl
NO
HPO
HAsO
HSlO
CO
Radyoaktivite
:10 Eleman
Reaksiyon (PH): 7,3
Debi
: 1,5-50 lt/sn
Suda ayrıca bir miktar krom vardır.
Bu sonuca göre Oylat kaplıcası sıcak (Hipertermal), oligometalik, kalsiyum sülfatlı
ve radyoaktif sular grubuna girer.
Oylat kaplıcasında eski ve yeni hamamların suyu ortak bir yerde toplanarak
kaplıcanın sağ tarafında 25 m. kadar yüksekten bir Ģelale oluĢturur. Kaplıca suyunun yaptığı
bu Ģelaleden elde edilen hidroelektrik, kaplıcanın elektrik ihtiyacını karĢılamaktadır.
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Oylat-1 ve Oylat-2 adında 2 adet kaynak bulunmaktadır. Oylat-1 kaynağının
sıcaklığı 40,3° C ve debisi yaklaĢık 50 l/s ve Oylat-2 kaynağının sıcaklığı 39,5° C ve debisi
1,5-2 l/s dir. Bölgedeki sıcak suları kaplıca amaçlı kullanan tesisle bulunmaktadır.
D. Gemlik-Terme Jeotermal Alanı
Sıcaklık
: 36ºC
Debi
: 0,5-1 lt/sn
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Terme kaplıcası Bursanın 32 km. kuzeybatısındaki Gemlik ilçesindedir. Kaplıcanın
sıcaklığı 36° C ve debisi 0,5-1 l/s dir. Kaynağa ait sıcak sudan kaplıca amaçlı
faydalanılmaktadır. Fakat burada düzgün bir tesis bulunmamaktadır.
280
Kaplıca amaçlı yapılan tesis terkedilmiĢ atıl durumda olup, yine de çevredeki
insanlar tarafından günlük banyo ya da kullanma suyu (halı, araç yıkama vs.) amaçlı
faydalanılmaktadır.
E. Gemlik-Armutlu Kaplıca Suyu
Sıcaklık
: 77ºC
Debi
: 11 lt/sn
Ph
: 6,70-7,50
Radyoaktivite: 0,93-10,55 Eman
Toplam min.
: 2996,942 mg/lt
F. M.KemalpaĢa-Dümbüldek Kaplıcası
Sıcaklık
: 51ºC
Debi
: 55 lt/sn
Ph
: 7,00
Radyoaktivite: 8,4 Eman
Toplam min.
: 2263,5 mg/lt
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Kaplıca M.KemalpaĢa ilçesine 10 km. uzakta, Akarca köyündedir. Alanda geçmiĢ
yıllara ait birçok sıcak su çıkıĢı gözlemlenmiĢtir. Bu çıkıĢlar Akarca Köyü, Güveçdere Köyü,
Bahariye Köyü üçgeni içerisinde toplanmıĢtır.Ancak yerinde gözlemlenen son bilgilere göre,
alanda açılan Dümbüldek–1 sıcak su kuyusu sonucunda bu bahsedilen kaynaklar kurumuĢtur.
Dümbüldek jeotermal alanında açılan bu sondaj sonucunda, çevre kaynaklardan elde edilen
sular tek bir noktada toplanmıĢtır. Dolayısıyla alanda herhangi bir kaynak gözlemlenmediği
için, sıcaklık, debi gibi parametreler alınamamıĢtır. Alanda bulunan tesislerde sıcak sulardan
kaplıca ve yüzme havuzu Ģeklinde faydalanılmaktadır. Dümbüldek jeotermal alanı içerisinde
MTA tarafından açılan 1 adet sıcak su kuyusu bulunmaktadır.
G. Orhaneli-Ilıcaksu Kaplıcası
Sıcaklık
Debi
: 37-45,5ºC
: 0,66 lt/sn
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Ilıcaksu kaplıcaları Harmancık ilçesine 10 km. uzaklıkta bulunan Ilıcaksu köyünün
giriĢinde bulunmaktadır. Orhaneli-Ilıcaksu jeotermal alanı içerisinde çok düĢük 7 adet
kaynağa rastlanmaktadır. Bunlardan Erkekler Hamamı'nın sıcaklığı 45,5° C ve debisi 0,52 l/s,
Bayanlar Hamamı'nın sıcaklığı 44° C ve debisi 0,27 l/s, Ġlyas Oruç Hamamı'nın sıcaklığı
38,5° C ve debisi 0,17 l/s, Halil Bak-1 Hamamı'nın sıcaklığı 35,5° C ve debisi 0,07 l/s, Halil
Bak-2 Hamamı'nın sıcaklığı 37,5° C ve debisi 0,66 l/s, Musa Oruç Hamamı-1'in sıcaklığı
35,5° C ve debisi 0,07 l/s ve Musa Oruç Hamamı-2'nin sıcaklığı 40° C ve debisi 0,4 l/s dir.
Orhaneli-Ilıcaksu kaplıca sahasında bulunan düĢük debili sıcak su çıkıĢlarından kaplıca
amaçlı faydalanılmaktadır. Sahada bulunan, kaplıca amaçlı farklı hamamlarda yöre halkı
günlük banyo ihtiyaçlarını görmektedir. Kaplıca tesisleri çok modern olmamasına rağmen
alandaki mevcut potansiyeli karĢılar durumdadır.
281
H. Sadağ Kaplıcası
Sıcaklık
: 63,2ºC
Debi
: 1 lt/sn
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Sadağ kaynağı Orhaneli ilçesine 6 km. uzaklıktaki Sadağı köyündedir. Sadağ
ılıcasının sıcaklığı 63,1° C ve debisi 1 l/s dir. Orhaneli-Sadağ ılıcasında bulunan düĢük debili
sıcak su çıkıĢından herhangi bir kullanım söz konusu değildir. Yöre halkı tarafından ilkel
Ģartlarda banyo amaçlı faydalanılmaktadır. Herhangi bir tesis yoktur.
I. Ağaçhisar Kaplıcası
Sıcaklık
Debi
: 39,4ºC
: 2 lt/sn
MTA‟dan alınan 2011 yılı bilgileri aĢağıda verilmektedir.
Ağaçhisar Kaynağı Orhaneli ilçesine 16 km. mesafedeki Ağaçhisar köyündedir.
Kaynağın sıcaklığı 39,4° C ve debisi 2 l/s dir. Orhaneli-Ağaçhisar jeotermal alanında bulunan
sıcak su çıkıĢından herhangi bir kullanım söz konusu değildir. Kaynak alanı fazla geliĢmemiĢ,
sadece yöre halkının ilkel Ģartlarda günlük banyo ihtiyaçlarını giderdiği bir hal almıĢtır.
BURSA ĠL SINIRLARI DAHĠLĠNDE YER ALAN RUHSATLAR
Genel Müdürlüğümüz adına tescilli ruhsat listesi aĢağıdaki tabloda verilmektedir.
Sıra
Ġl
Buluculuk No
Buluculuk Alanının Adı
Arama
Ruhsat No:
Arama Alanının Adı
105
BURSA
J-457
Ilıcaksu-Çınar(Orhaneli)
16/2007-01
Harmancık-Ilıcaksu
106
BURSA
J-644
Orhangazi-Keramet
16/2007-03
Orhangazi-Keramet
BURSA ĠLĠNDEKĠ JEOTERMAL KAYNAKLARIN HĠDROKĠMYASAL
ÖZELLĠKLERĠ
Bursa ilinde yer alan jeotermal alanlarda, MTA Genel Müdürlüğü ve Bursa Jeotermal
A.ġ. arasında 28/04/2009 tarihinde imzalanan sözleĢmenin 3. maddesinde belirtilen
çalıĢmaları gerçekleĢtirmek üzere bölgeye gidilip, hidrojeokimya çalıĢmaları gerçekleĢtirilmiĢ
ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiĢtir. Bursa ilinde yer alan jeotermal alanlarda baĢlıca 7
adet lokasyonda hidrojeokimya çalıĢması geçekleĢtirilmiĢtir. Bu çalıĢma döneminde yapılan
hidrojeokimyasal çalıĢmalar kapsamında Vakıfbahçe kaynağı, Horhor kaynağı, Kaynarca
kaynağı, Uludağ Üniversitesi (Kükürtlü) kaynağı, Kara Mustafa kuyusu, Polisevi kuyusundan
ve Ġnegöl-Oylat jeotermal sistemi içerisinde yer alan Babasultan kaynağından kimyasal
analize yönelik numuneler toplanmıĢ ve yerinde tam analizleri gerçekleĢtirilmiĢtir. Ayrıca her
bir örnekleme noktasında yerinde fizikokimyasal ölçümler gerçekleĢtirilmiĢtir.
Yapılan teknik inceleme ve analizler sonucu, aktif olarak çalıĢan kuyular ve kaynakların
lokasyonları tespit edilmiĢ, sıcak suların fizikokimyasal parametreleri yerinde ölçülüp
sonuçları değerlendirilmiĢ; bunun yanında kuyulardan alınan su numunelerin yerinde
kimyasal analizleri yapılarak elde edilen sonuçlar aĢağıda yer alan çizelgede sunulmuĢtur
282
Kuyu Adı
Babasultan kaynağı
Uludağ Üniv. kaynağı
Kaynarca kaynağı
Karamustafa kuyusu
Vakıfbahçe kaynağı
Horhor kaynağı
Polisevi
ÖlçümAnaliz
Tarihi
Kas.09
Kas.09
Kas.09
Kas.09
Kas.09
Kas.09
Kas.09
Koordinatları
x
y
4442812
4452009
4451977
4452054
4452107
4452331
4452008
700799
673408
673566
673552
671828
672227
671672
Fiziksel Özellikleri
Kimyasal Özellikleri
EC Sıcaklık pH
K
Na
Ca
Mg HCO3 CO3 SO4 Cl
o
(mS/cm) ( C)
(mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l)
325
19,4 7,15
3,5
66
14
4
118 <10
75 18
1286
74,7 6,67 24,6 305
20
2
504 <10 285 29
1355
65,3 6,62
24 320
21
1,2
552 <10 280 29
1218
58,9 6,87
24 284
20
2
462 <10 286 22
616
45,4 7,23
8,7 134
19
0,2
326 <10
57 17
615
42,4 7,32
8 114
20
14
317 <10
59 33
556
42,4 7,33
6,6
95
44
0,2
276 <10
56 28
.
Çizelge 1. Bursa ilinde bulunan jeotermal alanlarda yer alan örnekleme noktalarında
yapılan fizikokimyasal ölçümler ve major anyon-katyon analiz sonuçları
KÖMÜR:
Bursa ilinde yer alan linyit rezervine iliĢkin veriler aĢağıdaki tabloda verilmektedir.
Tablo I.5. Linyit Rezervleri Bilgileri
Sıra
No:
1
2
3
4
5
6
(1000 TON)
Saha Adı
Görünür
Rezerv
26954
Bursa-Keles-Harmanalan
17557
Bursa-Keles-Davutlar
_
Bursa-M.KemalpaĢa-Devecikonağı
33096
Bursa-Orhaneli (G.Pınar-Çiyili-Sağırlar)
1500
Bursa-Orhaneli-Merkez
289
Bursa-Orhaneli-Harmancık
283
Muhtemel
Rezerv
_
19945
7609
_
_
_
Mümkün
Rezerv
_
1560
7806
_
_
_
Toplam
Rezerv
26954
39062
15415
33096
1500
289
Tablo I.6. Jeotermal Enerji Kaynakları ve Özellikleri
JEOTERMAL
ALAN ADI
SICAKSU
KAYNAK ADI
KAYNAK
Sıcaklık(ºC)
Debi(lt/sn.)
SONDAJ
Potansiyel(MWt)
Sıcaklık(ºC)
Debi (lt/sn.)
Potansiyel(MWt)
KULLANIM
ALANI
KURULU
TESĠSĠ
Kaynarca
35-82,5
15,8
49-88
60
11,8
Kaplıcada, kaplıca
tesisi ve BURSA Ġlinin Kaplıca (*,**)
ısıtılmasında.
Çekirge
34,5-49,5
20,18
44
55
2,07
Kaplıcada ve kaplıca
tesisinin ısıtılmasında.
Kaplıca(*,**)
ORHANGAZĠKERAMET
Keramet
31
53,5
35
50
Kaplıcada
Kaplıca(*)
ĠNEGÖL-OYLAT
Oylat
25-40
50
Kaplıcada ve kaplıca
tesisinin ısıtılmasında
Kaplıca(*,**)
GEMLĠK-TERME
Terme
36
0,5
Kaplıcada ve kaplıca
tesisinin ısıtılmasında.
Kaplıca(*)
28,5-45
2,5
KAYNARCAÇEKĠRGE
DÜMBÜLDEK
ORHANELĠ
Ilıcaksu
35,5-45,5
3
ĠNEGÖL
Karacakaya
25-27
25
ORHANELĠ
Sadağ
64,5
1
Ağaçhisar
40
2
51
55
3,68
* Türkiye Jeotermal Envanteri-2005
* Türkiye Jeotermal Envanteri-1996
** 7. BeĢ Yıllık Kalkınma Planı (1995-1999) Madencilik Özel Ihtisas Komisyonu Enerji Hammaddeleri Alt Komisyonu Jeotermal Enerji ÇalıĢma Grubu
Not: Sondajlardaki potansiyel değerleri, kuyuların ilk üretim debilerinin toplamına göre hesaplanmıĢtır.
284
Bursa Ġline ait ruhsatlandırılmıĢ jeotermal kaynak faaliyetlerinde bulunan iĢletmelere
ait bilgiler Tablo I.5‟te verilmiĢtir.
Tablo I.7. Bursa Ġline Ait RuhsatlandırılmıĢ Jeotermal Kaynaklar (Bursa Ġl Özel
Ġdaresi, Sağlık ve Çevre Daire BaĢkanlığı)
RUHSAT SAHĠBĠ
NO
ĠLÇE
KAYN. CĠNSĠ
2009 YILI GELĠR
BEYANI
001
HASKĠM ASLANLAR LTD.ġTĠ.
ORHANELĠ
Jeotermal
0,00
002
MASĠT MADEN SULARI ĠġL.VE TĠC.A.ġ.
ĠNEGÖL
Mineralli Su
19.770.615,49
03
FREġA ĠÇECEK SAN.VE TĠC.A.ġ.
ĠNEGÖL
Mineralli Su
2.208.463,92
004
NĠLÜFER MADEN SUYU LTD.ġTĠ.
OSMANGAZĠ
Mineralli Su
3.516.520,01
005
ULUDAĞ MADEN SULARI TÜRK A.ġ.
OSMANGAZĠ
Mineralli Su
35.613.147,63
006
BURON TÜM GIDA SAN.VE TĠC.A.ġ.
OSMANGAZĠ
Mineralli Su
11.839.357,55
007
SODAġ MEġ.GIDA SAN.VE TĠC.LTD.ġTĠ.
OSMANGAZĠ
Mineralli Su
13.722,12
008
ÇINAR TABĠĠ MAD. SUYU LTD.ġTĠ.
OSMANGAZĠ
Mineralli Su
1.126.652,68
009
BURSA ĠL ÖZEL ĠDARESĠ
OSMANGAZĠ
Mineralli Su
0,00
0010
OYLAT KAPLICALARI ĠġL.TURZ.A.ġ.
ĠNEGÖL
Jeotermal
9.515.048,98
0012
AKDOĞAN OTELCĠLĠK TURĠZM VE TĠC.A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
256.926,80
0013
BURSA EMNĠYET MÜDÜRLÜĞÜ
OSMANGAZĠ
Jeotermal
893.798,17
0014
ULUDAĞ ÜNĠVERSĠTESĠ REHABĠLĠTASYON MERKEZĠ
OSMANGAZĠ
Jeotermal
1.001.618,00
0015
BURSA MUSTAFAKEMALPAġA BELDĠYESĠ
M.KEMALPAġA
Jeotermal
8.042,20
0016
SOSYAL GÜVENLĠK KURUMU BAġKANLIĞI
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0,00
0017
SĠS SAYILGAN ĠPLĠK TEKS.TUZM.SAN.VE TĠC.A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
957.039,75
0018
ATLAS OTEL-BĠKADO ĠNġ.TURZ.OTEL SAN.VE TĠC.A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0,00
0019
BURSA ASKER HASTANESĠ
OSMANGAZĠ
Jeotermal
59.270,00
0020
HUZUR OTELCĠLĠK VE TURZ.ĠġL.A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
375.419,19
0021
M.S.N. YAPI YATIRIMLARI A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
326.273,22
0022
OKġAN ÖZCAN
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0,00
0023
ÜLKER KARAKALE ( ÖĞRENCĠ YURDU )
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0024
BURSA ĠL ÖZEL ĠDARESĠ
OSMANGAZĠ
Jeotermal
53.240,40
0,00
0025
OBA TERMAL OTELCĠLĠK A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
144.223,74
0026
CEMĠL ÖRNEK ( FORMBACK )
OSMANGAZĠ
Jeotermal
982.256,75
0027
ADAPALAS TERMAL OTEL
OSMANGAZĠ
Jeotermal
440.192,35
0028
SELÇUK SEZAL
OSMANGAZĠ
Jeotermal
91.508,56
0029
YILDIZ OTELCĠLĠK A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
514.493,14
0030
SAADET PANCAROĞLU
OSMANGAZĠ
Jeotermal
36.658,32
0031
YENĠ KAPLICA-KAYNARCA OTEL ve BANYOLARI
OSMANGAZĠ
Jeotermal
3.984.819,31
0032
KARAMUSTAFA OTEL ve BANYOLARI
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0033
MUTLU TURZ.TĠC. ve SAN.LTD.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0,00
0034
GÖNLÜFERAH TURĠZM A.ġ.
OSMANGAZĠ
Jeotermal
3.584.151,60
0035
BOYUGÜZEL TERMAL HOTEL
OSMANGAZĠ
Jeotermal
906.699,75
0036
SÖNMEZ CEM-ÜL CEM A.ġ. (Hüsnügüzel Otel)
OSMANGAZĠ
Jeotermal
174.635,58
0037
SÖNMEZ CEM-ÜL CEM A.ġ. (Servinaz Otel
OSMANGAZĠ
Jeotermal
7.618,92
0038
ZEKĠYE TURGUT VE ORT. ( Çekirge Sultan Hamamı)
OSMANGAZĠ
Jeotermal
24.950,83
0041
HOTEL ÇEKĠRGE TERMAL
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0,00
0042
ÖZ HAYAT TERMAL OTEL
OSMANGAZĠ
Jeotermal
0,00
0043
BURSA ĠL ÖZEL ĠDARESĠ
GEMLĠK
Jeotermal
0,00
0044
COCA COLA ĠÇECEK A.ġ.
ĠNEGÖL
Mineralli Su
0,00
285
I.1.4. TaĢ Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler
Maden Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte, TaĢ ocakları Nizamnamesi
yürürlükten kaldırıldığından tüm madenler ile ilgili bilgiler üst bölümde/Tablo I-1‟de
(sanayi madenleri, metalik madenler ve enerji madenleri baĢlıkları altında) genel olarak
verilmiĢtir.
I.2. Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri
Ġlimizde halen devam etmekte olan madencilik faaliyetlerinin bir kısmı devletin
hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım ve orman alanlarında, bir kısmı dere, çay, v.b.
yataklarında, bir kısmı ise tapulu arazilerde sürdürülmektedir. Bu alanlarda madencilik
faaliyetleri çalıĢmalarına baĢlamadan önce ilgili kurum/kuruluĢ/iĢletmeler gerekli
kurumlardan izin alındıktan sonra söz konusu alanlarda çalıĢmalara baĢlamaktadır. Ġlimizde
genel itibariyle taĢ, kum-çakıl, mermer ocağı faaliyetleri yaygın olarak gözlenmektedir.
I.3. Cevher ZenginleĢtirme
Ġlimizde bulunan önemli maden kaynaklarından biride bor madenidir. Eti Bor
Kestelek ĠĢletmesi Müdürlüğü Ġlimiz, MustafakemalpaĢa Ġlçesi, Kestelek Köyü‟nde yer
almaktadır. Kestelek Bor ĠĢletme Müdürlüğü‟nden alınan 2010 yılına ait bilgiler aĢağıda
verilmektedir.
İşletmenin adı: Kestelek Bor ĠĢletme Müdürlüğü
İşletmenin adresi: Kestelek Köyü, MustafakemalpaĢa, Bursa
Üretim Yöntemi: Açık ĠĢletme
Rezerv: 5.776.201 ton (31.12.2010 itibariyle)
Rezerv Türü: Görünür
ÇalıĢtırılan ĠĢçi (Kadrolu): 30 (31.12.2010 itibariyle)
ÇalıĢtırılan ĠĢçi (Müteahhit): 232 (31.12.2010 itibariyle)
ÇalıĢtırılan ĠĢçi (Toplam): 262 (31.12.2010 itibariyle)
Ruhsat Sayısı :1
Katma Değer: 53.303,24 ton konsantre kolemanit satıĢı gerçekleĢtirilmiĢtir.
Bu faaliyetler sonucu 23.491.864,77 satış hasılatı elde edilmiştir.
İşletmenin almış olduğu izinle:
Gayri Sıhhi Müessese İzni: Bursa İl Özel İdaresinden 22.03.2005 tarihinde 0009
ruhsat no ile alınmıştır.
Deşarj izni, emisyon izn, v.b. yeni mevzuata göre Çevre izni kapsamında alınması
çalışmaları devam etmektedir.
Cevher Zenginleştirme:
ĠĢletme Açık Ocağından üretilen Tuvönan cevherlere ön eleme ve ön kırma iĢlemi,
ZenginleĢtirme Tesisinde ise; kırma, yıkama, boyuta göre sınıflandırma, elle ayıklama, ince
malzeme içerisindeki kili aĢındırma ve susuzlandırma prosesleri uygulanmaktadır.
286
Bu proses evrelerinden çıkan konsantre ürünler, konsantre stok sahalarına alınarak
satıĢa sunulmaktadır. Tesiste kullanılan proses suyu ġlam göleti ve dereden karĢılanmakta
olup 816.000 m3/yıldır. ZenginleĢtirme faaliyetleri sonucunda oluĢan atık için, iĢletmemizde
sızdırmalığı sağlanmıĢ 2 adet atık göleti mevcut olup, 1. gölet %100 dolulukta ve 2. gölet ise
%80 doluluk oranına sahiptir. Atık barajının kapasitesi 146.000 m3 olup, tahmini ömürleri 7-8
yıldır. Mevcut göletlerde ise sedde yükseltme çalıĢmaları devam etmektedir. Yeni gölet
yapımı için etüt proje kapsamında çalıĢmalar yürütülmektedir.
ĠĢletmemiz açık ocak tabanında biriken yüzey suyu ile ocağın kuzeyinden geçen
dereden (Orhaneli Çayı) sızan sular, pompalar vasıtasıyla dereye deĢarj edilmektedir.
Akredite laboratuara Su Kirliliği Yönetmeliğine göre periyodik olarak analiz yaptırılmaktadır.
Analiz sonuçları, SKKY‟de belirtilen sınır değerlerin çok altındadır.
Tesiste kullanılan proses suyunda, kullanım öncesi ve kullanım sonrasında arıtma
iĢlemi (fiziksel) uygulanmakta olup hiçbir Ģekilde alıcı ortama deĢarjı söz konusu değildir.
ĠĢletmenin çevre sorununun bulunmadığı belirtilmektedir.
Çevre ile ilgili diğer yasal izinler (Mevcut tesislerin yasal izinlerle ilgili 2007 yılında
yapılan faaliyetler ve son Durumları (DeĢarj, ÇED, Emisyon, v.s.)) : Ġl Mahalli Çevre
Kurulunun 27.10.2005 tarih ve 08 sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile DeĢarj Ġzin Belgesi,
Ġl Mahalli Çevre Kurulunun 29.08.2007 tarih ve B-16/272 sayılı belge no ile Emisyon Ġzin
Belgesi, 30.01.2002 tarih ve 01 sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile Çevresel Etkileri
Önemsizdir izni mevcuttur.
I.4. Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri
Ġlimizde, Orman Bölge Müdürlüğü arĢivine göre madencilik projeleri nedeniyle
yapılan kiralama iĢlemleriyle ilgili bilgiler aĢağıdaki tabloda verilmektedir. Madencilik
faaliyetlerinde, sıyırma iĢlemleri v.b. nedeniyle çıkarılan hafriyat malzeme genel olarak arazi
rehabilitasyonu iĢlemlerinde kullanılmaktadır.
ORMAN BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
BURSA
MADEN VE
PETROL
TESĠSĠ
(m2)
DEFĠNE
ARAMA
(m2)
100
40.490,85
MADEN VE
PETROL
ĠġLETME
(m2)
1.549.472,09
MADEN VE
PETROL ALT
YAPI TESĠSĠ
(m2)
1.300.392,22
HAMMADDE
ÜRETĠM
(m2)
20.000
Bor Madeninin Ġnsan Sağlığı Üzerinde Etkilerinin AraĢtırılması: AB bünyesinde 67/548/EEC
no‟lu Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması, Paketlenmesi ve Etiketlenmesi ile ilgili
direktifleri kapsamında yürütülen boratların sınıflandırılması çalıĢmasında ĠhtisaslaĢmıĢ
Uzmanlar (SE) Grubu, insana dayalı sağlıklı bilimsel verilerin azlığı gerekçe göstererek ve
ağız yoluyla yüksek oranda bor alımına dayanan hayvansal testlerin sonucunu esas alarak
sodyum boratları ve borik asidi üreme sağlığı üzerinde zehirli etkisi olan maddeler kategori 2
(Toxid to Reproduction categori 2:R60, R61) olarak sınıflandırılması yönünde tavsiye kararı
almıĢ ve bu karar, ilgili komisyonlar tarafından da kabul edilerek sodyumboratlar ve borik asit
taslak 30. ATP listesine alınmıĢtır. AB‟nin yapmıĢ olduğu bu sınıflandırmaya Eti Bor
Kestelek ĠĢletmesi Müdürlüğü, BOREN ve ilgili Bakanlıklarca bir çok kez itirazlarda
bulunulmuĢtur. GeçmiĢte yapılan bilimsel çalıĢmaları destekleme ve hukuki giriĢimlerde
kullanılmak üzere, Eti Maden ĠĢletmeleri Genel Müdürlüğü ve BOREN eĢgüdümünde,
287
Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesinden Prof. Dr. NurĢen BaĢaran ve Ankara
Üniversitesi Eczacılık Fakültesinden Prof.Dr. Yalçın Duydu yürütümünde ve Avrupa Birliği
ülkelerinden bazı bilim adamlarının (Almanya Dortmund Üniversitesinden Prof. Hermann
Blot ile birlikte 5 yabancı bilim adamının) katılımıyla “Bor maruziyetinin insanların üreme
fonksiyonu üzerindeki toksik etkilerinin araĢtırılması” konulu yeni bir proje 15.09.2008 tarihi
itibariyle baĢlatılmıĢtır. Projenin baĢlangıcından itibaren 2 yıl içerisinde tamamlanması,
özellikle istatistiki değerlendirmenin Avrupa‟da yapılması planlanmıĢtır. Proje ile ortamdan
toz, çalıĢanlardan kan, idrar ve semen örnekleri alınacak, ayrıca içme suları ve gıda yoluyla
bora maruziyet değerleri belirlenecek, detaylı bir anket çalıĢmasıyla da günlük bor
maruziyetinin üreme sağlığı üzerindeki etkisi araĢtırılacaktır.
I.5. Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan
Rehabilitasyon ÇalıĢmaları
Ġlimizde Maden Kanunu kapsamındaki faaliyetler, genel olarak açık iĢletme
yöntemiyle gerçekleĢtirilmekte olup bunlardan ekonomik ömürlerini tamamlayanlar, araziyi
ağaçlandırmaya uygun hale getirerek Orman ĠĢletme Müdürlüğüne teslim etmekte yada tarıma
uygun hale getirerek sahayı terk etmektedirler. Bunun yanında kapalı iĢletme yöntemiyle
çalıĢmalar gerçekleĢtirilmektedir.
KAYNAKLAR :
1- Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı (Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü)
2- Bursa Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü
3- Orman Bölge Müdürlüğü
4- Kestelek Bor ĠĢletme Müdürlüğü
5- Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
6- Bursa Ġl Özel Ġdare Müdürlüğü
7- www.mta.gov.tr.
8- www.bursa-bld.gov.tr.
9- 1/100.000 Ölçekli Bursa 2020 Çevre Düzeni Strateji Planı Raporu
(Bursa BüyükĢehir Belediyesi) Ağustos 1997
10- DSĠ 1. Bölge Müdürlüğü Takdim Raporu Bursa-1998
11- Bursa Valiliği Ġl Planlama Müdürlüğü
12- Bursa Kültür ve Turizm Ġl Müdürlüğü
288
J. ENERJĠ
J.1.Birincil Enerji Kaynakları
J.1.1. TaĢkömürü
Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. BaĢlıca karbon, hidrojen ve oksijen
gibi elementlerin bileĢiminden oluĢmuĢ olup, diğer kaya tabakalarının arasında damar haline
uzunca bir süre (milyonlarca yıl) ısı, basınç ve mikrobiyolojik etkilerin sonucunda meydana
gelmiĢtir.Kömür organik olgunluğuna göre tiplere ayrılır;
TaĢkömürü birinci jeolojik zamanda oluĢmuĢ organik tortul kayaçlardandır. Ülkemiz
ise genelde üçüncü zamanda karalaĢtığından dolayı, taĢkömürü yatakları bakımından fazla
zengin sayılmaz. TaĢkömürün alt ısıl değeri 6100 kcal/kg dır. Ġlinizde taĢkömürü rezervi
bulunmamaktadır.
J.1.2. Linyit
Türkiye genelde üçüncü jeolojik devirde oluĢtuğundan linyit en zengin
kaynaklarımızdan biridir. Linyit kömürün alt ısıl değeri 6200 kcal/kg dır.Bursa Ġli‟nde
Orhaneli ve Keles Ġlçeleri‟nde linyit yatakları bulunmaktadır. Söz konusu yataklar açık ve
kapalı iĢletme yöntemleriyle çalıĢtırılmaktadır. Orhaneli Termik Santralının kömür ihtiyaçları
bu yataklardan sağlanmaktadır. Bursa iline 2010 yılında giriĢ yapan ithal ve yerli kömür
miktarları Tablo J.1‟te 2010 yılında tüketilen kömür miktarları Tablo J. 2‟de verilmektedir.
289
Tablo J.1 2010 Yılı Bursa Ġline GiriĢ Yapan Kömür Miktarları
KÖMÜR BĠLGĠLERĠ TABLOSU
DÜZENLENDĠĞĠ ĠL: BURSA
Ġlgili Yönetmelik
ĠLÇE (GEMLĠK)
ĠL MERKEZĠ
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Tablo 10
19.206,731 Ton
Tablo 11
147 Ton
Tablo 12
TSE 12055
Biyokütle Briketler
Tablo 13
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Tablo 10
496 Ton
Tablo 11
300 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (MUDANYA)
KULLANILAN
MĠKTAR (ton)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Biyokütle Briketler
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
95 Ton
Tablo 11
301,120 Ton
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
290
ĠLÇE (GÜRSU)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
ĠLÇE (KESTEL)
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Tablo 11
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
158,98 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Tablo 11
12,5 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Tablo 12
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
ĠLÇE (ORHANELĠ)
78,08 Ton
Tablo 10
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Tablo 11
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Tablo 12
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
ĠLÇE (KELES)
Tablo 10
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Biyokütle Briketler
5.617,64 Ton
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
Tablo 11
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
291
3.624,4 Ton
ĠLÇE (ĠNEGÖL)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
ĠLÇE (ĠZNĠK)
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
ĠLÇE (YENĠġEHĠR)
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
ĠLÇE
(MUSTAFAKE
MALPAġA)
ĠLÇE (KARACABEY)
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Tablo 10
404,07 Ton
Tablo 11
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
884,26 Ton
Tablo 11
841,46 Ton
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
68,1 Ton
Tablo 11
Tablo 12
1.756,72 Ton
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
351,28 Ton
Tablo 11
Tablo 12
TSE 12055
Biyokütle Briketler
Tablo 13
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Tablo 10
210 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Tablo 11
959,92 Ton
292
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Tablo 12
TSE 12055
ĠLÇE(HARMANCIK)
ĠLÇE (ORHANGAZĠ)
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Tablo 13
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
ĠLÇE(BÜYÜKORHAN)
ĠL MERKEZĠ
100 Ton
Tablo 13
Tablo 10
Tablo 11
265,36 Ton
Tablo 12
TSE 12055
Tablo 13
Tablo 10
Tablo 11
1.135,34 Ton
Tablo 12
TSE 12055
Biyokütle Briketler
KULLANIM YERĠ
Tablo 11
TSE 12055
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
950,28 Ton
Tablo 12
Biyokütle Briketler
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit
Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket
Kömürü
Tablo 10
Tablo 13
KULLANILACAK KÖMÜR
KULLANILAN
MĠKTAR (ton)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
19.206,731 Ton
ĠLAVE 11.861,54
TOPLAM
31.068,271 Ton
293
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
147 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (GEMLĠK)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
496 Ton
ĠLAVE 1.210,95
Ton
TOPLAM 1.706,95
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
300 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (MUDANYA)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
95 Ton
ĠLAVE 1.957,55
TOPLAM 2.052,55
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
301,120 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (GÜRSU)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
78,08 Ton
ĠLAVE 350 Ton
TOPLAM 428.08
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (KESTEL)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
158,98 Ton
ĠLAVE 1000 Ton
TOPLAM 1.158,98
Ton
12,5 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (ORHANELĠ)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
ĠLAVE 350 Ton
TOPLAM 350 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
294
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
5.617,64 Ton
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (KELES)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
ĠLAVE 20 Ton
TOPLAM 20 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
3.624,4 Ton
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (ĠNEGÖL)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
404,07 Ton
ĠLAVE 3.530,78
Ton
TOPLAM 3.934,85
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (ĠZNĠK)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
884,26 Ton
ĠLAVE 866,21 Ton
TOPLAM 1.750,47
Ton
841,46 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (YENĠġEHĠR)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
68,1 Ton
ĠLAVE 747.26 Ton
TOPLAM 815,36
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
1.756,72 Ton
ĠLAVE 1.185,16
Ton
TOPLAM 2.941,88
Ton
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (KARACABEY)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
351,28 Ton
ĠLAVE 907,07 Ton
TOPLAM 1.258,35
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
ĠLAVE 1000 Ton
TOPLAM 1000
Ton
295
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE
(MUSTAFA
KEMALPAġA)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
210 Ton
ĠLAVE 100 Ton
TOPLAM 310 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
959,92 Ton
ĠLAVE 4.000 Ton
TOPLAM 4.959,92
Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE (ORHANGAZĠ)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
950,28 Ton
ĠLAVE 908,29 Ton
TOPLAM 1.858,57
Ton
100 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE(HARMANCIK)
Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
ĠLAVE 20 Ton
TOPLAM 20 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
265,36 Ton
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
ĠLÇE(BÜYÜKORHAN) Isınma Amaçlı Ġthal TaĢ ve Linyit Kömürü
ĠLAVE 200 Ton
TOPLAM 200 Ton
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢıldığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin AĢılmadığı Ġl ve Ġlçelerde
Kullanılacak Yerli Kömürler
Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü
Biyokütle Briketler
Tablo J. 2. 2010 Yılı Tüketilen Yakıt Cinsi ve Miktarı
Yakıt
Ġthal
Yerli
Odun
Kalorifer
Cinsi
Kömür(ton) Kömür(ton) (ton)
Yakıtı(ton)
2010
46.932
21.246
120.000 Yılı
Miktarı
296
1.135,34 Ton
J.1.3. Asfaltit
Asfaltit, petrolün yeryüzüne çıkması esnasında gazının kaybolmasıyla geride kalan
katı kısmı olarak ifade edilebilir. Asfaltitin alt ısıl değeri 4300 kcal/kg dır.Ġlimizde asfaltit
rezervi mevcut olmayıp, Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesinde bulunmaktadır.
J.1.4. Bitümli ġist
Ġlimizde bitümli Ģist rezervi mevcut değildir.
J.1.5. Ham petrol
Ham petrol alt ısıl değeri 10500 kcal/kg dır.Ġlimizde ham petrol rezervi mevcut değildir.
J.1.6. Doğalgaz
Bursa ili, doğalgazı Tekirdağ-Ankara ana boru hattından 24” 75 barla gelen,
Cambazlar köyünün kuzeyindeki cambazlar ana istasyonu vasıtasıyla elde edilmektedir. Yine
aynı boru hattı üzerinden Seçköy mevkiinden PĠG istasyonla ayrılıp, Çan‟a ulaĢan Bursa-Çan
doğalgaz boru hattının yapımı ise halen devam etmektedir. Bu hat Seçköy-Ovaakça-HasköyOrhaniye üzerinden Hürriyet‟in ve Akpınar‟ın güneyinden ve Biga üzerinden Çan‟a
ulaĢmaktadır.
Tekirdağ-Ankara doğalgaz boru hattı Barakfakih-Turanköy Mevkii‟nden Ġnegöl ve
KurĢunlu Köyü üzerinden Ankara‟ya ulaĢmaktadır. Doğalgaz alt ısıl değeri 8250 kcal/kg dır.
Ġlimizde hali hazırda doğalgaz rezervi bulunmamaktadır.
J.1.7. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum)
Radyoaktif mineraller, nükleer enerji üretiminde kullanılır. Uranyum ve toryum gibi
radyoaktif maddelerin parçalanmasıyla enerji elde edilir. Ġlimizde radyoaktif maddelerden
nükleer enerji üretimi yapılmamaktadır.
J.1.8. Orman
Ġlimizde yakacak olarak kullanılan odun Orman Bölge Müdürlüğü (Yalova, Bursa ve
Bilecik illerini kapsamaktadır.) tarafından karĢılanmaktadır. Yalova, Bursa ve Bilecik
illerinden temin edilen odunların üçte ikisi ilimizde tüketilmektedir. Odunun alt ısıl değeri
3000 kcal/kg dır.Bursa Orman Bölge Müdürlüğü tarafından üretilen odun miktarları Tablo
J.3.’de verilmiĢtir.
Tablo J.3. 2010 Yılı Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Tarafından Üretilen Odun
Miktarları
Orman Üretimi
2010
Tomruk (m3)
Maden Direği (m3)
Tel Direği (m3)
Sanayi Odunu (m3)
Kağıtlık Odun (m3)
Lif Yonga (ster)
Yapacak Odun (m3)
Ana
Ürünler
175.000
17.000
6.000
33.000
115.000
180.000
347.000
J.1.9. Hidrolik
Barajlardaki suyun, elektrik üreten santralleri çalıĢtırması ile oluĢan enerjidir. Hidrolik
alt ısıl değeri 860 kcal/kWb dir. Bölgemizde 450MW Hidrolik potansiyel bulunmaktadır.
2010 yılı itibariyle 6 ad HES iĢletmesine ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiĢtir.
297
J.1.10. Jeotermal
Bursa Ġli‟nde birçok jeotermal kaynak bulunmaktadır. Ġlimizde oluĢan jeotermal enerji,
herhangi bir jeotermal santralde değerlendirilip, elektrik enerjisi üretiminde
kullanılmamaktadır. Alt ısıl değer 8600 kcal/kWh dir.
J.1.11. GüneĢ
GüneĢ enerjisi, güneĢin çekirdeğinde yer alan füzyon süreci ile açığa çıkan ıĢıma
enerjisidir, güneĢteki hidrojen gazının helyuma dönüĢmesi Ģeklindeki füzyon sürecinden
kaynaklanır. Bu enerjinin dünyaya gelen küçük bir bölümü dahi, insanlığın mevcut enerji
tüketiminden kat kat fazladır. GüneĢ enerjisinden yararlanma konusundaki çalıĢmalar
özellikle 1970'lerden sonra hız kazanmıĢ, güneĢ enerjisi sistemleri teknolojik olarak ilerleme
ve maliyet bakımından düĢme göstermiĢ, güneĢ enerjisi çevresel olarak temiz bir enerji
kaynağı olarak kendini kabul ettirmiĢtir. Doğal enerji kaynaklarından biri olan güneĢ enerjisi;
iletim, dağıtım sorunlarının bulunmayıĢı ve çevre kirliliği oluĢturmaması sebebi ile de diğer
enerji kaynaklarına göre üstünlük taĢımaktadır. Ġlimizde aylık sıcaklık ve güneĢlenme süreleri
Tablo J.4 verilmiĢtir.
Tablo J.4. Ġlimizde aylık sıcaklık ve güneĢlenme süreleri
Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
BURSA
Ortalama
5.5
Sıcaklık (°C)
5.9
8.3
13.0
17.6
22.3
24.6
24.1
20.1
15.3
10.4
7.2
Ortalama En
Yüksek
9.7
Sıcaklık (°C)
10.5
13.6 18.7
23.5
28.3
30.6
30.5
27.0
21.6
15.8
11.3
Ortalama En
DüĢük
1.7
Sıcaklık (°C)
1.8
3.5
7.2
11.2
15.0
17.3
17.2
13.5
9.9
5.7
3.5
Ortalama
GüneĢlenme 3.1
Süresi (saat)
3.5
4.3
5.7
8.0
10.0
10.7
9.8
7.9
5.5
4.0
2.8
Ortalama
YağıĢlı Gün 14.2 12.6
Sayısı
11.8 11.8
8.4
6.0
3.5
4.0
5.4
9.4
11.6
14.3
Ortalama
YağıĢ
Miktarı
(kg/m2)
62.7 65.2
43.4
33.6
18.9
13.8
39.0
67.5
85.4
96.4
80.3 66.3
298
Harita J. 1. Bursa Ġli Global GüneĢ Radyasyon Dağılım Haritası
KWh/m2-yıl
J.1.12. Rüzgâr
Rüzgâr enerjisinin kaynağı güneĢtir. GüneĢ enerjisinin karaları, denizleri ve atmosferi
her yerde aynı derecede ısıtmamasından dolayı oluĢan sıcaklık ve basınç farkları rüzgârı
yaratmaktadır. Rüzgâr, yüksek basınç alanından alçak basınç alanına yer değiĢtiren havanın
dünya yüzeyine göre bağıl hareketidir. Rüzgâr enerjisinde rüzgârın hızı, yönü ve esme saat
sayısı gibi özellikleri değerlendirilir. Rüzgârın hızı yükseklikle, gücü ise hızının küpü ile
orantılı olarak artar. Rüzgâr enerjisinden mekanik enerji üretimi ve elektrik enerjisi üretimi
Ģeklinde yararlanılmaktadır. Rüzgâr enerjili pompalama sistemlerinin elektrik veya dizelli
pompalara göre birçok avantajları vardır. Rüzgâr enerjisinden faydalanılarak üretilen elektrik
özellikle; kırsal alanlarda, ormanlık ve dağlık bölgelerde, adalarda, deniz fenerlerinde,
çiftliklerde, yangın kulelerinde kullanılmaktadır. Petrol ve doğal gazdan farklı olarak rüzgâr
enerjisinin ithal edilmesi gerekmemektedir ve dıĢ ülkelere olan bağımlılığın azalmasına
yardımcı olmaktadır. Fosil yakıtlardan veya uranyumdan farklı olarak rüzgâr enerjisi
yenilenebilir olup gelecek nesillerin doğum haklarını azaltmadan kullanılabilmektedir. Rüzgâr
temizdir. Sera gazı emisyonlarını önlemenin ötesinde rüzgâr enerjisinden yararlanmak civa,
kükürt dioksit ve azot oksitler gibi diğer zararlı fosil yakıt kirleticileri önler. Havayı ve suyu
daha temiz ve sağlıklı yapar.
299
2010 yılı itibariyle 8 adet RES iĢletmesine ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiĢtir.
Tablo J.5.2009 Yılı Bursa Ġli Aylık Meteorolojik Rüzgâr Durumları
AY
Ocak ġubat Mart Nisan
Aylık Ortalama
Rüzgâr Yönü
E
Aylık Ortalama Rüzgâr
Hızı(m/sec)
2.0
Mayıs Haziran Temmuz
Ağustos Eylül
Ekim Kasım Aralık
NE
SW
WSW ENE
ENE
ENE
ENE
ENE ENE ENE
E
2.3
2.4
1.9
2.1
2.4
2.4
1.7
2.1
2.0
1.4
1.2
Harita J.2. Bursa Ġli Rüzgâr Hız Dağılım Haritası
J.1.13. Biyokütle
Biyokütle verimsiz ve değerlendirilmesini tarım toprakları açısından yeni ve önemli
bir kaynaktır. Bu tür ürünlerin yetiĢtirilmesi sırasında atmosferdeki CO2 emisyonları O2 „ye
dönüĢtürülmektedir Biyogaz (çöp enerji) da ise Türkiye‟deki ilk çöp enerji santralı DemirtaĢ
çöplüğüdür. Bursa kent çöpünün 30 yıldır vahĢi olarak depolandığı DemirtaĢ sahası, 19941996 yılları arasında rehabilite edilerek çöp dökümüne kapatılmıĢ ve Ģehrimize 16 ha.lık bir
yeĢil alan kazandırılmıĢtır.
Rehabilitasyon çalıĢmaları kapsamında, deponi gazının (biyogaz) atmosfere çıkmasını
sağlamak ve gaz sıkıĢmasından kaynaklanan olası tehlikeleri giderebilmek amacıyla (5l) adet
düĢey gaz bacası açılmıĢtır.
Bacalardan atmosfere çıkan deponi gazının içinde patlayıcı ve yanıcı özellikteki metan
gazı bulunmaktadır. Bu gazdan yararlanarak elektrik enerjisi üretilmesi amacıyla yap-iĢlet
modeliyle ihale yapılmıĢtır. ĠĢin kapsamında, açılmıĢ olan düĢey gaz bacaları borularla
birbirlerine bağlanmıĢ ve 12 adet kolektör merkezinde toplanmıĢtır. Bu merkezlerde toplanan
deponi gazı ana gaz toplama borusu kanalıyla jeneratörlere getirilmiĢtir. Jeneratörlerde yakıt
olarak kullanılıp alternatörler vasıtasıyla elektrik enerjisi üretilmektedir. Üretilen elektrik
300
enerjisi trafo ile 34,5 kVA‟e yükseltilip enterkonnekte hatta verilerek TEDAġ‟a satılmaktadır.
Tesisin üretim kapasitesi 1.4 MW, gaz emiĢ kapasitesi ise 900 m3/saattir.
Tesiste deponi gazının değerlendirilerek elektrik enerjisi üretilmesi ve alternatif enerji
kaynaklarının kullanılmasının yanında atmosfere çıkan zararlı gazların (metan, karbondioksit,
hidrojensülfür v.b.) sera etkisi oluĢturulması engellenmektedir. Tesiste bugüne kadar
6.244.096 kW elektrik enerjisi üretilmiĢtir.
Biodizel ise, kolza (kanola), ayçiçek, soya, aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde
edilen yağların veya hayvansal yağların bir katalizör eĢliğinde kısa zincirli bir alkol ile
(metanol veya etanol) reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan bir
üründür. Evsel kızartma yağları ve hayvansal yağlar da biodizel hammaddesi olarak
kullanılabilir.
J.2. Ġkincil Enerji Kaynakları
Doğada potansiyel halde bulunan birincil enerji kaynaklarının çeĢitli teknolojik
donanımlarla bir çevrim sonucu enerji üretiminin elde edildiği sistemlerdir.
J.2.1. Termik Enerji
Bir maddenin moleküllerinin baĢka bir madde molekülleri ile yaptığı reaksiyon sonucu
ortaya çıkan ısı enerjisine denilir. Bir malzemenin yanması olarak bilinen bu olguyu kimyasal
enerji olarak da tanımlayabiliriz. Bunun en temel örneği yanan odun, kömür, petrol gibi fosil
yakıtlar, kağıt vb. gibi birçok malzemelerdeki molekül ile havadaki oksijen molekülünün
birleĢerek ortaya çıkardığı ısı enerjisidir. Uzmanlar bunu termik enerji ya da ısıl enerji olarak
isimlendirmektedir. Bu yanma esnasında da malzemesine göre açığa; CO2 (karbondioksit),
SO2 (kükürt dioksit), Nox (Azot oksitler) gibi gazlar ile birlikte kül, karbon tanecikleri vb.
materyaller ortaya çıkarak çevreye ciddi zararlar verirler. Gaz halindeki SO2 yağmur bulutları
ile birleĢerek asit yağmurlarına neden olabilmektedir. Asıl sorun ise; ortaya çıkan CO2 gazı
neticesi "Sera Etkisi" olarak adlandırılan iklimsel sıcaklık artıĢlarına sebep olan olgudur.
Kömür, petrol ya da doğal gazdan elektrik elde edilmesi metodu hep aynıdır. Bir
kazanın içindeki su, bu yakıtların yakılması vasıtası ile ısıtılarak kaynatılır ve elde edilen
buharda bir türbini çevirir. Bu türbine bağlı olan jeneratör vasıtası ile de elektrik elde edilir.
Ülkemizin enerji gereksiniminin önemli bir bölümünü karĢılayan ve Türkiye Elektrik
Üretim A.ġ.(EÜAġ) tarafından iĢleten termik santraller, fuel-oil, taĢkömürü linyit, motorin,
jeotermal ve doğal gaz türde enerji kaynağı kullanmakta olup sayıları 30‟u aĢmaktadır.
Ġlimizde kömür yakıtı kullanarak termik enerjisi elde edilen iĢletme EÜAġ Orhaneli
Termik Santrali‟dir.
J.2.1.1 EÜAġ Orhaneli Termik Santrali
Ġlimiz Orhaneli Ġlçesi‟nde de 1 adet termik santral bulunmaktadır. Bu termik santralın
üretimi yıllık 1.400.000.000 KW enerjidir.
Türk-Sovyet hükümetleri arasında 1975 yılında yapılan ekonomik ve teknik iĢbirliği
anlaĢmaları gereği Bursa Ġli ve çevresinin 154 kV elektrik enerjisi ihtiyacını karĢılamak üzere
yapımı planlanmıĢ ve 13.05.1979 tarihinde temeli atılmıĢ olan bu santralın 1992 yılında
üretime baĢlamıĢtır. Ġlimize 55 km. uzaklıktaki Orhaneli Ġlçemizde tesis edilen santralın
kurulu gücü 210 MW olup,154 kV gerilim seviyesinde ve yılda 1,5 milyar KW saat enerji
üretimi gerçekleĢtirmektedir. Santralın ihtiyacı olan kömür Orhaneli, Keles ve diğer
Ġlçelerdeki linyit kömür yataklarından karĢılanmaktadır. Elektrik üretim miktarı 1.139.425.
000 kWh, kömür tüketim miktarı ise 1.267.901 ton‟dur. Üretilen elektrik TEĠAġ‟a
verilmektedir.
301
Resim J.1 EÜAġ Orhaneli Termik Santrali
J.2.1.2 EÜAġ Ovaakça Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Bursa Ġli‟nde sanayi bölgelerinin bulunması nedeniyle elektrik enerjisine duyulan büyük
ihtiyaç, EÜAġ Ovaakça Doğalgaz Kombine Çevrim Santralının Bursa‟da kurulmasında etken
olan ilk husus olmuĢtur. Santralın hizmet amaçlarını Ģöyle sıralayabiliriz:
- Güney Marmara ve özelikle Bursa yöresindeki mevcut elektrik enerjisi talebinin en az
kayıpla ve en ekonomik Ģekilde karĢılanması,
- Bölgedeki enerji talep artıĢı dikkate alındığında, orta vadede bu ihtiyaca cevap
verebilmesi,
- Bölgedeki sanayi kuruluĢlarına daha sağlıklı ve kesintisiz enerji temini,
- Kayıpların azaltılması ile sistemde stabilizasyon imkanının artırılması,
- Kısa tesis dönemi ile önümüzdeki yıllar için tahmin edilen enerji açığının karĢılanması,
- Artan nüfusa kısa ve uzun vadede yeni iĢ olanaklarının sağlanması,
Bursa Doğal Gaz Kombine Çevrim Santralında her biri 704.9 MW gücünde iki
kombine çevrim bloğu bulunmaktadır. Her kombine çevrim bloğu iki adet gaz türbinjeneratör ünitesi ile bir adet buhar türbin-jeneratör ünitesinden meydana gelmektedir.
Santralın sirkülasyon suyu; kapalı çevrimde, kuru tip, doğal çekiĢli, hiperbolik soğutma
kuleleri vasıtasıyla soğutulmaktadır. Ayrıca santralda gaz türbinlerine bağlı dört adet ilave
yanmasız atık ısı kazanı ile diğer yardımcı tesisler bulunmaktadır.
Yakıt olarak doğalgaz kullanılan gaz türbinlerinden elde edilen elektrik enerjisinin
yanı sıra türbin eksozundan 558 C civarındaki atık ısının kazana verilmesiyle ilave bir yakıt
kullanılmaksızın elde edilen buhar ile buhar türbinlerinden de ek bir elektrik üretimi
sağlanmaktadır.
302
Santralda, yılda yaklaĢık 1,7 - 1.9 milyar m3 civarında doğal gaz tüketilerek, kurulu
gücü 1.400 MW‟dır. Yılık elektrik enerjisi üretim kapasitesi ise 10.017.000 MWh dir.
Resim J.2. Ovaakça Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
J.2.1.3 Zorlu Enerji Elektrik Üretimi Otoprodüktör Grubu A.ġ. Doğalgaz
Kombine Çevrim Santralı
Bursa Ġli Nilüfer Ġlçesi Organize sanayi Bölgesi‟nde kurulu bulunan Kombine
Çevrim Santralinde kurulu kapasitesi 89,5 MW olup, elektrik enerjisi üretimi yılda
695.952.000 kWh‟dir. ĠĢletmenin ısıl kapasitesi 186,715 MW‟dır. ĠĢletmede bulunan türbinler
aynı jeneratör milini çevirmekte olup, jeneratör çıkıĢı 11 kV dur. Bu gerilim 34,5 kV‟a
yükseltilerek dağıtım barajına bağlanmakta ve buradan Zorlu Holding bünyesinde bulunan
KORTEKS Fabrikalarına enerji verilmektedir.
Ayrıca bu bara, TEAġ‟ın Bursa Sanayi Trafo Merkezinde bulunan Zorlu Enerji‟nin
tesis ettiği, 154/34,5 kV trafolar üzerinden Türkiye enterkonnekte sistemine bağlıdır. Bu
sayede Türkiye sistemi ile enerji alıĢveriĢi yapılmaktadır. Bu santralda; yılda yaklaĢık
142.865.838 m3 doğalgaz tüketilmektedir (Resim J.2.1.3.).
303
Resim J.3. Zorlu Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
J.2.1.4 Entek Elektrik Üretimi Otoprodüktör Grubu A.ġ. Doğalgaz Kombine
Çevrim Santralı
Ġlimiz Osmangazi ilçesi, DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi‟nde faaliyet
göstermektedir. ĠĢletme 146,2 MW Kurulu gücünde kombine ve kojenerasyon modunda
çalıĢan bir çevrim santralidir. ĠĢletme hem elektrik hem de buhar üretmek üzere dizayn
edilmiĢtir.Mevcut üç gaz türbini ve atık ısı kazanı basit çevrim, kojenerasyon veya kombine
çevrim modunda iĢlemektedir.
Elektrik enerjisi gaz türbini ve buhar türbinine bağlı jeneratörlerden elde edilir. Gaz
türbinine gelen doğalgazın yanmasıyla ortaya çıkan ısıl enerji gaz türbinini çevirir. Bu da gaz
türbin jeneratörünü çevirir ve böylece elektrik enerjisi elde dilmiĢ olur.Yıllık elektrik enerjisi
miktarı 1.207.788.504 kWh olup, doğalgaz tüketimi 274.024.752 m3/yıl dır.
Santral enterkonnekte sisteme 154 kV üzerinden bağlıdır. Jeneratör çıkıĢları 11,5 kV
olup 154 kV‟a yükseltilmektedir.
304
Resim J.4. Entek Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
J.2.1.5 Bosen Enj. Elekt. Ür. Otoprodüktör Grubu A.ġ. Doğalgaz Kombine Çevrim Sant
Ġlimiz Nilüfer ilçesi, Organize Sanayi
Bölgesi‟nde faaliyet gösteren iĢletmede
üretilen elektriğin hammaddesi doğalgazdır.
Gaz türbinin gaz ile havanın yanması sonucu
gaz türbin jeneratöründe elektrik enerjisi
üretilmiĢ olur. Gaz türbiniden çıkan yanmıĢ
eksoz gazı atık ısı kazanına girer ve kazan
içerisinde özel borularda oluĢan su-buhar
karıĢımını ısıtarak basınçlanmasını ve kızgın
buhar fazına geçmesini sağlar. Egzos gazının
basınçlandırıldığı buhar borular vasıtasıyla
buhar türbinine taĢınır.eneratör çıkıĢı 11,5
KV dur ve enterkonnekte sisteme 154 KV
dan bağlanmaktadır.Yıllık doğalgaz tüketimi
ortalama 173.982.000 m3/yıl‟ dür.YaklaĢık
elektrik üretimi 1.019.005.920 kWh/yıl dır.
Resim J.5 Bosen Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
J.2.1.6 Bis Enerji Elektrik Üretimi A.ġ. Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
Ġlimiz Nilüfer ilçesi, Organize Sanayi Bölgesi‟nde faaliyet göstermektedir. Enerji ve
Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Bis Enerji Elektrik Üretimi A.ġ. 4628 sayılı EPK çerçevesinde
ülkemizin enerji arz güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulunmak üzere artan elektrik enerjisi
ihtiyacını karĢılayabilmek için Elektrik Piyasası Dengeleme ve UzlaĢtırma sistemi iĢleyiĢine
uygun olarak üretim planması yapmaktadır.
Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı toplam 410 MW kurulu kapasiteye sahiptir.
Santralin yıllık doğalgaz tüketimi ise 512,8 milyon sm3„tür.Yılda elektrik enerjisi üretimi
3.098.952.000 kWh‟dir.
305
Jeneratörlerin çıkıĢ gerilimi 11.5 kV olup, yükseltici trafolar ile 34.5 kV gerilime
çıkartılmakta ve Ģalt tesislerinden enerji dağıtımı yapılmaktadır. Üretilen enerjinin bir kısmı,
Organize Sanayi Bölgesi içinde kurulu ortaklara direk iletilmekte olup, aynı zamanda 34.5 kV
nakil hatları ile UEDAġ üzerinden diğer bağlı ortaklara iletilmektedir. Kullanım fazlası
elektrik enerjisi ise yine UEDAġ Ģebeke sistemine verilmektedir.
Resim J.6. Bis Enerji Doğalgaz Kombine Çevrim Santralı
J.2.2. Hidrolik Enerji
Su yaklaĢık yüz yıldır elektrik üretiminde kullanılıyor. Bugün dünyada kullanılan tüm
elektrik enerjisinin beĢte biri, halen hidroelektrikten elde ediliyor. Hidroelektrik santrallerinin,
devasa su hacimleri ile yerleĢim bölgelerini sular altında bırakması, tarım arazilerini yok
etmesi gibi çevresel zararları da vardır. Bu anlamda, akan suyun türbinleri döndürdüğü nehir
tipi küçük santrallerden elektrik elde etmek daha çevre dostu bir yöntemdir.
Bursa ili toplamı olarak kurulu güç 288 MW olup yıllık enerji miktarı 1040 Gwh‟dır.
Ġlimizde hidroelektrik potansiyel sadece M.KemalpaĢa çayının kolları olan Emet ve Orhaneli
Çaylarında bulunmakta olup, Orhaneli Çayı kolundaki Çınarcık Barajı inĢa halinde ve Emet
kolunda düĢünülen Karyağmaz, Kızkayası ve Devecikonağı barajların planlama aĢamasındaki
etütler devam etmektedir.
Ġnegöl (Cerrah) HES: Ġnegöl Ġlçesi‟ne elektrik vermek amacıyla 1946 yılında
planlanarak 1952 yılında üretime baĢlayan bu santral Ġnegöl‟e 8 km. uzaklıktaki Cerrah
Köyünde Ġnegöl Belediyesi tarafından inĢa edilmiĢtir. Bu santralin çalıĢma periyodu EkimHaziran dönemini kapsamaktadır. Ġlçe içerisindeki 2 adet dizel jeneratör beslemektedir.
Bugün santral bir KÖK bağlantısıyla enterkonnekte sistemle çalıĢabilmektedir. Enerji üretimi
800.000 milyon kwh civarındadır. Kurulu gücü 0,272 MW dır.
M.KemalpaĢa (Karadere) HES: M.KemalpaĢa Ġlçesine elektrik vermek amacıyla 1951
yılında yapımına baĢlanmıĢ,1952 yılı ekim ayında üretime geçmiĢtir. OG Ģebekesinin 34,5
Kva dönüĢtürülmesiyle santral üretim dıĢı bırakılmıĢtır. Enerji üretimi 1.000.000 kwh‟tir.
KemalpaĢa-Suuçtu, kurulu gücü 0,472 MW, yıllık üretimi 1 milyon KWH
Ġznik (Dereköy) HES: Ġznik-Osmaneli karayolu üzerinde Dereköy Çınarcık mevkiinde
Ġller Bankası tarafından 1952 yılında yaptırılmıĢtır. Ġznik Dereköy, kurulu gücü 0,240 MW,
yıllık üretimi 1 milyon 500 bin KWH dır. Santral Alman B. Maler firması tarafından tesis
edilmiĢ olup, günümüzde elektrik üretimine devam etmektedir. Ġznik Ġlçesi‟nde 6,3/34,5 kw
306
(31,5 kva)‟lık gerilim, Dereköy enerji nakil hattı üzerindeki müĢterileri beslemektedir. Santral
müstakil olup enterkonnekte sisteme bağlı değildir. Enerji üretimi 1.500.000 kwh‟tir.
Tablo J.6. Bursa Ġli Hidroelektrik Santrallerinin (HES) Durumu
Yıllık Üretimi
Yeri
Santralın Adı
(kW)
Karadere
M.K.PaĢa
1.000.000
Dereköy
Ġznik
1.500.000
Cerrah
Ġnegöl
800.000
J.2.3. Nükleer Enerji
Bursa Ġli sınırları içerisinde nükleer enerji santrali bulunmamaktadır.
J.2.4. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi
Jeotermal enerji, yerkabuğunun çeĢitli derinliklerinde birikmiĢ basınç altındaki sıcak
su, buhar, gaz veya sıcak kuru kayaçların içerisindeki ısı enerjisidir. Kısaca yer kürenin ısısı
olarak da tanımlanabilir. Isı yüzeye doğru akmakta ve dolayısıyla yüzeyden derine doğru
inildikçe sıcaklık artmaktadır. Böylece yeraltındaki değiĢik termal rejimler sonucu, jeotermal
kaynak tipleri oluĢur.
Jeotermal enerjinin kaynağını, yer kabuğu içinde tabii bir ısıtıcının varlığı ile basınç
altında kaynama noktasına ulaĢan veya yaklaĢan sıcak sular teĢkil etmektedir. Jeotermal
alanlar, üst üste geçirimsiz olan örtü kaya, bunun altında gözenekli ve çatlaklı hazne kaya ile
bu hazne kayadaki suyu ısıtan yüzeye yaklaĢmıĢ magmadan oluĢmaktadır. Hazne kayadaki
gözenek ve çatlaklarda basınçla orantılı olarak yüksek ısı derecesine ulaĢmıĢ sondajlarla
yeryüzüne iletildiğinde basıcın düĢmesi ile su ve buhar ayrıĢmakta ve bunların her biri birer
enerji kaynağı olmaktadır.
Jeotermal enerji, yerkabuğunun çeĢitli derinliklerinde birikmiĢ ısının oluĢturduğu,
sıcaklıkları sürekli olarak bölgesel atmosferik ortalama sıcaklığın üzerinde olan ve
çevresindeki normal yeraltı ve yerüstü sularına göre daha fazla erimiĢ mineral, çeĢitli tuzlar ve
gazlar içerebilen sıcak su ve buhar olarak tanımlanabilir. Ayrıca herhangi bir akıĢkan
içermemesine rağmen bazı teknik yöntemlerle ısısından yararlanılan, yerin derinliklerindeki
“Sıcak Kuru Kayalar” da jeotermal enerji kaynağı olarak nitelendirilmektedir.
Jeotermal enerji yerin derinliklerinden gelen, yenilenebilir ve temiz bir enerji
kaynağıdır. Isı yeryüzüne yakın derinliklere, termal konduksiyon ve eriyik haldeki magmanın
sokulumu ile nakledilir. Bu olaylar sonucu, anormal ısınmıĢ bölgelerdeki yeraltı suları,
hidrotermal kaynaklar olarak sıcak su veya buhar çıkıĢları Ģeklinde yüzeyde görülür.
Hidrotermal enerji dünyanın birçok yerinde ekonomik bir Ģekilde kullanılmaktadır.
Ülkemizde jeolojik konumu nedeniyle 600 civarında termal kaynağa sahip olup, bunlardan
yaklaĢık 140 kadarı 40 0C üzerinde çıkıĢ sıcaklığına sahiptir ve jeotermal alan olarak
tanımlanmıĢlardır. Bursa Ġli‟nde jeotermal enerji ile enerji üretimi yapılmamaktadır.
GüneĢten, elektrik üretmek için yarı iletken malzemelerin özelliğinden
yararlanılmaktadır. Yarı iletken malzemelerde elektronlar atomlarına gevĢekçe bağlıdır.
Yalıtkan malzemede bu elektronlar sıkıca bağlı, iletken malzemedeyse serbest dolaĢırlar.
GüneĢten gelen ıĢınımın enerjisi foton dediğimiz kümelerden oluĢur. Foton miktarında enerji
bir yarı iletken tabakasında gevĢekçe bağlı olan elektronları serbest hale getirir. Ġkinci bir yarı
iletken tabakasıyla oluĢturulan gerilim farkı yardımıyla serbestleĢen elektronları
hareketlendirir. Ġki yarı iletken tabakanın dıĢına birer kablo bağlandığında elektronların geçiĢi
307
sağlanıp elektrik üretilebilir. Bu yolla üretilen elektrik, Ģebekede kullanılan elektrikle aynı
kalitedir. Binaların yüzeylerine ve çatısına monte edilen beĢ adet güneĢ pili modülüyle bir
evin elektrik gereksinimini karĢılamak mümkündür. Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü Orköy
ġubesi ile Çevre Yönetimi ġubesi ortaklaĢa yapılan çalıĢmalarda her yıl Bursa‟nın dağ
köylerine 600 ad civarında üç kolektörlü güneĢ enerjisi sistemi takılmaktadır.
Bitkiler büyürken, fotosentez sırasında atmosferden aldıkları karbondioksitin
karbonunu bünyelerinde biriktirip biyokütleyi oluĢtururken oksijeni dıĢarıya verirler. Bu
bitkiler yakıldığında ise karbondioksit yeniden atmosfere verilir. Bu nedenle biyokütle
yakılmasına “sürdürülebilir biyokütle enerjisi kullanımı” adı verilir. Hızla büyüyen bitkilerle
enerji ormanları oluĢturup, bir yandan yetiĢtirilip diğer yandan yakarak elde edilecek
buhardan elektrik üretimi yapılabiliyor.
Rüzgâr enerjisi, tüm dünyanın en çok rağbet ettiği yenilenebilir enerji kaynağıdır.
Rüzgâr, mevcut atmosfer basıncının bölgeler arası değiĢmesiyle oluĢan bir hava hareketi
olarak tanımlanıyor. Günümüzün rüzgâr türbinleri, maliyetleri düĢürmesi ve kurulum
kolaylığı ile enerjiyi daha efektif değerlendirebiliyor. Türbinler, birkaç kilovattan beĢ
megavat/saate kadar değiĢik değerlerde elektrik üretebildiği gibi bir büyük rüzgâr türbini,
ortalama beĢ bin evin ihtiyacını karĢılayabilir. Ayrıca kurulacak rüzgâr çiftlikleri, birkaç
türbinden oluĢabileceği gibi yüzlerce türbinin bir arada kullanılacağı devasa enerji tarlaları
oluĢturulabilir. Küresel rüzgâr potansiyeli ise dünyanın elektrik ihtiyacını fazlasıyla
üretebilecek kapasitededir.
Biyokütle, enerji kaynağı olarak kullanılabilen biyolojik kaynaklı maddeleri tarif
etmek için kullanılan geniĢ kapsamlı bir terimdir. Odun, tarımsal ürünler, yosun ve diğer
bitkiler olabileceği gibi tarım ürünlerinden ve ormanlardan elde edilen artık maddeler de
biyokütle olarak sayılıyor. Biyokütle; ısıtma, elektrik üretimi, taĢıtlarda yakıt gibi birçok
amaçla kullanılabilir. Biyolojik enerji kaynakları yenilenebilir, kolay depolanabilir ve eğer
sürdürülebilir Ģekilde yetiĢtirilirse karbondioksit salımları nötr olur. Bu nedenle, enerjiye
dönüĢtürüldükleri sırada açığa çıkardıkları gazlar, yetiĢtirilirken emdikleri karbon oranına
denktir.
Gel-git enerjisi: Koy veya haliçlerin giriĢine beĢ metrelik bir gel-git mesafesinde
setler veya barajlar yaparak enerji elde etmek mümkündür. Setlerdeki kapılar sular
yükseldiğinde suyun içeri girmesine müsaade eder ve girdikten sonra kapanarak barajın
arkasında bir su havzası oluĢturur. Bu su türbinlere yönlendirilerek türbinlerin dönmesi
sağlanır ve elektrik üretilir. Yüksek maliyetleri ve kıyı tahribatı üzerine yaygınlaĢmamıĢtır.
Dalga ve gelgit enerjisi: Dalga enerjisi üretiminde, hidrolik, mekanik veya hava
basınçlı bir kaldırma sistemi vasıtasıyla dalgaların hareketini elektrik enerjisine çevirmek
üzere etkileĢime giren bir yapı vardır. Dalga enerjisi üreten birbirine bağlı yüz, beĢ yüz
kilovatlık küçük jeneratör birimleri olabileceği gibi, birbirine bağlı birçok modül, iki, yirmi
megavat büyüklüğündeki mekanik veya hidrolik tek bir türbin jeneratörünü besleyebilir.
Dalga enerjisinin avantajı, rüzgâr enerjisine oranla üreteceği enerjinin daha öngörülebilir
olmasıdır. Ayrıca, görsel estetiği bozmadan deniz açıklarına yerleĢtirilebilir.
308
J.7. 2009 Enerji Tüketiminin Sektörlere Göre Dağılımı
Kwh
155.373.705
941.287
3.656.563.030
756.759.491
1.450.943.176
151.346.256
6.869.896
61.985.970
12.981.129
4.573.806
40.386.447
30.844.997
3.663.190
13.447.375
6.346.679.755
RESMĠ DAĠRE
ĠÇ TÜKETĠM
SANAYĠ
TĠCARETHANE-YAZIHANE
MESKENLER
ġANTĠYE VE GEÇĠCĠ ABONE
ARITMA TESĠSĠ
TARIMSAL SULAMA
ĠÇME VE KULLANMA SUYU
KAÇAK
BELEDĠYE AYDINLATMA
HAYIR KURUMLARI
ĠBADETHANE AYDINLATMA
ÖZEL ĠDARE AYDINLATMA
GENEL TOPLAM
Tablo J.8. Enerji Tablosu
kwh
SATIN ALINAN ENERJĠ
(Hariçten alınan dâhil)
SATILAN ENERJĠ
(KDV Dâhil)
6.749.756.329
6.346.679.755
NET SATIġ
KAYIP-KAÇAK KAYIP-KAÇAK
(kWh)
ORANI %
403.076.574
309
5,97
Tablo J.9. 2009 Yılı Abone Gruplarına Göre Kaçak Tarama Ve Tahakkuk Bilgileri
YIL ĠÇĠNDE
YAPILAN
TOPLAM
KAÇAK
ARAMA
ADEDĠ
YIL
ĠÇĠNDE
TESPĠT
EDĠLEN
KAÇAK
ADEDĠ
YIL ĠÇĠNDE
TAHAKKUKA
BAĞLANAN
KAÇAK
ADEDĠ
YIL ĠÇĠNDE
KAÇAK
TAHAKKUK
(kWh)
YIL ĠÇĠNDE
KAÇAK
TAHAKKUK
TUTARI
(TL)
YIL
ĠÇĠNDE EK
TAHAKKU
K (kWh)
YIL ĠÇĠNDE
EK
TAHAKKUK
TUTARI
(TL)
YIL ĠÇĠNDE
SAVCILIĞA
BĠLDĠRĠLEN
KAÇAK
ADEDĠ
SANAYĠ
1.657
1
7
130.511
45.208,42
422.480
80.373,20
3
TĠCARETHANEYAZIHANE
4.664
109
165
600.190
233.273,53
1.274.508
316.671,30
132
TARIMSAL
SULAMA
287
-
2
372
115,40
-
0,00
2
ĠÇME VE
KULLANMA
SUYU
48
-
-
-
0,00
-
0,00
-
ġANTĠYE VE
GEÇĠCĠ ABONE
731
11
16
88.476
38.236,16
5.671
1.477,9
6
HAYIR
KURUMLARI
186
-
-
-
0,00
-
15.571,80
28
MESKENLER
25.777
323
573
776.155
274.644,63
921.608
186.457,87
657
RESMĠ DAĠRE
670
1
1
3.834
1.642,21
-
0,00
1
34.020
445
764
1.599.538
593.120,35
2.624.267
600.552,07
829
ABONE TĠPĠ
TOPLAM
Tablo J.10.2010 Yılı Aylık Doğalgaz Tüketim Miktarları
YIL
KONUT (m3)
SANAYĠ (m3)
414.974.356
71.198.299
2010
TOPLAM (m3)
486.172.655
J.4. Enerji Tasarrufu Ġle Ġlgili Yapılan ÇalıĢmalar
Ġlimizde, BaĢbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü‟nün 08.08.2000 tarih
ve 2000/20 sayılı Genelgesi doğrultusunda, kamu kurum ve kuruluĢlarında gerekli tedbirler
alınmaktadır.
Enerji verimliliği ile ilgili olarak; Bursa‟nın aydınlatma Ģebekesinde verimliliğin
arttırılmasına yönelik yeni tip ampul ve armatür kullanımının yaygınlaĢtırılması sağlandı.
Kaçakla mücadele konusunda ise; öncelikle kayıpların önlenmesi için mevcut
Ģebekemizin havai hattı kısmi olarak yer altına alındı ve alınmaya da devam edilmektedir.
Bunun yanı sıra kaçakla mücadele konusunda 212.082 adet abonede kaçak kontrolleri
yapılmıĢtır.
Belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluĢlarınca yapılan dekoratif amaçlı
aydınlatmalar en düĢük seviyeye indirilmektedir.
310
Resmi kurumlarda gündüz en az seviyede aydınlatma yapılmakta gece ise güvenlik
gerekleri haricinde aydınlatma yapılmamaktadır.
Binalarda zaruri haller dıĢında elektrik ile ısıtma ve soğutma yapılmamaktadır.
Klima tesisi olan binalardaki klimalar, soğutma derecesi dıĢ hava sıcaklığına bağlı
çalıĢtırılmaktadır.
KAYNAKLAR :
1- Bursa Valiliği Ġl Planlama Müdürlüğü
2- D.S.Ġ. 1. Bölge Müdürlüğü BURSA
3- Orman Bölge Müdürlüğü BURSA
4- Bursa Gaz
5- UEDAġ BURSA
6- www.bursa-bld.gov.tr
7- Bursa Ekonomik ve Sosyal Göstergeler, 29 Ekim 2003, Bursa Valiliği 80. Yıl Yayını
8- Batı Linyitleri ĠĢletme Müdürlüğü BURSA
10- Orhaneli Termik Santrali BURSA
11- 1/100.000 Ölçekli Bursa 2020 Çevre Düzeni Strateji Planı Raporu
( Bursa BüyükĢehir Belediyesi) Ağustos 1997-BURSA
12- Ġl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
311
K . SANAYĠ VE TEKNOLOJĠ
K.1. Ġl Sanayisinin GeliĢimi, Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler
Ġki bin yılı aĢan zengin bir geçmiĢi bulunan ve daha o tarihlerde sahip olduğu
değerlerle, ülkemizin bugünkü ekonomik etkinliğine ağırlığını koymaya namzet bulunan
Bursa, özellikle Cumhuriyet döneminden itibaren yaratmıĢ olduğu ekonomik potansiyel ile
Türkiye ekonomisinin en önemli itici güçlerinden birini teĢkil etmiĢtir.
1587 yılından itibaren sürdürülen ipekböceği yetiĢtiriciliği ve ipekli kumaĢ
dokumacılığı ülke ekonomisinde müstesna bir yer iĢgal etmekteydi.
Bursa‟nın ticari etkinliklerinin sanayi ile bütünleĢmesi, XVII. yy. ortalarına
rastlamaktadır. 1844 yılında kurulan 4 mancınıklı bir fabrika, Türkiye‟de fabrikasyon ipek
çekme sanayinin ilk adımını teĢkil etmektedir. Bundan sonra 1845 ve 1952 yıllarında daha
büyük kapasiteli ipek çekme fabrikaları kurulmuĢ ve 1980 yılında Bursa, fabrika sayısı ve
bükülmüĢ ipek üretiminde ulaĢtığı kapasite ile doruk noktasına varmıĢtır.
Aynı dönemlerde Orta ve Güney Anadolu illeri de dahil olmak üzere bölgede at
arabası yapıp satan tek Ģehir Bursa‟dır. Bu yönüyle Bursa kara nakil vasıtası üretiminin ilkel
olarak da yapıldığı ilk Ģehir konumundadır.
Türk kültür ve medeniyetinin eski bir merkezi olan Bursa, sergi ve fuarlar açan ve
sergilere iĢtirak eden baĢlıca illerden biri olmuĢtur. 1851 yılında Londra‟da açılan bir sergiye
Bursa‟dan ipek kozası ve yarı mamul ipek çeĢitleri ile katılım sağlanmıĢtır.
Bursa‟da yabancı ticaret heyeti tarafından ziyaret edilen ilk sergi 1909 yılında
kurulmuĢ olup, büyük bir ilgi yaratmıĢtır.
Bursa‟da ilk Anonim ġirketin 1910 yılında kurulmuĢtur. Bu tarihlerde kurulan
Osmanlı Seyri Sefain ġirketi ve Bursa Mensucat Osmaniye Anonim ġirketi, gerçek manada
birer Anonim ġirket hüviyetindedir. Diğer yandan, zirai sektörün kredi ihtiyaçlarını
karĢılaması amacını güden ve ilk zirai kredi müessesesi olan Memleket Sandığı, Bursa‟da
açılmıĢtır.
1923 Cumhuriyet‟in ilanından sonra Bursa‟nın ekonomik yapısında önemli geliĢmeler
olmuĢtur. 1938 yılında kurulan Merinos Fabrikası, Bursa‟nın dokuma sanayinin merkezi
olmasının bir tescilidir. Aynı yıllarda tabii ipek tüketimine destek olmak üzere Gemlik‟te
kurulan Suni Ġpek Fabrikası ve Kalsiyum amonyum nitrat (%26) gübresi üreten Gemlik Gübre
Sanayi Bursa ekonomisinde önemli bir etkinliğe sahip olmuĢtur.
Bursa‟da havluculuk da çok eski bir maziye sahiptir. 1941 yılında kurulan Havluculuk
Kooperatifi makinanın çıkmasıyla duraklayan havlu el tezgâhlarını korumuĢ ve mazisi çok
eski olan bu sanatı yeniden canlandırmıĢtır.
Aynı dönemlerde ahĢap iskelet üzerine sac kaplanması Ģekliyle karoseri, sanayide
ağırlığını ortaya koymuĢtur.
Ġlk zamanlarda tekstil endüstrisine yönelik olarak baĢlayan makina sanayinin, zamanla
ağaç iĢleyen makinaların, elektrik ve zirai makinaların da büyük bir geliĢme göstermesiyle,
Bursa‟daki sanayinin, çok önemli bir endüstri dalını oluĢturmuĢtur.
312
Bütün bunlar yanında Bursa‟da el sanatları da çok zengin bir maziye sahiptir. Özellikle
bıçakçılık, bakırcılık, kunduracılık, yemenicilik, terzilik, yastık ve yorgancılık, Ģekercilik
(özellikle kestane Ģekeri), peynircilik, Ģerbetçilik, örmecilik, ağaç tornacılığı, kuyumculuk,
oymacılık, o dönemlerde Bursa‟nın sanata olan düĢkünlüğünün en güzel örneklerindendir.
Bugün Bursa‟da baĢta tekstil, otomotiv, makina, gıda ve deri sanayileri olmak üzere, pek çok
çeĢitteki imalat sektörleri, Bursa‟nın ticaret ve sanayi hayatında önemli etkinlikler meydana
getirmektedir.
BUGÜNKÜ BURSA SANAYĠSĠ
Bursa‟nın bugünkü ekonomik yapısı içerisinde, ülke ekonomisini temsil eder
mahiyetteki temel sektörlerin baĢında tekstil gelmektedir. Tekstil sektörü geçmiĢten
günümüze, Bursa‟nın geleneksel endüstri dokusunda, odak sayılabilecek bir görünüm
sergilemektedir.
Türkiye‟de kurulu sentetik iplik fabrikalarının %75‟i Bursa‟da bulunmaktadır. Ayrıca
dünyada bu kadar iplik fabrikasının bir arada bulunduğu tek bölge Bursa‟dır. Tekstil sektörü
yapısal bakımdan Bursa‟da ihracatın omurgasını oluĢturmaktadır.
Bursa‟da diğer önemli sanayi dalları, otomobil ve muhtelif yedek parça üretimini içine
alan otomotiv endüstrisidir.
Bugün Ġlimizde iki adedi binek tipi otomobil, bir adedi ise minibüs ve az sayıda
kamyonet üretiminin gerçekleĢtirildiği üç adet otomobil fabrikası mevcuttur. Kara taĢıtları
için çok sayıda parça ve aksesuar imalatı yapılmaktadır. Bursa da imalat sanayi içerisinde,
gerek üretim çeĢitleri gerekse üretim miktarları açısından en geniĢ faaliyet alanına sahip
sektör otomotiv yan sanayidir. Bursa‟da sanayiye yön veren bir baĢka önemli sektör de
makina imalat sanayidir. Makina sanayisinde faaliyette bulunan kuruluĢların çoğu, döküm
ameliyesinden, nihai kullanım safhasına kadar geniĢ bir iĢlem sürecine sahip bulunmaktadır.
Yine Bursa sanayisi açısından özel önem taĢıyan bir baĢka sektör, gıda endüstrisidir.
Bursa‟da gıda endüstrisine iliĢkin olarak hemen her dalda faaliyet gösteren firmalar
mevcuttur. Özellikle meyve suyu, alkolsüz içki, konserve ve konsantre salça üretiminde Bursa
Türkiye genelinde önemli paya sahiptir.
Bursa‟nın imalat sanayisi içerisinde, ülke ekonomisi açısından önem teĢkil eden daha
pek çok sektör, belirli ağırlıklara sahip bulunmaktadır. Bunlar içerisinde, gübre, kimya, deri
hazır giyim, demir çelik, metal ana sanayi, çimento, madeni eĢya, mobilya, inĢaat taahhüt
sektörleri en önemlilerindendir.
Bursa, sanayi tesislerinin sayısı, kurulu güç kapasitesi miktarı itibariyle, “Türkiye‟nin
Sanayi Üssü” durumundadır. Bursa‟nın ticaret, sanayi, tarım, turizm ve hizmet sektörlerinde
meydana gelen hızlı geliĢmeler, istihdamda da önemli artıĢlar meydana getirmiĢtir. Özellikle
çok çeĢitli kumaĢ, hazır giyim, suni ve sentetik iplik, havlu bornoz, pamuk ipliği, makina,
otomobil ve yedek parça, çeĢitli gıda maddeleri, yaĢ meyve ve sebze, deri, tütün, zeytin gibi
maddeler ihracatın en önemli kalemlerini oluĢturmaktadır.
313
Bursa‟dan BTSO kanalıyla gerçekleĢen ihracatta, sanayi ürünlerinin payı %93,95
seviyesindedir. Bu ürünler içerisinde de, tekstil, dokuma, hazır giyim, otomotiv, makina,
madeni eĢya, gıda, deri sektörlerine ait olanlar, ilk sıraları oluĢturmaktadır.
Bursa ekonomisinin bu etkin güce kavuĢmasında, Bursa‟daki Organize Sanayi
Bölgeleri‟nin çok büyük rolü bulunmaktadır.
Ġlimiz sınırları içinde Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu çerçevesinde tüzel kiĢilik
sıfatını kazanmıĢ 12 adet Organize Sanayi Bölgesi ve OSB alanı olarak ilan edilmesi için
kuruluĢ çalıĢmaları devam eden 6 alan mevcuttur.
Sanayinin Yer Seçimi Süreçleri Ve Bunu Etkileyen Etkenler
Sanayi faaliyetlerin rasyonel bir Ģekilde sevk ve idaresini temin edebilmenin en önemli
koĢulu, iĢletmelerin mensup oldukları sanayi dalının amacına en uygun yerde kurulmasıdır.
Modern sanayinin kurulmasında baĢlıca unsurlar;
Enerji ve yakıt
UlaĢım Ģartları
Hammadde
Pazar
Sermaye
ĠĢçidir.
Modern sanayinin en karakteristik özelliği makinadır. Makinaların yapımı ise enerji
kaynaklarına sahip olmakla mümkün olur. Bugün enerji üreten bir toplum makinalaĢmıĢ bir
toplumdur.19. yy. ortalarında petrol ve 20. yy. sanayi faaliyetlerinde ise baĢlıca enerji
kaynakları olarak maden kömürü, petrol, doğal gaz ve su kuvveti gittikçe artmakta olan enerji
ihtiyacını karĢılamaya çalıĢmaktadır.
Bugün bir sanayi tesisinin kuruluĢ yeri, kurulacak sanayinin karakterine de bağlıdır.
Büyük ölçüde yakıt ve enerji gerektiren sanayiler bu maddeleri kolay temin edecekleri yerleri
seçerken, enerji ihtiyacı az olan sanayi dallarında ise tesis yeri seçimi baĢka koĢullara
bağlanmaktadır.
Sanayinin büyük iĢgücü ile olan bağlılığı, yeryüzünün sanayi bölgelerini gösteren bir
harita ile genel yeryüzünde nüfus dağılıĢını gösteren bir haritanın karĢılaĢtırılmasıyla açık bir
Ģekilde ortaya çıkar. Az nüfuslu bölgelerde kuvvetli sanayi faaliyetleri mevcut değildir.
Sermaye yatırım için önemli bir mevzudur ancak bir yerde sırf zengin sermaye var
diye de tesis kurulamaz. Ayrıca yaĢadığı bölge dıĢında sosyal ve diğer Ģartlarını bilmediği için
yatırım yapmaktan çekinen sanayiciler, yerlerini siyasi ve mali emniyetin mevcut olduğu her
ülkeye yatırım yapan iĢ adamlarına bırakmıĢtır.
314
Modern sanayi bol miktarda hammadde ve enerji tüketmektedir Gerek bu
hammaddelerin fabrikalara getirilmesi, gerekse mamul maddelerin pazarlara getirilmesi
büyük ulaĢım imkanlarını gerektirir.
Pazarın sanayi üzerindeki rolü iki bakımdan değerlendirilebilir;
Pazar bir sanayinin kuruluĢ Ģartlarının en önemlisidir ve mamul madde için kuvvetli bir satıĢ
sahasının olması önemlidir.
Pazarın, fabrika kuruluĢ yerinin tayinindeki rolü sanayinin niteliğine göre değiĢir. Tesis
hammaddeye yakınsa nakliye masrafları azdır.
Sanayinin bir yerde doğuĢunda birçok etken rol oynar ve bir yerde gayet kuvvetli
olan bir kuruluĢ sebebi diğer bir sanayi dalı için pek önemli olmayabilir.
Organize Sanayi Bölgesi Seçiminde Göz Önünde Bulundurulması Gereken
Kriterler
a) Organize sanayi bölgesine yerleĢme talebinde bulunan sanayi türlerinin en uygun
fiziksel mekân gereksinimleri saptanmalı ve üretim kapasiteleri hesaplanmalıdır.
b) Organize sanayi bölgesinin yerleĢeceği arazinin doğal, yapay eĢikleri belirlenmeli
ve fiziksel geliĢebilirlik olanakları araĢtırılmalıdır.
c) Fiziksel mekân düzenlemelerinin birim sanayi tesisine yükleyeceği maliyet
hesaplanmalıdır.
d) Mevcut ve olası altyapı olanaklarının gerçekleĢebilirliği ölçülmelidir.
e) ÇalıĢanların iĢyeri-konut iliĢkilerinden, üretimden ve hammaddenin nakliyesinden
kaynaklanan ulaĢım talepleri incelenmeli ve bölgesel ulaĢım ağına yönelen ilave yükler
hesaplanmalıdır.
f)Yan yana yaĢayabilecek ya da kesinlikle yan yana bulunamayacak sanayi
birimlerinin varlığı belirlenmeli ve fiziksel mekândaki parsel bölüntüleri buna göre
yapılmalıdır.
g) Organize sanayi bölgesinin çevresel sorunlar açısından taĢıdığı riskler
hesaplanmalı ve doğal-yapay önlemler, fiziksel mekân bağlamında alınmalıdır.
h) Organize sanayi bölgesinde gerçekleĢtirilecek üretimin gerektirdiği depolama ve
pazarlama iĢlevlerine yönelik fiziki mekânlar tasarlamalıdır.
i) Çevresel ve görsel estetik kaygılar, tasarımda göz önünde bulundurulmalıdır.
j) Organize sanayi bölgelerinin kuruluĢ aĢamasında mutlaka arıtma tesislerinin de
yapılması sağlanmalıdır.
Bursa Organize Sanayi Bölgeleri açısından Türkiye genelinde en zengin illerimiz
arasındadır.
315
K.2. Genel Anlamda Sanayinin Gruplandırılması
A- Tekstil Sanayi.
B- Otomotiv Sanayi.
C- Makina Sanayi.
D- Döküm Sanayi.
E- Gıda Sanayi.
F- Diğer Ġmalat Sanayi ÇeĢitleri.
Tablo K.1. Sanayinin Sektörel Dağılımı
Sektörler
31.12.2009 Ġtibariyle Üye Sayımız
Tekstil
4.782
Hazır Giyim ve Konfeksiyon
1.670
ĠnĢaat ve Yapı Kooperatifleri
5.223
Gıda-Tarım-Hayvancılık
3.982
Otomotiv ana ve Yan Sanayii
1.779
Makine-Metal Sanayii
2.787
Elektrik ve Elektronik
705
Basın-Yayın-Matbaa ve Ambalaj 557
Nakliye ve UlaĢtırma
1.626
Ağaç-Orman Ürünl. ve Mobilya 1.083
Sağlık
845
Plastik ve Kauçuk Sanayii
808
Deri ve Ayakkabı
345
Kimya Sanayii ve Ticareti
1.097
Madencilik
190
Turizm
994
BiliĢim
936
Eğitim
374
Finans
1.281
Hizmet sektörü
2.200
Diğer
468
Toplam
33.732
% Dağılım
14,2
5,0
15,5
11,8
5,3
8,3
2,1
1,7
4,8
3,2
2,5
2,4
1,0
3,3
0,6
2,9
2,8
1,1
3,8
6,5
1,4
100,0
KAYNAK: BTSO ODA SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ
Yukarıdaki tabloda 31 Aralık 2009 itibariyle Bursa Ticaret ve Sanayi Odası‟na
(BTSO) kayıtlı üyelerin sektörel sınıflamaya göre sayıları yer almaktadır. Buna
göre tekstil-konfeksiyon % 19,1 ile ilk sırada, inĢaat % 15,5 ile ikinci, gıda da %
11,8 ile üçüncü sırada yer almaktadır.
316
K.3. Sanayinin Ġlçelere Göre Dağılımı:
Organize Sanayi Bölgelerinin Dağılımı
Sanayi ve Ticaret Ġl Müdürlüğünden alınan bilgilerden 01 Ocak 2010 tarihi itibarı ile
Ġlimizdeki OSB‟lerin son durumuna iliĢkin tablo göstergeleri aĢağıda sunulmuĢtur.
500
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
1-Bursa Organize Sanayi Bölgesi
1961 yılında, bir müĢavirlik firması, "Devlet Planlama TeĢkilatı" adına, uygun bir
sanayi alanı bulmak için Türkiye'nin her tarafında bir araĢtırma yapmıĢtır. Bu araĢtırma
özellikle Bursa, Ġstanbul, Adapazarı, Adana, Mersin ve Zonguldak Ģehirlerinde
gerçekleĢtirilmiĢtir.
Bu çalıĢmalar sonucunda, Bursa'nın bu tür bir proje için Türkiye'deki en uygun Ģehir
olduğuna karar verilmiĢ ve bu öneri bir raporla sunulmuĢtur. Bursa Organize Sanayi Bölgesi,
türünün gerçekleĢtirilen ilk örneğidir.
Projeye Bursa Ticaret ve Sanayi Odası sahip çıkmıĢ, ve 1961 yılında kurulmuĢtur.
Türkiye'de ilk modern uygulama olarak, 1962 yılında Milletlerarası Kalkınma TeĢkilatı Artık
Paralar Fonundan Maliye Bakanlığı'nca sağlanan 26.200.000 TL krediye Odamızın %10
oranında katkısı suretiyle kurulmaya baĢlanmıĢ ve 1966 yılında resmi olarak hizmet vermeye
baĢlamıĢtır.
Organize Sanayi Bölgesi'ne tahsis edilmiĢ olan arsalar Bursa Ticaret ve Sanayi Odası
tarafından satın alınarak endüstriler için uygun parsellere bölünmüĢ ve daha sonra yol, su,
drenaj, doğalgaz, elektrik ve telefon gibi altyapı hizmetleri tamamlanmıĢtır. Konut ihtiyacını
karĢılamak için ise, Bölgenin yakınındaki arazi yerleĢim bölgesi olarak planlanmıĢtır.
Yüksek standartlardaki hizmetleri devam ettirmek için her türlü altyapı bakım hizmeti
sağlanmaktadır. Ayrıca, çöp toplama, yangın söndürme ve ambulans hizmetleri, firmalara
ücretsiz olarak sunulmaktadır.
317
BaĢlangıçta Bölge'nin alanı 1.8 milyon metrekareydi ve 4 firma faaliyet halindeydi.
Zamanla, parsel talabi arttı ve bu talebe karĢılık verilemedi. GeniĢlemiĢ olan Bölgenin alanı Ģu
anda, 6.8 milyon metrekareye ulaĢmıĢtır. Bunun 2.450.000 metrekaresi altyapı tesislerinde,
3.850.000 metrekaresi de sanayi arsası olarak kullanılmaktadır.
Bölgemizde sanayicilere bütün altyapı hizmetleri sağlanmıĢ durumdadır. Bütün bu
hizmetlere 1992 yılından itibaren doğalgaz dağıtım Ģebekesi de eklenmiĢtir.
Organize Sanayi Bölgesindeki iĢletmelerin her birinin münferiden arıtma yapması, yer
yokluğu, rantabl olmaması gibi sebeplerle pratik olmayacağı düĢüncesiyle toplu arıtma
sistemi yapılması uygun bulunmuĢtur. Bu amaçla yapılan yatırım, 1998 yılı içerisinde devreye
alınmıĢ ve halen tam kapasiteyle çalıĢmaktadır. Bu Ģekilde, ortak ve tek bir kanalizasyondan
deĢarj edilen Sanayi Bölgesindeki atık suları da müĢterek sistemde arıtılması imkânına
kavuĢmuĢtur.
Bursa Organize Sanayi Bölgesi
2-Ġnegöl Organize Sanayi Bölgesi
Ġnegöl Organize Sanayi Bölgesi, Bursa-EskiĢehir Karayolunun 43.km‟si üzerinde
kurulmuĢ olup, Ülkemizin üç büyük kentine ulaĢımı kolaylıkla sağlanabilmektedir.
318
Bölge Mudanya Limanına 76 km, Gemlik Limanına da 75 km. mesafede olduğundan
deniz ulaĢımı yapılabildiği gibi, Bursa ve YeniĢehir Hava Limanı ile hava ulaĢımı da
yapılabilmektedir.
Ġnegöl Organize Sanayi Bölgesi, 1977 yılında, Ġnegöl Belediyesi ve Ġnegöl Ticaret ve
Sanayi Odasının teĢebbüsü ile kurulmuĢ olup, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının kredi desteği ve
kontrolü ile altyapısı tamamlanmıĢtır.
Organize Sanayi Bölgesi, 3.000.000 m2 lik bir alan üzerine kurulmuĢtur. Her türlü
altyapı çalıĢmaları (Yol, Su, Elektrik, Kanalizasyon, Doğalgaz, Ġçme ve Kullanma Suyu
Tesisleri, PTT, Sosyal Tesisler, Atıksu Arıtma Tesisi) tamamlanmıĢ olup, sanayicilerin tüm
ihtiyaçlarına cevap verilebilmektedir.
Bölge parselasyon planı, yerleĢim açısından 10.000 m2 ile 200.000 m2 arasında
değiĢen 90 sanayi parselinden oluĢmaktadır. Bölgemizde, Türkiye‟nin ihracatında önemli
katkıları bulunan büyük kuruluĢlar bulunmaktadır.
Tablo K.2 .Tesislerin Rakamsal Dağılımı
Sanayii Grupları
Tekstil Sanayii Grubu
Ambalaj Sanayii Grubu
Cam Sanayii Grubu
Orman Ürünleri ve Mobilya
Kimya Sanayii Grubu
Gıda Maddeleri
Döküm Sanayii Grubu
Otomotiv Yan Sanayii
Toplam
Firma Sayısı Tahsis Edilen Arsa m2 Arsa m2 %
40
1.126.785
%51
1
72.789
%3
3
51.485
%2
27
524.395
%24
2
39.772
%1,81
4
58.894
%3
2
245.310
%11
6
78.383
%4
85
2.197.813
%100
Firma %
47%
1,2%
3,4%
30,3%
2,2%
4,5%
2,2%
6,7%
100,0%
Tablo K.3 Arsa Büyüklük Sıralaması
Parsel Büyüklüğü
10.000
10.000-20.000
20.000-50.000
50.000 den büyük
TOPLAM
Adet
38
42
27
5
112
Toplam Yüzölçümü (m2) %
262.649
12%
512.945
23%
790.273
36%
631.946
29%
2.197.813
100%
%
34%
38%
24%
4%
100%
319
Tablo K.4. Ġnegöl Organize Sanayi Bölgesinin Türkiye Ekonomisine Katkısı
(Ġhracat)
1995 yılında
1996 yılında
1997 yılında
1998 yılında
1999 yılında
2000 yılında
2001 yılında
2002 yılında
2003 Haziran Ayı Sonu Ġtibariyle
: 30 Milyon $
: 29 Milyon $
: 34 Milyon $
: 50 Milyon $
: 80 Milyon $
: 100 Milyon $
: 160 Milyon $
: 240 Milyon $
: 174 Milyon $
Sanayici Sorunları :
- TeĢvik edilen aĢırı yatırımların ortaya koyduğu kapasite ve arz fazlalığı.
- Enerji kalitesinin düĢüklüğü, enerji ve yakıt gibi diğer kamu girdileri maliyetlerinin rakip
ülkelere göre daha yüksek olması.
- Eğitim-öğretim kalitesinin düĢüklüğü, iyi eleman yetersizliği.
- Kayıt dıĢı iĢçi çalıĢtıran, arıtma tesisi olmadan ya da olsa da göstermelik çalıĢtıran
iĢletmelerin haksız rekabeti.
- ĠĢçinin yüksek istihdam maliyeti.
- Ek vergi yükleri.
- Mevzuat-bürokrasi engellemeleri.
- Ġhracat, KDV iadelerinin geciktirilmesi.
- Uluslararası rekabetin giderek zorlaĢması, buna karĢılık ihracatta istihdam ve enerji
teĢviğinin kullanılması.
Doğalgaz
Organize Sanayi Bölgesi, Doğalgaz Dağıtım Hattı projesi çalıĢmaları 1995 yılında
tamamlanmıĢ, 1996 ikinci yarısında alt yapı çalıĢmalarına baĢlanarak 1997 yılından itibaren
Bölge de üretim ve ısıtma amaçlı olmak üzere doğalgaz doğalgaz kullanımına geçilmiĢtir.
Ayrıca, iki sanayi kuruluĢu da doğalgazdan elektrik enerjisi elde etmek üzere santral
kurmuĢlardır.
Doğalgaz Altyapı yatırım tutarı; istasyon ile beraber 1.500.000.- ABD Doları'na mal
olmuĢtur. Bu yatırım için sanayiciler den her hangi bir katılım bedeli istenmemiĢ, Bölge
Müdürlüğü kaynaklarından karĢılanmıĢtır.
Elektrik
Bölgedeki Sanayi kuruluĢlarına güvenli ve istikrarlı elektrik enerjisi TEAġ'a ait 154,5
kV'lık Ana trafo merkezine bağlı fiderlerden, 14 Adet kesici merkez vasıtasıyla parsellere
ulaĢtırılmaktadır. 24 saat hizmet anlayıĢı içerisinde tecrübeli teknik kadro ve ekipmanlar ile
sanayicilere hizmet verilmektedir.
Su
Bölgeye 5 km uzaklıkta bulunan 7 adet derin kuyu pompaları ile sağlanan su, 3x 2000
tonluk depolara terfi edilmektedir. Toplama depolarında biriken su miktarı, kendi cazibesi ile
Bölgemize ulaĢmakta olup, günlük yaklaĢık 15.000 m3 civarındadır. Bu içme ve kullanma
suyu, yerinde yapılan ölçümlerle sürekli denetim altında tutulmaktadır.
Diğer Hizmetler
Hızla küçük bir köy haline gelen dünyamızda, ülkemizin geliĢmesine ve ilerlemesine
katkıda bulunan Sanayicilerimize destek olmaya çalıĢan Ġdaremiz, Bölge Müdürlüğümüz
320
binası içerisinde 120 kiĢilik Konferans Salonu ile Sanayi kuruluĢlarının eğitim- geliĢtirme ve
seminer çalıĢmalarına destek olmakta, Sergi Salonu ile ürünlerini teĢhir edebilmelerine,
Sosyal Tesisler ve Restaurant ile huzurlu ve nezih bir ortamda dinlenebilmelerine yardımcı
olmaktadır.
Bölgenin Diğer Hedefleri :
Elektrik Santrali : (Doğalgaz DönüĢümlü Enerji Santrali) : Fizibilite, Proje ve Yatırım
Bedeli 30 Milyon $
Atıksu Arıtma Tesisi (Tevsii) : Proje ve Yatırım Bedeli 2 Milyon $
Elektrik Tesislerinin Yenilenmesi : Proje ve Yatırım Bedeli 1 Milyon $
Ġçme ve Kullanma Suyu Ek Tesisleri : Proje ve Yatırım Bedeli 1 Milyon $
Kullanım Bilgileri:
Bölge müdürlüğü her türlü altyapısını (Yol, Su, Elektrik, Kanalizasyon, Doğalgaz, Atıksu
Arıtma Tesisi) kendisi yapmaktadır.
Büyüklüğü : 350.000 m2
YeĢil Alan Büyüklüğü : 15 KM
Ġçme Suyu ġebekesi Uzunluğu : 10 KM
Pissu ġebekesi Uzunluğu : 12 KM
Sanayi Parseli Sayısı : 90
Kurulu Güç (Firmaların Top.) : 100 mWA
Trafo (Ayırıcı Merkez) : 14 Adet 34,5 Kv Ayırıcı Merkez
Sağlanan Su Miktarı : 270 Lt/Su. (8 Adet Derin Kuyu)
Elektrik Enerjisi Tüketimi : 30.000.000 kwh/ay
Ġçme ve Kullanma Suyu Tük. : 200.000 m3/ay
Doğalgaz Tüketimi : 7.000.000 m3/ay
Hali Hazır Ġstihdam : 13.000 KiĢi
Tesislerin Tamamı Üretime Geçtiğinde : 20.000 KiĢi Olacaktır.
Enerji Temin ve Kullanım Bilgileri :
TedaĢ Elektrik Dağıtım A.ġ.
EskiĢehir Otoprodüktör Grubu
Kurulu Güç (Firmaların Toplamı) : 100 mVA
Trafo (Ayırıcı Merkez)
Kullanma Suyu Bilgileri :
Yer altı suyu - 7 Adet Derinkuyu
3X2000=6000 Tonluk Depo
Ġçme Suyu ġebekesi Uzunluğu : 5 KM
Ġçme ve Kullanma Suyu Tüketimi : 200.000 m3/ay
Doğalgaz Kullanım Bilgileri :
Bütün parsellere Ģebeke dağıtımı yapılmıĢtır.
321
Ġnegöl Organize Sanayi Bölgesi
3-DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi
DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi‟nde sanayi oluĢumu 1970‟li yıllarda TOFAġ ve
ardından Sönmez ASF Tesisleri‟nin kurulmasıyla baĢlamıĢtır. Art arda kurulan sanayi
tesislerinin faaliyete geçmesi ile birlikte DemirtaĢ Sanayiciler Derneği giriĢimleriyle Sanayi
ve Ticaret Fonlar Yönetmeliğine göre 16 Ekim 1989 tarih 20314 sayılı Bakanlar Kurulu kararı
ve 24.12.1989 tarih 20382 sayılı resmi gazetede yayımlanan yatırım programına göre
DemirtaĢ Sanayi Bölgesi DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi ünvanını almıĢtır. DOSAB
Bursa Valiliği, Osmangazi Belediye BaĢkanlığı, Sanayi ve Ticaret Ġl Müdürlüğü, Bursa Ġl
Özel Ġdaresi, DemirtaĢ Sanayiciler Derneği ortaklığında müteĢebbis teĢekkülü olarak
kurulmuĢtur.
Organize hüviyetini aldığı 1990 yılında 60 adet firmanın faaliyet gösterdiği bölge alanı
300 hektar olarak belirlenmiĢtir. Daha sonra ilave edilen kısımlarla birlikte toplam alanı 475
hektar olmuĢtur. 475 hektarın 380 hektarını sanayi parselleri, 95 hektarını da yeĢil alan,
sosyal tesis alanı, rekreasyon alanı ve hizmet alanları oluĢturmaktadır. Bölgedeki toplam
parsel sayısı 394 adet olup, buların 362 adeti sanayi parselidir. DOSAB‟ ta 1990 yılında
faaliyet gösteren tesis sayısı 60 iken bu gün bölgemizde faaliyet gösteren tesis sayısı 376
adete ulaĢmıĢtır. Yakın geçmiĢe kadar hiç olmayan yeĢil alanlar toplam 60.000 m2
civarındadır.
DOSAB' da faaliyet gösteren sanayi kuruluĢları arasında Tekstil sektörü % 66,22 ' lık
dilimle ağırlıklı olarak yer almaktadır. Diğer sektörlerin dağılımı % 11,17 Otomotiv ve Yan
sanayi , % 5,32 Plastik- Kauçuk, % 4,26 Makine - Metal , , %2,13 Gıda, % 6,38 ( Elektrik –
Enerji- Mobilya – Kimya – Ambalaj ) %4,52 Diğer sektörler Ģeklinde olup % 90 i ihracat
yapmaktadır.
322
DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi 376 sanayi tesisi ile bünyesinde 28.000 kiĢiye
istihdam imkânı sağlamakta olup artan sanayi tesisleri sayısı ile birlikte istihdam oranı da her
geçen gün artmaktadır.
DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi firmalarının yıllık tahmini cirosu 4 milyar dolar
civarında olup, ihracat miktarı 2 milyar dolar civarındadır. DOSAB 15 Nisan 2000 tarihinde
yürürlüğe giren 4562 sayılı OSB Kanunu kapsamında kuruluĢ protokolü 06.04.2001 tarihinde
tescil edilerek tüzel kiĢilik kazanılmıĢtır.
DemirtaĢ Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
Yeni Yalova Yolu Üzeri BURSA
KURULUġ YILI
1990
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
06/04/2001
Ġl Özel Ġdare Müdürlüğü %10
1
MÜTEġEBBĠS HEYETĠNĠN KĠMLERDEN 2
OLDUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
3
Osmangazi Belediyesi %10
DemirtaĢ Sanayiciler Derneği %80
BÜYÜKLÜĞÜ
475 Ha.
TESĠS SAYISI
376
542
PARSEL SAYISI
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil Gıda
Makine
Metal
Kimya
249
16
7
8
Enerji
Diğer
1
17
ARITMA TESĠSĠ
Elektrik Ambalaj
Lastik
San.
Otomotiv
Yan
Mobilya
Sanayi
Plastik San.
5
9
42
11
7
4
Mevcut
PTT
SOSYAL TESĠS 1
ÇALIġAN SAYISI
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ
DĠĞER
1
-
1
-
25.000 kiĢi
Not : Tesislerin sektörlere göre dağılım sayısının toplam tesis sayısından fazla olmasının sebebi, bir
parsel üzerinde birden fazla firmanın faaliyet göstermesinden kaynaklanmaktadır.
323
4-Bursa Deri Organize Sanayi Bölgesi
Nilüfer Ġlçesi Badırga Köyü ile Karacabey Ġlçesi Ġkizce ve
YERĠ
TaĢpınar Köyü sınırları içersinde. BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
38 KM
KURULUġ YILI
1994
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
26/02/2001
Ġl Özel Ġdare Müdürlüğü %5
1
Bursa Deri San. Yardım. Der. %5
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN 2
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
3
S.S.Deri San.Toplu ĠĢyeri Yap. Kop. % 90
BÜYÜKLÜĞÜ
173 Ha.
PARSEL SAYISI
TESĠS SAYISI
20
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI : Deri ĠĢ Kolu
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
ÇALIġAN SAYISI
324
148
5-Gürsu Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
Ankara Yolu Üzeri Gürsu / BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
13 KM
KURULUġ YILI
24/04/2001
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
01/08/2001
MÜTEġEBBĠS HEYETĠN KĠMLERDEN
Gürsu Sanayici ve ĠĢ Adamları Derneği %100
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
BÜYÜKLÜĞÜ
107 Ha.
TESĠS SAYISI
72
PARSEL SAYISI
128
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Makine
Metal
48
5
5
2
Petrol
San.
1
Yan
Plastik San.
Kimya
Diğer
Otomotiv Yan Sanayi Mobilya
3
2
5
S.S.YeĢil Çevre Arıtma Tesisi ĠĢletme Kooperatifi Kapsamında
iĢlemleri yapılmaktadır.
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
2
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ
DĠĞER
-
1
1
-
Cami
arıtma
7500 KiĢi
ÇALIġAN SAYISI
NOT: YeĢil Çevre Arıtma Tesisi ĠĢletme Kooperatifi kentin doğu bölgesindeki Kestel, Gürsu, Ġsabey , Barakfakih
yerleĢim birimleri ile bu yerleĢim birimleri hudutları içerisinde kalan sanayi kuruluĢlarının evsel ve endüstriyel
atıksularının toplanarak tek bir elden arıtmak üzere kurulmuĢ olan ve ortakları Bursa Ġl Özel Ġdaresi, Belediyeler ,
sanayi kuruluĢları ve kiĢilerden oluĢan 145 ortaklı bir kooperatiftir.
325
6-Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
Minareli ÇavuĢ Köyü BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
16 KM
KURULUġ YILI
MinareliçavuĢ köyündeki mevcut sanayi alanı 2001
yılında OSB alanına dönüĢtürülmüĢtür.
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
20/06/2001
MÜTEġEBBĠS HEYETĠNĠN KĠMLERDEN
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
Nilüfer Sanayici ve ĠĢadamları Derneği %100
BÜYÜKLÜĞÜ
232 Ha.
TESĠS SAYISI
293
287
PARSEL SAYISI
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Kauçuk Ambalaj -Sünger Gıda
Makine- Depo ve Antrepo Temizlik
MetalOtomotiv Lojistik
Kimya-Boya
Zımpara
16
13
3
151
9
Plastik
Elek. Malz.
Koltuk
Mobilya Tekstil
21
5
10
2
3
45
Evsel atıksular NOSAB‟ın batı sınırında Buski‟ye ait fiziksel ve
biyolojik arıtma tesislerinde arıtılmaktadır. Endüstriyel atıksular için
ise organize sanayi bölgesinin arıtma tesisi vardır.
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
15
PTT
OKUL ĠTFAĠYE
SAĞLIKMERKEZĠ
-
-
-
-
15.000 kiĢi
ÇALIġAN SAYISI
326
DĠĞER
7-Mustafa KemalpaĢa Organize Sanayi Bölgesi
Ġzmir Yolu 7. Km. Güllüce Köyü KarĢısı
YERĠ
Mustafa KemalpaĢa / BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
85 KM
KURULUġ YILI
1992
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
28/02/2001
1
M.KemalpaĢa Tic. ve San. Od. %59
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN
2
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
M.KemalpaĢa San. Ve ĠĢ. Der. % 10
3
Ġl Özel Ġdare Müdürlüğü %10
4
M.KemalpaĢa Belediyesi %21
BÜYÜKLÜĞÜ
220 Ha.
PARSEL SAYISI
TESĠS SAYISI
10
69
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Makina
Kimya
Kauçuk
Yem Sanayi
1
-
3
4
1
1
2.000 m3³ lük fosseptik mevcut.
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ DĠĞER
-
-
-
113 KiĢi
ÇALIġAN SAYISI
327
-
8- Batı (Hasanağa) Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
Hasanağa Beldesi Nilüfer / BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
35 KM
KURULUġ YILI
26/09/2003
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
26/09/2003
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN Hasanağa ĠĢverenler Derneği. %100
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
BÜYÜKLÜĞÜ
120 Ha.
TESĠS SAYISI
71
113
PARSEL SAYISI
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Oto Yan San.
Sanyi
Gazları Elektrik
6
5
2
Kauçuk
Plastik San.
Mobilya
Kablo
17
4
2
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
26
Döküm
Boya ve Yağ
Ġthalat
Ġhracat
Lojistik
3
5
1
Yok.
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ DĠĞER
-
-
-
-
-
2.500 KiĢi
ÇALIġAN SAYISI
9-Kestel Organize Sanayi Bölgesi
Türkiye‟deki tekstil sektörünün lokomotif kentleri arasında yer alan Bursa‟nın doğuda
kent merkezi sınırını oluĢturan Kestel‟de de tekstil sektörü ağırlığını hissettirmektedir. 73,43
hektarlık alana yayılan Kestel Organize Sanayi Bölgesi‟nde, toplam alanın yüzde 80‟inde
kurulu sanayi tesisleri içinde tekstil sektörü yüzde 70‟in üzerinde paya sahiptir.
Ġstihdam : Bölgemizde mevcut iĢyerlerinde çalıĢan iĢçi toplam sayısı yaklaĢık 5000 olup, bu
sayı dönemsel olarak değiĢiklik göstermektedir.
328
Tesis Bilgileri: Organize Sanayi Bölgemizde toplam 78 faal iĢyeri bulunmaktadır. Bu
iĢyerlerinin 56 tanesi tekstil, 3 tanesi gıda, 12 tanesi metal, 2 tanesi plastik, bir tane mobilya
ve 4 tane de diğer sektörlerde faaliyet göstermektedirler.
Doğalgaz Kullanımı : Aylık ortalama doğalgaz kullanım düzeyi 3 500 000 m3 „tür.
Elektrik Kullanımı: Aylık ortalama elektrik kullanım düzeyi 7 750 000 KWh „tir.
Su Kullanımı: Organize Sanayi Bölgemizin günlük ortalama su kullanım düzeyi 18 000 m3
„tür. Bu miktarın yaklaĢık %83 kadarı sanayicilerimiz tarafından, kalan %17 KOSAB
tarafından temin edilmektedir.
Kestel Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
Ankara Yolu Üzeri 20. Km. Kestel /BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
12 KM
KURULUġ YILI
2004
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
07/05/2004
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN Kestel Sanayici ve ĠĢadamları Derneği %100
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
BÜYÜKLÜĞÜ
72 Ha.
TESĠS SAYISI
68
130
PARSEL SAYISI
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Makina
Metal
Ambalaj
Plastik San.
Diğer
55
3
1
1
1
2
4
S.S.YeĢil Çevre Arıtma Tesisi ĠĢletme Kooperatifi Kapsamında arıtma
iĢlemleri yapılmaktadır..
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
ÇALIġAN SAYISI
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ
DĠĞER
-
-
-
-
-
5.100 KiĢi
329
10-YeniĢehir Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
SubaĢıköyü mevkii YeniĢehir / BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
55 KM
KURULUġ YILI
2004
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
19/11/2004
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN YeniĢehir Belediyesi Meclis Üyeleri %100
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
BÜYÜKLÜĞÜ
225 Ha.
TESĠS SAYISI
8
263
PARSEL SAYISI
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Makina
Yem
Metal
Cam Sanayi
Diğer
-
4
1
1
-
2
-
YeniĢehir Belediye BaĢkanlığı ile YeniĢehir OSB Müdürlüğü
ARITMA TESĠSĠ
arasında Arıtma Tesisi Protokolü imzalanmıĢtır.
SOSYAL TESĠS
ÇALIġAN SAYISI
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE SAĞLIK MERKEZĠ DĠĞER
-
-
-
-
-
-
NOT : 3 Uygulama Bölgesine ayrılan OSB‟de 1. uygulama Bölgesi‟nde KamulaĢtırma (738 dönümlük arazide)
çalıĢmaları tamamlanmıĢ olup, 03.06.2005 tarihinde Anadolu Cam YeniĢehir Sanayi A.ġ., 2007 yılında da
Trakya YeniĢehir Cam Sanayi A.ġ. faaliyete geçmiĢtir.
330
11-Mustafa KemalpaĢa Mermerciler Organize Sanayi Bölgesi
YERĠ
Devecikonak Nahiyesi Mustafa KemalpaĢa/BURSA
ĠL MERKEZĠNE UZAKLIĞI
110 KM
KURULUġ YILI
1998
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
22/01/2001
M.KemalpaĢa Tic. ve San. Odası %51
1
Ġl Özel Ġdare Müd. %1
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN 2
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
3
M. KemalpaĢa Mermerciler ĠĢ Adamları
Derneği %48
BÜYÜKLÜĞÜ
67 Ha.
TESĠS SAYISI
7
PARSEL SAYISI
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Makina
Mermer
Metal
Ambalaj
Diğer
-
1
-
6
-
-
-
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
Yok
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ DĠĞER
-
-
-
216 KiĢi
ÇALIġAN SAYISI
331
-
13 - Ġnegöl 2. Organize Sanayi Bölgesi : Altyapı çalıĢmaları devam etmektedir.
KuruluĢ ÇalıĢmaları Devam Eden Organize Sanayi Bölgeleri
1- Bursa Tekstil Boyahaneleri Organize Sanayi Bölgesi :KamulaĢtırma Bursa BüyükĢehir
Belediyesi‟nce yürütülüyor.
2- Barakfakih Organize Sanayi Bölgesi : Bakanlığa müracaatı yapıldı.
3- Samanlı Organize Sanayi Bölgesi : Bakanlığa müracaatı yapıldı. KuruluĢ çalıĢmaları
devam ediyor.
4- Kayapa Organize Sanayi Bölgesi
Gemlik Serbest Bölgesi
ADI
Bursa Serbest Bölge Kurucu ve ĠĢleticisi A.ġ.
YERĠ
Hisar Mevkii Liman Yolu Gemlik / BURSA
KURULUġ YILI
1998
TÜZEL KĠġĠLĠK TESCĠL TARĠHĠ
1998
1
MÜTEġEBBĠS
HEYETĠN
KĠMLERDEN
OLUġTUĞU VE ĠġTĠRAK ORANLARI
2
Bursa Tic. ve San. Odası %30
BÜYÜKLÜĞÜ
82,5 Ha.
PARSEL SAYISI
TESĠS SAYISI
129
Hamiline hissedar %70
200
TESĠSLERĠN SEKTÖREL DAĞILIMI (ADET)
Tekstil
Gıda
Mermer
Otomotiv
yedek parça
46
6
2
24
Cam
Orman Ür.
Diğer
Ve mobilya
1
3
Kimya
Metal
makina
6
25
ve
Plastik ve Ambalaj
6
10
Var ( Evsel atıksu için 2500 kiĢi/gün kapasiteli )
ARITMA TESĠSĠ
SOSYAL TESĠS
ve
PTT
OKUL
ĠTFAĠYE
SAĞLIK MERKEZĠ DĠĞER
Var
-
-
2900 KiĢi
ÇALIġAN SAYISI
Küçük Sanayi Siteleri:
332
-
Bursa‟da çok sayıdaki Küçük Sanayi Sitesi, Ġl sanayisinin geliĢmesinde önemli role
sahiptir. Ġlimiz sınırları dâhilinde 5 adet tamamlanmıĢ,10 adet inĢaatı devam etmekte,1 adet de
arsası mevcut ancak inĢaatına henüz baĢlanmamıĢ olmak üzere toplam 16 adet Küçük Sanayi
Sitesi mevcuttur.
ĠLĠMĠZDEKĠ KÜÇÜK SANAYĠ SĠTELERĠNĠN DAĞILIMI:
Tablo K.5.Biten Küçük Sanayi Siteleri
KÜÇÜK SANAYĠ SĠTESĠNĠN ADI
Ġġ YERĠ SAYISI
ÇALIġAN SAYISI
S.S.Gürsu Küçük Sanayi Sitesi
Organize Sanayi Bölgesi Yanı -GÜRSU
135
100
S.S.Gemlik Küçük Sanayi Sitesi
Bursa Yolu Yazırova Mevkii -GEMLĠK
177
453
S.S.Ġznik Küçük Sanayi Sitesi
YeĢil Cami Mah. KarakaĢ Mevkii - ĠZNĠK
44
105
S.S.Karacabey Sanatkarlar K.S.S.
Çatırık Mevkii - KARACABEY
142
40
S.S.MustafakemalpaĢa Küçük Sanayi Sitesi
Balıkesir Yolu üzeri -MUSTAFAKEMALPAġA
387
628
Tablo K.6. Devam Eden Küçük Sanayi Siteleri
KÜÇÜK SANAYĠ SĠTESĠNĠN ADI
Ġġ YERĠ SAYISI
ÇALIġAN SAYISI
S.S.Bursa Küçük Sanayi Sitesi
BeĢevler K.S.S. Nilüfer/ BURSA
997
5.560
S.S.Bursa Çakıcı Testereci vb. K.S.S.
Duaçınarı Uzun Cad. Bıçakçılar San. Sit.4.Blok No.12 BURSA
57
-
S.S.Otosansit Oto Sanatkarları K.S.S.
Ankara Yolu 7.Km. BURSA
2024
1.700
S.S. Bursa Dökümcüler Küçük Sanayi Sitesi
Nilüfer Sanayi Bölgesi BURSA
130
2
S.S.Demir ve Madeni ĠĢler Sanatkarları K.S.S.
O.S.B. Demirciler Cad.
BURSA
151
-
S.S.Tepecik Kasabası Küçük Sanayi Sitesi
Tepecik Beldesi /Tepecik/ Mustafa KemalpaĢa
50
-
S.S.Ġnegöl Küçük Sanayi Sitesi
Ankara yolu Kaplan Petrol Yanı - ĠNEGÖL
537
714
S.S.Karacabey Küçük Sanayi Sitesi
Çatırık Mevkii
- KARACABEY
535
700
S.S. Orhangazi Küçük Sanayi Sitesi
Gedelek Açmalar Mevkii - ORHANGAZĠ
219
-
S.S.YeniĢehir Küçük Sanayi Sitesi
Kooperatifi Bursa Yolu 3.Km. - YENĠġEHĠR
317
28
333
Tablo K.7. Diğer Küçük Sanayi Siteleri
KÜÇÜK SANAYĠ SĠTESĠNĠN ADI
S.S.GeliĢen Mudanya Küçük Sanayi Sitesi
MUDANYA
K.4.
Ġġ YERĠ SAYISI
-
ÇALIġAN SAYISI
Arsası Mevcut ancak inĢaata henüz baĢlanmamıĢ
Sanayi Gruplarına Göre ĠĢ Yeri Sayıları ve Ġstihdam Durumu:
BTSO‟nun her ay düzenli olarak gerçekleĢtirdiği “Yeni Kurulan-Kapanan Firma”
istatistiklerinin, 2009‟de yeni kurulan firma sayısında bir önceki yıla göre yüzde 7,3 kapanan
firma sayısında ise yüzde 6,6 oranında bir artıĢ gözlenmiĢtir. 1 Ocak 2009 itibariyle BTSO‟ya
kayıtlı üye sayısı ise 30 bin 185‟e ulaĢmıĢ durumdadır.
A- Tekstil Sanayi: Bursa'nın sanayileĢme sürecinin baĢlangıcı çok eski yıllara
dayanmaktadır. Özellikle XIV. yy sonlarında baĢlayan ve XV. yy. da esaslarını oluĢturan
ipekçilik, Bursa'yı ipek üretimi ve ipekli dokuma merkezi haline getirmiĢtir.
Bursa'da ekonomik değerlerin çeĢitliliği ve zenginliği, ayrıca Bursa'ya o dönemlerin en
önemli ticaret ve sanayi kenti vasfını kazandırmıĢtır. Bugün Bursa, ülke ekonomisini ve
ihracatını temsil edebilecek mahiyetteki temel endüstri sektörleri ile ülkenin, belirlenen
ekonomik hedeflere hızla ulaĢmasında ve kalkınmasında kilit rol üstlenmiĢtir.
Bugün iplik hammaddesinden konfeksiyon üretimine kadar çok geniĢ bir ürün
yelpazesi, Bursa'da tekstil endüstrisinin esasını oluĢturmaktadır. Özellikle suni ve sentetik
dokuma üretimi, Bursa'da toplam üretimin, ihracatın ve istihdamın, en büyük bölümünü
oluĢturmaktadır. Bursa'da toplam katma değerin %25' den fazlası bu sektörde yaratılmaktadır.
Türkiye‟de Kurulu 11 adet sentetik iplik fabrikasının 8'i Bursa'da bulunmaktadır.
Sentetik iplik üretim kapasitesi itibariyle Bursa, Türkiye'nin toplam kapasitesi içinde önemli
bir paya sahiptir. Ayrıca dünyada bu kadar iplik fabrikasının bir arada bulunduğu tek bölge
Bursa'dır.
Böylesine büyük üretim, istihdam ve ihracat kapasitesini bünyesinde bulunduran bu
sektörün, ekonomimizdeki önemini korunması için sektörün kendisini devamlı yenilemesi,
rekabet gücü kazanması, kalitesini uluslararası pazarlar düzeyine ulaĢtırması, verimliliğini
arttırması, teknolojideki geliĢmeleri yakından takip etmesi ile mümkündür.
Bursa‟da dokuma sektörünün geniĢ bir üretim yelpazesine sahip olması ve burada
dokunan kumaĢların, her tür nihai ürüne cevap verebilmesi, Bursa‟da konfeksiyon sanayinin
geliĢme göstermesine neden olmaktadır.
Bursa‟da dokumacılıkla birlikte, çeĢitli pamuk ipliği, naylon iplik, polyester iplik, yün
ipliği, dikiĢ ve nakıĢ ipliği gibi, baĢta dokuma sanayi olmak üzere, muhtelif sektörlerde
kullanılan iplikler üretilmektedir.
Bursa‟nın bugünkü ekonomik ve sosyal yapısı üzerinde fevkalade etkinliğe sahip
bulunan tekstil sanayini, Ģu alt sektörler oluĢturmaktadır;
334
I- Dokuma Sanayi:
Yukarıdaki alt sektörler içerisinde, ekonomik etkinlik açısından en büyük pay, suni ve
sentetik iplikten dokuma ürünlerinin yaratıldığı faaliyetlere ait olmaktadır. 2008 yılı itibariyle
dokuma sanayine iliĢkin olarak Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından kapasite raporu alan firma
sayısı 1060 ve çalıĢan iĢçi sayısı 32 376‟dır.
II- Boya – Apre - Emprime Sanayi:
Tekstil sektörü içerisinde Bursa sanayisi için önemli gücü oluĢturan bir diğer dal da,
Boya-Apre-Emprime‟dir. Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, üretilen çeĢitli özellikteki
kumaĢ, iplik ve benzeri ürünlerin boyanması, aprelenmesi ve desenlenmesi iĢi ile iĢtigal
etmektedir. Bu sektörde Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite raporu alan
firma sayısı 193 adet olup bu sektörde çalıĢan sayısı 28054 kiĢidir.
III- Çeyiz EĢyası-NakıĢ ĠĢlemeciliği, Ev Tekstili Sanayi:
Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar muhtelif yatak takımı, masa örtüsü, tül
perde, nevresim takımı, çarĢaf, servis takımı mutfak takımı, muhtelif yorgan, yastık iĢleme ve
ev tekstili konularında faaliyette bulunmaktadır. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009
yılında kapasite raporu alan firma sayısı 199 adet olup bu sektörde çalıĢan sayısı 9603 kiĢidir.
IV- Havlu ve Bornoz Ġmalatı:
Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar muhtelif havlu, havlu kumaĢ, bornoz, plaj
elbisesi üretimi ile iĢtigal etmektedir.
Bu sektöre iliĢkin olarak Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite
raporu alan firma sayısı 40 adet olup bu sektörde çalıĢan sayısı 3184 kiĢidir.
V- Konfeksiyon Sanayi:
Bursa‟da dokuma sektörünün geniĢ bir üretim yelpazesine sahip olması ve burada
dokunan kumaĢların, her tür nihai ürüne cevap verebilmesi, Bursa‟da konfeksiyon sanayinin
geliĢme göstermesine neden olmaktadır. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında
kapasite raporu alan firma sayısı 270 adet olup bu sektörde çalıĢan sayısı 21579 kiĢidir.
VI- Muhtelif Ġplik Ġmalatı:
Bursa‟da dokumacılıkla birlikte, çeĢitli pamuk ipliği, naylon iplik, polyester iplik, yün
ipliği, dikiĢ ve nakıĢ ipliği gibi, baĢta dokuma sanayi olmak üzere, muhtelif sektörlerde
kullanılan iplikler üretilmektedir.
Bu sektörde üretilen iplikler, ana iplik sanayi tarafından üretilen ve talebe göre
bükülerek veya değiĢik iĢlemlerden geçirilerek özel olarak üretilmektedir.
VII- Tabii Ġpek İpliği Ġmalatı:
Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, tabii ipek ipliği, ipek ipliği bükümü ve
ankolajı, ipek flatür, tabii ipekli halı ipliği bükümü faaliyetini gerçekleĢtirmektedir.
335
Ancak bu firmaların halen odaya kayıtları bulunmakla birlikte önemli bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Ġpek ipliği üretimi son derece azalmıĢtır. Yukarıdaki kapasiteler, odaya
kayıtları devam eden ancak Ģu anda büyük bir faaliyeti olmayan kuruluĢları üretebilirlik
durumlarını göstermektedir.
VIII- Ankolaj, Çözgü, Dokumaya Hazırlama:
Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar iplik ankolajı, dokumaya hazırlık, çözgü
iĢleri, iplik bükümü, iplik puntalama v.b. konularında faaliyette bulunmaktadır.
Ankolaj, dokumaya hazırlık, çözgü alanında Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009
yılında kapasite raporu alan firma sayısı 86 ve çalıĢan sayısı 3702 kiĢidir.
B- Otomotiv Sektörü: Bursa‟da 3 adet otomobil fabrikası bulunmaktadır. Bunlar:
KARSAN, O.RENAULT ve TOFAġ otomobil fabrikalarıdır. Bursa Ticaret ve Sanayi
Odası 2009 yılı verilerine göre Bursa‟daki otomotiv sanayi üretimleri Ģöyledir:
KuruluĢ
Üretim
TofaĢ
Oyak-Renault
Karsan
Toplam
79.127
81.418
4.639
165.184
Bursa ilinde otomotiv yan sanayide yapılan üretim Türkiye genelinin % 43‟ünü
oluĢturmaktadır.
C- Makina ve Metal Sanayi: Makina ve madeni eĢya sektörü, Bursa‟da endüstriyel
yapının temelini oluĢturan sektörler içerisinde önemli bir yere sahiptir. Gerek üretim değeri,
gerekse ihracat açısından, Bursa ve bölge ekonomisi itibariyle büyük bir değer taĢımaktadır.
Makina sanayi, Bursa ekonomisi açısından geleneksel bir özellik taĢımaktadır.
Bilindiği üzere Bursa‟da ipekçilik ve ipekli dokumacılığın, tarihi ve geleneksel bir önemi
vardır. XIV. yy. sonlarında baĢlayan ve XV. yy. da esaslarını kuran ipekçilik, bu tarihten
itibaren önemli bir geliĢme göstermiĢ, bilhassa ipekli dokumacılık, memlekette büyük bir iĢ
hayatı yaratmıĢtır. Bu sektörle birlikte, ipekçilik ve dokumacılığa iliĢkin, iptidai de olsa,
çeĢitli makina ve araç üretim ile tamiratı da kendisini göstermiĢtir. Bir kaynakta ilk modern
dokuma tezgahının 1852 yılında M.Bronte tarafından Bursa‟da kurulduğu belirtilmekteyse de,
bir baĢka kaynağa göre ilk dokuma makinasının ( Ditriches Marka ) 1910 yılında DerviĢoğlu
Kokas ismindeki kiĢi tarafından Fransa‟dan Bursa‟ya getirildiği ifade edilmektedir.
Buna göre, Bursa‟da makina sanayinin geçmiĢinin, dokumaya yönelik faaliyetler
itibariyle geliĢme gösterdiğini söylemek, yanıltıcı olmayacaktır.
Bursa‟da, 1940‟lı yıllara doğru, karoseri, metal eĢya ve makina imalat sanayilerinin,
fabrika niteliği taĢıyan öncü kuruluĢlarının yer almaya baĢladığı görülmektedir. Aslında bu üç
sektör, birbirleri için tamamlayıcı özellik taĢımaktadır. Ayrıca Türkiye‟de ilk kez çamaĢır
makinası üretimi de Bursa‟da gerçekleĢtirilmiĢtir.
Daha sonraki yıllar Bursa‟da çok çeĢitli üretim faaliyetlerinin baĢlamasıyla birlikte,
bunlara iliĢkin makina, ekipman ve levazımatı da, Bursa‟da gerçekleĢtirilmeye baĢlanmıĢtır.
336
Zamanla marangoz makinaları üretimi, Bursa makina sanayi içerisinde önemli bir yer
kazanmaya baĢlamıĢtır. Bunda Bursa‟nın makina sanayinde kazandığı öncü rol yanında,
Bursa çevresinde ahĢap iĢleme sanayinde geliĢme göstermesinin payı bulunmaktadır.
Halen Bursa makina sanayi, yurt içinden ve yurt dıĢından gelen, her türlü çeĢit ve
miktar talebine cevap verebilecek bir yapıda bulunmaktadır.
Bu firmaların büyük çoğunluğu orta büyüklüktedir. Ancak bunun yanında büyük
ölçekli ve modern üretim kuruluĢları da bu sektörde önemli kapasitelere sahip bulunmaktadır.
2007 yılı itibariyle Bursa Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı firması sayısı 1300‟dür.
Bursa makina sanayinde faaliyet gösteren firmaların çoğu, döküm ameliyesinden,
nihai kullanım safhasına kadar geniĢ bir iĢlem sürecine sahiptir.
Genelde endüstriyel mal Ģekliyle üretim yapan bu kuruluĢlar, ağaç iĢleyen makinalar,
elektrik makinaları, özel endüstri makinaları, tekstil makinaları, metal iĢleyen makinalar ve
ziraat makinaları imalatını yapmaktadır. Bu sektörde büyük kapasiteli kuruluĢlar yanında, çok
sayıda orta ve ufak ölçekli iĢletmeler de faaliyette bulunmaktadır.
Elektrik motoru ve tesisatı, elektrikli makina imalatı alt grubu altında faaliyette
bulunan firmalar: zımpara motoru, taĢ motoru, kablo makinaları, jeneratör, Ģalter, kumanda
tablosu, orta ve alçak gerilim makinaları, uzaktan kumanda panoları, polisaj motoru, aspiratör
körük, pülverizatör, hidrofor, elektrik aksamları, monofaze ve trifaze elektrik motorları, v.b.
üretimini gerçekleĢtirmektedirler.
Döküm sanayi dalında daha ziyade, motor piston gömleği, muhtelif torna iĢleri,
muhtelif çelik döküm, kollergrank, konkasör, kaliteli çelik, köĢebent, profil, lama, hadde,
sfero döküm, elektrik motoru dökümü, muhtelif pres iĢleri yapılmakta olup, talep
çerçevesinde çok değiĢik ve çeĢitli amaçlara yönelik döküm iĢleri de gerçekleĢtirilmektedir.
Döküm Sanayi ile ilgili olarak Bursa Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı firma sayısı 93‟dür.
D- Gıda Sanayi: Bursa‟nın doğal Ģartlar itibariyle uygun bir fiziki konumda
bulunması, tarım ürünlerinin, kalite, miktar ve çeĢit yönünden zenginlik göstermesine imkan
sağlamaktadır. Bursa‟da gıda endüstrisine iliĢkin olarak hemen her dalda faaliyet gösteren
firmalar mevcuttur. Bu sektörde et ve sütlü mamuller üretimi, sebze ve meyve iĢleme
endüstrisi, bitkisel ve hayvansal yağlar, un ve unlu mamuller, Ģekerli mamuller, alkolsüz,
gazlandırılmıĢ meyve suları üretimi ile soğuk depoculuk, en önemli kısmı teĢkil etmektedir.
Özellikle meyve suyu, alkolsüz içki, konserve, konsantre salça üretiminde, Bursa‟da
mevcut kapasiteler, Türkiye genelinde önemli bir paya sahiptir.
Bursa‟da 2009 yılı itibariyle gıda sanayine iliĢkin olarak yapılan ihracat 60.873.912
Dolar‟dır.
a-Konserve, Salça Sektörü: Bu sektörde üretim yapan kuruluĢlar, genelde muhtelif
sebze konservesi, muhtelif meyve konsantresi, hazır yemekler, muhtelif reçel, turĢu, muhtelif
komposto, Ģekerleme, marmelat v.b. üretimleri gerçekleĢtirmektedirler. Bursa Ticaret ve
Sanayi Odası tarafından 2009 yılında kapasite raporu alan firma sayısı 11 ve çalıĢan sayısı
2182 kiĢidir.
b-Un, Ekmek, Unlu Mamuller Sektörü: Bu sektörde üretim yapan kuruluĢlar,
genelde ekmek, un, kepek, razmol, pirinç, kavuz, üretimi gerçekleĢtirilmektedir. Bursa Ticaret
ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite raporu alan kuruluĢ sayısı 124 ve çalıĢan sayısı
1899 kiĢidir.
337
c-KuruyemiĢ, Tuz, Karabiber, v.s. Öğütme Sektörü: Bu sektörde faaliyette bulunan
kuruluĢlar, genelde muhtelif baharat öğütme ve paketleme, ayçiçeği çekirdeği, ve paketleme
iĢleri ile iĢtigal etmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite raporu
alan kuruluĢ sayısı 22 ve çalıĢan sayısı 285 kiĢidir.
d-Pasta, ġekerleme vs. Süt Ürünleri Sektörü: Bu sektörde üretim yapan kuruluĢlar,
genelde kestane Ģekeri, muhtelif Ģeker, dondurma, yoğurt, kaĢar peyniri, marmelat, muhtelif
bal, ezme, muhtelif meyve özü, yağlı prina v.b. üretimi iĢleri ile iĢtigal etmektedirler. Bursa
Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite raporu alan kuruluĢ sayısı 35 ve çalıĢan
sayısı 798 kiĢidir.
e-Alkolsüz içecekler Sektörü: Bu sektörde üretim yapan kuruluĢlar, genelde maden
suyu, berrak meyve suyu, muhtelif meyve suyu, ĢiĢe içme suyu, galon ĢiĢe içme suyu, galon
ĢiĢe memba suyu, içilebilir meyve konsantresi, gazlı meĢrubat, teneke kutu kola v.b. üretimi
iĢleri ile iĢtigal etmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite raporu
alan kuruluĢ sayısı 16 ve çalıĢan sayısı 1383 kiĢidir.
E- Diğer Ġmalat Sanayi ÇeĢitleri: Bursa‟nın imalat sanayi içerisinde, ülke ekonomisi
açısından önem teĢkil eden daha pek çok sektör, belirli ağırlıklara sahip bulunmaktadır.
Bunlar Ġçerisinde, matbaa, ofset baskı iĢleri, ambalaj (teneke kutu, kâğıt kutu, baskılı ambalaj
kâğıdı), naylon torba, tahta kasa, deterjan, deri eĢya, taĢ ve toprağa dayalı ürünler, termosifon,
kalorifer kazanı, buhar kazanı, soba, metal kaplama, madeni ev eĢyası, mutfak ekipmanları,
elektrikli ısıtıcılar, kimya, demir-çelik, metal ana sanayi, çimento, madeni eĢya, mobilya,
inĢaat taahhüt sektörleri en önemlilerindendir. Bunlardan bazıları hakkında bilgiler de Ģu
Ģekilde verilebilir;
a-Matbaa-Ofset ve fotoğraf ĠĢleri: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar,
genelde muhtelif baskı iĢleri, muhtelif matbaa iĢleri, gazete, ambalaj kağıdı üretimi iĢleri ile
iĢtigal etmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2010 yılında kapasite raporu alan
kuruluĢ sayısı 26 ve çalıĢan sayısı 748 kiĢidir.
b-Ambalaj Sanayi: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, genelde ambalaj
sandığı, zeytin sandığı, sepet, vurucu kol, muhtelif ebat kablo makarası vb. iĢler ile iĢtigal
etmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2010 yılında kapasite raporu alan kuruluĢ
sayısı 59 ve çalıĢan sayısı 1664 kiĢidir.
c-Kağıt Kutu Ġmali: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, genelde muhtelif
defter, kaplık kağıt, tuvalet kağıdı, ambalaj mukavva, kese kağıdı, ambalaj kutu kapağı,
baskılı ambalaj kağıdı, kağıt bobin, kutu, oluklu mukavva, spiral karton rulo iĢleri ile iĢtigal
etmektedirler.
d-Torba Ġmali: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, genelde çuval, polipropilen
çuval, polipropilen film, polietilen torba, plastik eĢya, plastik torba, plastik profil, branda gibi
iĢler ile iĢtigal etmektedirler. Matbaa-Ofset, fotoğraf iĢleri, ambalaj, kağıt kutu ve torba imali
sektörlerinde toplam olarak Bursa Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı firma sayısı 604‟dür.
e-Sabun, Deterjan, Temizlik Maddeleri Sanayi: Bu sektörde faaliyette bulunan
kuruluĢlar, genelde toz ve krem deterjan, çamaĢır sodası, sıvı deterjan, müstahzar, arap sabunu
vb. üretilmektedir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı firma sayısı 292‟dir.
338
f-Kimyasal Maddeler Sanayi: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, tutkal,
kemik unu, halı yapıĢtırıcı, karbondioksit, magnezyum oksit, boya maddeleri, polymerler,
endüstriyel boya, selülozik boya, muhtelif tiner, preperasyon yağlar vb. kimyevi maddeler
üretmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2010 yılında kapasite raporu alan kuruluĢ
sayısı 36 ve çalıĢan sayısı 568 kiĢidir.
g-Deri, Kürk ve Ayakkabı Sanayi: Bursa‟da deri ve kürk sanayini vidala, rugan, zig
deri, kürk deri, kösele, elbiselik deri, kuzu kürkü, süet, napa, güderi, nubuk ve benzeri deri
üretimi ile iĢtigal eden kuruluĢlar oluĢturmaktadır. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009
yılında kapasite raporu alan kuruluĢ sayısı 21 ve çalıĢan sayısı 365 kiĢidir.
h-Toprak Sanayi: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, genelde blok tuğla,
beton kiremit, beton mahya, kiremit mahya üretimini gerçekleĢtirmektedirler.
ı-Çimento, Kum, Mıcır vb. Ġmalatı: Bu alt sektörde çok genel olarak muhtelif
çimento, kum, mıcır, hazır beton üretimi yapılmaktadır.
j-Mermer, Büz, Künk, vs. Ġmalatı: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar,
muhtelif beton briket, muhtelif beton büz, briket, büz, künk, karo, plaka mermer, blok
mermer, mermer iĢleme, mermer ebatlama, bordür vb. üretiminde bulunmaktadır.
Toprak, çimento, kum, mıcır, mermer, büz, künk vs. imalatı üzerine Bursa Ticaret ve
Sanayi Odasına kayıtlı firma sayısı 219‟dur.
k-Kolonya, Parfüm Ġmalatı: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar kolonya,
deodorant, oda spreyi, muhtelif krem, parfüm, jöle, Ģampuan, imalatında bulunmaktadırlar.
l- Yem Sektörü: Bu sektörde üretim yapan kuruluĢlar, genelde palet halinde karma
yem, toz halinde karma yem, yumurta civciv yemi, yumurta piliç yemi, yumurta tavuk yemi,
etlik piliç yemi, besi süt yemi, kanatlı yemi, büyükbaĢ ve küçükbaĢ yemi üretimi
gerçekleĢtirmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2008 yılında kapasite raporu alan
kuruluĢ sayısı 5 ve çalıĢan sayısı 308 kiĢidir.
m-Soğuk Hava Depoculuğu: Bu sektörde faaliyette bulunan kuruluĢlar, genelde
soğuk hava depoculuğu, yaĢ sebze ve meyve Ģoklanması, donmuĢ muhafaza, iĢleri ile iĢtigal
etmektedirler. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasından 2009 yılında kapasite raporu alan kuruluĢ
sayısı 20 ve çalıĢan sayısı 1904 kiĢidir.
Ġmalat Sanayinde Diğer Alt Sektörler: Bu sektörlerin yanında Türkiye ekonomisi
açısından önem teĢkil eden pek çok sektör de Bursa‟da muhtelif ağırlıklara sahip
bulunmaktadır. Bunlar içerisinden bazıları muhtelif metal kaplama, çatal-kaĢık-bıçak-tencere
ve sair mutfak gereçleri, sanayi ve market tipi buzdolabı, demir doğrama, zincir imali, çelik
üretimi, metal doğrama, mutfak ekipmanları, ticari komple mutfak, insan ve yük
asansörleridir.
Bursa’da Ġhracat
DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı verilerine göre 2007 yılında Bursa‟dan 5,6 Milyar Dolarlık
ihracat gerçekleĢtirilmiĢ olup, bu rakam Türkiye ihracatının % 7,6‟sını karĢılamaktadır. 2006
yılında ise, geçen senenin aynı dönemine göre, % 30,2 oranında artıĢ göstererek 7,2 milyar
dolarlık ihracat rakamına ulaĢmıĢtır. 2010 yılı verilerine göre, Bursa‟da ihracat artıĢ hızı,
ithalat artıĢ hızının iki katıdır.
339
Tablo K.8.Bursa Ġli 2009 Yılı Ġhracatı (000 ABD Doları)
Ocak
ġubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
958 258
1 072 480
1 045 910
1 045 910
1 140 336
1 118 792
1 110 689
657 121
1 032 227
716 924
613 413
527 305
Ġlde Yapılan Otomobil Ġhracat Miktar ve Değer Tablosu
Ġhraç Edilen Araç Sayısı
Ġhracat Değeri ( ABD $)
Oyak-Renault
71.132
1.006.019.876
TofaĢ
60.939
861.860.277
Karsan
4.152
58.721.736
Toplam
136.223
1.926.601.889
KuruluĢ
TOPLAM
11 103 935
Bursa‟da sanayileĢme hedeflerini belirleyebilecek etkenlerden en önemlilerinden biri,
Türkiye‟nin Gümrük Birliği ile uyumunu kolaylaĢtırıcı yönde endüstri görevleri ve neticede
Avrupa Birliği ile entegrasyon sağlayıcı istikametindeki yüklenimlerdir. Amaç, kısa bir süre
sonra Avrupa Birliği ile bütünleĢmektir. Ülke genelinde olduğu gibi, Bursa sanayii açısından
da, bunun önemi, Avrupa pazarlarında yerli ürünlerin rekabet Ģansını ve baĢarısını
yakalayabilmesidir.
Bursa‟dan BTSO kanalıyla gerçekleĢen ihracatta, sanayi ürünlerinin payı yaklaĢık % 95
seviyesindedir. En çok ihracatı gerçekleĢtirilen ürünler ise ; otomobil, otomobil yedek parça,
konfeksiyon, kumaĢ, yaĢ meyve ve sebze, Makina, polyester iplik, dondurulmuĢ sebze-meyve,
havlu-bornoz, fantazi iplik, ev tekstil ürünleri, konserve, radyatör, enerji kablosu, alüminyum
profil, market reyonu, metal parçalar, çubuk demirdir. Türkiye‟den yapılan toplam araç
ihracat sayısı 206.302 adet olup ilimizden yapılan araç ihracatı sayısı ise 136.223 adettir.
Bursa‟nın araç ihracatındaki payı % 66,1‟dir.
1 Aralık 2008 -30 Kasım 2009 döneminde TaĢıt Araçları ve Yan Sanayi ürünleri
ihracatının bir önceki döneme göre yüzde 37′lik bir azalıĢla 14 milyar 898 milyon 510 bin
dolar, Tekstil ürünleri ihracatının yüzde 21′lik azalıĢla 841 milyon 259 bin dolar, Hazır Giyim
ve Konfeksiyon ürünleri ihracatının yüzde 25′lik azalıĢla 457 milyon 154 bin dolar, Meyve
Sebze Mamülleri ihracatının yüzde 10′luk azalıĢla 173 milyon 526 bin dolar, YaĢ Meyve
Sebze ürünleri ihracatının yüzde 11′lik bir azalıĢla 107 milyon 641 bin dolar ve diğer sektörler
340
ihracatının da bir önceki döneme göre yüzde 12′lik azalıĢla 198 milyon 771 bin dolar olarak
gerçekleĢtiği kaydedildi.
Aynı çalıĢmanın ortaya koyduğu diğer bir sonuçsa, 2009 yılında Bursa‟da açılan
firmaların toplam sermayelerinin de yüzde 49‟luk artıĢla 376 milyon 200 bin YTL düzeyine
ulaĢmıĢtır. 2009 yılında yeni kurulan firmaların sermayelerine göre sektörel dağılımları
incelendiğinde de ilk sırada inĢaat firmaları görülmektedir. Geride bıraktığımız yılda, inĢaat
sektöründe yeni kurulan firmaların toplam sermayeleri 86 milyon 12 bin YTL değere
ulaĢırken, bunu 66 milyon 697 bin YTL sermaye ile tekstil ve konfeksiyon firmaları, 37
milyon 989 bin sermaye ile gıda-tarım ve hayvancılık firmaları, 21 milyon 785 bin YTL
sermaye ile makine ve metal firmaları ve 17 milyon 743 bin YTL sermaye ile de otomotiv ana
ve yan sanayisi firmaları izlemektedir.
Tablo K.9. 2009 Ocak-Aralık Ayında Bursa’dan Yapılan Sanayi Ürünleri Ġhracatının
Dağılımı
SANAYĠ ÜRÜNLERĠ
$
%
NĠSBETĠ
YTL
1000. -
1- Gıda ve Ġçki Sanayi
2- Tekstil Sanayi
3- Ġplik Sanayi
4- Makine ve Madeni EĢya San.
5- Otomotiv ve Yan Sanayi
6- Deri Sanayi
7- Ağaç Sanayi
8- Diğer Sanayii
59.256.517
639.646.261
93.615.903
452.197.687
3.873.640.865
3.564.361
20.281.232
75.212.591
1,14
12,26
1,79
8,67
74,24
0,07
0,39
1,44
86.527.816
930.911.372
135.641.180
660.149.822
5.655.123.523
5.304.862
29.634.488
118.464.052
Tablo K.10. 2009 Ocak-Aralık Ayında Bursa’dan Yapılan Mal Grupları Ġhracatının
Toplam Ġhracat içindeki Payları
% $
MAL GRUPLARI
1- Sanayi Ürünleri
96,26
2- Tarım, Orman, Hayvancılık ve Su Ürünleri
3,61
3- Madencilik Ürünleri
0,14
Tablo K.11. 2009 Ocak-Aralık Ayında Bursa’dan Yapılan Ülke Grupları Ġhracatının
Toplam Ġhracat Ġçindeki Payları
ÜLKE GRUPLARI
1- AB Ülkeleri
2- Diğer Serbest Döviz Sahası Ülkeler
% $
80
20
341
Bursa‟nın bugünkü ekonomik yapısı içerisinde, ülke ekonomisini temsil eder
mahiyetteki temel sektörler, en önemli yeri iĢgal etmektedir. Ancak, Bursa sanayisinin ve
ihracatının temelinde yatan ve "çekirdek sanayi sektörleri" olarak adlandırılan tekstil ve
otomotiv sektörü, gerek üretim gerekse istihdam açısından hayati önem taĢımaktadır.
Sektörler
Tekstil
Hazır Giyim ve Konfeksiyon
ĠnĢaat ve Yapı Kooperatifleri
Gıda-Tarım-Hayvancılık
Otomotiv ana ve Yan Sanayii
Makine-Metal Sanayii
Elektrik ve Elektronik
Basın-Yayın-Matbaa ve Ambalaj
Nakliye ve UlaĢtırma
Ağaç-Orman Ürünl. ve Mobilya
Sağlık
Plastik ve Kauçuk Sanayii
Deri ve Ayakkabı
Kimya Sanayii ve Ticareti
Madencilik
Turizm
BiliĢim
Eğitim
Finans
Hizmet sektörü
Diğer
Toplam
31.12.2009 Ġtibariyle Üye Sayımız
4.782
1.670
5.223
3.982
1.779
2.787
705
557
1.626
1.083
845
808
345
1.097
190
994
936
374
1.281
2.200
468
33.732
% Dağılım
14,2
5,0
15,5
11,8
5,3
8,3
2,1
1,7
4,8
3,2
2,5
2,4
1,0
3,3
0,6
2,9
2,8
1,1
3,8
6,5
1,4
100,0
Türkiye'nin ihracata yönelik konfeksiyon üretiminin % 80'ının, otomotiv ihracatının
ise % 66,1‟inin Bursa'dan yapıldığı bilinmektedir.
AĢağıdaki tabloda 31 Aralık 2009 itibariyle Bursa Ticaret ve Sanayi Odası‟na (BTSO) kayıtlı
üyelerin sektörel sınıflamaya göre sayıları yer almaktadır. Buna göre tekstil-konfeksiyon %
19,1 ile ilk sırada, inĢaat % 15,5 ile ikinci, gıda da % 11,8 ile üçüncü sırada yer almaktadır.
K.5. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı:
Bu konu (J). ENERJĠ bölümünde açıklanmıĢtır
K.6. Sanayiden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler:
K.6.1. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği:
Bu konu, (C). HAVA (ATMOSFER VE ĠKLĠM) bölümünde açıklanmıĢtır.
K.6.2. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği:
Bu konu, (D). SU bölümünde açıklanmıĢtır
K.6.3. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği:
Bu konu, (E). TOPRAK VE ARAZĠ KULLANIMI bölümünde açıklanmıĢtır.
K.6.4. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği:
Bu konu, (O). GÜRÜLTÜ VE TĠTREġĠM bölümünde açıklanmıĢtır.
342
K.6.5. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar:
Bu konu, (N). ATIKLAR bölümünde açıklanmıĢtır
K.7.
Sanayi Tesislerinin Acil Durum Planı:
Tehlikeli özellik taĢıyan bazı kimyasal maddeleri belli miktarların üzerinde
bulunduran tesislerde meydana gelebilecek Endüstriyel Kazalar veya Doğal Afetler, çevre ve
insan sağlığına zarar verebilecek nitelikte olup bu tür tesislerin çevreye olabilecek zararlı
etkilerinin en aza indirilmesi için Acil Durum Planı hazırlaması ve uygulaması gerekmektedir.
Ancak bazı büyük kuruluĢlar dıĢında çoğu iĢletmenin konu ile ilgili herhangi bir
çalıĢması bulunmamaktadır.
Bunların dıĢında Bakanlığımızca hazırlanan ve Bursa Ġli Acil Durum Planı
kapsamında yer alan ve tesisler tarafından hazırlanması gereken bilgi ve belgeler 2009 yılı
içersinde ilgili kurumlardan ve fabrikalardan istenmiĢtir. Konuyla ilgili çalıĢmalar devam
etmektedir.
KAYNAKLAR:
1- Bursa Valiliği Web Sitesi
2- Bursa Valiliği Sanayi ve Ticaret Ġl Müdürlüğü
3-Bursa Ticaret ve Sanayi Odası
4-Türkiye Ġstatistik Kurumu
343
L. ALTYAPI, ULAġIM VE HABERLEġME
L.1. Altyapı
L.1.1. Temiz Su Sistemi
Bursa’nın Su Kaynakları
Doğancı Barajı %82
Pınar Kaynakları %12
Yer altı Suyu %6
1.DOĞANCI BARAJI:
1
Nilüfer Çayı üzerinde Doğancı köyü‟nün 3.km menhabında
bulunmaktadır.Rezervuar hacmi 43 milyon m3, aktif hacmi 25 milyon
m3, yılda alınabilinecek su miktarı 108 milyon m3 dür.
bulunmaktadır.
344
2. PINAR KAYNAKLARI:
Bursa pınar kaynakları Uludağ ve eteklerinde kaynar. 145 adet
su kaynağı mevcuttur. Pınar kaynaklarından 16 milyon m3/yıl su
alınması mümkündür.
3.YER ALTI SUYU:
YağıĢların azaldığı ve Uludağ kar rezervinin tükenmesi
nedeniyle Doğancı Barajı‟nın su seviyesinin hızla
düĢtüğü temmuz kasım aylarında yer altı su kaynakları
devreye alınmaktadır. Yıllık 25 milyon m3 su alınmıĢtır.
BUSKĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2010 YILI SU CETVELĠ (bin m3)
Arıtma Tesislerinden Üretilen Su Miktarı: 80.696,50
Pınar Kaynaklarından Üretilen Su Miktarı: 17.253,49
Pompalardan Üretilen Su Miktarı: 101,77
Toplam: 98.051,75
Tablo.L.1. 2040 YILI BURSA ĠÇMESUYU PROJEKSĠYONU
2005 YILI
S.SAYGI
ULUDAĞ
YAS
TOPLAM
110 milyon m3/yıl
15 milyon m3/yıl
20 milyon m3/yıl
145 milyon m3/yıl
345
2014 YILINA KADAR
S.SAYGI + NĠLÜFER
ULUDAĞ
YAS
TOPLAM
170 milyon m3/yıl
15 milyon m3/yıl
25 milyon m3/yıl
210 milyon m3/yıl
2022 YILINA KADAR
S.SAYGI + NĠL + GÖLBAġI
ULUDAĞ
YAS
TOPLAM
225 milyon m3/yıl
15 milyon m3/yıl
20 milyon m3/yıl
260 milyon m3/yıl
2040 YILINA KADAR
S.SAYGI + NĠL + GÖLBAġI
ULUDAĞ
ÇINARCIK
TOPLAM
225 milyon m3/yıl
15 milyon m3/yıl
145 milyon m3/yıl
385 milyon m
Tablo L.2.YILLAR ĠTĠBARĠYLE ÇEġĠTLĠ ÇAPLARDA DÖġENEN ĠÇMESUYU
ġEBEKE VE ANA ĠLETĠM HATLARI (km)
ĠLÇELER
OSMANGAZĠ
YILDIRIM
NĠLÜFER
GÜRSU
KESTEL
BARAKFAKĠH
GEMLĠK
MUDANYA
GÜZELYALI
EMEK
DEMĠRTAġ
GÖRÜKLE
KAYAPA
TOPLAM
2004
öncesi
(km)
1156
832
464
2005 (km)
2006 (km)
2007 (km)
2008 (km)
2009 (km)
TOPLAM
66
62
59
12
1
36
61
35
2
50
34
35
22
32
2
34
22
5
2
2
50
10
300
55
25
40
16
65
57
45
132
15
24
23
13
11
1
16
41
4
310
45
50
1460
1060
889
70
122
6
121
155
42
15
19
95
19
3901
13
17
3
12
2452
245
4
14
13
23
1
4
5
198
346
368
Grafik L.1. YILLARA GÖRE NĠLÜFER BARAJINDAKĠ SU SEVĠYELERĠNE
BAĞLI HACĠM EĞRĠSĠ
Su Kotu / Su Yüzeyi Alanı
45,000
40,000
"Max. Su Kotu" : 762,40m (40,118 hm3)
762,33 m / 1,608 km2
Su Hacmi (hm3)
"Normal Su (Eşik) Kotu" : 760,00m (36,378 hm3)
35,000
759,07 m / 1,466 km2
30,000
755,47 m / 1,315 km2
25,000
751,43 m / 1,168 km2
20,000
746,85 m / 1,027 km2
15,000
741,58 m / 0,865 km2
10,000
735,16 m / 0,703 km2
5,000
726,64 m / 0,464 km2
"Min. İşletme Kotu" : 720,00m (2,483 hm3)
01.Oca
11.Oca
21.Oca
31.Oca
10.ġub
20.ġub
01.Mar
11.Mar
21.Mar
31.Mar
10.Nis
20.Nis
30.Nis
10.May
20.May
30.May
09.Haz
19.Haz
29.Haz
09.Tem
19.Tem
29.Tem
08.Ağu
18.Ağu
28.Ağu
07.Eyl
17.Eyl
27.Eyl
07.Eki
17.Eki
27.Eki
06.Kas
16.Kas
26.Kas
06.Ara
16.Ara
26.Ara
0,000
2008
2009
2010
Tablo L.3 Sondaj Kuyuları Ve Benzer Yeraltı Suyu Kaynaklarından Su Üretimi Yapılan Tesislerin
Durumu
OSMANGAZİ İLÇESİ
Merkez Batı Bölgesi Kuyuları (Acemler, PaĢaçiftliği, Nilüfer Çayı, Alman Kanalı
Kıyısı
3
66 Kuyu
142.560 m /gün
DemirtaĢ Kuyuları
5 Kuyu
6.480. m /gün
Osmangazi TaĢra
17 Kuyu
6.480 m /gün
41 Kuyu
88.560 m /gün
1 Kaynak
6.480 m /gün
19 Kuyu
10.368 m /gün
13 Kuyu
3.110 m /gün
8 Kuyu
25.920 m /gün
18 Kuyu
11.232 m /gün
8 Kuyu
3.456 m /gün
4 Kuyu
1.642 m /gün
200 Kuyu
306.288 m /gün
3
3
Yıldırım İlçesi
Merkez Doğu Bölgesi Kuyuları (Arabayatağı, Hacivat, Samanlı)
Karapınar Kaynağı
3
3
Nilüfer İlçesi
Nilüfer TaĢra
3
Mudanya İlçesi
Mudanya
3
Gemlik İlçesi
Gemlik Merkez
Gemlik TaĢra
3
3
Kestel İlçesi
Kestel
3
Gürsu İlçesi
Gürsu
GENEL TOPLAM
347
3
3
Tablo L.4.BORU CĠNSĠNE GÖRE MEVCUT ĠÇMESUYU HATLARI
1995 VE 2011 TARĠHLERĠ ARASI
UZUNLUK
(mt)
BORU CĠNSĠ
PVC
PE
HDPE
FDK
MÇB
TOPLAM
720.118
251.438
126.059
2.799.194
261.778
4.158.587
2.000.000
1.500.000
1.000.000
126.059
720.118
2.500.000
251.438
3.000.000
261.778
2.799.194
Grafik L.2. Boru Cinsine Göre Mevcut Ġçmesuyu Hatları
500.000
0
PVC
PE
HDPE FDK
348
MÇB
Tablo L.5. 2010 Yılı Ġçme Suyu Arıtma
Debileri
AYLAR
OCAK
ġUBAT
MART
NĠSAN
MAYIS
HAZĠRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKĠM
KASIM
ARALIK
2010
6.065.000
5.179.500
5.860.000
5.976.500
6.502.000
6.568.500
7.665.800
8.732.900
7.887.500
7.175.500
6.595.000
6.488.500
80.696.700
Tablo L.6. 1989-2011 Yılları Arasında Yapılan Ġçmesuyu Hatları Uzunlukları
Tablo L.7. Ġçme Suyu Arıtma Tesisi Su Kalitesi Raporu
LABORATUVAR:
PARAMETRELER
pH
RENK
BULANIKLIK
TOPLAM SERTLĠK
TOPLAM DEMĠR
TOPLAM MANGAN
KLORÜR
SÜLFAT
NĠTRAT
NĠTRĠT
AMONYUM
ĠLETKENLĠK
ORGANĠK MADDE
SODYUM
ALÜMĠNYUM
FLORÜR
SERBEST KLOR *
BOR
TOPLAM SĠYANÜR
ANTĠMON
ARSENĠK
BAKIR
CĠVA
KADMĠYUM
KROM
KURġUN
NĠKEL
SELENYUM
KOLĠFORM BAKTERĠ
KOKU
TAD
* TESĠS ÇIKIġ DEĞERĠDĠR.
T.C.
BURSA BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYESĠ
BUSKĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ĠÇME SUYU ARITMA TESĠSĠ SU KALĠTE RAPORU
BUSKĠ ,TÜBĠTAK,GIDA KONTROL LABORATUVARLARI
BĠRĠM
mg/l
ntu
0
Fr
mgFe/l
mg/l
mgCl/l
mgSO4/l
mgNO3/l
mgNO2/l
mgNH4/l
µs/cm
mgO2/l
mgNa/l
mgAl/l
mgF/l
mg/l
mgB/l
µgCN/l
µgSb/l
µgAs/l
µgCu/l
µgHg/l
µgCd/l
µgCr/l
µgPb/l
µgNi/l
µgSe/l
100ML/ADET
-
LĠMĠT DEĞER
ġUBAT 2005
NĠSAN 2005
SAĞLIK
TS-266
BAKANLIĞI
6.5-9.5
6,5-9,5
20
5
1
0,2
0,2
0,05
0,05
250
250
250
250
50
50
0,5
0,5
0,5
0,5
2500
2500
5
5
200
200
0,2
0,2
1,5
1,5
0,5
0,5
1
1
50
50
5
5
10
10
2000
2000
1
1
5
5
50
50
10
25/10
20
20
10
10
0
0
-
2010
7,53
0
0,21
17,8
0,02
0,017
3,8
49
1,6
0.000
0,00
359
2,7
5,16
0,031
0,12
0,64
Tespit Edilemedi
Tespit Edilemedi
<1
0,81
<3
< 0,5
<1
<1
<1
<1
<1
0
uygun
uygun
L.1.2. Atık Su Sistemi, Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi
Gemlik Ön Arıtma Tesisi Ve Derin Deniz DeĢarjı
Gemlik ve Umurbey Belediyesinin kot durumundan dolayı cazibe ile Gemlik
Belediyesi Arıtma tesisine toplanması mümkün olduğundan bu projede değerlendirilmiĢ;
2035 yılı için tahmini min. debi (Q37) 235 lt/sn, ort. debi (Q24) 312 lt/sn, max. debi (Q12) 560
lt/sn olarak hesaplanmıĢtır.
Gemlik Belediyesi Ġlçe merkezinde bulunan mevcut atıksu arıtma tesisinde mekanik
temizlemeli ızgara sistemi, kum ve yağ tutucu tesisleri olan ön arıtma tesisi ile yaklaĢık 1700
m uzunluğunda Ø 630 mm‟lik PE 100 PN10 basınç sınıfına sahip HDPE boru ile deniz deĢarjı
sağlanmaktadır.
GiriĢ pompa istasyonunda Q=140 lt/sn kapasiteli Hm= 12 mss (3 asıl + 1 yedek)
pompalar seçilmiĢ; deĢarj pompa istasyonunda ise her biri Q= 140 lt/sn kapasiteli Hm= 16
mss (3 asıl + 1 yedek) pompalarla denize deĢarj sağlanmaktadır.
Resim L.1 Gemlik Ön Arıtma Tesisi
Resim L.2 Gemlik Ön Arıtma Tesisi
Resim L.3. Gemlik Ön Arıtma Tesisi
Küçük Kumla Ön Arıtma Ve Derin Deniz DeĢarjı Tesisleri
1991 yılında Ġller Bankası tarafından yapılmıĢ olan tesis ince ızgara ve kum tutucu
ünitelerinden sonra yaklaĢık 500 metre uzunluğunda Ø 500 mm CTP boru ve 35 metre
uzunluğunda difüzör den oluĢan derin deniz deĢerjı tesislerinden oluĢmaktadır. Derin deniz
deĢarjı pompa istasyonunda 110 lt/sn kapasiteli 4 adet dalgıç pompa bulunmaktadır.
Hasanağa Paket Atıksu Arıtma Tesisi
Resim L.4. Hasanağa Paket Arıtma Tesisi
Nilüfer Ġlçesi toplu konutları için yapılan Hasanağa Atıksu Arıtma Tesisine gelecek
atıksuların tamamı evsel nitelikte olacağı kabulu ile Atıksu Arıtma tesisi dizayn edilmiĢtir.
Tesis kapasitesi 1200 m³/ gündür.
Sistemde atıksu, sepet tipi kaba ızgaradan geçerek içerisindeki çöp ve kaba
partiküllerden ayrılarak dengeleme havuzuna iletilir. Buradan seviye kontrollü dalgıç
pompalar yardımı ile Biocell reaktörleri içerisine gönderilir. Biocell reaktörü içerisinde,
atıksuyun Kimyasal Oksijen Ġhtiyacı ( KOĠ ) ve Biyokimyasal Oksijen Ġhtiyacı ( BOĠ )
değerleri deĢarj standartlarının altına düĢürülür ve Biocell reaktörü içerisinde atıksuyun içinde
kalmıĢ olan çok ince askıda katı maddeler de uzaklaĢtırılmıĢ olur. Atıksu, Biocell sisteminde
arıtıldıktan sonra, deĢarj edilmeden önce, Lammella Seperatörlerinden geçirilerek içerisindeki
ince askıda katı maddeler ayrıĢtırılır. PH biyolojik arıtma prosesi içerisinde nötralize edilir.
Biocell Paket Atıksu Arıtma Sisteminde çöktürme bölümü modüler olarak arıtma tesisinin
çıkıĢına eklenmiĢtir.
Çöktürme bölümünden geçen arıtılmıĢ sular, otomatik klorlama sistemi ile
klorlandıktan sonra arıtılmıĢ su tankına alınacaktır. Sistemde 4 ünite vardır. Her ünite için 1+1
pompa düzeneği Ģeklinde (Debi: 17 m³/h, Basma Yüksekliği: 10 mSS) sistem iĢletilmektedir.
ArıtılmıĢ su buradan tesis yakınındaki Hasanağa deresine deĢarj edilmektedir.
Çalı Atıksu Arıtma Tesisi
Çalı Atıksu Arıtma Tesisi mezbaha sularının ve evsel atıksuların beraber arıtılması
amacıyla kurulmuĢ 1000 m³/gün kapasiteli biyolojik arıtma tesisi olup 2006 senesinde
rehabilitasyonu yapılmıĢ ve iĢletmeye alınmıĢtır.
Sistemde atıksu elle temizlemeli kaba ve ince ızgaradan geçirilir. Kum tutucu
ünitesine alınan atıksular dengeleme tankına ulaĢır. Kum ve ızgara atıkları sistemden ayrılarak
çöp deponi sahasına gönderilir. Daha sonra terfi pompası ile atıksular yağ alma havuzuna
iletilir. Yüzeyden yağı alınan atıksu 2 adet havalandırma havuzuna alınarak biyolojik
arıtmadan geçirilir. Biyolojik arıtma sonrasında çökeltme tanklarına alınan atıksu çamur ve
duru su fazına ayrılarak, arıtılmıĢ su Çalı deresine verilir. OluĢan çamurun bir kısmı proses
gereği biyolojik arıtmanın baĢına geri devir yapılır, fazla atılacak çamur çamur yoğunlaĢtırma
tankına alınarak yoğunlaĢtırılır. YoğunlaĢtırma sonrası üst su fazı tekrar havalandırma
tanklarına verilir. Tabandaki çamur kurutma yataklarına ve genel olarak vidanjörle Batı AAT
iletilir. Debisi 42 m³/h basma yüksekliği 10 mSS 1+1 pompa düzeneği Ģeklinde
iĢletilmektedir.
Resim L.5 Çalı Arıtma Tesisi
Resim L.6 Çalı Arıtma Tesisi
Mudanya ve Güzelyalı Atıksu Arıtma Tesisi ve Derin Deniz DeĢarjı
Mudanya ve Güzelyalı sahillerine akmakta olan atıksular kaba ve ince ızgaralardan
geçirilerek 540 m uzunluğunda ve çap Ø 500 mm HDPE borular ile 42 m derinliğe
akıtılmaktadır. Deniz deĢarjı projesinde nüfus olarak 2035 yılında Mudanya için 120.000 kiĢi;
Güzelyalı için 90.000 kiĢi alınmıĢtır. Terfi pompalarının kapasitesi ise Ø=110 lt/sn basma
yüksekliği 16 mSS ( 3 asıl + 1 yedek) seçilmiĢ ve proje hesaplarında Ømax= 300 lt/sn (3
pompa) debileri kabul edilmiĢtir. Mudanya‟nın kuzey tarafındaki kanalizasyon suları
cazibeyle akıtılamadığı için 2 adet 20 lt/sn 7 mss kapasiteli dalgıç pompa teçhiz edilerek TM3
terfi merkezi ile arıtma tesisine aktarılmaktadır.
Resim L.7. Mudanya Atıksu Arıtma Tesisi
KurĢunlu Ön Arıtma Ve Derin Deniz DeĢarjı Tesisleri
KurĢunlu bölgesinden toplanan atıksular 3 gözlü foseptik tankdan oluĢan yapıdan
geçtikten sonra 3 adet 60 lt/sn kapasiteli pompa istasyonuna gelmekte ve yaklaĢık 300 metre
uzunluğunda, 30 metre derinlikte Ø 300 çelik boru ile derin deniz deĢarjı tesisleri ile
uzaklaĢtırılmaktadır. KurĢunlu ve Gemsaz bölgelerinin atıksularını toplayıp, ön arıtmadan
sonra derin deniz deĢarjı ile uzaklaĢtırılmasını sağlayacak tesisler için fizibilite ve proje
çalıĢmaları tamamlanmıĢ olup ihale hazırlıkları devam etmektedir.
Kayapa Paket Atıksu Arıtma Tesisi
TOKĠ Kayapa Toplu Konutlarında oluĢacak evsel nitelikli atıksuların alıcı ortama
deĢarj standartları kalitesine getirilmesi amacıyla kurulmuĢ Paket Tip Atıksu Arıtma Tesisidir.
Ġki ayrı ünite havalandırma ve çökeltme tanklarından oluĢmaktadır. Tesis kapasitesi 400
m³/gündür. 1. ve 2. terfi havuzunda 16 m³/h debileri; 8 mSS basma yüksekliği olan ve 1+1
pompa düzeneği Ģeklinde kurulu sistemle çalıĢtırılmaktadır.
Resim L.8. Kayapa Atıksu arıtma Tesisi
BURSA MERKEZĠ ARITMA TESĠSLERĠ
BURSA MERKEZĠ ARITMA TESĠSLERĠ
1. Doburca Ġçme Suyu Arıtma Tesisi
Doburca Ġçme Suyu Arıtma Tesisi, Bursa kentinin içme suyu ihtiyacının büyük
bölümünün karĢılandığı Doğancı Barajından gelen yüzeysel suyun TS 266 standardı ve Ġnsani
Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte belirtilen kriterlere uygun hale getirilmesi
amacıyla kurulmuĢtur. Bursa‟nın Doburca semtinde yer alan Ġçme Suyu Arıtma Tesisinin 1.
Kademesi 1985 yılında tamamlanarak 250.000 m3 kapasite ile Bursa kentinin su ihtiyacını
karĢılamaya baĢlamıĢ, 2. Kademesi ise 1994 yılında tamamlanarak tesis toplam kapasitesi
500.000 m3/güne ulaĢmıĢtır.Tesiste, GiriĢ Yapısı, Havalandırma Yapısı, Durultma Havuzları,
Filtre Üniteleri, Çamur KoyulaĢtırıcı, Filtre Pres gibi ana üniteler ile, Ġdare Binası, Kimya ve
Klor Binaları, Trafo-Jeneratör, Atölye Binaları gibi yardımcı üniteler vardır. Tesiste 24 saat
boyunca laboratuvardaki numune musluklarından alınan su, haftalık, günlük ve ikiĢer saatte
bir yapılan kimyasal ve mikrobiyolojik analizlerle incelenmekte ve denetim altında
tutulmaktadır. Tüm bu önlemlere karĢın güvenilirliği daha da üst sınıra çekmek amacı ile tesis
giriĢ suyu, kobay balıkların bulunduğu bir akvaryumdan geçirilmektedir. Böylece, her türlü
kontrolden geçirilen BUSKĠ - DOBRUCA ĠÇME SUYU Arıtma Tesislerinde üretilen Bursa
kentinin suyu, TS 266 standardı ve Ġnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik
Ģartlarına uygun sağlıklı ve güvenle içilmeye hazır olarak kent içme suyu Ģebekesine
verilmektedir.
2. Atıksu Arıtma Tesisleri:
1989 yılında Bursa kentinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek amacıyla
kurulan BUSKĠ Genel Müdürlüğü, alt yapı yatırımları için günümüze kadar DıĢ Kredili (DB
ve AYB) iki büyük projeyi hayata geçirmiĢtir.
a) Bursa Su ve Çevre Sağlığı Projesi (Dünya Bankası)
b) Bursa Atık Su Projesi (Avrupa Yatırım Bankası)
Bursa Su ve Çevre Sağlığı Projesi:
BUSKĠ; 1993 yılında Dünya Bankasından alınan 97.000.000 dolarlık kredi ile, 19932001 yılları arasında,
a)Yağmursuyu ve kanalizasyon Ģebekelerinde birleĢik sistemin ayrılması,
b)Atıksuların I. AĢama Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesislerinde arıtıldıktan sonra Nilüfer
Çayına deĢarj edilmesi,
c)Ġçmesuyu Ģebekelerinin yenilenerek fiziksel su kaçaklarının azaltılması çalıĢmalarını
yürütmüĢtür.
Bursa Atıksu Projesi:
2000 yılında Avrupa Yatırım Bankası ile imzalanan 80.000.000 Euro kredi anlaĢması
ile Bursa Su ve Çevre Sağlığı Projesi kapsamında baĢlatılan çalıĢmaların devam ettirilip
tamamlanması amaçlanmıĢtır. Proje kapsamında ;
1-II. AĢama atıksu arıtma tesislerinin inĢa edilip devreye alınması ve iĢletilmesi,
2-Kanalizasyon ve Yağmursuyu yatırımları,
3-Ġçme suyu yatırımları,
4-Projelendirme, müĢavirlik, kontrollük hizmetleri,
5-Abone Bilgi Sistemi,
6-SCADA iĢleri yer almıĢtır.
Bursa Kentsel Atıksu Arıtma Tesislerinin AĢamaları ve Planlanması:
1993 yılında yapılan fizibilite çalıĢmalarında Nilüfer Çayındaki mevcut kirlilik dikkate
alınarak uzun vadede çayın su kalitesinin II. Sınıfa yükseltilmesi hedeflenmiĢ, proje hedef yılı
olarak 2020 kabul edilmiĢ, atıksu arıtma tesisleri 3 aĢamada planlanmıĢtır.
1.AĢama:Fiziksel arıtma+anaerobik stabilizasyon havuzları BOĠ5 giderim verimi % 50
2.AĢama:Mevcut Fiziksel Arıtma + Aktif Çamur Prosesi Alıcı Ortam Kalite Hedefi : Sınıf III
3.AĢama:Ġleri arıtma ünitelerinin ilavesi Alıcı Ortam Kalite Hedefi : Sınıf II
2001 yılında hazırlanan fizibilite raporunda, Ülkemizin Avrupa Birliğine girme sürecinde
olduğu göz önünde bulundurularak daha önce 3. aĢamada yapılması planlanmıĢ ileri arıtma
ünitelerinin de, 2. aĢamada inĢa edilmesi uygun görülmüĢtür. 2. aĢama tesislerin 2017 yılı
ihtiyaçlarını karĢılayacak Ģekilde inĢa ettirilip iĢletilmesi planlanmıĢtır. 3. aĢamada ise tesis
ünitelerinde 2030 yılı ihtiyaçlarını karĢılayacak Ģekilde kapasite artırımına gidilecektir.
Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri, Doğu ve Batı atıksu havzası ile toplanan kentsel
atıksuların Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ile AB Standartlarında istenen değerlere uygun
hale getirilerek alıcı ortama deĢarjı ile yüzeysel su kaynaklarına verilen kirliliğin önlenmesi
amacıyla yapılmıĢtır. Kent Katı Atık Depolama Alanı Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi, Bursa
kentinin katı atıklarının depolandığı Hamitler Kent Katı Atık Depolama Alanından
kaynaklanan süzüntü sularının toprağı, yeraltı suyunu ve yüzeysel suları kirletmesini önlemek
amacıyla yapılmıĢtır.
Bursa Doğu Atıksu Arıtma Tesisi, Küçük Balıklı Köyü yakınlarında ve Bursa Batı
Atıksu Arıtma Tesisi, Özlüce Köyü yakınlarında bulunmaktadır. Ġleri biyolojik arıtma
proseslerinin uygulandığı tesislerde, azot ve fosfor giderimi de gerçekleĢtirilmektedir. Her iki
tesis Nisan 2006‟da tamamlanarak iĢletmeye alınmıĢtır. Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma
Tesisi, Bursa BüyükĢehir Belediyesi tarafından iĢletilen Hamitler Katı Atık Depolama
Sahasında bulunmaktadır. Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi, iki etapta
gerçekleĢtirilecektir. Tesis iki aĢamalı olarak 2020 yılı 500 m3/gün çöp süzüntü suyunun
arıtılmasına hizmet edecek kapasitede projelendirilmiĢtir. Birinci aĢaması, 2004 yılında
tamamlanmıĢ, iĢletime alınmıĢtır.
Tesislerin KuruluĢ Amacı:
Bursa Doğu Atıksu Arıtma Tesisi, Bursa‟nın Doğu havzası ve Bursa Batı Atıksu
Arıtma Tesisi, Bursa‟nın Batı havzası evsel atıksularının arıtılarak alıcı ortamların
kirletilmesinin önlenmesi amacını taĢımaktadır. Bu amaçla, Bursa Doğu ve Batı Atıksu
Arıtma Tesisleri‟ne gelen ve Tablo L.8‟de verilen ham atıksu özelliklerinin, çıkıĢ suyunda
Tablo L.9‟de verilen değerlere düĢürülmesi hedeflenmektedir.
Tablo L.8. Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri Ham Atıksu Debi ve Kirlilik Yükleri
Doğu Atıksu
Batı Atıksu
Arıtma Tesisi
Arıtma Tesisi
Parametre
Birim
(DAAT)
(BAAT)
1.Etap
2.Etap
1 Etap
2. Etap
Ortalama Proje Debisi (Kuru Hava) m3 /gün 240,000 320,000 87,500 175,000
Kuru Hava pik debisi
m3 /gün 351,200 468,300 164,200 306,300
YağıĢlı Hava pik debisi
m3 /gün 597,500 796,600 220,000 438,000
BOĠ5
kg/gün
64,000 85,300 23,500 47,000
AKM
kg/gün
64,000 85,300 23,500 47,000
Amonyak(Nolarak)
kg/gün
10,800 14,400
3,938
7,875
Fosfor (P Olarak)
kg/gün
2,640
3,520
963
1,925
Tablo L.9. Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri ArıtılmıĢ ÇıkıĢ Suyu Özellikleri
Parametre
Konsantrasyon (mg/lt) Min. Giderim Verimi (%)
Biyokimyasal Oksijen ihtiyacı
(BOI5)
25*
70-90*
Kimyasal Oksijen Ġhtiyacı(KOĠ)
125*
75*
Toplam Askıda Katı Madde
35*
90*
Toplam Azot (N olarak)
10*
Toplam Fosfor (P olarak)
3
* Not:Avrupa Topluluğu Konseyinin 21.05.1991 tarih ve 91/271/EEC sayılı direktifi
Bursa Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi, Kent Katı Atık Düzenli Depolama
Sahasından kaynaklanan çöp süzüntü sularının arıtılarak, süzüntü suyunun toprağı, yeraltı ve
yüzey sularını kirletmesinin önlenmesi amacını taĢımaktadır. Bu amaçla, Hamitler Süzüntü
Suyu Arıtma Tesisi‟ne gelen ve Tablo L.10‟de verilen ham süzüntü özelliklerinin, aylık çıkıĢ
suyu KOĠ değeri ortalamasının 3000mg/l‟nin altında olması, en yüksek ardıĢık 3 günlük çıkıĢ
suyu KOĠ değerinin ortalama 3200mg/l‟nin altında olması hedeflenmektedir.
Tablo L.10. Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi Ham Süzüntü Suyu Kirlilik
Konsantrasyonları
Parametre
Konsantrasyon (mg/lt)
BOI5
15,000
KOĠ
30,000
AKM
1,500
Bursa Doğu ve Batı Atıksu Arıtma Tesisleri – Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi
Bursa Doğu Atıksu Arıtma Tesisi, Bursa BüyükĢehir Belediyesi sınırları içerisinde,
Küçük Balıklı Köyü yakınlarında ve Bursa Batı Atıksu Arıtma Tesisi, Bursa BüyükĢehir
Belediyesi sınırları içerisinde, Özlüce Köyü yakınlarında bulunmaktadır.
Bursa Doğu Atıksu Arıtma Tesisi, iki aĢama olarak 2020 yılında 240.000 m3/gün ve
2030 yılında 320.000 m3/gün evsel atıksuyun arıtılmasına hizmet edecek kapasitede
projelendirilmiĢtir. Bursa Batı Atıksu Arıtma Tesisi, iki aĢama olarak 2020 yılında 87.500
m3/gün ve 2030 yılında 175.000 m3/gün evsel atıksuyun arıtılmasına hizmet edecek
kapasitede projelendirilmiĢtir. Ġleri biyolojik arıtma proseslerinin uygulandığı tesislerde, azot
ve fosfor giderimide gerçekleĢtirilmektedir.
Her iki tesis Nisan 2006‟da tamamlanarak iĢletmeye alınmıĢtır.
Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi, Bursa BüyükĢehir Belediyesi tarafından
iĢletilen Hamitler Vadisi Katı Atık Depolama Sahası içinde, mevcut belediye alanının
kuzeybatısında Mudanya Yolu‟nun doğu tarafında bulunmaktadır.
Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi, iki etapta gerçekleĢtirilecektir. Tesis iki aĢamalı
olarak 2020 yılında 500 m3/gün ve 2030 yılında 1.000 m3/gün çöp süzüntü suyunun
arıtılmasına hizmet edecek kapasitede projelendirilmiĢtir. Birinci aĢama, 2004 yılında
tamamlanmıĢ olup, iĢletme halindedir.
YaklaĢık olarak Doğu Atıksu Arıtma Tesisi 35 hektar, Batı Atıksu Arıtma Tesisi 20
hektar ve Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi 1 hektar alan üzerine kurulmuĢtur.
Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
1. Tesise GiriĢ
Tesisin normal iĢletilmesi durumu : GiriĢ yapısına gelen Atıksu, 1. Kademe burgulu
pompalar ile terfi edilerek ızgara ve kum tutuculardan geçer ve tesiste atıksu arıtım süreci
baĢlar.
TaĢkın veya deĢarj / by- pass durumu: Atıksu, iki adet Ø 2000 mm BA boru ile
tesisin taĢkın savak yapısına gelir. TaĢkın veya tesiste bakım, onarım gerekmesi durumunda,
atıksu tesisten iki ayrı hat ile deĢarj / by-pass edilebilecektir.
a.) TaĢkın deĢarj hattı ve taĢkın pompa istasyonu : TaĢkın olması, Atıksuyun fazla gelmesi
veya atıksuyun tesise alınmadan deĢarj / by-pass edilmesi durumunda; atıksu, taĢkın savağı
ve ızgarasından savaklandıktan sonra, yaklaĢık 600 m uzunluğundaki iki adet 2500 x 1750
mm iç ölçülü box (kutu kesit) ile taĢkın pompa istasyonuna ulaĢacak ve buradan dere kotuna
bağlı olarak cazibeli veya pompalar ile deĢarj edilecektir.
b.) DeĢarj / By-pass hattı : TaĢkın savak yapısından ve giriĢ yapısı ızgaralarından geçerek
tesisin giriĢ yapısına gelen atıksu, 1. Kademe burgulu pompalar ile terfi edilecek ve bu
kademeden Ø 2000 mm çelik boru ile (arıtım sürecine baĢlanmadan) dereye cazibeli deĢarj
edilebilecektir.
2. Ön Arıtma
Ġki kademeli burgulu pompalar, ızgara, kum tutucu, ve debi ölçüm ünitelerinden
oluĢmaktadır.
Resim L.9 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Resim L.10 Doğu Atıksu Arıtma
Tesisi
1. KademeBurgulu Pompalar
Resim L.11 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Kum Tutucular
Ġnce Izgaralar
Resim L.12 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
2. Kademe Burgulu Pompalar
Resim L.13 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Debi Ölçüm Ünitesi (Parshall Savağı)
3. Selektör Tankı
Bu ünitede, ön arıtma ünitelerinden gelen atıksuyun çok kısa bir süre, havasız
ortamda, geri devir çamuru ile karıĢtırılması ve mikroorganizmaların prosese uygun Ģartlara
getirilmesi sağlanmaktadır.
4.Anaerobik Bio- Fosfor Tankları
Bu ünitede, selektör tankından alınan atıksudaki fosforun, havasız ortamda
gerçekleĢen prosesle giderilmesi sağlanmaktadır.
Resim L.14 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Selektör ve Anaerobik Bio-fosfor Tankları
5.Havalandırma Tankları
Havalandırma tankları, Biyolojik reaktörler diye de adlandırılan bu ünitelerde;
Anaerobik
tanklardan
alınan
atıksuyun
istenilen
kriterlere
uygun
arıtımı
gerçekleĢtirilmektedir..
Bu ünitelerde, her biri 4 tanktan oluĢan 4 hat mevcuttur. Kapaklar ve kanallar yolu ile
atıksu yönlendirilerek, istenilen herhangi bir tank, bakım için devre dıĢına alınabilmektedir (4.
Hat ikinci aĢamada yapılacaktır.)
Her bir hattaki tankların birisinde havalandırmasız, diğer üçünde havalandırmalı ortam
sağlanarak azot ve karbon giderimini içeren proses gerçekleĢmektedir. Bu tanklara hava
(Biyolojik ortam için gerekli oksijen kaynağı) blowerler ve difüzörlerle sağlanmaktadır.
Resim L.15 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Havalandırma Tankları
Resim L.16 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Resim L.17 Doğu Atıksu Arıtma
Tesisi
Blowerlar
Havalandırma Tankları ve Hava Boruları
6. Son Çökeltme Tankları
Bu ünitelerde, havalandırma tanklarından alınan atıksuların, durgun ortamda belirli bir
süre bekletilerek, fiziksel olarak mikroorganizma kütlesinin (Biokatı, Çamur olarak
adlandırılır) ayrıĢması gerçekleĢtirilir.
- ArıtılmıĢ su, havuz üst kenarında teĢkil edilen savaklarla toplanıp, debi ölçüm
yapısında debisi ölçülerek dereye deĢarj edilir.
- Tabana çökelmiĢ olan mikroorganizma kütlesi (çamur) ise geri devir pompa
yapısındaki pompalar ile tesisin baĢına (selektör tankına ) geri devir edilir.
Resim L.18 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Son Çökeltme Tankları
7. Çamur Arıtma Üniteleri
Bu ünitelerde, tesisin diğer ünitelerinde oluĢan fazla çamur iĢlemlere tabii tutulur.
- Çamur, pompalar ile çamur ızgaralarından geçirilerek çamur tanklarına alınır.
- Çamur, çamur tanklarında homojen hale getirilir (susuzlaĢtırma üniteleri öncesinde).
- Çamurun, proses gereği anaerobik (havasız) ortama geçiĢini önlemek için blower ve
difüzörlerle havalandırılması yapılır.
- Çamur, çamur tanklarından pompalar ile çamur susuzlaĢtırma yapısına alınır. Buradaki
ekipmanlar (Poli elektrolit hazırlama ve dozajlama, belt yoğunlaĢtırıcılar, belt presler) ile
susuzlaĢtırılır.
- SusuzlaĢtırılan çamura kireç karıĢımı yapılır, böylece çamur istenilen katılık oranına
getirilmiĢ olur.
- Ġstenen katılık oranına getirilmiĢ olan çamur (çamur keki), çamur susuzlaĢtırma yapısından
konveyor sistemi ile çıkartılır ve depolama sahasına gönderilir.
Resim L.19 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Geridevir Aktif Çamur Pompa Ġstasyonu
Çamur Izgara Yapısı ve Çamur Tankları
Resim L.20 Doğu Atıksu Arıtma Tesisi
Çamur SusuzlaĢtırma Ünitesi
Çamur Tankları ve Kireç Siloları
8. Desarj Yapısı
Toplama çukurları vasıtasıyla desarj yapısına gelen arıtılmıĢ su, 2 adet 1600 mmdesarj
borusu ile Deliçay Deresi‟ne desarj edilmektedir.
9. TaĢkın Pompa Ġstasyonu
Bu ünite, tesisin aĢırı yağıĢ koĢullarında dere seviyesinin artmasından korunması
amacı ile hem saha drenajı hemde atık ve taĢkan suyunun tesisten uzaklaĢtırılması amacıyla
yapılmıĢtır.
ġekil L.1. Doğu Atıksu Arıtma Tesisi Proses Akım ġeması
Batı Atıksu Arıtma Tesisi
1. Tesise GiriĢ
Tesisin normal iĢletilmesi durumu : GiriĢ yapısına gelen Atıksu, 1. Kademe burgulu
pompalar ile terfi edilerek ızgara ve kum tutuculardan geçer ve tesiste atıksu arıtım süreci
baĢlar.
By- pass durumu: Tesisin giriĢ yapısına gelen aatıksu, 1. Kademe burgulu pompalar
ile terfi edilerek ızgara ve kum tutucudan geçtikten sonra, 1600 mm çaplı çelik boru ile dereye
cazibeli deĢarj edilebilecektir.
2. Ön Arıtma
Ġki kademeli burgulu pompalar, ızgara, kum tutucu, ve debi ölçüm ünitelerinden
oluĢmaktadır.
Resim L.21 Batı Atıksu Arıtma Tesisi
Ön Arıtma Üniteleri
3. Selektör Tankı
Bu ünitede, ön arıtma ünitelerinden gelen atıksuyun çok kısa bir süre, havasız
ortamda, geri devir çamuru ile karıĢtırılması ve mikroorganizmaların prosese uygun Ģartlara
getirilmesi sağlanmaktadır.
4. Anaerobik Bio- Fosfor Tankları
Bu ünitede, selektör tankından alınan atıksudaki fosforun, havasız ortamda
gerçekleĢen prosesle giderilmesi sağlanmaktadır.
Resim L.22 Batı Atıksu Arıtma Tesisi
Selektör ve Anaerobik Bio-fosfor Tankları
5. Havalandırma Tankları
Havalandırma tankları, Biyolojik reaktörler diye de adlandırılan bu ünitelerde;
Anaerobik
tanklardan
alınan
atıksuyun
istenilen
kriterlere
uygun
arıtımı
gerçekleĢtirilmektedir.
Bu ünitelerde, her biri 4 tanktan oluĢan 2 hat mevcuttur. Kapaklar ve kanallar yolu ile
atıksu yönlendirilerek, istenilen herhangi bir tank, bakım için devre dıĢına alınabilmektedir.
Her bir hattaki tankların birisinde havalandırmasız, diğer üçünde havalandırmalı ortam
sağlanarak azot ve karbon giderimini içeren proses gerçekleĢecektir. Bu tanklara hava
(Biyolojik ortam için gerekli oksijen kaynağı) blowerler ve difüzörlerle sağlanmaktadır.
Resim L.23 Batı Atıksu Arıtma Tesisi
Havalandırma Tankları
6. Son Çökeltme Tankları
Bu ünitelerde, havalandırma tanklarından alınan atıksuların, durgun ortamda belirli bir
süre bekletilerek, fiziksel olarak mikroorganizma kütlesinin (Biokatı, Çamur olarak
adlandırılır) ayrıĢması gerçekleĢtirilir.
- ArıtılmıĢ su, havuz üst kenarında teĢkil edilen savaklarla toplanıp, debi ölçüm
yapısında debisi ölçülerek dereye deĢarj edilir.
- Tabana çökelmiĢ olan mikroorganizma kütlesi (çamur) ise geri devir pompa
yapısındaki pompalar ile tesisin baĢına (selektör tankına ) geri devir edilir.
Resim L.24 Batı Atıksu Arıtma Tesisi
Son Çökeltme Tankları
7. Çamur Arıtma Üniteleri
Bu ünitelerde, tesisin diğer ünitelerinde oluĢan fazla çamur iĢlemlere tabii tutulur.
- Çamur, pompalar ile çamur ızgaralarından geçirilerek çamur tanklarına alınır.
- Çamur, çamur tanklarında homojen hale getirilir (susuzlaĢtırma üniteleri öncesinde).
- Çamurun, proses gereği anaerobik (havasız) ortama geçiĢini önlemek için blower ve
difüzörlerle havalandırılması yapılır.
- Çamur, çamur tanklarından pompalar ile çamur susuzlaĢtırma yapısına alınır. Buradaki
ekipmanlar (Poli elektrolit hazırlama ve dozajlama, belt yoğunlaĢtırıcılar, belt presler) ile
susuzlaĢtırılır.
- SusuzlaĢtırılan çamura kireç karıĢımı yapılır, böylece çamur istenilen katılık oranına
getirilmiĢ olur.
- Ġstenen katılık oranına getirilmiĢ olan çamur (çamur keki), çamur susuzlaĢtırma yapısından
konveyor sistemi ile çıkartılır ve depolama sahasına gönderilir.
Resim L.25 Batı Atıksu Arıtma Tesisi
Çamur Arıtma Üniteleri
8. Desarj Yapısı
Toplama çukurları vasıtasıyla desarj yapısına gelen arıtılmıĢ su, 2 adet 1400 mmdesarj
borusu ile Ayvalı Deresi‟ne desarj edilmektedir.
9. Kontrol Binası
Tesisin bilgisayar denetimi altında çalıĢtırılabilmesi için bir kontrol binası yapılmıĢ
olup, tüm tesisin izlenebilmesi ve gerekli hallerde müdahale edilmesini sağlayan bilgisayar
yazılımı kurulmuĢtur.
ġekil L.2. Batı Atıksu Arıtma Tesisi Proses Akım ġeması
Hamitler Katı Atık Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi
1. GiriĢ hattının asitle yıkanması ve nötralizasyon ünitesi
Çöp süzüntü suyunun özelliğinden dolayı hat içinde zamanla taĢlaĢma vs. sorunlar
yaĢanabilir. Hattın asit ile yıkanabilmesi için bu ünite projelendirilmiĢtir ve tesis giriĢ hattı iki
adet 300 mm PVC borudan yapılmıĢtır.(yıkama anı için yedekli)
- Yıkama sistemi pompajla gerçekleĢtirilmektedir.
- Yıkama iĢlemi bittikten sonra hat içindeki su, nötralizasyon tankına alınıp burada nötralize
edildikten sonra, giriĢ pompa istasyonuna verilmektedir.
2. GiriĢ pompa istasyonu
Bu ünitede, çöp süzüntü suyu dalgıç pompalar ile tesise terfi ettirilmektedir.
3. Havalandırma ( aerobik) havuzları
Bu ünitede, atıksu yüzeysel havalandırıcılar ile havalandırılarak, atıksudaki organik
kirliliğin büyük bir bölümünün arıtılması gerçekleĢmektedir.
Resim L.26 Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi
Havalandırma Havuzları
4. Fakültatif havuzlar
Bu ünitede, iki ayrı proses gerçekleĢmektedir.
- Su derinliği 6 m olan bu havuzların,
* Üstteki 3 m‟ lik bölümü havalandırma havuzu prensibinde hizmet etmektedir.
* Alttaki 3 m‟ lik bölümü ise çamur çürütülmesi (havasız ortamda) amacına hizmet
edecektir
- Havalandırma, yüzeysel havalandırıcılar (aeratörler) ile sağlanmaktadır.
- Tabanda belirli sürede ve miktarda oluĢan çürümüĢ çamur, havuz üzerinde dubalı bir
sisteme bağlı yüzen çamur pompaları ile çamur susuzlaĢtırma ünitelerine gönderilir.
371
Resim L.27 Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi
Fatültatif Havuzlar
5. ArdıĢık kesikli reaktörler
Bu ünite prosesin son aĢamasıdır. Burada, önceki kademelerde büyük oranda arıtılmıĢ
suyun istenilen çıkıĢ suyu kiriterlerine uygun hale getirilmesi sağlanmaktadır.
- Reaktörlere hava (Biyolojik orta için gerekli oksijen kaynağı) blowerler ve difüzörlerle
sağlanmaktadır.
- ArıtılmıĢ su buradan alınıp, debisi ölçülerek, deĢarj hattı ile Geçit pompa istasyonuna,
oradan da Batı AATesisine deĢarj edilmektedir.
- Tank tabanında oluĢan çamur, tank tabanındaki dalgıç çamur pompaları ile çürütülmek üzere
havalandırma havuzlarına iletilmektedir.
Resim L.28 Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi
ArdıĢık Kesikli Reaktörler
372
6. Çamur susuzlaĢtırma üniteleri
Fakültatif havuzlarda oluĢan çamur, yüzer pompalar ile bu ünitelere iletilir.
- Çamur tankında ventüri mikser ile hem çamurun homojen hale getirilmesi sağlanır, hem de
bu ekipmanlarla bir miktar hava verilerek çamurun havasız kalarak kokuĢması önlenir.
- Çamur tankından pompalar ile çamur susuzlaĢtırma ünitelerine alınan çamur, buradaki
ekipmanlar ( belt presler) ile susuzlaĢtırılır.
- Ġstenen katılık oranına getirilmiĢ olan çamur (çamur keki), çamur susuzlaĢtırma yapısından
konveyor sistemi ile çıkartılır ve depolama sahasına gönderilir.
7. Trafo Binası
Trafo binasında; tesisin ihtiyacı olan gücü karĢılamak için biri yedek olmak üzere 2
adet 34.5 kV/ 0.4kV 630 kVA transformatör, giriĢ, ölçü, çıkıĢ orta gerilim hücreleri, alçak
gerilim çıkıĢ panoları ve orta gerilim panolarının DC kumanda gerilimini sürekli temin eden
akü-redresör panosu bulunmaktadır.
8. Mevcut BġB Katı Atık Kontrol Binası
Bursa BüyükĢehir Belediyesi tarafından iĢletilen Hamitler Vadisi Katı Atık Depolama
Tesisine ait bir adet kontrol binası mevcuttur.
ġekil L.3. Hamitler Süzüntü Suyu Arıtma Tesisi Proses Akım ġeması
373
TESĠSLERE AĠT ĠġLETME ÖZET BĠLGĠLERĠ
Tablo L.11 Doğu Aat ĠĢletim Özet Bilgileri
ATIKSU DEĞERLERĠ
Ortalama
Proje Debisi
(kuru hava)
ARITILMIġ SU DEĞERLERĠ
KOI
BOI5
AKM
Toplam
Azot
Fosfor
(P olarak)
KOI
BOI5
AKM
Toplam
Azot
Fosfor
(P olarak)
240.000
533
267
267
63
11
125
25
35
10
3
m3/gün
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
192.160
384
158
156
39
6
35
11
9
5
1,5
Ortalama
187.619
471
211
194
51
8
39
14
11
9
2
2008
178.331
530
233
203
58
11
42
16
13
10
3
145.060
678
300
285
68
12
41
17
12
9
4
PROJE
DEĞERLER
Ġ
2010
Ortalama
2009
Ortalama
2007
Ortalama
Tablo L.12 Batı Aat ĠĢletim Özet Bilgileri
Ortalama
Proje
Debisi
(kuru
hava)
PROJE
DEĞERLERĠ
ATIKSU DEĞERLERĠ
ARITILMIġ SU DEĞERLERĠ
KOI
BOI5
AKM
Toplam
Azot
Fosfor
(P
olarak)
KOI
BOI5
AKM
Toplam
Azot
Fosfor
(P
olarak)
87.500
537
269
269
63
11
125
25
35
10
3
m3/gün
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
mg/lt
55.958
581
242
257
58
7
43
13
10
8
1,4
570
257
234
56
9
45
17
15
9
3
45.677
556
241
227
60
10
41
16
10
10
3
37.355
658
235
294
60
13
50
19
12
10
4
2010
Ortalama
2009
Ortalama
2008
49.202
Ortalama
2007
Ortalama
374
Tablo L.13 Doğu Ve Batı Aat Lagünlerde Depolanan Çamur Miktarları (Ton)
DOĞU AAT
BATI AAT
YILLAR
GÜNLÜK
AYLIK
YILLIK
GÜNLÜK
AYLIK
YILLIK
2010
170
5.090
61.083
75
2.240
26.882
2009**
111
3.330
40.450
55
1.635
19.900
2008
274
8.213
98.550
77
2.300
27.600
2007
213
6.375
76.500
51
1.521
18.250
2006*
125
3.750
15.000
42
1.250
5.000
TOPLAM
230.500
TOPLAM
70.750
*2006 EYLÜL AYINDAN ĠTĠBAREN LAGÜNLERDE DEPOLANMIġTIR.
**2009 YILINDA ÇAMUR SUSUZLAġTIRMADA SANTRĠFÜJ DEKANTÖRLERDE KULLANILMIġTIR.
L.1.3. YeĢil Alanlar
Bursa BüyükĢehĢehir Belediyesi Etüd ve Projeler Daire BaĢkanlığı tarafından 2010
yılında yapılan envanter çalıĢması güncellendiğinden toplam yeĢil alan ortalama
11.533.385,23 m2 olup kiĢi baĢına düĢen yeĢil alan 9,5 m2 dir.
Tablo L.14 Bursa Ġli Park Ve Rekreasyon Alanları
ĠLÇE BELEDĠYELERĠ
AKTĠF
YEġĠL
ALANLAR
MESĠRE
ALANLARI
MEZARLIKLAR
AĞAÇLANDIR
MA
ALANLARI
REFÜJLE
R
TOPLAM
BÜYÜKġEHĠR‟E
BAĞLI ALANLAR
1.430.975
64.280
1.128.747
535.572
870.938
4.030.511,62
OSMANGAZĠ
880.103,61
0
0
0
0
YILDIRIM
880.103,61
1.359.274,00
NĠLÜFER
2.683.505
GÜRSU
116.200
GEMLĠK
1.007.857
KESTEL
314.000
MUDANYA
56.408
583.492
286.100
0
74.600
3.266.997,00
476.900,00
1.007.857,00
25.800
76.434
39.100
378.900,00
132.842,00
TOPLAM
11.533.385,23
Kaynak: BüyükĢehir Belediye BaĢk. Park Bahçeler ġube Müd.
L.1.4. Elektrik Ġletim Hatları
Ġlde Yüksek gerilim hattı (380 kV ve 154 kV); üretim merkezlerindeki elektrik
enerjisini tüketim merkezlerindeki ana trafo merkezlerine taĢırlar. Ġlde mevcut 154 kV ve 380
kV hatların güzergahı ile uzunlukları Tablo 10.‟da belirtilmiĢtir.
375
Tablo L.15. Bursa Bölgesi Enerji Ġletim Hatları Karakteristikleri
GERĠLĠM
FĠZĠKĠ
DĠREK ADEDĠ
kv
UZUNLUK
380
110.132
141
SIRA NO
ENH HATTI
1
BALIKESĠR-B.SANAYĠ
2
3
B.SANAYĠ-TUNÇBĠLEK
BDKÇS- GEBZE (TEPEÖREN)
380
380
41.720
67.620
105
151
41.720
67.620
4
5
BDKÇġ - ĠÇDAġ KARABĠGA
BDKÇS - ADAPAZARI
380
380
174.340
81.934
167
183
58.600
81.934
6
7
BURSA SANAYĠ - BDKÇS
BURSA SANAYĠ - BURSA 1
380
154
16.162
10.015
40
31
16.162
10.015
8
9
BURSA SANAYĠ - GÖRÜKLE
GÖRÜKLE - AKÇALAR
154
154
17.034
16.245
57
48
17.034
16.245
10
11
AKÇALAR - GÖBEL
AKÇALAR – GÖBEL (BrĢ.N.KARACABEY)
154
154
50.344
140
71
215
23.859
140
12
13
BURSA 1 – BURSA 3
BURSA 3 - OTOSANSĠT
154
154
5.289
9.859
19
25
5.289
9859
14
15
OTANSĠT-KESTEL
KESTEL-YENĠġEHĠR
154
154
10.553
38.958
36
105
10.553
38.958
16
17
YENĠġEHĠR-PAġALAR
KESTEL - ĠNEGÖL
154
154
36.362
26.829
96
78
36.362
26.829
18
19
154
154
13.254
13.254
40
40
13.254
13.254
154
3.722
11
3.722
21
22
BURSA SANAYĠ – BDKÇS (ESKĠ GEMLĠK)
BURSA SANAYĠ – BDKÇS (ESKĠ ASĠLÇELĠK)
GEMLĠK – ASĠLÇELĠK HATLARININ BDKÇS
ĠRTĠBATI (SANAYĠDEN GELEN)
GEMLĠK – ASĠLÇELĠK HATLARININ BDKÇS
ĠRTĠBATI (GEMLĠK-ASĠLÇELĠKTEN GELEN)
BDKÇS - GEMLĠK
154
154
3.680
11.571
12
30
3.680
11.571
23
24
BDKÇS - ASĠLÇELĠK
ASĠLÇELĠK - ORHANGAZĠ
154
154
22.116
8.072
59
26
22.116
8.072
25
26
BURSA SANAYĠ - ORHANGAZĠ
BURSA SANAYĠ – ORHANGAZĠ(BrĢ.N.DEMĠRTAġ)
154
154
45.431
3.178
133
11
45.431
3.178
27
28
BURSA SANAYĠ – ORHANGAZĠ(BrĢ.N.BDKÇS)
DEMĠRTAġ - ENTEK
154
154
3.760
3.335
11
17
3.760
3.335
29
30
ORHANGAZĠ - PAġALAR
GEMLĠK - KARAMÜRSEL
154
154
71.528
53.880
207
156
71.528
53.880
31
32
GEMLĠK – KARAMÜRSEL (BrĢ.N.ORHANGAZĠ)
GEMLĠK – KARAMÜRSEL (BrĢ.N.YALOVA)
154
154
477
19.176
3
64
477
19.176
33
34
ORHANELĠ - GÖBEL
ORHANELĠ – GÖBEL (BrĢ.N.KEMALPAġA)
154
154
76.581
4.175
163
13
76.581
4.175
35
36
ORHANELĠ – BURSA SANAYĠ
ORHANELĠ – BURSA SANAYĠ (BrĢ.N.BEġEVLER)
154
154
33.436
832
89
5
33.436
832
37
ORHANELĠ – KELES
154
32.648
94
32.648
38
KELES – ĠNEGÖL
154
41.816
119
41.816
39
OTOSANSĠT - BDKÇS
154
17.052
50
76.581
40
AKÇALAR-BANDIRMA
154
46.525
113
40.460
20
BURSA
54.112
380 kV TOPLAM
154 kV TOPLAM
491.908
750.827
320.148
699.380
GENEL TOPLAM
1.242.735
1.019.528
Kaynak: TEĠAġ
376
Yer altında iletim hattımız mevcut değildir.Bütün hatlarımız yer üstündedir.
L.1.5. Doğalgaz Boru Hatları
Tablo L.16
Bursagaz Çaplara Göre Ġmalat Miktarları (M)
ÇAP
40 BAR
2"
3"
4"
6"
8"
12"
ST METRAJI
PE METRAJI
4
742
49.802
46.503
58.234
100.160
8.749
16"
24"
30"
20-32
40
63
90
110
125
TOPLAM
8.824
4.513
9.589
32.417
Kompresör Ġstasyon Sayısı
Bölge Regülatör Sayısı
MüĢteri Ġstasyon sayısı
Servis Kutusu Sayısı
22.339
277.042
1.219.818
1.694.228
677.534
568
103.891
476.984
4.173.023
0
148
83
156604
* 2010 yılı verilerine ulaĢılamamıĢtır.
Tablo L.17 Doğalgaz Tüketim Miktarları (2008) m3
AYLA
R
TĠCARETHANE
KONUT
RESMĠ DAĠRE
SANAYĠ
TOPLAM
Tüketim
%
Tüketim
%
Tüketim
%
Tüketim
%
Tüketim
Oca.08
84.286.114
78,36%
6.134.841
5,70%
3.877.228
3,60%
13.259.895
12,33%
107.558.079
ġub.08
58.671.787
73,99%
4.795.636
6,05%
3.489.223
4,40%
12.335.036
15,56%
79.291.682
Mar.08
36.469.528
68,77%
3.720.820
7,02%
1.805.701
3,41%
11.034.714
20,81%
53.030.763
Nis.08
17.020.887
54,66%
2.360.368
7,58%
1.104.426
3,55%
10.652.950
34,21%
31.138.631
May.08
9.632.932
43,78%
1.951.758
8,87%
727.067
3,30%
9.688.838
44,04%
22.000.595
Haz.08
5.618.509
35,13%
1.565.612
9,79%
585.324
3,66%
8.223.654
51,42%
15.993.099
0,00%
7.346.388
100,00%
7.346.388
Tem.08
0,00%
0,00%
Ağu.08
12.739.212
55,32%
1.801.505
7,82%
622.445
2,70%
7.865.856
34,16%
23.029.018
Eyl.08
10.315.380
49,23%
1.303.422
6,22%
526.244
2,51%
8.806.888
42,03%
20.951.934
Eki.08
16.121.987
60,82%
2.162.456
8,16%
1.090.153
4,11%
7.134.689
26,91%
26.509.284
Kas.08
47.482.151
78,99%
3.435.162
5,71%
2.029.471
3,38%
7.163.017
11,92%
60.109.800
Ara.08
72.348.061
83,25%
5.455.861
6,28%
2.453.666
2,82%
6.647.031
7,65%
86.904.619
TOP
370.706.548
70,41%
34.687.441
6,59%
18.310.948
3,48%
102.812.568
19,53%
526.517.505
377
L.2 .
UlaĢım
L.2.1. Karayolları
L.2.1.1. Karayolları Genel
Toplumsal geliĢme ile artmaya baĢlayan ulaĢtırma gereksinimi, iktisadi, askeri,
siyasi ve sosyolojik yapılanmanın bir aracıdır. UlaĢtırma dar anlamda, zamanı ekonomik
kullanarak mekanları birbirine yaklaĢtırmak olarak tanımlanabilir. Bu nedenle, ulaĢtırmanın
haberleĢmeden ayrı düĢünülmesi mümkün değildir. Son zamanlarda, büyük bir hızla geliĢen
bilgi-iĢlem teknolojisi ile haberleĢme sektöründeki uzaklık ortadan kalkmıĢtır. Ancak,
malların ve insanların ulaĢtırılması söz konusu olduğunda, ulaĢım araçları, alt yapısı, yatırım
maliyeti ve kazanılan yararlar büyük önem kazanmaktadır.
Ġlimiz gerek iç, gerekse Ģehirlerarası trafik yönünden yoğun bir karayolu trafiğine
sahiptir. Bursa ilinde 1192 km. uzunluğunda karayolu ağı mevcuttur. Bunun 525 km.‟si
Devlet yolu, 588 km.‟si il yolu, 79 km‟si ise otoyoldur.
Bursa ili, Sakarya havzasından gelerek Ġnegöl ve Bursa ovalarını geçer ve bir yanda
Susurluk bölgesine öte yanda Marmara Denizi kıyılarına ulaĢan yollar üzerindedir. Ġl Merkezi
bu yolların önemli bir kesiĢme noktasıdır.
Ġç ve Batı Anadolu‟daki merkezleri Marmara kıyılarına bağlayan yollar, Bursa‟dan
geçer. Ayrıca il içi yerleĢmeleri birbirine bağlayan yaygın ve düzgün bir yol ağı vardır.
Bursa‟yı bölgeye ve ülkenin diğer kesimlerine bağlayan yolların en önemlisi Ġstanbul-Bursa
karayolunun 65 km‟lik bölümünü oluĢturan Bursa-Yalova karayoludur.
ġehir içi günlük trafik değerlerine baktığımızda, Bursa-Ankara yolunda günlük
akan araç sayısı yaklaĢık 45 bin, Bursa Ġzmir arasında 23 bindir. Bu açılan çevre yolu,
Ankara‟dan gelen araçların yüzde 53‟ünü, Ġzmir‟den gelen trafiğin yüzde 60‟ını alarak, Ģehir
içini büyük ölçüde rahatlatmaktadır. 1999 yılında inĢa edilmeye baĢlanan çevre yolu 58
kilometre uzunluğunda üçer Ģeritli ana gövde, 17 kilometresi de iki Ģeritli bağlantı yolu olarak
inĢa edildi. 18 kilometre ise kavĢak bağlantıları yapıldı. Bağlantı yolları ile birlikte 91.7
kilometre uzunluğunadır. Bursa-Ankara yolunun Turanköy kavĢağından baĢlayıp Samanlı
Dağları‟nın eteğinden devam ederek, Ovaakça üzerinden Ġzmir yolunda BaĢköy‟e çıkan çevre
yolunun hizmete girmesiyle, Bursa‟da transit araç trafiği ortadan kalkmıĢtır. Devlet karayolu
statüsünde hizmet veren çevre yolu, bağlantı yolları için istimlakler tamamlanarak otoyola
dönüĢecek. Ġzmir-Balıkesir Ġstanbul ile Ankara-EskiĢehir-Balıkesir geçiĢlerinde araçların
Bursa trafiğine girmeden devam etmektedir..
Bursa Çevre Otoyolu; sanayileĢme ve kentleĢmenin en yoğun olduğu Marmara
Bölgesinde yer alan ve sosyoekonomik açıdan en çok geliĢen Bursa‟yı batıya ve güneye
bağlayan ana arterler üzerinde bulunmakta olup yoğun bir trafik yükü altındadır.
Bursa‟nın komĢu illere, ilçelere ve önemli ticaret merkezlerine olan uzaklıkları
Tablo L.18.‟de verilmiĢtir.
378
Tablo L.18 Bursa’nın Ġlçelere ve KomĢu Ġllere ve Ayrıca Önemli Ticaret Merkezlerine
Olan Uzaklıkları
Ġlçeler
Mesafe
Bursa –Orhangazi
47 km.
Bursa-Gemlik
30 km.
Bursa-Ġznik
83 km.
Bursa-YeniĢehir
53 km.
Bursa-Ġnegöl
45 km.
Bursa-Mudanya
28 km.
Bursa-Karacabey
69 km.
Bursa-MustafakemalpaĢa
83 km.
Bursa-Orhaneli
58 km.
Bursa-Keles
61 km.
Bursa-Büyükorhan
87 km.
Bursa-Harmancık
96 km.
Bursa-Gürsu
13 km.
Bursa-Kestel
13 km.
Kaynak: Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü
Ġller ve Ticaret Merkezleri
Bursa-Balıkesir
Bursa-Kütahya
Bursa-Sakarya
Bursa-Kocaeli
Bursa-Ġstanbul
Bursa-Bilecik
Bursa-EskiĢehir
Bursa-Ankara
Bursa-Adana
Bursa-Ġzmir
Bursa-Çanakkale
Harita L.1 Bursa Karayolu Haritası
BURSA SINIRLARI ĠÇĠNDE GEÇEN YOLLARIN TOPLAMI:
Otoyol:
Devlet Yolu :
Ġl Yolu :
79 km
525km
588 km
Bu Yolların Km BaĢına Yıllık TaĢımacılıkta (Araç, Ġnsan ve Yük) Kullanılması;
YOLCU ve YÜK TAġIMALARI
OTOYOL
280.206
1.009.226
983.955
TAġIT - KM.
YOLCU - KM.
TON - KM.
379
(1.000)
DEVLET
YOLU
2.448.546
6.780.019
5.027.279
Mesafe
151 km.
180 km.
158 km.
132 km.
243 km.
94 km.
149 km.
382 km.
833 km.
323 km.
268 km.
L.2.1.2. UlaĢım Planlaması
Tablo L.19 Toplu TaĢıma Ve Toplam Günlük Yolculuk Dağılımı Nisan 2010
OTOBÜS
Hat
Sayısı
ÇalıĢan
Yedek
Araç
Araç Sayısı
Sayısı
Toplam
Araç
Sayısı
Toplam Günlük
Ort. Yolcu Sayısı
(Hafta içi)
Yolcu
%
33
59
52
111
29,934
8
BURULAġ
36
131
0
137
106,148
28
Batı
62
278
300
149,064
39
Doğu
26
53
22
2
55
31,718
8
Ġhaleli (BURULAġ)
24
72
5
77
40,845
11
Ġhaleli (BURULAġ-Ġlçeler)
13
49
20
69
26,475
7
Tablo L. 20. Toplam Otobüs Ve Bursaray Yolcusu Dağılımı
OTOBÜS VE BURSARAY
YOLCUSU DAĞILIMI
ÖHO
OTOBÜS
BOĠ
BURULAġ
Batı
Doğu
Ġhaleli (BURULAġ)
Ġhaleli (BURULAġĠlçeler)
BursaRay
TOPLAM
Hat Sayısı
33
36
62
26
24
ÇalıĢan Toplam Günlük Ort.
Araç
Yolcu Sayısı
Sayısı
(Hafta içi)
59
29,934
131
106,148
278
149,064
53
31,718
72
40,845
13
49
26,475
153,136
537,321
Yolcu
%
6
20
28
6
8
5
28
100
Tablo L.21. Toplam Toplu TaĢıma Yolcusu Dağılımı
TOPLAM TOPLU TAġIMA
YOLCUSU DAĞILIMI
BOĠ
BURULAġ
Batı
Doğu
Ġhaleli (BURULAġ)
Ġhaleli (BURULAġ-Ġlçeler)
Otobüs Toplamı
ÖHO
OTOBÜS
ÖHO
BOĠ
BursaRay
Minibüs
Servis
Güzergah Ġzin Bel. Servis
DolmuĢ
Taksi
TOPLAM
Hat
Sayısı
33
36
62
26
24
13
194
ÇalıĢan
Araç
Sayısı
59
131
278
53
72
49
642
1034
2699
1298
702
783
Toplam Günlük
Ort. Yolcu Sayısı
(Hafta içi)
29,934
106,148
149,064
31,718
40,845
26,475
384,185
153,136
206,800
215,920
64,900
70,200
15,660
1,110,801
380
Yolcu
%
3
10
13
3
4
2
35
14
19
19
6
6
1
100
Tablo L.22. Toplam Günlük Yolcu Dağılımı
TOPLAM GÜNLÜK YOLCU
DAĞILIMI
BursaRay
Otobüs
Minibüs
Servis
Güzergah Ġzin Bel. Servis
DolmuĢ
Taksi
Özel Araç
TOPLAM
Araç Sayısı
Yolcu Sayısı
736
1034
2699
1011
702
783
214,135
221100
153,136
384,185
206,800
215,920
50,550
70,200
15,660
749,473
1,845,923
1.Minibüs (200 kiĢi araç/gün), dolmuĢ (100 kiĢi araç/gün, taksi (20 kiĢi araç/gün), servis (80 kiĢi araç/gün, güzergah
izin belgeli servis (50 kiĢi/gün), özel araç (3,5 kiĢi/gün) olarak kabul edilerek tahmini olarak hesaplanmıĢtır.
2. Otobüs yolculuk verileri 01.04.2010-30.04.2010 tarihleri arasındaki haftaiçi yolculukları ortalamasıdır.
3. BursaRay 01.04.2010-30.04.2010 tarihleri arasındaki haftaiçi yolculukları ortalamasıdır.
4. Özel araç sayısı MART 2010 itibariyle BüyükĢehir (7 merkez ilçe) bütünündeki otomobil sayısıdır.
5. Güzergah Ġzin Belgeli Servis sayısı 2009 toplamıdır.
1.Minibüs (200
2. Otobüs
4. Özel araç sayısı
kiĢi araç/gün),
yolculuk
MART 2010
3. BursaRay
dolmuĢ (100 kiĢi
verileri
itibariyle
01.04.2010araç/gün, taksi (20 01.04.2010BüyükĢehir (7
30.04.2010
kiĢi araç/gün),
30.04.2010
merkez ilçe)
tarihleri
servis (80 kiĢi
tarihleri
arasındaki haftaiçi bütünündeki
araç/gün,
arasındaki
otomobil
yolculukları
güzergah izin
haftaiçi
sayısıdır.
ortalamasıdır.
belgeli servis (50 yolculukları
0%
0%
kiĢi/gün), özel ortalamasıdır.
araç (3,5 kiĢi/gün)
0%
olarak kabul
edilerek tahmini
olarak…
ÖZEL HALK
OTOBÜSLERĠ
Batı-Doğu-Ġhaleli
65%
381
5. Güzergah
Ġzin Belgeli
Servis sayısı
2009
toplamıdır.
0%KAMU BOĠBURULAġ
35%
Ġhaleli
(BURULAġĠlçeler)
7%
BOĠ
8%
ÖHO Ġhaleli
(BURULAġ)
11%
ÖHO Doğu
8%
BURULAġ
27%
Batı
41%
L.2.1.3. Toplu TaĢım Sistemleri
Bursa BüyükĢehir Belediyesi Hafif Raylı Sistem Ġstatistikleri
Tablo L. 23 Hafif Raylı Sistem Sefer ve Yolcu Sayısı
Yıl
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
TaĢınan Toplam Yolcu Sayısı Toplam Sefer Sayısı
18.747.633
44.247.820
42.525.010
43.427.749
39.115.160
38.784.055
45.716.368
47.883.133
50.776.101
82.818
171.020
170.150
155.101
155.020
155.290
154.472
153.071
153.665
Toplam Yol
2.868.423 km
6.009.027 km
5.829.313 km
5.466.440 km
5.521.708 km
5.443.440 km
6.550.854 km
6.552.176 km
6.709.867 km
382
Elektrik Tüketimi
300,22 kWh
284,50 kWh
288,55 kWh
299,78 kWh
305,60 kWh
309,52 kWh
290,50 kWh
294,75 kWh
Tablo L. 24 Toplu TaĢıma ÇalıĢan Servis ve Yolcu Sayıları
BOĠ
NĠSAN 2010
TARĠFE
GRUBU
1/H
1/T
2/U
4
2
6
3/A
3
3/G
15
15/E
15/H
18/H
2
3
3
2
2
19/A
3
19/E
3
21/D
3
24/C
3
25
3
25/A
3
29/C
3
30
3
35/Ġ
35
39
43/A
2
R
2
5
51
4
99
5
B/3
2
B/4
2
B/5
B/8
B/12
2
2
2
D/1
R
D/2
R
D/4
2
D/1A
2
D/2A
2
BURULAġ
NĠSAN 2010
GÜZERGÂH
KENT MEYDANI - YENĠ HAL
HASANAĞA TOKĠ - K. SAN. ĠST.
MUDANYA ĠSKELESĠ - ULUDAĞ ÜNĠV.
SĠTELER - ġ.YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD.
GÖÇMEN KONUTLARI - K. SAN. ĠST.
ARMUTKÖY - BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
ARMUTKÖY - BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
YUNUSELĠ -ARMUTKÖY - YENĠCABAT- ADALET Cd.
K. BALIKLI SAN. - KENT MEYD. - BURSA DEV. HAST.
K. BALIKLI SAN. - BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK
Cd.
K. BALIKLI SAN. - BURSA DEV. HAST. - ÇEKĠRGE
DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
KUMLUKALAN - SAMANLI - Y.ĠHTĠSAS HAST. BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK Cd.
SĠTELER - ġ.YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. - BURSA
DEV. HAST. - HAMZABEY - ATATÜRK CAD.
SĠTELER - Y. ĠHTĠSAS HAST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. GÖĞÜS HAST.
SĠTELER - GÖĞÜS HAST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. ÇEKĠRGE DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
SĠTELER - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. - Y.
ĠHTĠSAS HAST. - ATATÜRK CAD.
SĠTELER - SSK DĠġ HAST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ATATÜRK CAD.
REAL - ATATÜRK CAD.
K. SAN. ĠST. - K. SANAYĠ
DOĞU GARAJI - ATATÜRK CAD.
EĞĠTĠM VADĠSĠ - ULUDAĞ ÜNĠV.
SĠTELER - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ. HAST. ULUDAĞ ÜNĠV.
DEREBAHÇE - TERMĠNAL
KÜLTÜR MAH. BEġEVLER. CAD - NĠÜFER METRO ĠHSANĠYE
K.SAN. ĠST. - BEġEVLER CAD. - FSM CAD. - NĠLÜFER
ĠST.
K.SAN ĠST. - ACEMLER ĠST.
BEġEVLER ĠST. - NĠLÜFER ĠST.
HAMĠTLER TOKĠ - ORG. SAN. ĠST.
A.YATAĞI ĠST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. YILDIRIM BEL. TEMĠZLĠK ĠġLERĠ
A.YATAĞI ĠST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. ĠMKB AN. MES. LĠSESĠ
VAKIFKÖY - ARABAYATAĞI ĠST.- SĠTELER
A.YATAĞI ĠST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. MĠLLET MAH.
A.YATAĞI ĠST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ HAST. SĠTELER
TOPLAM
34 Hat
TARĠFE
GRUBU
1/K
2
1/M
1/TH
3
2
2/G
2
2/K
2
3/B
3
3/C
3
GÜZERGÂH
KESTEL - A.YATAĞI ĠST. - Y. ĠHTĠSAS
HAST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ
HAST.
MUDANYA - ORG. SAN. ĠST
HASANAĞA TOKĠ - K. SAN. ĠST.
GÜRSU - A.YATAĞI ĠST. - Y. ĠHTĠSAS
HAST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ
HAST.
KESTEL TOKĠ - A.YATAĞI ĠST. - Y.
ĠHTĠSAS HAST.
KAPLIKAYA - SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD. ÇEKĠRGE DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
KURTBASAN - SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD. -
383
ÇALIġAN
ARAÇ
SAYISI
GÜNLÜK
SERVĠS
SAYISI
1
1
1
3.0
11.5
7.0
ORTALAMA
GÜNLÜK
YOLCU
01.04.201030.04.2010
(Hafta içi)
55
870
344
13.0
415
5.5
18.0
9.0
9.0
13.0
380
887
463
64
387
1
0.5
2
1
1
1
1
1
1.5
2
4
2
4
2
0.5
3
4
2
1
1
4
1
4
1
2.5
3
1
1
1
59
18
76
49
32
69
49
51
7
30
388
13.0
2
TUR BAġINA
ORTALAMA
YOLCU
14.5
759
10.0
409
12.5
465
16.5
669
36.0
2842
30.0
776
33.5
2072
27.0
22.0
48.5
40.5
738
233
1798
1644
13.5
1302
9.0
274
13.0
169
67.0
1915
12.5
72.0
48.5
478
3221
829
39.0
1753
41.0
2483
13.0
375
13.0
266
18.0
212
752.5
29934
30
52
41
37
41
79
26
62
27
11
37
41
96
30
13
29
38
45
17
45
61
29
20
12
1300
GÜNLÜK SERVĠS
SAYISI
ORTALAMA
GÜNLÜK YOLCU
01.04.201030.04.2010
(Hafta içi)
TUR BAġINA
ORTALAMA
YOLCU
3
34.0
3634
107
5
3
31.0
30.5
4155
2300
134
75
3
32.5
3465
107
1
6.5
654
101
2
13.5
590
44
6
48.5
4220
87
ÇALIġAN
ARAÇ
SAYISI
3/Ġ
2
4/G
17
2
3
25/B
3
25/D
3
31/A
4
35/B
R
35/C
R
38
3
38/B
9
38/D
9
38/G
9
43/H
4
70
4
91
5
91/G
5
92
5
93
5
94
5
95
5
96
5
97
97/G
5
9
98
5
E/12
4
E/13
4
F/1
F/2
6
12
S/1
3
S/2
3
B/6
2
B/7
2
B/33-K
2
BATI 300
NĠSAN 2010
TARĠFE
GRUBU
1/A
3
1/C
4
2/B
5
2/E
5
6/A
5
6/E
5
6/F
5
6/F-1
5
BURSA DEV. HAST. - ÇEKĠRGE DEV.
HAST. - ATATÜRK CAD.
HARMANYERĠ - SETBAġI - ĠNÖNÜ
CAD. - CUM. CAD. - ATATÜRK CAD.
GÖRÜKLE - K. SAN. ĠST.
ALAġAR - ATATÜRK CAD.
SĠTELER - ATATÜRK CAD. - GÖĞÜS
HAST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST.
SĠTELER - ġ. YILMAZ DEV. HAST. ATATÜRK CAD.
SĠTELER - GÖĞÜS HAST. - ġ.YILMAZ
DEV. HAST. - SSK DĠġ HAST. - EMEK
ġEHREKÜSTÜ ĠST. - MURADĠYE BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
ġEHREKÜSTÜ ĠST. - ATATÜRK CAD. SETBAġI
TERMĠNAL - ATATÜRK CD.
TERMĠNAL - KENT MEYDANI NĠLÜFER
TERMĠNAL - KENT MEYDANI YILDIRIM
TERMĠNAL - KENT MEYDANI ATATÜRK CAD
TERMĠNAL - ULUDAĞ ÜNV
GÜRSU - ARABAYATAĞI ĠST. - ĠNÖNÜ
CAD.
KESTEL - Y. ĠHTĠSAS HAST. TERMĠNAL
GÜRSU - Y. ĠHTĠSAS HAST. TERMĠNAL
BEġEVLER - ÇEKĠRGE DEV. HAST. TERMĠNAL
ULUDAĞ ÜNĠV. - TERMĠNAL
TELEFERĠK - GÖĞÜS HASTALIKLARI.
HAST. - TERMĠNAL
ATAEVLER - TERMĠNAL
BURSA DEV. HAST. - ÇEKĠRGE DEV.
HAST. - TERMĠNAL
EMEK - TERMĠNAL
EMEK - TERMĠNAL
SĠTELER - ġ.YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ
HAST. - Y. ĠHTĠSAS HAST. - TERMĠNAL
SĠTELER - ġ. YILMAZ DEV. HAST. BURSA DEV. HAST. - ÇEKĠRGE DEV.
HAST. - ULUDAĞ ÜNĠV. - ATATÜRK
CAD.
SĠTELER - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ULUDAĞ ÜNĠV. - ATATÜRK CAD.
MUDANYA ĠSKELESĠ - TERMĠNAL
MUDANYA ĠSKELESĠ - DEREBAHÇE
SĠTELER - ġ.YILMAZ DEV. HAST. SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD. - Y. ĠHTĠSAS
HAST. - SĠTELER
SĠTELER - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD. - ġ. YILMAZ DEV.
HAST.
K. SAN. ĠST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ACEMLER - H. ULAġ.
K. SAN. ĠST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ACEMLER - H. ULAġ.
HASANAĞA SAN. - DÖRTÇELĠK
ÇOCUK HAST. K. SAN. ĠST.
TOPLAM
40 Hat
GÜZERGÂH
DOBURCA - ÇEK. DEV. HAST.ATATÜRK CAD. - DEREBAHÇE
ĠNKAYA - ATATÜRK CD.
DOĞANCI - ÇEK. DEV. HAST. ATATÜRK CD.
ÇAMLICA MH. - ÇEK. DEV. HAST. DEVLET. HAST. - ATATÜRK CD.
ALTINġEHĠR - ÇEK. DEV. HAST. ATATÜRK CAD. - DEREBAHÇE
ÖZLÜCE - ÇEK. DEV. HAST. ATATÜRK CD. - DEREBAHÇE
ÜÇEVLER - ÇEK. DEV. HAST. ATATÜRK CD.
ALATTĠNBEY - ÇEK. DEV. HAST. -
384
3
58.5
3180
54
3
1
34.0
10.0
3203
513
94
51
3
38.5
1933
50
3
32.5
2044
63
47.5
6747
2
21.0
1245
59
9
142
3
105.0
4359
42
10
124.0
10919
88
1
6.0
146
24
1
6.0
121
20
1
8.0
145
18
3
18.5
1420
77
1
11.0
307
28
3
19.5
1983
102
2
18.0
1992
111
4
37.5
3516
94
5
39.0
4689
120
4
37.0
2782
75
6
43.0
4308
100
4
37.0
2799
76
4
1
37.5
2.0
3260
57
87
28
4
35.5
3368
95
3
16.0
2286
143
3
16.0
2433
1
1
2.5
4.0
104
94
5
96.5
6008
152
41
24
62
10
106.0
9316
10.0
440
10.5
394
2
15.0
1018
131
1264.0
106148
2863
ÇALIġAN
ARAÇ
SAYISI
GÜNLÜK SERVĠS
SAYISI
ORTALAMA
GÜNLÜK YOLCU
01.04.201030.04.2010
(Hafta içi)
TUR BAġINA
ORTALAMA
YOLCU
3
29.5
1351
46
1
15.0
377
25
2
14.0
700
50
2
14.0
654
47
5
30.5
2352
77
5
33.0
3048
92
13
103.0
8193
80
2
13.0
714
55
1
1
88
44
38
68
6/F-2
5
6/K-1
8/L
9/D
9/M
9/P-A
5
5
5
5
5
14/F
5
14/L
5
14/N
5
35/H
43/A
43/D
47
48
5
48/A
5
5
5
5
DEVLET HAST. - ATATÜRK CD.
ÇALI - DEMĠRCĠ - ÇEK. DEV. HAST. ATATÜRK CD
BEġEVLER - ATATÜRK CD.
EMEK - ATATÜRK CD.
ATAEVLER - ATATÜRK CD
HĠSAR CD. - ATATÜRK CD.
IġIKTEPE - ATATÜRK CD.
ATATÜRK END.MES.LĠSESĠ ATATÜRK CAD.
GEÇĠT - ATATÜRK CD.
AKSUNGUR – NĠLÜFER KÖY ATATÜRK CAD.
S.GARAJ - HAMĠTLER KENT MEZARL.
BOĠ Listesinde
DOĞU GARAJI - ULUDAĞ ÜNĠV.
S.GARAJ - ULUDAĞ ÜNĠV.
ATATÜRK CD. - ULUDAĞ ÜNĠV.
ATATÜRK CD. - DEVLET HAST. ULUDAĞ ÜNĠV.
20.0
827
41
2
17
15
6
3
14.0
131.0
115.0
52.0
28.0
994
10887
8926
2453
1004
71
83
78
47
36
2
14.0
822
59
2
47.0
2162
46
2
16.0
1161
73
4
37.5
1276
34
6
8
14
59.0
81.0
100.0
2964
3743
7330
50
46
73
4
26.0
1954
75
BOĠ Listesinde
B/4
B/5
2
2
B/8
B/9
B/10
2
2
B/12
2
B/13
B/16-A
B/16-B
2
2
2
B/17
2
B/17-A
2
B/19
2
B/20-B
B/21
B21/A
B/24
2
2
3
5
B/25
5
B/27
5
B/29
B/31
5
2
B/33
5
B/34
B/35-K
B/36
3
2
3
B/36-A
3
B/36-C
3
B/38
3
B/39
3
B/40
5
B/40-A
5
B/41-B
5
B/41-C
5
B/42-A
5
B/43
5
B/44-B
5
B/45
B/46
5
5
DOĞU 55
NĠSAN 2010
TARĠFE
GRUBU
27/A
4
K.SAN. ĠST. - BEġEVLER - ACEMLER
ĠST.
3
32.5
1491
46
36.0
13.0
1351
319
38
25
2
50.0
1822
36
4
65.0
97.5
3.0
2186
5526
58
34
57
19
8
83.0
6752
81
2
22.0
790
36
1
9.0
136
15
4
4
1
10
54.0
45.5
4.0
62.0
2737
2732
134
6797
51
60
34
110
4
32.0
2039
64
BOĠ Listesinde
3
1
ESENTEPE ĠST. - K.SAN. ĠST
BALAT – ORG.SANAYĠ ĠST.
HAMĠTLER TOKĠ - ORG. SANAYĠ EMEK
Y.BAĞLAR - ESENTEPE ĠST
HAMĠTLER - ACEMLER ĠST
HAMĠTLER - ESENTEPE ĠST
DOBURCA - ÇEK. DEV. HAST. ACEMLER ĠST. - GÜNEġTEPE
OSMANGAZĠ TOKĠ - ACEMLER
ĠNKAYA - ÇEK. DEV. HAST. ACEMLER ĠST.
GÜMÜġTEPE - ACEMLER ĠST.
ÖZLÜCE - K.SANAYĠ
ULUDAĞ ÜNV. - K.SANAYĠ
HAMĠTLER - ULUDAĞ ÜNV
GÜNEġTEPE - DEVLET HAST. ATATÜRK CD.
AHMETKÖY - KENT MEYDANI F.ÇAKMAK CAD.
GÜNDOĞDU - ġ.KÜSTÜ
DEMĠRCĠ - K.SAN. ĠST.
HASANAĞA - KAYAPA - KÜÇÜK SAN.
ĠST. - ÇEK. DEV. HAST. - DEVLET HST
YOLÇATI - ORG.SAN.ĠST.
K.SAN.ĠST. - ORG.SAN.ĠST.
BADEMLĠ - ORG.SAN.ĠST.
ÇEKRĠCE - BALABANCIK - HASKÖY ORG.SAN. ĠST
AYDINPINAR - ORG.SAN. ĠST.
K.PARK ĠST. - ATATÜRK CAD. TELEFERĠK
ACEMLER ĠST. - ATATÜRK CD.
YENĠBAĞLAR - DEVLET HAST. ATATÜRK CD.
YENĠBAĞLAR - ÇEK. DEV. HAST. DEVLET HAST. - ATATÜRK CD.
GEÇĠT - ÇEK. DEV. HAST. - DEVLET
HAST.
MADENCĠLER SĠTESĠ - ÇEK. DEV.
HAST. - DEVLET HAST.
ATAEVLER - ÇEK. DEV. HAST. DEVLET HAST.
EMEK - BEġEVLER - ÇEK. DEV. HAST. DEVLET HAST.
SOĞANLI - ÇEK. DEV. HAST. BEġEVLER - ULUDAĞ ÜNĠV.
KARAMAN ĠST. - ULUDAĞ ÜNĠV.
HÜRRĠYET - ULUDAĞ UNV
TOPLAM
60 Hat
8
1
5.0
244
49
4
2
31.0
32.0
2045
1015
66
32
6
30.0
1966
66
6
4
6
52.0
40.0
78.0
3213
2169
3541
62
54
45
1
7.5
437
58
1
9.5
291
31
5
51.5
2305
45
8
93.0
4688
50
4
39.0
1993
51
8
55.0
4550
83
3
20.0
1641
82
7
53.0
3718
70
8
60.5
3844
64
6
37.0
2861
77
8
55.0
4114
75
7
8
60.5
61.5
2839
2828
47
46
278
2472.0
149064
3140
ÇALIġAN
ARAÇ
SAYISI
GÜZERGÂH
KAPLIKAYA - BURSA DEV. HAST. -
385
3
GÜNLÜK
SERVĠS SAYISI
44.0
ORTALAMA
GÜNLÜK YOLCU
01.04.2010-30.04.2010
(Hafta içi)
1969
TUR BAġINA
ORTALAMA
YOLCU
45
21/B
4
20/A
4
20
4
21/C
4
22/D
4
20/Ġ
4
23/A
4
17/A
4
21
4
19/D
4
23
4
22/C
4
18/A
4
21/A
4
19/B
4
22/B
4
22/S
4
22
4
22/A
4
19/C
4
26/B-H
4
26/B-ġ
4
24/B
4
24/D
24/DK
4
4
ĠHALELĠ
BURULAġ
NĠSAN 2010
TARĠFE
GRUBU
4/A
3
4/B
3
4/Ġ
2
5/A
3
5/G
7/A
7
2
15/A
3
15/B
3
15/D
3
16/A
3
16/Ġ
17/D
2
3
18
2
18/Ġ
19/Ġ
2
2
26/A
3
ATATÜRK CAD. - GÖĞÜS HAST.
KAZIM KARABEKĠR - ATATÜRK CAD.
MĠLLET - BURSA DEV. HAST.
ATATÜRK CAD.
MĠLLET - BURSA DEV. HAST.
ATATÜRK CAD.
MEVLANA - BURSA DEV. HAST. ATATÜRK CAD.
YĠĞĠTLER TOKĠ - Y. ĠHTĠSAS HAST. SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD.
VĠLLALAR - ATATÜRK CAD.
MEġE KOOP. - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD.
PANAYIR - ATATÜRK CAD.
SAMANLI - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD.
FERTUR ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÇEKĠRGE DEV. HAST.
FĠDYEKIZIK - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD.
VAKIF - Y. ĠHTĠSAS HAST. - SETBAġI ĠNÖNÜ CAD.
ALTINOVA - BURSA DEV. HAST. ÇEKĠRGE DEV. HAST.
YAVUZSELĠM - ATATÜRK CAD.
DEMĠRTAġ - BURSA FEN LĠSESĠ ATATÜRK CAD.
ĠSABEY - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD.
DEĞĠRMENÖNÜ - Y. ĠHTĠSAS HAST. BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
H.KIZIK - C.KIZIK - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD.
KARAPINAR - Y. ĠHTĠSAS HAST. ATATÜRK CAD.
MĠLLET - ÇEKĠRGE DEV. HAST.
HACĠVAT - ġ.YILMAZ DEV. HAST. BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
ġĠRĠNEVLER - ġ.YILMAZ DEV. HAST. BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
BAĞLARALTI - BURSA DEV. HAST. ÇEKĠRGE DEV. HAST. - ATATÜRK
CAD.
75. YIL MAH. - ġ. YILMAZ DEV. HAST.
- Y. ĠHTĠSAS HAST. - BURSA DEV.
HAST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ATATÜRK CAD.
75. YIL MAH. - ġ. YILMAZ DEV. HAST.
- ġEHREKÜSTÜ ĠST. - BURSA DEV.
HAST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ATATÜRK CAD.
TOPLAM
26 Hat
GÜZERGÂH
ULUDAĞ YOLU - SETBAġI - ĠNÖNÜ
CAD. - TĠMURTAġPAġA
ÇEKĠRGE DEV. HAST. - ATATÜRK
CAD. - DEMĠRKAPI
DEMĠRKAPI -ATATÜRK CD
MEġELĠ CAMĠ - KENT MEYDANI BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
GÖLYAZI – K. SANAYĠ ĠST.
AKÇALAR-KÜÇÜK SAN.
ALEMDAR - ATATÜRK CAD.
TEFERRÜÇ
ÇĠFTEHAVUZLAR - ATATÜRK CAD. TEFERRÜÇ
ALEMDAR - BURSA DEV. HAST. ATATÜRK CAD.
K. BALIKLI SAN. - BURSA DEV. HAST.
-ATATÜRK CD
K. BALIKLI SAN. - ATATÜRK CAD.
DEMĠRTAġ - ATATÜRK CD
ALTINOVA - DEV. HAST. - ATATÜRK
CAD.
ALTINOVA - ATATÜRK CAD.
BAġARAN - ATATÜRK CAD.
SĠTELER - ġ. YILMAZ DEV. HAST. BURSA DEV. HAST. - ATATÜRK CAD.
386
27.0
894
33
37.0
1917
52
12.0
525
44
29.0
1268
44
30.0
1208
40
12.0
574
48
42.0
2617
62
44.0
1916
44
23.0
1015
44
36.0
1620
45
40.0
2040
51
15.0
738
49
29.0
1402
48
30.0
1154
38
39.0
1583
41
21.0
1243
59
10.0
805
81
20.0
1336
67
10.0
649
65
29.0
2264
78
8.0
503
63
8.0
523
65
15.0
943
63
2
15.0
1013
68
53
625.0
31718
1336
ÇALIġAN
ARAÇ
SAYISI
GÜNLÜK
SERVĠS SAYISI
ORTALAMA
GÜNLÜK YOLCU
01.04.2010-30.04.2010
(Hafta içi)
TUR BAġINA
ORTALAMA
YOLCU
2
29.0
1078
37
1
13.5
551
41
2
39.5
853
22
20.0
1316
6.5
33.0
329
777
66
51
24
5
48.5
3649
75
2
21.0
1080
51
1
13.0
705
54
1
13.0
617
47
3
3
43.5
26.0
2449
2187
56
84
2
3
1
2
2
1
3
3
2
3
3
1
3
2
3
2
1
2
1
4
1
1
2
3
1
7
6
6
2
12.0
5369
67
80.0
91.0
5252
58
21.0
959
46
SĠTELER - ÇEKĠRGE DEV. HAST. ATATÜRK CAD. - GÖĞÜS HAST. ġ.YILMAZ DEV. HAST.
SĠTELER - ATATÜRK CAD. - GÖĞÜS
3
HAST. - ġ. YILMAZ DEV. HAST.
SĠTELER - ġ. YILMAZ DEV. HAST. - DĠġ
HAST. - ÇEKĠRGE DEV. HAST. 3
ATATÜRK CAD.
DEREBAHÇE - SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD.
2
- SSK. DĠġ HAST.
HÜNKAR KÖġKÜ - TEMENYERĠ 2
SETBAġI - ĠNÖNÜ CAD.
DEREBAHÇE - SSK DĠġ HAST. 2
ATATÜRK CAD.
HAMZABEY - BURSA DEV. HAST. ġEHREKÜSTÜ ĠST.
2
2
ÜRÜNLÜ-KÜÇÜK SANAYĠ
TOPLAM
24 Hat
ĠLÇELER
KURġUNLU - MERĠNOS ĠST
8
GEMLĠKI - MUDANYA
8
GEMLĠK - MERĠNOS ĠST.
7
KÜTÜPHANE - MANASTIR (GEMLĠK)
R
UMURBEY MERKEZ - KÜTÜPHANE
8
KURġUNLU - GEMLĠK
5
GEMSAZ - GEMLĠK
3
UMURBEY MERKEZ - KÜTÜPHANE
2
NARLI - GEMLĠK
5
KUMLA KÖY - GEMLĠK
5
KUMLA KÖY - HASANAĞA
R
GÜZELYALI - ORG. SAN. ĠST.
6
GÜZELYALI - MUDANYA
R
TOPLAM
13 Hat
TÜM ĠHALELĠ TOPLAM
28
38.5
2490
65
49.0
2389
49
32.0
1513
47
65.0
1617
25
34.0
770
23
63.5
2723
43
3
2
50
13.0
1985
188
40
14
72
855.5
40845
1084
3
28/A
29/A
36
37
36/A
E/2
B/22
3/K
3/GM
1/G
11/G
U/1
12/G
13/G
1/U
1/N
3/N
2/N
1/GY
2/GM
BELEDĠYE
5
4
4
3
2
4
3
2
12
9
1
2
2
2
2
2
1
10
1
49
11.0
6.0
45.0
18.0
2.5
6.0
29.0
28.5
17.0
27.5
5.5
60.0
8.0
681
93
7059
8051
76
439
1141
1528
1034
2058
211
3493
611
62
15
145
447
31
73
39
54
61
75
38
58
76
264.0
26475
1175
67320
2259
1119.5
ÖZEL HALK
OTOBÜSÜ
B/12
91/G
B/8
D/1
D/2
D1/A
D2/A
D/4
15/H
B/3
TOPLAM
HAT
92
93
94
95
96
97
97/G
B/9
B/12
B/13
B/16-A
B/16-B
B/17
B/17-A
ĠHALELĠ
BURULAġ
4/A
4/B
4/Ġ
5/A
5/G
15/A
15/B
15/D
16/A
16/Ġ
17/D
18
18/Ġ
19/Ġ
26/A
28
28/A
29/A
36
36/A
37
7/A
B/22
E/2
TOPLAM 24
HAT
ĠHALELĠ
ĠLÇELER
1/G
1/GY
1/N
1/U
U/1
2/N
2/GM
98
B/19
3/GM
E/12
B/20-B
3/K
BOĠ
BURULAġ
BATI 300
DOĞU 55
1/H
1/T
2/U
3/A
3/G
15
15/E
18/H
19/A
19/E
21/D
24/C
25
25/A
29/C
30
35/Ġ
35
39
43/A
51
99
B/4
B/5
1/K
1/TH
1/M
2/G
4/G
2/K
3/B
3/C
3/Ġ
17
25/B
25/D
31/A
B/6
B/7
B/33-K
35/B
35/C
38
38/B
38/D
38/G
43/H
70
1/A
1/C
2/B
2/E
6/A
6/E
6/F
6/F-1
6/F-2
6/K-1
8/L
9/D
9/M
9/P-A
14/F
14/L
14/N
35/H
43/A
43/D
47
48
48/A
B/4
17/A
18/A
19/B
19/C
19/D
20
20/A
20/Ġ
21
21/A
21/B
21/C
22
22/A
22/B
22/C
22/D
22/S
23
23/A
24/B
24/D
26/B-H
26/B-ġ
B/8
91
B/5
27/A
TOPLAM
25 Hat
34
387
Doğu Bölgesi
Hatları/Araç Sayıları
E/13
F/1
F/2
S/1
B/21
B21/A
B/24
B/25
S/2
B/27
TOPLAM 40 HAT
B/29
B/31
B/33
B/34
B/35-K
B/36
B/36-A
B/36-C
B/38
B/39
B/40
B/40-A
B/41-B
B/41-C
B/42-A
B/43
B/44-B
B/45
B/46
B/10
TOPLAM
60 Hat
Bağlı Bulunduğu
KuruluĢ
3/N
11/G
12/G
13/G
TOPLAM 13
HAT
Günlük Sefer
Sayısı
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı*
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı**
Sayım
Ortalaması
5,950
5,324
5,000
10,800
2,000
8,748
8,060
6,000
5,523
5,545
4,875
7,628
1,578
4,688
6,383
6,743
5,737
5,435
4,938
9,214
1,789
6,718
7,222
6,372
UKOME Kararı
Ġl Trafik Kom.
Kararı
SözleĢme Tarihi
ĠTK: 2004/51
Vatan
Samanlı
Yavuzselim
Güllük
Eğitim
Sinandede
Arabayatağı
Fidyekızık
17
22
20
30
10
27
26
20
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
221
242
240
420
140
291
286
240
Cumalıkızık
24
BMO
231
Hacivat
Ġsabey
Karapınar
Vakıf
Teleferik
Siteler
Kanalboyu
TOPLAM
10
21
23
17
26
49
21
363
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
103
252
345
204
312
588
252
4367
6,000
8,050
5,270
8,060
12,250
5,292
110,676
3,145
6,165
6,198
4,958
5,370
7,895
5,130
89,047
Günlük Sefer
Sayısı
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı*
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı**
260
260
297
250
390
240
7,280
5,720
5,940
5,000
6,000
4,000
7,048
4,235
4,890
4,833
6,823
4,843
7,164
4,978
5,415
4,917
6,412
4,422
80
328
60
1,120
8,200
720
3,255
9,018
1,395
2,188
8,609
1,058
341
2,506
7,750
51,730
6,870
53,210
7,310
52,470
Günlük Sefer
Sayısı
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı*
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı**
UKOME Kararı
Ġl Trafik Kom.
Kararı
SözleĢme Tarihi
Günlük Sefer
Sayısı
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı*
Günlük Ort. Yolcu
Sayısı**
UKOME Kararı
Ġl Trafik Kom.
Kuzey Bölgesi
Hatları/Araç Sayıları
Soğanlı
ÇiriĢhane
Küçükbalıklı
YeĢilova
DemirtaĢ
Panayır
AlaĢar
Ovaakça
Yeniceabat
Ġsmetiye
TOPLAM
Güney Bölgesi
Hatları/Araç Sayıları
ĠvazpaĢa
ULUDAĞ
TOPLAM
Büyükşehir Sınırları
İçindeki İlçe ve Belde
Bağlı Bulunduğu KuruluĢ
26
26
27
25
30
20
13
36
6
31
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
BMO
240
Bağlı Bulunduğu KuruluĢ
12
17
29
13,872
7,223
12,120
6,083
7,124
5,114
6,715
10,073
5,211
99,862
ĠTK: 2003/81
ĠTK: 2004/51
ĠTK: 1992/135 ĠTK: 2000/177
(Durak Yeri)
ĠTK: 1992/135
ĠTK: 1992/135
UKOME Kararı
Ġl Trafik Kom.
Kararı
SözleĢme Tarihi
UKOME:
2003/123
UKOME:
2006/131
BMO
BMO
Bağlı Bulunduğu KuruluĢ
388
Minibüs Hatları/Araç
Sayıları
Gürsu (1)
Kararı
SözleĢme Tarihi
81
Kestel (2)
60
Mudanya (3)
74
Barakfakih (4)
215
13
Narlıdere (5)
9
Görükle (6)
136
Akçalar (7)
17
Çalı (8)
Tahtalı-Yaylacık (9)
11
1
S.S. 35 nolu Gürsu
Koop.
Kestel ġof. ve
Otom. Odası
S.S. 23 nolu
Mudanya Koop.
UKOME: 2009/52
UKOME:
2008/283
UKOME:
2005/184
Kestel ġof. ve
Otom. Odası
Kestel ġof. ve
Otom. Odası
S.S. 13 nolu
Görükle Koop.
Akçalar TaĢıyıcılar
Koop.
187
402
1034
-
TOPLAM
BÜYÜKġEHĠR TOPLAMI
* BMO Sayım Sonuçları (2007)
** UlaĢım Dairesi BaĢkanlığı Sayım Sonuçları (2007)
(1) 81 adet M plakalı minibüs hizmet vermektedir.
(2) 60 adet M plakalı minibüs hizmet vermektedir.
(3) 74 adet M plakalı minibüs hizmet vermektedir.
(4) 1 adet M plakalı 12 adet ticari plakalı minibüs hizmet vermektedir.
(5) 9 adet M plakalı minibüs hizmet vermektedir.
(6) 136 adet M plakalı minibüs hizmet vermektedir.
(7) 1 adet M plakalı 16 adet ticari plakalı minibüs ile 1 adet 43 kiĢilik otobüs hizmet vermektedir. Akçalar Bel.
Meclis Kararı 05.07.2006/4
(8) 11 adet M plakalı minibüs hizmet vermektedir.
TAKSĠ DURAKLARI VE ARAÇ SAYILARI
SIRA No.
DURAK ADI
ARAÇ SAYISI
1
1050 Konutlar- Akpınar-ÇarĢı Emek
20
2
Acemler Kelebek
5
3
Acemler Konur- Bulvar
14
4
Almira
5
5
AltınĢehir- Ertuğrul- Dörtç.- Ç.HST
16
6
Altıparmak
8
7
Askeri Hastane
10
8
Ataevler
11
9
Batı Garajı
10
10
BeĢevler Merkez
5
11
BeĢevler
10
12
Bizim
12
13
Bursa- Santral- Hipodrum
62
14
Carrefour- Karamustafa
18
15
Çakırhamam
8
16
Çamlıca
10
17
ÇarĢamba Meydan
10
18
ÇarĢamba Valilik
6
19
Çekirge Meydan
10
20
Çelikpalas
5
21
Çınarlı
4
22
Çimen
4
23
Dallas
9
24
DemirtaĢ Hamamönü
5
25
Devlet Hastanesi
12
26
Doğu Garajı
4
27
Doğumevi
10
28
Dörtyol Çiçek
8
29
Durukent
13
30
Elmas
8
31
Emirsultan
7
32
Etibank
7
33
Flash
8
34
Fomara
13
35
Gazcılar
5
36
Gençosman - Varan - Real
18
37
Hizmet
13
38
Hürriyet
8
39
Ġhsaniye - BariĢ
11
40
Ġncirli
8
41
ĠpekiĢ
18
42
Kayhan
5
43
Kemer
5
389
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
TOPLAM
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
TOPLAM
KurtuluĢ
Kuzey Garajı
Kükürtlü
Kültür
Mesken - Siteler
Meydancık - Emir
Muradiye
Namazgah
Nilüfer
Onur
Park
PınarbaĢı
Ring
SetbaĢı
SırameĢeler
S.S.K.
Stad
Teleferik - Kafkas
Temenyeri
Uludağ Birlik
Uludağ Üniv. Hast.
Uludağ
Üçevler
Yeni Adelye
YeĢil - ġible - YeĢil
Yıldırım - SSK
Yıldırım
Yüksek Ġhtisas
Zafer Plaza
Zafer
10
4
9
7
15
3
5
8
6
8
7
5
7
11
11
20
8
14
7
7
6
6
5
9
12
7
5
7
6
2
695
13
2
2
15
15
15
8
3
2
12
87
Kestel Merkez*
Kestel TOKĠ
Kestel Y.Mahalle
Gürsu
Mudanya
Gemlik
Gemlik Çınar
Gemlik Güven
Gemlik Manastır
Gemlik Korfen
782
* Kayıtlı toplam 25 taksi bulunmakta, 8 adet taksi çalıĢmamaktadır.
L.2.1.4. Kent Ġçi Yollar
Bursa ilinde ulaĢım Bursa-Ray, belediye otobüsleri, halk otobüsleri, minibüsler,
taksi dolmuĢlar ve özel otolarla sağlanmaktadır. Ġlimizde trafik yoğunluğunun en fazla olduğu
yollar Yalova-Orhangazi, Gemlik-Bursa-Karacabey-M.KemalpaĢa devlet yoludur.
Ülkesel ve bölgesel ölçekte önemli olan Ġstanbul-Ġzmir / Bursa-Ankara devlet
yollarının kent içinden Ģehir dıĢına otoyol olarak kaydırılmaları ve öncelikle Bursa kentinden
geçen çevre yolu kısmının inĢaatı tamamlanarak hizmete verilmiĢtir.
Bursa ili Ģehir içi trafiğinde, Kestel-Görükle ve Ovaakça-Santral Garaj güzergahları
büyük bir trafik yükü yaratmaktadır. Ankara-Bursa ve Ġstanbul-Ġzmir devlet karayolları
günümüzde yerleĢik doku içinde kalmıĢtır. Bu nedenle ulaĢım aksları kent içi trafiğine sahip
olmaktadır. Bu yol üzerinde oluĢabilecek herhangi bir olumsuzluk veya istenmeyen
geliĢmelerde Bursa trafiği felç olmakta iken yeni kavĢakların (Acemler, Yıldırım, Merinos,
BağlarbaĢı) yapılması ve Çevre yolunun faaliyete geçmesiyle kent içi trafiğinde belirli bir
oranda azalma olmuĢtur.Bursa ili metropoliten alan içerisindeki ana ulaĢım aksları; BursaOvaakça, Bursa-Mudanya, Bursa-Gürsu-Kestel, Bursa-Görükle‟dir.
390
M.SĠKLET
OTOBÜS
KAMYONET
TANKER
GENEL TOPLAM
ĠLÇELER TOPLAM
GEMLĠK
ĠNEGÖL
ĠZNĠK
KARACABEY
M.K.PAġA
MUDANYA
6
8
2
4
57
75
2
9
5
184
411
282
544
2956
2384
1032
6215
3292
2817
8019
1207
37483
58096
Ticari
673
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
23
0
0
0
23
696
21513
4483
3791
384
93
282
550
2964
2386
1036
6272
3390
2819
8028
1212
37690
59203
Resmi
861
22
31
0
3
2
27
14
7
10
26
13
4
11
12
182
1043
Hususi
111587
37327
42881
2685
458
2309
2571
4643
2996
4829
7127
6247
2516
14883
8437
139909
251496
Taksi
729
0
0
25
0
15
2
43
30
16
39
55
32
91
40
388
1117
DolmuĢ
878
0
0
0
0
0
0
25
0
0
36
0
0
0
0
61
939
114055
37349
42912
2710
461
2326
2600
4725
3033
4855
7228
6315
2552
14985
8489
140540
254595
Resmi
168
19
12
1
0
0
7
0
1
4
7
5
0
15
13
84
252
Hususi
3158
394
415
104
65
80
115
109
55
65
158
113
32
663
106
2474
5632
Ticari
1752
3
24
10
46
34
130
54
6
81
109
147
18
153
63
878
2630
TOPLAM
5078
416
451
115
111
114
252
163
62
150
274
265
50
831
182
3436
8514
Resmi
402
8
9
5
2
2
18
7
5
5
72
31
11
40
15
230
632
Hususi
2617
55
223
84
5
46
0
1
0
5
42
73
10
3
64
611
3228
Ticari
4021
1014
732
26
46
18
224
228
304
149
364
495
190
1033
357
5180
9201
TOPLAM
7040
1077
964
115
53
66
242
236
309
159
478
599
211
1076
436
6021
13061
Resmi
631
53
40
1
0
4
29
10
3
12
44
17
6
21
19
259
890
Hususi
42638
15101
16220
1560
354
1537
1019
2850
2818
1984
3547
3194
2736
6345
3403
62668
105306
1740
102
307
5
22
14
0
26
2
6
87
106
4
16
44
741
2481
45009
15256
16567
1566
376
1555
1048
2886
2823
2002
3678
3317
2746
6382
3466
63668
108677
Resmi
477
93
33
1
1
3
47
19
3
19
49
27
14
66
33
408
885
Hususi
6034
993
655
98
22
107
0
212
199
51
598
493
204
97
236
3965
9999
Ticari
2906
1058
1148
252
65
130
260
549
337
166
447
339
162
1667
507
7087
9993
TOPLAM
9417
2144
1836
351
88
240
307
780
539
236
1094
859
380
1830
776
11460
20877
Resmi
100
2
8
0
2
2
4
11
2
2
41
23
3
0
4
104
204
Hususi
14304
742
1797
847
596
702
2372
3053
3964
2007
5210
4777
3936
6013
2127
38143
52447
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-1
0
0
0
-1
1
14406
744
1805
847
598
704
2376
3064
3966
2009
5251
4799
3939
6013
2131
38246
52652
Resmi
23
13
0
0
0
0
4
0
0
0
1
1
1
0
0
20
43
Hususi
252
21
65
10
0
0
0
0
4
3
9
26
0
18
0
156
408
Ticari
205
136
296
99
15
95
37
146
100
39
41
102
3
92
590
1791
1996
TOPLAM
480
170
361
109
15
95
41
146
104
42
51
129
4
110
590
1967
2447
Resmi
185
8
21
1
2
7
5
12
13
4
18
7
6
4
8
116
301
Hususi
216
36
161
1
0
5
0
9
10
4
11
10
1
3
8
259
475
Ticari
20
8
12
0
0
1
0
11
10
3
0
2
0
0
0
47
67
421
52
194
2
2
13
5
32
33
11
29
19
7
7
16
422
843
2
1
1
46
68
46
9
7
16
235
495
9
229
313
11
28
510
876
TOPLAM
Resmi
22
1
Hususi
260
17
100
49
TOPLAM
84
31
366
6
0
0
0
10
0
0
0
22
6
2
3
-1
0
12
4
14
8
8
0
2
17
30
14
3
54
114
14
2
5
26
30
26
7
90
43
7
91
3
17
3
Resmi
81
7
5
0
0
0
7
1
0
0
7
4
1
3
0
35
116
Hususi
3773
244
967
67
4
39
31
75
31
138
70
72
24
196
330
2288
6061
Ticari
GENEL
YENĠġEHĠR
0
92
Ticari
A.TAġITI
ORHANGAZĠ
1
383
TOPLAM
ÖZEL
AMAÇLI
ARAÇ
ORHANELĠ
1
3777
Ticari
ÇEKĠCĠ
GÜRSU
14
4483
TOPLAM
TRAKTÖR
KELES
0
20613
Ticari
KAMYON
KESTEL
227
Hususi
TOPLAM
MĠNĠBÜS
NĠLÜFER
Resmi
TOPLAM
OTOMOBĠL
YILDIRIM
TRF.TES.ġB.MD
(OSMANGAZĠ)
L.2.1.5. Araç Sayıları
Tablo L. 25 Araç Sayıları
58
0
0
1
0
0
0
-3
0
6
0
1
0
0
0
5
63
TOPLAM
3912
251
972
68
4
39
38
73
31
144
77
77
25
199
330
2328
6240
TOPLAM
221697
61991
69967
6281
1803
5439
7485
15099
13312
10651
24522
19860
12750
39472
17656
306288
527985
391
KAMU
BOİ BURULAŞ
BURSARAY
52%
ÖZEL
46%
L.2.2. Demiryolları
L.2.2.1. Kullanılan Raylı Sistemler
BursaRay Güzergâhları
BursaRay/Hafif Raylı Sistemin A ve B etabı aĢaması yaklaĢık olarak 21,88 km olan
ve Mudanya Yolunda Organize Sanayi Bölgesinde baĢlayıp Ġzmir Mudanya Yolu kavĢağında
Ġzmir Yolunda Çalı KavĢağından baĢlayan güzergahla birleĢen ve sonra Acemler,
SırameĢeler, Merinos KavĢağı, ġehreküstü, DemirtaĢpaĢa, Gökdere, Davutdede, Duaçınarı,
Yüksek Ġhtisas Hastanesi, Arabayatağı Ġstasyonunda biten bir güzergahtan oluĢmaktadır.
Bursaray hafta içi toplam 421 sefer, Pazar günleri 408 yapmaktadır. Hafifraylı sistemin
Arabayatağı istasyonundan Kestel istasyonuna ve Küçük sanayi istasyonunun Tıp Fakültesi
istasyonuna kadar uzatılması çalıĢmaları devam etmektedir.
Ġstasyon Konumları
Sistemde 23 istasyon mevcuttur ve bunun 5‟i yeraltı istasyonu diğerleri de
hemzemindir. Ġki hatlı güzergahın toplam uzunluğu yaklaĢık 21,88 km olup sistemde hiç bir
hemzemin geçiĢ yoktur ve böylece araçların çalıĢabileceği ayrıcalıklı bir yol temin
edilmiĢtir.Ġzmir hattı üzerinde, Küçük Sanayi, Ataevler, BeĢevler, Fatih Sultan Mehmet ve
Nilüfer‟de toplam 5 istasyon mevcuttur. Mudanya hattı üzerinde de Organize Sanayi,
Hamitler-Fethiye, Esentepe, Ġhsaniye ve Karaman‟da toplam 5 istasyon vardır. Ġki hat
birleĢtikten sonra Ankara Yolu güzergahında ise; Acemler, PaĢa Çiftliği, SırameĢeler,
Kültürpark, Merinos, Osmangazi, ġehreküstü, DemirtaĢpaĢa, Gökdere, Davutdede, Duaçınarı,
Yüksek Ġhtisas Hastanesi, Arabayatağı istasyonları bulunmaktadır.
392
Kuzey Hattı
Kuzey hattı yaklaĢık olarak 4,8 km. uzunluğunda 5 adet istasyon, 2 adet aç-kapa
tünel geçiĢli kavĢak, 3 adet rampa, 1 adet köprülü üst geçitten oluĢmaktadır. Bu yapılardan;
istasyon, tünel geçiĢli kavĢaklar ve rampaların inĢaatları tamamlanmıĢtır.
Batı Hattı
Batı hattı yaklaĢık 5,32 km. uzunluğunda 5 adet istasyon, 2 adet aç-kapa tünel
geçiĢli kavĢak, 2 adet rampa, 1 adet köprülü üst geçitten oluĢmaktadır.
Doğu Hattı:
Doğu hattı yaklaĢık 12,49 km. uzunluğunda 13 adet istasyon (4 adet yeraltı, 9 adet
hemzemin), 1 adet köprüden oluĢmaktadır.
B Etabı
B Etabı yaklaĢık 5,85 km. uzunluğunda 6 adet istasyon (1 yeraltı, 5 hemzemin), 1
tünel(A etabından ek 1 km), 1 viyadükten oluĢmaktadır. Ġstasyonlar arası mesafe en yakın
yaklaĢık 548 metre, en uzak mesafe yaklaĢık 996 metredir.
Hat Uzunluğu (Çift Hat)
Ġstasyon Sayısı
Araç Sayısı (Ġkili Vagon) ve tipi
Fizibilite kapasitesi
Enerji Temini
Besleme tipi
Maksimum hız
Ortalama ticari hız
Ray açıklığı
Ray eklemesi
Ġstasyon peron yüksekliği
Peron boyu
Sinyalizasyon
Bilet sistemi
22,043 km.
23 adet (5 adedi yer altı)
48 adet,Siemens B-80
267.000 kiĢi/gün* (B bölümü ile birlikte)
1500 V DC
Havai hat (katener)
70 km./saat
34 km./saat
1435 mm.
Kaynaklı
92 cm.
120 metre
ATP (Otomatik Tren Korumalı)
Akıllı Kart
Bursa Kenti ve Çevresinde Nüfus GeliĢimi
Bursa ili gerek coğrafi, gerekse tarihsel kazanımlar ile Ġstanbul‟dan sonra
Marmara‟nın ikinci büyük Ģehridir. Doğal ve kültürel zenginliklerinin yardımı ile bir yandan
doğu-batı ekseninde Ġç Anadolu‟yu Ege ve Ġzmir‟e, diğer yandan da kuzey-güney ekseninde
(kara-deniz yolu ile) Marmara‟yı Ġstanbul ve giderek Trakya ve Avrupa‟ya bağlayan bir
transit merkez olmuĢtur.
Bursa kenti güneyde Uludağ ve kuzeyde verimli tarım alanları ile sınırlandığından
büyüme doğu-batı ekseni boyunca oluĢmakta ve yeni kentsel alan 40 Km kadar uzunlukta bir
393
eksen etrafında yayılmaktadır. Dolayısıyla, istenen tüm önemli merkezleri bağlayan yüksek
kalitede bir ulaĢım hizmetinin sağlanmasıdır.
Bütün bunların sonucu, Bursa‟da orta ve uzun vade ihtiyaçlara cevap verebilecek
yeterli bir Kent-içi ve Yakın Çevre Toplu TaĢım Sistemi için bir ulaĢım planlaması yapılması
zorunlu hale gelmiĢtir.
Bursa Kentiçi UlaĢım Sorunları ve Çözüm GiriĢimleri
Coğrafi konumu, ulaĢılabilirliği, hızlı sanayileĢme süreci ile Bursa nüfusu 60‟lardan
sonra hızla artmıĢtır. Kısaca 30 yıl içerisine artan sanayileĢmenin, kent nüfusuna yansıması da
nüfus yoğunluğu tarzında olmuĢtur.
Nüfusu 1,5 milyona ulaĢan Bursa‟da önemli bir sorun haline gelen kentiçi ulaĢımın
çözümlenmesi ve düzenlenmesi için Toplu TaĢım Sistemlerine ağırlık veren ve otobüs hatları
ile bağlantılı "Hafif raylı sistem (HRS) projesi" gündeme gelmiĢtir. HRS, kentteki yoğun
yerleĢimlerin merkez ve sanayi iliĢkilerinin sağlanmasında etkin olurken, daha esnek olan
mevcut ulaĢım sistemi ise, az yoğunluklu bölgelerin ulaĢım taleplerini karĢılamada
kullanılmaktadır.
HRS, kentteki yoğun yerleĢimlerin, merkez ve sanayi iliĢkilerinin sağlanmasında
etkin olurken, daha esnek olan mevcut ulaĢım sistemi ise, az yoğunluklu bölgelerin ulaĢım
taleplerini karĢılamada kullanılmaktadır.
Bursa‟nın nüfusu, bazı bölgelerindeki ulaĢım talebinin büyüklüğü, yaĢanan ulaĢım
sorunları, çevre sorunları ( hava kirliliği,gürültü vb..) düĢünüldüğünde raylı sistemin
gerekliliği ortaya çıkmıĢtır.
BursaRay Projesinin Topluma Yönelik Avantajları
Bursa kentiçi ulaĢım sorunu nedeniyle gündeme gelen ve gerçekten de önemli bir
yatırım olan BursaRay, sadece teknik ve mali kriterlerle değerlendirilmemelidir. Bu tür
projelerin uygulanması ile toplumun elde edeceği faydaları da gözardı etmemek gerekir.
Böyle yatırımlar yapılırken aslında temel amaç; toplu taĢımın sağlayacağı kamu
kazançlarının iyileĢtirilmesi ve yaĢam kalitesinin artmasıyla daha sağlıklı ortamlarda
yaĢanmasının sağlanmasıdır.
Bursa kentiçi ulaĢımında BursaRay‟ın kullanılmasıyla Bursa Kentlisi'ne sağlanacak
yararlar küçümsenmeyecek kadar fazladır.
Motorlu araç sayısının önemli boyutlara vardığı Bursa‟da; BursaRay‟ın
kullanılmasıyla, motorlu araç yoğunluğunun, daha yüksek güvenliği olan Hafif Raylı
Sisteme‟e aktarılması sağlanacaktır. Böylece azalan trafik yükü ile kentteki kazaların azalması
sağlanıp trafik güvenliği arttırılacaktır.
Kent içindeki yüksek trafik hacminden ve zaman zaman duran trafikten çok
etkilenmeyecek olan BursaRay ile daha dakik, sık, hızlı ve düzenli hizmet sağlanarak seyahat
konforu artacaktır.
394
Bunların yanında, yoğun trafik yükünün sebep olduğu trafik sıkıĢıklıkları ve buna
bağlı olarak da zaman kayıplarında önemli azalmalar olacaktır. Dolayısıyla BursaRay‟ın
kullanımıyla seyahat sürelerinin azalması sonunda % 40‟lık zaman tasarrufu elde
edilmektedir.
Trafik yükünün artıĢının neden olduğu kirlilik ( hava, gürültü ), Bursa‟da
1960‟lardan itibaren etkili olmuĢtur. Bursa HRS ile genel trafik sisteminden kaynaklanan
gürültü kirliliği ve egsoz gazlarının yarattığı hava kirliliği önemli ölçülerde azalacaktır ( %
30‟luk azalma ). Böylece gürültü ve eksoz gazlarının önlenmesiyle çevrenin korunmasına
katkı ve çevreye verilen yükün hafifletilmesi sağlanmaktaktır.
Kentsel büyümenin doğu-batı ekseninde gerçekleĢtiği Bursa‟da; BursaRay, ikincil
bölgesel merkezlerin geliĢtirilme fırsatını da vermektedir. Özetle, merkezlerin ve geliĢecek
bölgelerin oluĢturulması bakımından kent planlaması hedeflerine de katkı sağlayacaktır.
L.2.3. Deniz, Göl ve Nehir TaĢımacılığı
L.2.3.1. Limanlar
Tablo L.26 Limanlar
Limanın Adı
Gemlik
Bel.Ġskelesi
Gemlik
Bal.Barınağı
B.P. Ġskelesi
Gemlik Güb.
Fab.
Gemport
Limanı
Borusan
Limanı
MKS (Deniz
Boru Sis.)
Roda Limanı
Mudanya
Ġskelesi
Rıhtım Su Der.(m)
Gemi
kab.
Uz.(m) Derinlik(m)
Kap.
Yükle.-BoĢalt.
Kap.
Top.
(ton/yıl)
Kap.
Stoklama Sahası
Alan(m) Top. Kap.
125
4
11 2
500 000
100
58.5
3
5
5 1
15 3
500 000
120 000
1560
1560
300
9
14 3
1 000 000
300 000
20 497
20 497
850
7
20 8
1 000 000
225 000
138 000 138 000
680
6
13 7
2 500 000
2 435 793 111 000 111 000
750
647
2
4
9 1
13 8
100 000
1 000 000
60 000
100 000
184
4
13
77 000
Tablo L.27. Limanlara Gelen Gemi Sayısı ve Yükleme- BoĢaltma Miktarı.(Genel)
GELEN GEMĠ
TÜRK BAYRAKLI
GEMĠ(Adet)
YABANCI BAYRAKLI
GEMĠ(Adet)
YÜKLEME(Ton)
BOġALTMA(Ton)
Mudanya Limanı
Gemlik Limanı
1334 Adet
2246 Adet
5024709 Ton
6725004 Ton
395
77 000
Tablo L.28. Limanlara Gelen Giden Kabotaj Ġthalat Ġhracat Araç Miktarları
Kabotaj Gelen(Ton)
Kabotaj Giden(Ton)
Ġthalat(Ton)
Ġhracat (Ton)
Gelen Konteyner
Giden Konteyner
Gelen Giden Araç Sayısı
672032 Ton
428002 Ton
6052972 Ton
4596707 Ton
Dolu: 156565 Ad.
Dolu: 196186 Ad.
Gelen Araç
Giden Araç
BoĢ: 123420 Ad.
BoĢ: 47793 Ad.
52937 Ad.
337031 Ad
Kaynak: Çanakkale Bölge Müdürlüğü Gemlik Liman BaĢkanlığı
L.2.4. Havayolları
Havaalanı YeniĢehir‟e 10 Km, Bursa‟ya 56 Km uzaklıkta,
03.11.2000 yılından itibaren 24 saat hizmet vermektedir.
341.276 m2 alanda
Tablo L.29 Bursa YeniĢehir Havaalanı Hava Trafik Bilgileri
YIL
ĠÇ HAT
DIġ HAT
ASKERĠ
ĠÇ HAT
DIġ HAT
ĠÇ HAT
DIġ HAT
AY
UÇAK
UÇAK
UÇAK
YOLCU
YOLCU
BAGAJ (KG.)
BAGAJ (KG.)
2010
OCAK
ġUBAT
GELEN GĠDEN GELEN GĠDEN GELEN GĠDEN GELEN
51
43
53
39
21
9
22
12
GĠDEN GELEN GĠDEN GELEN GĠDEN
2783
2069
2588
2137
1227
0
1382
1913
28269
21550
GELEN
TRANSĠT
GĠDEN
26718
23204
19349
0
21215
24894
3
0
MART
48
53
19
15
101
94
550
550
91029
20588
13
131
131
32
32
1633
1642
2760
1835
1612
NĠSAN
1158
13049
14191
57847
17879
0
MAYIS
172
174
10
9
2075
2166
729
390
17986
21389
20861
17559
HAZĠRAN
137
134
12
15
2740
2808
657
579
27519
30803
16744
21289
0
0
TEMMUZ
169
169
10
10
3178
3167
610
872
33472
32239
16709
33713
0
AĞUSTOS
243
241
28
29
3301
3152
1891
1988
37005
33118
36226
57167
79
EYLÜL
166
166
29
28
3556
3606
1856
1941
34745
33356
47141
52046
281
EKĠM
176
155
34
42
2895
2518
1002
3026
40378
23004
17804
75154
299
KASIM
200
39
40
ARALIK
198
200
199
23
24
4585
3450
4590
3397
3057
1002
1417
751
44822
31987
49162
31423
71993
26794
38489
9041
120
TOPLAM
1536
1348
266
278
32366
31865
16626
17029 331332 319157
405788
364140
795
0
0
0
GENEL
TOPLAM
2884
544
0
64231
33655
650489
769928
Kaynak:Bursa YeniĢehir Havaalanı Müdürlüğü
L.3. HaberleĢme
Telefon Hatlarının yeraltından ve yer üstünden geçirilen hat oranları ;
Yer Altı Telefon Hatları Oranı= %52
Havai Telefon Hatları Oranı=
%48
Kaynak: Türk Telekom A.ġ.
L.4. Ġlin Plan Durumu
Bursa 2020 yılı 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı sivil toplum örgütleri, meslek
odalarının katkıları ile, Bursa BüyükĢehir Belediyesi ve Bursa Valiliği (Bayındırlık ve Ġskân
Müdürlüğü) tarafından ortaklaĢa hazırlanarak 19.01.1998 tarihinde Bayındırlık ve Ġskân
Bakanlığı tarafından onaylanmıĢtır. Çevre düzeni planı il sınırlarını kapsamaktadır.
396
795
Bursa BüyükĢehir Belediyesi BaĢkanlığının 01.12.2005 tarih ve 1697/36310 sayılı
yazısı ile; 5216 sayılı BüyükĢehir Belediye Kanunu ile birlikte Bursa BüyükĢehir Belediye
sınırlarının geniĢlediği ve 5216 sayılı ve 5302 Sayılı Kanunlar neticesinde, yürürlükte olan
Bursa 2020 Yılı 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı plan hükümlerinin bu kanunlar
doğrultusunda revize edilmesi gerekliliği bildirilmiĢtir. Bu doğrultuda Bursa BüyükĢehir
Belediye Meclisince 17.11.2005 tarih 611 sayılı kararı ile yürürlükte bulunan Bursa 2020 Yılı
1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı plan hükümleri revize edildiğinden 5302 sayılı
kanunun 6. Maddesine istinaden plan revizyonu ilgili 07.03.2006 tarih ve 116 sayılı karar
Bursa Ġl Genel Meclisince alınmıĢtır.
Bursa 2020 yılı 1/100000 ölçekli Çevre Düzeni Planında 13 adet alt planlama
bölgesinde 1/25000 ölçekli Çevre Düzeni Planı yapılması öngörülmüĢtür. Bu planlama
bölgeleri ve onaylanan planlar aĢağıda tablo halinde gösterilmektedir.
Tablo L.30 Ġl Sınırlarındaki Çevre Düzeni Planı ve Plan DeğiĢiklikleri
Kaynak: Ġl Özel idaresi Ġmar ve ġehircilik Dairesi BaĢk.
5302 sayılı kanunun 6-b maddesi uyarınca Ġl Çevre Düzeni Planının yenilenmesi
çalıĢmalarına baĢlanılmıĢtır.
L.5. Ġldeki Baz Ġstasyonları
Bilgi alınamadı.
KAYNAKLAR:
1- Bursa BüyükĢehir Belediye BaĢkanlığı
2-BUSKĠ Genel Müdürlüğü
3-BurulaĢ UlaĢım ve Toplu TaĢıma ĠĢletmeciliği San tic. A.ġ.
4-Çanakkale Bölge Müdürlüğü Gemlik Liman BaĢkanlığı
5- Ġl Özel idaresi Ġmar ve ġehircilik Dairesi BaĢk
6- Türk Telekom A.ġ.
7- Bursa YeniĢehir Havaalanı Müdürlüğü
397
M. YERLEġĠM ALANLARI VE NÜFUS
M.1. Kentsel ve Kırsal Planlama
M.1.1. Kentsel Alanlar
M.1.1.1. Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri
Bursa Ġli‟nin yüzey Ģekilleri, birbirlerinden esiklerle ayrılmıĢ çöküntü alanlarıyla,
dağlar halindedir. Çöküntü alanlarını Ġznik (298 km2) ve Uluabat (1134 km2) golleriyle,
Bursa (365 km2), Karacabey (537 km2), MustafakemalpaĢa (193 km2), YeniĢehir (152 km2),
Ġnegöl (150 km2), Orhangazi (97 km2) ve Ġznik (76 km2) ovaları oluĢturmaktadır. Toplam
yüzölçümü 10.819 km2 olan Bursa ili topraklarının % 17'sini ovalar oluĢturmaktadır.
Bursa kentinde yaĢanan çarpık kentleĢme ova alanlarında yoğunlaĢmıĢtır. ġehir, güneyde
Uludağ yamaçları, kuzeyde Bursa Ovası ve tarım alanları ile sınırlanmıĢ, doğu-batı boyunca
da lineer bir geliĢim göstermiĢtir. Fakat özellikle son yıllarda görülen hızlı göç nedeniyle
mevcut ve planlı konut, sanayi ve kentsel kullanım alanları talepleri karĢılanamamıĢ, kacak
yapılaĢma geliĢmiĢtir. Kentsel geliĢme acısından, Bursa BüyükĢehir Belediye sınırları içinde
köyler mahalle statüsüne dönüĢmüĢtür
M.1.1.2. Kentsel Büyüme Deseni
Bir yerleĢim yerinin kentsel özellik kazanabilmesi, o yerleĢim yerinin, ekonomik
yapısında tarımsal olmayan üretim biçimlerinin ağırlık kazanması ile mümkündür. Bir
yerleĢim yerinde, tarımsal olmayan üretim biçimlerinin ağırlıklı hale gelmesi, o yerleĢim
yerinde nüfus birikim sürecini hızlandırmakta ve yoğunlaĢmayı artırmaktadır. Böylece, bir
yerleĢim yerinde sanayileĢme ve toplumsal değiĢmeye koĢut olacak hızlı bir kentleĢme süreci
baĢlamaktadır.
Bursa‟nın ekonomik yapısının belirlenmesinde ve bu bağlamda da mekansal yapısının
Ģekillenmesinde, ipek üretiminin etken bir rol oynadığı, gerileme gösterse de kentin ekonomik
yapısındaki önemini koruduğu görülmektedir. Bursa ipekçiliğinin tarihi Bizans devrine kadar
inmektedir. Anavatanı Çin olan ipekböcekçiliği ve ipekçilik, 522'de Bizans'a Çin'den gizlice
getirilen ipekböceği kozaları ile baĢlar. Ġpekböceğinin yetiĢmesi için uygun bir iklime sahip
olan Marmara kıyıları ve Bursa civarında ipekçilik geliĢir. Osmanlı devrinde ipekçiliğin
geliĢtiği ve Ġpek Yolu'nun Bursa'ya kadar uzandığı belgelerden anlaĢılmaktadır. Bursa'da
ipekçilik ve dokumacılık XV ve XVI. yüzyılda en yüksek düzeye ulaĢmıĢtır. Seraser, Bursa
Çatması, Bursa Kadifesi, Atlas, Kutnu, Futa Bürümcük ve Abani gibi Bursa dokuma ve
ipeklileri Osmanlı döneminde çok itibar görmüĢtür. Bursa ipeklilerinin en önemli müĢterisi
Osmanlı Sarayı idi. Cenovalılar, Floransalılar ve Venedikliler Bursa ipeklerinin en büyük
alıcısıydılar.
Bursa'nın en büyük hanı, ipekçiliğinin ticari merkezi olan tarihi Koza Han'dı. Osmanlı
döneminin ünlü ipekli üreticisi Bursa, XVIII. y.y.'dan sonra bir hammadde satıcısı durumuna
gelmiĢtir. Bursa‟da tekstil sanayinin günümüzdeki geliĢimi böyle bir temel üzerine
yükselmiĢtir. Bursa bugün dünya ve Türkiye pazarı için ipekliler üretmeye devam etmektedir.
Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında uygulamaya konulan, Sanayi Planı kararları
doğrultusunda, sanayinin Ġstanbul dıĢına yaygınlaĢtırılması düĢünülmüĢtür. Bu nedenle, bu
dönemde izlenen politikalar Bursa‟da sanayinin geliĢimini teĢvik edici olmuĢtur. Böylece
1938 yılında Merinos Fabrikası iĢletmeye açılmıĢtır.
398
1925 yılından 1950 yılına kadar Bursa‟da 13 adet fabrika kurulmuĢtur. Bu
fabrikalardan 7 tanesi tekstil iĢletmesi olup bunların da 4 tanesi ipek fabrikasıdır. 2 fabrika
gıda ve diğerleri de deri ile ilgili fabrikalardır.
Türkiye‟de 1950‟li yıllarda belirginleĢen siyasal değiĢim ile birlikte ortaya çıkan
sanayileĢme ve kentleĢme biçimindeki sosyo-ekonomik yapı değiĢimi Bursa‟ya açık bir
biçimde yansımıĢtır. 1950‟den sonra Bursa‟da iĢletme sayısındaki artıĢın yanı sıra sektörel
çeĢitlenme de ortaya çıkmıĢtır. Ancak yine de tekstil Bursa ekonomisi içindeki yerini
korumuĢtur.
1960‟lı yıllarda ise iki önemli geliĢme Bursa‟daki ekonomik yapı değiĢimini ve
sanayileĢme sürecini etkilemiĢtir. Bunlardan birincisi, Türkiye'de ilk organize sanayi bölgesi,
Birinci BeĢ Yıllık Kalkınma Planındaki "Güney Doğu Marmara Kalkınma Projesi"
kapsamında Bursa‟da kurulan Bursa Organize Sanayi Bölgesi‟dir. Bursa, bu konuda ülke
genelinde organize sanayi bölgesinin kurulmasına öncülük etme özelliğine sahiptir. 1962
yılında Milletlerarası Kalkınma TeĢkilatı Artık Paralar Fonundan Maliye Bakanlığı'nca
sağlanan 26.200.000 TL krediye BTSO'nun %10 oranında katkısı suretiyle kurulmaya
baĢlanmıĢ ve 1966 yılında resmi olarak hizmet vermeye baĢlamıĢtır. BaĢlangıçta, alanı 272
hektar ve faaliyet gösteren fabrika sayısı 1 olan Bursa Organize Sanayi Bölgesinde 1970‟li
yıllarda faaliyet gösteren firma sayısında artıĢlar baĢlamıĢ, 1968 yılında 11 olan firma sayısı
1972‟de 30‟a, 1980‟de 69‟a, 1990‟da 120‟ye, 1994‟de 150‟ye, 1997‟de 163‟e, 2001‟de 180‟e
ve 2009‟da 228‟e, baĢlangıçta 1.8 milyon metrekare olan alanı geniĢletilerek 6.8 milyon
metrekareye ulaĢmıĢtır. 1985 yılında 98 milyon $ olan ihracat geliri 1995‟de 325 milyon $‟a,
2004‟de 1,275 milyar $‟a, 2009 yılında ise 3,886 milyar $‟a yükselmiĢtir.
Bursa‟nın ekonomik yapı değiĢiminde 1960‟lı yılların sonlarında ve 1970‟lerin
baĢlarında yaĢanan önemli bir geliĢme de, 1968 yılında TofaĢ, 1970 yılında ise Renault
otomobil fabrikalarının kurulmasıdır. Böylece kentte otomotiv sanayi geliĢmeye baĢlamıĢtır.
Otomotiv sektörü açısından Türkiye'nin Detroit'i görünümünde olan Bursa ilinde 2 binek
otomobil ve 1 ticari araç fabrikası vardır.
Özetle; Bursa‟da 1960‟lı yıllarda Organize Sanayi Bölgesi‟nin açılması ve takiben iki
otomobil fabrikasının kurulması kentin ekonomik yapısını değiĢtirmiĢtir. Bursa tarımsal
kimliğinden sıyrılıp, sanayi kenti kimliğine bürünmüĢtür. Bir kentteki ekonomik yapı
niteliğinin temel göstergelerinden birisi de kentteki istihdamın sektörel dağılımıdır.
Bursa‟da sanayileĢmenin hız kazandığı 1970‟li yıllardan sonra tarım sektörünün
istihdam içindeki payı azalırken, hizmet sektörünün payı artmaktadır. Sanayi sektörünün payı
ise önce azalma göstermiĢ iken daha sonra hızlı bir artıĢ göstermiĢtir.
Bursa‟da 1970‟li yıllardan itibaren gerçekleĢen ekonomik yapı değiĢimi aynı zamanda
kentin mekânsal yapısını da değiĢtirmiĢtir. 1970‟li yıllarda Bursa Organize Sanayi
Bölgesi‟ndeki firma sayısındaki artıĢ, sanayi kuruluĢlarını ucuz arsa ve geliĢmiĢ altyapı
olanakları arayıĢına yöneltmiĢtir.
Mudanya, Ġzmir, Ankara ve Yalova‟ya giden karayollarının yeniden düzenlenerek
standartlarının arttırılması ile sanayinin kent dıĢına yöneliĢi baĢlamıĢtır. Özellikle 1968
yılında TofaĢ‟ın kurulması ile birlikte Yalova Yolu üzerinde yoğunlaĢma oluĢmuĢtur. Bu
bölgede DemirtaĢ adıyla ikinci bir sanayi bölgesi kurulmuĢtur.
Sanayinin belirtilen ana ulaĢım aksları boyunca yayılması, önceleri Uludağ‟ın kuzey
eteği ile Bursa Ovası‟nın güney kenarlarında yer alan Bursa kentinin ovanın kuzey-güney
doğrultusunda plansız bir biçimde yayılmasına yol açmıĢtır. Ayrıca bu yayılma, Bursa
ovasında hisseli parselasyon üzerinde kaçak bir yapılaĢmaya yol açarken, kent merkezinde de
tarihi doku üzerindeki baskıyı arttırmıĢtır.
399
Sanayi ve eğitim gibi diğer faaliyetlerin belediye sınırları içerisinde yer seçmemesi
nedeniyle, kentin yakın çevresindeki köy, kasaba ve ilçelerde de geliĢme hızlanmıĢtır.
Hızlı bir sanayileĢme ve nüfus artıĢının etkisi altında gerçekleĢen kentleĢme, düzensiz
bir geliĢim göstermiĢtir.
M.1.1.3. Planlı Kentsel GeliĢme Alanları
2010 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre 2.605.495 kiĢinin yaĢadığı
Bursa, en fazla nüfus artıĢı olan illerden biridir. Ġl nüfusunun % 88,60‟ı kentlerde, % 11,40‟ı
ise köylerde yaĢamaktadır. Bursa, Türkiye ortalamasının üzerinde bir nüfus artıĢı ile en hızlı
geliĢen kentlerimizden biridir. Bu hızlı nüfus artıĢının en önemli etkeni devamlı olarak göç
almasıdır. Ġlin göç almasındaki en önemli neden ise, Bursa'nın ekonomik açıdan, ticaret ve
sanayi açısından çok geliĢmiĢ olmasıdır. Öyle ki; Bursa, ülke ekonomisine sağladığı katma
değer açısından Ġstanbul, Kocaeli ve Ġzmir'den sonra 4. sırada yer almaktadır.
Bursa'da 1960‟lı yıllarda baĢlayan hızlı sanayileĢme ve kentleĢme hareketleri ile
beraberinde gelen hızlı göç, kontrolü zor bir büyüme ile plansız bir geliĢmeye neden olmuĢtur.
Bu olumsuzlukları gidermek için yapılan çalıĢmalar yeterli olmamıĢtır. Bu bağlamda,
Türkiye'de ilk defa Bayındırlık ve Ġskan Müdürlüğü, Bursa Valiliği ve Bursa BüyükĢehir
Belediye BaĢkanlığı arasında yapılan bir protokol ile belediye sınırları yok sayılarak, Bursa Ġl
bütününde bir planlama çalıĢması baĢlatılmıĢtır. Planın hazırlanması aĢamasında ODTÜ,
Uludağ Üniversitesi'ne mensup bilim adamları, meslek odaları, merkezi ve yerel yöneticiler,
iĢ dünyası ile Bursa BüyükĢehir Belediyesi ġehir DanıĢma ve DayanıĢma Konseyi bu
çalıĢmada fikirleri ile yer almıĢlardır.
Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığınca, 19.01.1998 yılında onaylanan Bursa 2020 Yılı
1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, Bursa'nın kalkınma planı olarak değerlendirilmelidir.
Plan, hızlı nüfus artıĢı ve sanayileĢme sonucunda meydana gelen plansız kent geliĢimine engel
olmak, sürdürülebilir geliĢmeyi sağlamak ve yaĢanabilir mekânlar yaratmak hedefiyle
hazırlanmıĢtır.
Planlama, yaĢayan bir olgudur ve sürekli güncelleĢtirme çalıĢmalarının yapılması
gerekmektedir. Bu bağlamda, Nisan 2000 yılında Bursa Valiliği, Bursa BüyükĢehir
Belediyesi, Bursa Sanayi ve Ticaret Odası, Bursa Sanayici ve ĠĢ Adamları Derneği ile Uludağ
Üniversitesi'nin katkılarıyla, Bursa 2020 yılı 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının
güncelleĢtirme çalıĢmaları baĢlatılmıĢ ve gelinen noktalar gözden geçirilip değerlendirilerek,
hedefler güncelleĢtirilmiĢtir.
2020 Çevre Düzeni Strateji Planıyla, 2020 yılının sağlıklı Bursa kenti
hedeflenmektedir. Hazırlanan 1/100.000 ölçekli plan ile tariflenen planlama bölgelerinin,
1/25.000 ölçekli planlarının hazırlanması, plan kararları gereği bir zorunluluktur. 1/25.000
ölçekli planlar hazırlanmadan, alt ölçekli plan kararlarının üretilmemesi gerekmektedir. Bu
Çevre Düzeni Planı kapsamında GeliĢme eğilimleri de dikkate alınarak bazı tanımlar
getirmiĢtir. Bu tanımlamalardan biriside “Bursa Metropolitan Alanı”dır. Bu alan kapsamında
yedi adet alt planlama bölgesi tanımlanmıĢtır.
Bu alan günümüz Bursa BüyükĢehir Belediyesi sınırları içinde kalan ve kentsel
aktivitelerin yoğun olduğu bölgeleri ile örtüĢmektedir. Bu Bölgeler;




Merkez Planlama Bölgesi
Batı Planlama Bölgesi
Mudanya Planlama Bölgesi
Kuzey Planlama Bölgesi
400



Gemlik Planlama Bölgesi
Doğu Planlama Bölgesi
Alaçam (Uludağ) Planlama Bölgeleridir
Bu çalıĢmalarda sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak üzere planlama sınırları içinde
kentsel ve kırsal geliĢmeler ile sanayi, tarım, turizm, ulaĢım gibi sektörel geliĢmeleri
değerlendirecek, koruma - kullanma dengesini kuracak, stratejik kararlar ve arazi kullanım
kararlarının belirlendiği ve planlama sınırları içinde alt ölçekli planlara esas olacak Nazım
Ġmar Planının hazırlanması ve bu amaçla hazırlanan her türlü bilgi ve verinin iliĢkisel veri
tabanı üzerinde yönetimi hedeflenmektedir.
Hızlı bir nüfus artıĢına ve hareketine sahne olan Bursa'da, kaçak ve plansız yapılaĢma
kentsel mekanda önemli değiĢikliklere yol açmakta, kentlerin planlı alanlarının dıĢında
spontane bir Ģekilde geliĢen ve kontrol edilemeyen plansız yerleĢmelerin oluĢmasına neden
olmaktadır.
Bunun dıĢında; toplu konut üretimi için kentle bütünleĢen, Ertuğrul, Fethiye-Ġhsaniye,
BeĢevler Mahalleleri, Bursa BüyükĢehir Belediyesi'nce belirlenmiĢtir. Kent makroformu,
doğu-batı aksında yağ lekesi Ģeklinde konut ve sanayi alanları odaklanmıĢ ve hızlı
kentleĢmenin ortaya çıkardığı sorunlar, kenti de olumsuz yönde etkilemiĢtir.
Bursa'da, günümüze kadar gerçekleĢen kentleĢme sürecinin temelinde, yatan nedenler
ve geliĢimi Ģu Ģekilde belirlenmiĢtir:
1. Yeni geliĢme alanları için yeterli kamu arazisi ve geliĢmeye açılacak
alanların
yetersizliği, kaçak yapı önleme bölgelerinin oluĢturulabilmesi için
yeterli arsa stokunun bulunamaması,
2.Plansız geliĢen yerleĢimlerin değerli tarım alanlarını yok etmesi,
3.SanayileĢmenin ortaya çıkardığı çevre sorunları, özellikle de noktasal olarak
yer seçimi yapan sanayi birimlerinin değerli tarım alanlarını tercih etmesi, arıtma
tesislerinin kurulamaması ve bunun ortaya çıkardığı çevre sorunları,
4.Hisseli parselasyonun artması kaçak yapılaĢmayı teĢvik etmiĢtir.
5.Ġdari yapılanma,
M.1.1.4. Kentsel Alanlarda Yoğunluk
Ġlimizin, 2010 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre nüfusu 2.605.495,
nüfus yoğunluğu ise 241 kisi/km2‟dir. Nüfusun 2.308.574‟ü Ģehirde (il ve ilçe merkezlerinde),
296.921‟i köylerde yaĢamaktadır. 1975 yılından itibaren Ģehir nüfusu köy nüfusunun önünde
gitmektedir.
401
Tablo M.1. Bursa ġehir ve Köy Nüfusunun Yıllara Göre Dağılımı
Yıllar
Top. Nüfus
ġehir Nüfusu
Payı (%)
Köy Nüfusu
Payı (%)
1927
399.942
114.370
28,6
285.572
71,4
1935
442.760
133.699
30,2
309.061
68,8
1940
461.648
141.189
30,58
320.459
69,42
1945
491.899
154.720
31,46
337.172
68,54
1950
545.919
179.016
32,79
366.903
67,21
1955
598.898
215.428
35,97
383.470
64,03
1960
693.894
223.620
37,81
431.532
62,19
1965
755.504
335.048
44,35
420.456
55,65
1970
847.884
416.662
49,14
431.222
50,86
1975
961.639
507.106
52,73
454.533
47,27
1980
1.148.492
636.910
55,46
511.582
44,54
1985
1.324.015
840.094
63,45
483.921
36,55
1990
1.603.137
1.157.805
72,22
445.332
27,78
2000
2.125.140
1.630.940
76,75
494.200
23,25
2007
2.439.876
1.979.999
81,15
459.877
18,85
2008
2.507.963
2.204.874
87,91
303.089
12,09
2009
2.550.645
2.249.974
88,21
300.671
11,79
2010
2.605.495
2.308.574
88,60
296.921
11,40
TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU
ADRESE DAYALI NÜFUS SĠSTEMĠ (ADNKS) VERĠ TABANI
Ġlçelere Göre Merkez ve Belde/Köy Nüfus Taplamları - 2010
Ġl/ilçe merkezleri
Belde/köyler
Toplam
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
Erkek
Kadın
Gemlik
92.765
47.182
45.583
8.162
4.269
3.893
100.927
51.451
49.476
Ġnegöl
167.419
83.936
83.483
53.697
26.887
26.810
221.116
110.823
110.293
Ġznik
22.610
11.247
11.363
21.704
10.711
10.993
44.314
21.958
22.356
Karacabey
53.080
26.448
26.632
26.149
12.986
13.163
79.229
39.434
39.795
Keles
3.606
1.832
1.774
11.035
5.312
5.723
14.641
7.144
7.497
Mudanya
52.325
25.650
26.675
19.346
9.593
9.753
71.671
35.243
36.428
M.KemalpaĢa
55.408
27.422
27.986
46.004
22.665
23.339
101.412
50.087
51.325
Orhaneli
7.761
3.899
3.862
15.769
7.647
8.122
23.530
11.546
11.984
Orhangazi
55.688
27.961
27.727
19.540
9.722
9.818
75.228
37.683
37.545
YeniĢehir
30.194
15.047
15.147
21.320
10.459
10.861
51.514
25.506
26.008
Büyükorhan
3.158
1.582
1.576
9.585
4.651
4.934
12.743
6.233
6.510
Harmancık
4.080
2.003
2.077
3.814
1.844
1.970
7.894
3.847
4.047
Nilüfer
285.269
142.109
143.160
13.642
6.793
6.849
298.911
148.902
150.009
Osmangazi
764.944
381.748
383.196
13.582
6.754
6.828
778.526
388.502
390.024
Yıldırım
617.108
308.607
308.501
591
276
315
617.699
308.883
308.816
Gürsu
55.131
27.729
27.402
2.811
1.388
1.423
57.942
29.117
28.825
Kestel
38.028
18.971
19.057
10.170
4.953
5.217
48.198
23.924
24.274
2.308.574
1.153.373
Bursa
Toplam
1.155.201 296.921 146.910 150.011 2.605.495 1.300.283
402
1.305.212
Bursa nüfusunun artıĢındaki en büyük neden göçtür. Bursa'ya, tarihi süreç içinde çok
çeĢitli göç akınları olmuĢtur. Bu göçler sırasında çok çeĢitli yerlerden, çok çeĢitli ulus ve
topluluklar yerleĢmiĢtir. Bursa en fazla göçü yurt dıĢında Bulgaristan ve Yunanistan‟dan
almıĢtır.
Bursa Ġline ilk göç, Bursa'nın fethiyle olmuĢtur. Birçok gazi ve abdallar, aĢiret ve
müritleriyle Türkistan'dan gelip Bursa‟ya yerleĢmiĢlerdir. Orta Asya'dan gelenler Tatarlar'a,
Konya Ereğli'sinden gelenler ġekerhoca Mahallesi'ne, Sivas'tan gelenler Sivasiler
Mahallesi‟ne, Ġran ve Azerbeycan'dan gelenler Acemler Mahallesi'ne, BozkuĢ aĢiretinin bir
bölümü de Nalbantoğlu Mahallesi‟ne yerleĢmiĢlerdir. Türkistan'dan gelenler ise, Ģimdi
bulunmayan PınarbaĢı'ndaki Özbekler Tekkesi civarına, Hindistan'dan gelenler
PınarbaĢı'ndaki Hindliler Tekkesi civarında yerleĢmiĢtir. 1530-1570 yılları arasında ise,
Celaliler'den kaçanların Bursa'ya sığınmaları nedeniyle ikinci kez göç akınına uğrayan
Bursa‟nın nüfusu iki katına çıkmıĢtır. Bu göçlerin çoğu, Anadolu'nun kırsal alanlarından
gelenlerle olmuĢtur. 19. yüzyılın ikinci yarısında, Doğu'dan Ermeni göçü, 1880'li yıllarda 93
göçmenlerinin yerleĢmesiyle büyük bir nüfus artıĢı yaĢandı. 1883 nüfus sayımı ile 1903 yılı
sayımı arasında 251.990 kiĢilik bir fark görülür. Bu fark, büyük ölçüde göçmenler nedeniyle
oluĢmuĢtu. Bu tarihte sadece Rusçuk'tan 30 bin göçmen Bursa'ya gelmiĢ, Kazan'dan gelenler
Mollaarap'a, Kırım'dan gelenler ve Pomaklar Alacahırka'ya, Kafkasya'dan gelenler Yıldırım'a
yerleĢtirilmiĢtir. IĢıklar'ın altındaki Hayriye Mahallesi, Mollaarap civarında Vefikiye
Mahallesi, Duaçınarı yanında ġükraniye ve Ġclaliye mahalleleri, Selimiye Mahallesi,
Seyidnasır yakınlarında Mecidiye, Çobanbey ve Namazgâh arasında bulunan Babadağ
Mahallesi, Rumeli'den gelen 93 göçmenleri tarafından kurulmuĢtur. Babadağ Mahallesi
yanında bulunan Yeni Mahalle, Rusçuk ve Ġntizam Mahallelerine ise Kırım ve civarından
gelen göçmenler yerleĢmiĢtir. KurtuluĢ SavaĢı sonunda Bursa'yı terk eden Ermeni ve
Rumlar'ın yerine, Yunanistan'dan getirilen göçmenlere halk arasında "mübadele" (karĢılıklı
değiĢim) göçmeni denilmiĢtir. Yunanistan ile yapılan antlaĢma gereği Bursa'ya,
Yunanistan'dan mübadele göçmenleri iskân edilmiĢtir. Bursa'ya toplam olarak 39.808
mübadele göçmeni yerleĢtirilmiĢtir. 1927 yılında yayınlanan Bursa Havalisi Coğrafisi adlı
kitaba göre ise, en yoğun göçmen yerleĢiminin Bursa‟da olduğu, toplam 81.265 mübadele
göçmeninin yerleĢtirildiği yazılmaktadır. Bunlardan 56.456'sı merkez ilçeye, geri kalanları ise
diğer ilçelere yerleĢmiĢtir. 1950'li yıllardan sonra, Türk Hükümeti ile Bulgaristan arasında
yapılan anlaĢma sonucu Bulgaristan'dan gelen göçmenler, Bursa'da Hürriyet ve Adalet
mahallelerini kurdu. Bu arada 1955 yılında Yugoslavya ile imzalanan anlaĢma sonucunda
Bursa‟ya Makedonya'dan da yoğun göçmen akını olmuĢtur. 1970'li yılından sonra yoğun
olarak fabrikaların kurulması üzerine; Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinden
yeni ve yoğun bir göç akını olmuĢtur. Ayrıca, 1969 Bulgaristan göçleri 1978 yılına kadar
sürmüĢ, bu dönemde gelen göçmenlerin çoğu, diğer göçmenlerde olduğu gibi toplu bir
yerleĢim yerine, Bursa'nın farklı mahallelerine yerleĢmiĢtir. 1969 göçmenleri genellikle
Hürriyet, Ġstiklal, Zafer, ġükrani