DSİ 7. BÖLGE (SAMSUN) MÜDÜRLÜĞÜ
TAŞKELİK GÖLETİ ve SULAMASI,
MALZEME OCAKLARI,
KIRMA-ELEME TESİSİ ve HAZIR
BETON SANTRALİ PROJESİ
ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ
RAPORU
SAMSUN İLİ, ALAÇAM İLÇESİ, TAŞKELİK KÖYÜ MEVKİİ
ppm kirlilik önleme ve yönetimi
dan. müh. inş. taah. san. ve tic. ltd. şti.
Mustafa Kemal Mah. Dumlupınar Bulvarı No:266,
Tepe Prime İş Merkezi, B-85, Çankaya/ ANKARA
Tel: (312) 231 41 69 – 230 23 62
Fax: (312) 230 23 69
e-posta : [email protected]
www.ppm.com.tr
Yeterlik Belge No: 33
ÇED Raporu
Nihai ÇED Raporu
ANKARA
OCAK - 2014
Proje Sahibinin Adı :
DSİ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Adresi :
Bahçelievler Mahallesi İstiklal Caddesi No:148 55070 /
SAMSUN
Telefon Numarası :
(0 362) 230 79 00
Faks Numarası :
(0 362) 234 03 87
Projenin Adı :
Taşkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları ve KırmaEleme Tesisi Projesi
Proje Bedeli :
148.513.085 TL
Proje İçin Seçilen Yerin
Açık Adresi (İli, İlçesi,
Mevkii) :
Samsun İli, Alaçam İlçesi, Taşkelik Köyü Mevkii
Projenin İçin Seçilen Yerin
Koordinatları, Zone :
Proje için seçilen yerin koordinatları ve proje kapsamında
bulunan ünitelere ait koordinatlar, Nihai ÇED Raporu
Bölüm II, Tablo II.2.2’de verilmiştir.
Projenin ÇED Yönetmeliği
Kapsamındaki Yeri
(Sektörü, Alt Sektörü)
Proje, 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliği ve
05.04.2013 tarih ve 28609 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliğinde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Ek–I listesi 15.
Madde de Su depolama tesisleri (Göl hacmi 10 milyon m3
ve üzeri olan baraj ve göletler) ve 28.Maddesi “a) 25 hektar
ve üzeri çalışma alanında (kazı ve döküm alanı toplamı
olarak) açık işletme ” kapsamında yer almakta olup proje
konusu tarımsal sulama alanı, Ek-II listesi 29. Maddenin
‘ç’ bendinde belirtilen; ‘Tarımsal amaçlı su yönetimi
projeleri (1000 hektar ve üzeri)’ kapsamına girmektedir.
ÇED Raporu’nu
Hazırlayan Kuruluşun
Adı:
PPM Kirlilik Önleme ve Yönetimi Dan. Müh. İnş.Taah.
San. ve Tic. Ltd. Şti.
ÇED Raporu’nu
Hazırlayan Kuruluşun
Adresi, Telefon ve Faks
Numaraları :
ÇED Raporunu
Hazırlayan Kuruluşun
Yeterlik Belgesi No’su,
Tarihi:
Mustafa Kemal Mah. Dumlupınar Bulvarı No: 266 Tepe
Prime İş Merkezi B Blok No:85 , Çankaya/ ANKARA
Tel: 0312 231 41 69 230 23 62
Fax: 0312 230 23 69
ÇED Raporu’nun Tarihi
(Gün, Ay,Yıl):
Belge No: 33
Tarih: 08.07.2013
20.01.2014
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ĠÇĠNDEKĠLER LĠSTESĠ
Ġçindekiler Listesi ...................................................................................................................... i
Tablolar Listesi ...................................................................................................................... viii
ġekiller Listesi........................................................................................................................ xiii
Ekler Listesi ........................................................................................................................... xvi
BÖLÜM I: PROJENIN TANIMI VE AMACI ............................................................ 1
(Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet
Alanları ve Bu Alan Içerisinde Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya Il
Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri) ......................................................................................... 1
BÖLÜM II: PROJE ĠÇIN SEÇILEN YERIN KONUMU .......................................... 8
II.1. Projenin Yeri (Ġlgili Valilik veya Belediye Tarafından Doğruluğu OnanmıĢ
Olan Proje Yerinin, Lejant ve Plan Notlarının Da Yer Aldığı Onanlı Çevre Düzeni Planı
ve Ġmar Planları Üzerinde, Bu Planlar Yoksa Mevcut Arazi Kullanım Haritası Üzerinde
Gösterimi) ................................................................................................................................. 8
II.2. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu (Bütün Idari ve Sosyal Ünitelerin,
Teknik Altyapı Ünitelerinin Varsa Diğer Ünitelerin Proje Alanı Içindeki Konumlarının
Vaziyet Planı Üzerinde 1/25.000’lik Haritada Gösterimi, Bunlar Için Belirlenen Kapalı
ve Açık Alan Büyüklükleri Proje Kapsamında Yer Alan Geçici ve Nihai Depolama
Alanlarının 1/25.000, 1/5.000 ve/veya 1/1.000'lik Haritalar Üzerinde Gösterimi), ġantiye
YerleĢim Planı, Hafriyat Döküm Sahaları, Baraj, UlaĢım Yolu vb Yapılara Ait Plan ve
Kesitler Ile YağıĢ Alanı ve Akım Gözlem Istasyonlarını Gösterir Çizimler Teknik Resim
Standartlarına Uygun Olarak Çizilmesi) ............................................................................. 10
BÖLÜM III. PROJENĠN EKONOMĠK VE SOSYAL BOYUTLARI .................... 20
III.1. Projenin GerçekleĢmesi Ile Ilgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları .. 20
III.2. Projenin GerçekleĢmesi Ġle Ilgili IĢ Akım ġeması veya Zamanlama Tablosu20
III.3. Projenin Fayda-Maliyet Analizi......................................................................... 22
III.4. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin GerçekleĢmesine Bağlı Olarak,
Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından GerçekleĢtirilmesi Tasarlanan Diğer
Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri ................................................................................. 22
III.5. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin GerçekleĢebilmesi Için Zaruri
Olan ve Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından GerçekleĢtirilmesi Planlanan
Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri ...................................................................... 22
III.6. KamulaĢtırma, Yeniden YerleĢimin Nasıl Yapılacağı ..................................... 23
III.7. Diğer Hususlar ..................................................................................................... 25
BÖLÜM
IV:
PROJE
KAPSAMINDA
ETKĠLENECEK
ALANIN
BELĠRLENMESĠ VE BU ALAN ĠÇĠNDEKĠ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLĠKLERĠN
AÇIKLANMASI (*) ............................................................................................................... 26
IV.1. Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi, (Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre
Belirlendiği Açıklanacak ve Etki Alanı Harita Üzerinde Gösterilecek) ............................ 26
IV.2. Etki Alanı Ġçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal
Kaynakların Kullanımı .......................................................................................................... 26
IV.2.1. Meteorolojik ve Iklimsel Özellikler ................................................................ 26
IV.2.2. Bölgesel ve Proje Alanı Jeolojik Özellikleri (Sahanın 1/25.000 Ölçekli Genel
Jeoloji Haritası ve Inceleme Alanına Ait Büyük Ölçekli (1/5000 ya da Varsa 1/1.000
Ölçekli) Jeoloji Haritası Ile Stratigrafik Kolon Kesitleri, Özellikle HES Sahasında
Yüzeylenen Birimlerin Fiziksel Özellikleri Ile Jeoformolojik, Özellikler, Tektonik
i
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Hareketler, Doğal Afet Potansiyeli, Heyelan, Benzersiz OluĢumlar, Çığ, Sel, Kaya
DüĢmesi), Jeoteknik Etüt Raporu, ........................................................................................ 39
IV.2.3. Hidrojeolojik Özellikler (Yeraltı Su Seviyeleri; Halen Mevcut Her Türlü
Keson, Derin, Artezyen, vb. Kuyu; Emniyetli Çekim Değeri; Suyun Fiziksel, Kimyasal,
Bakteriyolojik Özellikleri; Yer Altı Suyunun Mevcut ve Planlanan Kullanımı, ............. 48
IV.2.4. Hidrolojik Özellikler (Yüzeysel Su Kaynaklarının-Göl, Akarsu ve Diğer
Sulak Alanlar-Fiziksel, Kimyasal, Bakteriyolojik ve Ekolojik Özellikleri, Akarsuların
Debileri, Mevsimlik DeğiĢimleri, TaĢkınlar, Su Toplama Havzası, Sedimantasyon,
Drenaj, Tüm Su Kaynaklarının Kıyı Ekosistemleri), Ġçme Suyu ve Kullanma Suyu
Amaçlı Kullanım Durumları, Projenin Bulunduğu Havzanın Hidrolojik Karakteri,
Ekolojik Potansiyeli, Diğer Havzalarla EtkileĢimi, Projenin Yer Alacağı Nehrin Su
Kalitesi ve SKKY’de Yer Alan Parametreler Ġle KarĢılaĢtırılması, .................................. 48
IV.2.5. Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (Içme,
Kullanma, Sulama Suyu, Elektrik Üretimi, Baraj, Göl, Gölet, Su Ürünleri Üretiminde
Ürün ÇeĢidi ve Üretim Miktarları), ...................................................................................... 52
IV.2.6. Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (Toprak Yapısı, Arazi Kullanım
Kabiliyeti, Sınıflaması, TaĢıma Kapasitesi, Yamaç Stabilitesi, Kayganlık, Erezyon,
Toprak ĠĢleri Ġçin Kullanımı, Doğal Bitki Örtüsü Olarak Kullanılan Mera, Çayır vb.), 54
IV.2.7. Tarım Alanları (Tarımsal GeliĢim Proje Alanları, Sulu ve Kuru Tarım
Arazilerinin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları,
Ürünlerin Ülke Tarımındaki Yeri ve Ekonomik Değeri), .................................................. 57
IV.2.8. Orman Alanları (Ağaç Türleri ve Miktarları, Kapladığı Alan Büyüklükleri
ve Kapalılığı Bunların Mevcut ve Planlanan Koruma ve/veya Kullanım Amaçları,
1/25.000 Ölçekli MeĢcere Haritası), ...................................................................................... 66
IV.2.10. Ġç Sulardaki (Göl, Akarsu) Canlı Türleri (Bu Türlerin Tabii Karakterleri,
Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan Türler; Bunların Üreme,
Beslenme, Sığınma ve YaĢama Ortamları; Bu Ortamlar Için Belirlenen Koruma
Kararları,) ............................................................................................................................... 71
IV.2.11. Flora ve Fauna (Türler, Endemik Özellikle Lokal Endemik Bitki Türleri,
Alanda Doğal Olarak YaĢayan Hayvan Türleri, Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla
Koruma Altına Alınan Türler, Nadir ve Nesli Tehlikeye DüĢmüĢ Türler ve Bunların
Alandaki BulunuĢ Yerleri, Av Hayvanlarının Adları, Popülasyonları ve Bunlar Için
Alınan Merkez Av Komisyonu Kararları) Proje Alanındaki Vejetasyon Tiplerinin Bir
Harita Üzerinde Gösterilmesi. Projeden ve ÇalıĢmalardan Etkilenecek Canlılar Için
Alınması Gereken Koruma Önlemleri (InĢaat ve IĢletme AĢamasında). Arazide
Yapılacak Flora ÇalıĢmalarının Vejetasyon Döneminde GerçekleĢtirilmesi ve Bu
Dönemin Belirtilmesi,............................................................................................................. 72
IV.2.12. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (Rezerv Miktarları, Mevcut ve
Planlanan IĢletme Durumları, Yıllık Üretimleri ve Bunun Ülke veya Yerel Kullanımlar
Için Önemi ve Ekonomik Değerleri), .................................................................................... 74
IV.2.13. Hayvancılık (Türleri, Beslenme Alanları, Yıllık Üretim Miktarları, Bu
Ürünlerin Ülke Ekonomisindeki Yeri ve Değerleri), .......................................................... 81
IV.2.14. Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları, .............................. 82
IV.2.15. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan
Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve KuruluĢlarına Belirli Amaçlarla
Tahsis EdilmiĢ Alanlar, vb.), ................................................................................................. 84
IV.2.16. Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Kirlilik Yükü, .................................... 84
IV.2.17. Diğer Özellikler,.............................................................................................. 85
ii
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.3. Sosyo - Ekonomik Çevrenin Özellikleri ............................................................ 85
IV.3.1. Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını OluĢturan BaĢlıca
Sektörler, Yöresel IĢgücünün Bu Sektörlere Dağılımı, Sektörlerdeki Mal ve Hizmet
Üretiminin Yöre ve Ülke Ekonomisi Içindeki Yeri ve Önemi, Diğer Bilgiler), ................ 85
IV.3.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfus Hareketleri; Göçler, Nüfus
ArtıĢ Oranları, Ortalama Hane Halkı Nüfusu, Diğer Bilgiler), ......................................... 86
IV.3.3. Gelir (Yöredeki Gelirin IĢkollarına Dağılımı, IĢkolları Itibariyle KiĢi
BaĢına DüĢen Maksimum, Minimum ve Ortalama Gelir), ................................................ 87
IV.3.4. ĠĢsizlik (Yöredeki IĢsiz Nüfus ve Faal Nüfusa Oranı), .................................. 89
IV.3.5. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri ve
Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumu), .......................................................................... 89
IV.3.6. Kentsel ve Kırsal Arazi Kullanımları (YerleĢme Alanlarının Dağılımı,
Mevcut ve Planlanan Kullanım Alanları, Bu Kapsamda Sanayi Bölgeleri, Konutlar,
Turizm Alanları vb.), ............................................................................................................. 90
IV.3.7.Diğer Özellikler.................................................................................................. 90
BÖLÜM V: PROJENĠN BÖLÜM IV’TE TANIMLANAN ALAN ÜZERĠNDEKĠ
ETKĠLERĠ VE ALINACAK ÖNLEMLER ........................................................................ 91
(Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önlemek,
en aza indirmek ve iyileĢtirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.1 ve V.2
baĢlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir Ģekilde açıklanır.) ........................................................ 91
V.1. Arazinin Hazırlanması, InĢaat ve Tesis AĢamasındaki Projeler, Fiziksel ve
Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler .................................................... 91
V.1.1. Arazinin Hazırlanması Için Yapılacak IĢler Kapsamında Nerelerde ve Ne
Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Miktarı, Hafriyat Artığı Toprak, TaĢ, Kum
vb Maddelerin Nerelere TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Için Kullanılacakları, Nihai
Bertaraf Yöntemleri, Hafriyat Döküm Sahalarını (Varsa Alternatif Hafriyat Döküm
Alanları) Gösterir Vaziyet Planı, .......................................................................................... 91
V.1.2. Arazinin Hazırlanması Sırasında ve Ayrıca Ünitelerin InĢaasında
Kullanılacak Maddelerden Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli, Toksik ve Kimyasal Olanların
TaĢınımları, Depolanmaları ve Kullanımları, Bu IĢler Için Kullanılacak Aletler ve
Makinalar, ............................................................................................................................... 94
V.1.3. Proje Kapsamındaki UlaĢım Altyapısı Planı, Bu Altyapının InĢası Ile Ilgili
IĢlemler, Yapılacak Yolun Özellikleri, Kullanılacak Malzemeler, Kimyasal Maddeler,
Araçlar, Makineler; Altyapının InĢası Sırasında Kırma Öğütme, TaĢıma, Depolama
Gibi Toz Yayıcı Mekanik IĢlemler, Trafik Yükü, Yeni Yapılacak Yollar, Tesislere
UlaĢım Için Kullanılacak Yol Güzergahlarının Belirtilmesi, ............................................. 98
V.1.4. Zemin Emniyetinin Sağlanması Için Yapılacak IĢlemler, ............................ 101
V.1.5. Proje Için Gerekli Malzemenin (TaĢ-Kum, Beton vb.) Nereden Nasıl Temin
Edileceği, Trafik Yükü UlaĢım Altyapısı Planı, Altyapının InĢaası Ile Ilgili IĢlemler,
Kullanılacak Makine Ekipmanları, .................................................................................... 101
V.1.6. Kırma-Eleme Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının
ÇalıĢma Süreleri (Gün-Ay-Yıl), IĢletme Yöntemi, UlaĢım Altyapısı Planı, Altyapının
InĢası Ile Ilgili IĢlemler, Kullanılacak Makine Ekipmanları, Nakliye Güzergahları,
Beton Santralı Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının ÇalıĢma Süreleri
(Gün-Ay-Yıl), UlaĢım Altyapısı Planı, Altyapının InĢası Ile Ilgili IĢlemler, Kullanılacak
Makine Ekipmanları, Nakliye Güzergahları, .................................................................... 103
V.1.7. Proje Kapsamında Açılacak Olan TaĢocağı, Kum Ocağı, Kil Ocağı Gibi
Malzeme Ocaklarının Sayısı, Ruhsat Hukuku, Ruhsat Koordinatları, Alan Miktarları,
iii
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Rezerv Hesapları (En, Boy, Kalınlık ve Yoğunluk-Görünür, Muhtemel), Üretim
Miktarları (Gün-Ay-Yıl), ĠĢ-Akım ġemaları, Uygulanacak Üretim Yöntemleri, Basamak
Yüksekliği, GeniĢliği, ġev Açısı, Basamak Sayısı, Nakliye Güzergahları, UlaĢım Altyapısı
Planı, Altyapının ĠnĢaası Ġle Ġlgili ĠĢlemler, Kullanılacak Makine Ekipmanları,
Ocakların BaĢlangıç ve Nihai Durumlarının Ġmalat Haritaları Üzerinde Gösterimi, ... 107
V.1.8. Proje Alanı Içindeki Su Ortamlarında Herhangi Bir Amaçla
GerçekleĢtirilecek Kazı, Dip Taraması, vb. IĢlemler Nedeni Ile Çıkarılacak TaĢ, Kum,
Çakıl ve Benzeri Maddelerin Miktarı, Nerelere TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Için
Kullanılacakları, ................................................................................................................... 113
V.1.9. Derivasyon (InĢaat Alanının Kuru Tutulabilmesi Için Akarsu Güzergahının
Geçici Olarak DeğiĢtirilmesi) Amacıyla veya Diğer Nedenlerle Akarsu Havzasında
Yapılacak Her Türlü Doldurma, Kazıklar Üzerine InĢaat ve Benzeri IĢlemler Ile
Bunların Nerelerde Ne Kadar Alanı Kaplayacağı ve Kullanılacak Malzemeler, Araç ve
Makinalar, Dere Yatağında Yapılacak Olan ÇalıĢmaların Etkileri (Bulanıklık, Suyun
Debisi vb. InĢaat Alanlarından Gelebilecek Bulanıklığı ve Kimyasal Madde Yükü Fazla
Olan Suların Nasıl, Ne ġekilde Drene Edileceği), .............................................................. 114
V.1.10. TaĢkın Önleme ve Drenaj Ile Ilgili IĢlemlerin Nerelerde ve Nasıl
Yapılacağı, ............................................................................................................................. 115
V.1.11. Arazinin Hazırlanması Döneminde Flora ve Faunaya (Kara-Su) Olabilecek
Etkiler, Nehirdeki Balık Türlerinin Menba-Mansap GeçiĢini Temin Etmek Amacıyla
Tasarlanan Uygun GeçiĢ Yapıları Ġhtiyaç Duyulan Yatak Düzenlemeleri, .................... 119
V.1.12. Su Tutma AĢamasında Bırakılacak Su Miktarı .......................................... 123
V.1.13. Projenin GerçekleĢtirilmesi Sırasında Patlatma Yapılıp Yapılmayacağı,
Patlatma Sırasında Alınacak Önlmeler, Tahkimat Sistemi Hakkında Bilgi, ................. 124
V.1.14. Yer Altı Suyuna Etkiler ................................................................................. 145
V.1.15. 2006/27 Sayılı BaĢbakanlık Genelgesi Kapsamında Değerlendirme, ........ 145
V.1.16. Olabilecek Heyelanlara KarĢı Alınacak Önlemler, .................................... 145
V.1.17. Ekosistem Değerlendirme Raporunun Değerlendirilmesi ......................... 146
V.1.18. Orman Alanlarına Olabilecek Etki ve Bu Etkilere KarĢı Alınacak
Tedbirlerin Tanımlanması, ................................................................................................. 148
V.1.19. Arazinin Hazırlanması, InĢaat Alanı Için Gerekli Arazinin Temini Aracıyla
Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü (m2 Olarak ve Mülkiyet Durumu),
Bunların Arazi Kullanım Kabiliyetleri ve Tarım Ürün Türleri, Yüzeyden Sıyrılacak
Bitkisel Toprak Miktarı, Nerede Nasıl Muhafaza Edileceği, Yeniden Değerlendirme
Yöntemi, InĢaat Faaliyetlerinden Etkilenecek Ekili Araziler, ......................................... 151
V.1.20. Arazinin Hazırlanması ve InĢaat Alanı Için Gerekli Arazinin Temini
Amacıyla Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, MeĢcere Tipi, Kapalılığı, Kesilecek
Ağaçların Bölgedeki Orman Ekosistemi Üzerine Etkileri, Ortadan Kaldırılacak Tabii
Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu IĢlerin Yapılacağı, Ağaç ve Bitki Kaybından
Ötürü Fauna Üzerine Olabilecek Etkiler, .......................................................................... 152
V.1.21. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Kadar
Yapılacak IĢlerde Kullanılacak Yakıtların Türleri, Özellikleri, OluĢacak Emisyonlar,154
V.1.22. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Su
Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, InĢaat Için Gerekli Suyun Temin
Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre
Miktarları, Atık Suların Cins ve Miktarları, Bertaraf Yöntemleri ve DeĢarj Edileceği
Ortamlar, .............................................................................................................................. 156
iv
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.23. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Meydana Gelecek Katı Atıkların Cins ve Miktarları, Bu Atıkların Nerelere
TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Ġçin Kullanılacakları, Bertaraf ġekilleri, ............... 161
V.1.24. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Yapılacak ĠĢler Nedeni Ġle Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültünün Kaynakları ve
Seviyesi, Kümülatif Değerler, .............................................................................................. 166
V.1.25. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Yerine
Getirilecek IĢlerde ÇalıĢacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer
Teknik/Sosyal Altyapı Ihtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği, ................... 203
V.1.26. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Sürdürülecek IĢlerden, Insan Sağlığı ve Çevre Için Riskli ve Tehlikeli Olanlar,........... 203
V.1.27. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak
saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeĢil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar
alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, Peyzaj Planı, ......... 205
V.1.28. Yeraltı ve Yerüstünde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıklarına (Geleneksel
Kentsel Dokuya, Arkeolojik Kalıntılara, Korunması Gerekli Doğal Değerlere)
Olabilecek Etkilerin Belirlenmesi, ...................................................................................... 206
V.1.29. Diğer Özellikler, ............................................................................................. 207
V.2. Projenin ĠĢletme AĢamasındaki Projeler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine
Etkileri ve Alınacak Önlemler, ........................................................................................... 254
V.2.1. Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Hangi Faaliyetlerin Hangi
Ünitelerde GerçekleĢtirileceği, ............................................................................................ 254
V.2.2. Su Tutulması Sonucu Su Kalitesine ve Su Ortamındaki Canlılara Olabilecek
Etkiler, Proje Için Tespit Edilen Balık Türlerine Ait GeçiĢ Yapıları, Bu Sistemlerin ve
Mansap Can Suyu ÇıkıĢ Yerinin Gösterildiği Açıklayıcı Çizim, Santral ÇıkıĢ
Noktasından Su Kalitesi Ölçüm Sonuçlarına IliĢkin Bilgi, Su Tutulması Ile OluĢabilecek
Iklim DeğiĢikliği ve Bu DeğiĢiklik Sonucu Bitki Örtüsü, Fauna, Habitat ve Biyotoplar
Üzerine Olabilecek Etkiler, Mansaba Bırakılacak Su Hesabı (Havza Akımları, Yan Dere
Katılımları, YağıĢ-AkıĢ IliĢkisi, Ekolojik Potansiyel, Varsa Ulusal ve Uluslar Arası
Mevzuatla Korunan Balık Türleri ve Muhtemel Ihtiyaçları, Su Hakları, Savaklanan
Sular, Yatak ve Kesit Durumu Ile Su Kalitesi ve Havzanın ÇeĢitli Sektörlerce Planlanan
Kullanımı Dikkate Alınmalı), .............................................................................................. 254
V.2.3. Suyun Temin Edileceği Kaynağın Kullanılması Sonucu Mansapta
Olabilecek DeğiĢimler (Erozyon, Nehir Hidrolojisi, Sucul Hayat, Sediment GeliĢi vb.),
IĢletme Debileri, .................................................................................................................... 257
V.2.4. Su Kaynağına Ait Varsa Diğer Kullanım ġekilleri ve Etkileri, Projenin
Memba ve Mansap Kısmında Yer Alan Projeler Ile Birlikte Değerlendirilmesi, .......... 259
V.2.5. Baraj Ömrünün Uzatılması Ġçin Alınması Gereken Diğer Önlemler, ........ 259
V.2.6. Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Korunması Gereken Alanlar Üzerine
Etkiler, ................................................................................................................................... 260
V.2.7. Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Olabilecek Etkiler, ........................... 260
V.2.8. Sulama Sistemi Yapıları, Sulama Ile Su ve Toprakta OluĢabilecek (Azot,
Bor, TuzlaĢma) Etkiler, Tarımsal Üretime Olabilecek Etkiler ve Sulama Ile OluĢacak
Bitki Paterni, Sulamadan Dönen Suların Su Kalitesine Etkileri, .................................... 261
V.2.9. Sulamadan Kaynaklanacak Yüksek Taban Suyunu DüĢürmek Ġçin
Uygulanacak Drenaj Sistemleri ve Islah Tedbirleri,......................................................... 264
v
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.2.10. Projenin IĢletilmesi Sırasında ÇalıĢacak Personelin ve Bu Personele Bağlı
Nüfusun Konut ve Diğer Sosyal/Teknik Altyapı Ihtiyaçlarının Nerelerde, Nasıl Temin
Edileceği, ............................................................................................................................... 264
V.2.11. Ġdari ve Sosyal Ünitelerde Içme ve Kullanma Amaçlı Suların Kullanımı
Sonrasında OluĢacak Atık Suların Arıtılması Için Uygulanacak Arıtma Tesisi
Karakteristiği, Arıtma Prosesi, Arıtılan Atık Suların Hangi Alıcı Ortamlara, Ne
Miktarlarda, Nasıl Verileceği, ............................................................................................. 265
V.2.12. Konut, Sosyal ve Idari Tesislerden OluĢacak Katı Atık Miktar ve
Özellikleri, Depolama/Yığma, Bertarafı IĢlemleri, Bu Atıkların Nerelere ve Nasıl
TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Için ve Ne ġekilde Değerlendirileceği, .................... 266
V.2.13. Proje Ünitelerinin IĢletilmesi Sırasında OluĢacak Gürültünün Kaynakları
ve Kontrolü Için Alınacak Önlemler, ................................................................................. 268
V.2.14. Proje Alanında Peyzaj Öğeleri Yaratmak veya Diğer Amaçlarla Yapılacak
Saha Düzenlemeleri, Peyzaj Onarım Planı, ....................................................................... 269
V.2.15. Ekosistem Değerlendirme Raporuna ĠliĢkin Değerlendirme, .................... 270
V.2.16. Tarımsal Ekonomi Planlama ve Mühendislik Hizmetleri Genel Esaslarına
Göre Hazırlanan Su Hakları Raporu, ................................................................................ 271
V.2.17. Acil Eylem Planları (Deprem, Heyelan, Kaya DüĢmesi Gibi) ................... 272
V.2.18. Diğer Özellikler. ............................................................................................. 276
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri .......................................... 276
V.3.1.Proje Ile GerçekleĢmesi Beklenen Gelir ArtıĢları; Yaratılacak Istihdam
Imkanları, Nüfus Hareketleri, Göçler, Eğitim, Sağlık, Kültür, Diğer Sosyal ve Teknik
Altyapı Hizmetleri ve Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumlarında DeğiĢiklikler vb.,
................................................................................................................................................ 276
V.3.2. Çevresel Fayda-Maliyet Analizi...................................................................... 276
BÖLÜM VI: ĠġLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABILECEK VE
SÜREN ETKILER VE BU ETKILERE KARġI ALINACAK ÖNLEMLER ............... 278
V1.1. Arazi Islahı ve Reklamasyon ÇalıĢmaları, ...................................................... 278
VI.2. Mevcut Su Kaynaklarına Etkiler, .................................................................... 278
BÖLÜM VII. PROJENĠN ALTERNATĠFLERĠ ..................................................... 280
(Bu Bölümde Yer Seçimi, Teknoloji, Alınacak Önlemler, Alternatiflerin
KarĢılaĢtırılması ve Tercih Sıralaması Belirlenecektir.) .................................................. 280
BÖLÜM VIII: ĠZLEME PROGRAMI ..................................................................... 281
VIII.1. Faaliyetin InĢaatı Için Önerilen Izleme Programı, Faaliyetin IĢletmesi ve
IĢletme Sonrası Için Önerilen Izleme Programı ve Acil Müdahale Planı ....................... 281
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği’nde
“Yeterlik Belgesi Alan Kurum/KuruluĢların Yükümlülükleri” BaĢlığının Ikinci
Paragrafında Yer Alan Hususların GerçekleĢtirilmesi Ile Ilgili Program, ..................... 285
BÖLÜM IX: YUKARIDAKĠ BAġLIKLAR ALTINDA VERĠLEN BĠLGĠLERĠN
TEKNĠK OLMAYAN BĠR ÖZETĠ .................................................................................... 286
(Projenin ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamalarında Yapılması Planlanan Tüm ÇalıĢmaların
ve Çevresel Etkiler Ġçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca
Basit, Teknik Terim Ġçermeyecek ġekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte
Anlatılması) ........................................................................................................................... 286
BÖLÜM X: HALKIN KATILIMI ............................................................................ 288
(Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle
Bilgilendirildiği, Proje Ġle Ġlgili Halkın GörüĢlerinin ve Konu Ġle Ġlgili Açıklamalar) .. 288
BÖLÜM XI: SONUÇLAR ......................................................................................... 292
vi
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
(Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin
Sıralandığı ve Projenin GerçekleĢmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin
Önlenmesinde Ne Ölçüde BaĢarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir
Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin
Nedenleri) .............................................................................................................................. 292
Ekler
Notlar ve Kaynaklar
ÇED Raporunu Hazırlayanların Tanıtımı
vii
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TABLOLAR LĠSTESĠ
Tablo I.1. Proje Kapsamında ĠĢletilecek Malzeme Ocakları ve Tesislerin Kullanım Alanları . 4
Tablo I.2. Proje Sahasında Yer Alan Tüm YerleĢim Birimlerinin Ġçme Suyu Ġhtiyaç
Tahminleri .......................................................................................................................... 7
Tablo II.2.1. KuĢ UçuĢu Mesafeye Bağlı Olarak Proje Ünitelerine En Yakın YerleĢim Yerleri
(Yapı/Konut) .................................................................................................................... 13
Tablo II.2.2. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Koordinatları ve Kapladıkları Alanlar ............. 14
Tablo III.2.1. Zamanlama Tablosu ......................................................................................... 21
Tablo III.6.1. TaĢkelik Göleti ve Ana Kanal Güzergahı Alanlarındaki KamulaĢtırmaya Konu
Olan TaĢınnmazlar ........................................................................................................... 23
Tablo III.6.2. TaĢkelik Göleti ve Ana Kanal Güzergahı Alanlarındaki TaĢınmazların Fiili
Ödeme Değerleri .............................................................................................................. 23
Tablo III.6.3. TaĢkelik Göleti ve Ana Kanal Güzergagı Alanlarındaki TaĢınmazların Net
Gelir Kayıp Değerleri ....................................................................................................... 24
Tablo III.6.4. Fiili Ödeme Değerleri Sonuç Tablosu .............................................................. 25
Tablo III.6.5. Net Gelir Kayıpları Sonuç Tablosu .................................................................. 25
Tablo IV.2.1.1. Basınç Değerleri ............................................................................................ 27
Tablo IV.2.1.3. YağıĢ Değerleri .............................................................................................. 28
Tablo IV.2.1.4. Nispi Nem Değerleri ...................................................................................... 29
Tablo IV.2.1.5. Sayılı Günler Değerleri .................................................................................. 30
Tablo IV.2.1.6. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri ............................................................... 31
Tablo IV.2.1.7. BuharlaĢma Değerleri .................................................................................... 32
Tablo IV.2.1.8. Yönlere Göre Rüzgârın Esme Sayıları Toplamı (Aylık ve Yıllık) ................ 32
Tablo IV.2.1.9. Yönlere Göre Rüzgârın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı .......................... 33
Tablo IV.2.1.10. Yönlere Göre Ortalama Rüzgâr Hızı (m/s) .................................................. 36
Tablo IV.2.1.11. Ortalama Rüzgâr Hızı (m/s) ......................................................................... 37
Tablo IV.2.1.12. Maksimum Rüzgâr Hızı (m/s) ..................................................................... 37
Tablo IV.2.1.13. Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Değerleri ............................... 38
Tablo IV.2.2.1. Ġhtiyaç Duyulacak Doğal Yapı Malzeme Miktarları ..................................... 47
Tablo IV.2.4.1. TaĢkelik Göleti YağıĢ Alanı Parametreleri .................................................... 49
Tablo IV.2.4.2. TaĢkelik Göleti ÇeĢitli Yöntemlerle HesaplanmıĢ Proje TaĢkın Debilerinin
Sonuçları........................................................................................................................... 50
Tablo IV.2.4.3. Göllerin Beslenme Durumları ........................................................................ 52
Tablo IV.2.6.1. Genel Toprak Yetersizlikleri ......................................................................... 54
Tablo IV.2.6.2. Mevcut KoĢullarda Arazi Sınıfları Dağılımı ................................................. 54
Tablo IV.2.7.1. Mevcut KoĢullarda Arazi Sınıfları Dağılımı ................................................. 58
Tablo IV.2.7.2. Bugünkü KoĢullarda Sulama Alanında YetiĢtirilen Bitkiler ve EkiliĢ Oranları
.......................................................................................................................................... 59
Tablo IV.2.7.3. Bugünkü KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Değeri .............................. 59
Tablo IV.2.7.4. Bugünkü KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Gideri ............................... 59
Tablo IV.2.7.5. Bugünkü KoĢullarda Ulusal Tarım Geliri ...................................................... 60
Tablo IV.2.7.6. Projeden Sonra Uygulanması Önerilen Projeli Bitki Deseni ......................... 60
Tablo IV.2.7.7. Projeli KoĢullarda Sulama Alanında YetiĢtirilen Bitkiler ve EkiliĢ Oranları 61
Tablo IV.2.7.8. GeliĢme Periyodu Katsayılarının Hesaplanması ............................................ 62
Tablo IV.2.7.9. Projeli KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Değeri .................................. 62
Tablo IV.2.7.10. Projeli KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Gideri ................................. 63
Tablo IV.2.7.11. Projeli KoĢullarda Ulusal Tarım Geliri ........................................................ 63
viii
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo IV.2.7.12. Proje ile OluĢacak ĠndirgenmiĢ Ulusal Tarım Gelir ArtıĢı .......................... 64
Tablo IV.2.7.13. Sulama Alanının Toplam ĠndirgenmiĢ Tarım Geliri .................................... 64
Tablo IV.2.7.14. Bitkilerin YetiĢme Süreleri .......................................................................... 65
Tablo IV.2.8.1. Proje Ünitelerinin MeĢcere Tipleri ................................................................ 66
Tablo IV.2.12.1. Linyit ve Jeotermal Verileri ......................................................................... 76
Tablo IV.2.12.2. Malzeme Sahalarına Ait Veriler .................................................................. 80
Tablo IV.2.12.3. Kazı Cinsi ve Kazı Miktarları Tablosu ........................................................ 80
Tablo IV.2.13.1. Samsun Ġli ve Alaçam Ġlçesi‟nde BüyükbaĢ ve KüçükbaĢ Hayvan Varlıkları
(2011) ............................................................................................................................... 81
Tablo IV.2.13.2. Samsun Ġli ve Alaçam Ġlçesi Hayvansal Üretim Değerleri (2009 ve 2011) . 82
Tablo IV.3.1.1. Alaçam Ġlçesi‟ne Ait Sosyo-Ekonomik Göstergeler (2004) .......................... 86
Tablo IV.3.2.1. Proje Alanındaki YerleĢim Merkezleri ve Nüfusları ..................................... 86
Tablo IV.3.2.2. Proje Alanındaki YerleĢim Merkezleri ve Nüfusları ..................................... 87
Tablo IV.3.3.1. Ġllerin Sosyo-Ekonomik GeliĢmiĢlik Sıralaması (2011) ................................ 87
Tablo IV.3.4.1. Samsun Ġlinin ĠĢgücü Göstergeleri (15+ yaĢ) -2010- ..................................... 89
Tablo IV.3.5.1. Proje Alanına Ait Eğitim Verileri .................................................................. 89
Tablo IV.3.6.1. Ġlçelere Göre ġehir ve Köy Nüfusları (2007) ................................................. 90
Tablo V.1.1.1. Kazı Yapılacak Üniteler, Kazı Miktarları ve Dolgu Miktarları ...................... 91
Tablo V.1.1.2. Kazı ĠĢleminde Kullanılacak Makine ve Ekipmanlar ...................................... 93
Tablo V.1.3.1. Proje Kapsamında Kullanılacak Araçlardan Kaynaklı OluĢacak Araç Yükü . 99
Tablo V.1.7.1. Proje Kapsamındaki Malzeme Ocakları, Rezerv, ĠĢletme Yöntemi ve Üretim
Miktarları ........................................................................................................................ 108
Tablo V.1.7.2. Proje Kapsamında Açılması ve ĠĢletilmesi Planlanan Malzeme Alanlarına Ait
Görünür Ve Muhtemel Rezerv Bilgileri ......................................................................... 113
Tablo V.1.10.1. Noktasal TaĢkın Frekans Analizi Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli
TaĢkın Debileri ............................................................................................................... 116
Tablo V.1.10.2. Bölgesel TaĢkın Frekans Analizi Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli
TaĢkın Debileri ............................................................................................................... 116
Tablo V.1.10.3. DSĠ Sentetik Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli TaĢkın Debileri .......... 116
Tablo V.1.10.4. DSĠ Sentetik Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli TaĢkın Debileri .......... 117
Tablo V.1.10.5. 15-315 TaĢkelik Çayı Dikmen AGĠ Baz Akım Hesabı ............................... 117
Tablo V.1.10.6. ÇeĢitli Yöntemlerle HesaplanmıĢ Proje TaĢkın Debileri ............................ 118
Tablo V.1.13.1. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ġçin Yer Sarsıntısı
Üzerinde Etkili DeğiĢkenler ........................................................................................... 130
Tablo V.1.13.2. W= 101,41 lb (46 kg) Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı
Değerleri ......................................................................................................................... 132
Tablo V.1.13.3. Bina Temeli TitreĢim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma
Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981). .................................... 132
Tablo V.1.13.4. Gölet Gövdesi Ġçin Yer Sarsıntısı Üzerinde Etkili DeğiĢkenler .................. 137
Tablo V.1.13.5. W= 68,34 lb (31 kg) Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı
Değerleri ......................................................................................................................... 140
Tablo V.1.13.6. Bina Temeli TitreĢim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma
Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981). .................................... 140
Tablo V.1.13.7. Derivasyon Tüneli Patlatma Paterni ............................................................ 142
Tablo V.1.17.1. Proje Bölgesinde Bulunması Muhtemel Balık Türlerinin Ekolojik Özellikleri
(Cows And Welcomme, 1998). ...................................................................................... 148
Tablo V.1.19.1. Mevcut Durumda Üretilen Tarım Ürünleri ve Bu Ürünlerin EkiliĢ Oranları
........................................................................................................................................ 151
ix
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.20.1. Proje Kapsamındaki Kesilecek Ağaç Sayısı ve Orman Alanı ..................... 153
Tablo V.1.21.1. Proje Kapsamında Kullanılacak Ekipmanlar .............................................. 154
Tablo V.1.21.2. Proje Kapsamında ĠnĢaat Alanlarında Kullanılacak Araçlar ve Yakıt
Miktarları ........................................................................................................................ 154
Tablo V.1.21.3. Motorin Özellikleri ...................................................................................... 155
Tablo V.1.21.4. Hesaplamalarda Kullanılan Emisyon Faktörleri ......................................... 155
Tablo V.1.21.5. Proje Kapsamında ĠnĢaat Alanında Bulunan Araçlardan Kaynaklı Emisyonlar
........................................................................................................................................ 155
Tablo V.1.22.1. Evsel Nitelikli Atık Suların Bazı Tipik Özellikleri ..................................... 159
Tablo V.1.24.1. Teçhizat Tipi ve Bunların Net Güç Seviyesine Uygun Olarak Tanımlanan
Ses Gücü Seviyeleri ....................................................................................................... 166
Tablo V.1.24.2. Kullanılacak Makinelerin Motor Güçleri ................................................... 168
Tablo V.1.24.3. Proje Kapsamında Kullanılacak ĠĢ Makinaları Ses Gücü Seviyeleri .......... 168
Tablo V.1.24.4. I.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ
Makineleri ve Ses Gücü Seviyeleri ................................................................................ 169
Tablo V.1.24.5. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici,
Arazöz, Rock Drill, Transmikser, Kırma-Eleme Tesisi, Hazır Beton Santrali ve Patlatma
Ġçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi ................................................................... 169
Tablo V.1.24.6. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı
Ġçin Atmosferik YutuĢ Hesabı ........................................................................................ 171
Tablo V.1.24.7. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin
Net Ses Düzeyi ............................................................................................................... 172
Tablo V.1.24.8. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri ......................... 174
Tablo V.1.24.9. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4
Oktav Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri ...................................................................... 175
Tablo V.1.24.10. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav
Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi ............................................................ 177
Tablo V.1.24.11. II.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ
Makineleri ve Ses Gücü Seviyeleri ................................................................................ 178
Tablo V.1.24.12. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Arazöz ve Silindir Ġçin 4
Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi .............................................................................. 178
Tablo V.1.24.13. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı
Ġçin Atmosferik YutuĢ Hesabı ........................................................................................ 179
Tablo V.1.24.14. II. Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin
Net Ses Düzeyi ............................................................................................................... 180
Tablo V.1.24.15. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri ...................... 180
Tablo V.1.24.16. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4
Oktav Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri ...................................................................... 181
Tablo V.1.24.17. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav
Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi ............................................................ 182
Tablo V.1.24.18. III.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ
Makineleri ve Ses Gücü Seviyeleri ................................................................................ 183
Tablo V.1.24.19. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici ve
Arazöz Ġçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi ....................................................... 183
Tablo V.1.24.20. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav
Bandı Ġçin Atmosferik YutuĢ Hesabı ............................................................................. 184
Tablo V.1.24.21. III. Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin
Net Ses Düzeyi ............................................................................................................... 184
x
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.24.22. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri ..................... 186
Tablo V.1.24.23. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4
Oktav Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri ...................................................................... 186
Tablo V.1.24.24. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4
Oktav Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi ................................................. 187
Tablo V.1.24.25. IV.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ
Makineleri ve Ses Gücü Seviyeleri ................................................................................ 188
Tablo V.1.24.26. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici,
Arazöz, Rock Drill ve Patlatma Ġçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi ................ 188
Tablo V.1.24.27. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav
Bandı Ġçin Atmosferik YutuĢ Hesabı ............................................................................. 190
Tablo V.1.24.28. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin
Net Ses Düzeyi ............................................................................................................... 190
Tablo V.1.24.29. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri .................... 192
Tablo V.1.24.30. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4
Oktav Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri ...................................................................... 192
Tablo V.1.24.31. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4
Oktav Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi ................................................. 194
Tablo V.1.24.32. V.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ
Makineleri ve Ses Gücü Seviyeleri ................................................................................ 195
Tablo V.1.24.33. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici ve
Arazöz Ġçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi ....................................................... 195
Tablo V.1.24.34. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı
Ġçin Atmosferik YutuĢ Hesabı ........................................................................................ 196
Tablo V.1.24.35. V. Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin
Net Ses Düzeyi ............................................................................................................... 197
Tablo V.1.24.36. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri ...................... 198
Tablo V.1.24.37. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4
Oktav Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri ...................................................................... 198
Tablo V.1.24.38. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav
Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi ............................................................ 200
Tablo V.1.24.39. ġantiye Alanı Ġçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ................................. 200
Tablo V.1.24.40. Proje Ünitelerine Yakın YerleĢimlerin Gürültüden Etkilenme Durumları 201
Tablo V.1.27.1. Peyzaj Onarım Planı Uygulama Takvimi ................................................... 206
Tablo V.1.29.1. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon
Faktörleri ........................................................................................................................ 210
Tablo V.1.29.2. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Havada Asılı
Partiküllerin Dağılımı (g/m3) ....................................................................................... 212
Tablo V.1.29.3. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Çöken Tozların
Dağılımı (mg/m2.saat) .................................................................................................... 213
Tablo V.1.29.4. I.Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri 217
Tablo V.1.29.5. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin
Dağılımı (g/m3) ............................................................................................................ 219
Tablo V.1.29.6. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 220
Tablo V.1.29.7. Kazı Fazlası Malzemenin Kazı Fazlası Malzeme Alanına Nakliyesi
Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)........... 223
xi
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.29.8. II.Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri
........................................................................................................................................ 224
Tablo V.1.29.9. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin
Dağılımı (g/m3) ............................................................................................................ 225
Tablo V.1.29.10. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 226
Tablo V.1.29.11. III.Grup Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri .. 229
Tablo V.1.29.12. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı
Partiküllerin Dağılımı (g/m3) ....................................................................................... 231
Tablo V.1.29.13. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 232
Tablo V.1.29.14. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarında Malzemenin Nakliyesi
Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)........... 235
Tablo V.1.29.15. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan
Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (g/m3) ................................................................. 238
Tablo V.1.29.16. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan
Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) .......................................................................... 239
Tablo V.1.29.17. IV.Grup Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri . 241
Tablo V.1.29.18. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı
Partiküllerin Dağılımı (g/m3) ....................................................................................... 243
Tablo V.1.29.19. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların
Dağılımı (mg/m2.saat) .................................................................................................... 244
Tablo V.1.29.20. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Malzemenin
Nakliyesi Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)
........................................................................................................................................ 246
Tablo V.1.29.21. TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısı Emisyon Kaynağından
Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri .......................................................................... 249
Tablo V.1.29.22. TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısı Emisyon Kaynağından
Kaynaklanan Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3) ............................ 249
Tablo V.1.29.23. GeçiĢ Dönemi Uzun Vadeli ve Kısa Vadeli Sınır Değerleri ve Uyarı EĢikleri
(Hava Kalitsi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği) .............................................. 251
Tablo V.1.29.24. PM10 ve Çöken Toz Ġçin SKHKKY Ek-2 Tablo 2.2„de verilen Yıllara Göre
Sınır Değerler ................................................................................................................. 251
Tablo V.1.29.25. Proje Ünitelerine Yakın YerleĢimlerin Tozdan Etkilenme Durumları ...... 252
Tablo V.2.8.1. Sulama Ġle OluĢacak Bitki Paterni ................................................................. 263
Tablo V.2.11.1. ĠĢletme AĢamasında OluĢacak Atıksu Ġçerisindeki Kirlilik Yükleri ........... 265
xii
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġEKĠLLER LĠSTESĠ
ġekil II.1.1. Yerbulduru Haritası ............................................................................................... 9
ġekil II.2.1. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-01 ................................................... 11
ġekil II.2.2. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-02 ................................................... 11
ġekil II.2.3. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-03 ................................................... 12
ġekil II.2.4. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-04 ................................................... 12
ġekil IV.2.1.1. Türkiye Ġklim Bölgeleri Haritası ..................................................................... 26
ġekil IV.2.1.2. Basınç Değerleri Grafiği ................................................................................. 27
ġekil IV.2.1.3. Sıcaklık Değerleri Grafiği ............................................................................... 28
ġekil IV.2.1.4. YağıĢ Değerleri Grafiği ................................................................................... 29
ġekil IV.2.1.5. Nispi Nem Değerleri Grafiği ........................................................................... 30
ġekil IV.2.1.6. Sayılı Günler Değerleri Grafiği ....................................................................... 31
ġekil IV.2.1.7. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Grafiği .................................................... 31
ġekil IV.2.1.8. BuharlaĢma Değerleri Grafiği ......................................................................... 32
ġekil IV.2.1.9. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramı ............................................. 33
ġekil IV.2.1.10. Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgâr Diyagramları ............................... 34
ġekil IV.2.1.11. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgâr Diyagramları ....................................... 35
ġekil IV.2.1.12. Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı .............................. 36
ġekil IV.2.1.13. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafiği ....................................................................... 37
ġekil IV.2.1.14. Maksimum Rüzgâr Hızı Diyagramı .............................................................. 38
ġekil IV.2.1.15. Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Değerleri Grafiği .................... 38
ġekil IV.2.2.1. Gölet Yeri ve Yakın Çevresinin GenelleĢtirilmiĢ Stratigrafi Kesiti (Ölçeksiz)
.......................................................................................................................................... 40
ġekil IV.2.2.2. Samsun Ġli Deprem Haritası ............................................................................ 45
ġekil IV.2.6.1. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-01 ........................................ 55
ġekil IV.2.6.2. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-02 ........................................ 55
ġekil IV.2.6.3. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-03 ........................................ 56
ġekil IV.2.6.4. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-04 ........................................ 56
ġekil IV.2.6.5. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-05 ........................................ 57
ġekil IV.2.12.1. YaklaĢık Proje Alanını Gösterir Samsun Ġli Maden Haritası ........................ 77
ġekil IV.2.12.2. YaklaĢık Projesi Alanını Gösterir Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Haritası
.......................................................................................................................................... 78
ġekil IV.2.14.1. Yüksek Sırt, Yamaç ve Dere Ġçlerinde Öneri Bitkilendirme Tekniği ........... 83
ġekil V.1.2.1. Exel Handidet Elektriksiz Kapsül Sistemi ve Gecikme Kombinasyonları ....... 96
ġekil V.1.2.2. Exel Handidet Bağlantı ġekli ............................................................................ 96
ġekil V.1.2.3. Exel HTD Yüzey Bağlantı Elemanı .................................................................. 97
ġekil V.1.2.4. ANFO ve Jelatinit Dinamite Ait Örnek Fotoğraf ............................................. 97
ġekil V.1.3.5. Otoyollar ve Devlet Yolları Trafik Hacim Haritası ........................................ 100
ġekil V.1.6.1. Kırma-Eleme Tesisi ĠĢ Akım ġeması .............................................................. 104
ġekil V.1.6.2. Hazır Beton Santrali ĠĢ Akım ġeması ............................................................. 105
ġekil V.1.7.1. Ib Grubu Kil Ocaklarına Ait ĠĢ Akım ġeması ................................................. 109
ġekil V.1.7.2. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟na (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ait ĠĢ Akım ġeması
........................................................................................................................................ 111
ġekil V.1.10.1. TaĢkelik Göleti Yinelenmeli TaĢkın Hidrografları ....................................... 119
ġekil V.1.13.1. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ġçin Yapılan Tasarım
Verilerine Göre Kaya Fırlama Mesafesi ........................................................................ 129
xiii
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.13.2. Gölet Gövdesi Ġçin Yapılan Tasarım Verilerine Göre Kaya Fırlama Mesafesi
........................................................................................................................................ 137
ġekil V.1.22.1. Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi ĠĢ Akım ġeması ................................ 160
ġekil V.1.24.1. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü
Seviyeleri ........................................................................................................................ 178
ġekil V.1.24.2. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü
Seviyeleri ........................................................................................................................ 182
ġekil V.1.24.3. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü
Seviyeleri ........................................................................................................................ 188
ġekil V.1.24.4. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü
Seviyeleri ........................................................................................................................ 195
ġekil V.1.24.5. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü
Seviyeleri ........................................................................................................................ 200
ġekil V.1.24.6. Gürültü Perdesine Ait Temsili Fotoğraf ....................................................... 202
ġekil V.1.29.1. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Havada Asılı Tozların
Dağılım Grafiği (g/m3) ................................................................................................. 213
ġekil V.1.29.2. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 214
ġekil V.1.29.3. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların
Dağılım Grafiği (g/m3) ................................................................................................. 220
ġekil V.1.29.4. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 221
ġekil V.1.29.5. Kazı Fazlası Malzemenin Kazı Fazlası Malzeme Alanına Nakliyesi
Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3) 223
ġekil V.1.29.6. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların
Dağılım Grafiği (g/m3) ................................................................................................. 226
ġekil V.1.29.7. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 227
ġekil V.1.29.8. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların
Dağılım Grafiği (g/m3) ................................................................................................. 232
ġekil V.1.29.9. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 233
ġekil V.1.29.10. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarında Malzemenin Nakliyesi
Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3) 235
ġekil V.1.29.11. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan
Havada Asılı Tozların Dağılım Grafiği (g/m3) ............................................................ 239
ġekil V.1.29.12. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan
Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat) .......................................................................... 240
ġekil V.1.29.13. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların
Dağılım Grafiği (g/m3) ................................................................................................. 244
ġekil V.1.29.14. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat) ................................................................................................................... 245
ġekil V.1.29.15. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Malzemenin
Nakliyesi Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılım Grafiği
(g/m3) ........................................................................................................................... 247
ġekil V.1.29.16. TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısından Kaynaklanan Toz Emisyonunun
Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3) ..................................................................... 250
xiv
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.2.4.1. Proje Alanı Memba ve Mansabındaki Diğer Projeleri Gösterir Harita ........... 259
ġekil V.2.17.1. Doğal Afet ve Kaza, Sabotaj ve Benzeri Durumlarda Uygulanacak Müdahale
Planı ................................................................................................................................ 273
ġekil X.1. Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik Köyü, Köy Kahvehanesi‟nde Düzenlenen
Halkın Katılımı Toplantısı‟ndan Görünüm-01 ............................................................... 288
ġekil X.2. Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik Köyü, Köy Kahvehanesi‟nde Düzenlenen
Halkın Katılımı Toplantısı‟ndan Görünüm-02 ............................................................... 289
xv
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
EKLER LĠSTESĠ
Ek-1 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı
Ek-2 Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan
Hükümleri ve Lejantı
Ek-3 1/50.000 Ölçekli Etki Alanı Haritası
Ek-4 Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda Kaydedilen Uzun Yıllara Ait Veriler (1970-2012)
Ek-5 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası
Ek-6 Korunan Alanları Gösterir Harita
Ek-7 Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası
Ek-8 Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü GörüĢ Yazısı
Ek-9 MeĢçere Haritası
Ek-10 Ekolojik Değerlendirme Raporu
Ek-11 Ġmalat Haritaları ve Restorasyon Planları
Ek-12 Amasya Orman Bölge Müdürlüğü ÇED Ġnceleme Değerlendirme Formu
Ek-13 Bafra Belediyesi Atıksu Kabül Yazısı
Ek-14 Samsun BüyükĢehir Belediyesi Katı Atık Kabül Yazısı
Ek-15 Samsun Göl-Su Göletleri Samsun-Alaçam TaĢkelik Göleti Mansap Su Kullanım
Hakları Raporu
Ek-16 Ġzleme Planı
Ek-17 Samsun Tabiat Varlıklarını Koruma ġube Müdürlüğü GörüĢ Yazısı
Ek-18 Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü (MĠGEM) GörüĢ Yazısı
Ek-19 1/25.000 Ölçekli Su Kaynaklarını Gösterir Harita
Ek-20 Diri Fay Haritası
Ek-21 Kazı Fazlası Malzeme Alanı Plan ve Kesiti
Ek-22 Onaylı Uzun Yıllar Aylık Ortalama Akım Değerleri (m3/s)
Ek-23 T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Doğaya Yeniden Kazandırma
Planı
Ek-24 T.C. UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 7.
Bölge Müdürlüğü GörüĢ Yazısı
Ek-25 T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Rehabilitasyon Projesi
Ek-26 Ġçme Suyu ve Sulama Suyu Analiz Sonuçları
xvi
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM I: PROJENIN TANIMI VE AMACI
(Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet
Alanları ve Bu Alan Içerisinde Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya Il
Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri)
Proje Konusu Faaliyetin Tanımı
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü tarafından, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi‟ne bağlı
TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km güney batısında TaĢkelik Çayı üzerinde “TaĢkelik Göleti ve
Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali Projesi”nin
yapılması planlanmaktadır.
“TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi” Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟nün planladığı “1000 Günde 1000 Gölet
Projesi” kapsamındadır. TaĢkelik Göleti‟nin talvegden yüksekliği 92 m olmasına rağmen,
“Göl-Su Göletleri” kapsamında ihale edildiğinden baraj değil de gölet adı verilmiĢtir.
Proje ile, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma,
Karlı ve Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyü‟ne ait tarım
arazilerinin sağlıklı sulama olanağına kavuĢması ve yakın yerleĢim yerlerinin içme ve
kullanma suyu ihtiyacının karĢılanması amaçlanmaktadır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında inĢaa edilecek göletin maksimum depolama hacmi 27,158 hm3,
tarımsal arazi sulama alanı brüt 4.443 ha‟dır. Söz konusu kapasiteler baz alındığında, gölet
alanı 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga
ÇED Yönetmeliği ve 05.04.2013 tarih ve 28609 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak
yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Ek–I
listesi 15. Madde de Su depolama tesisleri (Göl hacmi 10 milyon m3 ve üzeri olan baraj ve
göletler) kapsamında yer almaktadır.
Proje konusu sulama alanı ise; 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliği ve 05.04.2013 tarih ve 28609 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliğinde DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik Ek-II listesi 29. Maddenin „ç‟ bendinde belirtilen; „Tarımsal
amaçlı su yönetimi projeleri (1000 hektar ve üzeri)‟ kapsamına girmektedir.
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma, Karlı ve
Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyleri tarım arazilerinin
sulanması ve civar yerleĢimlerin içme-kullanma suyu ihtiyaçlarının karĢılanması amacıyla
yapılması düĢünülen TaĢkelik Göleti‟nin gölet aks yeri, TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km
güneybatısında, TaĢkelik Çayı üzerinde yer almaktadır.
TaĢkelik Göleti‟nin önerildiği yerde talveg kotu yaklaĢık 197,50 metredir. Kret kotu
289,50 m olan göletin talvegden yüksekliği 92,00 metredir. Kret uzunluğu 409 m olan kil
çekirdekli kaya dolgu tipindeki gölette dolusavak sağ sahilde, derivasyon ve dipsavak sistemi
de sağ sahilde yer almaktadır.
1
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamındaki gölet gövdesinde kaya dolgu ihtiyacı DSĠ 7. Bölge tarafından
Derbent Barajı kapsamında açılan kaya ocağından sağlanması planlanmaktadır. Ancak söz
konusu ocaktan sağlanamaması halinde T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nın açılıp iĢletilerek
ihtiyacın giderilmesi planlanmaktadır. TaĢkelik Göleti Sulama Alanlarında iletim kanallarının
ihtiyaç duyacağı yastıklama malzemesi (kum-çakıl malzeme) dıĢarıdan satın alma yoluyla
temin edilecektir.
Gölet kapsamında ihtiyaç duyulan kil malzemesi temini için ise T-B-1, T-B-2, A-A ve
A-B Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) belirlenmiĢtir. Ancak, planlanan
proje revize edilmiş olup, ÇED Raporu’nda belirtilen A-A ve A-B Geçirimsiz Malzeme
Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) proje kapsamından çıkarılmıştır. Bu nedenle A-A ve A-B
Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) açılmayacak ve işletilmeyecektir.
Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan malzeme ocakları, 17.07.2008 tarih
ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliği Ek-I
Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi, Madde 28 Madencilik projeleri,
Ruhsat hukuku ve aĢamasına bakılmaksızın, a) 25 hektar ve üzeri çalıĢma alanında (kazı ve
döküm alanı toplamı olarak) açık iĢletmeler dahilinde bulunmaktadır.
Söz konusu malzeme ocaklarının hammadde üretim izinleri için DSĠ 7. Bölge
Müdürlüğü tarafından T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ĠĢleri Genel
Müdürlüğü‟ne baĢvurular yapılmıĢtır. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
için ER: 3311682‟dir. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları (Ib Grubu Kil Ocakları)
için ise tek baĢvuru yapılmıĢ olup, ER: 3311680‟dir. Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi
planlanan malzeme ocaklarının Hammadde Üretim Ġzinleri alınmadan ocak alanlarının
içerisinde herhengi bir faaliyete baĢlanılmayacaktır.
24 ha büyüklüğündeki T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı‟nın (Ib Grubu Kil Ocağı)
rezervi 2,50 m iĢletme derinliğinde 600.000 m3‟tür. Proje kapsamında ihtiyaç olan kil
malzeme miktarı 750.000 m3‟tür. Geriye kalan malzeme ihtiyacı T-B-2 Geçirimsiz Malzeme
Alanı‟ndan karĢılanacaktır. T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı‟nda (Ib Grubu Kil Ocağı)
üretim çalıĢmaları, ocağın üst yüzeyinde bulunan 0,3 m kalınlığındaki bitkisel toprağın
sıyrılmasından sonra açık ocak iĢletme yöntemiyle 2,50 m iĢletme derinliğinde çalıĢılacak,
malzemeler ekskavatör yardımı ile kazılarak alınacak, kamyonlara yüklenmek sureti ile
sulama göleti alanına taĢınacaktır.
24 ha büyüklüğündeki T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı‟nın (Ib Grubu Kil Ocağı)
rezervi 2,50 m iĢletme derinliğinde 600.000 m3‟tür. Proje kapsamında ihtiyaç olan kil
malzeme miktarı 750.000 m3‟tür. Geriye kalan malzeme ihtiyacı T-B-1 Geçirimsiz Malzeme
Alanı‟ndan karĢılanacaktır. T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı‟nda (Ib Grubu Kil Ocağı)
üretim çalıĢmaları, ocağın üst yüzeyinde bulunan 0,3 m kalınlığındaki bitkisel toprağın
sıyrılmasından sonra açık ocak iĢletme yöntemiyle 2,50 m iĢletme derinliğinde çalıĢılacak,
malzemeler ekskavatör yardımı ile kazılarak alınacak, kamyonlara yüklenmek sureti ile
sulama göleti alanına taĢınacaktır.
8,73 ha büyüklüğündeki T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nın (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
rezervi 4.000.000 m3‟tür. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kaya malzeme miktarı 3.000.000
m3‟tür. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) üretim, açık ocak
2
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
iĢletmeciliği delme-patlatma yöntemiyle 9 m geniĢlikli ve 11 m yükseklikli, 700 Ģev açısına
sahip, 13 adet basamak oluĢturularak malzemeler alınacak ve ihtiyaç bölgelerine kamyonlarla
sevkedilecektir.
Proje kapsamında inĢa edilecek olan yapılar için gerekli olan beton, Ģantiye alanında
(göl alanı içerisinde) kurulacak olan 1 adet Hazır Beton Santrali‟nden karĢılanacaktır. Söz
konusu hazır beton santrali 15 m3/saat kapasiteli olarak planlanmaktadır.
Proje kapsamında maksimum 15 m3/saat kapasitede kurulması planlanan Hazır Beton
Santrali, 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
Mülga ÇED Yönetmeliği “Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi (Ek-II)”nin
19. Maddesi “Üretim kapasitesi 100 m³/saat ve üzeri olan hazır beton tesisleri, çimento veya
diğer bağlayıcı maddeler kullanılarak ĢekillendirilmiĢ malzeme üreten tesisler, ön gerilimli
beton elemanı, gaz beton, betopan ve benzeri üretim yapan tesisler” hükmü uyarınca kapsam
dıĢıdır.
Hazır Beton Santrali‟nin yanı sıra, proje kapsamında ihtiyaç duyulacak kaya
malzemenin kırma eleme iĢlemine tabi tutulması gerektiği için, Ģantiye alanında (göl alanı
içerisinde) 1 adet Kırma-Eleme Tesisi kurulacak olup söz konusu tesisin kapasitesi ise 110
ton/saat (275.000 ton/yıl) olarak planlanmaktadır.
Proje kapsamında 110 ton/saat (275.000 ton/yıl) kapasitede kurulması planlanan KırmaEleme Tesisi, 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren Mülga ÇED Yönetmeliği “Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi (EkII)”nin 49. Maddesi, d bendi, “Kırma-eleme-yıkama tesisleri (Ek-1‟de yer almayanlar)”
kapsamındadır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında yapılması ve iĢletilmesi planlanan gölet, sulama alanı, malzeme
ocakları, kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton santralinden kaynaklanacak çevresel
etkilerin değerlendirilmesi amacıyla iĢbu ÇED Raporu hazırlanmıĢtır.
Projenin Ömrü
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi‟nin inĢaat süresi yaklaĢık 4 yıl olarak hesaplanmıĢtır. Projenin ekonomik
ömrü ise 50 yıl olarak öngörülmektedir.
Malzeme ocakları, kırma-eleme tesisi, hazır beton santrali gibi yardımcı tesislerin ömrü
proje süresi olan 4 yıl olup, rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü hesaplamaları
maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10
saat çalıĢılacağı varsayımına göre üretim hızı belirlenmiĢ ve çevresel etkileri
değerlendirilmiĢtir. ġantiye tesisin ömrü ise inĢaat süresi kadar (4 yıl) olacaktır. Gölet
inĢaatının tamamlanması ile söz konusu tesisler (Ģantiye, kırma-eleme tesisi ve hazır beton
santrali) baĢka projelerde değerlendirilmek üzere sökülerek proje alanından
uzaklaĢtırılacaktır.
3
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet Alanları ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik ve
Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya İl Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesine bağlı TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km güneybatısında TaĢkelik
Çayı üzerinde yapılması planlanan TaĢkelik Göleti ile Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik,
Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma, Karlı ve Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi
Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyleri tarım arazilerinin sulanması ve civar yerleĢimlerin
içme-kullanma suyu ihtiyaçlarının karĢılanması planlanmaktadır. Projenin ana su kaynağı
TaĢkelik Çayı olup söz konusu proje ile bölgenin ihtiyaç duyduğu tarımsal sulama ve iyi
kalitede içme-kullanma suyu önemli ölçüde sağlanması hedeflenmekte ve gölet ile 4.443 ha
büyüklükte bir tarım arazisi sulu tarıma açılabilecektir.
Proje sahasındaki mevcut su ve toprak kaynaklarından maksimum oranda faydalanmak
ve yöre halkının refah seviyesini yükseltmek ana nedendir. Tek geçim kaynağı olan tarımın
bu amaçla geliĢtirilmesi, içme suyu ihtiyacının karĢılanması, iĢ imkanlarının sağlanması ve
baĢka Ģehirlere göçün önlenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca gölet inĢaatı, gölet gövde üniteleri
ve sulama kanalları inĢaatı için ihtiyaç duyulacak olan iĢ gücü bölgeden sağlanarak ekonomik
katkıda sağlanmıĢ olacaktır.
Göletin inĢaatı için gölet gövdesi ve sulama kanalları için ihtiyaç duyulacak olan doğal
yapı malzemeleri için ise 2 adet geçirimsiz malzeme ocağı (Ib Grubu Kil Ocakları) ve 1 adet
kaya malzeme ocağı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) belirlenmiĢtir. Söz konusu ocaklar, TaĢkelik
Göleti ve Sulama Alanları inĢaatlarında ihtiyaç duyulan malzemeleri karĢılama amacına
yönelik hizmet edecektir. Açılıp iĢletilmesi planlanan malzeme ocaklarında da gölet
inĢaatında olduğu gibi iĢ gücü ihtiyacı bölgeden sağlanarak bölge ekonomisine artı gelir
olarak fayda sağlayacaktır.
Söz konusu malzeme ocakları ile gölet yapımı, gölet gövde üniteleri inĢaatı ve
sulamalarda iletim kanalları yapımı için gereken hammadde temini sağlanacak olup, proje
maliyet açısından fayda sağlayacaktır. Proje kapsamında açılacak olan malzeme ocakları ve
tesislerin kullanım alanları Ģu Ģekilde olacaktır;
Tablo I.1. Proje Kapsamında ĠĢletilecek Malzeme Ocakları ve Tesislerin Kullanım Alanları
Malzeme Ocağı / Tesis
Ġhtiyaç Duyulan Kullanım Alanları
T-B-1 Geçirimsiz Ib Grubu Kil Ocağı
TaĢkelik Gölet Gövdesi Kil Dolgu Ġhtiyacında
T-B-2 Geçirimsiz Ib Grubu Kil Ocağı
TaĢkelik Gölet Gövdesi Kil Dolgu Ġhtiyacında
Kaya (Tüvenan) Dolgu, Riprap, Kaya (UfaltılmıĢ) Dolgu ve
Agrega Ġhtiyacında
Kaya Malzemesinin Kırılıp Elenmesinde
Kaya Ocağından Temin Edilen Agrega Ġle Hazır Beton
Yapımında
T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı
Kırma-Eleme Tesisi (1 Adet)
Hazır Beton Santrali (1 Adet)
Yukardaki tablodan da anlaĢıldığı üzere söz konusu projede açılması ve iĢletilmesi
planlanan malzeme ocaklarının hizmet maksatları, yalnızca ilgili gölet yapımından kaynaklı
hammadde ihtiyaçlarını gidermek olup, bu doğrultuda gölet projeleri için önem arz
etmektedir.
4
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje Karakteristikleri
Hidroloji
Derenin Adı
YağıĢ Alanı, (km2)
Yıllık Ortalama Akım, (hm3)
: TaĢkelik
: 89.20 km2
: 25,19 hm3
Gölet Gövdesi
Gövde Tipi
Talveg Kotu, (m)
Temel Kotu, (m)
Kret Kotu, (m)
Talvegden Yükseklik, (m)
Temelden Yükseklik, (m)
Kret Uzunluğu, (m)
Kret GeniĢliği, (m)
Memba ġevi
Mansap ġevi
Toplam Dolgu Hacmi
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Kil Çekirdekli Kaya Dolgu
197,50 m
195,00 m
289,50 m
92,00 m
95,50 m
409,00 m
10.00 m
1/2,30
1/1,90
4.219.500 m³
Minimum ĠĢletme Seviyesi, (m)
Normal Su Seviyesi, (m)
Maksimum Su Seviyesi, (m)
Minimum Su Seviyesinde Hacim, (hm3)
Normal Su Seviyesinde Hacim, (hm3)
Maksimum Su Seviyesinde Hacim, (hm3)
Aktif Hacim, (hm3)
:
:
:
:
:
:
:
225,47 m
283,00 m
287,85 m
1.120 hm3
24.930 hm3
27.158 hm3
23.810 hm3
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Merkezi Kil Çekirdekli Kaya Dolgu
199,50 m
197,50 m
221,42 m
21,92 m
23,92 m
145,00 m
8,00 m
1/2,3
1/1,9
Göl
Memba Batardosu
Tipi
Talveg Kotu, (m)
Temel Kotu, (m)
Kret Kotu, (m)
Talvegden Yükseklik, (m)
Temelden Yükseklik, (m)
Kret Uzunluğu, (m)
Kret GeniĢliği, (m)
Memba ġevi
Mansap ġevi
Dolusavak
: Sağ Sahil
: Kontrolsuz
Yeri
Tipi
5
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
YaklaĢım Kanalı Kotu, (m)
EĢik Kret Kotu, (m)
EĢik Boyu, (m)
BoĢaltım Kanalı GeniĢliği, (m)
BoĢaltım Kanalı Uzunluğu, (m)
Dolusavak TaĢkın Gir. Debisi (OET) (m3/s)
Dolusavak TaĢkın ÇıkıĢ Debisi (OET) (m3/s)
Tasarım Su Derinliği, Ho, (m)
OluĢan Su Derinliği, He, (m)
Maksimum Rezervuar Su Seviyesi, (m)
Enerji Kırıcı Tipi
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
283.00 m
281,20 m
13,50 m
30.00 m
349.00 m
871.26 m3/s
641,00 m3/s
4,72 m
4,72 m
287,85 m
Sıçratma EĢiği
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Sağ Sahil
Dairesel
3,50 m
500.00 m
153.66 m3/s
90,96 m3/s
201.00 m
199.40 m
221,42 m
:
:
:
:
Sağ Sahil
Sürgülü Kapak
Küresel
1.20 m
:
:
:
:
Sağ Sahil
Sürgülü Kapak
Küresel
0.50
:
:
:
:
:
:
:
3.999 ha
4.443 ha
3.407,99 m3/ha/yıl
0,0879 m3/s
Yüksek Basınçlı Boru Sistemi
1.20- 0.50
CTP, PE
Derivasyon Tüneli
Yeri
Kesiti
Çapı, (m)
Uzunluğu, (m)
Derivasyon TaĢkın Gir.Debisi (25 yıl) (m3/s)
Derivasyon TaĢkın Çık. Debisi (25 yıl) (m3/s)
GiriĢ Taban Kotu, (m)
ÇıkıĢ Taban Kotu, (m)
Memba Batardosu Kret Kotu, (m)
Dipsavak (Sulama Sistemi)
Yeri
Emniyet Vanası Tipi
Ayar Vanası Tipi
Çapı, (m)
Dipsavak (Dereye deĢarj)
Yeri
Emniyet Vanası Tipi
Ayar Vanası Tipi
Çapı, (m)
Sulama Sistemi
Sulama Alanı Net, (ha)
Sulama Alanı Brüt, (ha)
Sulama Suyu Ġhtiyacı, (m3/ha/yıl)
Canlı Hayatı Suyu, (m3/s)
Sulama ġekli
Ġletim Hattı Boru Çapı, (m)
Boru Cinsi
6
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ġçme Suyu Ġhtiyacı Tahminleri
Proje ile, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma,
Karlı ve Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyü‟ne ait tarım
arazilerinin sağlıklı sulama olanağına kavuĢması ve yakın yerleĢim yerlerinin içme ve
kullanma suyu ihtiyacının karĢılanması amaçlanmaktadır.
Söz konusu yerleĢim yerleri ile ilgili olarak DSĠ Genel Müdürlüğü Ġçmesuyu Dairesi
BaĢkanlığı kriterlerine göre yapılan içme suyu ihtiyacı tahminleri aĢağıda verilmiĢtir.
YerleĢim birimlerinin hayvan sayıları ilgili ilçe tarım müdürlüklerinden temin edilmiĢtir. Tüm
yerleĢim birimlerinin su ihtiyaçlarını gösteren tablo özet olarak aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo I.2. Proje Sahasında Yer Alan Tüm YerleĢim Birimlerinin Ġçme Suyu Ġhtiyaç Tahminleri
Sıra
No
YERLEġĠM ADI
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
TAġKELĠK KÖYÜ
SARILIK KÖYÜ
YENĠCE KÖYÜ
ZEYTĠN KÖYÜ
YUKARIELMA KÖYÜ
KARLI KÖYÜ
GÖKÇEBOĞAZ KÖYÜ
YENĠKÖY KÖYÜ
HABĠLLĠ KÖYÜ
DOYRAN KÖYÜ
TOPLU KÖYÜ
GÖÇKÜN KÖYÜ
TEFEKLĠ KÖYÜ
KIġLAKONAK KÖYÜ
AKBULUT KÖYÜ
SANCAR KÖYÜ
ALAÇAM ĠLÇESĠ
YAKAKENT ĠLÇESĠ
Toplam
Su Ġhtiyacı (hm3/yıl)
2011
2015
2020
2025
2030
2035
2040
2045
2050
0.039
0.040
0.043
0.045
0.048
0.050
0.053
0.056
0.059
0.007
0.042
0.027
0.049
0.035
0.085
0.017
0.034
0.065
0.024
0.049
0.027
0.014
0.022
0.014
0.672
0.314
0.007
0.044
0.028
0.051
0.036
0.088
0.018
0.035
0.068
0.025
0.051
0.028
0.014
0.023
0.015
0.689
0.322
0.007
0.047
0.029
0.053
0.038
0.093
0.019
0.037
0.072
0.027
0.054
0.029
0.015
0.025
0.015
0.716
0.334
0.007
0.049
0.031
0.056
0.041
0.098
0.020
0.039
0.076
0.028
0.057
0.031
0.016
0.026
0.016
0.749
0.349
0.008
0.052
0.033
0.059
0.043
0.103
0.021
0.042
0.080
0.030
0.060
0.033
0.017
0.028
0.017
0.789
0.367
0.008
0.055
0.035
0.062
0.045
0.109
0.022
0.044
0.085
0.032
0.064
0.035
0.017
0.029
0.018
0.836
0.389
0.009
0.059
0.037
0.065
0.048
0.115
0.023
0.047
0.090
0.033
0.067
0.037
0.018
0.031
0.019
0.893
0.415
0.009
0.062
0.039
0.069
0.051
0.122
0.024
0.049
0.095
0.035
0.071
0.039
0.019
0.033
0.020
0.959
0.446
0.009
0.065
0.040
0.072
0.053
0.127
0.025
0.051
0.100
0.037
0.075
0.041
0.020
0.034
0.021
1.008
0.481
1.534
1.582
1.653
1.735
1.829
1.936
2.060
2.201
2.318
7
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM II: PROJE ĠÇIN SEÇILEN YERIN KONUMU
II.1. Projenin Yeri (Ġlgili Valilik veya Belediye Tarafından Doğruluğu OnanmıĢ
Olan Proje Yerinin, Lejant ve Plan Notlarının Da Yer Aldığı Onanlı Çevre Düzeni Planı
ve Ġmar Planları Üzerinde, Bu Planlar Yoksa Mevcut Arazi Kullanım Haritası Üzerinde
Gösterimi)
Proje alanı, Orta Karadeniz Bölgesi‟nde, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik Köyü‟nün
3,5 km güneybatısında, TaĢkelik Çayı üzerinde yer almaktadır. TaĢkelik Göleti‟nin kuzeyinde
Kavak Tepe (1.201 m), Karga Ttepe (1.163 m) yer almaktadır. Proje kapsamında ihtiyaç
duyulan malzemeler için 2 adet geçirimsiz (Ib Grubu Kil Ocakları) ve 1 adet kaya ocağı (IIa
Grubu Bazalt Ocağı) belirlenmiĢtir. Ayrıca söz konusu malzeme ocaklarına paralel Ģantiye
alanında (göl alanı içerisinde) 1 adet kırma-eleme tesisi ve 1 adet hazır beton santrali
kurulması planlanmaktadır.
Proje kapsamında dolusavak, derivasyon ve dipsavak tesisleri kurulacak olup sulama
alanında iletimi sağlamak maksadıyla sulama kanalları (toprak altı boru) yapılacaktır.
Söz konusu proje ünitelerinin alanları ve yakın çevresi 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim
Planı‟nda gösterilmektedir (Bkz. Ek-1).
 Gölet Gövdesi:
TaĢkelik Göleti yeri, Orta Karadeniz Bölgesi‟nde Samsun ili Alaçam Ġlçesi‟nin TaĢkelik
Köyü‟nün 3,5 km güneybatısında, TaĢkelik Çayı üzerinde seçilmiĢtir. TaĢkelik Göleti‟nde
dere yatağında alüvyon 1-2 m civarındadır. Yamaçlar volkanik kayaçlardan oluĢmaktadır ve
bir duraylılık sorunu yoktur.
Gölet gövdesi yapım aĢamasında çeĢitli dolgu malzemelerine ihtiyaç duymaktadır. Bu
nedenle proje kapsamında kil ve kaya malzeme temini amacıyla malzeme ocakları belirlenmiĢ
olup gövde dolgu, beton agrega ve yastıklama kumu ihtiyacı doğrultusunda DSĠ 7. Bölge
Müdürlüğü tarafından kaya ve kil ocakları için T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟ne (MĠGEM) gerekli baĢvuruları yapılmıĢtır. T-K-1 Kaya
Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) için ER: 3311682‟dir. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz
Malzeme Alanları (Ib Grubu Kil Ocakları) için ise tek baĢvuru yapılmıĢ olup, ER:
3311680‟dir. Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan malzeme ocaklarının
Hammadde Üretim Ġzinleri alınmadan ocak alanlarının içerisinde herhengi bir faaliyete
baĢlanılmayacaktır.
Proje kapsamında açılması planlanan malzeme ocakları Ģu Ģekildedir;

T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı); aks yerinin yaklaĢık 3,5 km
kuzeydoğusunda, Yongazoğlu Mahallesi üst kotundaki 24 hektarlık tarlalar, T-B-1
Geçirimsiz Malzeme Alanı olarak belirlenmiĢtir.

T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı); aks yerinin yaklaĢık 3 km
kuzeydoğusunda, Yongazoğlu Mahallesi üst kotundaki 24 hektarlık tarlalar, T-B-2
Geçirimsiz Malzeme Alanı olarak belirlenmiĢtir.
8
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü

T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı); aks yerinin kuĢ uçuĢu 10.3 km
güneybatısında uygun nitelikte yaklaĢık 8,73 hektarlık bir saha belirlenmiĢtir. Malzeme
sahasında çok sert, sağlam az kırıklı, çatlaklı granodiyoritler yüzeylenmektedir. Kırık
zonları boyunca yükselen volkanik birim, etrafında sedimanter birimler
yüzeylenmektedir. Bu saha T-K-1 kaya malzeme sahası olarak isimlendirilmiĢtir. Gölet
aks yerine uzaklığı yaklaĢık mevcut yollar ile 14,8 km‟dir.
Ayrıca proje kapsamında 2.000 m2‟lik alanda ġantiye Alanı, 500 m2‟lik alanda 1 adet
Kırma-Eleme Tesisi ve 500 m2‟lik alanda 1 adet Hazır Beton Santrali kurulması
planlanmaktadır.
Proje alanına ait yerbulduru haritası aĢağıda verilmiĢtir;
ġekil II.1.1. Yerbulduru Haritası
Ek-2‟de verilen Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Onaylı
Çevre Düzeni Planı‟na göre;
TaĢkelik Göleti Göl Alanı, orman alanları,
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı), orman alanları ve marjinal tarım
alanları,
9
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), nitelikli tarım alanları,
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), nitelikli tarım alanları,
Sulama Alanı ise orman alanları, nitelikli tarım alanları, arkeolojik sit alanı ve tarıma
dayalı sanayi alanı kapsamında bulunmaktadır.
Çevre Düzeni Planı Plan Hükümlerinin 1.4.17 numaralı maddesinde yer alan “Bu plan
ile belirlenen planlama alt bölgeleri içinde veya dıĢında ihtiyaç olması halinde güvenlik,
sağlık, eğitim vb. sosyal donatı alanları, büyük kentsel yeĢil alanlar, kent veya bölge/havza
bütününe yönelik her türlü atık bertaraf tesisleri ve bunlarla entegre geri kazanım tesisleri,
arıtma tesisleri, sosyal ve teknik altyapı, karayolu, demiryolu, havaalanı, baraj, enerji üretimi
ve iletimine iliĢkin kullanımlar kamu yararı gözetilerek, ilgili kurum ve kuruluĢların görüĢleri
doğrultusunda, alt ölçekli planları çevre düzeni planı değiĢikliğine gerek olmaksızın ilgili
idaresince bu planın koruma, geliĢme ve planlama ilkeleri doğrultusunda hazırlanır.
Hazırlanan planlar Bakanlığın uygun görüĢü alınmadan onaylanamaz. Onaylanan planlar veri
tabanına iĢlenmek üzere sayısal ortamda bakanlığa gönderilir. Söz konusu tesisler/tesis
alanları amacı dıĢında kullanılamazlar. Yakma veya düzenli depolarının yanı sıra
fiziksel/kimyasal/biyolojik öniĢlem ünitelerini içeren entegre atık bertaraf veya geri kazanım
tesislerinin yer seçimi, atığın en yakın ve en uygun olan tesiste bertaraf edilmesi ilkesi
çerçevesinde, bölgenin atık miktarı dikkate alınarak ilgili kurum ve kuruluĢların görüĢü
doğrultusunda belirlenir.” hükmü uyarınca; ayrıca malzeme ocaklarına iliĢkin uygulamanın
Plan Hükümlerinin 1.5.18 numaralı “Maden ĠĢletme Tesisleri, Geçici Tesisler ve Ocaklara
ĠliĢkin Hükümler”kapsamında yürütülecektir.
Söz konusu faaliyet sahasına iliĢkin uygulama Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi
1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı‟nın 1.4.17 ve 1.5.18 numaralı hükümleri ve ilgili
kurum ve kuruluĢ görüĢleri doğrultusunda, 3194 sayılı Ġmar Kanunu ve Yönetmelikleri ve
ilgili diğer mevzuatlar uyarınca yapılacaktır.
II.2. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu (Bütün Idari ve Sosyal Ünitelerin,
Teknik Altyapı Ünitelerinin Varsa Diğer Ünitelerin Proje Alanı Içindeki Konumlarının
Vaziyet Planı Üzerinde 1/25.000’lik Haritada Gösterimi, Bunlar Için Belirlenen Kapalı
ve Açık Alan Büyüklükleri Proje Kapsamında Yer Alan Geçici ve Nihai Depolama
Alanlarının 1/25.000, 1/5.000 ve/veya 1/1.000'lik Haritalar Üzerinde Gösterimi), ġantiye
YerleĢim Planı, Hafriyat Döküm Sahaları, Baraj, UlaĢım Yolu vb Yapılara Ait Plan ve
Kesitler Ile YağıĢ Alanı ve Akım Gözlem Istasyonlarını Gösterir Çizimler Teknik Resim
Standartlarına Uygun Olarak Çizilmesi)
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik Köyü Mevkii‟nde TaĢkelik Çayı
üzerinde yer almaktadır.
Faaliyete iliĢkin proje ünitelerini gösteren 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı Ek1‟de verilmiĢtir. Proje ünitelerinin genel konumu ġekil II.2.1, ġekil II.2.2, ġekil II.2.3 ve ġekil
II.2.4 verilen uydu görüntülerinde gösterilmiĢtir.
10
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil II.2.1. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-01
ġekil II.2.2. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-02
11
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil II.2.3. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-03
ġekil II.2.4. Proje Ünitelerini Gösterir Uydu Görüntüsü-04
Proje kapsamındaki ünitelerin en yakın yerleĢim birimlerine mesafeleri Tablo II.2.1‟de
verilmiĢ olup, mesafe kuĢ uçuĢu olarak en yakın yapı/konut referans alınarak hesaplanmıĢtır.
12
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo II.2.1. KuĢ UçuĢu Mesafeye Bağlı Olarak Proje Ünitelerine En Yakın YerleĢim Yerleri
(Yapı/Konut)
Kaya
Malzeme
Alanı
Geçirimsiz (Kil)
Malzeme Alanları
Ünite
En Yakın YerleĢim Yeri
En Yakın
Yapı/Konutun
Üniteye Göre
Konumu
En Yakın
Yapı/Konutun
Mesafesi (m)
T-B-1 Geçirimsiz (Kil)
Malzeme Alanı
(Ib Grubu Kil Ocağı)
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Yongazoğlu Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Malzeme Alanının Ġçerisinde YerleĢim
Yerleri Bulunmaktadır
T-B-2 Geçirimsiz (Kil)
Malzeme Alanı
(Ib Grubu Kil Ocağı)
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Yongazoğlu Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Malzeme Alanının Ġçerisinde YerleĢim
Yerleri Bulunmaktadır
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı
(IIa Grubu Bazalt Ocağı)
Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri
(Dolusavak, Derivasyon Tüneli,
Dipsavak)
Kazı Fazlası Malzeme Alanı
Bitkisel Toprak Depo Alanı-1
Bitkisel Toprak Depo Alanı-2
ġantiye Alanı
Kırma-Eleme Tesisi
Hazır Beton Santrali
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
AĢağı Isırganlı Köyü‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Kuzdağ Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Dikmen Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Hacıköy Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Y.Sarıalan Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Gamitoğlu Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Dikmen Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Tüfekli Köyü‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Yongazoğlu Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
AĢağı Isırganlı Köyü‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Kuzdağ Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Dikmen Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
13
Kuzeydoğu
490
Güney
530
Kuzeydoğu
525
Güneydoğu
1.300
Güneybatı
1.620
Doğu
300
Batı
600
Batı
90
Güney
145
Kuzeydoğu
490
Güney
550
Kuzeydoğu
700
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamındaki ünitelere ait koordinatlar ve kapladıkları alanlar Tablo II.2.2‟de
verilmiĢtir.
Tablo II.2.2. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Koordinatları ve Kapladıkları Alanlar
UTM 6 DERECE
COĞRAFĠK
DATUM: ED-50
DATUM: WGS-84
DOM: 33 - ZON: 36
Y (Sağa) X (Yukarı) X (Enlem) Y (Boylam)
TAġKELĠK GÖL ALANI
TG-1
720351
4601008 41.52880910 35.64073587
TG-2
720622
4600629 41.52532071 35.64384357
TG-3
720497
4600421 41.52348186 35.64226951
TG-4
719881
4600252 41.52213294 35.63483020
TG-5
719661
4599610 41.51641471 35.63196519
TG-6
719325
4599681 41.51715105 35.62797226
TG-7
718994
4599427 41.51495424 35.62391213
TG-8
719020
4599232 41.51319430 35.62414961
TG-9
718398
4598096 41.50313759 35.61629767
TG-10
718356
4597955 41.50187914 35.61574014
TG-11
718553
4597844 41.50082957 35.61805554
TG-12
718548
4597630 41.49890399 35.61792032
TG-13
718532
4597793 41.50037535 35.61778833
TG-14
718289
4597887 41.50128608 35.61491284
TG-15
718251
4598157 41.50372398 35.61456103
TG-16
718061
4597981 41.50219525 35.61221306
TG-17
718737
4599036 41.51150450 35.62068871
TG-18
718722
4599354 41.51437126 35.62062776
TG-19
718656
4599346 41.51431482 35.61983113
TG-20
718583
4599541 41.51609511 35.61903139
TG-21
719085
4599806 41.51833883 35.62514032
TG-22
719165
4600032 41.52034803 35.62617370
TG-23
719392
4600137 41.52123163 35.62893021
TG-24
719385
4600380 41.52341972 35.62893387
TG-25
719664
4600549 41.52486794 35.63234549
TG-26
719740
4600808 41.52717618 35.63334714
TG-27
720014
4600757 41.52664265 35.63660303
T-B-1 GEÇĠRĠMSĠZ MALZEME ALANI
TB1-1
722561
4603653 41.55199753 35.66817514
TB1-2
722629
4603724 41.55261693 35.66901224
TB1-3
722750
4603784 41.55311787 35.67048895
TB1-4
722870
4603810 41.55331690 35.67193776
TB1-5
722992
4603811 41.55329469 35.67339295
TB1-6
723067
4603788 41.55306456 35.67428190
TB1-7
723135
4603742 41.55263861 35.67508531
TB1-8
723202
4603679 41.55204957 35.67585926
TB1-9
723233
4603588 41.55122042 35.67620111
TB1-10
723235
4603468 41.55014586 35.67617708
TB1-11
723211
4603330 41.54890908 35.67584533
TB1-12
723150
4603186 41.54762463 35.67505970
NOKTA
ADI
14
ALAN
PAFTA NO
128.80 Ha
E35-D4
E35-D3
24 Ha
E35-D3
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
UTM 6 DERECE
COĞRAFĠK
DATUM: ED-50
DATUM: WGS-84
DOM: 33 - ZON: 36
Y (Sağa) X (Yukarı) X (Enlem) Y (Boylam)
T-B-2 GEÇĠRĠMSĠZ MALZEME ALANI
TB2-1
722561
4603653 41.55199753 35.66817514
TB2-2
723150
4603186 41.54762463 35.67505970
TB2-3
723077
4603098 41.54685848 35.67415491
TB2-4
723002
4603036 41.54632224 35.67322807
TB2-5
722898
4603025 41.54624710 35.67197374
TB2-6
722770
4603038 41.54640420 35.67045093
TB2-7
722673
4603063 41.54665689 35.66930278
TB2-8
722577
4603123 41.54722222 35.66816749
TB2-9
722506
4603202 41.54795471 35.66734717
TB2-10
722480
4603318 41.54900233 35.66708462
TB2-11
722471
4603420 41.54992512 35.66701675
TB2-12
722497
4603549 41.55107398 35.66737214
T-K-1 KAYA MALZEME ALANI
TK-1
714689
4592146 41.45059864 35.56978102
TK-2
714751
4592139 41.45052435 35.57052089
TK-3
714826
4592099 41.45013894 35.57140215
TK-4
714905
4592041 41.44959853 35.57232850
TK-5
714980
4591977 41.44900157 35.57320136
TK-6
715028
4591923 41.44850636 35.57375905
TK-7
715035
4591876 41.44807741 35.57382336
TK-8
715014
4591832 41.44768473 35.57355910
TK-9
714941
4591802 41.44743498 35.57267840
TK-10
714894
4591797 41.44740911 35.57211389
TK-11
714847
4591814 41.44757555 35.57155699
TK-12
714753
4591885 41.44823534 35.57045609
TK-13
714663
4591943 41.44877860 35.56940180
TK-14
714629
4592013 41.44942236 35.56901740
TK-15
714616
4592065 41.44988732 35.56888207
TK-16
714620
4592103 41.45022956 35.56894130
TK-17
714635
4592127 41.45043986 35.56913441
ANA ĠLETĠM HATTI
TIL-1
720578
4600805 41.52691934 35.64337432
TIL-2
720919
4600934 41.52798688 35.64750776
TIL-3
721198
4601383 41.53194838 35.65101787
TIL-4
721568
4601742 41.53507210 35.65557751
TIL-5
722576
4602540 41.54197068 35.66794826
TIL-6
722607
4602778 41.54410470 35.66839722
TIL-7
722993
4603468 41.55020933 35.67328021
TIL-8
723333
4603802 41.55311832 35.67747251
TIL-9
723476
4603775 41.55283552 35.67917715
TIL-10
723566
4603961 41.55448581 35.68033020
TIL-11
723748
4603886 41.55375491 35.68248588
TIL-12
724356
4604690 41.56082444 35.69006157
TIL-13
724929
4604392 41.55798113 35.69681024
TIL-14
725316
4604394 41.55789340 35.70145638
NOKTA
ADI
15
ALAN
PAFTA NO
24 Ha
E35-D3
8.73 Ha
F35-A1
14.267 m.
E35-D3
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
UTM 6 DERECE
DATUM: ED-50
DOM: 33 - ZON: 36
Y (Sağa) X (Yukarı)
TIL-15
725914
4605049
TIL-16
725886
4605422
TIL-17
726273
4605579
TIL-18
726921
4606203
TIL-19
726962
4606567
TIL-20
726864
4606982
TIL-21
726476
4606927
TIL-22
726343
4606975
TIL-23
726324
4607184
TIL-24
726722
4607780
TIL-25
726450
4607875
TIL-26
726348
4608167
TIL-27
726512
4608800
TIL-28
726479
4609284
TIL-29
725899
4609712
SULAMA ALANI
SA-1
717636
4608571
SA-2
719324
4609101
SA-3
720468
4610118
SA-4
721173
4610016
SA-5
723786
4609932
SA-6
724902
4610085
SA-7
725854
4610400
SA-8
728613
4609250
SA-9
729202
4609294
SA-10
731212
4609042
SA-11
732795
4609418
SA-12
733566
4608604
SA-13
733364
4607491
SA-14
732473
4605603
SA-15
731904
4604248
SA-16
731493
4604153
SA-17
729692
4603443
SA-18
726296
4602705
SA-19
724789
4602498
SA-20
724315
4602374
SA-21
723465
4603333
SA-22
722792
4602283
SA-23
720978
4600955
SA-24
720877
4600978
SA-25
722049
4602578
SA-26
722272
4604357
SA-27
721703
4605020
SA-28
720792
4605478
SA-29
719515
4606469
SA-30
719049
4607705
NOKTA
ADI
COĞRAFĠK
DATUM: WGS-84
X (Enlem)
41.56361182
41.56697798
41.56828003
41.57371176
41.57697277
41.58073473
41.58035275
41.58081826
41.58270588
41.58795611
41.58888856
41.59154837
41.59719129
41.60155598
41.60557633
Y (Boylam)
35.70886300
35.70866134
35.71336632
35.72136289
35.72198496
35.72097431
35.71630687
35.71472834
35.71457917
35.71956728
35.71635288
35.71523720
35.71744339
35.71722417
35.71043270
41.59760439
41.60190874
41.61073921
41.60963167
41.60814223
41.60920741
41.61177859
41.60064651
41.60087400
41.59802116
41.60094710
41.59339603
41.58344407
41.56671946
41.55468949
41.55395420
41.54808785
41.54241493
41.54097479
41.53999204
41.54885799
41.53960556
41.52815993
41.52839280
41.54246250
41.55841176
41.56452844
41.56890070
41.57817155
41.58942613
35.61096028
35.63138820
35.64547544
35.65389362
35.68519546
35.69862165
35.71015308
35.74279576
35.74987170
35.77386217
35.79298191
35.80191087
35.79905860
35.78765086
35.78030908
35.77534635
35.75351033
35.71255556
35.69443271
35.68870951
35.67888911
35.67043346
35.64821954
35.64701723
35.66164944
35.66497403
35.65840480
35.64765665
35.63271936
35.62758591
16
ALAN
PAFTA NO
4.443 Ha
E35-C4
E35-D3
E35-D4
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
UTM 6 DERECE
COĞRAFĠK
DATUM: ED-50
DATUM: WGS-84
DOM: 33 - ZON: 36
Y (Sağa) X (Yukarı) X (Enlem) Y (Boylam)
HAZIR BETON SANTRALĠ
HBS-1
720301
4600871 41.52758773 35.64008771
HBS-2
720334
4600893 41.52777472 35.64049140
HBS-3
720342
4600883 41.52768542 35.64057626
HBS-4
720308
4600860 41.52748721 35.64016353
KIRMA-ELEME TESĠSĠ
KEY-1
720293
4600884 41.52770517 35.63999655
KEY-2
720326
4600906 41.52789215 35.64040025
KEY-3
720334
4600896 41.52780286 35.64048511
KEY-4
720300
4600873 41.52760465 35.64007237
ġANTĠYE ALANI
SN-1
720289
4600884 41.52770814 35.63995044
SN-2
720328
4600909 41.52792457 35.64042490
SN-3
720355
4600867 41.52753939 35.64073366
SN-4
720311
4600851 41.52740701 35.64019821
BĠTKĠSEL TOPRAK DEPO SAHASI-1
BD1-1
722554
4603339 41.54917420 35.66797990
BD1-2
722649
4603359 41.54932634 35.66912628
BD1-3
722725
4603345 41.54917727 35.67002713
BD1-4
722751
4603300 41.54876576 35.67032448
BD1-5
722756
4603245 41.54827175 35.67036454
BD1-6
722755
4603199 41.54785113 35.67033077
BD1-7
722747
4603165 41.54755303 35.67022319
BD1-8
722740
4603126 41.54720258 35.67013054
BD1-9
722727
4603106 41.54702169 35.66996663
BD1-10
722712
4603080 41.54679700 35.66977469
BD1-11
722694
4603068 41.54669050 35.66955653
BD1-12
722674
4603065 41.54667075 35.66931494
BD1-13
722577
4603125 41.54723665 35.66817217
BD1-14
722515
4603212 41.54803583 35.66746400
BĠTKĠSEL TOPRAK DEPO SAHASI-2
BTD4-1
714637
4592127 41.45044134 35.56915444
BTD4-2
714689
4592145 41.45059401 35.56977866
BTD4-3
714751
4592139 41.45052088 35.57051945
BTD4-4
714788
4592119 41.45033251 35.57095206
BTD4-5
714780
4592089 41.45006262 35.57084610
BTD4-6
714756
4592070 41.44990238 35.57055815
BTD4-7
714707
4592060 41.44981958 35.56996536
BTD4-8
714668
4592074 41.44995494 35.56950557
KAZI FAZLASI MALZEME ALANI
KF-1
722225
4601373 41.53157482 35.66331481
KF-2
722387
4601345 41.53127896 35.66523522
KF-3
722548
4601200 41.52992289 35.66711202
KF-4
722706
4601088 41.52887454 35.66896425
KF-5
722855
4601049 41.52848440 35.67073202
KF-6
722912
4600972 41.52777095 35.67139016
NOKTA
ADI
17
ALAN
PAFTA NO
0.05 Ha
E35-D3
0.05 Ha
E35-D3
0.2 Ha
E35-D3
5.25 Ha
E35-D3
0.9 Ha
F35-A1
27 Ha
E35-D3
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
UTM 6 DERECE
DATUM: ED-50
DOM: 33 - ZON: 36
Y (Sağa) X (Yukarı)
KF-7
722853
4600871
KF-8
722830
4600818
KF-9
722717
4600756
KF-10
722509
4600747
KF-11
722430
4600832
KF-12
722314
4601021
KF-13
722091
4601181
KF-14
722072
4601285
KF-15
722126
4601347
RELOKE YOL
R-1
718277
4598347
R-2
718264
4598321
R-3
718248
4598246
R-4
718217
4598226
R-5
718162
4598193
R-6
718106
4598156
R-7
718070
4598103
R-8
718042
4598041
R-9
718029
4597995
R-10
718034
4597972
R-11
718046
4597958
R-12
718060
4597953
R-13
718079
4597955
R-14
718131
4597980
R-15
718167
4597991
R-16
718183
4597989
R-17
718196
4597981
R-18
718204
4597969
R-19
718213
4597897
R-20
718225
4597860
R-21
718242
4597844
R-22
718465
4597777
R-23
718480
4597755
R-24
718473
4597715
R-25
718476
4597673
R-26
718521
4597604
R-27
718539
4597596
R-28
718567
4597590
R-29
718702
4597553
R-30
718721
4597558
R-31
718720
4597573
R-32
718705
4597596
R-33
718670
4597628
R-34
718611
4597659
R-35
718603
4597677
R-36
718607
4597688
NOKTA
ADI
COĞRAFĠK
DATUM: WGS-84
X (Enlem)
41.52688061
41.52641279
41.52588628
41.52586033
41.52664953
41.52838369
41.52988246
41.53082226
41.53136520
Y (Boylam)
35.67064743
35.67034947
35.66897142
35.66648054
35.66556535
35.66424297
35.66162873
35.66144429
35.66211694
41.50543050
41.50520361
41.50453357
41.50435401
41.50407873
41.50376101
41.50329274
41.50273703
41.50233085
41.50212441
41.50199326
41.50194670
41.50195839
41.50217185
41.50225444
41.50223591
41.50216111
41.50204513
41.50139994
41.50105878
41.50091776
41.50025238
41.50004668
41.49969053
41.49931488
41.49868109
41.49859917
41.49854401
41.49816925
41.49821164
41.49834986
41.49856005
41.49885504
41.49915240
41.49931252
41.49941223
35.61493839
35.61477012
35.61454990
35.61417893
35.61350856
35.61282513
35.61237435
35.61201100
35.61183553
35.61189543
35.61202655
35.61219518
35.61241995
35.61305371
35.61349275
35.61368145
35.61383947
35.61392952
35.61401000
35.61413835
35.61433790
35.61697905
35.61715231
35.61704828
35.61707700
35.61759115
35.61780096
35.61813814
35.61974111
35.61996382
35.61995456
35.61979255
35.61938450
35.61868417
35.61860138
35.61865276
18
ALAN
PAFTA NO
2.042 m.
E35-D4
F35-A1
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
NOKTA
ADI
R-37
R-38
R-39
R-40
R-41
R-42
R-43
R-44
GÖLET
AKS-1
AKS-2
AKS-3
AKS-4
AKS-5
AKS-6
AKS-7
AKS-8
UTM 6 DERECE
DATUM: ED-50
DOM: 33 - ZON: 36
Y (Sağa) X (Yukarı)
718633
4597711
718641
4597729
718641
4597745
718582
4597823
718536
4597896
718492
4597939
718457
4597985
718437
4598021
GÖVDESĠ
720444
4600920
720457
4600926
720540
4600876
720578
4600805
720562
4600732
720549
4600726
720474
4600749
720421
4600847
COĞRAFĠK
DATUM: WGS-84
X (Enlem)
41.49960679
41.49977063
41.49991885
41.50062867
41.50130437
41.50170155
41.50212613
41.50245265
Y (Boylam)
35.61896844
35.61906976
35.61907574
35.61839396
35.61787055
35.61736691
35.61696303
35.61673938
41.52799186
41.52803894
41.52756910
41.52691934
41.52626345
41.52621637
41.52643856
41.52733546
35.64181368
35.64197574
35.64295303
35.64337432
35.64316484
35.64300278
35.64211500
35.64151933
19
ALAN
PAFTA NO
2 Ha
E35-D3
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM III. PROJENĠN EKONOMĠK VE SOSYAL BOYUTLARI
III.1. Projenin GerçekleĢmesi Ile Ilgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları
Yatırım bedeli, SUĠġ Ltd. ġti. tarafından hazırlanan Samsun Ġli, Göl-Su Göletleri ve
Sulamaları Alaçam TaĢkelik Göleti Ön Ġnceleme Raporu‟nda 148.513.085 TL olarak
belirlenmiĢtir. Yatırım bedeli detayları aĢağıda ayrıntılı olarak verilmiĢtir.
Yatırım Bedeli
Gölet
Gövde
Dolusavak
Derivasyon tüneli
Derivasyon tüneli giriĢ çıkıĢ yapıları
Dipsavak
Gölet ulaĢım yolları
Toplam
97 939 992 TL
7 373 541 TL
3 114 421 TL
360 719 TL
2 229 214 TL
1 750 000 TL
112 767 886 TL
Sulama
Boru+Sanat Yapıları (% 15)
Sulama ġebekesi+Sanat Yap.(% 15)
Drenaj
Toplam
19 530 309 TL
15 702 841 TL
512 049 TL
35 745 199 TL
Genel Toplam
148 513 085 TL
Toplam proje bedeli 148 513 085 TL olup, bu bedelin tamamının öz kaynaklardan
karĢılanması planlanmaktadır.
III.2. Projenin GerçekleĢmesi Ġle Ilgili IĢ Akım ġeması veya Zamanlama Tablosu
Projenin gerçekleĢmesiyle ilgili zamanlama tablosu Tablo III.2.1‟de yer almaktadır.
20
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo III.2.1. Zamanlama Tablosu
TAġKELĠK GÖLETĠ VE SULAMASI YATIRIMININ YILLARA DAĞILIMI
YATIRIM YILLARI
TESĠSLER
1. YIL
BĠRĠNCĠ
ĠKĠNCĠ 6
6 AY
AY
2. YIL
BĠRĠNCĠ
ĠKĠNCĠ
6 AY
6 AY
1- GÖLET GÖVDESĠ + BATARDOLAR
2- DOLUSAVAK
3- DERĠVASYON VE DĠPSAVAK
4- ĠÇMESUYU SU ALMA TESĠSLERĠ
5- ENJEKSĠYONLAR
6- ULAġIM VE ġANTĠYE YOLLARI
SOSYAL TESĠSLER, MÜTEFERRĠK
7ĠġLER
8- KAMULAġTIRMA
9- SULAMA ANA BORU HATLARI
10- SULAMA ġEBEKESĠ
11- DRENAJ ġEBEKELERĠ
SULAMA ĠLE ĠLGĠLĠ SANAT
12YAPILARI
13- ĠġLETME BAKIM TESĠSLERĠ
14- ARITMA TESĠSĠ
15- ĠÇMESUYU ĠLETĠM TESĠSLERĠ
16- DEPOLAR
ĠÇMESUYU ĠLE ĠLGĠLĠ SANAT
17YAPILARI
21
3. YIL
BĠRĠNCĠ
ĠKĠNCĠ
6 AY
6 AY
4. YIL
BĠRĠNCĠ
ĠKĠNCĠ
6 AY
6 AY
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
III.3. Projenin Fayda-Maliyet Analizi
Sulama alanında hesaplanan ulusal tarım geliri artıĢı 2012 yılı fiyatlarına 1.05 katsayısı
ile artırılarak taĢınmıĢ ve değerleri aĢağıda verilmiĢtir.
Mevcut Ulusal Tarım Geliri
=
Projeli Ulusal Tarım Geliri
=
Ulusal Tarım Gelir ArtıĢı
=
Sulama Alanı Brüt
=
Sulama Alanı Net
=
Yıllık Tarımsal Net Gelir ArtıĢı =
342.440 TL
1.065.86 TL
723.420 TL
34.136,6 da
30.723 da
30 723 x 1.065.86 - 34 136,6 x 342.44 = 21.056.679
TL
Faiz+Amortisman ve Yenileme giderleri (TL)
A= Amortisman+Faiz Gideri = 11.569.379 TL
B= Yenileme Gideri
= 30.139 TL
ĠĢletme ve Bakım Gideri (TL)
C=ĠĢletme Bakım Gideri
(A+B+C) Giderler Toplamı
= 1.583.390 TL
= 13.182.908 TL
Projenin Savunulması
Gelir-Gider Oranı
21 056 679 / 13 182 908 = 1.76
R = 1,60
III.4. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin GerçekleĢmesine Bağlı Olarak,
Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından GerçekleĢtirilmesi Tasarlanan Diğer
Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri
Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamalarında yöre halkı için iĢ imkânları doğacaktır. ĠnĢaat
döneminde vasıfsız eleman ihtiyacı istihdam olanağı doğacağı tahmin edilmekte olup, vasıfsız
eleman ihtiyacı öncelikli olarak yakın çevredeki köylerden sağlanacaktır. Ayrıca, çalıĢan
iĢçilerin sosyal ihtiyaçlarının büyük bir bölümü, yakında bulunan yerleĢim birimlerinden
sağlanacak ve bu faaliyetler de yöre halkı için ek bir gelir kaynağı yaratacaktır.
III.5. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin GerçekleĢebilmesi Için Zaruri
Olan ve Proje Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından GerçekleĢtirilmesi Planlanan
Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Projeleri
İnşaat İçin Gerekli Elektrik Enerjisinin Sağlanması
ĠnĢaat ve daha sonra tesislerin iĢletilmesi aĢamasında kullanılacak olana elektrik
enerjisi, inĢaat sahasının yakınında bulunan TaĢkelik Köyü‟nden çekilecek enerji nakil hattı
ile sağlanacaktır.
22
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Su Temini
Söz konusu projenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında içme suyu piyasada mevcut olan
hijyenik içme sularından temin edilecektir. Su temininin damacanalar ile yeterli olmaması
durumunda ise gerekli olan su, TaĢkelik Göleti aks yeri membasında mevcut durumda yer
alan ve Alaçam Ġlçesi‟nden 3 adet ve Bafra Ġlçesi‟nden 17 adet köyün içme suyunu temin
ettiği Bafra Batı Sahası Ġçmesuyu Hattı‟ndan karĢılanacaktır. Su temininin Bafra Batı Sahası
Ġçmesuyu Hattı‟ndan sağlanması durumunda DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından gerekli
izinler projenin uygulama aĢamasında alınacaktır. Kullanma suyunun ise DSĠ‟nin izinli
kuyularından alınması planlanmaktadır. DSĠ‟nin izinli kuyularından alınamaması durumunda;
dere yatağına açılacak 10 metreyi aĢmayacak keson kuyudan temin edilecektir.
Sosyal Hizmet Tesisi
ĠĢ kanunu ve halk sağlığı ile ilgili düzenlemelerin gerektirdiği Ģekilde iĢçi ve diğer
personel için yeterli miktarda yatakhane, yemekhane, mutfak, kantin, banyo – WC vb. tesisler
temin edilecektir. ÇalıĢan personelin sağlık hizmetleri için civardaki sağlık birimlerinden
(sağlık evi, sağlık ocağı, devlet hastanesi) faydalanılacaktır.
III.6. KamulaĢtırma, Yeniden YerleĢimin Nasıl Yapılacağı
TaĢkelik Göleti göl alanı ve ana kanal güzergahındaki kamulaĢtırmaya konu olan
taĢınmazlar Tablo III.6.1‟de verilmiĢtir.
Tablo III.6.1. TaĢkelik Göleti ve Ana Kanal Güzergahı Alanlarındaki KamulaĢtırmaya Konu Olan
TaĢınnmazlar
Kot
Göl Alanı
Ana Kanal
Mutlak Koruma Alanı
TaĢınmazın
Cinsi
Kt
Miktarı
Da-Adet
30,00
Kavak
500,00
Orman
600
Kt
210
St
316
Ev (Tek Kat)
7
Ev (Ġki Kat)
5
Samanlık
12
TaĢkelik Göleti göl alanı ve ana kanal güzergahındaki kamulaĢtırmaya konu olan
taĢınmazların fiili ödeme değerleri 2012 yılı birim fiyatları ile Tablo III.6.2‟de verilmiĢtir.
Tablo III.6.2. TaĢkelik Göleti ve Ana Kanal Güzergahı Alanlarındaki TaĢınmazların Fiili Ödeme
Değerleri
KT1
Miktarı
(da-adet-km)
30
Birim Fiyatı
(TL/da-adet-km)
2996,00
Toplam
Tutar (TL)
89880,00
Kavak 7 YaĢ
200
35,00
7000,00
Kot
TaĢınmazın Cinsi
GÖL ALANI
1036,00-1072,14
23
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kot
TaĢınmazın Cinsi
Kavak Kesim YaĢı
Miktarı
(da-adet-km)
300
Birim Fiyatı
(TL/da-adet-km)
18,50
Toplam
Tutar (TL)
5550,00
600
1401,05
840630,00
943060,00
Orman
Ara Toplam
ANA KANAL
% 20 Ġlave
188612,00
Genel Toplam
1131672,00
KT1
210
3703,00
Toplam
% 20 Ġlave
Genel Toplam
777630,00
777630,00
155526,00
933156,00
ST
316,00
6049,00
1911484,00
1911484,00
382296,80
2293780,80
MUTLAK KORUMA
ALANI
Tek Katlı Ev
7,00
20740,00
145180,00
Ġki Katlı Ev
5,00
55080,00
275400,00
Samanlık
12,00
7650,00
91800,00
Ara Toplam
% 20 Ġlave
512380,00
102476,00
Genel Toplam
614856,00
TaĢkelik Göleti göl alanı ve ana kanal güzergahındaki kamulaĢtırmaya konu olan
taĢınmazların net gelir kayıp değerleri 2012 yılı birim fiyatları ile Tablo III.6.3‟te verilmiĢtir.
Tablo III.6.3. TaĢkelik Göleti ve Ana Kanal Güzergagı Alanlarındaki TaĢınmazların Net Gelir Kayıp
Değerleri
Kot
GÖL ALANI
1036,00-1072,14
TaĢınmazın
Cinsi
KT
Miktarı
(da-adet-km)
30
Birim Fiyatı
(TL/da-adet-km)
179,75
Kavak
500
5,97
2985,00
Orman
600
29,19
17514,00
25891,36
TOPLAM
ANA KANAL
KT1
210
185,17
38885,91
ST
316
302,46
95575,83
134461,74
TOPLAM
MUTLAK KORUMA ALANI
Toplam Tutar
(TL)
5392,36
Tek Katlı Ev
7
20,74
145,18
Ġki Katlı Ev
5
55,08
275,40
Samanlık
12
7,65
91,80
512,38
TOPLAM
24
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TaĢkelik Göleti göl alanı ve ana kanal güzergahındaki kamulaĢtırmaya konu olan
taĢınmazların fiili ödeme ve net gelir kayıp değerleri kümülatif olarak Tablo III.6.4 ve Tablo
III.6.5‟te verilmiĢtir.
Tablo III.6.4. Fiili Ödeme Değerleri Sonuç Tablosu
943060,00
%20 Emniyet
Faktörü
(TL)
188612,00
Toplam Fiili
Ödeme Tutarı
(TL)
1131672,00
TOPLAM
943060,00
188612,00
1131672,00
ANA KANAL
2689114,00
537822,80
3226936,80
TOPLAM
2689114,00
537822,80
3226936,80
MUTLAK KORUMA ALANI
512380,00
102476,00
614856,00
TOPLAM
512380,00
102476,00
614856,00
GENEL TOPLAM
4144554,00
828910,80
4973464,80
Kot
Fiili Ödeme Tutarı
(TL)
GÖL ALANI
1036,00-1072,14
Tablo III.6.5. Net Gelir Kayıpları Sonuç Tablosu
Tarımsal Gelir Kaybı
Kot
GÖL ALANI
Alan
(da)
30
Net Gelir Kaybı
(TL)
5392,36
526
134461,74
Tarım DıĢı Gelir Kaybı
Alan
(da)
600
Net Gelir Kaybı
(TL)
20499,00
1036,00-1072,14
ANA KANAL
512,38
MUTLAK KORUMA ALANI
TOPLAM
556
139854,10
Toplam Net Gelir Kaybı = 160865,48 TL
III.7. Diğer Hususlar
Bu bölümde aktarılacak baĢka bir husus bulunmamaktadır.
25
21.011,40
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM
IV:
PROJE
KAPSAMINDA
ETKĠLENECEK
ALANIN
BELĠRLENMESĠ VE BU ALAN ĠÇĠNDEKĠ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLĠKLERĠN
AÇIKLANMASI (*)
IV.1. Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi, (Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre
Belirlendiği Açıklanacak ve Etki Alanı Harita Üzerinde Gösterilecek)
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında yer alan ünitelerin inĢaat ve iĢletme aĢamasında oluĢacak toz,
gürültü, trafik gibi olumsuz etkiler ile doğal kaynak kullanımı (gölet göl alanı) göz önünde
bulundurularak projeden etkilenecek alanlar belirlenmiĢtir. Projeden etkilenecek alanların
gösterildiği 1/50.000 Ölçekli Etki Alanı Haritaları Ek-3‟te verilmiĢtir.
Proje kapsamında iĢletme aĢamasında etki alanı belirlenirken, göl alanında su
tutulmasından kaynaklanacak etki oluĢacağı göz önünde bulundurulmuĢtur.
IV.2. Etki Alanı Ġçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal
Kaynakların Kullanımı
IV.2.1. Meteorolojik ve Iklimsel Özellikler
Proje alanında tipik Karadeniz Ġklimi hakimdir. En çok yağıĢ, sonbahar ve kıĢ aylarında
olup, yazlar sıcak, kıĢlar ılık ve yağıĢlıdır. YağıĢlar genellikle depresyonik karakterlidir.
Ġlkbahar ve yaz aylarında yeryüzünün aĢırı ısınması durumunda konvektif karakterli yağıĢlar
görülebilir. Ayrıca yağıĢ sistemi geldiğinde, kuzeyden esen rüzgarların etkisiyle, dağ silsilesi
boyunca yükselen nemli hava, orografik özellik kazanarak yüksek kotlarda yağıĢların
artmasına neden olur.
ġekil IV.2.1.1. Türkiye Ġklim Bölgeleri Haritası
26
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Meteorolojik ve iklimsel özelliklerin değerlendirilmesinde kullanılan Samsun
Meteoroloji Ġstasyonu Meteorolojik Bülteni (1970-2012) Ek-4‟te verilmiĢtir.
Basınç
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 1015,7
hPa‟dır. Maksimum basınç 1032,2 hPa ve minimum basınç 997,18 hPa olarak ölçülmüĢtür.
Tablo IV.2.1.1. Basınç Değerleri
Basınç
(hPa)
Maksimum
Basınç
(hPa)
Ortalama
Basınç
(hPa)
Minimum
Basınç
(hPa)
AYLAR
VI
VII
I
II
III
IV
V
1038,1
1037
1044,6
1033,8
1026,7
1025,8
1019
1017,5
1016,7
1013,9
1014,1
992,2
994,4
994,5
997
999,8
Yıllık
VIII
IX
X
XI
XII
1021,9
1022,3
1030,6
1035,2
1034,8
1035,6
1032,2
1012,6
1011,2
1012,1
1015,3
1018
1018,9
1019
1015,7
997,1
996,9
998,8
1000,1
1000,8
998,2
996,4
997,18
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.2. Basınç Değerleri Grafiği
Sıcaklık
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 14,41
ºC‟dır. Maksimum sıcaklık 38,4 ºC olarak 09.10.2003 tarihinde, minimum sıcaklık -7 olarak
01.03.1985 tarihinde ölçülmüĢtür.
27
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo IV.2.1.2. Sıcaklık Değerleri
Ortalama
Sıcaklık (ºC)
Maksimum
Sıcaklık
Günü
Maksimum
Sıcaklık Yılı
Maksimum
Sıcaklık (ºC)
Minimum
Sıcaklık
Günü
Minimum
Sıcaklık Yılı
Minimum
Sıcaklık (ºC)
AYLAR
VI
VII
I
II
III
IV
V
7
6,8
8
11,3
15,5
20,3
31
28
28
12
12
2001
1989
2001
1998
24,2
26,2
32,3
10
23
2002
-6,6
Yıllık
VIII
IX
X
XI
XII
23,4
23,5
20
16,1
12
9
14,41
21
25
20
14
9
11
4
9
1970
1997
1973
1977
1996
2003
2010
2010
2003
37
36,4
37,4
37,5
35,2
34,8
38,4
29,7
28,9
38,4
1
4
3
2
11
30
30
4
12
27
1
1985
1985
2004
1985
1978
1992
1984
1986
2004
1993
2006
1985
-6,8
-7
-2,4
2,7
9
13,6
14
7
1,5
-2,2
-3,6
-7
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.3. Sıcaklık Değerleri Grafiği
YağıĢ
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama toplam yağıĢ
miktarı 698,7 mm‟dir. Günlük maksimum yağıĢ miktarı 116,4 mm‟dir.
Tablo IV.2.1.3. YağıĢ Değerleri
AYLAR
Yıllık
I
II
III IV
V
VI VII VIII IX
X
XI XII
Toplam YağıĢ Ortalaması 60,1 50,3 57,9 58,3 51,3 48,3 33,4 39,2 51,9 89,2 82,2 76,6 698,7
28
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
I
(mm)
Maksimum YağıĢ
(mm)
II
III
IV
V
AYLAR
VI VII
VIII
IX
X
XI
45,7 39,9 31,1 45,6 56,2 77,5 68,4 116,4 58,4 63,1 66,5
XII
42
Yıllık
116,4
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.4. YağıĢ Değerleri Grafiği
Ortalama Nispi Nem
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama nispi nem %
73,29‟dur.
Tablo IV.2.1.4. Nispi Nem Değerleri
Ortalama Nem (%)
I
67
II
69,5
III
75
IV
79
V
80,2
AYLAR
VI
VII
75,8 73,4
VIII
73,3
IX
74,8
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
29
X
75,4
XI
69,9
XII
66,2
Yıllık
73,29
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil IV.2.1.5. Nispi Nem Değerleri Grafiği
Sayılı Günler
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama kar yağıĢlı günler
sayısı 12,9, yıllık ortalama kar örtülü günler sayısı 4,9, yıllık ortalama sisli günler sayısı 10,6,
yıllık ortalama dolulu günler sayısı 0,4, yıllık ortalama kırağılı günler sayısı 5,1, yıllık
ortalama orajlı günler sayısı 28,1‟dir.
Tablo IV.2.1.5. Sayılı Günler Değerleri
V
AYLAR
VI VII VIII IX
Kar YağıĢlı Günler Sayısı
I
3,8
II
4,6
III
2
IV
0,2
Kar Örtülü Günler Sayısı
1,5
2,2
0,5
0,1
Sisli Günler Sayısı Ortalaması
0,5
0,7
2,4
3,3 2,6 0,3
Dolulu Günler Sayısı Ortalaması
0
0
0,1
0
Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması
Toplam Orajlı Günler Sayısı
Ortalaması
1,2
1,4
1,5
0,2
0,1
0,2
0,6
2,6
0,2
5
0
5,8
XII
1,9
0
0,6
4,9
0,1
10,6
0,1
0
0,4
0,1
0,7
5,1
3,9 1,9 0,9
0,2
28,1
0,3 0,4
0
3
3,9
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
30
Yıllık
XI
0,4
0
X
12,9
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil IV.2.1.6. Sayılı Günler Değerleri Grafiği
Maksimum Kar Kalınlığı
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum kar kalınlığı 36
cm‟dir.
Tablo IV.2.1.6. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri
Maksimum Kar Kalınlığı (cm)
I
36
II
34
III
8
IV
9
V
AYLAR
VI VII VIII
IX
X
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.7. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Grafiği
31
XI
2
XII
23
Yıllık
112
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BuharlaĢma
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama açık yüzey
buharlaĢma miktarı 858 mm‟dir. Günlük maksimum açık yüzey buharlaĢması 11,8 mm‟dir.
Tablo IV.2.1.7. BuharlaĢma Değerleri
I
Ortalama Açık Yüzey
BuharlaĢması (mm)
Maksimum Açık Yüzey
BuharlaĢması (mm)
II
III
IV
V
AYLAR
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Yıllık
19 16,2 16,2 65,3 88,8 120,4 152,9 145,7 98,3 66,9 43,4 24,9
858
9,5 11,8 7,3
11,8
11
8,6
11
10
10,2
9
8,6 11,8
10
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.8. BuharlaĢma Değerleri Grafiği
Rüzgâr
Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgâr Yönü
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre, yönlere göre rüzgârın esme
sayıları toplamı aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo IV.2.1.8. Yönlere Göre Rüzgârın Esme Sayıları Toplamı (Aylık ve Yıllık)
YÖNLER
N
NNE
NE
ENE
I
1213
1005
458
621
II
1369
1445
720
1050
III
2219
2574
1391
2292
AYLAR
IV
V
2351 2771
3362 4547
2184 2556
2908 3441
VI
2405
4471
2162
2735
32
VII
2510
4636
1998
2455
VIII
2598
4330
1966
2272
IX
1805
3119
1657
2317
X
1731
2086
1217
1907
XI
1380
1224
660
867
XII
1184
848
320
497
YILLIK
23536
33647
17289
23362
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
YÖNLER
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
I
426
679
609
1689
2036
5493
4843
4014
1576
2287
2131
2755
II
694
858
625
1431
1561
3926
3824
2766
1328
2180
2336
2825
III
1269
1396
748
1342
1468
3073
2825
1987
1049
2186
2280
3745
AYLAR
IV
V
1475 1306
1502 1094
852
511
1160 974
1208 1186
2527 2918
2294 2714
1598 1516
747
629
1520 1246
1721 1481
3332 2863
VI
978
687
343
908
1126
3481
3064
1948
714
1289
1375
2998
VII
731
488
224
739
1019
3086
3476
2300
873
1902
1959
3542
VIII
689
462
145
561
835
3408
4051
2475
939
1979
2057
3179
IX
975
832
323
783
996
4043
4369
2420
908
1964
1793
2558
X
882
939
481
966
1118
4551
4683
2875
1354
2251
2131
2622
XI
576
708
539
1314
1704
5485
4879
3283
1476
2307
2177
2210
XII
352
599
541
1602
2379
6038
5164
4270
1521
2174
1997
2324
YILLIK
10353
10244
5941
13469
16636
48029
46186
31452
13114
23285
23438
34953
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
YILLIK
ġekil IV.2.1.9. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramı
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre birinci derecede hakim rüzgar
yönü SSW (Güneygüneybatı), ikinci derecede hakim rüzgar yönü SW (Güneybatı), üçüncü
derecede hakim rüzgar yönü NNW (Kuzeykuzeybatı)‟dir.
Tablo IV.2.1.9. Yönlere Göre Rüzgârın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı
Yönler Ġlkbahar Yaz Sonbahar
7341
7513
4916
N
10483 13437
6429
NNE
6131
6126
3534
NE
8641
7462
5091
ENE
4050
2398
2433
E
3992
1637
2479
ESE
2111
712
1343
SE
KıĢ
3766
3298
1498
2168
1472
2136
1775
33
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yönler Ġlkbahar Yaz Sonbahar
3476
2208
3063
SSE
3862
2980
3818
S
8518
9975
14079
SSW
7833
10591
13931
SW
5101
6723
8578
WSW
2425
2526
3738
W
4952
5170
6522
WNW
5482
5391
6101
NW
9940
9719
7390
NNW
KıĢ
4722
5976
15457
13831
11050
4425
6641
6464
7904
ĠLKBAHAR
YAZ
SONBAHAR
KIġ
ġekil IV.2.1.10. Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgâr Diyagramları
34
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
OCAK
ġUBAT
MART
NĠSAN
MAYIS
HAZĠRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKĠM
KASIM
ARALIK
ġekil IV.2.1.11. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgâr Diyagramları
35
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yönlere Göre Rüzgâr Hızı
Yönlere göre ortalama rüzgâr hızları aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo IV.2.1.10. Yönlere Göre Ortalama Rüzgâr Hızı (m/s)
YÖNLER
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
AYLAR
I
1,9
1,8
1,5
1,6
1,8
1,9
2
2,5
2,8
2,9
3
2,4
2
2,1
2,3
2,2
II
2,0
1,9
1,8
1,8
1,9
1,8
1,9
2,1
2,4
2,6
2,6
2,2
1,9
2
2,3
2,4
III
2,0
1,9
1,8
1,8
1,8
1,7
1,5
1,7
2
2
2
1,8
1,6
2
2,2
2,3
IV
1,7
1,8
1,6
1,7
1,6
1,5
1,3
1,5
1,5
1,7
1,6
1,5
1,4
1,8
1,9
2,1
V
1,7
1,8
1,6
1,7
1,6
1,4
1,2
1,2
1,3
1,3
1,2
1,2
1,2
1,4
1,7
1,9
VI
2,2
2,2
1,9
2
2
1,7
1,3
1,3
1,3
1,4
1,3
1,2
1,4
1,8
2,1
2,3
VII
2,8
2,8
2,3
2,3
2,2
1,7
1,2
1,4
1,3
1,5
1,4
1,3
1,5
2
2,3
2,7
VIII
2,8
2,9
2,5
2,4
2,4
1,9
1,3
1,4
1,3
1,5
1,4
1,4
1,4
1,9
2,3
2,8
IX
2,4
2,3
2,3
2,3
2,3
2
1,5
1,3
1,3
1,6
1,4
1,3
1,3
1,7
2,1
2,4
X
2,0
2
1,8
1,9
2,1
1,8
1,4
1,6
1,6
1,7
1,5
1,4
1,4
1,7
2
2,2
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.12. Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
36
XI
1,9
1,7
1,6
1,6
1,7
1,7
1,8
2
2,2
2,4
2,1
1,8
1,6
1,8
2,1
2,1
XII
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
1,9
2
2,5
2,8
3
2,9
2,4
1,9
2
2,2
2,2
Yıllık
2,11
2,08
1,85
1,90
1,93
1,75
1,53
1,71
1,82
1,97
1,87
1,66
1,55
1,85
2,13
2,30
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ortalama Rüzgâr Hızı
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama rüzgâr hızı 2,32
m/sn ‟dir.
Tablo IV.2.1.11. Ortalama Rüzgâr Hızı (m/s)
Ortalama Rüzgar Hızı
(m_sec)
I
3,1
II
2,8
III
2,3
IV
1,9
AYLAR
VI VII
1,9 2,3
V
1,6
VIII
2,3
IX
2,1
X
2
XI
2,4
XII
3,1
Yıllık
2,32
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.13. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafiği
Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum rüzgârın yönü SSW
(Güneygüneybatı), maksimum rüzgârın hızı 34,5 m/s‟dir.
Tablo IV.2.1.12. Maksimum Rüzgâr Hızı (m/s)
AYLAR
I
Maksimum
Rüzgar Hızı
(m_sec) ve
Yönü
31,2
SW
II
III
IV
30
32,8
26
WSW SW WNW
V
VI
VII
VIII
IX
X
27
W
24,4
NW
22,2
W
26,3
SW
22
N
23,1
NW
XI
Yıllık
29,3 34,5 34,5
WNW SSW SSW
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
37
XII
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil IV.2.1.14. Maksimum Rüzgâr Hızı Diyagramı
Ortalama Fırtınalı Günler Sayısı, Ortalama Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı
Samsun Meteoroloji Ġstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama fırtınalı günler
sayısı 14,8, yıllık ortalama kuvvetli rüzgârlı günler sayısı 61,5‟tur.
Tablo IV.2.1.13. Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Değerleri
Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması
Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı
Ortalaması
I
3,8
II
2,7
III
1,2
AYLAR
IV V VI VII VIII
0,7 0,4 0,4 0,2
0,1
IX X XI
0,3 0,4 1,2
XII
3,4
8,4
7,5
6,8
4,7 2,6 2,8
2,7
9,4
3,2
2,7
Kaynak: Devlet Meteoroloji İşleri Gn. Md. Samsun Meteoroloji İstasyonu (1970-2012)
ġekil IV.2.1.15. Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Değerleri Grafiği
38
4
6,7
Yıllık
14,8
61,5
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.2.2. Bölgesel ve Proje Alanı Jeolojik Özellikleri (Sahanın 1/25.000 Ölçekli Genel
Jeoloji Haritası ve Inceleme Alanına Ait Büyük Ölçekli (1/5000 ya da Varsa 1/1.000
Ölçekli) Jeoloji Haritası Ile Stratigrafik Kolon Kesitleri, Özellikle HES Sahasında
Yüzeylenen Birimlerin Fiziksel Özellikleri Ile Jeoformolojik, Özellikler, Tektonik
Hareketler, Doğal Afet Potansiyeli, Heyelan, Benzersiz OluĢumlar, Çığ, Sel, Kaya
DüĢmesi), Jeoteknik Etüt Raporu,
GENEL JEOLOJĠ
Stratigrafik Jeoloji
Proje sahası ve civarında, Kampaniyen-Meastrihtiyen yaĢlı Cankurtaran Formasyonu,
Meastrihtiyen- Paleosen yaĢlı Akveren Formasyonu, Alt Eosen yaĢlı AtbaĢı Formasyonu, Orta
Eosen yaĢı Kusuri Formasyonu ve Tekkeköy Formasyonları ile Kuvaterner yaĢlı alüvyon ve
yamaç molozu birimleri yüzeylenmektedir.
Gölet yeri ve yakın çevresinin genelleĢtirilmiĢ stratigrafi kesiti Tablo IV.2.2.1‟de
verilmiĢtir.
Çökel Kayaçlar
Cankurtaran Formasyonu (Kc)
KireçtaĢı blokları ve volkanik ara düzeyler içeren kumtaĢı, silttaĢı, kiltaĢı, kumlu
kireçtaĢı ve çakıltaĢı ardalanmasından oluĢan birimin adlandırılması Badgley (1959)
tarafından yapılmıĢtır. Badgley (1959)‟in üye aĢamasında incelediği birimi Gedik ve diğ.
(1981) formasyon aĢamasında değerlendirmiĢtir. Birimin özellikle alt düzeylerinde yaygınca
gözlenen volkanitler “Volkanit Üyesi” olarak ayrılmıĢtır. Birimi, Blumenthall (1940) “Orta
FliĢ”, Geiss (1954) “Asıl andezit erüpsiyonları tavanındaki sahil serisi sedimanları”, Ketin ve
GümüĢ (1963) “Gürsökü Formasyonu” adı ile incelemiĢlerdir. Schmidt (1911) Boyabat–
Sinop arasındaki dağ sıralarının fliĢ türü çökellerden oluĢtuğunu, bu fliĢ çökellerinin
“Galiçya Karpatları” ve “Romanya Formasyonu”na çok benzediğini ileri sürmüĢtür.
Cankurtaran Formasyonu Yılmaz ve Tüysüz (1984) tarafından ayırtlanan ve Gökçeağaç
Formasyonu‟nun içinde incelenen ”FliĢ Üyesi” ile de deneĢtirilebilir. Birimin Volkanit
Üyesi dıĢında kalan bölümünden, YoldaĢ ve diğ. (1985) 1800 m kalınlık ölçmüĢlerdir.
Cankurtaran Formasyonu baĢlıca ince, ince–orta tabakalı, düzgün tabakalanmalı,
sarımsı–boz, yeĢilimsi kül renkli, kumtaĢı, silttaĢı, kiltaĢı, killi kireçtaĢı ardalanmasından
oluĢur. Formasyonun alt kesimlerinde bazaltik–andezitik lav, tüf ve aglomeralardan oluĢan
volkanitli ara düzeyler ile bol ve irili ufaklı kireçtaĢı olistolitli olistostrom düzeyler de
yaygınca gözlenir.
Alttan Kapanboğazı Formasyonu, üstten Akveren Formasyonu ile geçiĢli olan birimin
volkanitsiz yada az volkanitli olan bu bölümü, Volkanit Üyesinin volkanotortul özellikli
kayaçları ile yanal ve dikey geçiĢlidir. Cankurtaran Formasyonu Ģelf ilerisinde, volkanik
etkinliklerin de hüküm sürdüğü bir alanda türbidit akıntıların etkisiyle oluĢmuĢ, bir denizaltı
yelpaze çökelidir.
39
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gedik ve Korkmaz (1984)‟ın fosil bulgularına göre birimin yaĢı Kampaniyen–
Maestrihtiyen‟dir. Gölet yeri ve sulama alanı bu birim üzerinde yer almaktadır.
ġekil IV.2.2.1. Gölet Yeri ve Yakın Çevresinin GenelleĢtirilmiĢ Stratigrafi Kesiti (Ölçeksiz)
Volkanit Üyesi (Kcv)
BaĢlıca bazaltik–andezitik lav, tüf ve aglomeralardan oluĢan birim Ketin ve GümüĢ
(1963)‟ün Ayancık Ġlçesi dolayında ayırtladıkları YemiĢliçay Formasyonu‟na karĢılık gelir.
Volkanit Üyesi Cankurtaran Formasyonu‟nun özellikle alt düzeylerinin çökelimi evresinde
40
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
geliĢen bir volkanik etkinliğin ürünü olup yanal ve dikey yönde Cankurtaran
Formasyonu‟nun çökelleriyle geçiĢlidir.
Birim, baĢlıca kumtaĢı, silttaĢı, Ģeyl ara tabakaları içeren andezitik–bazaltik lav, tüf ve
aglomeralardan oluĢur. Yer yer kanal dolgusu biçiminde çakıltaĢı düzeyleri içerir. Tabaka
kalınlıkları ve renk oldukça değiĢkendir. Çok ince silttaĢı–Ģeyl tabakalarının yanı sıra, çok
kalın ya da masif görünümlü tüf ve aglomera tabaka veya seviyelerine de rastlanır. Renk
genel olarak yeĢil, yeĢilimsi boz, kahverengidir.
Lavlar baĢlıca bazalt ve bazaltik andezittir. Siyahımsı yeĢil, yeĢil rengin egemen
olduğu lavlarda camsı bir hamur içinde olivin, piroksen ve plajiyoklaz mineralleri gözlenir.
Lavlar yer yer soğuma çatlakları ve yastıklı yapılar sergiler. Tüfler ve aglomeralar lavlara
göre daha yaygın olup, ince kumtaĢı–silttaĢı–Ģeyl tabakaları içerir. Renk yeĢil, yeĢilimsi
kahverengidir. Tüflerde yüksek oranda feldispat kristallerine ve küresel ayrıĢma yapılarına
sıkça rastlanır.
Akveren Formasyonu (KTa)
BaĢlıca volkanik ara katkılar içeren kireçtaĢı, killi kireçtaĢı, marn, kiltaĢı, silttaĢı,
kumtaĢı ardalanmasından oluĢan birim adını Ayancık Ġlçesinin yaklaĢık 18 km kadar
güneydoğusunda yeralan Akveren Köyünden alır (Badgley, 1959). Birim, Blumenthall
(1940) tarafından “Gerze tipi kalker fliĢi”, Akartuna (1953) tarafından “Alaplı Tabakaları”,
Geiss (1954) tarafından “Açık renkli marn – kalker” adı ile incelenmiĢtir. Akveren
Formasyonu ayrıca Tokay (1949)‟ın Karadeniz Ereğlisi – Alaplı dolayında ayırdığı “Alaplı
Marnokalkerleri” ve Akyol ve diğ. (1974)‟nin Cide – KurucaĢile dolayında ayırdıkları
“Hisarköy Formasyonu” ile de deneĢtirilebilir. Birimin Akveren Köyü dolayındaki
yüzeylemesinden ölçülen kesitte 930 m kalınlık elde edilmiĢtir (Gedik ve Korkmaz, 1984).
Akveren Formasyonu baĢlıca beyaz renkli marn, killi kireçtaĢı, kireçtaĢı ve bunların
arasında yer alan karbonatlı kumtaĢı–silttaĢı, kiltaĢı ve kireçli Ģeylerden oluĢur. Birimin üst
düzeylerinde yer alan kireçtaĢı tabakaları genellikle çörtlüdür. Bu çörtlü tabakalar Kretase–
Paleosen geçiĢini belirledikleri gibi, bu özellikleriyle aynı zamanda bir kılavuz düzey
görünümündedir. Akveren Formasyonunda tabaka kalınlıkları ince–orta olup tabakalanma
genel olarak düzgündür. KiltaĢı Ģeyl tabakaları ince, kireçtaĢı–killi kireçtaĢı tabakaları
göreceli olarak daha kalındır.
Akveren Formasyonu alttan Cankurtaran Formasyonu, üstten de AtbaĢı Formasyonu ile
geçiĢlidir. Akveren Formasyonu açık Ģelf – yamaç ortamıda çökelmiĢtir.
Ketin ve GümüĢ (1963), Akyol ve diğ. (1974) ile YoldaĢ ve diğ. (1985) birime,
buldukları fosillere dayanarak Maestrihtiyen – Paleosen yaĢını vermiĢlerdir.
AtbaĢı Formasyonu (Tpea)
BaĢlıca kireçtaĢı ara tabakaları içeren, mor renkli marn ve Ģeylerden oluĢan birim adını
Sinop- Ayancık yolu üzerinde yeralan AtbaĢı mevkisinden alır (Ketin ve GümüĢ, 1962).
AtbaĢı Formasyonu, Blumenthall (1940)‟ın “Tangalın alacalı filiĢi” ve “Kırmahal
Tabakaları”, Akartuna (1953)‟nın “Daniyen – Paleosen Tabakaları”, Geiss (1954)‟in “açık
41
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
renkli kumlu marn”, Akyol ve diğ. (1974)‟nin “Akgüney Formasyonu” ve “Cide
Formasyonu‟nun kırmızı marn üyesi”, Yergök ve diğ. (1989)‟nin “Yahyalar Formasyonu” ile
deneĢtirilebilir.
Birim bej renkli, ince–orta tabakalı, killi kumlu kireçtaĢı, bordo renkli, ince tabakalı
marn ardalanmasıyla baĢlar; kalın – çok kalın tabakalı, kırmızımsı kahverenkli marnlarla
sürer. Üst düzeyleri boz renkli, ince tabakalı kumtaĢı ile orta, orta–kalın tabakalı, boz renkli
marn ardalanması biçimindedir. Alttan Akveren Formasyonu, üstten Kusuri Formasyonu ile
geçiĢli olan formasyondan, Gerze‟nin 14 km kadar batısında yeralan Tangal Köyündeki
kesitinden 538 m kalınlık ölçülmüĢtür (Gedik ve Korkmaz, 1984). AtbaĢı Formasyonu düĢük
akıĢ rejimli, türbidit akıntılarla kontrol edilen, açık Ģelf–yamaç ortamında çökelmiĢtir.
Gedik ve Korkmaz (1984) birimin yaĢını, Sinop dolayında yaptıkları çalıĢmalarda
buldukları, fosillere göre Alt Eosen olarak belirlemiĢlerdir.
Kusuri Formasyonu (Tek)
Boz renkli marn, kumtaĢı, krem renkli kireçtaĢı ardalanmasından oluĢan birim adını
Ayancık‟ın 20 km kadar doğusunda yeralan Kusuri Köyünden alır (Badgley, 1959).
Blumenthall (1940) birime “Ayancık kumtaĢı” adını vermiĢtir. Arni (1941) “Örtü silsilesi”
olarak tanımladığı istifin en üst düzeylerinde de “ Volkanik katkılı alacalı Ģistli kil” adını
vermiĢtir. Akartuna (1953) birimi “Alacalı fliĢ”, Tokay (1954) ise “Lütesiyen fliĢi” adı ile
incelenmiĢtir. Badgley (1959) altta yeralan kumtaĢlarına “Ayancık Formasyonu”, üstteki
marn –Ģeyl düzeylerine de “Kusuri Formasyonu” adını vermiĢtir. Daha sonra Ketin ve
GümüĢ (1962)‟de birimi iki formasyona ayırarak Badgley (1959)‟in kullandığı adla
incelemiĢlerdir. Akyol ve diğ. (1974) birimi “Cide Formasyonu” içinde “Hocaköy Ģeyl
üyesi”, Gedik ve diğ. (1984) Yenikonak Formasyonu‟nun, alt düzeylerinde yeralan
kumtaĢlarına “Ayancık üyesi”, üstteki marn–Ģeyl düzeylerine de “Kusuri Üyesi” adını
vermiĢlerdir. Sütçü ve diğ. (1982) birime “Kusuri Formasyonu” adını vermiĢler, alt
düzeylerde gözlenen kumtaĢlarını da “Ayancık Üyesi” olarak ayırmıĢlardır.
Kusuri Formasyonu boz, sarımsı beyaz, mavimsi–yeĢilimsi kül renkli, ince–orta
tabakalı, bol Nummulites sp.‟li düzgün tabakalanmalı kumtaĢı–Ģeyl–marn ardalanması ve
kumlu kireçtaĢı ara tabakalarından oluĢur. Birimin alt düzeyleriyle yanal geçiĢler sunan
mercek ya da kama konumlu çakıltaĢı–kumtaĢı tabakaları “Ayancık Üyesi” adı ile
ayırtlanmıĢtır. YumuĢak topoğrafyası ile belirgin olan birimden Ketin ve GümüĢ (1963)
1925 m, Gedik ve Korkmaz (1984) 1460 m kalınlık ölçmüĢlerdir. Kusuri Formasyonu kimi
yüzeylemelerinde doğrudan, kimi yüzeylemelerinde ise Ayancık Üyesi ile AtbaĢı
Formasyonu üzerinde geçiĢlidir. Kusuri Formasyonu‟ndaki ince tane boyu ve fosil yayılımı
çökeliminin düĢük enerjili bir denizde ve olasılıkla Ģelf ortamında ve dalga tabanı altında
olduğuna iĢaret eder.
Birimin yaĢı Akartuna (1953)‟ya göre Ġpresiyen – Lütesiyen, Tokay (1954)‟a göre
Lütesiyen, Yergök ve diğ. (1987)‟ne göre Alt-Orta Eosen‟dir.
42
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yamaç Molozu (Qym)
Proje alanını çevreleyen yamaçlar boyunca gözlenmekte olup orta-zayıf dayanımlı
sedimanter birimlerin ayrıĢması ile oluĢmuĢ, kil ağırlıklı, kum ve çakıl yığıĢımları
Ģeklindedir. Yamaç molozu kalınlığının genel olarak 0,5-2,0 m olduğu tahmin edilmektedir.
Yamaç molozları yer yer eğim boyunca akmıĢtır. Birim Kuvaterner yaĢlıdır.
Alüvyon (Qal)
Akarsu eğiminin fazla olması sebebiyle, eğimin yer yer düĢük olduğu cep Ģeklinde,
kalınlığı 0,5-1,0 metreyi bulan, genellikle çakıl içeren birikimler haricinde, alüvyon birimi
bulunmamaktadır. Gölet aks yerinde alüvyon bulunmamaktadır. Birim Kuvaterner yaĢlıdır.
Mağmatik Kayaçlar
Tekkeköy Formasyonu (Tet)
BaĢlıca volkano–sedimanter özellikli kayalardan oluĢan birim adını Samsun‟un
yaklaĢık 10 km güneybatısında yer alan Tekke Köy‟ünden alır (Gedik ve Korkmaz,1984).
Orta Karadeniz‟in doğu bölümünde, kıyı boyunca kuzeybatı – güneydoğu gidiĢli bir yayılım
sunan birim Saner ve diğ. (1980) tarafından “Ġlev Volkanit Üyesi”, Terlemez ve Yılmaz
(1980) tarafından “YeĢilce Formasyonu” adı ile incelenmiĢtir. Formasyon, Ketin ve GümüĢ
(1963)‟ün Kusuri Formasyonu‟nun “Sürmeli Volkanit Üyesi” ve Kaya (1982)‟nın “Yığılca
Formasyonu” ile de deneĢtirilebilir.
Formasyonun alt düzeyleri çökel kaya ağırlıklı iken, üstte doğru önce volkanoklastik,
sonra volkanik kaya egemen duruma geçer. Tabanda ince tabakalı, yeĢilimsi–koyu kül renkli
kiltaĢı, silttaĢı, kumtaĢı ve yeĢil, krem, beyaz renkli, kalın tabakalı tüfit ardalanmasından
oluĢan birim, üstte doğru aglomera– tüf ardalanmasına ve en üstte de bazik lav akıntıları ile
aglomera ardalanmasına dönüĢür. Tüf ve tüfitler yeĢil, krem, beyaz renkli, kalın tabakalı, yer
yer de masif görünümlüdür. Aglomeralar kahverengimsi boz renkli olup, tüflü bir matriks
içinde baĢlıca bazalt ve daha az andezit parçaları içerir. Düzensiz katmanlanmalı ve tüflerle
yanal geçiĢlidir. Bazalt lavları, siyah renkli, seyrek olarak fenokristaller içeren porfirik
dokulu, alt kesimlerde aglomeralarla ardalanmalı ve yer yer yastı yapılı, som görünümlü ve
çoğunlukla olivinli bazalttır, andezitler siyah, yeĢilimsi siyah renkli, mikrolitik dokulu olup,
üst düzeylerde spilitik özellikler sunar.
Tekkeköy Formasyonu, altta Kusuri Formasyonu ile uyumludur. Birim doğuda 2000
m‟yi aĢkın kalınlık sunarken (Hakyemez ve diğ., 1989), inceleme alanı içinde yaklaĢık 300
m kalınlıktadır. Alt düzeyleri derin denizel ortamda, türbidit akıntılar etkisinde oluĢan birime
bir volkanik etkinliğin de eĢlik ettiği, bu volkanizmaya bağlı olarak geliĢen bazik lav
akıntıları ve püskürmeler sonucu ortamın sığlaĢtığı ve yer yer karalaĢmaların geliĢtiği de
gözlenmiĢtir (YoldaĢ ve diğ., 1985). Birim Orta-Üst Eosen yaĢlıdır.
Metamorfik Kayaçlar
Proje sahası ve yakın çevresinde metamorfik kayaçlar bulunmamaktadır.
43
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yapısal Jeoloji
YaklaĢık kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu bir sıkıĢmanın etkisinde kalan inceleme
alanında, kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu yapılar geliĢmiĢtir.
Tabakalanma
Gölet aks yeri ve diğer yapı yerlerinin üzerinde yer aldığı Cankurtaran Formasyonuna
ait kumtaĢı ve çamurtaĢı ardalanması ince ve orta tabakalıdır. Aks yerindeki tabaka
kalınlıkları genellikle 5-20 cm arasında değiĢmektedir. Tabakalar sol sahile ve mansaba
doğru eğimlidir. Sol sahilde 68/55o eğim yönü ve eğim açısı ölçülmüĢtür.
Kıvrımlanma
Proje sahası ve çevresinde lokal, küçük ölçekli ve büyük ölçekli kıvrımlanmalar
mevcuttur. Büyük ölçekli olarak gölet yerinin yaklaĢık 4 km güney batısında yer alan ve
kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan bir antiklinal (Ġnözü Antiklinali)
yapısı
bulunmaktadır.
Eklemlenme
Gölet yerindeki birimlerde, küçük ölçekli kırıklar mevcut olup büyük ölçekli eklem
sistemleri gözlenmemiĢtir.
Faylanma
Gölet yeri ve çevresinde yapılan çalıĢmalarda gölet aks yerinin yaklaĢık 350 m
mansabında kuzeybatı - güneydoğu yönünde uzanan fayın varlığından ĢüphelenilmiĢ, olası
fay ekli jeoloji haritalarında gösterilmiĢtir. Fayın gölet yerine olumsuz bir etkisi
olmayacaktır.
Gölet yerinin yaklaĢık 4,2 km kuzeydoğusundan ise yöredeki en önemli fay olan,
Alaçam (Erikli) Fayı geçmektedir. Fay kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanmaktadır.
Kuzeydoğu taraf düĢmüĢ, güneybatı taraf ise yükselmiĢtir. Fay zonu Akveren Formasyonu ile
AtbaĢı Formasyonu arasında sınır oluĢturmaktadır.
Diskordans-Konkordans
Cankurtaran Formasyonu, üstündeki Akveren altındaki Kapanboğazı Formasyonları ile
uyumludur.
Deprem Durumu
Proje sahası ve yakın çevresi, Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığının hazırladığı Türkiye
Deprem Bölgeleri Haritası‟nda “Ġkinci Derece Deprem Bölgesi” içinde yer almaktadır. Proje
alanının çevresinde, deprem aktivitesini arttıracak boyutta büyük fay zonları
bulunmamaktadır. Yukarıda anlatılan deprem durumuyla ilgili veriler dikkate alındığında
44
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
proje için sismik dizayn katsayısının baĢlangıç olarak 0.3 g seçilmesi uygun olacaktır. Proje
alanını gösterir deprem haritası aĢağıdaki Ģekilde verilmiĢtir.
ġekil IV.2.2.2. Samsun Ġli Deprem Haritası
Ek-20‟de verilen Diri Fay Haritası‟na göre proje alanına en yakın fay 36.224 m
uzaklıkta bulunmaktadır.
Proje alanında yapılacak her bir yapı için Mülga Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı‟nın
“Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” esaslarına ve “Deprem
Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik” hükümlerine titizlikle uyulacaktır.
Hidrojeoloji
Proje kapsamındaki gölet yerinde yüzlek veren kumtaĢı çamurtaĢı ardalanması, genel
olarak geçirimsiz özelliktedir. Birim akifer özelliği taĢımamaktadır.
MÜHENDĠSLĠK JEOLOJĠSĠ
Gölet Yerinin Geçirimliliği
Gölet yeri ve yakın çevresinde, Kampaniyen-Meastrihtiyen (Üst Kretase) yaĢlı
Cankurtaran Formasyonuna ait kumtaĢı ve çamurtaĢı ardalanması (Kc) yüzeylenmektedir.
Birimler, ince, ince-orta tabakalanmalı, sarımsı boz renkli olup genel olarak sert, sıkı, az
ayrıĢmıĢ (W2), yer yer kırıklı ve orta dayanımlı özelliktedir.
45
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gölet yerindeki kumtaĢı ve çamurtaĢı birimleri, sol sahil mansap yönüne doğru eğimli
olup eğim açısı ortalama 55-65o, tabaka kalınlıkları ise genel olarak 5-20 cm arasında
değiĢmektedir. Birim, genel olarak sıkı ve az kırıklı çatlaklı ve geçirimsiz özelliktedir.
Akarsu eğiminin
bulunmamaktadır.
fazla
olması
sebebiyle
aks
yerinde
alüvyon
birikimi
Lokal olarak gözlenen, ayrıĢmıĢ anakaya ve yamaç molozu birikimleri, yapılacak
sıyırma kazıları ile kaldırılacaktır.
Gölet yeri ve çevresindeki birimlerin genel olarak geçirimsiz özellikte olması
sebebiyle, yapılacak sıyırma kazılarından sonra aks yerinde geçirimsizlik açısından herhangi
bir problem beklenmemektedir.
Gölet Yerinin Duraylılığı
Aks yerinde yer alan ve genel özellikleri yukarda anlatılan kumtaĢı çamurtaĢı
ardalanması, genel olarak sert, sıkı, az ayrıĢmıĢ (W2), yer yer kırıklı ve orta dayanımlı
özelliktedir. Tabakalar eğimleri ortalama 55-65o sol sahile ve mansaba doğru eğimlidir.
Talvegde alüvyon birimi bulunmamaktadır.
Kalınlığı fazla olmayan lokal ayrıĢmıĢ anakaya ve yamaç birikimleri gözlenmekte olup
yapılacak sıyırma kazıları ile kaldırılacaktır.
Sağ sahilde eğimler yamaç içine doğru olup duraylılık açısından talvegde ve sağ
sahilde herhangi bir problem bulunmamaktadır. Sol sahilde ise tabaka eğimleri yamaç dıĢına
doğru olup sıyırma ve cut-off kazılarında bu durum dikkate alınmalı, Ģevler daha yatık
seçilmelidir.
KumtaĢı ve çamurtaĢı ardalanmasından oluĢan ve kütle-örnek özelliği bağlamında
yapılan RMR (Bieniawaski, 1989) sınıflamasına göre orta kaya niteliğindeki birimin,
yaklaĢık olarak içsel sürtünme açısı Ø =27-40o, kohezyonu ise C = 150-250 Kpa (Kaya ġev
Stabilitesi, E Hoek and J. W. Bray) kabul edilebilecektir. Birimin yaklaĢık tek eksenli basınç
dayanımı= 50-180 Mpa (Pratical Handbook For Underground Rock Mechanics, 1986)
alınabilecektir.
TaĢkelik Göleti gövde dolgusu, kil çekirdekli kaya dolgu tipinde planlanmaktadır. Bu
durumda yukarıdaki veriler ıĢığında, aks yerine taĢıma gücü ve duraylılık problemi
beklenmemektedir.
TaĢkelik Göleti göl alanının büyük bölümünde, aks yerinde yer alan ve özellikleri
yukarıda anlatılan, kumtaĢı çamurtaĢı birimleri yer almaktadır. Göl alanı sonlarında, az bir
kısımda ise aynı formasyona ait sedimanter birimler ile ardalanmalı, volkanitler
yüzeylenmektedir. Göl alanında duraylılık ve geçirimlilik problemi bulunmamaktadır.
Yukarıda izah edilmiĢ veriler neticesinde gölet yeri için geçirimsizlik açısından
problem beklenmediği belirtilmiĢ olup anakayanın geçirimlilik özelliğinin planlama
aĢamasında temel sondajlar yapılarak nihai geçirimsizlik durumu, buna bağlı alınması
46
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
gereken önlemler ve dolayısıyla gereği durumunda enjeksiyon sınırı belirlenecektir.
DOĞAL YAPI MALZEMELERĠ
Malzeme Ġhtiyacı
TaĢkelik Göleti gövde dolgusu, kil çekirdekli kaya dolgu tipinde planlanmaktadır.
TaĢkelik Göleti projesinin toplam malzeme ihtiyacı yaklaĢık 4.000.000 m3 olup,
malzemelerin dağılımı aĢağıdaki tabloda verilmektedir:
Tablo IV.2.2.1. Ġhtiyaç Duyulacak Doğal Yapı Malzeme Miktarları
Ġhtiyaç Duyulan Doğal Yapı Malzemesi
Miktar (m3)
TaĢkelik Göleti
Geçirimsiz Malzeme (Ib Grubu Kil)
750.000
Kaya dolgu, Riprap, Agrega (IIa Grubu Bazalt)
3.000.000
Kum-Çakıl, Yastıklama Kumu (Ia Grubu Kum-Çakıl)
250.000
Malzeme Alanları Tanımı
TaĢkelik Göleti inĢaat aĢamasında duyulan malzeme gereksinimlere göre açılacak
malzeme ocakları 2 adet Ib Grubu Kil Ocağı ve 1 adet IIa Grubu Bazalt Ocağı‟ndan ibarettir.
Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kum-çakıl malzeme dıĢarıdan satın alma yoluyla temin
edilecek olup geçirimli malzeme (kum-çakıl) ocağı açılmayacaktır. Açılması planlanan söz
konusu malzeme ocakları yaklaĢık olarak toplam 56,73 hektarlık alanı kaplamaktadır.
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Sahası (Ib Grubu Kil Ocağı); aks yerinin yaklaĢık 3,5 km
kuzeydoğusunda, Yongazoğlu Mahallesi üst kotundaki 24 hektarlık tarlalar, T-B-1 geçirimsiz
malzeme sahası olarak belirlenmiĢtir. YaklaĢık 2,5 m kazı ile 600.000 m³ malzeme
alınabilecektir. Malzeme alanı özel Ģahısların mülkiyetindedir. UlaĢım yolu mevcuttur.
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Sahası (Ib Grubu Kil Ocağı); aks yerinin yaklaĢık 3 km
kuzeydoğusunda, Yongazoğlu Mahallesi üst kotundaki 24 hektarlık tarlalar, T-B-2 geçirimsiz
malzeme sahası olarak belirlenmiĢtir. YaklaĢık 2,5 m kazı ile 600.000 m³ malzeme
alınabilecektir. Malzeme alanı özel Ģahısların mülkiyetindedir. UlaĢım yolu mevcuttur.
T-K-1 Kaya Malzeme Sahası (IIa Grubu Bazalt Ocağı); aks yerinin kuĢ uçuĢu 10.3 km
güneybatısında uygun nitelikte yaklaĢık 8,73 hektarlık bir saha belirlenmiĢtir. Malzeme
sahasında çok sert, sağlam az kırıklı, çatlaklı granodiyoritler yüzeylenmektedir. Kırık zonları
boyunca yükselen volkanik birim, etrafında sedimanter birimler yüzeylenmektedir. Bu saha
T-K-1 kaya malzeme sahası olarak isimlendirilmiĢtir. Gölet aks yerine uzaklığı yaklaĢık
mevcut yollar ile 14,8 km‟dir. Sahadan, yaklaĢık 4.000.000 m³ malzeme alınabilecektir.
Malzeme alanı hazineye ait olup, kamulaĢtırma sorunu bulunmamaktadır.
Söz konusu IIa grubu bazalt ocağına alternatif olarak ise DSĠ tarafından ruhsatlı olup
halen iĢletilmekte olan Derbent Barajı yakınında Kozağacı Köyü mevkiindeki saha
47
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
belirlenmiĢtir.
Proje alanına ait 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası Ek-5‟te verilmiĢtir.
IV.2.3. Hidrojeolojik Özellikler (Yeraltı Su Seviyeleri; Halen Mevcut Her Türlü
Keson, Derin, Artezyen, vb. Kuyu; Emniyetli Çekim Değeri; Suyun Fiziksel, Kimyasal,
Bakteriyolojik Özellikleri; Yer Altı Suyunun Mevcut ve Planlanan Kullanımı,
Proje kapsamındaki gölet yerinde yüzlek veren kumtaĢı çamurtaĢı ardalanması, genel
olarak geçirimsiz özelliktedir. Birim akifer özelliği taĢımamaktadır.
Söz konusu proje kapsamında, faaliyetin inĢaat, iĢletme ve ÇED izleme dönemlerinde
07.04.2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yeraltı
Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya KarĢı Korunması Hakkında Yönetmelik”te belirtilen
hükümlere uyulacaktır.
IV.2.4. Hidrolojik Özellikler (Yüzeysel Su Kaynaklarının-Göl, Akarsu ve Diğer
Sulak Alanlar-Fiziksel, Kimyasal, Bakteriyolojik ve Ekolojik Özellikleri, Akarsuların
Debileri, Mevsimlik DeğiĢimleri, TaĢkınlar, Su Toplama Havzası, Sedimantasyon,
Drenaj, Tüm Su Kaynaklarının Kıyı Ekosistemleri), Ġçme Suyu ve Kullanma Suyu
Amaçlı Kullanım Durumları, Projenin Bulunduğu Havzanın Hidrolojik Karakteri,
Ekolojik Potansiyeli, Diğer Havzalarla EtkileĢimi, Projenin Yer Alacağı Nehrin Su
Kalitesi ve SKKY’de Yer Alan Parametreler Ġle KarĢılaĢtırılması,
Projenin su kaynaklarını; TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km güneybatısında yer alan TaĢkelik
Çayı oluĢturmaktadır. TaĢkelik Göleti‟nden, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık,
Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma, Karlı ve Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut,
Sarayköy ve Kelikler Köyleri tarım arazilerinin sulanması ve civar yerleĢimlerin içmekullanma suyu ihtiyaçlarının karĢılanması planlanmaktadır.
TaĢkınlar
Proje sahasında meteoroloji istasyonu yoktur. Proje sahasını Thiessen Poligonu‟na göre
% 87 oranında Alaçam ve % 13 oranında Kolay DMĠ istasyonları etkilemektedir. Alaçam
meteoroloji istasyonunun 1950-1981 gözlem periyodunda kullanılabilir 20 yıllık yağıĢ değeri
bulunmaktadır. Ġstasyon 1983 yılında kapanmıĢtır. Kolay meteoroloji istasyonunun 19671997 gözlem periyodunda kullanılabilir 24 yıllık yağıĢ değeri bulunmaktadır. Ġstasyon 1997
yılında kapanmıĢtır. Alaçam ve Kolay meteoroloji istasyonlarının yılda günlük maksimum
yağıĢlarının ekstrem dağılımları hesaplanmıĢ ve Alaçam DMĠ istasyonu için en uygun
dağılımın Pearson Tip-3 (Gama Tip-3) dağılımı, Kolay DMĠ istasyonu için en uygun
dağılımın Log- Pearson Tip-3 dağılımı olduğu görülmüĢtür. Samsun DMĠ istasyonun saatlik
plüviyograf oranları proje taĢkın hesabında kullanılmıĢtır.
Havza YağıĢ-AkıĢ Eğri Numarasının Tayini
TaĢkelik Göleti YağıĢ-AkıĢ eğri numarası hidrolojik II Ģartında 84 seçilmiĢtir.
48
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Havzanın Fiziksel Özelliklerinin Tayini
TaĢkelik Göleti yağıĢ alanı, bilgisayar ortamında 1/25000 ölçekli haritadan 89,6 km2
ölçülmüĢtür. YağıĢ alanı parametreleri Tablo IV.2.4.1‟de verilmiĢtir.
TAŞKELİK GÖLETİ
YAĞIŞ ALANI PARAMETRELERİ
Tablo 3.12
2
A(km )
LC(km)
SHar.
CII
L(km)
89,6
19,6
10,5
0,04325
84
Tablo IV.2.4.1. TaĢkelik Göleti YağıĢ Alanı Parametreleri
CIII
93
HARMONİK EĞİM HESABI
Sıra No
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Kot
(m)
190
250
290
330
400
480
600
720
900
1050
1250
Kot Farkı
(m)
(m)
60
40
40
70
80
120
120
180
150
200
1960
1960
1960
1960
1960
1960
1960
1960
1960
1960
L
10
TOPLAM
T
Saat
0,00
0,28
0,55
0,83
1,11
1,38
1,66
1,94
2,22
2,49
2,77
3,05
3,32
3,60
1
SĠ
5,715
7,000
7,000
5,292
4,950
4,041
4,041
3,300
3,615
3,130
48,085
3,88
4,15
4,43
Birim Hidrograf
Q
T
3
m /s/mm
Saat
0,00
4,99
0,10
5,54
0,48
6,09
1,01
6,65
1,78
7,20
2,73
7,76
3,80
8,31
4,88
9,69
5,64
11,08
6,15
12,46
6,34
13,85
6,21
5,83
5,33
Q
m /s/mm
2,66
2,03
1,52
1,14
0,82
0,62
0,48
0,23
0,11
0,06
0,03
3
4,76
4,18
3,55
YĠNELENMELĠ YAĞIġ HESABI
Thiessen
Oranı
Alaçam
0,87
Kolay
0,13
YağıĢ Alanı
1,00
Ġst Adı
Süre
0,083
0,167
0,250
0,500
1
2
3
4
5
6
8
12
18
24
PLVBafra
0,15
0,22
0,27
0,37
0,46
0,55
0,60
0,65
0,68
0,73
0,78
0,87
0,93
1,00
P2
51,9
48,3
51,5
P2
7,6
11,4
14,1
18,9
23,9
28,1
30,6
33,2
35,2
37,4
40,3
44,6
48,0
51,5
P5
P10
P25
P50
P100
P500
P1000
P10000
POEBY
71,4
66,2
70,7
81,7
79,4
81,4
92,8
97,5
93,4
100,0
112,2
101,6
106,6
127,9
109,3
118,6
163,9
124,5
124,6
185,6
132,5
139,5
252,3
154,2
259,5
252,3
258,5
P5
P10
P25
P50
P100
P500
P1000
10,5
15,7
19,4
25,9
32,9
38,6
42,1
45,6
48,4
51,3
55,3
61,3
66,0
70,7
12,0
18,1
22,3
29,8
37,8
44,5
48,4
52,5
55,7
59,0
63,6
70,6
75,9
81,4
13,8
20,7
25,6
34,2
43,4
51,0
55,6
60,3
63,9
67,7
73,0
81,0
87,1
93,4
15,0
22,5
27,8
37,2
47,2
55,5
60,5
65,6
69,5
73,7
79,4
88,1
94,8
101,6
16,2
24,2
30,0
40,1
50,8
59,7
65,0
70,5
74,8
79,3
85,5
94,7
102,0
109,3
18,4
27,6
34,1
45,6
57,9
68,0
74,1
80,3
85,2
90,3
97,3
107,9
116,2
124,5
19,6
29,4
36,3
48,6
61,6
72,4
78,9
85,5
90,7
96,1
103,6
114,8
123,6
132,5
P1000
22,8
34,2
42,3
56,5
71,7
84,3
91,8
99,5
105,5
111,8
120,6
133,6
143,9
154,2
POEBY
38,3
57,3
70,9
94,8
120,2
141,3
153,8
166,8
176,9
187,5
202,1
224,0
241,2
258,5
49
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje Yeri TaĢkın Hesapları
Proje taĢkın hesaplamalarında istatistik yöntemlerden Noktasal ve Bölgesel TaĢkın
Frekans Analizi, sentetik yöntemlerden DSĠ Sentetik Yöntem ve Direkt Mockus yöntemleri
kullanılmıĢtır.
Proje taĢkın debileri olarak, Direkt Mockus Yöntemiyle hesaplanan yinelenmeli taĢkın
debileri kabul edilmiĢtir. ÇeĢitli Yöntemlerle hesaplanmıĢ proje taĢkın debilerinin sonuçları
Tablo IV.2.4.2‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.4.2. TaĢkelik Göleti ÇeĢitli Yöntemlerle HesaplanmıĢ Proje TaĢkın Debilerinin Sonuçları
TaĢkelik Göleti dolusavak taĢkın giriĢ hidrografı olarak Direkt Mockus Yöntemiyle
hesaplanan Kadastrofal TaĢkın Hidrografı kabul edilmiĢtir. Dolusavak taĢkın giriĢ debisi
871,3 m3/s dir.
50
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Sedimatasyon Durumu
TaĢkelik Göleti‟nin su kaynağı olan TaĢkelik Çayı üzerinde sediment gözlemleri
bulunmamaktadır. Yıllık sediment verimi ġartnamede 250 m3/km2/yıl olarak verilen değer
alınmıĢtır. Ölü hacim miktarı göletin ekonomik ömrü olan 50 yıl için;
VGölet Ölü = 89,6 x 50 x 250 = 1120000 m3 = 1,12 hm3 kabul edilmiĢtir.
Su Toplama Havzasının Oligotrofik, Mezotrofik, Ötrofik, Distrofik Olarak
Sınıflandırılması
Suyun toplama kanalları yolu ile su iletim hatlarına transferi ile birlikte su alma
noktasının mansabında su hızı, su derinliği ve ıslak çevrede meydana gelebilecek değiĢiklikler
sucul ekosistem açısından çok önemlidir. Hidrobiyolojik parametrelerdeki en küçük
değiĢiklik, sucul canlıların yaĢam koĢullarını büyük oranda etkiler. Yapılan çeĢitli araĢtırmalar
sucul canlıların su hızı konusunda seçici davrandıklarını göstermektedir. AraĢtırmalar, su
miktarı ve zamanlamasının akarsu ekosistemlerinde canlı gruplarının dağılımını kontrol eden
en önemli faktörlerden bir tanesi olduğunu göstermektedir (Power ve ark. 1995, Resh ve ark.
1988).
Benzer araĢtırmalarda, akarsu tabanında yaĢayan (bentik) omurgasızların su hızı, su
derinliği ve taban kayması gibi hidrolik parametrelerindeki değiĢimlerden etkilendikleri
gözlemlenmiĢtir. Su hızı, askıdaki katı maddelerin boyutunu ve konsatrasyonunu da
etkilemektedir. Akarsu tabanının Ģekillenmesinde su hızının yine büyük önemi vardır. Sucul
ekosistem için önemli olan çözünmüĢ gazların (O2 ve CO2) ve besin maddelerinin transferinde
su hızı önemlidir. Su hızı, ayrıca bazı sucul türlerin solunum ve üreme faaliyetlerini de
etkilemektedir (Allan ve ark. 1993).
Ötrofikasyon
Akarsudan göle geçiĢte su hızı difüzyon ve oksijen alma kapasitesinin düĢmesine bağlı
olarak doğal temizleme kapasitesi düĢmekte, oluĢan göl ortamı ötrofikasyon sürecine
girmektedir. Göl su kalitesinde meydana gelen değiĢimler de sucul canlı yaĢamını
değiĢtirmektedir (Aras ve ark. 2008).
Besi elementleri fazlaca deĢarj edildiği göl, rezervuar, akarsu, haliç ve sahil gibi tüm
ortamlarda su kalitesinin bozulmasına ve zamanla da ötrofikasyona neden olur. Bununla
birlikte ötrofikasyon su ortamının yapısına bağlı olarak farklı bir geliĢme süreci izler. Örneğin
göllerde ötrofikasyonu etkileyen temel faktör bekleme süresi ve sıcaklık tabakalaĢmasıdır.
Rezervuarlar, göller ve akarsular arasında geçiĢ özellikleri gösterir. Bekleme süresi göllere
göre daha kısadır. Su giriĢi ise baraj tasarımına göre dipten veya yüzeyden olabilir.
Akarsularda ise yapı akım değerlerine göre değiĢmektedir (Vollenweider,1981).
Bir su ortamının ötrofikasyon açısından ele alınması aĢamasında en önemli adımlardan
biri trofik seviyenin doğru bir Ģekilde tespit edilmesidir. Göllerin trofik seviyelerinin
belirlenmesi amacıyla kullanılan 3 temel parametre, Toplam Fosfor, Klorofil-a ve Secchi
Diski Derinliği‟dir. Bunun dıĢında hipolimnotik oksijen ihtiyacı, alkalinite, sediment
canlılarının oranlarının kullanıldığı çeĢitli parametreler de mevcuttur.
51
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
AĢağıdaki tabloda, bir su ortamının trofik seviyesinin tespitinde kullanılabilecek
sınıflandırma örneği verilmektedir.
Tablo IV.2.4.3. Göllerin Beslenme Durumları
Parametre
Toplam Fosfor (µg/l)
Klorofil-a (µg/l)
Secchi Diski Derinliği (m)
Hipolimnetik Oksijen (%)
Kaynak: (Thoman vd. ,1987)
Oligotrofik
<10
<4
>4
>80
Mezotrofik
10-20
4-10
2-4
10-80
Ötrofik
>20
>10
<2
<10
Yapılan değerlendirmenin ardından ele alınan su ortamının hangi trofik seviyede
olduğuna karar verilir. Su ortamının ötrofik seviyede olmaması durumunda önleyici
faaliyetlere ağırlık verilmelidir.
Ötrofikasyon tedbirleri olarak;
-Besi maddesi kaynaklarının bir envanteri çıkartılarak su kaynağına olan etkilerinin
değerlendirilmesi ayrı ayrı yapılmalıdır. Bu tespitin ardından koruma altına alınacak su
kaynağının kullanım amacına yönelik olarak gerekiyorsa bu kaynaklardan göle gelen azot ve
fosfor yükünde azaltma yapılmalıdır.
-Ötrofikasyonun ilk belirtilerinin tespit edildiği durumlar için uygulanılacak önlemler
önceden belirlenmelidir. Bu amaçla aĢırı çoğalmıĢ fitoplankton türleri ile beslenen
zooplanktonların kullanılması gibi biyolojik yöntemler tercih edilmelidir. Uygulanacak her
tedbirin su ekosistemi üzerindeki etkileri önceden araĢtırılmalıdır.
-Göl ve rezervuarlara gelen yan derelerden kaynaklanan besi maddesi yüklerinin tespit
edilmesi için ek önlemler alınmalıdır.
-Besi maddelerinin hava, toprak ve su ortamlarında taĢınımıyla ilgili çalıĢmalar
yürütülerek bu konuda ve fosfor yükünün değiĢmesine karĢılık gölün vereceği tepkinin
modellemesi yapılmalıdır. Sedimentten kaynaklanan içsel besi maddesi kaynaklarının etkileri
de bu çalıĢmalarda göz önünde bulundurulmalıdır.
Gölet göl alanının su kalitesinde olumsuz değiĢiklikler oluĢmaması için su tutma alanı
altında kalacak çalı ve ağaç gibi organik maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyırma
yapılacak, böylelikle doğal göllerde görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırıcı etki büyük bir
ölçüde engellenecektir.
IV.2.5. Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (Içme,
Kullanma, Sulama Suyu, Elektrik Üretimi, Baraj, Göl, Gölet, Su Ürünleri Üretiminde
Ürün ÇeĢidi ve Üretim Miktarları),
TaĢkelik Göleti‟nden içmesuyu temini oldukça önemli olmaktadır. TaĢkelik Göleti
rezervuarı memba kısmında arıtma tesisi yer almaktadır. Hızlı kum filtrelerinden oluĢan
arıtma tesisinden alınan içme suyu Bafra ilçesine bağlı 23 köye içme ve kullanma suyu
vermektedir. Ġsale hattı göl alanında kalmaktadır. Dolayısıyla mevcut sistemin isale hattı göl
52
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
altında kalmayacak Ģekilde reloke edilecektir. Proje sahasındaki yerleĢim yerlerinin içme
suyu ihtiyaçları 150 lt/s olarak belirlenmiĢ olup bu ihtiyacın 75 lt/s‟lik kısmı reloke edilmiĢ
mevcut sistemden, kalan 75 lt/s‟lik kısmı ise TaĢkelik Göleti‟nden temin edilecektir.
Projenin iĢletme aĢamasında göletten temin edilecek içmesuyu ve sulama suyu için,
TaĢkelik Göleti‟nin su kaynağı olan Mandıra Çeyı‟ndan alınan su numunelerine iliĢkin DSĠ
7. Bölge Müdürlüğü tarafından Ġçme Suyu ve Sulama Suyu Analiz Raporu hazırlatılmıĢ olup
(Bkz. Ek-26), elde edilen sonuçlar Su Kirliliğ Kontrolü Yönetmeliği Tablo 1, Kıtaiçi Su
Kaynaklarının Sınıflarına Göre Kalite Kriterleri Tablosuna göre değerlendirilmiĢtir. Buna
göre;
a) Fiziksel ve Ġnorganik Kimyasal Parametreler: Bu grupta yer alan parametrelerin
çoğunluğu II.Sınıf Su Kalite Sınıfına; “pH” ve “Toplam Fosfor” parametreleri III. Sınıf Su
Kalite Sınıfına, “ÇözünmüĢ Oksijen” ve “Oksijen Doygunluğu” parametreleri IV. Sınıf Su
Kalite Sınıfına, “Sülfat Ġyonu”, “Nitrat Azotu” ve “Sodyum” parametreleri I. Sınıf Su Kalite
Sınıfına dahildir.
b) Organik Parametreler: Bu grupta yer alan parametrelerin çoğunluğu I.Sınıf Su Kalite
Sınıfına; “Toplam Organik Karbon” parametresi II. Sınıf Su Kalite Sınıfına dahildir.
c) Ġnorganik Kirlenme Parametreleri: Bu grupta yer alan parametrelerin çoğunluğu I.
Sınıf Su Kalite Sınıfına; “Civa” ve “Demir” parametreleri II. Sınıf Su Kalite Sınıfına dahildir.
d) Bakteriyolojik Parametreler: Bu grupta yer alan parametrelerin tamamı I.Sınıf Su
Kalite Sınıfına dahildir.
Projenin iĢletme aĢamasında DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından periyodik aralıklarla
Ġçme Suyu ve Sulama Suyu Analiz Raporları hazırlattırılacak ve su kirliliği parametreleri
kontrol edilecektir.
Proje alanının ana su kaynağı TaĢkelik Çayı olup, proje sahasının tarımsal yapısı bu
akarsu eksenli olarak ĢekillenmiĢtir.
Proje alanında gerçekleĢtirilen mevcut sulamalar genelde TaĢkelik Çayı kaynaklı
olmayıp dalgıç pompalarla yapılan yeraltın suyu kaynaklı sulamalardır. Bu sulamaların
haricinde TaĢkelik Göleti mansabında bulunan ve TaĢkelik Çayı‟na derive olan Çatmık Dere,
Çelebiçay Dere ve Köserelik Dere ile TaĢkelik Köyü‟nün üstünde bulunan kaynaklardan da
sulama yapılmaktadır. Bu yapılan sulamalar bu proje kapsamında basınçlı borulu sistem,
yağmurlama ve damlama yöntemiyle daha sağlıklı bir sulama olanağına kavuĢacaklardır. Bu
nedenle proje alanında mevcut durumda su kullanım haklarına konu olacak sulama kanalı ve
ark bulunmamaktadır. Ayrıca, alanda değirmen, balık çiftliği vb. su kullanımına ihtiyaç
duyan yapılar da yer almamaktadır.
Sulama Ģebekesi yüksek basınçlı borulu sistem olarak öngörülmüĢtür. Sulama
sisteminde yağmurlama ve damlama sulaması beraberce düĢünülmüĢtür. Hububat, mısır ve
yonca bitkilerinin yağmurlama, diğer bitkilerin ise damlama yöntemi ile sulanacağı kabul
edilmiĢtir.
53
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.2.6. Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (Toprak Yapısı, Arazi Kullanım
Kabiliyeti, Sınıflaması, TaĢıma Kapasitesi, Yamaç Stabilitesi, Kayganlık, Erezyon,
Toprak ĠĢleri Ġçin Kullanımı, Doğal Bitki Örtüsü Olarak Kullanılan Mera, Çayır vb.),
Toprak Özellikleri
Proje alanı toprakları yamaçlarda kolüvyal taban arazilerde alüvyal orijinlidir.
Toprakların renkleri kahverengi ve bu rengin tonları Ģeklinde olup, yapıları sürüm
derinliğinde granüler, alt katmanlarda blok ve yer yer granülerdir. Genellikle ağır bünyeli
olan topraklarda renk lekelerine rastlanmamıĢtır.
Yapılan etütlerde, proje alanında çeĢitli derinliklerde toprak kısıtlayıcı faktör tespit
edilmiĢtir. 2.395 ha alanda toprak profili 60-150 cm‟lerde, 75 ha alanda 45-65 cm‟lerde, 40
ha alanda 35-45 cm‟lerde toprakla karıĢık taĢ ve çakıl, 11 ha alanda 90-150 cm‟de ve 11 ha
alanda da 65-90 cm‟de kaba kum ve çakıl tabakası ile sınırlıdır.
Kimyasal analizlerin devam ettiği proje alanında yapılan etütlerde tuzluluk ve
sodyumluluk sorununa rastlanmamıĢtır.
Alan topraklarının toprak yetersizlikleri Tablo IV.2.6.1‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.6.1. Genel Toprak Yetersizlikleri
Yetersizlik
e
e2
e3
k
k2
Alan
2395
75
40
11
11
%
27,50
17,39
1,42
0,41
Proje alanında toplam 5.278 ha alanda arazi sınıflandırma ve drenaj çalıĢması
yapılmıĢtır. Yapılan çalıĢmalar neticesinde 75 ha alan 1. Sınıf, 703 ha alan 2. Sınıf
sulanabilir, 2.197 ha alan 3. Sınıf sulanabilir, 142 ha alan geçici sulanamaz 5. sınıf ve 2.161
ha alan ise sulanamaz 6. Sınıf alan olarak belirlenmiĢtir.
Arazi sınıfları dağılımı Tablo IV.2.6.2‟de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.6.2. Mevcut KoĢullarda Arazi Sınıfları Dağılımı
1
2
3
4
1+2+3+4
Geçici
Sulanamaz
Alan
5
ha
75
703
2197
-
2975
142
2161
5278
%
1,42
13,32
41,63
-
56,37
2,69
40,94
100,00
Sulanabilir Alan
SINIFLAR
54
Sulanamaz
Alan
Genel
Toplam
6
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Erozyon Risk Durumu
Proje kapsamında kullanılacak alanlar ġekil IV.2.6.1 - ġekil IV.2.6.5‟te verilmekte olup,
alanlar çok hafif, hafif, orta ve güçlü risk grubundadır.
Kaynak: http://aris.ormansu.gov.tr/ -Türkiye Erozyon Risk Haritası, 2013.
ġekil IV.2.6.1. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-01
Kaynak: http://aris.ormansu.gov.tr/ -Türkiye Erozyon Risk Haritası, 2013.
ġekil IV.2.6.2. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-02
55
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kaynak: http://aris.ormansu.gov.tr/ -Türkiye Erozyon Risk Haritası, 2013.
ġekil IV.2.6.3. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-03
Kaynak: http://aris.ormansu.gov.tr/ -Türkiye Erozyon Risk Haritası, 2013.
ġekil IV.2.6.4. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-04
56
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kaynak: http://aris.ormansu.gov.tr/ -Türkiye Erozyon Risk Haritası, 2013.
ġekil IV.2.6.5. Proje Alanının Erozyon Riskini Gösterir Harita-05
IV.2.7. Tarım Alanları (Tarımsal GeliĢim Proje Alanları, Sulu ve Kuru Tarım
Arazilerinin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları,
Ürünlerin Ülke Tarımındaki Yeri ve Ekonomik Değeri),
Proje alanında kuru koĢullarda hububat, fiğ ve tütün tarımı yapılmaktadır. Sulu
koĢullarda ise silaj ve dane mısır, sebze, yonca, dane fasulye ve meyve tarımı yapılmaktadır.
Proje alanı genelde engebeli bir yapıya sahiptir. Bu nedenle ilaçlama ve gübreleme
olayları makine ile değil el ile ve sırt pompaları vasıtasıyla yapılmaktadır. Proje alanının ana
ürünü kuru koĢullarda yetiĢtirilen ve aile iĢgücünün yoğun olarak kullanıldığı tütün bitkisi
olduğu bilinmektedir. 2001 yılında çıkartılan Ģeker ve tütün yasası nedeniyle tütün lokomotif
ürün olma özelliğini kaybetmiĢtir.
Kuru tarımın ağırlıklı bitkisi hububat ve fiğ tarımıdır. Hububat tarımı proje alanında
özellikle kuru tarım arazilerinde en etkin tarım Ģekli olarak görülmektedir. Bu grup
bitkilerden ağırlıklı olarak buğday yetiĢtiriciliği ön planda olup, değiĢik ekmeklik ve
makarnalık çeĢitlerin tarımı yapılmaktadır. Arpa tarımı yıldan yıla ivme kaybederek sınırlı
oranlara kadar gerilemiĢtir. Bu durum büyük ölçüde hayvancılık üretiminde yaĢanılan
olumsuz geliĢmelere dayandırılabilir ise de, ikame suni yem çeĢitliliğinin ve yaygınlığının
artıĢı da bu olumsuz süreci tetiklemiĢtir.
Bir diğer önemli yem bitkisi yonca ve silaj mısırdır. Besleyici özelliği oldukça yüksek
olan bu hayvan yemleri yörede sulama olanakları çerçevesinde tarımı yapılabilir bitkidir.
Projeli koĢullarda en önemli bir hayvan yemi olarak yaygın tarım Ģansı bulacağı kesindir.
Proje alanında karıĢık olarak sebze tarımı da yapılmaktadır. Üretim fazlası yakın
pazarlarda değerlendirilmektedir.
57
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Meyvecilik iklim koĢulları nedeniyle geliĢme göstermiĢtir. Meyvecilik adı altında
ağırlıklı olarak elma tarımı yapılmaktadır.
Proje alanında bulunan köylerde toplam 897 traktör bulunmaktadır. Traktörlerin tüm
donanımları bulunmaktadır. Bu köylerde 6900 büyük baĢ ve 1580 de küçükbaĢ hayvan
bulunmaktadır. Tarımsal etkinlikler büyük ölçüde mekanize olmuĢtur demek oldukça iddialı
bir yaklaĢım olacaktır. Toprak iĢleme araç ve gereçleri dıĢında yaygın makine kullanımı
çiftçilerin mali durumları ölçeğinde etkindir. Parsel geniĢliklerinin küçüklüğü etkin toprak
iĢleme randımanını düĢürmektedir.
Gübre kullanımı etkin ve istenilen düzeylerdedir. Taban gübresi olarak 20.20 kullanımı
yaygındır. Üst gübre olarak ise % 26 A.Nitrat, üre ve % 33 lük A.Nitrat kullanılmaktadır.
Tarımda ilaç kullanımı için aynı Ģeyleri söylemek pekte olanaklı değilse de, özellikle son
yıllarda ciddi bir geliĢme izlenebilmektedir. Yaygın olarak kullanılan grup, yabancı ot kontrol
ilaçlarıdır. Gerek gübre ve gerekse de ilaç kullanımı sulu tarım koĢullarının geliĢimine paralel
olarak mutlak artıĢ gösterecektir.
Proje alanında bulunan çiftçilerin ilçe ziraat mühendisliği ile sıkı iliĢkileri
bulunmaktadır. Yöre çiftçisine tarımsal destekler, bitkisel ve hayvansal üretim, mücadele ve
gübre kullanımı konularında teorik ve pratik bilgiler aktarılmaktadır.
T.C Ziraat Bankası tarım alanında baĢlatmıĢ olduğu basınçlı borulu sistemle ilgili kredi
uygulaması devam etmektedir. Damla ve yağmurlama tesisi kuranlara faizsiz kredi
verilmektedir. Çiftçiler damla ve yağmurlama tesisi kuracakları zaman firmalara projeyi
yaptırıp bankaya müracaat ederek faizsiz krediyi azami 5 yıl ödemeli olarak
kullanmaktadırlar.
Arazi Sınıfları Dağılımı
Proje alanında toplam 5.278 ha alanda arazi sınıflandırma ve drenaj çalıĢması
yapılmıĢtır. Yapılan çalıĢmalar neticesinde 75 ha alan 1. Sınıf, 703 ha alan 2. Sınıf sulanabilir,
2.197 ha alan 3. Sınıf sulanabilir, 142 ha alan geçici sulanamaz 5. sınıf ve 2.161 ha alan ise
sulanamaz 6. Sınıf alan olarak belirlenmiĢtir. Arazi sınıfları dağılımı Tablo IV.2.7.1.‟de
verilmiĢtir.
Tablo IV.2.7.1. Mevcut KoĢullarda Arazi Sınıfları Dağılımı
Sulanabilir Alan
SINIFLAR
ha
%
1
75
1,42
2
703
13,32
3
2197
41,63
4
-
1+2+3+4
2975
56,37
Geçici Sulanamaz
Alan
5
142
2,69
Sulanamaz
Alan
6
2161
40,94
Genel
Toplam
5278
100,00
Kültür ÇeĢitleri ve ekiliĢ Oranları
Yapılan anket çalıĢmalarına göre, etüt alanında bugünkü koĢullarda saptanan bitkiler ve
ekiliĢ oranları Tablo IV.2.7.2‟de verilmiĢtir.
58
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo IV.2.7.2. Bugünkü KoĢullarda Sulama Alanında YetiĢtirilen Bitkiler ve EkiliĢ Oranları
Bitki Cinsi
Hububat
Fiğ
K. Sebze
S. Mısır
D. Mısır
Tütün
Yonca
Meyve
Toplam
EkiliĢ Oranı %
46,0
18,2
3,0
8,7
8,2
6,8
3,3
5,8
100,0
Tarımsal Üretim Değeri
Bugünkü koĢullarda etüt alanında tartılı ortalama ile dekara düĢen tarımsal üretim
değeri 502,86 TL/da olarak bulunmuĢtur olup, Tablo IV.2.7.3‟te detaylandırılmıĢtır.
Tablo IV.2.7.3. Bugünkü KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Değeri
Bitki Cinsi
Hububat
Fiğ
K. Sebze
S. Mısır
D. Mısır
Tütün
Yonca
Meyve
Buğday (saman)
Toplam
Dağılım
(%)
46,0
18,2
3,0
8,7
8,2
6,8
3,3
5,8
Verim
kg/da
400
350
2750
3000
1000
100
900
2250
500
B.F
YTL/kg
0,550
0,300
0,650
0,120
0,700
10,500
0,400
0,850
0,200
Üretim Değeri
YTL/da
220,00
105,00
1787,50
360,00
700,00
1050,00
360,00
1912,50
100,00
100,0
Tar. Ort. Üret.
Dğ. YTL/da
101,20
19,11
53,63
31,32
57,40
71,40
11,88
110,93
46,00
502,86
Tarımsal Üretim Gideri
Tarımsal üretim gideri Tablo IV.2.7.4‟te verilmiĢ olup toplam 176,73 TL/da olarak
bulunmuĢtur.
Tablo IV.2.7.4. Bugünkü KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Gideri
46,0
Üretim Gideri
YTL/da
142,65
Tar. Ort. Üret.
Gideri YTL/da
65,62
Fiğ
18,2
89,58
16,30
K. Sebze
3,0
495,04
14,85
S. Mısır
8,7
201,45
17,53
D. Mısır
8,2
205,94
16,89
Tütün
6,8
289,79
19,71
Yonca
3,3
104,81
3,46
Bitki Cinsi
EkiliĢ Oranı %
Hububat (K)
59
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Bitki Cinsi
EkiliĢ Oranı %
Meyve
5,8
Toplam
100,0
Üretim Gideri
YTL/da
385,84
Tar. Ort. Üret.
Gideri YTL/da
22,38
176,73
Ulusal Tarım Geliri
Bugünkü koĢullarda etüt alanında dekara elde edilen ulusal tarım geliri 326,13 TL/da
olarak hesaplanmıĢ ve Tablo IV.2.7.5‟te verilmiĢtir.
Tablo IV.2.7.5. Bugünkü KoĢullarda Ulusal Tarım Geliri
Bitkisel Üretim Değeri YTL/da
502,86
Bitkisel Üretim Gideri
YTL/da
176,73
Ulusal Tarım Geliri YTL/da
326,13
Projeden Sonra Beklenen Durum
Projeli Bitki Deseni
Projeli bitki deseni belirlenirken; proje alanının ekolojik koĢulları, Türkiye‟nin genel
tarım politikaları, ortalama iĢletme geniĢliği, pazar olanakları, yöre çiftçilerinin eğilim ve
deneyimleri, halen sulanmakta olan yakın alanların tarımsal yapıları, yörede bulunan ve
tarımla ilgili kamu ve özel kuruluĢların görüĢleri, bitki bazında göreli avantaj kaidesi yanında
etütlerde görev alan teknik personelin kiĢisel görüĢ ve yaklaĢımları etkili olmuĢtur.
Projeli koĢullarda daha teknik bir tarım yapılacağı, ekim nöbeti sistemlerine uyulacağı,
özellikle gerekli gübre ve ilaç kullanımının yaygınlık kazanacağı ve en önemlisi de
zamanında ve yeterli suyun temin garantisi gibi genel savlardan hareketle, 3 'lü ekim nöbeti
temel alınarak bitki deseni oluĢturulmuĢtur.
Tablo IV.2.7.6. Projeden Sonra Uygulanması Önerilen Projeli Bitki Deseni
Sabit Tesis
Yonca
Meyve
%
12
10
22
I.Grup
Hububat
%
26
II.Grup
S.Biber
K.Sebze
Domates
D.Fasulye
26
%
6
12
8
4
26
III.Grup
S.Mısır
D.Mısır
Bostan
%
10
8
4
26
Nöbetin ilk ayağını hububat grubu bitkiler oluĢturmaktadır. Mevcut koĢullardaki
hububat tarımının büyük ölçekte proje dıĢı sahalara kayacağı bir gerçektir. Ancak gene de
toprak verimliliğinin devamı adına, ekim nöbetine uyulması gerekli bir koĢul olarak kabul
edilmelidir. Bu yaklaĢımdan hareketle, hububat tarımının sürdürülebilirliğinin sağlanması
açısından münavebenin bir ayağı olarak düĢünülmüĢtür.
Ġkinci ayak yörenin geleneksel ürünü olan s.biber, k.sebze ve domates olarak
önerilmektedir. Projeli koĢullarda s.mısır, d.mısır, bostan ve d.fasulye ekim nöbetinin üçüncü
ayağını oluĢturmaktadır.
60
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje alanı iklim faktörleri ve vegetasyon süreci 2. ürün Ģansına olanak sağlamaktadır.
Ġkinci ürün olarak da iĢgücü de dikkate alınarak hububat % sini yarısı kadar hayvancılık için
silaj mısır önerilmiĢtir.
Önerilen bitkilere ait verimler, uygulanacak olan sulama yönteminin getirisi dikkate
alınarak bölge ortalamalarına uygun olarak alınmıĢ, toprak yapısı, sulama olanaklarının
durumu, mevcut tarımsal yapı ile çiftçi bazındaki eylemsel pratikler gibi genel savlardan
hareketle belirlenmeye çalıĢılmıĢtır. Sulama sistemi kapalı basınçlı sistem halinde
yağmurlama ve damlama sulama yöntemleri Ģeklinde önerilmektedir. Önerilen projeli bitki
deseni Tablo IV.2.7.7‟de verilmektedir.
Tablo IV.2.7.7. Projeli KoĢullarda Sulama Alanında YetiĢtirilen Bitkiler ve EkiliĢ Oranları
Bitki Cinsi
Hububat
K. Sebze
Domates
S. Biber
S. Mısır
D. Mısır
Bostan
D. Fasulye
Yonca
Meyve
Silaj mısır (2)
Toplam
EkiliĢ Oranı
26,0
12,0
8,0
6,0
10,0
8,0
4,0
4,0
12,0
10,0
13,0
113,0
GeliĢme ve Adaptasyon Süreci
Projenin hayata geçmesiyle birlikte beklenen üretim artıĢlarına ulaĢmada belli bir süreç
geçecektir. Bu artıĢ patern ve verim geliĢmelerinin yanı sıra saha açılımlarını da kapsayacaktır.
Bu bağlamda geliĢim periyodu hesaplamaları yapılmıĢ ve Tablo IV.2.7.8‟de detaylandırılmıĢtır.
61
D.FASULYE
YONCA
MEYVE
SĠLAJ MISIR (2)
4
12
10
13
159,62
79,23
428,32
125,98
6,38
9,51
42,83
16,38
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TOPLAM
113,00
311,64
Tablo IV.2.7.8. GeliĢme Periyodu Katsayılarının Hesaplanması
Tablo:6.11 Gelişme Periyodu Katsayısının Hesaplanması
Projeli Koşullarda
Üretim
Dağılım
Değeri
%
YTL/da
Bitki Cinsi
HUBUBAT
K,SEBZE
DOMATES
S.BĠBER
S.MISIR
D.MISIR
BOSTAN ( KAVUN )
D.FASULYE
YONCA
MEYVE
SĠLAJ (2)
FĠĞ
TÜTÜN
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
P
M
26
TOPLAM
Tar.Ort.
Üretim
Değeri
YTL/da
510,00
132,60
Mev.Koş.
Tar.Ort.
Üretim
Değeri
YTL/da
147,20
Gelişme
Proje
Ġle Art.
Üretim
Değeri
YTL/da
Yıl
Periyot
Katsay.
Artan
Değerin
Ġnd.Kıy.
-14,60
5
0,901
YTL/da
-13,15
204,75
14,62
342,00
5
3
5
0,901
0,949
0,901
184,48
13,87
308,14
135,00
5
0,901
121,64
9
3
8
2275,00
2275,00
4275,00
204,75
68,25
342,00
6
2250,00
135,00
10
540,00
54,00
31,32
22,68
3
0,949
21,52
8
840,00
67,20
57,40
9,80
3
0,949
9,30
4
900,00
36,00
36,00
5
0,901
32,44
4
980,00
39,20
39,20
5
0,901
35,32
8,7
3,3
4,2
5,8
13
500,00
500,00
2437,50
2437,50
450,00
43,50
16,50
102,38
141,38
58,50
43,50
4,62
102,38
30,45
58,50
5
3
7
5
5
0,901
0,949
0,855
0,901
0,901
39,19
4,38
87,53
27,43
52,71
19,11
-19,11
5
0,901
-17,22
71,40
-71,40
0,00
5
0,901
-64,33
0,00
502,87
938,38
113,00
1441,25
53,63
11,88
110,93
Ort.Glş
Periyot
Katsay.
843,25
Tarımsal Üretim Değeri
Projeli koĢullarda optimal verime ulaĢıldığında birim alandan elde edilebilecek tarımsal
üretim değeri 1441,25 TL/ da olarak hesaplanmıĢtır ve Tablo IV.2.7.9‟da verilmiĢtir.
Tablo IV.2.7.9. Projeli KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Değeri
Bitki Cinsi
Hububat
K. Sebze
Domates
S. Biber
S. Mısır
D. Mısır
Bostan
D. Fasulye
Yonca
Meyve
Silaj mısır (2)
Buğday (saman)
Toplam
Dağılım
(%)
26,0
12,0
8,0
6,0
10,0
8,0
4,0
4,0
12,0
10,0
13,0
Verim
kg/da
600
3500
4500
300
4500
1200
2000
280
1250
3250
3750
900
B.F
YTL/kg
0,550
0,650
0,950
0,750
0,120
0,700
0,450
3,500
0,400
0,750
0,120
0,200
113,0
62
Üretim Değeri
YTL/da
330,00
2275,00
4275,00
2250,00
540,00
840,00
900,00
980,00
500,00
2437,50
450,00
180,00
Tar. Ort. Üret.
Dğ. YTL/da
85,80
273,00
342,00
135,00
54,00
67,20
36,00
39,20
60,00
243,75
58,50
46,80
1441,25
0,899
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tarımsal Giderler
Projeli koĢullarda elde edilecek tarımsal üretim değerine ulaĢabilmek için yapılacak
giderler toplamı 311,64 TL/da olarak bulunmuĢtur ve Tablo IV.2.7.10‟da verilmiĢtir.
Tablo IV.2.7.10. Projeli KoĢullarda Tartılı Ortalama ile Üretim Gideri
Bitki Cinsi
Hububat
K. Sebze
Domates
S. Biber
S. Mısır
D. Mısır
Bostan
D. Fasulye
Yonca
Meyve
Silaj mısır (2)
Toplam
Dağılım
(%)
26,0
12,0
8,0
6,0
10,0
8,0
4,0
4,0
12,0
10,0
13,0
Üretim Gideri
YTL/da
159,81
534,34
692,93
622,64
155,05
189,71
184,83
159,62
79,23
428,32
125,98
Tar. Ort. Üret.
Gideri. YTL/da
41,55
64,12
55,43
37,36
15,51
15,18
7,39
6,38
9,51
42,83
16,38
113,0
311,64
Ulusal Tarım Geliri
Projeli koĢullarda elde edilen üretim değeri ve üretim gideri farkı da tablo IV.2.7.11‟de
hesaplanmıĢtır. Üretim gelirindeki önemli artıĢa karĢın, giderlerdeki sınırlı artıĢ dikkat çekici
olabilecektir. Bilindiği gibi küçük su iĢleri kapsamında değerlendirilen projelerde ulusal tarım
geliri esas alınmakta, üretime ulaĢımda yapılan giderler içerisinde de iĢçilikler değerlendirme
dıĢı kalmaktadır. Proje ile sağlanacak en önemli katkılar ise ürün artıĢında sağlanabilecek
artıĢlardır. Bu noktada da özellikle iĢgücü ağırlıklı girdiler etkili olmaktadır. Bunların
değerlendirme dıĢı bırakılıyor oluĢları bu tablonun açıklaması olarak verilebilecektir.
Tablo IV.2.7.11. Projeli KoĢullarda Ulusal Tarım Geliri
Bitkisel Üretim Değeri
YTL/da
Bitkisel Üretim Gideri
YTL/da
Ulusal Tarım Geliri
YTL/da
1441,25
311,64
1129,61
Ulusal Tarım Gelir ArtıĢı ve ĠndirgenmiĢ Değeri
Projeli ile ulaĢılacak ulusal tarım gelir artıĢı ve bunun indirgenmiĢ değeri Tablo
IV.2.7.12‟de verilmiĢtir.
63
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo IV.2.7.12. Proje ile OluĢacak ĠndirgenmiĢ Ulusal Tarım Gelir ArtıĢı
Prj.
KoĢullarda
Ulusal Tarım
Gl.YTL/da
1129,61
Developman
Per. Katsayısı
Prj. Tarım Gel.
ĠndirgenmiĢ Dğ.
YTL/da
Mv. KoĢullarda
Ulusal Tarım Gl.
YTL/da
Artan Ulusal
Tarım Geliri
YTL/da
0,899
1015,10
326,13
688,97
Toplam Alan Ġçin Ulusal Tarım Geliri ve ĠndirgenmiĢ Kıymeti
Tablo IV.2.7.13‟te tüm sulama alanı için bulunan gelir artıĢı ve bunun indirgenmiĢ Ģekli
verilmektedir.
Tablo IV.2.7.13. Sulama Alanının Toplam ĠndirgenmiĢ Tarım Geliri
YTL/da
Mevcut KoĢullarda Ulusal
Tarım Geliri
Projeli KoĢullarda Ulusal
Tarım Geliri
Developman Periyodu
Katsayısı
Projeli KoĢullarda Ulusal
Tarım Gelirinin Ġnd. Değ.
Artan Ulusal Tarım Geliri
Toplamı
Net Saha
(da)
326,13
1129,61
32400
Brüt Saha
(da)
Toplam Saha
Geliri YTL
36000
11740674,24
36599331,60
0,899
0,899
1015,10
32889150,90
688,97
21148476,66
Projeli KoĢullarda Tarımı Önerilen Her Bitki Ġçin Belirlenen YetiĢme Süreleri
Tablo IV.2.7.14‟te Projeli koĢullarda tarımı önerilen her bitki için belirlenen yetiĢme
süreleri verilmiĢtir. Sabit tesisler için yörede görülen ilk ve son don tarihleri esas olarak
alınmıĢtır.
64
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo IV.2.7.14. Bitkilerin YetiĢme Süreleri
Bitki Cinsi
Hububat
AYLAR
1
2
3
4
5
6
7
8
9
************
************ ************ ************ *************
*************************************************
K.Sebze
*****
*************
*************************************
Domates
*****
*************
*************************************************
*************
*************************************************
S.Biber
S. Mısır
D. Mısır
**
***
****
12
**************
*************************************
YetiĢme
Süreleri
******* ************* 15-11
Sulama
Yöntemi
/ 20-07 Yağmurlama
15-04 / 30-09
Damlama
***
20-04 / 05-10
Damlama
*****
05-05 / 10-10
Damlama
***
25-04 / 30-08 Yağmurlama
01-05 / 30-09 Yağmurlama
*************
************************** *******
********* *************************************
****
11
******
************ *************
*************************************************
*************
Bostan
D.Fasulye
10
******
01-05 / 15-09
Damlama
**
20-04 / 25-09
Damlama
Yonca
************
************* *********** ************ *************
*************************************************
************* ************
************* 05-03
/ 20-12 Yağmurlama
Meyve
************
************************* ************ *************
*************************************************
************* ************
************* 05-03
/ 20-12
Silaj Mısır (2)
***********************
************* ************ *******
(Kaynak: Samsun İli Göl-Su Göletleri ve Sulamaları Alaçam Taşkelik Göleti Ön İnceleme Raporu, 2013).
65
Damlama
25-07 / 30-11 Yağmurlama
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.2.8. Orman Alanları (Ağaç Türleri ve Miktarları, Kapladığı Alan Büyüklükleri
ve Kapalılığı Bunların Mevcut ve Planlanan Koruma ve/veya Kullanım Amaçları,
1/25.000 Ölçekli MeĢcere Haritası),
Söz konusu proje için, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟ne gerekli baĢvurular
yapılmıĢtır. Orman Genel Müdürlüğü‟nden 1/25.000 Ölçekli Mesçere Haritaları temin edilmiĢ
olup, proje üniteleri üzerine iĢlenmiĢtir (Bkz. Ek-9, Mesçere Haritası). Proje sahasının
bulunduğu orman alanı miktarı 1.126.880 m2‟dir (Bkz. Ek-12, Amasya Orman Bölge
Müdürlüğü‟nden Temin Edilen ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme Formu). Proje ünitelerinin
mesçere tipleri ise Tablo IV.2.8.1„de verilmiĢtir.
Tablo IV.2.8.1. Proje Ünitelerinin MeĢcere Tipleri
Ünite
MeĢcere Tipi
Gölet Gövdesi
Z-1, MDya3
Kırma-Eleme Tesisi
MDya3
Hazır Beton Santrali
MDya3
ġantiye
MDya3
Ana Ġletim Hattı
Gölet Alanı
Z, Z-1, Mab3
MDya3, Knb3, KnGnb3, Z-1, Z-3, Z-4, MGna3, MGnab3, BM,
KnMb3, GnMab3, BM-2, GnMa3
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz
Malzeme Alanı
Z, BM
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı
BKn3, Knbc2-1
Sulama Alanı
Z-1, Z, Ma3, MGna3, Mab3, BM, Mab, Mab-3-2, Z-3
Projenin ÇED çalıĢmaları tamamlandıktan sonra inĢaat aĢaması baĢlamadan, T.C.
Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü‟nden gerekli izinler alınacaktır. Bu
aĢamada öncelikle arazi ve kadastro araĢtırmaları gerçekleĢtirilecek, haritalar hazırlanacak
kesin mülkiyet durumları belirlenecektir. Projede kullanılacak orman alanı miktarı, kesilecek
ağaç miktarı ve ağaç türleri v.s. izin aĢamasında hazırlanacak 1/1.000 ölçekli ağaç röleve
planları ile belirlenecektir.
Proje kapsamında bulunan T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı),
ormanlık alan olup, Orman Kanununun 16 ncı maddesinin Uygulama Yönetmeliği‟nin 16 ncı
maddesi ikinci fıkrasında yer alan; “Rehabilitasyon projeleri; madencilik faaliyeti sonucunda
oluĢabilecek topoğrafik yapının madenin iĢletme projesine göre belirlenmesi sonrasında,
rehabilite ile oluĢturulabilecek yeni topoğrafyanın belirlenmesi, toprak ıslahı ve orman kurma
esasları dikkate alınarak ormancılık bürosu mensuplarınca düzenlenir. Ġzin sahibince
rehabilitasyon projesinin uygulanacağı taahhüt edilir.” Hükmü kapsamında söz konusu T-K-1
Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) için rehabilitasyon projesi hazırlanmıĢ olup,
Ek-25‟te verilmiĢtir.
66
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.2.9. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv
Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre
Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera
Kanunu Kapsamındaki Alanlar, Projenin Korunan Alanlara Uzaklıklıklarının
1/100.000’lik Haritada Gösterilmesi),
Hassasiyet Derecesi
17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED
Yönetmeliği, Ek-V‟te yer alan duyarlı yöreler listesi uyarınca proje sahası içerisinde;
1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar
a) 09/08/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu‟nun 2‟nci maddesinde
tanımlanan ve bu Kanunun 3‟üncü maddesi uyarınca belirlenen "Tabiat Parkları", "Tabiat
Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları" bulunmamaktadır (Bkz. Ek-6, Korunan Alanları
Gösterir Harita).
Proje kapsamında bulunan Ģantiye alanları, gölet göl sahası ve sulama alanlarına 10 km
mesafe içerisinde "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları"
bulunmamaktadır.
b) 01/07/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca T.C. Çevre ve
ġehircilik Bakanlığı‟nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı
YerleĢtirme Alanları";
Proje kapsamındaki, TaĢkelik T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları, TaĢkelik
Sulama Alanı, TaĢkelik Göl Alanı ve TaĢkelik Ana Ġletim Hattının bir kısmı Devlet avlağı
içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-7, Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası).
c) 21/07/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu‟nun
3‟üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" baĢlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5‟inci alt
bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak
tanımlanan ve aynı kanun ile 17.06.1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu‟nun Bazı Maddelerinin DeğiĢtirilmesi ve Bu Kanuna
Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili
yapılan alanlar kapsamında,
Proje kapsamındaki sulama alanları kapsamında yer alan Yenice Köyü sınırları içinde
kalan Dedetepe Höyüğü dıĢında diğer alanlarda “ 3386 ve 5226 sayılı yasalarla değiĢik 2863
sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren, mimari, tarihi,
arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri barındıran herhangi bir taĢınmaz kültür varlığına
rastlanmamıĢtır (Bkz. Ek-8, Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
GörüĢ Yazısı).
ç) 22/03/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri
Ġstihsal ve Üreme Sahaları,
67
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamındaki, T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nın (IIa Grubu Bazalt Ocağı) doğu
yönünde 40 m uzaklıkta Filik Deresi, Kocaosman Deresi; TaĢkelik Sulama Alanı içerisinde,
Budak, Muratlı, Ġncirli, Gökçeboğaz, Hakimin, Sarılık, BektaĢ, Abuzlar, Kabak Dereleri,
TaĢkelik Çayı, Cansız, Karadus, ġahinli ve Kabayer Dereleri bulunmaktadır.
d) 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol
Yönetmeliği‟nin 17, 18, 19 ve 20‟nci maddelerinde tanımlanan alanlar, içerisinde
kalmamaktadır.
e) 02/11/1986 tarihli ve 19269 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan Hava Kalitesinin
Korunması Yönetmeliği‟nin 49‟uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri",
içerisinde kalmamaktadır.
f) 09/08/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu‟nun 9‟uncu maddesi uyarınca
Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen
alanlar, içerisinde kalmamaktadır.
g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu‟na göre koruma altına alınan
alanlar, içerisinde kalmamaktadır.
ğ) 31/08/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler,
içerisinde kalmaktadır. Ek-9‟da verilen MeĢcere Haritası‟na göre;
-Gölet Gövdesi, MeĢe ağırlıklı diğer yapraklı gençlik çağı kapalı meĢceresi,
-Gölet alanının bir bölümü kapalı Kayın ağırlıklı Gürgen sırıklık direklik çağ meĢceresi,
kapalı sırıklık direklik çağı saf Kayın meĢceresi, MeĢe ağırlıklı diğer yapraklı gençlik çağı
kapalı meĢceresi, MeĢe ağırlıklı Gürgen gençlik çağı kapalı meĢceresi, bozuk MeĢe meĢceresi,
kapalı Kayın ağırlıklı MeĢe sırıklık direklik çağ meĢceresi, MeĢe ağırlıklı Gürgen gençlik sırıklık direklik çağı kapalı meĢceresi, kapalı Kayın ağırlıklı MeĢe gençlik - sırıklık direklik
çağ meĢceresi ve tarım arazisi,
-Ġletim Hattı‟nın büyük bir bölümü tarım arazisi, çok küçük bir kısmı kapalı gençlik sırıklık direklik çağı saf MeĢe meĢceresi,
-Sulama alanlarının büyük bir bölümü tarım arazisi, geriye kalan küçük kısmı kapalı
gençlik - sırıklık direklik çağı saf MeĢe meĢceresi, kapalı gençlik çağı saf MeĢe meĢceresi,
Bozuk MeĢe meĢceresi, MeĢe ağırlıklı Gürgen gençlik çağı kapalı meĢceresi,
-T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları, tarım arazisi ve bozuk meĢe meĢceresi
-T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) ise bozuk kapalı saf Kayın
meĢceresi ve orta – gevĢek yoğunlukta sırıklık direklik – ince ağaçlık çağı saf Kayın
meĢceresi dahilindedir.
Orman alanları için kamulaĢtırma söz konusu olmadığından, proje kapsamında bulunan
orman alanları için 6831 sayılı Orman Kanunu‟nun 16 ve 17 nci maddeleri gereğince gerekli
izinler alınacaktır.
68
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
h) 04.04.1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar
bulunmamaktadır.
ı) 26.01.1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin AĢılattırılması
Hakkında Kanunda belirtilen alanlar bulunmamaktadır.
i) 25/02/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar, içerisinde
kalmamaktadır.
j) 17/05/2005 tarihli ve 25818 sayılı Resmî Gazete ‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ile 26/08/2010 tarihli ve 27684 sayılı Resmî
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren, Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği‟nde
DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, “Ek-II Tampon Bölgede Yapılması Bakanlık Ġznine
Tabi Olan Faaliyetler” kapsamında olup, Kaya Malzeme ve Geçirimsiz Malzeme Ocakları
“1.3. TaĢ ocakları, açık ocak madenciliği, patlatma yapılarak maden çıkarılan ocaklar”
kapsamında, gölet alanı ise “2.1.1. Su depolama tesisleri (baraj ve göletler)” kapsamında,
değerlendirilmekte olup, yönetmelik kapsamında DKMP Genel Müdürlüğü‟nden gerekli
izinler alınacaktır.
2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli
Alanlar
a) 20.02.1984 tarihli ve 18318 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
"Avrupa‟nın Yaban Hayatı ve YaĢama Ortamlarını Koruma SözleĢmesi" (BERN SözleĢmesi)
uyarınca koruma altına alınmıĢ alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda
belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku YaĢama ve Üreme Alanları"
bulunmamaktadır.
b) 12.06.1981 tarih ve 17368 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
"Akdeniz‟in Kirlenmeye KarĢı Korunması SözleĢmesi" (Barcelona SözleĢmesi) uyarınca
korumaya alınan alanlar bulunmamaktadır.
ı) 23.10.1988 tarihli ve 19968 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan "Akdeniz‟de Özel
Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı"
olarak belirlenmiĢ alanlar bulunmamaktadır.
ıı) 13.09.1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiĢ BirleĢmiĢ Milletler Çevre
Programı tarafından yayımlanmıĢ olan "Akdeniz‟de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi
Sit" listesinde yer alan alanlar bulunmamaktadır.
ııı) Cenova Deklerasyonu‟nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz‟e Has Nesli Tehlikede
Olan Deniz Türlerinin" yaĢama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar bulunmamaktadır.
c) 14.02.1983 tarihli ve 17959 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
"Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması SözleĢmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince
Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü
verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar;
69
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje alanı, 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı
ile ilan edilmiĢ herhangi bir Özel Çevre Koruma Bölgesi ve 4957/2634 sayılı Turizmi TeĢvik
Kanunu kapsamında Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilen herhangi bir Turizm Merkezi veya
Kültür ve Turizm Koruma ve GeliĢim Bölgesi sınırları içerisinde kalmamaktadır.
Proje kapsamındaki sulama alanları kapsamında yer alan Yenice Köyü sınırları içinde
Dedetepe Höyüğü kültürel sit alanı bulunmaktadır. Diğer alanlarda “3386 ve 5226 sayılı
yasalarla değiĢik 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren,
mimari, tarihi, arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri barındıran herhangi bir taĢınmaz kültür
varlığına rastlanmamıĢtır (Bkz. Ek-8, Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğü GörüĢ Yazısı).
ç) 17.05.1994 tarihli ve 21937 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
"Özellikle Su KuĢları YaĢama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların
Korunması SözleĢmesi" (RAMSAR SözleĢmesi) uyarınca koruma altına alınmıĢ alanlar
bulunmamaktadır.
d) 27.07.2003 tarihli ve 25181 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
Avrupa Peyzaj SözleĢmesi gereği korunması gereken alanlar bulunmamaktadır.
3. Korunması Gereken Alanlar
a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit
edilen ve yapılaĢma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv
alanları, jeotermal alanlar ve benzeri),
Proje alanı, 1/100.000 Ölçekli Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi içerisinde
kalmakta olup, Ek-2‟de verilen Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli
Onaylı Çevre Düzeni Planı‟nda görülebilir.
b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi
kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağıĢa bağlı tarımda kullanılan I. ve II.
sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı,
TaĢkelik Göleti ve Sulaması Projesi, SUĠġ Proje Müh. Ve MüĢ. Ltd. ġti. tarafından
hazırlanan KamulaĢtırma Planlama Raporu verilerine göre;
Göl alanı tamamen ormanla kaplıdır. Ormanın mescere tipi de meĢe, kayın ve gürgen
den oluĢmaktadır (MKnbc3). Aksın olduğu yerde yaklaĢık 10 da kuru tarım arazisi
bulunmaktadır. Dere yatağı boyunca da köylüler tarafından dikilmiĢ yerli kavak
bulunmaktadır.
TaĢkelik Göleti‟nin membasında Ayin Deresi Mahallesi‟nin bulunduğu mevkide Bafra
Ġlçesi‟ne bağlı 23 köye içme ve kullanma suyu sağlayan arıtma tesisi bulunmaktadır. Arıtma
tesisinden çıkıp köylere içme ve kullanma suyu götüren isale hattı rezervuar içinden
geçmektedir. Ayin Deresi Mahallesi‟nde bulunan evler mutlak koruma alanına girmektedir.
70
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TaĢkelik Göleti‟nden sulama alanına sulama suyu götürecek ana kanal uzunluğu
70+906 m uzunluğundadır. Bu ana kanalın kapladığı tarım alanı da 526 da‟dır. Ana kanal
sulama alanının kenarından ve içinden geçmektedir.
Ana kanal güzergahının geçtiği 526 da‟lık tarım alanında % 40 kuru, % 60 da sulu
koĢullarda tarım yapılmaktadır.
TaĢkelik Göleti göl alanında tarım arazisi bulunmamaktadır. Sadece aksın olduğu yerde
30 da kuru tarım yapılan arazi vardır. Söz konusu alanda bulunan 30 da KT sınıfındaki tarım
arazisinde hububat ve tütün tarımı yapılmaktadır.
c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı,
tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen
derinlikleri kapsayan, baĢta su kuĢları olmak üzere canlıların yaĢama ortamı olarak önem
taĢıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden
itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler,
Proje kapsamındaki, T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nın (IIa Grubu Bazalt Ocağı) doğu
yönünde 40 m uzaklıkta Filik Deresi, Kocaosman Deresi; TaĢkelik Sulama Alanı içerisinde,
Budak, Muratlı, Ġncirli, Gökçeboğaz, Hakimin, Sarılık, BektaĢ, Abuzlar, Kabak Dereleri,
TaĢkelik Çayı, Cansız, Karadus, ġahinli ve Kabayer Dereleri geçmektedir.
ç) Göller, akarsular ve yeraltı suyu iĢletme sahaları; içerisinde kalmamaktadır.
d) Bilimsel araĢtırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düĢmüĢ veya
düĢebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaĢama ortamı olan alanlar, biyosfer
rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve
jeomorfolojik oluĢumların bulunduğu alanlar, içerisinde kalmamaktadır.
IV.2.10. Ġç Sulardaki (Göl, Akarsu) Canlı Türleri (Bu Türlerin Tabii Karakterleri,
Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan Türler; Bunların Üreme,
Beslenme, Sığınma ve YaĢama Ortamları; Bu Ortamlar Için Belirlenen Koruma
Kararları,)
Proje kapsamında alanın içsularındaki canlı türlerini belirlemeye yönelik Hidrobiyolojik
(Sucul YaĢam) Değerlendirme çalıĢmaları Uzman Biyolog Sezer Topaloğlu tarafından
gerçekleĢtirilmiĢtir.
Söz konusu proje kapsamında, TaĢkelik Çayı içsularında bulunan canlı türlerine ait
bilgilere aĢağıda kısaca değinilmiĢ olup, türler Ek-10, Ekolojik Değerlendirme Raporu
içerisinde Tablo 10‟da listelenmiĢtir.
Alburnoides bipunctatus (Bloch, 1782), akarsuların bol oksijenli, akıntılı suları tercih
eder. Genellikle sürüler halinde bazen de tek tek bulunur. Küçük canlılarla beslenir.
Ekonomik değeri yoktur.
Capoeta tinca (Heckel, 1843), sürüler halinde derelerin akıntılı yukarı kesimlerinde
yaĢar. Böceklerle beslenir. Eti için avlanır.
71
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Capoeta sieboldi (Steindachner, 1864), derelerin akıntılı kesimlerinde yaĢar.
Anadolu‟da, Karadeniz'e akan akarsu sistemlerinde yaygın olarak bulunmaktadır. Böceklerle
beslenir. Eti için avlanır.
Cobitis splendens Erkakan, 1998, Derelerin kumlu, çakıllı ve taĢlı alanlarında yaĢar.
Bu balıkların hemen hepsi 15-25 cm derinliğindeki sularda yaĢayabilirler. Bu balıklar
içerisinde ekonomik değeri olan balık türleri Capoeta cinsine ait türlerdir. Bu balık türleri
Mayıs- Temmuz ayları arasına dere sularına yumurta bırakırlar. Bu dönemde dere suyunun
yeterli düzeyde olması balıkların üreme fonksiyonlarını daha iyi yapmalarını sağlamaktadır.
IV.2.11. Flora ve Fauna (Türler, Endemik Özellikle Lokal Endemik Bitki Türleri,
Alanda Doğal Olarak YaĢayan Hayvan Türleri, Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla
Koruma Altına Alınan Türler, Nadir ve Nesli Tehlikeye DüĢmüĢ Türler ve Bunların
Alandaki BulunuĢ Yerleri, Av Hayvanlarının Adları, Popülasyonları ve Bunlar Için
Alınan Merkez Av Komisyonu Kararları) Proje Alanındaki Vejetasyon Tiplerinin Bir
Harita Üzerinde Gösterilmesi. Projeden ve ÇalıĢmalardan Etkilenecek Canlılar Için
Alınması Gereken Koruma Önlemleri (InĢaat ve IĢletme AĢamasında). Arazide
Yapılacak Flora ÇalıĢmalarının Vejetasyon Döneminde GerçekleĢtirilmesi ve Bu
Dönemin Belirtilmesi,
Proje alanı ve yakın çevresine ait Ekolojik Değerlendirmeler, 2013 yılı Mayıs ayı içinde
gerçekleĢtirilen kısa süreli arazi gözlemleri ve literatür çalıĢmalarına dayalı olarak Uzman
Biyolog Sezer Topaloğlu tarafından hazırlanmıĢ olup, Ek-10, Ekolojik Değerlendirme Raporu
ile verilmiĢtir.
Proje kapsamında hazırlanan Değerlendirme Raporu sonuçlarına aĢağıda kısaca
değinilmektedir.
Fitoekolojik (Floristik) Değerlendirme Sonuç ve Öneriler
Davis tarafından Türkiye florasında kullanılan kareleme sistemine göre araĢtırma alanı
A5 karesi içinde yer almaktadır. GerçekleĢtirilen literatür taraması sonucu alanda 11 adet
endemik bitki türü tespit edilmiĢ olup Türkiye florası ortalamasının oldukça altındadır. Bunun
en önemli sebebi Avrupa-Sibirya Fitocoğrafik bölgesinin egemen olduğu Karadeniz
Bölgesi‟nde dağ silsilelerinin denize paralel uzanması nedeniyle izolasyonun gerçekleĢmemiĢ
olmasıdır.
Endemik bitkilerin tamamı IUCN kategorilerine göre sınıflandırılmıĢ olup 10 adet LR
(Ic) ve 1 adet LR (nt) bitki türü bulunmaktadır. Buna göre alanda tehdit kategorisi yüksek
(VU ve EN) türe rastlanmamıĢtır. Alanda BERN sözleĢmesi ile koruma altına alınan bitki türü
tespit edilmemiĢtir. Bölge genel anlamda Avrupa-Sibirya bitki coğrafyası bölgesinde yer
almakla birlikte alt kesimlerde Öksin kökenli türler yoğunlukta iken üst kesimlerde
hirkaniyen türler dominant duruma geçer. Bu da alanın alt kesimlerinin Öksin Provensi
sınırları içinde bulunduğunu göstermektedir. Belirlenen bu türler neredeyse tüm Karadeniz
Bölgesi‟nde yaygın olup özel bir koruma gerektirmemektedir.
72
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Planlanan projenin gerçekleĢmesi durumunda akarsu boyunca normal akıĢ engellenmiĢ
olacaktır. Bu durum baĢta dere yatağındaki riparian vejetasyon olmak üzere hat boyunca suya
bağlı ekosistemler için olumsuz etkiler yaratacaktır. Nehir yatağından su alındıktan sonra dik
ve derin vadileri kat ederek düĢüĢ noktasına ulaĢtırılacaktır.
Ġletim sisteminin yapımı toprak altından borularla “aç-kapa” sistemi ile planlandığından
habitatlar üzerinde tahribat minimum düzeyde olacaktır. Ġletim sistemi ve yol vb. faaliyetlerle
habitatlarda meydana gelecek deformasyonların “Ekolojik Restorasyon” ilkelerine uygun
olarak restore edilmesi mutlaka sağlanmalıdır. Habitatlarda fizyonomiye hakim olan bitki
türlerinin oluĢturduğu sinekolojik (Fitosoyolojik) ünitelerin yapısının korunması birincil
önceliktir.
ĠnĢaat sürecinde ya da daha evvel özellikle faaliyet alanı ve yakın çevresinde
bulunabilecek yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları mutlaka toplanmalıdır.
Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaĢtırılmalıdır.
Koruma gerektiren türler tohum ya da fide olarak ekolojik özellikleri yakın olan alan
dıĢı habitatlara taĢınarak (Ex-Situ) yeni populasyonlar oluĢturulmalıdır.
Yeni habitatlarda tohumların çimlenme baĢarıları ve fidelerin hayatta kalma baĢarıları
izlenmelidir.
Dere yatağına türlerin ihtiyacı oranında su verilmesinin Riparian vejetasyonun
devamlılığı açısından önemlidir.
Sonuç olarak; proje alanı ve çevresinde floristik çeĢitliliğin ve habitat bütünlüğünün
korunması floristik çeĢitliliğin devamı açısından önemlidir. ĠnĢaat faaliyetlerinden etkilenecek
alanlarda “Ekolojik Restorasyon” ilkelerine uygun olarak bir restorasyonun gerçekleĢtirilmesi
ve yukarıda bahsedilen diğer önlemlerin alınmasının floristik çeĢitlilik üzerindeki olumsuz
etkileri minimuma indireceği varsayılmaktadır.
Faunistik Değerlendirme Sonuç ve Öneriler
Alanın biyolojik ve ekolojik karakterini oluĢturan önemli unsurlar (Biyotoplar, Türler
ve Süreçler) değerlendirme açısından bir odak oluĢturur. Göletin yer aldığı ekolojik zon farklı
yaĢam alanlarını içinde barındırması, bu biyotopların ihtiva ettiği tür çeĢitliliği, bu türlerin
birbirleri ve çevreleriyle olan iliĢkileri değerlendirmelerde göz önünde tutulmalıdır. Alanın
özgün değeri kuĢ göç yolu üzerinde olmasıdır.
Proje sahası, TaĢkelik Deresi boyunca olup, karasal ve sucul habitatları içeren orman ve
kayalık biyotoplarından oluĢmaktadır. Alana daha çok yaprak döken türlerin dominant olduğu
mezofil karakterli bir orman vejetasyonu hâkimdir. Gölet çalıĢması biyotoplarda boyutsal bir
kayıba yol açmayacak olmakla birlikte, kontrollu ağaç kesimi, kazma gibi proje çalıĢmaları
erozyona ve ciddi toprak kaybına neden olabilir. Alanda yapılacak tahribat (kanal açma, yol
açma, ağaç kesimi vb.) geri kazanım çalıĢmalarıyla giderilmelidir.
73
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Karadeniz özgün faunaya sahiptir. Bu nedenle çalıĢmaların yapım aĢamasında özen
gösterilmelidir. ĠnĢaat aĢamasının yabani hayvanların üzereme zamanı olan Mart – Haziran
arasında çok dikkatli yapılması, gürültünün minimize edilmesi, patlatma çalıĢmalarının ise bu
aylarda yapılmaması önerilir.
Alandaki ekosistemlerin çoğu antropojenik etki altındadır. Alanın doğallık kriteri
oldukça düĢüktür. Ancak yine de mevcut yapıya en az zarar vermek amacıyla doğal
biyotoplarda çalıĢılırken, özellikle inĢaat aĢamasında alanda Yaban hayatı konusunda
deneyimli tercihen Omurgalı Hayvan Sistematiği ve Ekoloji ile ilgili lisansüstü ünvana sahip
sürekli bir Biyolog çalıĢtırılmalıdır.
Gölet alanı ve malzeme alanlarındaki biyotop tipleri bütün Karadeniz Bölgesi‟nde
yaygın olup bu bakımdan lokal nadirlik söz konusu değildir. Alanda doğal ekosistemler
gittikçe gerilediği için mevcut yapı kırılgandır. ĠnĢaat ve iĢletme aĢamasında gerekli
hassasiyet gösterilmeli ve geri kazanım çalıĢması yapılmalıdır. Hat boyundaki karıĢık orman
ve kayalık alanlar ile tarla/çalılıklar, bazı sürüngen, kuĢ ve memeli türleri için tipiklik değeri
yüksektir. Bu nedenle doğal yapı olabildiğince az tahrip edilmelidir.
Sonuç olarak; yukarıda listelenen hususlara dikkat edilmesi kaydıyla, BirleĢmiĢ
Milletlerin çevre sorunlarına yaklaĢımını açık bir Ģekilde tanımlayan UNEP‟in (United Nation
Enviromental Programme) çevresel konulara yaklaĢımı olan “Ekonomik geliĢmeyi ve
kalkınmayı engellemeyecek Ģekilde doğa koruma stratejilerinin geliĢtirilmesi” prensibini ve
ülke çıkarları göz önüne alınarak yapılması planlanan göletin çevresel etkilerinin fauna ve
biyotoplar üzerine geri dönüĢümsüz bir etki yapmayacağı öngörülmüĢtür.
IV.2.12. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (Rezerv Miktarları, Mevcut ve
Planlanan IĢletme Durumları, Yıllık Üretimleri ve Bunun Ülke veya Yerel Kullanımlar
Için Önemi ve Ekonomik Değerleri),
Samsun Ġli, Karadeniz sahil Ģeridinin orta bölümünde YeĢilırmak ve Kızılırmak
nehirlerinin Karadeniz‟e döküldükleri deltalar arasında yer almaktadır. Samsun Ġli kabaca
Kuzey Anadolu Fayı‟nın kuzeyi ve güneyinde farklı istiflenmeler gösteren iki tektonik ünite
üzerinde yer alır. Ayrıca her iki ünite üzerinde de ofiyolit napları bulunur.
Ülkemizdeki güncel depremleri üreten Kuzey Anadolu Fayı il alanındaki en önemli
tektonik hattır. Bir diğer önemli fay da Samsun ve Ayvacık‟ın güneyinden geçen KB-GD
uzanımlı Erikli ters fayıdır.
Samsun Ġli maden çeĢitliliği ve rezervi bakımından sınırlı potansiyele sahiptir. Ġlde
belirlenmiĢ metalik maden ve endüstriyel hammadde kaynakları kurĢun-çinko ve manganez
zuhurları ile tuğla-kiremit ve çimento hammaddelerdir. KurĢun-çinko zuhurları Havza ve
Terme ilçelerinde yer almakta olup, ekonomik bir öneme sahip değillerdir. Ancak, HavzaErsandıklı kurĢun-çinko zuhurunda eski yıllarda açılmıĢ iki adet arama ve üretim galerisi
bulunmaktadır. Manganez zuhurları Kavak, Ladik ve Vezirköprü ilçelerinde yer almaktadır.
Ġldeki en önemli endüstriyel hammadde kaynağı Ladik ilçesinde bulunan Çimento
hammaddeleri sahasıdır. Bu sahalardan Ladik Çimento fabrikası için üretim yapılmaktadır.
Ladik-Akpınar sahasında 830 milyon ton kireçtaĢı, 8.350.500 ton kil, Ladik-Körüklüdere
sahasında 38.812.500 ton kil ve Hasanağaç sahasında ise 36.750.000 ton tras rezervi
74
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
belirlenmiĢtir. Bunun dıĢında Vezirköprü ilçesinde de 53.900.000 ton muhtemel rezerve sahip
alçıtaĢı oluĢumları yer almaktadır. Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü tarafından yapılan
çalıĢmalar ile Merkez ilçede yaklaĢık olarak 46 milyon ton tuğla-kiremit hammaddesi varlığı
saptanmıĢtır.
Ġldeki bilinen bir diğer yer altı kaynağı, Eosen yaĢlı çökel birimler içerisinde gözlenen
linyit oluĢumlarıdır. Havza ilçesinde rastlanan bu linyit oluĢumları ilçede 2 sahada yatak
oluĢturmaktadır. Teshin amaçlı kullanılmaya elveriĢli bu linyit oluĢumlarından Havza
sahasında 1244 Kcal/kg kalori değerine sahip linyitlerin muhtemel rezervi 4.121.250 ton,
Beyviran sahasında ise 3000 Kcal/kg kalori değerine sahip 600.000 ton muhtemel rezerv
olarak tespit edilmiĢtir.
Ġl dahilinde bilinen jeotermal kaynaklar ise Havza ve Ladik ilçelerinde yer almaktadır.
Havza jeotermal alanındaki kuyulardan 53-56ºC sıcaklık ve 155.5 lt/sn debide üretim
sağlanmıĢ ve ülke ekonomisine 11.92 MWt termal güce sahip jeotermal enerji
kazandırılmıĢtır. LadikHamamayağı jeotermal alanından ise 28-38ºC sıcaklık ve 91 lt/sn
debide üretim elde edilmiĢtir.
ÇĠMENTO HAMMADDELERĠ (Çmh)
Ladik-Akpınar, Körüklüdere ve Hasanağaç sahaları
Tenör : Rezerv :913.000.000 ton rezerv. Ladik Çimento fabrikası için üretim yapılmaktadır.
KURġUN-ÇĠNKO (Pb-Zn)
Havza-Ersandıklı ve Terme-Kiraztepe Sahaları
Tenör : % 4.5 Pb+Zn (Ersandıklı sahası)
Rezerv : 177 ton tüvenan. Yatak geçmiĢ yıllarda iĢletilmiĢtir.
MANGANEZ (Mn)
Kavak (Kaya Köyü), Ladik (Ayvalı Sok.) ve Vezirköprü (Elmacık) zuhurları
Tenör : % 23.88 Mn
Rezerv : Ayvalı‟da 420 ton muhtemel rezerv.
TUĞLA-KĠREMĠT (TğKi)
Merkez-Dikbayır Sahası
Tenör : Ġyi
Rezerv : 46.000.000 ton jeolojik rezerv.
75
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
Tablo IV.2.12.1. Linyit ve Jeotermal Verileri
YaklaĢık projesi alanını gösterir Ġl Maden Haritası ve Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Haritası aĢağıdaki Ģekillerde verilmiĢtir.
76
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
(Kaynak: http://www.mta.gov.tr, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Resmi Ġnternet Sitesi)
ġekil IV.2.12.1. YaklaĢık Proje Alanını Gösterir Samsun Ġli Maden Haritası
77
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
(Kaynak: http://www.enerji.gov.tr, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Resmi İnternet Sitesi)
ġekil IV.2.12.2. YaklaĢık Projesi Alanını Gösterir Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Haritası
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında, T-B-1 ve T-B-2 olmak üzere 2 adet Ib Grubu Kil Ocağı ve T-K-1
olmak üzere 1 adet IIa Grubu Bazalt Ocağı dahil toplam 3 adet malzeme alanı
planlanmaktadır. Söz konusu alanlar yalnızca proje süresince kullanılacak ve projenin
tamamlanmasını müteakip kapatılacaktır.
Ib Grubu Kil Ocakları
TaĢkelik Göleti inĢaat çalıĢmalarında kullanılacak kil malzeme ihtiyacı, toplam;
3
750.000 m olarak hesaplanmıĢtır.
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları‟nın (Ib Grubu Kil Ocakları) Hammadde
Üretim Ġzinleri için DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟ne tek baĢvuru yapılmıĢ olup, ER: 3311680‟dir.
Hammadde Üretim Ġzinleri alınmadan ocaklarda herhangi bir faaliyete baĢlanmayacaktır.
Ib Grubu Kil Ocağı (T-B-1): YaklaĢık 24 ha alana sahip T-B-1 sahasında ortalama 0,30
m bitkisel toprak sıyrılacaktır. Ortalama 2,50 m kazı derinliği ile malzeme ocağından
alınabilecek 600.000 m3 rezerv bulunmaktadır. Geriye kalan malzeme ihtiyacı diğer kil
ocaklarından temin edilecektir.
78
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 600.000 m3 = 1.230.000 ton
: 200.000 m3 = 410.000 ton
: 20.000 m3 = 41.000 ton
: 800 m3
= 1.640 ton
: 80 m3
= 164 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,05 ton/m3
Ib Grubu Kil Ocağı (T-B-1) için 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında faaliyete baĢlanılmadan önce baĢvurular
yapılarak gerekli izinler alınacaktır.
Ib Grubu Kil Ocağı (T-B-2): YaklaĢık 24 ha alana sahip T-B-2 sahasında ortalama 0,30
m bitkisel toprak sıyrılacaktır. Ortalama 2,50 m kazı derinliği ile malzeme ocağından
alınabilecek 600.000 m3 rezerv bulunmaktadır. Geriye kalan malzeme ihtiyacı diğer kil
ocaklarından temin edilecektir.
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 600.000 m3 = 1.230.000 ton
: 200.000 m3 = 410.000 ton
: 20.000 m3 = 41.000 ton
: 800 m3
= 1.640 ton
: 80 m3
= 164 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,05 ton/m3
Ib Grubu Kil Ocağı (T-B-2) için 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında faaliyete baĢlanılmadan önce baĢvurular
yapılarak gerekli izinler alınacaktır.
IIa Grubu Bazalt Ocağı
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi inĢaat çalıĢmalarında kullanılacak kaya malzeme ihtiyacı, toplam; 3.000.000
3
m olarak hesaplanmıĢtır.
IIa Grubu Bazalt Ocağı (T-K-1):YaklaĢık 8,73 ha büyüklüğündeki malzeme alanında
4.000.000 m3 malzeme rezervi mevcut olup, malzeme ihtiyacını karĢılayacak düzeydedir.
Malzeme alanından açık ocak iĢletmeciliği delme-patlatma yöntemi ile ihtiyaç duyulan
3.000.000 m3 malzeme alınacaktır.
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
: 3.00.000 m3
: 1.000.000 m3
79
= 7.800.000 ton
= 2.600.000 ton
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 100.000 m3
= 260.000 ton
3
: 4.000 m
= 10.400 ton
: 400,00 m3
= 1.040 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,6 ton/m3
IIa Grubu Bazalt Ocağı (T-K-1) için 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında faaliyete baĢlanılmadan önce baĢvurular
yapılarak gerekli izinler alınacaktır.
Söz konusu bazalt ocağı için DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından Maden ĠĢleri Genel
Müdürlüğü‟ne hammadde üretim izinleri için baĢvurular yapılmıĢ olup, ER: 3311682‟dir.
Hammadde Üretim Ġzinleri alınmadan ocakta herhangi bir faaliyete baĢlanmayacaktır. Ayrıca
kaya ocağı iĢletmeye açılmadan önce “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” gereğince “Çevre Ġzni” alınacaktır.
Proje kapsamında yapılacak inĢaat çalıĢmalarının 4 yıl sürmesi planlanmaktadır.
Malzeme ocaklarında yapılacak üretim çalıĢmaları, kırma-eleme tesisi ve hazır beton santrali
faaliyetleri de inĢaat süresi boyunca faaliyetlerine devam edecek olup, yapılacak hesaplamalar
maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl üzerinden olacaktır.
Tablo IV.2.12.2. Malzeme Sahalarına Ait Veriler
Malzeme Sahaları
Rezervi
(m3)
Alınacak
Malzeme
Miktarı (m3)
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme
Sahası
(Ib Grubu Kil Ocağı)
600.000
600.000
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme
Sahası
(Ib Grubu Kil Ocağı)
600.000
600.000
T-K-1 Kaya Malzeme Sahası
(IIa Grubu Bazalt Ocağı)
4.000.000
3.000.000
ĠĢletme
Durumları
2,5 m Kazı
Derinliği Ġle Açık
Ocak
ĠĢletmeciliği
2,5 m Kazı
Derinliği Ġle Açık
Ocak
ĠĢletmeciliği
Delme-Patlatma
Yöntemiyle Açık
Ocak
ĠĢletmeciliği
Yıllık
Üretimleri
(m3)
Alan
(ha)
200.000
24
200.000
24
1.000.000
8,73
Kazılardan Çıkan Malzemeler
TaĢkelik Göleti kazı çalıĢmalarında meydana gelecek kazı miktarı aĢağıdaki tabloda
verilmiĢtir.
Tablo IV.2.12.3. Kazı Cinsi ve Kazı Miktarları Tablosu
Kazı Cinsi
Gövde Kazısı
Cut-Off Kazısı
Kazı Miktarı (m3)
227.000
80.000
80
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kazı Cinsi
Dolusavak
Derivasyon Tüneli
Derivasyon Tüneli
GiriĢ-ÇıkıĢ Yapıları
Dipsavak
TOPLAM
Kazı Miktarı (m3)
260.000
10.000
18.000
2.000
597.000
Söz konusu proje kapsamında meydana gelecek kazı fazlası malzemeler, proje alanında
oluĢturulacak kazı fazlası malzeme alanında depolanacak ve inĢaat çalıĢmalarının
tamamlanmasının ardından arazi düzenleme çalıĢmalarında dolgu amaçlı kullanılacaktır.
IV.2.13. Hayvancılık (Türleri, Beslenme Alanları, Yıllık Üretim Miktarları, Bu
Ürünlerin Ülke Ekonomisindeki Yeri ve Değerleri),
Ġlçenin ekonomisi genel olarak tarıma ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bunun yanında
balıkçılık da yapılmaktadır. Tarım ürünlerinin baĢında tütün gelmektedir. Bunu buğday, çeltik
ve mısır üretimi takip eder. Ayrıca sebze ve meyve yetiĢtiriciliği de yapılmaktadır.
Hayvancılıkta ise büyük ve küçükbaĢ hayvan yetiĢtiriciliği yapılmaktadır.
Her ne kadar proje alanının içine girdiği ilçelerde hayvancılık yapılıyorsa da proje
alanında hayvancılık yapılmamaktadır. Projenin uygulamaya geçmesiyle sulama koĢullarında
sağlanacak iyileĢmelerin hayvansal yem üretiminde artıĢa neden olması ve dolaylı olarak
çiftçilerin hayvansal üretime de yönelmelerini sağlaması beklenmektedir. Alaçam Ġlçesi‟ne ait
hayvan varlıkları aĢağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo IV.2.13.1. Samsun Ġli ve Alaçam Ġlçesi‟nde BüyükbaĢ ve KüçükbaĢ Hayvan Varlıkları (2011)
Hayvan Varlığı
Sığır (Yerli)
Manda
BüyükbaĢ
Sığır (Kültür)
Sığır (Melez
Koyun (Merinos)
Koyun (Yerli)
KüçükbaĢ
Keçi (Kıl)
Keçi (Tiftik)
Yumurta Tavuğu
Ördek
Kümes
Et Tavuğu
Hayvancılığı
Hindi
Kaz
Yeni Kovan
Arıcılık
Eski Kovan
Alaçam Ġlçesi
4.620
1.900
3.962
12.518
14.000
1.000
55
4.130
394
1.650
2,840
3.800
80
Samsun Ġli Toplam
79.864
13.152
70.411
157.574
586
146.861
13.963
38
1.209.975
28.005
1.858.300
21.422
24.961
71.456
1454
(Kaynak: www.tuik.gov.tr / TÜİK Resmi Sitesi 2011 Yılı Hayvansal Üretim Verileri)
Hayvansal Üretim:
2009 ve 2010 yılı için Samsun Ġli ve proje alanının içine girdiği Alaçam Ġlçesi‟ndeki
hayvansal üretim değerleri aĢağıdaki tabloda verilmektedir. Ġl ve Ġlçe bazında hayvansal
81
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
üretim söz konusudur. Ancak proje alanına ait bir hayvansal üretim söz konusu değildir.
Alaçam Ġlçesi‟ne ait hayvansal üretim değerleri aĢağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo IV.2.13.2. Samsun Ġli ve Alaçam Ġlçesi Hayvansal Üretim Değerleri (2009 ve 2011)
Yer
Kesilen Hayvan
Sayısı (Adet)
Kırmızı Et
Üretimi (Ton)
Sağılan Hayvan
Sayısı (Adet)
Süt Üretimi
(Ton)
Bal Üretimi
(Ton)
Alaçam
Samsun
2.256
48.372
115,241
4.438.944
10.682
117.137
27.372.046
298.682.512
68,400
1.192,997
(Kaynak: www.tuik.gov.tr / TÜİK Resmi Sitesi 2011 Yılı Hayvansal Üretim Verileri)
IV.2.14. Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları,
Proje alanı ve etki alanının peyzaj değerine iliĢkin saptamalarda, doğal peyzaj
elemanları, kültürel peyzaj elemanları ve bu peyzaj değerlerinin birbirleri ile etkileĢiminden
ortaya çıkan görsel peyzaj değeri ile alanın sahip olduğu ekolojik peyzaj değeri baz alınmıĢtır.
Proje alanının içerisinde bulunduğu yöre doğal peyzaj öğeleri açısından oldukça zengin
bir yapıya sahiptir. Proje alanı ve etki alanında doğal bitki örtüsü görsel bir kompozisyon
oluĢturmaktadır. Vejetatif desendeki çeĢitlilik alanın görsel etkisini artırmaktadır. Bununla
beraber, topoğrafik yapıdaki çeĢitlilik peyzaj görünümüne olumlu katkıda bulunmaktadır.
Eğimli arazi yapısı güçlü bir görsel etkiye sahiptir. Ayrıca, TaĢkelik Çayı ile ortaya çıkan
baskın su varlığı, alanın görsel peyzaj değerini olumlu yönde etkileyen en önemli bir
öğelerden biridir.
Tüm bu doğal ve kültürel peyzaj elemanlarının etkileĢimiyle ortaya çıkan harmonik
oluĢum, alana görsel peyzaj kalitesi yüksek bir yapı kazandırmaktadır.
Proje etki alanı içerisinde orman ekosistemi, dağ ekosistemi, su ekosistemi
bulunmaktadır. Bir çok canlı için habitat olan bu ekosistemler aynı zamanda ekolojik olarak
sürekliliği olan bir sistemin parçalarıdır. Bu anlamda proje etki alanı ekolojik peyzaj değeri
yüksek bir alandır.
Proje kapsamında inĢaat döneminde çalıĢma yapılmaya baĢlanmasıyla alanın bitki
örtüsünde sıyrılma olacak, inĢa edilecek üniteler ve bu ünitelerin kullanımıyla arazi deseninde
farklılaĢma meydana gelerek arazinin peyzaj karakteri geri dönüĢümü olmayacak Ģekilde
değiĢecektir. Sıyrılacak olan üst toprak ve bitki örtüsü ile eğim nedeniyle erozyon derecesinde
artıĢ görülmesi muhtemeldir.
Projenin inĢaat çalıĢmalarının bitmesinin ardından araziyi restore edebilmek ve mevcut
toprak yapısını korumak amacıyla, inĢaat çalıĢmaları sırasında alanda bulunan bitkisel toprak
depolanacaktır. Depolama iĢlemi hafriyat malzemesinden ayrı olacak Ģekilde
gerçekleĢtirilecek, depolanan bitkisel toprak inĢaat çalıĢmalarının tamamlanmasını takiben
alana serilecektir. Mevcut bitkisel toprağın olumsuz çevresel koĢullardan etkilenmesini
önlemek amacıyla gerekli önlemler alınacak ve muhafaza koĢullarına dikkat edilecektir.
Faaliyet ünitelerinin inĢasından sonra, ünitelerin çevresine sahadan sıyrılan bitkisel toprak
serilecek ve yörenin ekolojik koĢullarına uygun fidanlarla bitkilendirme iĢlemi yapılacaktır.
82
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gölet gövdesi alanı çevresinde oluĢması muhtemel Ģev benzeri yapıları düzenlemek
amacıyla arazide teraslama yapılacak ve teraslanan yüzeyler bitkilendirilecektir. Bu yapıları
çevreden yalıtmak ve daha güzel bir görsel etki yaratmak amacıyla çevrelerine sık dokulu
ağaçlar dikilerek bitkisel perdeleme yapılacaktır.
ĠnĢaat aĢamasında kaldırılan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eğim nedeniyle erozyon
derecesinde artıĢ görülebilir. Bu amaçla inĢaat çalıĢmalarının ardından, eğimin yüksek olduğu
ve toprak kaymasının görüldüğü bölgelerde, sekiler oluĢturmak suretiyle, daha düz yüzeyler
elde edilecek ve bu bölgelerde bitkilendirme çalıĢmaları yapılacaktır. Bu çalıĢma ile hem
toprağın yüzey suyuna akıĢı hem de göle sediman taĢınımı azaltılacaktır.
Aran (1948)‟a göre yüksek sırt, yamaç ve dere içi gibi alanlarda “genel olarak”
uygulanması gereken bitkilendirme tekniği ġekil 4.2.14.1‟de gösterilmiĢtir. Buna göre,
alandaki yüksek sırtlar ve yamaçlarda ibreli ağaçlar kullanılmalı, bu ağaçlar sırtların en
yüksek kısımları ile bu sırtları dere içlerine bağlayan yamaçların üst kısımlarında yer
almalıdır.
Kaynak: Aran, S. 1948 “Orta Anadolu Süs Bahçeciliği İçin Ziynet Ağaçları Temini”
ġekil IV.2.14.1. Yüksek Sırt, Yamaç ve Dere Ġçlerinde Öneri Bitkilendirme Tekniği
Yapılacak olan bu bitkilendirme çalıĢmasında, ağaçların geniĢ ve saf topluluklar
halinde, ibreli ağaç ve çalıların ise bu grupları birleĢtirici öğe olarak kullanılması
planlanmaktadır. Yüksek sırtları dere içlerine bağlayan yamaçların alt kısımları ise yapraklı
ağaçlarla ayrılacaktır. Bu bitki gruplarının arasına küçük ağaçlar ve yüksek çalılar
yerleĢtirilecek; dere içlerine yaklaĢtıkça bu bitkilendirme yerini çalılığa bırakacak Ģekilde
tasarlanacaktır. Bu alanlarda çalılar ve soliter olarak küçük ağaçlar kullanılması
planlanmaktadır.
Proje alanında yüksek sırt ve yamaçlarda, Picea orientalis, Abies nordmanniana, Fagus
orientalis, Ulmus glabra, Acer cappadocicum, Castanea sativa, Carpinus betulus gibi ağaç
türleri kullanılabilir. Yüksek sırtları dere içlerine bağlayan yamaçların alt kısımları ve dere
83
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
içlerine yaklaĢtıkça Rhododendron caucasicum, Sambucus nigra, Cornus sanguinea, Buxus
sempervirens, Daphne pontica, Tilia rubra subsp, Ilex colchica gibi türlerin kullanımı uygun
olacaktır. Proje kapsamında kullanılacak olan bitkilerin yörenin meteorolojik, topoğrafik
yapısına uygun olmasına ve yörede yetiĢen bitkilerden seçilmesine özen gösterilecektir.
ĠĢletme aĢamasına geçildiğinde, inĢaat iĢlemlerinde bir kısmı kullanıldıktan sonra geriye
kalan hafriyatın depolandığı alanda arazi ıslahı yapılacaktır. Hafriyat atıkları sıkıĢtırılacak ve
alan topoğrafik açıdan civar arazilerle uyumlu hale getirilmeye çalıĢılacaktır. Ardından
üzerine bitkisel toprak serilecek ve biyolojik verimliliğini yeniden kazanması amacıyla
organik ve kimyasal bileĢenlerle gübrelenecektir. Alana öncelikle öncü bitkiler dikilecek, bu
bitkilerin geliĢim seyirleri dikkate alınarak, gerekli olması durumunda, diğer otsu bitkiler,
çayır-mera bitkileri, ağaç ve çalılarla yeniden bitkilendirme yapılacaktır. Böylece ıslah edilen
arazinin çevresindeki alanlar ile uyumlu hale gelmesi sağlanmaya çalıĢılacaktır.
IV.2.15. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan
Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve KuruluĢlarına Belirli Amaçlarla
Tahsis EdilmiĢ Alanlar, vb.),
Proje kapsamındaki IIa Grubu Bazalt Ocağı (T-K-1) yaklaĢık 8,73 ha olup, hazine
arazisidir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bu araziler toplam 8,73 hektarlık alanı
kapsamaktadır.
Kamu kurum ve kuruluĢlardan alınacak olan görüĢler doğrultusunda herhangi bir yetkili
organ hüküm ve tasarrufu altında bulunan arazi belirlendiğinde gerekli önlemler faaliyet
sahibi tarafından alınacak ve gerekli kurumlara baĢvurulacaktır.
IV.2.16. Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Kirlilik Yükü,
Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından mevcut kirlilik yükü alt
baĢlıklar halinde değerlendirilmiĢtir.
Hava Kirliliği
Proje alanı ve yakın çevresinde bugüne kadar hava kalitesi tespitine yönelik bir çalıĢma
yapılmamıĢtır. Ancak proje alanı ve yakın çevresinde endüstri ve sanayi tesisi
bulunmadığından bölgede hava kirliliği gözlenmemektedir.
Su Kirliliği
Proje alanı ve yakın çevresinde endüstri ve sanayi tesisi bulunmadığından bölgede su
kirliliği gözlenmemektedir.
Toprak Kirliliği
Ülkemizde tarımsal çalıĢmaların geliĢmesi ve sanayi faaliyetlerinin artmasıyla birlikte
toprak kirliliği bir çevre sorunu olarak karĢımıza çıkmaktadır. Toprak kirliliğine neden olan
faktörleri değerlendirdiğimizde yerleĢim alanlarından çıkan atıklar, egzoz gazları, endüstri
atıkları, tarımsal mücadele ilaçları ve kimyasal gübreler en baĢta gelmektedir. Proje alanı ve
yakın çevresinde endüstri ve sanayi tesisi bulunmadığından bölgede bu açıdan kirlilik
84
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
görülmemektedir. Ancak proje sahası ve çevresinde tarım arazileri bulunmakta olup, tarım
arazilerinde gübre kullanımı söz konusudur. Bölgede yapılan tarımsal faaliyetlerden dolayı
toprak kirliliği problemi yaĢanmamaktadır.
Söz konusu proje endüstriyel bir yatırım olmadığı ve herhangi bir kimyasal madde
kullanılmadığı için ileride de çevresel açıdan toprak kirliliğinin oluĢması beklenmemektedir.
Gürültü Kirliliği
Proje alanının yakın çevresinde gürültü kirliliği oluĢturacak kara yolu bulunmaktadır.
Proje alanı ve etki alanı içerisinde baĢka gürültü kaynakları bulunmamaktadır.
IV.2.17. Diğer Özellikler,
Proje kapsamında, bu baĢlık altında verilebilecek herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
IV.3. Sosyo - Ekonomik Çevrenin Özellikleri
IV.3.1. Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını OluĢturan BaĢlıca
Sektörler, Yöresel IĢgücünün Bu Sektörlere Dağılımı, Sektörlerdeki Mal ve Hizmet
Üretiminin Yöre ve Ülke Ekonomisi Içindeki Yeri ve Önemi, Diğer Bilgiler),
Samsun Ġli‟nin ekonomik yapısını oluĢturan sektörlerin baĢında tarım sektörü gelmekle
birlikte sanayi, hayvancılık ve turizm de önemli bir yer iĢgal etmektedir. Ġl ekonomisinde
büyük etkisi olan tarımsal ürünler; buğday, tütün, mısır, ayçiçeği, Ģeker pancarı, fındık, çeltik
ve sebzedir. Ġl tarımında önemli bir yere sahip olan Bafra ve ÇarĢamba ovaları toplam
122.410 hektarlık tarım alanına sahiptir. Buralarda yetiĢen sebzeler (domates, biber, kavun,
karpuz, vb.) öncelikle bölge ihtiyacını gidermekle birlikte, yurdun dört bir yanına da
pazarlanmaktadır. Tarım bu bölgede ağırlıklı sektör olduğundan Samsun Ġli istihdam yapısı da
ilk aĢamada tarımdan etkilenmiĢtir. Ġstihdam gücünün % 67'si tarımsal alanda çalıĢmaktadır.
Bununla birlikte, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Türk Cumhuriyetlerine yakınlığı,
deniz, kara, hava ve demir yolu ulaĢım imkânlar ile büyük potansiyele sahip bulunan Samsun
Ġli sanayide istenilen seviyede geliĢme gösterememiĢtir. Samsun Ġli imalat sanayiinin yaratmıĢ
olduğu katma değerinin % 55,6'sı kamu, % 44,4 'ü ise özel sektör tarafından
gerçekleĢtirilmektedir.
Samsun, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin en büyük metropol kentidir. Kentin nüfus
yoğunluğu sebebiyle ticari ve sınai yaĢantısı canlıdır. Özellikle 1980 yılından sonra kentte
daralan istihdamın geliĢtirilmesi için endüstri çağına uygun olarak gerek kent civarında
gerekse ilçelerinde küçük sanayi siteleri oluĢmuĢ, istihdam yavaĢ yavaĢ sermaye yoğun olan
küçük iĢletmelere doğru yönelmeye baĢlamıĢtır. Bunların yanı sıra Organize Sanayi Bölgeleri
de önemli katkılar sağlayacak duruma gelmek üzeredir. Samsun ve yöresindeki imalat
sanayiinde üretilen ürünlerin en önemlileri; çimento, gübre, bakır, yapay jüt, oto yedek
parçası, muhtelif boyutlarda pompa, mobilya ve tekstil, demir, konfeksiyon, ilaç ve tıbbi
aletlerdir. Büyük ve orta ölçekli iĢletmelerin yanısıra, küçük ölçekli iĢletmelerde emek yoğun
bir Ģekilde kalorifer kazanı, plastik PVC tesisleri, zirai alet ve makineleri, bakır mamulleri,
inĢaat demirleri, plastik poĢet, muhtelif Ģekerleme, reçel ve sanayi tipi mutfak eĢyası yapan
küçük tesisler de mevcuttur.
85
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Samsun' da yapılan hayvancılık tamamen ailelerin kendisini geçindirmesine yöneliktir.
Turizmin Samsun ekonomisindeki payı az olmakla birlikte il merkezinde olduğu gibi
ilçe ve köylerde de gezip görülmeye değer çok sayıda tarihi ve turistik yerler mevcuttur. Yaz
aylarında denizden ve kumdan yararlanılabildiği gibi kıĢ aylarında da av turizmi
yapılabilmektedir. (Kaynak: www.samsun.gov.tr, T.C. Samsun Valiliği Resmi Genel Ağ
Ortamı)
Proje alanının ekonomisi genel olarak tarıma dayanmaktadır. Proje alanında kuru
koĢullarda hububat, fiğ ve tütün tarımı yapılmaktadır. Sulu koĢullarda ise silaj ve dane mısır,
sebze, yonca, dane fasulye ve meyve tarımı yapılmaktadır.
Etkin sulama projelerinin hayata geçirilmesiyle tarıma dayalı ekonominin daha iyi bir
hale gelmesi beklenmektedir. TÜĠK 2012 verilerine göre Samsun Ġli toplam nüfusu
1.251.722‟dir. Alaçam Ġlçesi‟nin nüfusu ise 28.315 kiĢidir. Ġl‟de kiĢi baĢına düĢen GSYH
(Gayri Safi Yurtiçi Hasıla) 2001 yılı itibariyle 2.022 $‟dır ve Türkiye ortalamasının (1.837 $)
üzerindedir (Kaynak: www.tuik.gov.tr, TÜİK Resmi Sitesi).
Proje alanının içine girdiği Alaçam Ġlçesi‟ne ait sosyo-ekonomik göstergeler aĢağıdaki
tabloda verilmektedir.
Tablo IV.3.1.1. Alaçam Ġlçesi‟ne Ait Sosyo-Ekonomik Göstergeler (2004)
GÖSTERGE
Nüfus
ġehirleĢme Oranı (%)
Ortalama Hanehalkı Büyüklüğü
Tarım Sektöründe ÇalıĢanlar Oranı (%)
Sanayi Sektöründe ÇalıĢanlar Oranı (%)
Hizmetler Sektöründe ÇalıĢanlar Oranı (%)
Vergi Gelirlerinin Ülke Ġçindeki Payı (%)
Tarımsal Üretimin Ülke Ġçindeki Payı (%)
ALAÇAM
37.490
31,88
5,16
83,50
2,97
13,53
0,01046
0,10155
IV.3.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfus Hareketleri; Göçler, Nüfus
ArtıĢ Oranları, Ortalama Hane Halkı Nüfusu, Diğer Bilgiler),
TaĢkelik Göleti sulama alanından yararlanacak köyler TaĢkelik, Sarılık, Yenice,
Zeytinköy, Yuklarıelma, Karlı ve Gökçeboğaz köyleridir. Bu köylere ait 2000, 2007 ve 2011
nüfusları toplam olarak sırasıyla 5313, 4197 ve 3897 dir. Proje alanındaki yerleĢim merkezleri
ve nüfusları aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo IV.3.2.1. Proje Alanındaki YerleĢim Merkezleri ve Nüfusları
YERLEġĠM
MERKEZLERĠ
NÜFUS SAYIMLARI
2000
2007
2011
Gökçeboğaz
1477
1276
1163
Karlı
701
497
503
Sarılık
101
98
79
TaĢkelik
800
597
551
86
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
NÜFUS SAYIMLARI
YERLEġĠM
MERKEZLERĠ
2000
2007
2011
Zeytinköy
517
420
367
Yenice
766
637
620
Yukarı Elma
951
672
614
5313
TOPLAM
4197
Nüfus Tahminleri
Nüfus ArtıĢ
Hızı %
2021
2031
2041
-2.78
2940
2218
1673
3897
Nüfus sayım sonuçlarına göre, yerleĢim birimlerinde önemli bir nüfus hareketi
gözlenmekte, nüfus azalması izlenebilmektedir. Bunun nedeni ekonomik ve genç nüfusa
yönelik eğitim amaçlı göç olgusu olarak tespit edilmiĢtir. Göç odağı olarak baĢta Samsun il
merkezi olmak üzere diğer büyük il merkezleridir. Yöre son yıllara kadar önemli ölçüde dıĢ
göç vermiĢ, ancak bunların yurtlarıyla olan bağlantıları hiçbir zaman kesilmemiĢtir. Bu
bağlamda özellikle yaz aylarına rastlayan süreçte ciddi anlamda nüfus artıĢı yaĢanmaktadır.
Bu köylere ait ortalama aile nüfusu 5,431 ve EAB ĠĢgücü ise 3,287 olarak belirlenmiĢ
olup aĢağıdaki tabloda gösterilmiĢtir.
Tablo IV.3.2.2. Proje Alanındaki YerleĢim Merkezleri ve Nüfusları
YaĢ Grupları
Kadın
(Adet)
Erkek
(Adet)
Toplam
(Adet)
Oranı
(%)
Ergin
Amele
Birimi
0- 6
0.28
0.43
0.71
13.08
0.00
7 - 14
0.14
0.29
0.43
7.92
0.22
15 - 49
1.43
1.29
2.72
50.09
2.36
50 - 64
0.43
0.57
1.00
18.42
0.64
64 +
0.14
0.43
0.57
10.50
0.00
TOPLAM
2.42
3.01
5.43
100.00
3.22
Proje alanında toplu iskan bulunmaktadır. Proje alanındaki evler tek ve çift katlı olup,
günün koĢullarına uygun ve donanımları yeterli düzeydedir. Bütün konutlara elektrik ile içme
ve kullanma suyu bulunmaktadır.
IV.3.3. Gelir (Yöredeki Gelirin IĢkollarına Dağılımı, IĢkolları Itibariyle KiĢi
BaĢına DüĢen Maksimum, Minimum ve Ortalama Gelir),
Samsun Ġli sosyo-ekonomik geliĢmiĢlik sıralamasında 2004 yılında 25. sırada yer
alırken 2011 yılı değerlendirmelerine göre 33. sırada yer almıĢtır (Kaynak:
http://www.dpt.gov.tr 2011). Alaçam Ġlçesi ise 2004 yılında yapılmıĢ sosyo-ekonomik
geliĢmiĢlik sıralamasında 872 ilçe içerisinde 645. sırada yer almıĢtır.
Tablo IV.3.3.1. Ġllerin Sosyo-Ekonomik GeliĢmiĢlik Sıralaması (2011)
Sıra
1
2
Ġl
Ġstanbul
Ankara
Sıra
42
43
Ġl
Malatya
Afyon
87
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Sıra
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
Ġl
Ġzmir
Kocaeli
Antalya
Bursa
EskiĢehir
Muğla
Tekirdağ
Denizi
Bolu
Edirne
Yalova
Çanakkale
Kırklareli
Adana
Kayseri
Sakarya
Aydın
Konya
Isparta
Balıkesir
Manisa
Mersin
UĢak
Burdur
Bilecik
Karabük
Zonguldak
Gaziantep
Trabzon
Karaman
SAMSUN
Rize
Düzce
NevĢehir
Amasya
Kütahya
Elazığ
KırĢehir
Kırıkkale
Sıra
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
Ġl
Artvin
Erzincan
Hatay
Kastamonu
Bartın
Sivas
Çorum
Sinop
Giresun
Osmaniye
Çankırı
Aksaray
Niğde
Tokat
Tunceli
Erzurum
KahramanmaraĢ
Ordu
GümüĢhane
Kilis
Bayburt
Yozgat
Adıyaman
Diyarbakır
Kars
Iğdır
Batman
Ardahan
Bingöl
ġanlıurfa
Mardin
Van
Bitlis
Siirt
ġırnak
Ağrı
Hakkari
MuĢ
TÜĠK verilerine göre 2001 yılında Samsun Ġli‟nde kiĢi baĢına düĢen gayri safi yurtiçi
hasıla değeri cari fiyatlarla 2.034.722.614 TL olarak hesaplanmıĢtır. Ġlçelerin SosyoEkonomik GeliĢmiĢlik Sıralaması AraĢtırması 2004 göstergelerine göre Alaçam Ġlçesi‟nde
tarım sektöründe çalıĢanların oranı % 83,50, sanayi sektöründe çalıĢanların oranı % 2,97,
hizmetler sektöründe çalıĢanların oranı % 13,53‟tür.
Ġlçenin ekonomisi genel olarak tarıma ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bunun yanında
balıkçılık da yapılmaktadır. Tarım ürünlerinin baĢında tütün gelmektedir. Bunu buğday, çeltik
ve mısır üretimi takip eder. Ayrıca sebze ve meyve yetiĢtiriciliği de yapılmaktadır.
Hayvancılıkta ise büyükbaĢ ve küçükbaĢ hayvan yetiĢtiriciliği yapılmaktadır.
88
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.3.4. ĠĢsizlik (Yöredeki IĢsiz Nüfus ve Faal Nüfusa Oranı),
TÜĠK tarafından yayımlanan ĠĢgücü Göstergeleri (2010)‟e göre Samsun Ġli‟ne iliĢkin
iĢsizlik verileri aĢağıda verilmektedir.
Tablo IV.3.4.1. Samsun Ġlinin ĠĢgücü Göstergeleri (15+ yaĢ) -2010Ġl
Samsun
ĠĢ Gücüne Katılma
Oranı (%)
50,8
ĠĢsizlik
Oranı (%)
7,8
Tarım DıĢı ĠĢsizlik
Oranı (%)
18,9
Ġstihdam
Oranı (%)
46,8
Türkiye genelinde Ocak 2013 ĠĢgücü Göstergeleri dikkate alındığında, Türkiye ĠĢsizlik
Oranı % 10,6 olduğu görülmektedir. Projenin gerçekleĢtirileceği ilin verileri Türkiye geneli
ile kıyaslandığında, ilin iĢsizlik oran Türkiye ortalamasından daha düĢük seviyede olduğu
ortaya çıkmaktadır.
Söz konusu projenin etki alanındaki köylerde iĢsizlik sorunu söz konusudur Ġlçede
yeterli düzeyde iĢ ve istihdam imkânının olmayıĢı nedeniyle ilçeden komĢu il ve ilçelere
önemli ölçüde göç olmaktadır. Göç edilen yerler Bafra, Bursa ve Ġstanbul‟dur. Proje ile yöre
halkına iĢ imkanı sağlanacak ve iĢsizlik oranı azalacaktır. Bu iĢ imkanı sayesinde yöredeki
göçlerin en azından inĢaat süresince azalması sağlanacaktır.
IV.3.5. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri ve
Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumu),
Eğitim
Proje alanına giren köylerin bazılarında ilköğretim 5.sınıfa kadar, bazılarında da 8.sınıfa
kadardır.
Tablo IV.3.5.1. Proje Alanına Ait Eğitim Verileri
Köyün Adı
Yenice
Sarılık
Karlı
Gökçeboğaz
Yukarıelma
TaĢkelik
Okul Durumu
5. Sınıfa Kadar
Okul Yok
Okul Yok
8. Sınıfa Kadar
Okul Yok
5. Sınıfa Kadar
Öğretmen
4
20
1
Öğrenci
60
300
30
TaĢınan Öğrenci
22
13
15
125
40
Taşımalı eğitime Yenice Doyran köyüne gidilmektedir. Yenice doyran köyünde 25
öğretmen ve 350 öğrenci bulunmaktadır.
Sağlık
Proje alanında tarımsal uğraĢı olumsuz etkileyecek bir hastalık bulunmamaktadır. Bu
köylere genelde aile hekimleri haftada bir gün uğramaktadır.
89
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
IV.3.6. Kentsel ve Kırsal Arazi Kullanımları (YerleĢme Alanlarının Dağılımı,
Mevcut ve Planlanan Kullanım Alanları, Bu Kapsamda Sanayi Bölgeleri, Konutlar,
Turizm Alanları vb.),
Kent makroformunun belirlemede kuzeyde Karadeniz, güneyde eğimli arazi, yerleĢme
alanlarındaki jeolojik sakıncalı alanlar, doğuda sanayi kullanımları etkili olmuĢ olup, buna
göre kentsel çanakta sıkıĢma oluĢmuĢtur. Ancak kent zaman içerisinde ikinci konut ağırlıklı
batı kesimine ve güneye doğru geliĢim göstermeye baĢlamıĢtır. BüyükĢehir Belediye
sınırlarında tamamlanan imar planları ile geliĢme aksları doğu, batı ve güney yönlerinde
geliĢim göstermektedir.
Kentsel alanlarda yoğunluk kent çanağından itibaren güney ve batı yönlerinde 900, 750,
450, 350, 250, 150, 100 kiĢi/ha olarak değiĢim göstermektedir.
Samsun kent merkezi düzenli bir kentsel dokuya sahip olmasına rağmen, gereğinden
fazla yoğunluktan dolayı, oldukça sıkıĢık durumdadır. Kent merkezinin dıĢındaki bölgeler de
ise, yapılaĢma plansız gerçekleĢtiğinden, kentsel standardı oldukça düĢük alanlar oluĢmuĢtur.
Doğu planlama bölgesindeki geliĢim ağırlıklı olarak sanayi ve ticaret üzerine olmuĢtur.
Samsun‟un özelleĢtirilen önemli büyük sanayi kuruluĢları (Azot Fab., Bakır Fab.) bu
alanlarda yerini almıĢ ve doğu kısmı sanayi ve iĢyeri ağırlıklı geliĢirken, batı bölgesi konut
alanı olarak geliĢmiĢtir. Bu bölgedeki belediyelerde kentsel geliĢmeye yetebilecek kadar
planlama ve uygulama altyapılarını oluĢturmuĢlardır (Kaynak: Samsun İl Çevre Durum
Raporu, 2011).
Tablo IV.3.6.1. Ġlçelere Göre ġehir ve Köy Nüfusları (2007)
IV.3.7.Diğer Özellikler
Proje kapsamında, bu baĢlık altında verilebilecek herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
90
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM V: PROJENĠN BÖLÜM IV’TE TANIMLANAN ALAN ÜZERĠNDEKĠ
ETKĠLERĠ VE ALINACAK ÖNLEMLER
(Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önlemek,
en aza indirmek ve iyileĢtirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.1 ve V.2
baĢlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir Ģekilde açıklanır.)
V.1. Arazinin Hazırlanması, InĢaat ve Tesis AĢamasındaki Projeler, Fiziksel ve
Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler
V.1.1. Arazinin Hazırlanması Için Yapılacak IĢler Kapsamında Nerelerde ve Ne
Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Miktarı, Hafriyat Artığı Toprak, TaĢ, Kum
vb Maddelerin Nerelere TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Için Kullanılacakları, Nihai
Bertaraf Yöntemleri, Hafriyat Döküm Sahalarını (Varsa Alternatif Hafriyat Döküm
Alanları) Gösterir Vaziyet Planı,
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında kullanılacak malzeme bilgileri, miktar ve özellikleri, yapılacak
inĢaat faaliyeti ile ilgili teknik bilgiler SUĠġ Proje Müh. ve MüĢ. Ltd. ġti. tarafından
hazırlanmıĢ olan “Samsun Ġli, Göl-Su Göletleri ve Sulamaları Alaçam TaĢkelik Göleti Ön
Ġnceleme Raporu”ndan alınmıĢtır. Proje kapsamında yer alan tesislerin inĢaat öncesinde
arazinin hazırlanması ve temel kazısı çalıĢmaları yapılacaktır. Yapılacak çalıĢmalar
neticesinde oluĢacak hafriyat miktarları aĢağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo V.1.1.1. Kazı Yapılacak Üniteler, Kazı Miktarları ve Dolgu Miktarları
Ünite
Kazı
Miktarı
(m3)
Yoğunluk
(gr/cm3)
Kazı
Miktarı
(ton)
Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri
(Gövde+Dolusavak+Derivasyon
Tüneli+Dipsavak)
597.000
2,00
1.194.000
Sulama ġebekesi
Ana Ġletim Hattı (70.9 km)
159.525
1,9
303.098
Kırma-Eleme Tesisi
Hazır Beton Santrali
ġantiye Alanı
TOPLAM
250
250
1.000
758.025
1,8
1,8
1,8
-
450
450
1.800
1.499.798
TaĢınacağı Yer
YaklaĢık 100.000 m3‟ü Dolgu
Amaçlı Kullanılacak Olup,
Geri Kalan Kısmı Kazı Fazlası
Malzeme Alanında Geçici
Olarak Depolanacaktır.
Bir Kısmı Ġle Boruların Üstleri
Örtülecek, Geri Kalan Kısmı
Ġse Bulundukları Bölgelerde
Dolgu
Amaçlı
Olarak
Kullanılacaktır.
Bulundukları
Bölgelerde
Dolgu
Amaçlı
Olarak
Kullanılacaktır.
-
Proje kapsamında sulama alanları içinde açılması planlanan iletim hattında
gerçekleĢtirilecek kazı çalıĢmaları sonucu oluĢacak kazı fazlası malzeme iletim hattı boyunca
geçici olarak depolanacak ve boru döĢemesi sonrasında dolgu amaçlı, kalan kısmı da civar
tarım arazilerine serilmek sureti ile bertaraf edilecektir.
Gölet gövdesi ve yardımcı ünitelerinin (Dolusavak, Derivasyon Tüneli, Dipsavak)
inĢaat iĢlerinden ortaya çıkacak kazı fazlası malzemenin yaklaĢık 100.000 m3‟lük kısmı gölet
91
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
gövdesi ve yardımcı üniteleri ile arazide dolgu amaçlı olarak kullanılacak olup, geri kalan
kısmı proje alanı içerisinde kurulacak olan kazı fazlası malzeme alanında muhafaza
edilecektir. Geçici süreyle depolanan kazı fazlası malzemenin, gölet ünitelerinin inĢaatında
duvar dolgusu, sulama tesisleri için açılacak olan kanalların doldurulmasında, servis
yollarının düzeltilmesinde ve arazi düzenleme çalıĢmalarında kullanılması planlanmaktadır.
Bitkisel Toprak
Ib Grubu Kil Ocaklarında ve T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
üretime baĢlamadan önce yüzeyde bulunan ortalama 30 cm kalınlığında bitkisel toprak
sıyrılacaktır. Malzeme ocaklarından sıyrılacak yaklaĢık bitkisel toprak miktarları;

T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) Bitkisel Toprak Miktarı;
24 ha x 30 cm = 72.000 m3

T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) Bitkisel Toprak Miktarı;
24 ha x 30 cm = 72.000 m3

T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Bitkisel Toprak Miktarı;
8,73 ha x 30 cm = 26.190 m3
Proje kapsamında Ib Grubu Kil Ocaklarında (T-B-1 ve T-B-2) ve IIa Grubu Bazalt
Ocağı‟nda (T-K-1) yapılacak çalıĢmalar sırasında yüzeyden alınacak olan bitkisel toprak
tabakası peyzaj çalıĢmalarında yüzey kaplaması amaçlı olarak kullanılmak üzere, faaliyet
gösterilmeyen alanlarda ocaklar içerisinde belirlenecek bitkisel toprak depo sahalarında geçici
olarak depolanacak olup, üretim çalıĢmalarının bittiği yerlere serilecektir. Proje alanında ve
yakın çevresinde bulunan dere yataklarına kesinlikle hafriyat, pasa vb malzeme
dökülmeyecektir.
Projenin orman sayılan alanlardan geçtiği yerlerde toprakça fakir, taĢlık-kayalık
alanların seçilmesine özen gösterilecek, mümkün mertebe ağaç kesiminden kaçınılacak,
orman sayılan alanlarda izne konu edilecek tesislerin inĢası esnasında çıkan kazı fazlası
malzemelerin depolanması izne konu tesisler dıĢından kesinlikle pasa, atık veya herhangi bir
malzeme döktürülmeyecektir.
Proje kapsamında sıyrılacak bitkisel toprak, proje alanında belirlenen bitkisel toprak
depo alanları içerisinde depolanacaktır. Bu amaçla proje kapsamında toplamda 2 adet bitkisel
toprak depo alanı planlanmıĢtır. Depolanan bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak rüzgar
erozyonuna karĢı korunacaktır. Bitkisel toprak saha içerisinde üretim çalıĢmaları biten yerlere
tekrar serilerek, arazi tesviyesi ve düzenleme çalıĢmalarında kullanılacaktır.
Proje kapsamında bulunan üniteler Ek-1‟de verilen 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim
Planı‟nda gösterilmiĢtir.
Yol Yapımı
YerleĢim merkezleri asfalt yollarla ilçe merkezlerine bağlı bulunmaktadır. Bu yollar her
mevsim trafiğe açık bulunmaktadır. TaĢkelik Göleti göl alanında Güvenli Köyü ulaĢımını
92
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
sağlayan köy yolunun yaklaĢık 460 m‟lik bölümü kalmaktadır. Bu yolun relokasyonu
yapılacaktır (Bkz. Ek-1, 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı).
Yapılacak yollar yamaçlardan aĢağı toprak kaydırmayacak Ģekilde ekskavatörlerle
yapılacak, ayrıca kullanılacak orman yollarının bakım ve onarımı yapılacaktır.
Reloke yol ormanlık alanda yapılacak olup, öncelikler yol güzergahındaki ağaçlar
kesilecek ve Orman Bölge Müdürlüğü‟ne gerekli baĢvurular yapılıp, izinler alınacaktır.
Reloke yolun yapılacağı alandan bitkisel toprak sıyrılacaktır. Sıyrılan bitkisel toprak yol
kenarına alınacak ve düzeltme iĢlemi sonrasında Ģevlere serilecektir.
Reloke yolun yapılacağı alandan bitkisel toprak sıyrıldıktan sonra, kazı fazlası malzeme
çıkarılacaktır. Yol yapımında patlayıcı madde kullanılmayacak olup, gerekli olması
durumunda hidrolik kırıcı kullanılacaktır. Çıkan kazı fazlası malzeme yol yapımında ve yol
dolgusunda kullanılacaktır.
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Sahası (Ib Grubu Kil Ocağı); TaĢkelik Göleti aks yerine
mevcut yollarla 4 km‟dir. Bu yolun yaklaĢık 1,3 km‟lik kısmı toprak yol, 2,7 km‟lik kısmı ana
yoldur.
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Sahası (Ib Grubu Kil Ocağı); TaĢkelik Göleti aks yerine
mevcut yollarla 3,7 km‟dir. Bu yolun yaklaĢık 1,3 km‟lik kısmı toprak yol, 2,4 km‟lik kısmı
ana yoldur.
T-K-1 Kaya Malzeme Sahası (IIa Grubu Bazalt Ocağı); TaĢkelik Göleti aks yerine
mevcut yollarla 14,8 km‟dir. Bu yolun yaklaĢık 10,9 km‟lik kısmı toprak yol, 3,9 km‟lik
kısmı ana yoldur.
Proje kapsamında, mevcut yollarla ulaĢım mümkün olduğundan yeni yol yapımı söz
konusu değildir. Gerek duyulması halinde mevcut yollarda iyileĢtirme ve/veya geniĢletme
çalıĢmaları gerçekleĢtirilecektir.
Sulama projesi kapsamında yer alacak sulama tesisleri toprak altında, aç-kapa Ģeklinde
tesis edileceğinden, buradaki çalıĢmalardan kaynaklanan kazı fazlası malzeme yeniden açılan
kanallarda dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır.
Proje kapsamında oluĢacak kazı fazlası malzemenin bertarafı konusunda 18.03.2004
tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete „de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hafriyat Toprağı,
ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Tablo V.1.1.2. Kazı ĠĢleminde Kullanılacak Makine ve Ekipmanlar
Kazı Yapılacak Ünite
Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri
(Dolusavak, Derivasyon Tüneli ve Dipsavak)
Ġletim ve Sulama ġebekesi Sahası
Kazı ĠĢlemlerinde
Kullanılacak Ekipmanlar
10 adet Kamyon
3 adet Ekskavatör
3 adet Yükleyici
1 adet Arazöz
1 adet Rock Drill
4 adet Kamyon
93
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kazı Yapılacak Ünite
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Sahası
(Ib Grubu Kil Ocağı)
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Sahası
(Ib Grubu Kil Ocağı)
T-K-1 Kaya Malzeme Sahası
(IIa Grubu Bazalt Ocağı)
Hazır Beton Santrali
Kırma-Eleme Tesisi
ġantiye Alanı
Kazı Fazlası Malzeme Alanı
Kazı ĠĢlemlerinde
Kullanılacak Ekipmanlar
2 adet Ekskavatör
2 adet Yükleyici
1 adet Arazöz
5 adet Kamyon
1 adet Ekskavatör
1 adet Yükleyici
1 adet Arazöz
5 adet Kamyon
1 adet Ekskavatör
1 adet Yükleyici
1 adet Arazöz
45 adet Kamyon
10 adet Ekskavatör
10 adet Yükleyici
3 adet Rock Drill
3 adet Arazöz
2 adet Kamyon
4 adet Tansmikser
1 adet Yükleyici
4 adet Kamyon
1 adet Ekskavatör
1 adet Yükleyici
1 adet Kamyon
1 adet Ekskavatör
1 adet Yükleyici
4 adet Kamyon
1 adet Silindir
1 adet Arazöz
Proje kapsamında inĢaat çalıĢmalarında kullanılmak üzere toplamda 80 adet kamyon, 19
adet ekskavatör, 20 adet yükleyici, 8 adet arazöz, 4 adet rock drill, 4 adet transmikser ve 1
adet silindir olmak üzere 136 araç kullanılması planlanmaktadır.
V.1.2. Arazinin Hazırlanması Sırasında ve Ayrıca Ünitelerin InĢaasında
Kullanılacak Maddelerden Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli, Toksik ve Kimyasal Olanların
TaĢınımları, Depolanmaları ve Kullanımları, Bu IĢler Için Kullanılacak Aletler ve
Makinalar,
Proje kapsamındaki ünitelerin inĢaatında kimyasal madde katkılı beton kullanılması
planlanmaktadır. Bunun dıĢında proje kapsamında herhangi bir kimyasal madde kullanılması
söz konusu olmayacaktır. Ancak kati projeler hazırlandıktan sonra zorunlu durumlarda
kimyasal katkılı maddeler kullanılması ortaya çıkması durumunda kimyasal katkı maddeleri,
suda çözünmeyen özel üretim malzemeler arasından seçilecektir. Böylece kimyasal katkı
maddelerinin dere suyuna ve dere yatağındaki canlılara etki etmesi engellenmiĢ olacaktır.
Proje kapsamında yapımı planlanan ünitelerin inĢaatları esnasında, gölet gövdesi kaya
dolgu malzemesi ve riprap ihtiyacı doğrultusunda proje kapsamında açılacak olan kaya
malzeme alanında (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)) açık ocak iĢletme
delme-patlatma yöntemi ile patlatma gerçekleĢtirilecektir.
94
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ayrıca Dolusavak, Gölet Gövdesi Ünitelerinde, açık sistem patlatması, derivasyon
tüneli kazılarında ise yeraltı patlatması gerçekleĢtirilecektir.
Patlayıcı olarak ANFO (Amonyum Nitrat ve Fuel Oil) ve yemleyici dinamit
kullanılacaktır. Söz konusu patlayıcılar proje alanında depolanmayacaktır.
Patlatma iĢlemi gerçekleĢtirilirken kullanılması planlanan aletler ve makineler:
• Yemleyici Jelatinit Dinamit Patlayıcı,
• Exel Kapsül AteĢleyici
• Rockdrill Delici Makinesi (Açık Sistem Kazılarında) ,
• Jumbo (Derivasyon Tüneli kazılarında),
• Ġnfilak Fitili,
• ANFO (Amonyum Nitrat ve Fuel Oil)
Proje Kapsamında Kullanılacak Patlayıcı Maddeler ve Özellikleri:
Yemleyici
Jelatinit Dinamit: Powergel Magnum kapsüle duyarlı emülsiyon tipi bir patlayıcıdır.
AteĢleme Sistemi
Exel Elektriksiz Kapsüller
Elektrikli kapsüllerin maruz kaldığı dezavantajlara karĢı geliĢtirilmiĢ olan exel
elektriksiz kapsül sistemleri aynı zamanda sarsıntı problemi ile mücadelede de son derece
yararlıdır. Sarsıntı sorununu kontrol altına almanın en etkin yolu gecikme baĢına düĢen
devreye giren patlayıcı madde miktarını azaltmaktır. Bu durum exel non-electric kapsül ile
sağlanabilir. Bu sistem ile her deliğe farklı gecikme verilebildiğinden her defasında devreye
giren patlayıcı madde miktarı bir deliğe Ģarjlanan miktar kadar olacaktır. Bu projede iki tip
exel elektriksiz kapsül kullanılacaktır.
Exel Handidet Elektriksiz Kapsül Sistemi:
Exel Handidet Elektriksiz Kapsül Sisteminde 2 adet kapsül mevcuttur. Bunlardan ilki
dinamite takılarak deliğe indirilen kapsül, diğeri de yüzey gecikme kapsülüdür. AĢağıdaki
Ģekilde görülen bu kapsül sistemindeki delikiçi kapsül dinamiti patlatabilirken yüzey gecikme
kapsülü ancak elektriksiz kapsüllerin Ģok türünü (sinyali gönderen iletim organı)
ateĢleyebilmektedir.
95
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.2.1. Exel Handidet Elektriksiz Kapsül Sistemi ve Gecikme Kombinasyonları
Yukarıda daha önce belirtildiği gibi her deliğe farklı gecikme verilmesine olanak
tanıyan bu kapsül sisteminin bağlantısı aĢağıdaki Ģekilde görülmektedir. Bu Ģekilde deliklerde
Exel Handidet 25/500 Elektriksiz Kapsül Sistemi (delik içinde 500 ms, yüzey gecikme
elemanı 25 ms) kullanılmıĢtır. Böyle bir atımda sonsuz gecikme verebilme imkanı vardır.
Ayrıca bir sıradaki her delik bir önceki delikten 25 ms sonra patlayacaktır. Yani 100 delik
patlatıldığında da hepsi aynı anda patlamayacak, her bir delik bir önceki delikten 25 ms sonra
patlayacaktır.
ġekil V.1.2.2. Exel Handidet Bağlantı ġekli
Exel HTD Yüzey Gecikme Elemanı:
HTD yüzey gecikme elemanı exel handidet sistemi ile sıralar arasında gecikme vermek
için kullanılan tamamlayıcı bir elemandır. Exel handidet kapsül sitemi ile her sıra kendi
arasında seri Ģekilde bağlandıktan sonra sıralar birbirine Exel HTD Gecikme Elemanı ile
bağlanır. Exel HTD‟nin gecikmeleri standart olup sıralar arası gecikme ile çakıĢmayacak
Ģekilde dizayn edilmiĢtir.
96
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.2.3. Exel HTD Yüzey Bağlantı Elemanı
ANFO (Amonyum Nitrat + Fuel Oil)
ANFO çoğunlukla güçlü patlayıcılar sınıfında sayılır. Patlama Ģekli genellikle infilak
Ģeklinde olup infilak hızı yüksektir. Üçüncül bir patlayıcı olan ANFO, belirgin yakıt ve
oksidant karıĢımından oluĢur. Hassasiyeti genellikle düĢüktür.
Basit olarak ANFO infilakının kimyası, amonyum nitrat (NH4NO3) ve uzun zincirli bir
hidrokarbon (CnH2n+2) arasındaki reaksiyon olarak görülebilir. Bu reaksiyon sonucunda
nitrojen, karbon dioksit ve su açığa çıkar. Stokiyometrik olarak, amonyum nitratın ve fuel
oilin en efektif ve dengeli olarak birleĢtiği oran ağırlıkça % 94,3 oranında amonyum nitrat
(AN) ve yine ağırlıkça % 5,7 oranında Fuel-Oil'in homojen bir Ģekilde karıĢtırılması sonucu
elde edilir. Ġdeal Ģartlar altında gerçekleĢtirilen patlamalarda yukarıda bahsedilen gazlar
dıĢında herhangi bir ürün oluĢması beklenmez. Fakat pratik kullanımda az da olsa karbon
monoksit ve nitrojen oksitler (NOx) gibi toksik gazlar ortaya çıkabilir.
ġekil V.1.2.4. ANFO ve Jelatinit Dinamite Ait Örnek Fotoğraf
97
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Herhangi bir projede patlayıcı madde ihtiyacı tahmin edilirken o projedeki patlatmalı
açık kazı ve yer altı kazı miktarlarının bilinmesi gerekir. Bunlar bilindikten sonra bu
operasyonlardaki planlamaya göre birim tüketimler belirlenerek toplam ihtiyacın tahmini
yoluna gidilir.
Proje kapsamında yapılacak olan patlatma iĢlemlerinde 29.09.1987 tarihli ve 19589
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanıp yürürlüğe giren ve 28.10.2004 tarih ve 2004/8057 sayı ile
değiĢikliğe uğrayarak 12.11.2004 tarihinde yürürlüğe giren “Tekel DıĢı Bırakılan Patlayıcı
Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması, Saklanması,
Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına ĠliĢkin
Tüzük” hükümlerine uyulacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatma iĢlerinde kullanılacak patlayıcı maddeler, proje
sahasında depolanmayacak, yetkili satıcılardan tedarik edilerek önceden planlanan patlatma
zamanlarında ihtiyaç kadarıyla proje alanına getirtilecek ve tamamı kullanılacaktır. Projede
patlatma iĢlerinde eğitimli ve tecrübeli ateĢçiler çalıĢtırılacaktır. Deneyimli patlatma ve
emniyet mühendisleri iĢlere nezaret edecektir.
Patlayıcı maddeler için Samsun Valiliği‟nden gerekli izinler alınacak, patlayıcı
üreticilerinden satın alınan ürünler yönetmeliklere uygun olarak proje sahasına taĢınacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatma iĢlerinde kullanılacak patlayıcı maddeler, proje
sahasında depolanmayacak, yetkili satıcılardan tedarik edilerek önceden planlanan patlatma
zamanlarında ihtiyaç kadarıyla proje alanına getirtilecek ve tamamı kullanılacaktır.
V.1.3. Proje Kapsamındaki UlaĢım Altyapısı Planı, Bu Altyapının InĢası Ile Ilgili
IĢlemler, Yapılacak Yolun Özellikleri, Kullanılacak Malzemeler, Kimyasal Maddeler,
Araçlar, Makineler; Altyapının InĢası Sırasında Kırma Öğütme, TaĢıma, Depolama
Gibi Toz Yayıcı Mekanik IĢlemler, Trafik Yükü, Yeni Yapılacak Yollar, Tesislere
UlaĢım Için Kullanılacak Yol Güzergahlarının Belirtilmesi,
Proje kapsamında mevcut yollar (toprak+asfalt) kullanılacak olup, yolların zarar
görmemesi için gerekli tüm tedbirler alınacaktır. Kullanılacak olan servis yollarında ihtiyaç
duyulması halinde iyileĢtirme ve/veya geniĢletme çalıĢmaları yapılacaktır. Proje
kapsamındaki sulama alanı, kuzeyde bulunan Samsun-Sinop Karayolu ile sınırdır. Ayrıca
proje alanının yaklaĢık 650 m batısında Alaçam-Durağan Karayolu ve yaklaĢık 5,4 km
doğusunda ise Bafra-Havza Karayolu bulunmaktadır.
Söz konusu proje kapsamında su altında kalan karayolu, köprü, tarihi köprü ve diğer
sanat yapıları ile relokasyonu yapılacak karayolu bulunmamaktadır.
Proje kapsamında karayoluna bağlantı yolu yapılması planlanmamaktadır. Fakat
yapılması durumunda mevcut kavĢaklar kullanılacak, Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü‟nden
görüĢ alınacak ve geçiĢ yolu izin belgesi için Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü‟ne
baĢvurulacaktır.
Göl alanı içerisinde yaklaĢık 460 m uzunluğundaki Güvenli Köyü köy yolu yer almakta
olup, bu yolun relokasyonu yapılacaktır. Relokasyon yapılacak yol ve proje kapsamında
kullanılacak tüm servis yolları Ek 1‟de verilen 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı‟nda
gösterilmiĢtir.
98
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamında yeni yapılacak yol ile ilgili iĢlemler Samsun Ġl Özel Ġdaresi ile
koordineli bir Ģekilde ve yapılacak protokol çerçevesinde yürütülecek, yol projesi Samsun Ġl
Özel Ġdaresi‟ne onaylattırılacak, Samsun Ġl Özel Ġdaresi kontrolünde uygun yol yapımı
sağlanacak, yapımı için ödenek ayrılarak her türlü finansmanın Samsun Ġl Özel Ġdaresi ile
yapılacak protokol çerçevesinde ilgili firma tarafından karĢılanacaktır.
Söz konusu projede kullanılacak servis yolları için T.C. UlaĢtırma, Denizcilik ve
HaberleĢme Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü‟ne kurum görüĢü
sorulmuĢ olup, ilgili kurum tarafından verilen 03.10.2013 tarih ve 57401605-611.02/159897
sayılı cevap yazısında projenin yapılmasında, söz konusu yerde Bölge Müdürlüğü tarafından
bir proje çalıĢması olmadığından, kurumca sakınca bulunmadığı belirtilmiĢtir (Bkz. Ek-24).
Proje kapsamında kurulacak tüm tesislere ve yapılara iliĢkin yer planlamasında
“Karayolu Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik” hükümlerine,
karayolları kamulaĢtırma sınırı çekme paylarına ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve
Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır.
Proje kapsamında tehlikeli madde sınıfına giren malzemelerin taĢınması esnasında
“Tehlikeli Maddelerin Karayolu Ġle TaĢınması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır. Ayrıca inĢaat ve iĢletme aĢamalarında karayollarına giriĢ ve çıkıĢlarda trafik
güvenliği açısından her türlü önlemin Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü‟nün görüĢleri
doğrultusunda ilgili firma tarafından alınacaktır.
Proje kapsamında tehlikeli madde sınıfına giren malzemelerin taĢınması esnasında
“Tehlikeli Maddelerin Karayolu Ġle TaĢınması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak araçlardan kaynaklı oluĢacak araç yükü Tablo
V.I.3.1‟de, karayoluna ait trafik hacmi haritası ise ġekil V.1.3.5‟te verilmiĢtir.
Tablo V.1.3.1. Proje Kapsamında Kullanılacak Araçlardan Kaynaklı OluĢacak Araç Yükü
Araç Cinsi
Otomobil
Orta Yüklü Ticari TaĢıt
Otobüs
Kamyon
Kamyon+Römork,
Çekici+Yarı Römork
Toplam
3.837
430
21
1.564
Faaliyet Kapsamında
Kullanılacak Olan Araç
Adedi
88
157
63
% 40,13
6.009
151
% 2,52
Trafik Hacim Haritasında
Esas Alınan Değerler
99
Araç Yükünün %
ArtıĢ Miktarı
% 5,63
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kaynak: http://www.kgm.gov.tr/ Karayolları Genel Müdürlüğü, Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı, 2012.
ġekil V.1.3.5. Otoyollar ve Devlet Yolları Trafik Hacim Haritası
Proje kapsamında ġekil V.1.3.5‟te gösterilen yaklaĢık proje alanı içerisindeki köy
yolları kullanılacak olup, Tablo V.1.3.1‟de yapılan değerlendirmede kullanılan parametreler
ek bilgi olarak verilmiĢtir. Köy yollarındaki trafik hacminin % 100 oranında artacağı
düĢünülmektedir. Kullanılacak olan servis yolları Ek-1‟de verilen 1/25.000 Ölçekli Genel
YerleĢim Planı‟nda gösterilmiĢtir.
Faaliyet kapsamında kullanılacak olan köy yollarında, kullanılacak araçlardan kaynaklı
oluĢacak araç yükündeki artıĢ faaliyetlerin yapılacağı süre içerisinde geçerli olacaktır. Bu
nedenle meydana gelecek olan araç yükündeki artıĢ uzun süreli ve kalıcı olmadığından
herhangi bir olumsuzluk oluĢmayacağı öngörülmektedir.
Kazı fazlası malzeme taĢıyacak kamyonların hareketleri esnasında aĢırı yükleme
yapılmayacak, kamyonların üzeri kapatılacaktır. Ayrıca, karayollarından inĢaat alanlarına
giriĢ çıkıĢların yapılacağı yerlere uyarıcı levhalar vs. koyularak olası trafik kazalarına karĢı
gerekli önlemler alınacaktır.
Proje ile kullanılacak servis yolları ve inĢaat alanları ile asfalt yollar arasında kalan
stabilize yollar devamlı olarak arazözle sulanarak nemli tutulacak ve toz oluĢumu
engellenecek, inĢaat alanlarında ve malzeme ocaklarında yapılacak faaliyetler süresince alınan
tedbirlerin sürekliliği sağlanacaktır.
100
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Faaliyet kapsamında yapılacak köy yollarına zarar verilmeyecek, ilgili kanun ve
yönetmeliklere uyulacaktır. Projenin yer aldığı yöre içerisinde kullanılacak yollar üzerinde
trafik yükünün azaltılması için araçlara hız limitleri getirilecek, hafriyat taĢıma araçlarının
üzeri kapatılacak, gerekli alanlara uyarı levhaları konulacaktır.
Proje kapsamında tesislere ulaĢım için yol güzergahları belirlenmiĢ olup, Ek-1‟de
verilen 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı‟nda gösterilmiĢtir.
V.1.4. Zemin Emniyetinin Sağlanması Için Yapılacak IĢlemler,
Aks yerinde yer alan ve genel özellikleri yukarda anlatılan kumtaĢı çamurtaĢı
ardalanması, genel olarak sert, sıkı, az ayrıĢmıĢ (W2), yer yer kırıklı ve orta dayanımlı
özelliktedir. Tabakalar eğimleri ortalama 55-65o sol sahile ve mansaba doğru eğimlidir.
Talvegde alüvyon birimi bulunmamaktadır.
Kalınlığı fazla olmayan lokal ayrıĢmıĢ anakaya ve yamaç birikimleri gözlenmekte olup
yapılacak sıyırma kazıları ile kaldırılacaktır.
Sağ sahilde eğimler yamaç içine doğru olup duraylılık açısından talvegde ve sağ sahilde
herhangi bir problem bulunmamaktadır. Sol sahilde ise tabaka eğimleri yamaç dıĢına doğru
olup sıyırma ve cut-off kazılarında bu durum dikkate alınacak ve Ģevler daha yatık
seçilecektir.
TaĢkelik Göleti gövde dolgusu, kil çekirdekli kaya dolgu tipinde planlanmaktadır. Bu
durumda yukarıdaki veriler ıĢığında, aks yerine taĢıma gücü ve duraylılık problemi
beklenmemektedir.
TaĢkelik Göleti göl alanının büyük bölümünde, aks yerinde yer alan kumtaĢı çamurtaĢı
birimleri yer almaktadır. Göl alanı sonlarında, az bir kısımda ise aynı formasyona ait
sedimanter birimler ile ardalanmalı, volkanitler yüzeylenmektedir. Göl alanında duraylılık ve
geçirimlilik problemi bulunmamaktadır.
Proje sahası ve yakın çevresi, Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığının hazırladığı Türkiye
Deprem Bölgeleri Haritası‟nda “Ġkinci Derece Deprem Bölgesi” içinde yer almaktadır. Proje
alanının çevresinde, deprem aktivitesini arttıracak boyutta büyük fay zonları
bulunmamaktadır.
Proje ünitelerinin ikinci derecede deprem bölgesinde bulunması sebebiyle, 06.03.2007
tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Deprem Bölgelerinde
Yapılacak Binalar hakkında Yönetmelik”te ve Mülga Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı‟nın
“Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik”te belirtilen esaslar göz önünde
bulundurulacak ve yönetmelik hükümlerine titizlikle uyulacaktır.
V.1.5. Proje Için Gerekli Malzemenin (TaĢ-Kum, Beton vb.) Nereden Nasıl Temin
Edileceği, Trafik Yükü UlaĢım Altyapısı Planı, Altyapının InĢaası Ile Ilgili IĢlemler,
Kullanılacak Makine Ekipmanları,
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında kil malzeme, kum-çakıl malzeme, kaya malzeme, hazır beton ve
101
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
agrega ihtiyacı söz konusu olacaktır. Ġhtiyaç duyulan kil ve kaya malzemeler proje
kapsamında açılacak ve iĢletilecek olan aĢağıdaki malzeme ocaklarından temin edilecektir.



T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı)
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı)
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
Proje kapsamında 750.000 m3 geçirimsiz malzeme (kil), 250.000 m3 geçirimli malzeme
(kum-çakıl) ve toplamda 3.000.000 m3 kaya malzeme (kaya dolgu+kırma kaya+agrega)
ihtiyacı vardır. Ayrıca proje kapsamında 43.000 m3 beton ihtiyacı söz konusu olup, bu amaçla
Ģantiye alanı yanında kırma-eleme tesisi ve hazır beton tesisi kurulacak ve iĢletilecektir. Proje
kapsamında gerekli olan malzemenin temini için hazır beton tesisi belirlenirken tesisin gerekli
çevre izinlerini almıĢ olması gibi hususlara önem verilecektir.
Proje kapsamında ihtiyaç olan kum-çakıl malzeme dıĢarıdan satın alma yolu ile temin
edileceğinden proje alanında kum-çakıl malzeme alanı açılması söz konusu değildir.
Malzemelerin taĢınmasında mevcut yollar (toprak+asfalt) kullanılacak olup, proje
kapsamında yeni servis yolları açılmayacaktır. Yolların zarar görmemesi için gerekli tüm
tedbirler alınacak olup, gerekli görüldüğü takdirde mevcut yollarda geniĢletme ve iyileĢtirme
çalıĢmaları yapılacaktır. Bu çalıĢmalar için ihtiyaç duyulacak malzemeler, gölet gövdesi ve
yardımcı üniteleri inĢaatları sonucu açığa çıkacak olan kazı fazlası malzemelerden temin
edilecektir.
Göl alanı içerisinde yaklaĢık 460 m uzunluğundaki Güvenli Köyü köy yolu yer almakta
olup, bu yolun relokasyonu yapılacaktır. Relokasyon yapılacak yol ve proje kapsamında
kullanılacak tüm servis yolları Ek 1‟de verilen 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı‟nda
gösterilmiĢtir.
Proje kapsamında yeni yapılacak yol ile ilgili iĢlemler Samsun Ġl Özel Ġdaresi ile
koordineli bir Ģekilde ve yapılacak protokol çerçevesinde yürütülecek, yol projesi Samsun Ġl
Özel Ġdaresi‟ne onaylattırılacak, Samsun Ġl Özel Ġdaresi kontrolünde uygun yol yapımı
sağlanacak, yapımı için ödenek ayrılarak her türlü finansmanın Samsun Ġl Özel Ġdaresi ile
yapılacak protokol çerçevesinde ilgili firma tarafından karĢılanacaktır.
ĠnĢaat ve iĢletme aĢamalarında proje kapsamında yapılacak her türlü faaliyette ulaĢım ve
nakliye mümkün olduğunca mevcut yollardan sağlanarak zarar görmemesi için gerekli tüm
tedbirler alınacak ve zarar görmesi durumunda tüm zararın Samsun Ġl Özel Ġdaresi ve
Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü ile yapılacak protokol çerçevesinde ilgili firma tarafından
karĢılanacaktır.
Projenin inĢaat aĢamasında kullanılacak malzeme ocakları ve nakliye güzergahları ile
ilgili olarak Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü‟ne görüĢ sorulacak olup, görüĢte belirtilen
hususlar doğrultusunda hareket edilecektir.
Söz konusu projede kullanılacak servis yolları için T.C. UlaĢtırma, Denizcilik ve
HaberleĢme Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü‟ne kurum görüĢü
sorulmuĢ olup, ilgili kurum tarafından verilen 03.10.2013 tarih ve 57401605-611.02/159897
102
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
sayılı cevap yazısında projenin yapılmasında, söz konusu yerde Bölge Müdürlüğü tarafından
bir proje çalıĢması olmadığından, kurumca sakınca bulunmadığı belirtilmiĢtir (Bkz. Ek-24).
Proje kapsamında kurulacak tüm tesislere ve yapılara iliĢkin yer planlamasında
“Karayolu Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik” hükümlerine,
karayolları kamulaĢtırma sınırı çekme paylarına ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve
Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır.
Proje kapsamında tehlikeli madde sınıfına giren malzemelerin taĢınması esnasında
“Tehlikeli Maddelerin Karayolu Ġle TaĢınması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine titizlikle
uyulacaktır. Ayrıca inĢaat ve iĢletme aĢamalarında karayollarına giriĢ ve çıkıĢlarda trafik
güvenliği açısından her türlü önlemin Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü‟nün görüĢleri
doğrultusunda ilgili firma tarafından alınacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanlar Bölüm V.1.1.‟de Tablo
V.1.1.2‟de verilmiĢ olup, trafik yükü ile ilgili detaylı bilgi Bölüm V.1.3‟te anlatılmıĢtır.
Ayrıca proje kapsamında kullanılacak olan servis yolları Ek-1‟de verilen 1/25.000 Ölçekli
Genel YerleĢim Planı‟nda gösterilmiĢtir.
V.1.6. Kırma-Eleme Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının
ÇalıĢma Süreleri (Gün-Ay-Yıl), IĢletme Yöntemi, UlaĢım Altyapısı Planı, Altyapının
InĢası Ile Ilgili IĢlemler, Kullanılacak Makine Ekipmanları, Nakliye Güzergahları,
Beton Santralı Tesisinin Kapasitesi, Teknolojisi, Üretim Miktarlarının ÇalıĢma Süreleri
(Gün-Ay-Yıl), UlaĢım Altyapısı Planı, Altyapının InĢası Ile Ilgili IĢlemler, Kullanılacak
Makine Ekipmanları, Nakliye Güzergahları,
Kırma-Eleme Tesisi
Söz konusu proje kapsamında, kullanılacak olan kaya malzemenin uygun boyutlara
getirilebilmesi için, Ģantiye alanının yanında (göl alanı içerisinde) kurulması ve iĢletilmesi
planlanan 1 adet Kırma-Eleme Tesisi, malzeme ocaklarının çalıĢacağı 4 yıl içerisinde yılda 10
ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat çalıĢtırılacaktır. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü
hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır.
Kurulacak olan Kırma-Eleme Tesisi‟nin kapasitesi, proje kapsamında ihtiyaç duyulacak
kırma malzeme ihtiyacına göre belirlenmiĢtir. Malzeme ocaklarından çıkartılan malzemeler,
uygun boyutlara kırılacaktır.
Proje kapsamında kırma-eleme tesisine gelecek toplam malzeme miktarı;
Gölet gövdesi dolgusu için gerekli kırma malzeme (kaya) miktarı yaklaĢık 210.000 m3
(546.000 ton),
Beton ihtiyacı için gerekli kırma malzeme (kaya) miktarı yaklaĢık 30.000 m3 (78.000
ton),
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
: 240.000 m3 = 624.000 ton
: 80.000 m3 = 208.000 ton
103
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 8.000 m3
= 20.800 ton
3
: 320 m
= 832 ton
: 32 m3
= 83,2 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: Kaya Malzeme Ġçin: 2,6 ton/m3
Kırma-Eleme Tesisi‟nde yıllık 80.000 m3 (208.000 ton), saatlik 32 m3 (83,2 ton) üretim
yapılacaktır. Bu nedenle proje kapsamında 110 ton/saat‟lik kırma-eleme tesisi kurulması
planlanmıĢtır. Söz konusu tesise ait iĢ akım Ģeması ġekil V.1.6.1‟de verilmiĢtir.
Kırma-Eleme Tesisi için 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında faaliyete baĢlanılmadan önce baĢvurular
yapılarak gerekli izinler alınacaktır.
Malzeme ocaklarından getirilen malzemeler kamyonlar aracılığıyla yükleme bunkerine
boĢaltılır. Burada istenmeyen maddelerden ayrıĢtırılan malzeme ızgaraya dökülür. Izgaralarda
istenilen boyutlarda ayrılan malzeme 2.eleğe, elek üstü malzemeler kırıcıya sevk edilir.
Kırıcıda tekrar boyutlandırılan malzeme 1.eleğe geri devir ettirilerek istenilen eleme iĢlemine
tabi tutulur. Buradan iĢlenen malzeme kullanım alanlarına kamyonlar yardımı ile nakil
edilecek olup söz konusu alanda malzeme stoklanmayacaktır.
ġekil V.1.6.1. Kırma-Eleme Tesisi ĠĢ Akım ġeması
Kırma-Eleme Tesisi, Ģantiye alanının içinde (göl alanı içinde) yaklaĢık 500 m2‟lik
alanda kurulacak olup, tesisin en yakın yerleĢim birimine olan uzaklığı kuzeydoğu yönünde
104
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
yaklaĢık 700 m mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen Mahallesi‟ne ait
yapı/konuttur.
Kırma-Eleme Tesisi‟nde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz bastırma
(pülvarize su sistemi) kurulacaktır. Üretim süresince alınan tedbirlerin sürekliliği sağlanacak
olup toz kaynağı olan ünitenin faaliyete geçmesi ile birlikte toz bastırma sistemi de devreye
girecek ve üretim süresince çalıĢacaktır. Tesis bu sisteme göre kurulacak olup bu sistem
kurulduktan sonra kırma-eleme tesisi iĢletmeye alınacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak Kırma-Eleme Tesisi, projenin gerçekleĢtirileceği inĢaat
süresi (4 yıl) boyunca kullanılacak, inĢaat bitimi sonrası kaldırılacaktır.
Hazır Beton Santrali
ġantiye alanının yanında (göl alanı içerisinde) yaklaĢık 0,05 ha‟lık alana kurulması
planlanan 15 m3/saat kapasiteli hazır beton santralinde, TaĢkelik Göleti kapsamında beton
ihtiyacı yaklaĢık 18.000 m3 olup, ihtiyaç duyulan agrega T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟ndan
(IIa Grubu Bazalt Ocağı) temin edilecek ve hazır beton santralinde beton üretimi
gerçekleĢtirilecektir.
Söz konusu proje kapsamında ünitelerin yapımında gerekecek hazır beton için beton
agregası ihtiyacı toplamı yaklaĢık olarak 30.000 m3 olarak hesaplanmıĢtır. Beton agrega
malzemesi hazır betonun % 70‟lik kısmını oluĢturacağından, toplam beton ihtiyacı
hesaplamalara göre yaklaĢık 41.000 m3 olarak belirlenmiĢtir.
Söz konusu santralde beton üretimi bilgisayarlı otomasyon sistemi kullanılarak gerekli
kıvam oluĢturulup çimento + agrega + su + beton katkısı karıĢımı sağlanarak hazır beton
üretimi gerçekleĢtirilecektir.
ġekil V.1.6.2. Hazır Beton Santrali ĠĢ Akım ġeması
Proje kapsamında kurulacak olan hazır beton santrali, malzeme ocaklarının çalıĢacağı 4
yıl içerisinde yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat faaliyet gösterecek olup, yapılan
105
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
hesaplamalar maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢacağı varsayımına göre yapılmıĢtır.
Toplam Üretim
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
Vardiya Sayısı
ÇalıĢma Süreleri
: 41.000 m3
: 13.667 m3
: 1.367 m3
: 54,67 m3
: 5,47 m3
: Tek vardiya
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
Hazır Beton Santrali için 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik” ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında faaliyete baĢlanılmadan önce baĢvurular
yapılarak gerekli izinler alınacaktır.
Proje kapsamında beton yapımında hacmen % 10 oranında su kullanılması
planlanmaktadır. Günlük beton üretiminin yaklaĢık 55 m3 olacağı kabulu ile günlük yaklaĢık
5,5 m3 beton karıĢım suyu kullanılacaktır. Kullanılan suyun tamamı ürün içerisine
karıĢacağından beton karma iĢleminden kaynaklı atık su oluĢumu söz konusu olmayacaktır.
Hazır beton üretiminin yapıldığı mikser ve taĢıyıcı transmikserlerin yıkanmasında
günlük yaklaĢık 3 m3 su kullanılacağı öngörülmektedir. Bu iĢlem sonucu askıda katı madde
konsantrasyonu ve bulanıklığı yüksek karakterde atıksu oluĢacaktır. Kullanılan suyun
tamamının atıksu olarak geri döneceği varsayımı ile planlanan tesiste mikser ve transmikser
yıkama iĢlemlerinden oluĢacak atıksu miktarı yaklaĢık 3 m3 /gün olacaktır.
Proje kapsamında yer alan hazır beton santrali sahasında mikser ve taĢıyıcı
transmikserlerin yıkanmasından kaynaklı oluĢacak askıda katı madde içeren suyun
çöktürülmesi için Ģantiye alanında 1 adet çökeltim havuzu planlanmaktadır. Hazır Beton
Santrali‟nde hazır beton üretiminin yapıldığı mikser ve taĢıyıcı transmikserlerin yıkanmasında
günlük yaklaĢık 3 m3 su kullanılacağı göz önünde bulundurulduğunda söz konusu çökeltim
havuzu 4 m3 hacimli (2 m x 2 m x 1 m) ebatlarda planlanmaktadır. Çökeltim havuzunun
dibinde malzeme birikiminden kaynaklı atık oluĢumu gerçekleĢecektir. Çökeltim havuzu
dibinde biriken malzeme faaliyet sahası sınırları içerisinde kurutulduktan sonra proje
kapsamında dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Askıda katı madde içeriği azaltılmıĢ sular
devir daim yaptırılarak tekrar kullanılacaktır. Çökeltim havuzunun dibindeki malzeme ayda 2
kere temizlenecektir.
Proje kapsamında kullanılacak Hazır Beton Santrali, projenin gerçekleĢtirileceği inĢaat
süresi (4 yıl) boyunca kullanılacak, inĢaat bitimi sonrası kaldırılacaktır.
106
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.7. Proje Kapsamında Açılacak Olan TaĢocağı, Kum Ocağı, Kil Ocağı Gibi
Malzeme Ocaklarının Sayısı, Ruhsat Hukuku, Ruhsat Koordinatları, Alan Miktarları,
Rezerv Hesapları (En, Boy, Kalınlık ve Yoğunluk-Görünür, Muhtemel), Üretim
Miktarları (Gün-Ay-Yıl), ĠĢ-Akım ġemaları, Uygulanacak Üretim Yöntemleri, Basamak
Yüksekliği, GeniĢliği, ġev Açısı, Basamak Sayısı, Nakliye Güzergahları, UlaĢım Altyapısı
Planı, Altyapının ĠnĢaası Ġle Ġlgili ĠĢlemler, Kullanılacak Makine Ekipmanları,
Ocakların BaĢlangıç ve Nihai Durumlarının Ġmalat Haritaları Üzerinde Gösterimi,
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi için ihtiyaç duyulan dolgu, filtre, tüvenan malzemeleri ve beton agrega
miktarı ihtiyaçları aĢağıda çıkarılmıĢtır;
Toplam Kil Dolgu Ġhtiyacı
Toplam Filtre ve Yastıklama (Kum-Çakıl) Malzeme Ġhtiyacı
Toplam Kaya Dolgu ve Beton Agrega Ġhtiyacı
: 750.000 m3
: 250.000 m3
: 3.000.000 m3
Malzeme Alanları Tanımı
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında, T-B-1 ve T-B-2, olmak üzere 2 adet Ib Grubu Kil Ocağı, ve T-K1 olmak üzere 1 adet IIa Grubu Bazalt Ocağı dahil toplam 3 adet malzeme alanı
planlanmaktadır. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kum-çakıl malzeme dıĢarıdan satın alma
yolu ile temin edileceğinden kum-çakıl ocağı açılmayacaktır. Söz konusu alanlar yalnızca
inĢaat faaliyetlerinin süreceği 4 yıl (4 inĢaat mevsimi) kadar kullanılacak ve projenin
tamamlanmasını müteakip kapatılacaktır. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü
hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır.
Proje kapsamında açılacak olan söz konusu kaya ve kil ocakları için DSĠ 7. Bölge
Müdürlüğü tarafından T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ĠĢleri Genel
Müdürlüğü‟ne (MĠGEM) IIa Grubu ve Ib Grubu Hammadde Üretim Ġzni baĢvurularında
bulunulmuĢtur. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) için ER: 3311682‟dir.
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları (Ib Grubu Kil Ocakları) için ise tek baĢvuru
yapılmıĢ olup, ER: 3311680‟dir. Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan malzeme
ocaklarının Hammadde Üretim Ġzinleri alınmadan ocak alanlarının içerisinde herhengi bir
faaliyete baĢlanılmayacaktır.
Söz konusu malzeme ocakları ve ocaklardaki üretim miktarları ile ilgili detaylı bilgiler
Tablo V.1.7.1‟de verilmiĢtir.
107
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.7.1. Proje Kapsamındaki Malzeme Ocakları, Rezerv, ĠĢletme Yöntemi ve Üretim Miktarları
Proje
Kapsamında
Ġhtiyaç
Duyulan
Malzeme
Kil (Kil
Dolgu)
Malzeme
Kaya
(Kaya dolgu,
Beton Agrega)
Malzeme
Proje
Kapsamından
Ġhtiyaç
Duyulan
Toplam
Miktar (m3)
750.000
3.000.000
Malzeme
Alanı
(Ocaklar)
Ocak
Rezervi
(m3)
T-B-1
Geçirimsiz
Malzeme
600.000
Alanı
(Ib Grubu Kil
Ocağı)
T-B-2
Geçirimsiz
Malzeme
600.000
Alanı
(Ib Grubu Kil
Ocağı)
T-K-1 Kaya
Malzeme
Alanı
4.000.000
(IIa Grubu
Bazalt Ocağı)
Malzeme
Ocağında
Üretilecek
Toplam
Miktar
(m3)
600.000
600.000
3.000.000
Malzeme
Ocağında
Saatlik
Üretim
Miktarı
(saat/m3)
80
80
400,00
0,3 m
Sıyırma
Kazısı ile
Meydana
Gelecek
Bitkisel
Toprak
Miktarı
(m3)
ĠĢletme
Yöntemi
72.000
2,5 m Kazı
Derinliği Ġle
Açık Ocak
ĠĢletmeciliği
72.000
2,5 m Kazı
Derinliği Ġle
Açık Ocak
ĠĢletmeciliği
26.190
DelmePatlatma
Yöntemiyle
Açık Ocak
ĠĢletmeciliği
Proje kapsamındaki malzeme ihtiyaçları doğrultusunda açılacak Ib ve IIa grubu kil ve
kaya ocaklarının açılması ve iĢletilmesi aĢamalarının tümünde 15.06.1985 Tarih ve 18785
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 3213 sayılı Maden Kanunu‟nda
belirtilen tüm hükümlere uyulacaktır.
AĢağıda Malzeme alanları ile ilgili özet bilgiler verilmektedir.
Ib Grubu Kil Ocakları
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi inĢaat çalıĢmalarında kullanılacak kil malzeme ihtiyacı, toplam; 750.000 m3
olarak hesaplanmıĢtır. Proje ihtiyacının karĢılanmasına yönelik olarak 2 adet geçirimsiz
malzeme alanı (T-B-1 ve T-B-2,) belirlenmiĢ olup bu alanda Ib Grubu Kil Ocağı iĢletmeciliği
gerçekleĢtirilerek proje kapsamındaki kil (geçirimsiz) malzeme ihtiyacı karĢılanmıĢ olacaktır.
Söz konusu geçirimsiz malzeme alanlarına ait coğrafik koordinatlar Bölüm II.2 Tablo
II.2.2‟de verilmiĢtir.
Proje kapsamında açılıp iĢletilecek olan kil ocaklarına ait ortak iĢ akım Ģeması aĢağıdaki
gibi verilmiĢtir.
108
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.7.1. Ib Grubu Kil Ocaklarına Ait ĠĢ Akım ġeması
Geçirimsiz malzeme ihtiyacı doğrultusunda iĢletilmesi planlanan Ib grubu kil ocaklarına
ait Ġmalat Haritaları ve Restorasyon Planları Ek-11‟de verilmektedir.
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı)
Proje kapsamında kullanılması planlanan yaklaĢık 24 ha büyüklüğünde, T-B-1
Geçirimsiz Malzeme Alanı (1b grubu kil ocağı) kapasitesi 2,5 m iĢletme derinliğinde 600.000
m3‟tür. TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında ihtiyaç duyulan geçirimsiz (kil) malzeme miktarı 750.000 m3
olup, yüzeyde bulunan 0,3 m kalınlığındaki bitkisel toprağın sıyrılmasından sonra yapılacak
olan kazı ile 600.000 m3 malzeme alınacaktır. Ġhtiyaç olan malzemenin geri kalanı diğer kil
ocaklarından temin edilecektir.
Söz konusu ocaktan çıkarılacak bitkisel toprak yaklaĢık 72.000 m3 olup, T-B-2
Geçirimsiz Malzeme Alanı içerisinde planlanan bitkisel toprak depo alanında geçici olarak
depolanacaktır. Depolanan bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak rüzgâr erozyonuna karĢı
korunacaktır. Saha içerisinde üretim çalıĢmaları biten yerlere tekrar serilerek, malzeme alanı
bitkilendirmeye hazır hale getirilecektir.
Malzeme alımı iĢleminin, sulama göleti ünitelerinin inĢasının süreceği toplam 4 yıl (40
ay) sürede gerçekleĢtirilmesi planlanmaktadır. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü
hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır.
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı‟nda (1b grubu kil ocağı), açık ocak iĢletmeciliği
gerçekleĢtirilecektir.
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
: 600.000 m3
: 200.000 m3
: 20.000 m3
: 800 m3
: 80 m3
= 1.230.000 ton
= 410.000 ton
= 41.000 ton
= 1.640 ton
= 164 ton
109
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,05 ton/m3
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), TaĢkelik Göleti aks yerine
mevcut yollarla 4 km‟dir. Bu yolun yaklaĢık 1,3 km‟lik kısmı toprak yol, 2,7 km‟lik kısmı ana
yoldur. Malzemenin gölet alanına taĢınması sırasında mevcut yollar kullanılacak olup, gerekli
görüldüğü takdirde mevcut yollarda iyileĢtirme çalıĢmaları yapılacaktır.
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanında (Ib Grubu Kil Ocağı) geçirimsiz malzemenin
temin edilmesi ve bu kapsamda yapılacak olan çalıĢmalarda 5 adet kamyon, 1 adet
ekskavatör, 1 adet yükleyici ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmaktadır.
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı)
Proje kapsamında kullanılması planlanan yaklaĢık 24 ha büyüklüğünde, T-B-2
Geçirimsiz Malzeme Alanı (1b grubu kil ocağı) kapasitesi 2,5 m iĢletme derinliğinde 600.000
m3‟tür. TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında ihtiyaç duyulan geçirimsiz (kil) malzeme miktarı 750.000 m3
olup, yüzeyde bulunan 0,3 m kalınlığındaki bitkisel toprağın sıyrılmasından sonra yapılacak
olan kazı ile 600.000 m3 malzeme alınacaktır. Ġhtiyaç olan malzemenin geri kalanı diğer kil
ocaklarından temin edilecektir.
Söz konusu ocaktan çıkarılacak bitkisel toprak yaklaĢık 72.000 m3 olup, malzeme alanı
içerisinde planlanan bitkisel toprak depo alanında geçici olarak depolanacaktır. Depolanan
bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak rüzgâr erozyonuna karĢı korunacaktır. Saha içerisinde
üretim çalıĢmaları biten yerlere tekrar serilerek, malzeme alanı bitkilendirmeye hazır hale
getirilecektir.
Malzeme alımı iĢleminin, sulama göleti ünitelerinin inĢasının süreceği toplam 4 yıl (40
ay) sürede gerçekleĢtirilmesi planlanmaktadır. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü
hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır.
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanında (1b grubu kil ocağı), açık ocak iĢletmeciliği
gerçekleĢtirilecektir.
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 600.000 m3 = 1.230.000 ton
: 200.000 m3 = 410.000 ton
: 20.000 m3 = 41.000 ton
: 800 m3
= 1.640 ton
: 80 m3
= 164 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,05 ton/m3
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), TaĢkelik Göleti aks yerine
mevcut yollarla 3,7 km‟dir. Bu yolun yaklaĢık 1,3 km‟lik kısmı toprak yol, 2,4 km‟lik kısmı
ana yoldur. Malzemenin gölet alanına taĢınması sırasında mevcut yollar kullanılacak olup,
gerekli görüldüğü takdirde mevcut yollarda iyileĢtirme çalıĢmaları yapılacaktır.
110
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanında (Ib Grubu Kil Ocağı) geçirimsiz malzemenin
temin edilmesi ve bu kapsamda yapılacak olan çalıĢmalarda 5 adet kamyon, 1 adet
ekskavatör, 1 adet yükleyici ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmaktadır.
IIa Grubu Bazalt Ocağı
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi inĢaat çalıĢmalarında kullanılacak kaya malzeme ihtiyacı, toplam; 3.000.000
m3 olarak hesaplanmıĢtır. Proje ihtiyacının karĢılanmasına yönelik olarak 1 adet kaya
malzeme alanı (T-K-1) belirlenmiĢ olup bu alanda IIa Grubu Bazalt Ocağı iĢletmeciliği
gerçekleĢtirilerek proje kapsamındaki kaya malzeme ihtiyacı karĢılanmıĢ olacaktır. Söz
konusu kaya malzeme alanına ait coğrafik koordinatlar Bölüm II.2 Tablo II.2.2‟de verilmiĢtir.
Proje kapsamında açılıp iĢletilecek olan kaya ocağına ait iĢ akım Ģeması aĢağıdaki gibi
verilmiĢtir.
ġekil V.1.7.2. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟na (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ait ĠĢ Akım ġeması
Kaya malzeme ihtiyacı doğrultusunda iĢletilmesi planlanan IIa grubu bazalt ocağına ait
Ġmalat Haritaları ve Restorasyon Planları Ek-11‟de verilmektedir.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
Proje kapsamında kullanılması planlanan yaklaĢık 8,73 ha büyüklüğündeki malzeme
alanında 4.000.000 m3 malzeme rezervi mevcuttur. TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali Projesi kapsamında ihtiyaç duyulan
kaya dolgu ve agrega miktarı toplamı 3.000.000 m3 olup, malzeme alanı ihtiyacı karĢılayacak
düzeydedir. Yüzeyde bulunan 0,3 m kalınlığındaki bitkisel toprağın sıyrılmasından sonra
yapılacak olan delme-patlatma yöntemi ile malzeme alınacaktır.
Söz konusu ocaktan çıkarılacak bitkisel toprak yaklaĢık 26.190 m3 olup, malzeme alanı
içerisinde planlanan bitkisel toprak depo alanında geçici olarak depolanacaktır. Depolanan
bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak rüzgâr erozyonuna karĢı korunacaktır. Saha içerisinde
üretim çalıĢmaları biten yerlere tekrar serilerek, malzeme alanı bitkilendirmeye hazır hale
111
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
getirilecektir.
Malzeme alımı iĢleminin, sulama göleti ünitelerinin inĢasının süreceği toplam 4 yıl (40
ay) sürede gerçekleĢtirilmesi planlanmaktadır. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü
hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır. T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı), delme-patlatma yöntemi ile açık ocak iĢletmeciliği
gerçekleĢtirilecektir.
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 3.00.000 m3
= 7.800.000 ton
3
: 1.000.000 m
= 2.600.000 ton
: 100.000 m3
= 260.000 ton
3
: 4.000 m
= 10.400 ton
: 400,00 m3
= 1.040 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,6 ton/m3
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı), TaĢkelik Göleti aks yerine
mevcut yollarla 14,8 km‟dir. Bu yolun yaklaĢık 10,9 km‟lik kısmı toprak yol, 3,9 km‟lik
kısmı ana yoldur. Malzemenin gölet alanına taĢınması sırasında mevcut yollar kullanılacak
olup, gerekli görüldüğü takdirde mevcut yollarda iyileĢtirme çalıĢmaları yapılacaktır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) kaya malzemenin temin
edilmesi ve bu kapsamda yapılacak olan çalıĢmalarda 45 adet kamyon, 10 adet ekskavatör, 10
adet yükleyici, 3 adet rock drill ve 3 adet arazöz kullanılması planlanmaktadır.
Proje kapsamında açılacak söz konusu IIa grubu bazalt ocağı ile ilgili, 23.01.2010 tarihli
ve 27471 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan „‟Madencilik Faaliyetleri Ġle Bozulan Arazilerin
Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği‟‟ nde verilen hükümlere uyulacaktır.
Ayrıca Sevk iĢlemlerinde SEVK FĠġĠ kullanılacak olup, söz konusu ocakta Maden
Ruhsatı, GSM Ruhsatı, Mülkiyet Ġzni alınmadan, Teknik Nezaretçi ataması yapılmadan
çalıĢılmayacaktır.
Ayrıca, kaya ocağı iĢletmeye açılmadan önce “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin
ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” gereğince “Çevre Ġzni” alınacaktır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı’nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Üretim Yöntemi ve Basamak
Parametreleri
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) kaya malzemesi 9 m
geniĢlikli ve 11 m yükseklikli, 700 Ģev açısına sahip, 13 adet basamak teĢkil edilerek, rockdrill
ile ortalama 12 m derinlikli, 89 mm çaplı delikler tertip edilecek, deliklere yerleĢtirilen
patlayıcıların birbirlerine ĢeĢ beĢ bağlanıp patlatılması ile kazı yapılacak ve kazılan kaya
malzemesinin bir kısmı direkt olarak gölet gövdesinin yapılacağı alana kamyonlar yardımı ile
sevk edilecektir. Geri kalan kısım ise agrega malzemesi yapılması için Ģantiye alanının
yanında (göl alanı içerisinde) kurulacak kırma-eleme tesisine, kırma ve eleme iĢlemlerinden
geçirilmek üzere hazır beton santraline sevk edilecektir.
112
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Söz konusu malzeme alanında nihai durumda 9 m geniĢliğinde ve 11 m yüksekliğinde
13 adet basamak oluĢacaktır (Bkz. Ek-11, Ġmalat Haritaları ve Restorasyon Planları)
Proje kapsamında açılacak ve iĢletilecek olan malzeme alanlarına ait görünür ve
muhtemel rezerv bilgileri aĢağıda verilmiĢtir.
Tablo V.1.7.2. Proje Kapsamında Açılması ve ĠĢletilmesi Planlanan Malzeme Alanlarına Ait Görünür Ve
Muhtemel Rezerv Bilgileri
Muhtemel Rezerv
Malzeme Alanı
T-B-1 Geçirimsiz
Malzeme Alanı (Ib
Grubu Kil Ocağı)
T-B-2 Geçirimsiz
Malzeme Alanı (Ib
Grubu Kil Ocağı)
T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı (IIa Grubu
Bazalt Ocağı)
Malzeme
Ġhtiyacı
En x Boy
Yükseklik
Verim
Yoğunluk
(750x500)
375.000 m2
3,70 m
% 82
2,05
1.137.750 m3
(2.332.000 ton)
750.000 m3
(1.537.500 ton)
(750x500)
375.000 m2
3,70 m
% 82
2,05
1.137.750 m3
(2.332.000 ton)
750.000 m3
(1.537.500 ton)
(475x220)
104.500 m2
200 m
% 45
2,60
9.405.000 m3
(24.453.500ton)
3.000.000 m3
(7.800.000 ton)
Görünür Rezerv
T-B-1 Geçirimsiz
Malzeme Alanı (Ib
Grubu Kil Ocağı)
(665x360)
240.000 m2
3,70 m
% 82
2,05
728.000 m3
(1.492.400 ton)
750.000 m3
(1.537.500 ton)
T-B-2 Geçirimsiz
Malzeme Alanı (Ib
Grubu Kil Ocağı)
(665x360)
240.000 m2
3,70 m
% 82
2,05
728.000 m3
(1.492.400 ton)
750.000 m3
(1.537.500 ton)
T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı (IIa Grubu
Bazalt Ocağı)
(350x250)
87.300 m2
100 m
% 45
2,60
3.928.500 m3
(10.214.100 ton)
3.000.000 m3
(7.800.000 ton)
V.1.8. Proje Alanı Içindeki Su Ortamlarında Herhangi Bir Amaçla
GerçekleĢtirilecek Kazı, Dip Taraması, vb. IĢlemler Nedeni Ile Çıkarılacak TaĢ, Kum,
Çakıl ve Benzeri Maddelerin Miktarı, Nerelere TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Için
Kullanılacakları,
TaĢkelik Göleti, Sulaması, Malzeme Sahaları ve Kırma-Eleme Tesisi Projesi
kapsamında tesis edilecek olan Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri inĢaatları esnasında dere
yatağında kazı ve inĢaat iĢlemleri gerçekleĢtirilecektir. Bu yapıların temel kazısı esnasında
dere yatağındaki alüvyonun alınması sonrasında taĢ, kum, çakıl ve benzeri malzeme
oluĢacaktır. TaĢkelik Göleti gövde kazı çalıĢmalarında yaklaĢık 597.000 m3 kazı fazlası
malzeme açığa çıkması beklenmektedir. Bu malzemelerin yaklaĢık 100.000 m3‟lük kısmı
gölet gövdesi ve yardımcı üniteleri ile arazide dolgu amaçlı kullanılacak olup, geri kalan
kısmı Kazı Fazlası Malzeme Alanı‟na taĢınacak ve gerekli olması halinde servis yolu
yapımında, yol iyileĢtirme çalıĢmalarında ve arazi düzenleme çalıĢmalarında kullanılacaktır.
Gölet Gövdesi temel kazısı öncesi TaĢkelik Çayı‟nın bulanıklılık açısından
etkilenmemesi için akımlar batardo ve derivasyon tesisleri yardımı ile derive edilir. Böylece
kazı ve inĢaat çalıĢmaları kuru ortamda gerçekleĢtirilir. Bu çalıĢmalar esnasında TaĢkelik
Çayı‟na malzeme akıĢı ve buna bağlı olarak bulanıklık etkisi olmayacaktır.
113
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ĠnĢaat esnasında kazı malzemesi dere yataklarına kesinlikle dökülmeyecek ve taĢkın
kotu üzerindeki alanlarda depolanacaktır.
Proje kapsamında 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve 10.03.1995 tarih ve 22223 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Ürünleri Yönetmeliği hükümlerine
uyulacaktır.
V.1.9. Derivasyon (InĢaat Alanının Kuru Tutulabilmesi Için Akarsu Güzergahının
Geçici Olarak DeğiĢtirilmesi) Amacıyla veya Diğer Nedenlerle Akarsu Havzasında
Yapılacak Her Türlü Doldurma, Kazıklar Üzerine InĢaat ve Benzeri IĢlemler Ile
Bunların Nerelerde Ne Kadar Alanı Kaplayacağı ve Kullanılacak Malzemeler, Araç ve
Makinalar, Dere Yatağında Yapılacak Olan ÇalıĢmaların Etkileri (Bulanıklık, Suyun
Debisi vb. InĢaat Alanlarından Gelebilecek Bulanıklığı ve Kimyasal Madde Yükü Fazla
Olan Suların Nasıl, Ne ġekilde Drene Edileceği),
Göletlerde derivasyon sistemi 25 yıl yinelenmeli taĢkına göre projelendirilmektedir.
TaĢkelik bent yerinde pik değer olarak Q25 = 150.40 m3/s „dir.
Bent yerindeki topoğrafyaya göre derivasyon sisteminin sağ sahilde olması en uygun
çözüm olmaktadır. Derivasyon tüneli dairesel kesitlidir ve uzunluğu 500.00 m‟dir. GiriĢ taban
kotu 201,00 m ve çıkıĢ taban kotu da 199,40 m‟dir.
Ġçinde dipsavak vanası ve borusu da yer alacağından tünel için önerilen çap 3,50 m‟dir.
Bu çapa karĢı gelen memba batardosu kotu hava payı eklenerek 221,42 m olarak
hesaplanmıĢtır. Derede akıĢ az olduğundan derivasyon sistemine ön batardo öngörülmemiĢtir.
TaĢkelik Göleti sulama ve içme suyu amaçlı bir projedir ve bu amaç derivasyon
sisteminin dipsavak sistemine dönüĢtürülmesiyle sağlanacaktır.
Derivasyon tünelinin bitiminden sonra düzenlenecek olan vana odasından suyu sulama
sahasına iletecek olan borunun çapı 120 cm olarak düĢünülmüĢtür.
Derivasyon tünelini dipsavak yapısına çevirmek için tıkaç yapılacak olup tıkacın
uzunluğu 6.00 m olarak öngörülmüĢtür. Mevcut beton çentiklendikten sonra ikinci faz betonu
dökülecek ve kalan boĢluklar beton dökümünün tamamlanmasından sonra kontakt
enjeksiyonu ile doldurulacaktır. Tıkacın içinde 120 cm‟lik çelik boru yer alacaktır. Tıkaç
üzerinde emniyet vanası olarak bir sürgülü vana ve tıkaçtan hemen sonra bir kelebek vana yer
alacaktır.
120 cm çapındaki dipsavak borusu kelebek vanadan sonra tünel içinde 10‟ar m açıklıklı
mesnetler üzerinde devam ederek vana odasına ulaĢmaktadır. Dipsavak borusu üzerinde vana
odası içinde emniyet vanası olarak bir sürgülü vana ve onu takiben de ayar vanası olarak
küresel vana bulunmaktadır.
Proje yaklaĢık olarak 4 yıl gibi bir inĢaat süresine sahiptir. ĠnĢa süresince yapılacak olan
derivasyon 25 yıllık taĢkın debileri göz önüne alınarak planlanacaktır.
114
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Derivasyon Tüneli Yeri
Kesiti
Çapı, (m)
Uzunluğu, (m)
Derivasyon TaĢkın Gir.Debisi (25 yıl) (m3/s)
Derivasyon TaĢkın Çık. Debisi (25 yıl) (m3/s)
GiriĢ Taban Kotu, (m)
ÇıkıĢ Taban Kotu, (m)
Memba Batardosu Kret Kotu, (m)
: Sağ Sahil
: Dairesel
: 3,50 m
: 500.00 m
: 153.66 m3/s
: 90,96 m3/s
: 201.00 m
: 199.40 m
: 221,42 m
Memba Batardosu Tipi
Talveg Kotu, (m)
Temel Kotu, (m)
Kret Kotu, (m)
Talvegden Yükseklik, (m)
Temelden Yükseklik, (m)
Kret Uzunluğu, (m)
Kret GeniĢliği, (m)
Memba ġevi
Mansap ġevi
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Merkezi Kil Çekirdekli Kaya Dolgu
199,50 m
197,50 m
221,42 m
21,92 m
23,92 m
145,00 m
8,00 m
1/2,3
1/1,9
Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak+Dipsavak+Derivasyon Tüneli)
yapımında yapılacak kazı çalıĢmaları esnasında 10 adet Kamyon, 3 adet Ekskavatör, 3 adet
Yükleyici, 1 adet Arozöz ve 1 adet Rock Drill çalıĢtırılması planlanmaktadır.
Kazı ve temel atma çalıĢmaları esnasında derenin etkilenmemesi için dere içerisinde
bulunan kayalar ile çalıĢma alanı çevresinde tahkimat yapılacaktır. Söz konusu tahkimatın
yapılması ile gölet gövde yeri temel kazısı çalıĢmalarının dere akıĢından etkilenmemesi
sağlanacak olup kazı faaliyeti sonucu oluĢacak bulanıklık vb. etkilerin de dere üzerinde
etkisinin azaltılması sağlanacaktır.
V.1.10. TaĢkın Önleme ve Drenaj Ile Ilgili IĢlemlerin Nerelerde ve Nasıl
Yapılacağı,
Proje taĢkın hesaplamalarında istatistik yöntemlerden Noktasal ve Bölgesel TaĢkın
Frekans Analizi, sentetik yöntemlerden DSĠ Sentetik Yöntem ve Direkt Mockus yöntemleri
kullanılmıĢtır.
Noktasal TaĢkın Frekans Analizi
TaĢkelik Göleti, TaĢkelik Çayı‟nın üzerinde yer almaktadır. TaĢkelik Çayı üzerinde
bulunan 15-315 no‟lu Dikmen AGĠ‟nin gözlem süresi yetersiz olduğu için (3 yıl), proje alanı
yakınında bulunan ve Bölgesel TaĢkın Analizinde de kullanılan, 14-19 no‟lu Havza Deresi
Havza akım gözlem istasyonu kullanılmıĢtır. TaĢkelik Göleti‟nin Noktasal TaĢkın Frekans
Analizi hesabında, bu istasyonun anlık maksimum debilerinin ekstrem dağılımlarından en
uygun olanı, Log-Normal (2 Parametreli) dağılımından hesaplanan yinelenmeli taĢkın debileri
noktasal olarak gölet yerine;
115
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
EĢitliği ile taĢınarak TaĢkelik Göleti yinelenmeli taĢkın debileri hesaplanmıĢtır.
Tablo V.1.10.1. Noktasal TaĢkın Frekans Analizi Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli TaĢkın Debileri
2
11,8
16,3
14-19
TaĢkelik Göleti
5
23,9
32,9
10
34,6
47,6
25
51,2
70,5
50
66,0
90,8
100
82,9
114,1
Bölgesel TaĢkın Frekans Analizi
TaĢkelik Göleti civarında bulunan 13-50 ĠĢpa Çayı ġamlıoğlu AGĠ, 14-19 Havza Deresi
Havza AGĠ, 14-20 Derinöz Deresi Çatak AGĠ, 14-42 Abdal Irmağı Irmaksırtı AGĠ, 14-81
Dereçam Deresi Güven Barajı ve 15-26 Engiz Çayı Ballıca AGĠ anlık maksimum debi
değerleri kullanılarak ekstrem dağılımları, uygun dağılım tipinden yinelenmeli taĢkın debileri
hesaplanmıĢtır.
Buna göre ortalama QT/Q2 standardizasyon faktörleri oranları hesaplanmıĢ ve YağıĢ
Alanı – Q2 log-log grafiğinde uygun zarf doğrusu çizilmiĢtir. TaĢkelik Göleti yağıĢ alanı 89,6
km2‟ye karĢılık zarf eğrisinden okunan Q2 Gölet = 20,5 m3/s ortalama QT/Q2 standardizasyon
faktörleri oranları ile çarpılarak diğer yinelenmeli taĢkın debileri hesaplanmıĢtır.
Tablo V.1.10.2. Bölgesel TaĢkın Frekans Analizi Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli TaĢkın Debileri
2
1,00
20,5
QT/Q2
TaĢkelik Göleti
5
2,03
41,7
10
2,97
60,8
25
4,46
91,5
50
5,83
119,4
100
7,42
152,1
DSĠ Sentetik Yöntemi
TaĢkelik Göleti havza parametrelerine bağlı olarak yağıĢ alanı hidrolojik Ģartlarına göre
II Ģartında seçilen 84 eğri numarasıyla akıĢ ve artım akıĢlar hesaplanıp, birim hidrografla 2‟Ģer
saat süperpoze edilerek yinelenmeli taĢkın hidrografları hesaplanmıĢtır. Saatlik plüviyograf
oranları Bafra DMĠ meteoroloji istasyonundan alınmıĢtır. Birim hidrograf pik süresi Tp = 4
saat olarak hesaplanmıĢtır. Kritik yağıĢ süresi 2,16 saat bulunmuĢtur.
DSĠ Sentetik Yöntemiyle hesaplanan yinelenmeli taĢkın debileri sonuçları aĢağıdaki
tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.10.3. DSĠ Sentetik Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli TaĢkın Debileri
TaĢkelik Göleti
2
41,1
5
75,6
10
96,8
25
122,4
50
140,7
116
100
158,3
500
193,9
1000
213,3
10000
266,5
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Direkt Mockus Yöntemi
Süperpozesiz Direkt Mockus Yönteminde Tc= 2,16 saat, D kritik yağıĢ süresi 2,94 saat
hesaplanmıĢtır. K havza katsayısı Dr. Efelerli Yöntemindeki (DSĠ Hidroloji Semineri-2000)
formülle;
A
L
H10
H0
= YağıĢ Alanı (km2)
= En Uzun Dere Boyu (km)
= Dere boyu en büyük kotu (m)
= Dere boyu Proje Kesitindeki Kotu (m)
EĢitliği kullanılarak K = 0,196 olarak hesaplanmıĢtır.
Direkt Mockus Yöntemi ile hesaplanan yinelenmeli taĢkın debileri aĢağıdaki tabloda
verilmiĢtir.
Tablo V.1.10.4. DSĠ Sentetik Yöntemiyle Hesaplanan Yinelenmeli TaĢkın Debileri
TaĢkelik Göleti
2
44,8
5
88,9
10
116,8
25
150,4
50
174,3
100
197,6
500
244,8
1000
270,6
10000
341,9
Baz Akım Hesabı
15-315 Dikmen AGĠ‟nin 2009-2011 peryodundaki ġubat –Haziran arasındaki ortalama
debileri kullanılarak TaĢkelik Göletinin baz akımı hesaplanmıĢ ve 2,19 m3/s bulunmuĢtur. Baz
akım hesabı aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.10.5. 15-315 TaĢkelik Çayı Dikmen AGĠ Baz Akım Hesabı
Proje TaĢkın Debilerinin Seçimi
Proje taĢkın debileri olarak, Direkt Mockus Yöntemiyle hesaplanan yinelenmeli taĢkın
debileri kabul edilmiĢtir. ÇeĢitli Yöntemlerle hesaplanmıĢ proje taĢkın debilerinin sonuçları
aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
117
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.10.6. ÇeĢitli Yöntemlerle HesaplanmıĢ Proje TaĢkın Debileri
118
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.10.1. TaĢkelik Göleti Yinelenmeli TaĢkın Hidrografları
Dolusavak TaĢkın Debisi
TaĢkelik Göleti dolusavak taĢkın giriĢ hidrografı olarak Direkt Mockus Yöntemiyle
hesaplanan 1000 yıl yinelenmeli taĢkın hidrografı kabul edilmiĢtir. Dolusavak taĢkın giriĢ
debisi 213,3 m3/s dir.
V.1.11. Arazinin Hazırlanması Döneminde Flora ve Faunaya (Kara-Su) Olabilecek
Etkiler, Nehirdeki Balık Türlerinin Menba-Mansap GeçiĢini Temin Etmek Amacıyla
Tasarlanan Uygun GeçiĢ Yapıları Ġhtiyaç Duyulan Yatak Düzenlemeleri,
Projenin inĢaat iĢlemleri süresince karasal ve sucul ortamdaki mevcut canlı türlerine
olabilecek etkiler, proje alanı ile ilgili literatür çalıĢmaları ve gözlemler esas alınarak aĢağıda
değerlendirilmiĢtir.
119
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Sucul Ortam Üzerine Etkiler
Gölet inĢaatları sırasında oluĢacak fiziksel ve mekanik etkiler (patlatma, nehir sistemine
partikül karıĢımı gibi) sucul canlıları etkileyebilecektir. Ancak inĢaat aĢamasından sonra
sistem kendini kısa sürede toparlayabilecek bir dinamik etkileĢim potansiyeline sahiptir.
Bununla birlikte inĢaat çalıĢmalarının balıklar açısından önemli olan yumurtlama
dönemlerinde minimum düzeyde yürütülmesi önem taĢımaktadır. Alanda bulunması
muhtemel balık türlerinin biyolojilerine bakıldığında Nisan ve Temmuz ayları arasında
yumurta bıraktıkları tahmin edilmektedir. Bu nedenle üreme dönemi olan yüksek akımlı
dönemlerde bırakılacak can suyu miktarı ne kadar büyük akım alanına sahip olursa balık
türlerinin yumurtlama yerleri o denli artacak ve devamında yumurtalardan daha fazla birey
çıkarak büyüyecektir. Proje faaliyete geçtikten sonra, baĢlangıçtaki toplam balık populasyon
büyüklüğünün belli bir düzeyde korunabilmesi durumunda, türün neslini sürdürmesi açısından
bir sorun söz konusu olmayacaktır.
Gölet gövdesinin inĢaatı sırasında, kazıma çalıĢmaları sonucu bazı materyaller su
kütlesine karıĢarak bulanıklığı arttırmakta ve sucul canlılara olumsuz etkisi olabilmekte, aynı
zamanda akıĢ aĢağıya gelen bu materyaller su kalitesinde bazı değiĢimlere neden
olabilmektedir. Bunun için, gölet gövdesinin inĢaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği
kısımda derivasyon tüneli yardımıyla suyun yatağı değiĢtirilecektir ve oluĢan hafriyat, su ile
temas edilmeyecek Ģekilde kazıma çalıĢmaları yapılacaktır. Böylece oluĢacak silt ve
malzemenin de akıĢ aĢağı gitmesi kısmen engellenmiĢ olacaktır.
Gölet alanlarında kalacak karasal ortam ile nehir yatağı, küçük bir göl ve gölet
ekosistemine dönüĢecektir. Ancak inĢaat aĢamasında yıkıcı bir takım etkiler olabilirse de bu
durum kalıcı olmayıp kısa sürede sistem kendini toparlayacaktır. Su kalitesinde olumsuz
değiĢiklikler yaratmaması için su tutma alanı altında kalacak çalı ve ağaç gibi organik
maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyrılma yapılacaktır.
Ayrıca, faaliyetin gerçekleĢtirileceği alan ve Ģantiye alanı TaĢkelik Çayı kenarında
olacağından, Ģantiyenin atıklarının deĢarj edilmeden dereye bırakılması söz konusu
olmayacaktır.
Hem alanda tespit edilen balık türü, hem yönetmelik gereği, hem de balıklar dıĢındaki
diğer sucul canlıların (planktonlar; bentik organizmalar) mansap ve memba arasındaki
göçlerinin devam etmesi açısından projenin inĢaat aĢaması kapsamında derivasyon tüneli
yardımıyla sucul canlıların geçiĢleri sağlanacaktır.
Yukarıda bahsedilen hususlar doğrultusunda, proje alanındaki mevcut sucul faunanın
korunması açısından yukarıda verilen bilgiler ıĢığında gerekli önlemler ve tedbirler
alındığında, söz konusu TaĢkelik Göleti etkisi en aza indirilecek ve sucul ekosistemde mevcut
olan türlerin devamlılığı sağlanabilecektir.
Karasal Ortam Üzerine Etkiler
Projenin önemli bileĢenlerinden olan gölet gövdesi ve civarında mevcut olan bitkisel
formasyon su kenarlarında galeri tipi formasyonlarda geniĢ yapraklı ağaçlar; diğer alanlarda
ise genellikle MeĢe ağırlıklı Kayın ve Gürgen ağaçları ile birlikte diğer alanlarda çalı ve otsu
formlardan oluĢmaktadır. Projenin hayata geçirilmesi aĢamasında, söz konusu binaların ve
120
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
tesislerin kurulacağı kesimlerde, özellikle de bitkisel formasyonun mevcut olduğu alanlarda
kesim, tıraĢlama ve iĢleme faaliyeti gerçekleĢtirilecektir. Öncelikle ağaçlar kesilecek, daha
küçük boylu, çalı ve benzeri bitkiler ise tıraĢlanarak buradan uzaklaĢtırılacaklardır.
Proje sahasının tamamına yönelik olarak gerçekleĢtirilen gözlem ve literatür çalıĢmaları
ile kuĢlar ve sürüngenler baĢta olmak üzere bazı karasal omurgalı hayvan türlerinin bu bitki
formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu kesimlerdeki habitatları değiĢik ihtiyaçlarını
karĢılamak amacıyla kullanabildikleri belirlenmiĢtir. Bu kesimlerdeki ağaç ve çalı formlarının
kesilmesi sürecinde bu kesimleri kullanan fauna bileĢenleriyle ilgili olarak bazı önlemlerin
alınması gerekecektir. Aksi durumda, yani herhangi bir önlem alınmadığı durumda bu
habitatları kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma veya ölme riski gündeme
gelecektir.
Ġstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek için kesim/tıraĢlama öncesinde yabanıl
fauna bileĢenlerinin buralarda bulunmadığına, bu kesimlerden uzaklaĢmıĢ olduklarına emin
olunacaktır. Kesim öncesi gerçekleĢtirilecek görsel kontrollerde rastlanan yabanıl formların
öncelikle kendiliklerinden kaçarak uzaklaĢmaları beklenecektir. Aksi takdirde, yani herhangi
bir nedenden dolayı bu kesimlerden uzaklaĢmamıĢ bireylerin söz konusu olduğu durumlarda
bu bireylerin zarar görmemeleri için onları bu kesimlerden uzaklaĢtıracak yöntemler
kullanılacaktır. Genellikle kaçırmaya yönelik olarak seslerden yararlanılmaktadır. AlıĢılmadık
ve yüksek tondaki seslerden meydana gelecek rahatsızlık sonucu bitkilerin içine, arasına veya
altına saklanan formlar ortaya çıkarak yakın alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri
habitatlara uzaklaĢmak zorunda kalacaklardır. Eğer bu uygulamadan sonuç alınamazsa kepçe,
atrap, file gibi uygun yakalama donanımları kullanılarak yakalanan yabanıl formlar
eldivenlerle dikkatlice tutularak alan dıĢında, zarar görmeyecekleri uygun habitatlara
taĢınarak uzaklaĢtırılacaktır. Bu uzaklaĢtırma uygun yakalama yöntemleri ve donanımları
kullanılarak deneyimli bir kiĢi ya da ekip tarafından gerçekleĢtirilecektir. Yabanıl formların
bu kesimlerden uzaklaĢtığına emin olunduktan sonraki aĢama kesimi gerçekleĢtirilen tek ve
çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden uzaklaĢtırılmasıdır. Çıplak elle dokunmaksızın,
doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiĢ materyalin üzerinde, altında veya içerisinde
bulunması olası yılan, kertenkele veya kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda
değinildiği Ģekilde uygun yakalama donanımı ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak
ve basit bez torbalara konularak faaliyetten etkilenmeyecek komĢu alanlara taĢınarak bu
kesimlerde dikkatli bir Ģekilde doğal ortamlarına bırakılacaktır.
Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında da
yaĢamakta olan yabanıl türler söz konusudur. ÇalıĢmalar öncesinde çalıĢma yapılacak
kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu kontroller esnasında, zeminde yaĢayan ve toprak
altına barınan yabanıl formlara ait yuva giriĢ delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri
belirlenecektir. Bu kesimlerde yapılacak çalıĢmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü
toprak içerisinde, yüzeye yakın kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve
diğer memeli formların bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların
mevcut olduğu durumlarda iĢ makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu
esnada çeĢitli derecelerde zarara uğrama riski söz konusudur. Ġstenmeyen bu durumun önüne
geçebilmek, yani hayvanların iĢ makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek
için ya kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem
ile yakalana bireyler alan dıĢında uygun ortamlara taĢınacaklardır.
121
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje sahası bazı kesimlerde mevcut karayoluna bitiĢik konumdadır. Bu kesimlerde
gereksinim bulunmamasına karĢılık bazı kesimlerde gerçekleĢtirilecek farklı inĢaat
çalıĢmalarını mümkün kılmak veya kolaylaĢtırabilmek amacıyla ya yeni yollar açılacak, ya da
mevcut yollar iyileĢtirilecektir. Doğal ortamlarda gerçekleĢtirilen faaliyetler esnasında en
fazla zarar gören kesimler yolların geniĢletilmesi ya da yeni yolların açılması nedeniyle
dönüĢüme uğrayan doğal yaĢam alanlarıdır. Bu kesimlerde gerçekleĢtirilecek çalıĢmalar
nedeniyle doğal bitkisel doku zarar görmekte, bu kesimlerden istifade eden yabanıl formlar
ise genellikle yaĢam alanlarını kaybetmektedirler. Bu nedenle yol açılması veya geniĢletme
çalıĢmaları sürecinde yabanıl formların zarar görmemesi için dikkatli olunacak, çalıĢmalar
öncesinde, esnasında veya sonrasında ortaya çıkabilecek canlı türlerinin zarar görmeden bu
kesimlerden uzaklaĢtırılması sağlanacak, çalıĢmalar esnasında ortaya çıkması olası fazla
malzemenin geliĢigüzel doğal ortamlara tasfiye edilmeyecek, kazı fazlası malzeme
alanlarında biriktirilecektir.
Toz Emsiyonları ve Alınacak Önlemler
Projenin yer alacağı kesimlere yeni yolların açılması lokal flora ve fauna bileĢenleri ile
bu bileĢenler tarafından değiĢik nedenlerle tercih edilen habitatlar üzerinde riskler
oluĢturabilmektedir. Bu süreçte yol güzergahlarının dikkatli bir Ģekilde seçilecek, doğal
ortamlara, bitki örtüsüne en az etki yapacak kesimler tercih edilecek; yol açılması esnasında
toza neden olacak uygulamalar nedeniyle tozu en aza indirecek sulama vb. uygulamalara özen
gösterilecek, yol açılması sürecinde açığa çıkabilecek malzemelerin akarsu ortamına veya
civardaki doğal habitatlara tahliyesi, yaban hayatına verebileceği zararlar göz önünde
bulundurularak mutlaka engellenecektir.
Proje kapsamında inĢaat çalıĢmalarında kullanılacak malzemelerin temin edilmesi,
kırılması, iĢ makineleriyle taĢıyıcı araçlara yüklenmesi, taĢınması ve kullanılacağı kesimlere
boĢaltılması aĢamasında da toz emisyonları söz konusu olacaktır. Özellikle bu malzemenin
elde edilmesi ve iĢlenmesi aĢamasında sulama ve çöktürme gibi yöntemlerle bu emisyonların
önüne geçilebilmektedir. Böylece bitki örtüsü baĢta olmak üzere yakın çevrede yabanıl
formlar tarafından değiĢik gereksinimlerin karĢılanması amacıyla kullanılan habitatların ve bu
kesimlerde bulunması olası yabanıl formların açığa çıkan tozdan olumsuz etkilenmelerinin
önüne geçilebilecektir.
Gürültü Kirliliği
ĠnĢaat faaliyetine baĢlanmasıyla birlikte inĢaat sürecinin farklı kademelerinde görev
yapacak çok çeĢitli kaynaktan, farklı düzeylerde gürültüler ortaya çıkacaktır. Yaban hayatı
bileĢenleri arasında birçok tür insanlara göre daha düĢük Ģiddetteki ses miktarından bile
olumsuz etkilenebilmektedirler. Gürültüye veya yüksek desibelde ses Ģiddetine maruz kalan
yabanıl formlar ya bulundukları kesimden kaçarak uzaklaĢmakta, ya en yakın saklanma
alternatifini değerlendirmekte ya da o süreçteki aktivite neyse onu yarım bırakabilmektedir.
Bu aktiviteler arasında üreme, beslenme, dinlenme, barınma gibi değiĢik faaliyetler söz
konusudur. Gürültü kökenli rahatsızlık tüm bu aktiviteleri engelleyebilir ya da kesintiye
uğratabilmektedir. ĠnĢaat sezonunun kuluçka/üreme dönemine rastlayan dilimlerinde, ortaya
çıkan gürültünün en aza indirilmesini sağlayacak önlemler alınacaktır.
Faaliyet alanı sınırları içerisinde farklı gereksinimlerini karĢılayabilmek amacıyla doğal
olarak bulunan yerel fauna bileĢenlerinin bazıları inĢaat aĢamasında iĢ makinelerinden değiĢik
122
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
süreli ve Ģiddetlerdeki gürültüden rahatsızlık duyabileceklerdir. Bu rahatsızlık nedeniyle bazı
türler alandan geçici veya sürekli olarak uzaklaĢabileceklerdir. ĠnĢaat faaliyetinin baĢladığı
zaman diliminde yörede kuluçka faaliyetine baĢlamıĢ veya baĢlamak üzere olan türler yanında
zaman içerisinde ikinci kuluçkaya yatabilecek türler söz konusu olabilecektir. ĠĢ makineleri ve
araçlardan kaynaklanan gürültü seviyesinin yüksek olması durumunda bölgede üreme
faaliyeti içerisinde olan türler arasından kuluçkayı, hatta yavru bakımını bile yarıda bırakma
riskleri söz konusu olabilecektir. Gürültü düzeyinin en aza indirilebilmesine yönelik tedbir ve
uygulamalarla faaliyet sahası ve yakın çevresini “yurt” olarak kullanan yabanıl fauna
bileĢenlerinin bu kesimlerden geçici veya sürekli (göç etme) olarak uzaklaĢmalarına neden
olabilecek bir seviyenin altında tutulması sağlanabilecektir. ĠnĢaat faaliyetlerinin türüne bağlı
olarak üreme takvimiyle bir korelasyon sağlanabildiği takdirde inĢaat faaliyeti sırasında
ortaya çıkabilecek sesten hayvanların olumsuz etkilenmesini önüne geçilebilecektir.
Araçlardan Kaynaklanacak Kirlilik
Proje kapsamında faaliyet alanında, farklı noktalarda, değiĢik yapılar tesis edilecektir.
Tesis edilecek yapının ve inĢaatın türüne bağlı olarak farklı kesimlerde gerçekleĢtirilecek
inĢaat çalıĢmalarında ve malzeme taĢınacak güzergâhlarda yoğun bir trafik söz konusu
olacaktır. Faaliyetle bağlantılı olarak yararlanılacak ulaĢım yollarının yakınındaki kesimlerde
sürekli olarak yaĢayan veya geçici süreler için buralarda bulunan yabanıl formlar, araç
kaynaklı değiĢik risklerle karĢı karĢıya kalacaklardır. Mekanik zararlar dıĢında bunlardan en
önemlileri kontaminasyon ve eksoz ürünlerinin meydana getirebileceği öldürücü olmayan
zehirlenme riskidir. Bilindiği gibi lastik kaplama maddeleri, motorun hareketli parçaları,
gövdenin diğer parçaları, fren izleri ve yağlama yağlarının yanma ürünleri kontaminasyona
yol açan bileĢenlerdir. Bu risk sadece yaban hayvanları için değil hali hazırda kullanılmakta
olan yolların civarında yaĢayan, yöre sakinleri dâhil çevredeki tüm canlılar için de geçerlidir.
Gün geçtikçe çevreye daha az emisyon bırakan araçların üretilmesi ve kullanılması
zorunluluğu ile ağır vasıtalar gibi gürültü ve çevre kirliliğine yol açan araçların belli zaman
dilimleri içerisinde kullanımına izin verilmesi gibi geliĢen teknolojinin kullanımı ve
yönetimlerce alınan tedbirler ve düzenlemeler ile, karayolu kökenli kirliliğin olabildiğince az
seviyeye indirilmesi sağlanacaktır.
V.1.12. Su Tutma AĢamasında Bırakılacak Su Miktarı
Önerilen proje ile sulama ve içme suyu amaçlı kullanım için su tutulacak ve dere
yatağının susuz kalması gibi bir risk oluĢabilecektir. Bunun giderilmesi için gölet
gövdesinden dere yatağına, sucul yaĢamın devamlılığını sağlayabilecek yeterlilikte suyun
bırakılması kaçınılmazdır.
TaĢkelik Göleti‟nin üzerinde bulunduğu TaĢkelik Çayı ıslak bir dere olduğundan doğal
hayatın korunması için göletten canlı hayat suyu bırakılacaktır.
Tennant metoduna uyarınca derede bırakılacak kuyruk suyu (can suyu) miktarları;
suyun daha fazla olduğu, bir baĢka deyiĢle yıllık ortalama akıĢ miktarının daha yüksek olduğu
aylarda daha fazla su bırakılacaktır. Bu düzenleme ortama akımın diğer aylara oranla yüksek
olduğu Aralık-Mayıs ayları arasında, bu ayların ortalama akım değeri olan 1,26 m3/s‟in
%10‟u (en az 0,126 m3/s), Kurak Haziran-Kasım dönemlerinde ise yıllık ortalama akımın
%10‟u yani 0,085 m3/s‟nin altına düĢmeyecek Ģekilde bırakılacaktır (Kaynak :Taşkelik Göleti
123
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali Projesi
Ekosistem Değerlendirme Raporu, 2013).
Söz konusu proje kapsamında yapılması planlana TaĢkelik Göleti‟nin mansap tarafına
bırakılacak olan cansuyu miktarını ölçmek için Akım Gözlem Ġstasyonu (AGĠ) sistemi
kurulacak ve günlük akım değerleri ölçülecektir.
Göletin inĢaat aĢamasında gövde çalıĢmalarının yapılacağı bölümlerde, yıkıcı bir takım
etkiler olabilirse de, bu durum kalıcı olmayıp sistem kendisini kısa sürede toparlayacaktır.
Bununla birlikte, regülatörlerin su toplamaya baĢlayacağı ve iĢletme dönemlerinde minimum
suyun mutlaka mansap kısmından bırakılmaya devam edilmesi gerekmektedir.
V.1.13. Projenin GerçekleĢtirilmesi Sırasında Patlatma Yapılıp Yapılmayacağı,
Patlatma Sırasında Alınacak Önlmeler, Tahkimat Sistemi Hakkında Bilgi,
Proje kapsamında açılacak T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
yapılacak olan üretim çalıĢmalarında ve TaĢkelik Gölet Gövdesi ve Yardımcı Ünitelerinin
inĢaat faaliyetlerinde patlatmalı çalıĢmalar yapılması planlanmaktadır.
Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü hesaplamaları maksimum etkiyi
hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı
varsayımına göre yapılmıĢtır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) 3 yılda 3.000.000 m3
üretim için yılda gereksinime göre yaklaĢık 10.108 delik açılacak olup, yılda ortalama 133
adet patlatma yapılacaktır. Her atımda kullanılacak olan patlayıcı madde miktarını 3.420 kg
ANFO ve 76 kg Dinamit olarak hesaplanmıĢtır. Yılda toplam 454.860 kg (133 x 3420)
ANFO ve 10.108 kg dinamit (133 x 76) kullanılacaktır. Patlayıcı maddeler ocak sahasında
depolanmayacak olup, kullanılacağı günlerde gerekirse jandarma nezaretinde ocak sahasına
getirilecek ve kullanılacaktır.
Gölet gövdesi ve yardımcı üniteleri inĢaat alanında patlatmalı inĢaat çalıĢmaları 1 yıl
sürecektir. YumuĢak zemin kaya malzemenin sökülebilmesi için gereksinime göre yaklaĢık
46 delik açılacak ve delik baĢına 30 kg ANFO kullanılacak olup bir patlatmada 1.380 kg
ANFO ve 46 kg Dinamit kullanılacaktır. Patlayıcı maddeler gövde sahasında
depolanmayacak olup, kullanılacağı günlerde gerekirse jandarma nezaretinde ocak sahasına
getirilecek ve kullanılacaktır.
Söz konusu alanlarda gerçekleĢtirilecek olan patlatmalı çalıĢmalarda kullanılacak
patlayıcı maddeler (ANFO ve Dinamit), lisanslı patlayıcı madde üreten firmalardan satın alma
ile sağlanacak olup kesinlikle faaliyet alanında depo edilmeyecektir. Patlatma faaliyetleri
jandarma nezaretinde, uzman mühendis ve ateĢleyici uzmanı sertifikasına sahip personeller
tarafından gerçekleĢtirilecektir.
Yapılacak patlatma faaliyetleri kapsamında patlayıcı maddeler için Samsun
Valiliği‟nden gerekli izinler alınacaktır. Patlayıcı üreticilerinden satın alınan ürünler
“14/08/1987 tarihli, 87/12028 sayılı Tekel DıĢı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av
Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması, Saklanması, Depolanması, SatıĢı,
Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına ĠliĢkin Tüzük” kapsamında
124
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
belirtilen hükümlere ve “12/11/2004 tarihli, 25641 sayılı Tekel DıĢı Bırakılan Patlayıcı
Maddelerle Av Malzemesi Ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması, Saklanması,
Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına ĠliĢkin
Tüzükte DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Tüzük” kapsamında verilen hüküm ve uygulamalara
uygun olarak;
 ĠçiĢleri Bakanlığı‟ndan alınmıĢ taĢıma izin belgeli araçlar ile,
 Dinamitler, barutlar ve kapsüller aynı taĢıtta birbirlerinden ayrı olarak,
 Ambalajların, taĢıma sırasında patlayıcı maddelerin ambalaj içindeki, ambalajların
taĢıt içindeki dengeleri bozulmayacak biçimde yerleĢtirilerek,
 Ambalajlar, taĢıtlara, kapakları üst tarafa gelecek biçimde ve birbirlerine iyice
yanaĢtırılmıĢ olarak yerleĢtirmek sureti ile hareket halinde, patlayıcı madde ambalajlarının
sağa, sola oynamamaları, kaymamaları, sıçramamaları ve düĢmemeleri için gereken
önlemler alınmıĢ,
 Patlayıcı maddeler, taĢıtlara taĢıtın yan kenarlarının yüksekliğini aĢmayacak
biçimde yüklenmek sureti ile üstü kapalı taĢıtların arkadan kilitlenir kapılı olması, üstü açık
olan taĢıtların branda beziyle iyice örtülecek Ģekilde,
 Ġçi saç veya demir malzeme ile kaplı taĢıtların tabanlarına ve yan kenarlarına
tamamen branda bezi döĢenerek proje sahasına taĢınması sağlanacaktır.
Yanıcı ve patlayıcı maddelerin (dinamit, kapsül, benzin, mazot, vb.) güvenli bir Ģekilde
taĢınması ve kullanılması için, 29.09.1987 tarihli ve 19589 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanıp
yürürlüğe giren ve 28.10.2004 tarih ve 2004/8057 sayı ile değiĢikliğe uğrayarak 12.11.2004
tarihinde yürürlüğe giren “Tekel DıĢı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve
Benzerlerinin Üretimi, Ġthali, TaĢınması, Saklanması, Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok
Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına ĠliĢkin Tüzük” ile belirtilen esaslara uygun hareket
edilecektir.
Patlayıcı maddenin kullanılması ve taĢınması sırasında 2002 tarih ve 24827 sayılı
“Yangın Önleme ve Söndürme Yönergesi” 8. kısım “Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve
Kullanılması” hükümlerine uyulacaktır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı’na (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ait Patlatma, Üretim
Parametreleri
Patlatma Paterni
Basamak Yüksekliği
Delik Derinliği
Sıkılama Boyu
Delik Sayısı
Sıra Sayısı
Delme Çapı
Delik Geometrisi
Yüzey Alanı
Teorik Kübaj (1 Delik Ġçin)
Bir Atımda Alınacak Malzeme Miktarı)
Kullanılacak ANFO Miktarı
11,00
12,1
4,03
76
3
89
3,0 x 3,0
9
99,00
7500
45
125
m
m
m
adet
sıra
mm
m
m2
m3
m3
kg/delik
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Bir Atımda Kullanılacak ANFO Miktarı
Yılda Kullanılacak ANFO Miktarı
Özgül ġarj
Kullanılacak Dinamit Miktarı
Yılda Kullanılacak Dinamit Miktarı
Bir Patlatmada Kullanılacak Elektriksiz
Kapsül
Yılda Kullanılacak Elektriksiz Kapsül
Bir Atımda Kullanılacak Elektrikli Kapsül
Yılda Kullanılacak Elektrikli Kapsül
Bir Atımda Kullanılacak Ġnfilaklı Fitil
Yılda Kullanılacak Ġnfilaklı Fitil
3420
454.860
0,45
1
10108
76
10108
1
166,25
237
31.521
kg
kg/yıl
kg/m3
kg/delik
kg
adet
adet
adet
adet
m
m
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) yapılacak patlatma
faaliyeti için Çevre ve ġehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi Ġzin ve Denetim
Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen patlatma değerlendirme raporunun B bölümünü
içeren patlatmaya iliĢkin bilgiler aĢağıda verilmiĢtir.
Mevcut
durum
PARAMETRELER
Talep
edilen
Birim
Formasyon
:
Kayaç Yoğunluğu
:
2.600
kg/m3
Yıllık ÇalıĢma Süreleri
:
250
gün/yıl
Yıllık Üretim Miktarı
:
2.600.000
ton/yıl
Aylık Üretim Miktarı
:
260.000
ton/ay
Aylık Üretim Miktarı
:
100.000
m³/ay
Günlük Üretim Miktarı
:
10.400
ton/gün
Günlük Üretim Miktarı
:
4.000
m³/gün
Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı
:
2
gün
Aylık Patlatma Sayısı
:
13
adet
Yıllık Patlatma Sayısı
:
133
adet
Delik Paterni
:
Delik Çapı
:
89
mm
Delik Eğimi
:
70
o
Basamak Boyu
:
11
m
Dip Delgi
:
1
m
Delik Boyu
:
12
m
Sıkılama Boyu
:
4,03
m
Yük Mesafesi
:
3
m
Delikler Arası Mesafe
:
3
m
Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme
süreleri
:
30
ms
Sıralar Arası Gecikme Süresi
:
30
ms
126
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim :
99
m3
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim :
257,4
ton
Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları
Ana ġarj (ANFO) Miktarı
:
45
kg
Yemleyici (Dinamit) Miktarı
:
1
kg
Elektriksiz Kapsül Miktarı
:
1
adet
Bir delikteki toplam patlayıcı madde
miktarı
:
46
kg
ANFO
:
0,45
kg/m3
Yemleyici (Dinamit)
:
0,01
kg/m3
Elektriksiz Kapsül
:
0,01
ad/m3
Elektrikli Kapsül
:
0,0001
ad/m3
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
0,01
ad/m3
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları
için)
:
0,03
m/m3
Delgi
:
0,12
m/m3
Bir atımdaki üretim
:
7.500
m³/atım
ANFO
:
3.420
kg/atım
Dinamit
:
76
kg/atım
Elektriksiz Kapsül
:
76
adet/atım
Elektrikli Kapsül
:
1
adet/atım
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
76
adet/atım
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları
için)
:
237
m/atım
Birim Tüketimler
Bir Atımdaki Tüketimler
Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı
Delik Sayısı
:
76
adet/atım
Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları
ANFO
:
1.364.580
kg/yıl
Dinamit
:
10.108
kg/yıl
Elektriksiz Kapsül
:
10.108
adet/yıl
127
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Elektrikli Kapsül
:
166,25
adet/yıl
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
10.108
adet/yıl
Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için :
31.521
m/yıl
Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları,
Söz konusu proje kapsamında kaya dolgu, riprap ve agrega malzemesi ihtiyacının
karĢılanması için açılacak olan T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟ndan (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
3.000.000 m3 kaya malzeme açık ocak delme patlatma yöntemi ile alınacaktır.
Bir kademede üretim yapılarak yıllık 1.000.000 m3 malzemeyi ana kayadan koparmak
bir takım riskleri beraberinde getirecektir. Bu nedenle üretimi hızlandırmak ve riskleri en
aza indirgemek için birden çok kademede çalıĢılması gerekmektedir. T-K-1 Kaya Malzeme
ocağı üç kademede aktif olark çalıĢacak kademenin birinde patlatma yapılırken bir diğer
kademede patlatılmıĢ malzeme kullanılacak alanlara kamyonlarla sevk edilecek üçüncü
kademede ise delikler delinecektir.
Basamklı üretimlerde bir ayda yapılacak toplam patlatma sayısında ve üretilecek
malzeme miktarında herhangi bir artıĢ olmayacak ancak üretimdeki riskler azaltılacak daha
geniĢ alanda güvenli bir çalıĢma yapılmıĢ olacaktır.
Bir ayda çalıĢılacak 25 gün içerisinde 1. kademede yapılacak olan ilk patlatmadan
sonra aynı kademede yapılacak olan ikinci patlama altı gün sonra yapılacaktır. Bu zaman
aralığında patlatılarak ana kayadan koparılmıĢ malzemenin sevki sağlanacak ve aynı
kademede yapılacak olan ikinci patlatmanın delikleri hazırlanacaktır.
Söz konusu ocakta yaklaĢık 2 günde 1 (ayda 13 kez) patlatma gerçekleĢtirilecek olup,
yılda 133 adet patlatma yapılacaktır. Bir ayda yapılacak olan patlatmalar üç ayrı kademede
gerçekleĢecek olup bir kademede yapılan birinci patlatmadan sonra yapılacak olana ikinci
patlatma altı gün sonra gerçekleĢecektir.
Bir kademede bir atımda alınanacak 7500 m3 (19.500 ton) malzeme altı gün sonra
yapılacak olan ikinci patlatmaya kadar boyut ayrımı yapılarak inĢaat sahasına sevki
sağlanacaktır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) kaya malzemesi 9 m
geniĢlikli ve 11 m yükseklikli, 700 Ģev açısına sahip, 13 basamak teĢkil edilerek, rockdrill ile
ortalama 12 m derinlikli, 89 mm çaplı delikler tertip edilecek, deliklere yerleĢtirilen
patlayıcıların birbirlerine ĢeĢ beĢ bağlanıp patlatılması ile kazı yapılacak ve kazılan kaya
malzemeler yaklaĢık 14.800 metre mesafede bulunan gölet gövdesi ve kırma-eleme tesisi
alanına kamyonlar yardımı ile sevk edilecektir.
Deliklere yerleĢtirilen (ANFO patlayıcı madde, dinamit, kapsül ve fitil) patlayıcı
madde sıkılandıktan sonra delikler birbirine ĢeĢ beĢ, bağlanıp patlatılarak patlatma
yapılacaktır. Bir patlatmada yaklaĢık 3.420 kg (3,42 ton) ANFO patlayıcı madde
kullanılacaktır. Patlatmada 76 adet delik açılacak, delik baĢına 45 kg ANFO, 1 adet
elektriksiz kapsül ve 1.000 gramlık dinamit kullanılacaktır.
128
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kaya Fırlaması Hesapları (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı İçin)
Patlatma çalıĢmalarının çevreye verebileceği sorunlardan biri; patlatmadan sonra oluĢan
parçalanmıĢ kayaların çok uzak mesafelere uçma tehlikesidir. Kaya fırlaması mesafesi daha
çok sıkılama boyu, ön dilim kalınlığının yanlıĢ seçilmesi gibi nedenlerden kaynaklanmasına
rağmen, bu bağıntıları da içeren özgül Ģarj miktarı ile orantılandırılarak aĢağıda verilen grafik,
yapılan deneme atımları sonucu elde edilmiĢtir. (Kaynak: Kaya Şev Stabilitesi).
Kaynak: Kaya Şev Stabilitesi, 1999, Karpuz C. ve diğerleri
ġekil V.1.13.1. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ġçin Yapılan Tasarım Verilerine
Göre Kaya Fırlama Mesafesi
Yapılan patlatma ile en uzak fırlatma mesafesi, ANFO için hesaplamalarda seçilmiĢ
olan 0,45 kg/m3‟lük özgül Ģarjına denk gelen yaklaĢık 37 metredir.
Patlatmanın yapılacağı kaya malzeme alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu
yönünde, 490 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı Isırganlı Köyü ve güney
yönünde yaklaĢık 530 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Kuzdağ Mahallesi‟ne
bağlı yapı/konut olup, patlatma sonrası meydana gelmesi muhtemel kaya fırlamalarından en
yakın yerleĢim birimlerinin etkilenmesi beklenmemektedir.
Hava Şoku (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) İçin)
Yer sarsıntılarına ek olarak patlamanın yarattığı hava Ģoku da bazı zararlara yol
açabilmektedir. Hava Ģoku, patlamadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak
tanımlanmaktadır. Özellikle ağız sıkılamasının eksik yapıldığı veya infilaklı fitil kullanıldığı
durumlarda hava Ģoku Ģiddetli olabilmektedir. Hava Ģoku düzeyi patlatma, arazi ve hava
koĢullarına bağlı olmaktadır. AĢağıdaki tabloda yersarsıntısı üzerinde etkili değiĢkenler
görülmektedir.
129
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.13.1. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Ġçin Yer Sarsıntısı Üzerinde Etkili
DeğiĢkenler
DeğiĢkenler
A. ĠĢletme Faaliyeti Sırasında Kontrol Edilebilenler
Gecikme BaĢına DüĢen Patlayıcı Miktarı
Gecikme Süresi
Dilim Kalınlığı
Delikler Arası Mesafe
Sıkılama Boyu
Sıkılama Cinsi
ġarj Çapı ve Boyu
Delik Eğimi
AteĢleme Yönü
Atımdaki Toplam P.M. Miktarı
ġarj Derinliği
AteĢleme Yöntemi
B. Kontrol Edilemeyen DeğiĢkenler
Genel Yüzey Tabloları
Örtü Tabakasının Cinsi ve Derinliği
Atmosferik KoĢullar
Önemli
Orta Derece Önemsiz
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Yapılan ölçümler genelde hava Ģokunun ender olarak sıva patlamalarına yol açtığını
göstermektedir. Hava Ģokunun en çok etkilediği yapı elemanları pencere, camlar ve kasalar
olmaktadır. Bazı yüksek basınç okumalarında yapıların özelliklerine bağlı olarak elastik
titreĢimler ve sonuçta da sıva çatlaklarının oluĢtuğu durumlar yanında bazen baca yıkılması,
tuğla duvarların çatlaması gibi olaylarda kayıtlara geçmiĢtir.
Hava Ģokunun neden olduğu en önemli olay, insanların üzerine olan psikolojik etkisidir.
Çok Ģiddetli patlatma sesi duyan kimseler patlamanın ve yer sarsıntısının da büyük olduğunu
düĢünmektedir.
Hava Ģokunun yayılması önemli ölçüde atmosferik koĢullara bağlı olmaktadır. Rüzgâr
yönü, havanın sıcaklığı, dolayısıyla yoğunluğu ve nem oranları Ģokun yayılmasını etkileyen
parametrelerdir. Uygun Ģartlarda yapılan büyük bir patlamayı kimse hissetmezken, nem
oranının fazla olduğu ve rüzgârında taĢıdığı küçük bir patlamanın hava Ģoku Ģikâyetlere neden
olabilmektedir.
Hava Ģokunun önlenmesi için; sıkılama iĢlemine dikkat edilecek ve infilaklı fitil gibi
yüzeyde patlayan elemanlar var ise bunlar toprak ile örtülecektir. Öte yandan patlatmadan
kaynaklanan hava Ģoklarına neden olan önemli etkenler aĢağıda verilmiĢtir;





Gereğinden fazla Ģarj edilmiĢ delikler,
Zayıf sıkılama,
Açıktaki infilaklı fitil,
Uygun olmayan dilim kalınlığı,
Kayadaki çatlaklardan gaz kaçıĢı,
130
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Patlatma sonucu oluĢan hava Ģoku aĢağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır.
ġiddetli Etki Zonu
Orta ġiddette Etki Zonu
Hafif ġiddette Etki Zonu
: D < 5 W
: 5 W< D <10 W
: 10 W< D <15 W
D = Etkili Zon Aralığı (m)
W = Bir Gecikme Aralığında Atılan Dinamit Miktarı = Anlık ġarj (kg)
Hava Ģoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık Ģarj dikkate
alınarak yapılmıĢtır.
Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık Ģarj: 46 kg
ġiddetli Etki Zonu
Orta ġiddette Etki Zonu
Hafif ġiddette Etki Zonu
: 0,00 - 33,91 m
: 33,91 - 67,82 m
: 67,82 - 101,73 m
Patlatmayla Oluşturulan Titreşimim Çevre Yapılara Etkisi:
Patlatmalı kazı çalıĢmalarında patlatmanın asıl amacının kayayı kırarak gevĢetmektir.
Burada kırma iĢlemini yerine getiren Ģok dalgası, sağlam kayaç içerisinde sismik dalgalar
Ģeklinde yayılmaktadır. Sismik dalgaların enerjileri tükeninceye kadar yayılmaya devam
edecekleri bir gerçektir. Enerji sönmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan birincisi kaya
yapısının gerek fiziksel, gerekse jeolojik olarak gösterdiği direnç, ikincisi ise geometrik
olarak sismik dalganın kaynağından uzaklaĢtıkça daha geniĢ bir alana yayılmasıdır. Bu enerji,
patlatma kaynağından uzaklaĢarak sönümleninceye kadar uzun bir mesafe kat edecektir. Bu
zaman sürecinde, kaya yapılarında ve binalarda önemli hasarlara ve yerleĢim yeri sakinlerinin
tedirgin olmasına neden olabilmektedir. Buradaki çevresel problemler patlayıcı madde
enerjisinin tamamının parçalanma için kullanılmadığının bir göstergesidir. Patlatmadan
kaynaklanan etkiler, patlatma sırasında açığa çıkan enerjinin parçalama ve öteleme
iĢlemlerinden arta kalan kısmının, kaya içerisinde veya atmosferdeki hareketlerinden
meydana gelmektedir. Bu durum dikkate alındığında çevresel etkilerden arındırılmıĢ bir
patlatma tasarımı aynı zamanda patlayıcı enerjisinin de en iyi Ģekilde kullanıldığı tasarımdır.
Patlatma anında yaratılan titreĢimin uzak noktalara kadar ilerlemesi de patlatılan delik
Ģarjı ve bina arasındaki kaya yapısının ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Homojen yapılarda
dalga daha rahat ilerleme imkânı bulacak kırıklı yapılarda da veya fay tabakalarında ise
dalganın bir kısmı geri yansıyacaktır. Patlatmayla oluĢturulan titreĢimim çevre yapılara etkisi
Devine bağıntısı (Devine et al, 1966) ile tespit edilmektedir.
 D 
v  k

 W
1.6
Devine Bağıntısı;
v = Kayaç Ġçinde Yayılan TitreĢim Hızı (inç/sn)
k = Kayaç Türüne Bağlı Katsayı (26-260)
131
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
D = Patlatma Noktası Ġle Çevre YerleĢim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (feet)
W= Bir Gecikme Aralığındaki Patlayıcı Miktarı (libre)
1 feet
1 libre
1 inç
= 0.3048 m
= 0.4536 kg
= 25.4 mm
K katsayısı kayacın titreĢimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı ile
hassas nokta arasındaki birimlerin değiĢkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin
yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına yaklaĢırken,
tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına
yaklaĢtırmaktadır. Hesaplamalarda k katsayısı birimlerin homojen ve kırıksız olduğu
varsayımından hareketle 260 olarak alınmıĢtır.
Tablo V.1.13.2. W= 101,41 lb (46 kg) Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı Değerleri
k
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
260
D (m)
80
120
150
200
250
300
350
400
450
500
600
700
750
800
900
1000
1250
1500
2000
3000
V (inç/sn)
0,75
0,39
0,27
0,17
0,12
0,09
0,07
0,06
0,05
0,04
0,03
0,02
0,02
0,02
0,02
0,01
0,01
0,01
0,00
0,00
V (mm/sn)
19,03
9,95
6,96
4,39
3,07
2,30
1,79
1,45
1,20
1,01
0,76
0,59
0,53
0,48
0,40
0,33
0,23
0,17
0,11
0,06
1/5*V (mm/sn)
3,81
1,99
1,39
0,88
0,61
0,46
0,36
0,29
0,24
0,20
0,15
0,12
0,11
0,10
0,08
0,07
0,05
0,03
0,02
0,01
1/2*V (mm/sn)
9,52
4,97
3,48
2,20
1,54
1,15
0,90
0,72
0,60
0,51
0,38
0,30
0,27
0,24
0,20
0,17
0,12
0,09
0,06
0,03
Tablo V.I.13.2.‟de;
V = mm/sn mesafeye göre değiĢen titreĢim hızı,
Vo= Bina temelindeki titreĢim hızı,
Kayaç içi titreĢim hızının (V) 1/2 - 1/5‟i Vo değeri olarak kabul edilmektedir.
Tablo V.1.13.3. Bina Temeli TitreĢim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981).
Bina Türü
a- Yıkılmaya Yüz TutmuĢ Çok Eski Tarihi Binalar
b- Sıvalı Biriket, Kerpiç, Yığma Tuğla Evler
c- Betonarme Binalar
d- Fabrika Gibi Çok Sağlam Yapıda Endüstriyel Binalar
Vo (mm/sn)
2
5
10
10-40
132
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yöre köylerindeki en hassas yapının Tablo V.I.13.3‟te belirtilen “b” tipi binalar olduğu
kabul edilirse Vo hızının 5 mm/sn‟ nin altında gerçekleĢmesi gerekmektedir.
Tablo V.I.13.2 incelendiğinde 101,41 lb‟ lik (46 kg) anlık Ģarjın etkisi ile oluĢan titreĢim
hızı patlatma noktasından itibaren 80 m sonra 10 mm/sn ve 120 m sonra 5 mm/sn altına
inmektedir.
Patlatmanın yapılacağı kaya malzeme alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu
yönünde, 490 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı Isırganlı Köyü ve güney
yönünde yaklaĢık 530 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Kuzdağ Mahallesi‟ne
bağlı yapı/konut olup, patlatma sonrası meydana gelmesi muhtemel hava Ģoku ve titreĢimden
en yakın yerleĢim birimlerinin etkilenmesi beklenmemektedir.
Binalardaki Hasarların Titreşim Genliği Yönünden İncelenmesi
Patlatma sonucu oluĢan titreĢimlerin genliği aĢağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır
(Armac Printing Company).
K W
A
D
A = Patlatma Sonucu OluĢan TitreĢimlerin Azami Genliği (mm)
W= Bir Gecikme Aralığında AteĢlenen Patlayıcı Miktarı (kg)
D = Patlatma Kaynağı Ġle Çevre YerleĢim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (m)
K = Kayaç Türüne Bağlı Katsayısı
Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak değiĢim
gösteren K katsayısı asgari ve azami değerleri,
Patlatma Yapılan
Birim
1-Kaya
2-Kaya
3-Kil (Toprak)
4-Kil (Toprak)
Temel Altı
Kayaç Türü
Kaya
Kil (Toprak)
Kaya
Kil (Toprak)
K Katsayısı
Minimum
Maksimum
0,57
1,15
1,15
2,30
1,15
2,30
2,30
3,40
Genlik değerinin 0,05 mm‟nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı
bilindiğinden (Armac Printing Company) maksimum anlık Ģarj miktarı (45 kg) ile yapılan
atımlarda etki mesafesi;
D=KW/A = 145/ 0,05 = 134,17 m bulunur.
Gölet Gövdesi ve Yardımcı Ünitelerine Ait Patlatma, Üretim Parametreleri
Patlatma Paterni
Basamak yüksekliği
Delik derinliği
Sıkılama Boyu
6,00 m
6,6 m
2,20 m
133
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Delik sayısı
Sıra sayısı
Delme çapı
Delik geometrisi
Yüzey alanı
Teorik kübaj (1 delik için)
Bir Atımda Alınacak Malzeme Miktarı)
Kullanılacak ANFO miktarı
Bir atımda kullanılacak ANFO miktarı
Yılda kullanılacak ANFO miktarı
Özgül ġarj
Kullanılacak Dinamit Miktarı
Yılda Kullanılacak Dinamit Miktarı
Bir Patlatmada Kullanılacak Elektriksiz Kapsül
Yılda Kullanılacak Elektriksiz Kapsül
Bir atımda kullanılacak Elektrikli Kapsül
Yılda Kullanılacak Elektrikli Kapsül
Bir Atımda Kullanılacak Ġnfilaklı Fitil
Yılda Kullanılacak Ġnfilaklı Fitil
46
3
89
3,0 x 3,00
9
54,00
2500
30
1380
187.680
0,55
1
6256
46
6256
1
170
147
19.992
adet
sıra
mm
m
m2
m3
m3
kg/delik
kg
kg/yıl
kg/m3
kg/delik
kg
adet
adet
adet
adet
m
m
Gölet gövdesinde ve yardımcı ünitelerinde yapılacak patlatma faaliyeti için Çevre ve
ġehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi Ġzin ve Denetim Genel Müdürlüğü
tarafından belirlenen patlatma değerlendirme raporunun B bölümünü içeren patlatmaya
iliĢkin bilgiler aĢağıda verilmiĢtir.
Mevcut
durum
PARAMETRELER
Talep
edilen
Birim
Formasyon
:
Kayaç Yoğunluğu
:
2.000
kg/m3
Yıllık ÇalıĢma Süreleri
:
250
gün/yıl
Yıllık Üretim Miktarı
:
680.000
ton/yıl
Aylık Üretim Miktarı
:
68.000
ton/ay
Aylık Üretim Miktarı
:
34.000
m³/ay
Günlük Üretim Miktarı
:
2.720
ton/gün
Günlük Üretim Miktarı
:
1.360
m³/gün
Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı
:
2
gün
Aylık Patlatma Sayısı
:
14
adet
Yıllık Patlatma Sayısı
:
136
adet
Delik Paterni
:
Delik Çapı
:
89
mm
Delik Eğimi
:
70
o
Basamak Boyu
:
6
m
Dip Delgi
:
1
m
Delik Boyu
:
7
m
Sıkılama Boyu
:
2,20
m
134
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yük Mesafesi
:
3
m
Delikler Arası Mesafe
:
3
m
Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme
süreleri
:
30
ms
Sıralar Arası Gecikme Süresi
:
30
ms
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim :
54
m3
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim :
114
ton
Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları
Ana ġarj (ANFO) Miktarı
:
55
kg
Yemleyici (Dinamit) Miktarı
:
1
kg
Elektriksiz Kapsül Miktarı
:
1
adet
Bir delikteki toplam patlayıcı madde
miktarı
:
56
kg
ANFO
:
0,55
kg/m3
Yemleyici (Dinamit)
:
0,018
kg/m3
Elektriksiz Kapsül
:
0,018
ad/m3
Elektrikli Kapsül
:
0,0004
ad/m3
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
0,018
ad/m3
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları
için)
:
0,059
m/m3
Delgi
:
0,13
m/m3
Bir atımdaki üretim
:
2.500
m³/atım
ANFO
:
1.380
kg/atım
Dinamit
:
46
kg/atım
Elektriksiz Kapsül
:
46
adet/atım
Elektrikli Kapsül
:
1
adet/atım
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
46
adet/atım
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları
için)
:
147
m/atım
Birim Tüketimler
Bir Atımdaki Tüketimler
Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı
Delik Sayısı
:
adet/atım
46
135
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları
ANFO
:
187.680
kg/yıl
Dinamit
:
6.256
kg/yıl
Elektriksiz Kapsül
:
6.256
adet/yıl
Elektrikli Kapsül
:
170
adet/yıl
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
6.256
adet/yıl
Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için :
19.992
m/yıl
Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları,
Proje kapsamında yapılması gerekli kazı faaliyetlerinde, iĢ makineleri ile kazılması
mümkün olamayacak sertlikteki kayaçlarda patlayıcı madde kullanılarak kazı
gerçekleĢtirilecektir. Proje kapsamında yapılacak kazılarda patlayıcı kullanılarak kazı
yapılacak yerler Gölet Gövdesi kazıları (Açık Sistem Patlatma) ve Derivasyon Tüneli (Yeraltı
Patlatması) olarak belirlenmiĢtir.
Gölet Gövdesi Üniteleri (Açık Sistem Patlatma):
Proje kapsamında yapılacak olan gölet gövde yeri, dolusavak, dipsavak, mansap ve
memba batardoları kazıları gibi ünite yerlerinde patlayıcı madde kullanılarak açık sistem
patlatma yöntemi ile kaya kazısı gerçekleĢtirilecektir.
Yukarıdaki ünitelerde yapılacak kazılar toplamı 597.000 m3 olarak belirlenmiĢtir.
Kazılacak olan 597.000 m3 lük kazı miktarının yaklaĢık 227.000 m3 lük kısmı yumuĢak
zemin kazısı olarak patlatma yapılmadan gerçekleĢtirilecek olup, derivasyon tüneli ve giriĢ
çıkıĢ yapıları için yaklaĢık 30.000 m3‟ünde kapalı sistem patlatma faaliyeti
gerçekleĢtirilecektir. Açık sistem patlatma faaliyeti ise geriye kalan 340.000 m3 lük kazı
faaliyetlerinde gerçekleĢtirilecektir.
Gölet Gövdesi Alanında 3 sıra halinde rockdrill ile ortalama 7 m derinlikli, 89 mm çaplı
delikler tertip edilecek, deliklere yerleĢtirilen patlayıcıların birbirlerine ĢeĢ beĢ bağlanıp
patlatılması ile kazı yapılacak ve kazılan kaya malzemeler yaklaĢık 5.600 metre mesafede
bulunan kazı fazlası malzeme alanına kamyonlar yardımı ile sevk edilecektir.
Deliklere yerleĢtirilen (ANFO patlayıcı madde, dinamit, kapsül ve fitil) patlayıcı
madde sıkılandıktan sonra delikler birbirine ĢeĢ beĢ, bağlanıp patlatılarak patlatma
yapılacaktır. Bir patlatmada yaklaĢık 1.380 kg (1,38 ton) ANFO patlayıcı madde
kullanılacaktır. Patlatmada 46 adet delik açılacak, delik baĢına 30 kg ANFO, 1 adet
elektriksiz kapsül ve 1.000 gramlık dinamit kullanılacaktır.
Söz konusu gölet gövdesinde yaklaĢık 2 günde 1 (ayda 14 kez) patlatma
gerçekleĢtirilecek olup yılda 136 adet patlatma yapılacaktır.
136
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kaya Fırlaması Hesapları (Gölet Gövdesi İçin)
Patlatma çalıĢmalarının çevreye verebileceği sorunlardan biri; patlatmadan sonra oluĢan
parçalanmıĢ kayaların çok uzak mesafelere uçma tehlikesidir. Kaya fırlaması mesafesi daha
çok sıkılama boyu, ön dilim kalınlığının yanlıĢ seçilmesi gibi nedenlerden kaynaklanmasına
rağmen, bu bağıntıları da içeren özgül Ģarj miktarı ile orantılandırılarak aĢağıda verilen grafik,
yapılan deneme atımları sonucu elde edilmiĢtir. (Kaynak: Kaya Şev Stabilitesi).
Kaynak: Kaya Şev Stabilitesi, 1999, Karpuz C. ve diğerleri
ġekil V.1.13.2. Gölet Gövdesi Ġçin Yapılan Tasarım Verilerine Göre Kaya Fırlama Mesafesi
Yapılan patlatma ile en uzak fırlatma mesafesi, ANFO için hesaplamalarda seçilmiĢ
olan 0,55 kg/m3‟lük özgül Ģarjına denk gelen yaklaĢık 50 metredir.
Patlatmanın yapılacağı gölet gövde alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu yönünde,
525 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen Mahallesi‟ne ait yapı/konut
olup, patlatma sonrası meydana gelmesi muhtemel kaya fırlamalarından en yakın yerleĢim
birimlerinin etkilenmesi beklenmemektedir.
Hava Şoku (Gölet Gövdesi İçin)
Yer sarsıntılarına ek olarak patlamanın yarattığı hava Ģoku da bazı zararlara yol
açabilmektedir. Hava Ģoku, patlamadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak
tanımlanmaktadır. Özellikle ağız sıkılamasının eksik yapıldığı veya infilaklı fitil kullanıldığı
durumlarda hava Ģoku Ģiddetli olabilmektedir. Hava Ģoku düzeyi patlatma, arazi ve hava
koĢullarına bağlı olmaktadır. AĢağıdaki tabloda yersarsıntısı üzerinde etkili değiĢkenler
görülmektedir.
Tablo V.1.13.4. Gölet Gövdesi Ġçin Yer Sarsıntısı Üzerinde Etkili DeğiĢkenler
DeğiĢkenler
A. ĠĢletme Faaliyeti Sırasında Kontrol Edilebilenler
Gecikme BaĢına DüĢen Patlayıcı Miktarı
Gecikme Süresi
Önemli
X
X
137
Orta Derece Önemsiz
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
DeğiĢkenler
Dilim Kalınlığı
Delikler Arası Mesafe
Sıkılama Boyu
Sıkılama Cinsi
ġarj Çapı ve Boyu
Delik Eğimi
AteĢleme Yönü
Atımdaki Toplam P.M. Miktarı
ġarj Derinliği
AteĢleme Yöntemi
B. Kontrol Edilemeyen DeğiĢkenler
Genel Yüzey Tabloları
Örtü Tabakasının Cinsi ve Derinliği
Atmosferik KoĢullar
Önemli
Orta Derece Önemsiz
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Yapılan ölçümler genelde hava Ģokunun ender olarak sıva patlamalarına yol açtığını
göstermektedir. Hava Ģokunun en çok etkilediği yapı elemanları pencere, camlar ve kasalar
olmaktadır. Bazı yüksek basınç okumalarında yapıların özelliklerine bağlı olarak elastik
titreĢimler ve sonuçta da sıva çatlaklarının oluĢtuğu durumlar yanında bazen baca yıkılması,
tuğla duvarların çatlaması gibi olaylarda kayıtlara geçmiĢtir.
Hava Ģokunun neden olduğu en önemli olay, insanların üzerine olan psikolojik etkisidir.
Çok Ģiddetli patlatma sesi duyan kimseler patlamanın ve yer sarsıntısının da büyük olduğunu
düĢünmektedir.
Hava Ģokunun yayılması önemli ölçüde atmosferik koĢullara bağlı olmaktadır. Rüzgâr
yönü, havanın sıcaklığı, dolayısıyla yoğunluğu ve nem oranları Ģokun yayılmasını etkileyen
parametrelerdir. Uygun Ģartlarda yapılan büyük bir patlamayı kimse hissetmezken, nem
oranının fazla olduğu ve rüzgârında taĢıdığı küçük bir patlamanın hava Ģoku Ģikâyetlere neden
olabilmektedir.
Hava Ģokunun önlenmesi için; sıkılama iĢlemine dikkat edilecek ve infilaklı fitil gibi
yüzeyde patlayan elemanlar var ise bunlar toprak ile örtülecektir. Öte yandan patlatmadan
kaynaklanan hava Ģoklarına neden olan önemli etkenler aĢağıda verilmiĢtir;





Gereğinden fazla Ģarj edilmiĢ delikler,
Zayıf sıkılama,
Açıktaki infilaklı fitil,
Uygun olmayan dilim kalınlığı,
Kayadaki çatlaklardan gaz kaçıĢı,
Patlatma sonucu oluĢan hava Ģoku aĢağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır.
ġiddetli Etki Zonu
Orta ġiddette Etki Zonu
Hafif ġiddette Etki Zonu
: D < 5 W
: 5 W< D <10 W
: 10 W< D <15 W
D = Etkili Zon Aralığı (m)
W = Bir Gecikme Aralığında Atılan Dinamit Miktarı = Anlık ġarj (kg)
138
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Hava Ģoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık Ģarj dikkate
alınarak yapılmıĢtır.
Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık Ģarj: 31 kg
ġiddetli Etki Zonu
Orta ġiddette Etki Zonu
Hafif ġiddette Etki Zonu
: 0,00 – 27,84 m
: 27,84 – 55,68 m
: 55,68 – 83,52 m
Patlatmayla Oluşturulan Titreşimim Çevre Yapılara Etkisi:
Patlatmalı kazı çalıĢmalarında patlatmanın asıl amacının kayayı kırarak gevĢetmektir.
Burada kırma iĢlemini yerine getiren Ģok dalgası, sağlam kayaç içerisinde sismik dalgalar
Ģeklinde yayılmaktadır. Sismik dalgaların enerjileri tükeninceye kadar yayılmaya devam
edecekleri bir gerçektir. Enerji sönmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan birincisi kaya
yapısının gerek fiziksel, gerekse jeolojik olarak gösterdiği direnç, ikincisi ise geometrik
olarak sismik dalganın kaynağından uzaklaĢtıkça daha geniĢ bir alana yayılmasıdır. Bu enerji,
patlatma kaynağından uzaklaĢarak sönümleninceye kadar uzun bir mesafe kat edecektir. Bu
zaman sürecinde, kaya yapılarında ve binalarda önemli hasarlara ve yerleĢim yeri sakinlerinin
tedirgin olmasına neden olabilmektedir. Buradaki çevresel problemler patlayıcı madde
enerjisinin tamamının parçalanma için kullanılmadığının bir göstergesidir. Patlatmadan
kaynaklanan etkiler, patlatma sırasında açığa çıkan enerjinin parçalama ve öteleme
iĢlemlerinden arta kalan kısmının, kaya içerisinde veya atmosferdeki hareketlerinden
meydana gelmektedir. Bu durum dikkate alındığında çevresel etkilerden arındırılmıĢ bir
patlatma tasarımı aynı zamanda patlayıcı enerjisinin de en iyi Ģekilde kullanıldığı tasarımdır.
Patlatma anında yaratılan titreĢimin uzak noktalara kadar ilerlemesi de patlatılan delik
Ģarjı ve bina arasındaki kaya yapısının ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Homojen yapılarda
dalga daha rahat ilerleme imkânı bulacak kırıklı yapılarda da veya fay tabakalarında ise
dalganın bir kısmı geri yansıyacaktır. Patlatmayla oluĢturulan titreĢimim çevre yapılara etkisi
Devine bağıntısı (Devine et al, 1966) ile tespit edilmektedir.
 D 
v  k

 W
1.6
Devine Bağıntısı;
v = Kayaç Ġçinde Yayılan TitreĢim Hızı (inç/sn)
k = Kayaç Türüne Bağlı Katsayı (26-260)
D = Patlatma Noktası Ġle Çevre YerleĢim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (feet)
W= Bir Gecikme Aralığındaki Patlayıcı Miktarı (libre)
1 feet
1 libre
1 inç
= 0.3048 m
= 0.4536 kg
= 25.4 mm
139
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
K katsayısı kayacın titreĢimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı ile
hassas nokta arasındaki birimlerin değiĢkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin
yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına yaklaĢırken,
tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına
yaklaĢtırmaktadır. Hesaplamalarda k katsayısı birimlerin yarı homojen olduğu varsayımından
hareketle 200 olarak alınmıĢtır.
Tablo V.1.13.5. W= 68,34 lb (31 kg) Alınarak Hesaplanan Mesafeye Göre TitreĢim Hızı Değerleri
k
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
200
D (m)
55
84
165
200
250
300
350
400
450
500
600
700
750
800
900
1000
1250
1500
2000
3000
V (inç/sn)
0,77
0,39
0,13
0,10
0,07
0,05
0,04
0,03
0,03
0,02
0,02
0,01
0,01
0,01
0,01
0,01
0,01
0,00
0,00
0,00
V (mm/sn)
19,44
9,87
3,35
2,46
1,72
1,29
1,01
0,81
0,67
0,57
0,42
0,33
0,30
0,27
0,22
0,19
0,13
0,10
0,06
0,03
1/5*V (mm/sn)
3,89
1,97
0,67
0,49
0,34
0,26
0,20
0,16
0,13
0,11
0,08
0,07
0,06
0,05
0,04
0,04
0,03
0,02
0,01
0,01
1/2*V (mm/sn)
9,72
4,94
1,68
1,23
0,86
0,64
0,50
0,41
0,34
0,28
0,21
0,17
0,15
0,13
0,11
0,09
0,07
0,05
0,03
0,02
Tablo V.I.13.5.‟te;
V = mm/sn mesafeye göre değiĢen titreĢim hızı,
Vo= Bina temelindeki titreĢim hızı,
Kayaç içi titreĢim hızının (V) 1/2 - 1/5‟i Vo değeri olarak kabul edilmektedir.
Tablo V.1.13.6. Bina Temeli TitreĢim Hızı (Vo) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981).
Bina Türü
a- Yıkılmaya Yüz TutmuĢ Çok Eski Tarihi Binalar
b- Sıvalı Biriket, Kerpiç, Yığma Tuğla Evler
c- Betonarme Binalar
d- Fabrika Gibi Çok Sağlam Yapıda Endüstriyel Binalar
Vo (mm/sn)
2
5
10
10-40
Yöre köylerindeki en hassas yapının Tablo V.I.13.6‟da belirtilen “b” tipi binalar olduğu
kabul edilirse Vo hızının 5 mm/sn‟ nin altında gerçekleĢmesi gerekmektedir.
Tablo V.I.13.5 incelendiğinde 68,34 lb‟ lik (31 kg) anlık Ģarjın etkisi ile oluĢan titreĢim
hızı patlatma noktasından itibaren 55 m sonra 10 mm/sn ve 84 m sonra 5 mm/sn altına
inmektedir.
140
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Patlatmanın yapılacağı gölet gövde alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu yönünde,
525 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen Mahallesi‟ne ait yapı/konut
olup, patlatma sonrası meydana gelmesi muhtemel kaya fırlamalarından en yakın yerleĢim
birimlerinin etkilenmesi beklenmemektedir.
Binalardaki Hasarların Titreşim Genliği Yönünden İncelenmesi
Patlatma sonucu oluĢan titreĢimlerin genliği aĢağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır
(Armac Printing Company).
K W
A
D
A = Patlatma Sonucu OluĢan TitreĢimlerin Azami Genliği (mm)
W= Bir Gecikme Aralığında AteĢlenen Patlayıcı Miktarı (kg)
D = Patlatma Kaynağı Ġle Çevre YerleĢim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (m)
K = Kayaç Türüne Bağlı Katsayısı
Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak değiĢim
gösteren K katsayısı asgari ve azami değerleri,
Patlatma Yapılan
Birim
1-Kaya
2-Kaya
3-Kil (Toprak)
4-Kil (Toprak)
Temel Altı
Kayaç Türü
Kaya
Kil (Toprak)
Kaya
Kil (Toprak)
K Katsayısı
Minimum
Maksimum
0,57
1,15
1,15
2,30
1,15
2,30
2,30
3,40
Genlik değerinin 0,05 mm‟nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı
bilindiğinden (Armac Printing Company) maksimum anlık Ģarj miktarı (31 kg) ile yapılan
atımlarda etki mesafesi;
D=KW/A = 145/ 0,05 = 111,36 m bulunur.
Derivasyon Tüneli Kazı Faaliyetleri
TaĢkelik Çayı sularının gölet Ģantiyesi mansabına aktarılmasını sağlayacak olan
derivasyon tüneli 3,50 m çapında ve bu tünel çapına karĢılık gelen 221,42 m kret kotunda bir
memba batardosu yapılacaktır. TaĢkelik Çayı sağ sahilinde yer alacak olan derivasyon tüneli,
dairesel kesitli olarak projelendirilmiĢ olup toplam tünel boyu 500,00 m olarak TaĢkelik
Göleti Ön Ġnceleme Raporu‟nda belirlenmiĢtir. Derivasyon tüneli giriĢ taban kotu 201,00 m,
çıkıĢ taban kotu 199,40 m olarak belirlenmiĢtir. Derivasyon tüneli daha sonra bir tıkaç betonu
ile kapatılıp dipsavak olarak kullanılacaktır.
Derivasyon tüneli kazısı, tünel giriĢinden ve tünel çıkıĢından olmak üzere iki aynadan,
her aynada günde dört defa olmak üzere günde toplam sekiz patlatma ile yapılacaktır.
141
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Her aynada bir defada; 63 adet delikte; 103,278 Kg. dinamit, 30 m. fitil, 63 adedi
deliklerin içinde, iki adedi deliklerin dıĢında olmak üzere 65 adet kapsül kullanılacaktır. Söz
konusu patlatma bilgilerini içerir patlatma paterni aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.13.7. Derivasyon Tüneli Patlatma Paterni
Derivasyon tünelinde yapılacak patlatma faaliyeti için Çevre ve ġehircilik Bakanlığı
Çevresel Etki Değerlendirmesi Ġzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen
patlatma değerlendirme raporunun B bölümünü içeren patlatmaya iliĢkin bilgiler aĢağıda
verilmiĢtir.
Mevcut
durum
PARAMETRELER
Talep
edilen
Birim
Formasyon
:
Kayaç Yoğunluğu
:
2.000
kg/m3
Yıllık ÇalıĢma Süreleri
:
60
gün/yıl
Yıllık Üretim Miktarı
:
15.000
ton/yıl
Aylık Üretim Miktarı
:
6.250
ton/ay
Aylık Üretim Miktarı
:
3.125
m³/ay
Günlük Üretim Miktarı
:
250
ton/gün
Günlük Üretim Miktarı
:
125
m³/gün
Kaç Günde Bir Patlatma Yapacağı
:
1
gün
Aylık Patlatma Sayısı
:
75
adet
Yıllık Patlatma Sayısı
:
187
adet
Delik Paterni
:
Delik Çapı
:
43
mm
Delik Eğimi
:
9
o
Basamak Boyu
:
0,60
m
142
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Dip Delgi
:
21
m
Delik Boyu
:
3
m
Sıkılama Boyu
:
0,60
m
Yük Mesafesi
:
2,40
m
Delikler Arası Mesafe
:
0,60
m
Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme
süreleri
:
50
ms
Sıralar Arası Gecikme Süresi
:
100-200
ms
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim :
0,23
m3
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim :
0,47
ton
Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları
Ana ġarj (ANFO) Miktarı
:
-
kg
Yemleyici (Dinamit) Miktarı
:
1,63
kg
Elektriksiz Kapsül Miktarı
:
1
adet
Bir delikteki toplam patlayıcı madde
miktarı
:
1,63
kg
ANFO
:
-
kg/m3
Yemleyici (Dinamit)
:
6,88
kg/m3
Elektriksiz Kapsül
:
4,2
ad/m3
Elektrikli Kapsül
:
0,066
ad/m3
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
-
ad/m3
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları
için)
:
2
m/m3
Delgi
:
12,18
m/m3
Bir atımdaki üretim
:
15
m³/atım
ANFO
:
-
kg/atım
Dinamit
:
103,27
kg/atım
Elektriksiz Kapsül
:
65
adet/atım
Elektrikli Kapsül
:
1
adet/atım
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
-
adet/atım
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları
için)
:
30
m/atım
Birim Tüketimler
Bir Atımdaki Tüketimler
143
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı
Delik Sayısı
:
63
adet/atım
Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları
ANFO
:
-
kg/yıl
Dinamit
:
19.312
kg/yıl
Elektriksiz Kapsül
:
11.781
adet/yıl
Elektrikli Kapsül
:
187
adet/yıl
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
-
adet/yıl
5.610
m/yıl
Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için :
Günlük kullanılacak patlayıcı madde miktarı (3 patlatma için): Bir gün içinde, ayrı ayrı
zamanlarda olmak üzere, 3 x 103,278 = 309.834 kg. dinamit., 3 x 63 = 189 Adet Kapsül, 30 x
3 = 90 m. fitil kullanılacaktır.
Söz konusu kazı iĢlemleri sonucu yaklaĢık 7500 m3 kaya kazısı yapılması
planlanmaktadır. 7500 m3‟lük kayaç yeraltı patlatma tekniği ile kazılacaktır. Söz konusu
tünelin inĢaat süresi 2,4 ay olarak planlanmıĢtır. Derivasyon Tüneli özellikleri aĢağıdaki
gibidir;
Tünel Tipi:
Tünel Ġç Çapı:
Tünel Boyu:
Tünel Kazısı:
Dairesel, beton kaplama
3,50 m
500 m
7500 m3
Derivasyon tünelinde yapılacak olan kaya kazısının yeraltı patlatma tekniği ile
kazılması iĢlemi 2,4 ayda tamamlanması öngörülmektedir.
Toplam Sert Kayaç Kazı Miktarı:
Aylık Üretim Miktarı:
Günlük Üretim Miktarı:
Saatlik Üretim Miktarı:
ÇalıĢma Süreleri:
Malzeme Yoğunluğu:
7500 m3
= 15000 ton
3
3125 m
= 6250 ton
125 m3
= 250 ton
3
12.5 m
=25 ton
2,4 Ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
2,00 ton/m3
Derivasyon tünelinde yeraltı patlatma tekniği ile günde ortalama 2.7 m ilerleme
sağlanacak olup tünel aynalarındaki 1 adet patlatmada yaklaĢık 15 m3 kazı çıkarılacaktır.
Tünelden çıkarılan 7.500 m3 lük kazının bir kısmı, gölet üniteleri kapsamında dolgu amaçlı
olarak kullanılacak olup, bir kısmı da kazı fazlası malzeme alanında depolanacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatma iĢlerinde kullanılacak patlayıcı maddeler, proje
sahasında depolanmayacak, yetkili satıcılardan tedarik edilerek önceden planlanan patlatma
zamanlarında ihtiyaç kadarıyla proje alanına getirtilecek ve tamamı kullanılacaktır. Projede
patlatma iĢlerinde eğitimli ve tecrübeli ateĢçiler çalıĢtırılacaktır. Deneyimli patlatma ve
emniyet mühendisleri iĢlere nezaret edecektir.
144
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Patlayıcı maddeler için Samsun Valiliği‟nden gerekli izinler alınacak, patlayıcı
üreticilerinden satın alınan ürünler yönetmeliklere uygun olarak proje sahasına taĢınacaktır.
Proje kapsamında yapılacak patlatma iĢlerinde kullanılacak patlayıcı maddeler, proje
sahasında depolanmayacak, yetkili satıcılardan tedarik edilerek önceden planlanan patlatma
zamanlarında ihtiyaç kadarıyla proje alanına getirtilecek ve tamamı kullanılacaktır.
V.1.14. Yer Altı Suyuna Etkiler
Projenin ana su kaynağı TaĢkelik Çayı‟dır. Proje sahasında TaĢkelik Çayı‟ndan
beslenen akifer alanı tespit edilmemiĢtir. Yapılan inceleme neticesinde proje alanında yeraltı
suyundan faydalanan tesis bulunmamaktadır. Bu nedenle projenin, yeraltı suyuna herhangi bir
bir etkisi bulunmamaktadır.
V.1.15. 2006/27 Sayılı BaĢbakanlık Genelgesi Kapsamında Değerlendirme,
Faaliyet kapsamında 09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı “Dere Yatakları ve TaĢkınlar” adı
ile yayınlanan 2006/27 nolu BaĢbakanlık Genelgesi ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine
uyulacaktır. Ayrıca proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalarda hafriyatlar, molozlar ve
çeĢitli atıklar düzensiz bir Ģekilde yollara, havzalara ve dere yataklarına boĢaltılmayacaktır.
V.1.16. Olabilecek Heyelanlara KarĢı Alınacak Önlemler,
Aks yerinde yer alan kumtaĢı çamurtaĢı ardalanması, genel olarak sert, sıkı, az ayrıĢmıĢ
(W2), yer yer kırıklı ve orta dayanımlı özelliktedir. Tabakalar eğimleri ortalama 55-65o sol
sahile ve mansaba doğru eğimlidir. Talvegde alüvyon birimi bulunmamaktadır.
Kalınlığı fazla olmayan lokal ayrıĢmıĢ anakaya ve yamaç birikimleri gözlenmekte olup
yapılacak sıyırma kazıları ile kaldırılacaktır.
Sağ sahilde eğimler yamaç içine doğru olup duraylılık açısından talvegde ve sağ sahilde
herhangi bir problem bulunmamaktadır. Sol sahilde ise tabaka eğimleri yamaç dıĢına doğru
olup sıyırma ve cut-off kazılarında bu durum dikkate alınacak, Ģevler daha yatık seçilecektir.
KumtaĢı ve çamurtaĢı ardalanmasından oluĢan ve kütle-örnek özelliği bağlamında
yapılan RMR (Bieniawaski, 1989) sınıflamasına göre orta kaya niteliğindeki birimin, yaklaĢık
olarak içsel sürtünme açısı Ø =27-40o, kohezyonu ise C = 150-250 Kpa (Kaya ġev Stabilitesi,
E Hoek and J. W. Bray) kabul edilebilecektir. Birimin yaklaĢık tek eksenli basınç dayanımı =
50-180 Mpa (Pratical Handbook For Underground Rock Mechanics, 1986) alınabilecektir.
TaĢkelik Göleti gövde dolgusu, kil çekirdekli kaya dolgu tipinde planlanmaktadır. Bu
durumda yukarıdaki veriler ıĢığında, aks yerine taĢıma gücü ve duraylılık problemi
beklenmemektedir.
TaĢkelik Göleti göl alanının büyük bölümünde, aks yerinde yer alan ve özellikleri
yukarıda anlatılan, kumtaĢı çamurtaĢı birimleri yer almaktadır. Göl alanı sonlarında, az bir
kısımda ise aynı formasyona ait sedimanter birimler ile ardalanmalı, volkanitler
yüzeylenmektedir. Göl alanında duraylılık ve geçirimlilik problemi bulunmamaktadır.
145
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.17. Ekosistem Değerlendirme Raporunun Değerlendirilmesi
Hidrojeoloji Açısından
Bu çalıĢma kapsamındaki değerlendirmeler çerçevesinde TaĢkelik Gölet yeri için
belirlenen yıllık ortalama akıĢ miktarının daha yüksek olduğu aylarda daha fazla su
bırakılacaktır. Bu düzenleme ile ortama akımın diğer aylara oranla yüksek olduğu AralıkMayıs ayları arasında, bu ayların ortalama akım değeri olan 1,26 m3/s‟in % 10‟u (en az 0,126
m3/s), kurak Haziran-Kasım dönemlerinde ise yıllık ortalama akımın % 10‟u yani 0,085
m3/s‟nin altına düĢmeyecek Ģekilde önerilmiĢtir.
Yüksek akım için önerilen çevresel akıĢ debileri ilgili aylardaki doğal gereksinimleri
karĢılayacak büyüklüktedir. Kurak dönemde hesaplananlardan daha büyük debi değeri
önerilmesi nedeniyle çevresel akıĢla oluĢacak ıslak çevre yukarıda anılan değerden daha
büyük olacaktır. Önerilen çevresel akıĢ debileri sucul habitat minimum su derinliği ve akım
hızı kısıtlarını fazlası ile karĢılaması beklenmektedir.
Ekoloji
Fauna Açısından
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi sınırları içerisinde akmakta olan TaĢkelik Deresi üzerinde
tesis edilmesi planlanan TaĢkelik Göleti ve Sulaması Projesi kapsamında tesis edilecek olan
bir adet gölet ve sulama ile ilgili tesislerin hayata geçirilmesi sürecinde doğal habitatlar ile
lokal ve göçmen yabanıl formlar üzerinde kısmen kalıcı, kısmen de geçici dönüĢümlerin
meydana gelmesi beklenmektedir. Söz konusu dönüĢümlerin etkilerinin ortadan
kaldırılabilmesi veya bu baĢarılamıyorsa en aza indirilebilmesine yönelik olarak iĢ bu fauna
raporu içerisinde vurgulanan noktaların göz önünde bulundurulması; ayrıca yine bu metin
içerisinde belirtilen önlemlerin özenli bir Ģekilde hayat geçirilmesi gerekmektedir.
Bu koĢullarla projenin hayat geçirilmesiyle sürecinde ve iĢletme aĢamasında ortaya
çıkabilecek etkilerin projenin hayata geçirilmesi sonrasında yapılabilecek sulama çalıĢmaları
sonucunda elde edilecek getirilerin kamu yararı göz önünde bulundurulduğunda tolere
edilebilir ölçülerde olacağı düĢünülmektedir.
Flora Açısından
Doğal bir alanda, özellikle de yoğun orman ağırlıklı bir ortamda gerçekleĢtirilmesi
planlanan her türlü faaliyetin bölgenin doğal bitkisel formasyonu üzerine olumsuz etkileri
olması kaçınılmazdır. Bu durum karasal vejetasyon yanında sucul vejetasyon için de
geçerlidir. Bu durumda üzerinde durulması gereken en önemli nokta, faaliyet nedeniyle ortaya
çıkacak dönüĢümlerin değerlendirilmesi süreciyle ilgilidir.
Bazı kesimlerde, özellikle de proje kapsamında tesis edilecek kalıcı yapıların yer
alacağı kesimlerde meydana gelecek dönüĢümün geriye dönme Ģansı bulunmamaktadır. Bu
nedenle çalıĢmalar öncesi burada bulunan meyve, tohum, kozalak, çiçek soğanı gibi bitkisel
materyalin canlı olarak veya ağaçların en azından kereste olarak değerlendirilmesi
düĢünülmelidir. Geriye kalan kesimlerde ortaya çıkacak tahribat daha sonra, inĢaat
faaliyetlerinin tamamlanması sonrasında gerçekleĢtirilecek rehabilitasyon çalıĢmaları,
146
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
peyzajla ilgili düzenlemeler ve doğal süreç içerisinde kendiliğinde de düzelebilecek, bu
kesimler eski haline gelebilecektir. Bu durum özellikle kozmopolit bitkisel bileĢenler
açısından geçerlidir. Fakat nadir, koruma altında olan ve endemik bitkiler açısından durum
biraz daha farklıdır.
Gerek kalıcı, gerekse de geçici dönüĢümlerin meydana geleceği kesimlerde bulunan söz
konusu bitki türlerinin alandaki, bölgedeki hatta ülkedeki devamlılığının sağlanması Ģansa
bırakılamayacak kadar önemlidir. Bu nedenle bu konuya yönelik olarak bazı uygulamalar
yapılması gerekecektir. Bu uygulamalar içerisinde en önemlileri tohumların toplanarak
saklanması veya nadir bitkisel formların müdahale edilecek kesimlerden toplanarak yakın
coğrafyada, faaliyetten etkilenmeyecek kesimlerde, söz konusu bitki türlerinin tercih ettikleri
ortamlara taĢınmalarıdır. Söz konusu uygulamanın doğru zamanda, uygun yöntemler
kullanılarak, deneyim sahibi kiĢilerce yapılması önemlidir. Bu tip bir uygulamada baĢarı Ģansı
oldukça yüksektir.
Bu süreçte yörenin doğal bitki türlerinin tercih edilmesi gibi noktalara özen
gösterilmesiyle meydana gelebilecek dönüĢümlerin kabul edilebilir düzeyde olacağı
düĢünülmektedir.
Söz konusu proje sahasında 11 endemik bitki türü tespit edilmiĢtir. Bu türlerden,
Epipactis pontica, Galium fissurense, Euphorbia cardiophylla, Onosma armenum, Campanula
latiloba subsp. latiloba, Jurinea pontica, Knautia degenii, Bupleurum setaceum, Haplophyllum
armenum ve Abies nordmanniana subsp. bornmuelleriana IUCN kriterlerine göre LC (Az
tehdit altında); Ferulago thirkeana, IUCN kriterlerine göre NT (Yakın Zamanda Tehlike
Sınırına Girebilir) olduğundan ve özellikle Karadeniz bölgesinde geniĢ yayılıĢlı bitki türleri
olduğuklarından inĢaat öncesi ve inĢaat çalıĢmaları sonrasında her hangi bir koruma önlemi
alınmasına gerek olmadığı öngörülmektedir.
Hidrobiyoloji Açısından
Akıntı miktarı; su hacmi, hidrolojisi, yıl içerisindeki doğal değiĢimleri, balıkların
yaĢamaları için gerekli miktarları gibi birçok verinin belirlenmesi ile değerlendirilmiĢtir.
Ekolojik olarak akıntı, baĢta balık olmak üzere tüm sucul canlı habitatlarının korunmasını
sağlayan fiziksel, biyolojik ve kimyasal geliĢimlerin temelini oluĢturmaktadır. Ekolojik akıntı
rejimi sonucu oluĢan bu bileĢenler, nehir sisteminin sağlıklı iĢlemesi için gerekli unsurlardır.
Bu nedenle akarsular üzerine yapılacak olan bir yatırımın, sucul hayatın devamlılığını
sağlayabilecek bir niteliğe ve planlamaya sahip olması gerekir.
Bölgede yaĢayan sucul canlılar içinde en belirteç grup balıklardır. Balıklar açısından
yapılan değerlendirmeler diğer sucul canlılar açısından da kabul edilebilir niteliktedir.
Bölgenin balık türlerinin ekolojik özelliklerine bakıldığında yaĢayabildikleri minimum
derinliğin 15 cm ve minimum akıntının da 0.20 m/s olması gerektiği saptanmıĢtır. Bu
minimum fiziksel koĢulların sağlanması durumunda sucul yaĢamın devamlılığının da
sağlanacağı düĢünülmektedir (Tablo V.1.17.1.).
147
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.17.1. Proje Bölgesinde Bulunması Muhtemel Balık Türlerinin Ekolojik Özellikleri (Cows And
Welcomme, 1998).
Balık Türü
Capoeta tinca
Squalius cephalus
Neogobius sp.
Alburnus sp.
Minimum Derinlik (m)
0.15
0.15
0.10
0.15
Minimum Akım Hızı (m/s)
0.20
0.20
0.20
0.20
Proje bölgesi ve yakın çevresindeki balıklarının belli bir stok oluĢturması ve
çoğalabilmesi için gerekli koĢullar dikkate alındığında, bırakılması önerilen can suyu
değerleri uzun yıllar aylık ortalamalara göre değerlendirilmektedir. Balıklar ve diğer sucul
canlılar olan algler, zooplanktonik organizmalar ve bentik canlıların üreme dönemleri Mart
sonu Haziran sonu arasında en üst düzeydedir. Bu dönemde artan biyolojik aktivite fazla
besin maddesine ihtiyaç duymaktadır. Besin maddeleri de su debisi ile iliĢkili olabildiği gibi
çalıĢmanın yapıldığı su sisteminin ekolojik koĢulları ile de ilgilidir.
Yapılan hesaplamalarda, balıkların mevcudiyetlerini sürdürebilmesi için gerekli
minimum değerler temelinde (minimum derinlik ve minimum akım hızı) bırakılması gerekli
can suyu miktarları hesaplanmıĢtır. Bu hesaplamalarda, proje bölgesi için minimum su
derinliğinin 0.15 m ve minimum akım hızının 0.20 m/s olması için bırakılması gereken can
suyu TaĢkelik Gölet yeri için ortalama 0.04 m3/s gerekmektedir. Bu değer Ekolojik
Değerlendirme Raporunda tespit edilen DüĢük AkıĢlı Dönem Cansuyu değerinin (0.085 m 3/s)
altında bulunmaktadır. Uygulamada membada yer alan TaĢkelik Göleti‟nden mansaba
salınacak minimum debi 0.085 m3/s‟den az olamayacağından, sucul habitat minimum akım
hızı ve su derinliği kısıtlarının rahatlıkla karĢılanacağı öngörülmüĢtür.
Aylık bazda bırakılması gereken su miktarları ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında,
yüksek akım döneminde daha fazla can suyu dere yatağına bırakılacaktır. Değerlendirme
sonucu önerilen can suyu miktarlarının bırakılması durumunda, ekolojik olarak istenen
derinliklerde su akmaya devam edecek ve özellikle balık türlerinin bölgedeki
mevcudiyetlerini sürdürebileceği koĢullar sağlanacaktır.
Sonuç olarak, söz konusu proje kapsamındaki göletten sonra bırakılması önerilen can
suyu miktarları, hidrobiyolojik açıdan optimum habitat koĢullarını sağlayabilecek
yeterliliktedir.
Söz konusu proje kapsamında yapılması planlana TaĢkelik Göleti‟nin mansap tarafına
bırakılacak olan cansuyu miktarını ölçmek için Akım Gözlem Ġstasyonu (AGĠ) sistemi
kurulacak ve günlük akım değerleri ölçülecektir.
V.1.18. Orman Alanlarına Olabilecek Etki ve Bu Etkilere KarĢı Alınacak
Tedbirlerin Tanımlanması,
T.C. Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı‟nın Ulusal Arazi Örtüsü Sınıflandırma Sistemi Veri
Tabanı‟na göre proje kapsamında bulunan üniteler dahilinde bir kısım orman alanları yer
almaktadır.
148
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Söz konusu proje kapsamında Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟ne görüĢ sorulmuĢtur.
Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟nden temin edilen ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme
Formu‟na göre, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü yetki alanında bulunan proje alanının
iĢletme Ģekli koru; alandaki ağaç cinsleri meĢe, gürgen, kayın; alanın meĢcere tipleri tam
kapalı gençlik çağında gürgen ağırlıklı meĢe meĢceresi, bozuk koru meĢe meĢceresi, tam
kapalı gençlik sırıklık direklik çağında gürgen ağırlıklı meĢe meĢceresi, tam kapalı sırıklık
direklik çağında kayın ağırlıklı gürgen meĢceresi, orta kapalı sırıklık direklik ince ağaçlık
çağında meĢe ağırlıklı gürgen meĢceresi, tam kapalı sırıklık direklik ince ağaçlık çağında
kayın meĢceresi, tam kapalı gençlik sırıklık direklik çağında meĢe ağırlıklı gürgen meĢceresi,
tam kapalı sırıklık direklik çağında kayın ağırlıklı meĢe meĢceresi, tam kapalı gençlik sırıklık
direklik çağında meĢe meĢceresi, tam kapalı sırıklık direklik çağında kayın meĢceresi, tam
kapalı gençlik çağında meĢe ağırlıklı gürgen meĢceresi ve tam kapalı gençlik çağında meĢe
ağırlıklı diğer yapraklı meĢceredir ve 1.126.880 m2 alan orman sayılan alan, 268.830 m2 alan
orman sayılmayan alandır.
Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟nden temin edilen ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme
Formu‟nda; ÇED Yönetmeliği ve 6831 Sayılı Orman Kanunu Kapsamında yapılan inceleme
ve değerlendirme sonucunda TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları faaliyetinin
ormanlar ve ormancılık çalıĢmaları üzerinde olumsuz etkisi bulunmadığı belirtilmiĢtir (Bkz.
Ek-12, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü ÇED Ġnceleme ve Değerlendirme Formu).
Projenin ÇED çalıĢmaları tamamlandıktan sonra inĢaat aĢamasına baĢlanmadan önce,
T.C. Orman Genel Müdürlüğü‟nden gerekli izinler alınacaktır. Bu aĢamada öncelikle arazi ve
kadastro araĢtırmaları gerçekleĢtirilecek, haritalar hazırlanacak kesin mülkiyet durumları
belirlenecektir. Projede kullanılacak orman alanı miktarı, kesilecek ağaç miktarı ve ağaç
türleri vs. izin aĢamasında hazırlanacak 1/1.000 ölçekli ağaç röleve planları ile belirlenecektir.
Orman alanları için kamulaĢtırma söz konusu olmadığından, proje kapsamında bulunan
orman alanları için 6831 sayılı Orman Kanunu‟nun 16 ve 17 nci maddeleri gereğince gerekli
izinler alınacaktır.
Projenin inĢası aĢamasında gerçekleĢtirilecek ağaç kesimi ve kesim yapılan sahalara
inĢa edilecek proje üniteleri nedeniyle, orman ekosistemi üzerinde olumsuz bir etkiye neden
olması muhtemeldir. Ancak, proje kapsamında bulunan orman arazisi miktarı sınırlıdır.
Orman alanı içerisinde yeni yol açılması durumunda, yapılacak olan çalıĢmalar ekskavatörle
yamaçlardan aĢağıya toprak kaydırmayacak Ģekilde gerçekleĢtirilecektir.
ĠĢletme aĢamasında ormanlık alanların korunması ve inĢaat aĢamasına paralel olarak
yürütülecek ve gerekirse iĢletme aĢamasında da devam ettirilecek bir ağaçlandırma faaliyeti
planlanacaktır. Ancak iĢletmenin faaliyete açılması, alanın yöre halkına açık olması,
rekreasyon olanağı sağlamıĢ olması çıkabilecek bir yangın ihtimalini arttırmaktadır. Yangın
ihtimaline karĢı alınacak tedbirler aĢağıda açıklanmaktadır.
Yangın Ġhtimaline KarĢı Alınacak Tedbirler
Faaliyet Alanı‟nda, çıkabilecek yangına karĢı yeterli sayıda yangın söndürme ekipmanı
(kazma, kürek, balta, su kovası, yangın tüpleri vs.) bulundurulacaktır. 11.04.1974 tarih ve
14765 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢ olan ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ
149
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Güvenliği Tüzüğünün 5. Kısım, 1. Bölüm „‟ĠĢ yerlerinde Yangına KarĢı Alınacak Güvenlik
Tedbirleri‟‟ ile ilgili madde hükümlerine uyulacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek
etkiler ve yapılacak görevler için tesis personeli eğitilecektir.
Yangın olasılığı durumunda diğer yakın kuruluĢlara haber verilecektir. Yangının fark
edilmesi ve alarm verilmesini takiben, belirli lokasyonlarda hazır bulundurulan yangın ile
mücadele kaynaklarından yararlanarak sorunun derhal ortadan kaldırılmasına çalıĢılacak ve
aĢağıdaki hususlar yerine getirilecektir.
 Yangın fark edildiğinde, öncelikle çevredekilere, binada çalıĢan personele ve daha
sonra da ilgililere haber verilecektir.
 En yakın güvenlik ve itfaiye birimlerine haber verilecektir.
 Acil müdahale ekibi tarafından çevre güvenliği sağlanacaktır.
 Söndürme ekipleri derhal yangına müdahale edecektir.
 Likit gaz ve elektriksel nedenli yangınlarda, yangın yakınındaki yanıcı madde
kaynakları derhal izole edilecektir.
 Yangında „can kurtarmak‟ yapılacak ilk iĢ olacaktır. Bu gibi durumlarda, kiĢilerin
kendisinin ve baĢkasının hayatını lüzumsuz hareketlerle tehlikeye atması önlenecektir.
 Yangın, en yakındaki uygun söndürücü cihazlar yardımı ile söndürülmeye çalıĢacaktır.
 Dumanın yakıcı ve boğucu etkisine karĢı ağız ve burunlar ıslak bez ile kapatılacaktır.
 Yangın söndürülürken
olunmayacaktır.
lüzumsuz
tahribatlara,
kırma
ve
yıkmalara
neden
 Yeterli sayıda eleman ve köpüklü yangın söndürücüleri her an kullanılacak Ģekilde
hazır olacaktır. Ġtfaiye aracı statik elektriği ileten topraklı bir yapıda olacaktır.
 Yangın söndürmede görevli acil müdahale ekipleri, yerel itfaiye ile irtibatlı olacaktır.
 Her yangın yerine ambulans gidecektir.
Olası bir yangın tehlikesine karĢı aĢağıda belirtilen yangınla mücadele sistemleri hazır
bulundurulacak ve kullanılacaktır.
 Gaz Tüpleri (Püskürtme yapılarak kullanılacak söndürme gazları)
 Duman Dedektörü (duman çıkıĢında, kontrol paneline otomatik olarak iletim yapacak
Ģekilde)
 Alev Dedektörü (alev halinde, kontrol paneline otomatik olarak iletim yapacak Ģekilde)
150
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
 Gaz Dedektörü (birinci aĢamada, sızıntı olduğunda ve ortamdaki gaz yoğunluğu
artınca alarm verecek ve bilahare ikinci aĢamada fanların otomatik olarak çalıĢmasını
sağlayarak, ortamdaki gaz konsatrasyonunu azaltarak sistemi emniyete alabilecek Ģekilde)
V.1.19. Arazinin Hazırlanması, InĢaat Alanı Için Gerekli Arazinin Temini Aracıyla
Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü (m2 Olarak ve Mülkiyet Durumu),
Bunların Arazi Kullanım Kabiliyetleri ve Tarım Ürün Türleri, Yüzeyden Sıyrılacak
Bitkisel Toprak Miktarı, Nerede Nasıl Muhafaza Edileceği, Yeniden Değerlendirme
Yöntemi, InĢaat Faaliyetlerinden Etkilenecek Ekili Araziler,
Proje kapsamında TaĢkelik Göleti‟nden sulama alanına sulama suyu götürecek ana
kanal güzergahında yaklaĢık 526 da tarım alanı (210,4 da kuru tarım, 315,6 da sulu tarım) ve
TaĢkelik Göleti aksının bulunduğu alanda ise yaklaĢık 30 da tarım alanı (kuru tarım)
kullanımı söz konusu olacaktır.
Proje alanında kuru koĢullarda hububat, fiğ ve tütün tarımı yapılmaktadır. Sulu
koĢullarda ise silaj ve dane mısır, sebze, yonca, dane fasulye ve meyve tarımı yapılmaktadır.
Proje alanı genelde engebeli bir yapıya sahiptir. Bu nedenle ilaçlama ve gübreleme olayları
makine ile değil el ile ve sırt pompaları vasıtasıyla yapılmaktadır. Proje alanının ana ürünü
kuru koĢullarda yetiĢtirilen ve aile iĢgücünün yoğun olarak kullanıldığı tütün bitkisi olduğu
bilinmektedir. 2001 yılında çıkartılan Ģeker ve tütün yasası nedeniyle tütün lokomotif ürün
olma özelliğini kaybetmiĢtir.
Kuru tarımın ağırlıklı bitkisi hububat ve fiğ tarımıdır. Hububat tarımı proje alanında
özellikle kuru tarım arazilerinde en etkin tarım Ģekli olarak görülmektedir. Bu grup
bitkilerden ağırlıklı olarak buğday yetiĢtiriciliği ön planda olup, değiĢik ekmeklik ve
makarnalık çeĢitlerin tarımı yapılmaktadır. Arpa tarımı yıldan yıla ivme kaybederek sınırlı
oranlara kadar gerilemiĢtir.
Proje alanında karıĢık olarak sebze tarımı da yapılmaktadır. Üretim fazlası yakın
pazarlarda değerlendirilmektedir. Meyvecilik iklim koĢulları nedeniyle geliĢme göstermiĢtir.
Meyvecilik adı altında ağırlıklı olarak elma tarımı yapılmaktadır.
Proje alanında mevcut durumda üretilen tarım ürünleri ve bu ürünlerin ekiliĢ oranları
aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.19.1. Mevcut Durumda Üretilen Tarım Ürünleri ve Bu Ürünlerin EkiliĢ Oranları
Ürün
Cinsi
Hububat
EkiliĢ Oranı
(%)
36.0
Fiğ
16.2
Tütün
16.8
Mısır (sılaj)
8.7
Mısır
8.2
Sebze
5.0
Yonca
3.3
Meyve (M)
5.8
151
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ürün
Cinsi
TOPLAM
EkiliĢ Oranı
(%)
100 + 0.0
Proje kapsamındaki tarım arazilerinin vasıfları kamulaĢtırma sırasında belirlenecektir.
Projenin uygulama aĢamasından önce ÇED sürecini müteakip tüm proje alanlarıyla ilgili 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu çerçevesinde yasal izinler alınacak ve bu
izinlerin alınması süreci içerisinde proje alanında herhangi bir tarım dıĢı faaliyette
bulunulmayacaktır.
Ib Grubu Kil Ocaklarında ve T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
üretime baĢlamadan önce yüzeyde bulunan ortalama 30 cm kalınlığında bitkisel toprak
sıyrılacaktır. Malzeme ocakları yaklaĢık bitkisel toprak miktarları;

T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) Bitkisel Toprak Miktarı;
24 ha x 30 cm = 72.000 m3

T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) Bitkisel Toprak Miktarı;
24 ha x 30 cm = 72.000 m3

T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Bitkisel Toprak Miktarı;
8,73 ha x 30 cm = 26.190 m3
Proje kapsamında Ib Grubu Kil Ocaklarında (T-B-1 ve T-B-2) ve IIa Grubu Bazalt
Ocağı‟nda (T-K-1) yapılacak çalıĢmalar sırasında yüzeyden alınacak olan bitkisel toprak
tabakası peyzaj çalıĢmalarında yüzey kaplaması amaçlı olarak kullanılmak üzere, faaliyet
gösterilmeyen alanlarda ocaklar içerisinde belirlenecek bitkisel toprak depo sahalarında geçici
olarak depolanacak olup, üretim çalıĢmalarının bittiği yerlere serilecektir.
Proje kapsamında sıyrılacak bitkisel toprak, proje alanında belirlenen bitkisel toprak
depo alanları içerisinde depolanacaktır. Bu amaçla proje kapsamında toplamda 2 adet bitkisel
toprak depo alanı planlanmıĢtır (Bkz. Ek-1, 1/25.000 Ölçekli Genel YerleĢim Planı).
Depolanan bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak rüzgar erozyonuna karĢı korunacaktır.
Bitkisel toprak saha içerisinde üretim çalıĢmaları biten yerlere tekrar serilerek, arazi tesviyesi
ve düzenleme çalıĢmalarında kullanılacaktır.
V.1.20. Arazinin Hazırlanması ve InĢaat Alanı Için Gerekli Arazinin Temini
Amacıyla Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, MeĢcere Tipi, Kapalılığı, Kesilecek
Ağaçların Bölgedeki Orman Ekosistemi Üzerine Etkileri, Ortadan Kaldırılacak Tabii
Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu IĢlerin Yapılacağı, Ağaç ve Bitki Kaybından
Ötürü Fauna Üzerine Olabilecek Etkiler,
Söz konusu proje kapsamında Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟ne baĢvuruda
bulunulmuĢ olup, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟nden temin edilen ÇED Ġnceleme ve
Değerlendirme Formu Ek-12‟de verilmiĢtir. Müracaat edilen proje alanından 112,68 hektarlık
alanın orman sayılan alanlar kapsamında bulunduğu, ormanlık alanların iĢletme Ģeklinin koru
ve alandaki mevcut ağaç cinslerinin ise meĢe, gürgen ve kayın olduğu belirtilmiĢtir.
152
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Projenin ÇED çalıĢmaları tamamlandıktan sonra inĢaat aĢaması baĢlamadan, T.C.
Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü‟nden gerekli izinler alınacaktır. Bu
aĢamada öncelikle arazi ve kadastro araĢtırmaları gerçekleĢtirilecek, haritalar hazırlanacak
kesin mülkiyet durumları belirlenecektir. Projede kullanılacak orman alanı miktarı, kesilecek
ağaç miktarı ve ağaç türleri vs. izin aĢamasında hazırlanacak 1/1.000 ölçekli ağaç röleve
planları ile belirlenecektir.
Orman Amenajman Planı dahilinde proje kapsamında kesilecek olan yaklaĢık ağaç
sayısı Tablo V.1.20.1‟de hesaplanmıĢtır.
Tablo V.1.20.1. Proje Kapsamındaki Kesilecek Ağaç Sayısı ve Orman Alanı
MeĢçere Tipi Alan (Ha)
MeĢçere Tipleri Tanıtım
Ağaç Sayısı (Adet/Ha)
Proje Kapsamında
Ağaç Sayısı (Adet/Ha)
BGn
6,5
0
0
BM
6,5
0
0
BM3
0,0
0
0
GnMa3
0,6
0
0
GnMab3
4,6
575
2.648
Knb3
10,0
1.096
10.944
Knbc3
1,6
847
1.387
KnGnb3
30,1
968
29.122
KnMb3
4,9
1.023
5.055
KnMbc3
6,6
850
5.620
Ma3-3
2,3
0
0
Mab3
3,6
558
2.035
MDya3
2,4
0
0
MGna3
11,9
0
0
MGnab3
7,8
481
3.730
MGnb2
2,1
447
9.20
MGnb3
1,8
1.112
2.041
MGnbc2
9,5
601
5.714
MKnbc2
6,8
427
2.888
Toplam Ağaç Sayısı
72.103
Proje kapsamında kullanılacak olan orman arazisi Ek-12‟de verilen ÇED Ġnceleme ve
Değerlendirme Formu‟nda yaklaĢık 112,68 ha olarak belirtilmiĢtir. Orman alanları için
kamulaĢtırma söz konusu olmadığından, proje kapsamında bulunan orman alanları için 6831
sayılı Orman Kanunu‟nun 16 ve 17 nci maddeleri gereğince gerekli izinler alınacaktır.
Projenin inĢaat aĢamasında gerçekleĢtirilecek ağaç kesimi nedeniyle, orman ekosistemi
üzerinde olumsuz bir etkiye neden olması muhtemeldir. Ayrıca kesilen ağaçların bulunduğu
alanda yaĢayan fauna türleri, hem ağaç kesimi hem de alanda artan antropojen etkilerin
baskısı altında kalacaktır. ĠnĢaat aĢamasıyla birlikte sahaya iĢ makineleri getirilecektir.
YaĢanan bu hareketlilikten dolayı alan antropojen etkilere açık bir saha haline geleceğinden,
fauna uygun habitatlara çekilecektir.
153
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Projenin inĢaat aĢamasında bu etkilerin tümüyle giderilmesi mümkün olmamakla
beraber, inĢaat çalıĢmaları üreme zamanları dikkate alınarak yapılacak ve bu etkiler asgari
seviyede tutulmaya çalıĢılacaktır. ĠnĢaat aĢamasının ardından, çevrede yapılacak bitkilendirme
çalıĢmaları ile ekosistem üzerindeki tahribat telafi edilmeye çalıĢılacaktır.
Doğal bitki örtüsünün özellikle ağaçların ortadan kaldırılması toprak kaymalarına neden
olabilecektir. Bu nedenle, inĢaat çalıĢmaları esnasında sıyrılan toprak katmanlarına dikkat
edilerek muhafaza edilmelidir. ĠnĢaat çalıĢmalarından sonra toprak katmanlarını dikkate
alarak bitkisel toprak en üste serilmelidir, erozyona karĢı önlemler alınmalı ve en önemlisi
yeniden bitkilendirme (Revegetation) yapılmalıdır. Yeniden bitkilendirme doğal bitki
örtüsüne uygun türler ile gerçekleĢtirilmelidir. Alanda yapılacak tahribat (kanal açma, yol
açma, ağaç kesimi vb) geri kazanım çalıĢmalarıyla giderilmelidir
V.1.21. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Kadar
Yapılacak IĢlerde Kullanılacak Yakıtların Türleri, Özellikleri, OluĢacak Emisyonlar,
Planlanan faaliyetin inĢaat aĢaması 4 yıl sürecektir. ĠnĢaat faaliyetleri kapsamında
kullanılacak iĢ makinelerinden kaynaklanacak emisyonlar geçici ve aralıklı olacaktır. Sahada
kamyon, ekskavatör, yükleyici, rock drill, arazöz, silindir vb. ağır iĢ makineleri
kullanılacaktır.
ĠĢ makinelerinin bakımları, yakıt ikmalleri ve yağ değiĢimleri ilçe merkezinde bulunan
ruhsatlı akaryakıt ikmal istasyonlarında yapılması planlanmaktadır. Proje kapsamında
kullanılacak araçlar aĢağıda belirtildiği Ģekildedir.
Tablo V.1.21.1. Proje Kapsamında Kullanılacak Ekipmanlar
Projede Kullanılacak ĠĢ Makineleri
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Silindir
Toplam
Adet
80
19
20
8
4
4
1
136
Faaliyet alanında kullanılacak araç ve iĢ makinelerinin sayıları ve tüketebilecekleri yakıt
miktarı Tablo V.1.21.2‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.21.2. Proje Kapsamında ĠnĢaat Alanlarında Kullanılacak Araçlar ve Yakıt Miktarları
Araçlar ve ĠĢ
Makineleri
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Silindir
Toplam
Adet
80
19
20
8
4
4
1
136
Max, ÇalıĢma Süresi
(saat/1 gün)
10
10
10
10
10
10
10
-
154
Yakıt Miktarı (Ort.)
Araç Gücü (Ort.)
13,40 kg/sa*80
10,26 kg/sa*19
10,54 kg/sa*20
9,36 kg/sa*8
10,21 kg/sa*4
8,94 kg/sa*4
9,40 kg/sa*1
1.639 kg/sa
180 kW * 80
125 kW * 19
130 kW * 20
110 kW * 8
120 kW * 4
105 kW * 4
100 kW * 1
21.255 kW
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Faaliyet sahasında iĢ makinelerinin çalıĢması sonucu emisyon oluĢumu söz konusu
olacaktır. Sahada kullanılan iĢ makinelerinde yakıt olarak dizel yakıtı kullanılacak olup, dizel
yakıtının genel özellikleri Tablo V.1.21.3‟te verilmektedir.
Tablo V.1.21.3. Motorin Özellikleri
Özgül Ağırlık
Alt ısıl değer
TutuĢma Noktası
C
H2
O2
S
0,82-0,86
10120 kcal/kg
230 – 242 oC
% 85,1
% 12,6
% 1,4
% 0,9
1 kg dizel yakıtından oluĢacak emisyonlar için EPA AP–42 Section 3.3 Dizel Ġçin
Emisyon Faktörleri aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.21.4. Hesaplamalarda Kullanılan Emisyon Faktörleri
Katsayılar
Lb/beygir-saat
Kg/kw-saat*
SO2
2,05x10–3
0,0012464
NOx
0,031
0,018848
CO
6,68x10–3
0,00406144
PM10 (Toz)
2,20x10–3
0,0013376
* DönüĢüm faktörü olarak 0,608 kullanılmıĢtır. (Kaynak; EPA AP–42 Section 3.3 Tablo 2.3-1b)
Parametre
ĠĢ makinelerinin saatlik tüketimi yaklaĢık 1.639 kg/saat olup toplam araç gücü 21.255
kW‟dır. Faaliyet bölgesinde oluĢacak toplam emisyonların Tablo V.1.21.5‟deki gibi olacağı
tahmin edilmektedir.
Tablo V.1.21.5. Proje Kapsamında ĠnĢaat Alanında Bulunan Araçlardan Kaynaklı Emisyonlar
Toplam Araç Gücü ve
Yakıtm Miktarı
Yakıt
Araç Gücü
Miktarı
1.639 kg/sa
21.255 kW
Parametreler
SO2
NOx
CO
PM10 (Toz)
Kg/kwsaat
0,0012464
0,018848
0,00406144
0,0013376
Hesaplanan
Emisyonlar
SKHKKY Ek–2 Tablo
2.1. Sınır Değerler
Kg/saat
Kg/saat
0,0162
0,245
0,0527
0,0174
60 kg/saat
40 kg/saat
500 kg/saat
10 kg/saat
Hesaplanan bu değerler 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek–2 Tablo 2.1‟de verilen
"Normal iĢletme Ģartlarında ve haftalık iĢ günlerindeki iĢletme saatleri için kütlesel debiler"
değerleri ile karĢılaĢtırıldığında, SKHKKY EK–2 Tablo 2.1. de verilen sınır değerlerini
aĢılmadığı için hava kirliliği dağılım modellemesi yapılmamıĢtır.
Faaliyet süresince kullanılacak araçların yakıt sistemleri sürekli kontrol edilecek ve
araçların egzoz gazları için 04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
155
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.22. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Su
Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, InĢaat Için Gerekli Suyun Temin
Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre
Miktarları, Atık Suların Cins ve Miktarları, Bertaraf Yöntemleri ve DeĢarj Edileceği
Ortamlar,
Projenin inĢaat aĢamasında baĢlıca su kullanımı noktaları;
a) Hazır Beton Santrali‟nde kullanılması gereken beton karma suyu,
b) Hazır Beton Santrali ekipmanlarının (transmikser, pompa vb.) yıkanması için gerekli
su,
c) Tozumanın önlenmesi amaçlı spreyleme suyu,
d) ÇalıĢanlar için içme-kullanma amaçlı su Ģeklinde olacaktır.
Kullanım Amaçlarına Göre Su Kullanım Miktarları ve Kaynakları
a) Hazır Beton Santralinde Beton Üretimi Esnasında Kullanılacak Su
Hazır beton hacminin yaklaĢık % 10‟u sudan oluĢmaktadır. Beton santralinin
kapasitesinin 14.334 m3/yıl kadar olması planlanmaktadır. Dolayısıyla günlük gerekli olacak
su miktarı;
ÇalıĢma Süreleri
: 3 yıl, yıl/10 ay, ay/ 25 gün, gün/10 saat
Günlük Üretim Miktarı
: 57,36 m3/gün
Günlük Su Kullanım Miktarı : 57,36 m3/gün x 10/100 = 5,73 m3/gün
Söz konusu tesiste, beton üretimi esnasında kullanılacak olan suyun DSĠ‟nin izinli
kuyularından alınması planlanmaktadır. DSĠ‟nin izinli kuyularından alınamaması durumunda;
dere yatağına açılacak 10 metreyi aĢmayacak keson kuyudan temin edilecektir.
b) Hazır Beton Santrali‟nde Yer Alan Ekipmanların Yıkanmasında Kullanılacak Su
Hazır beton üretiminin yapıldığı mikser ve taĢıyıcı transmikserlerin yıkanmasında
günlük yaklaĢık 3 m3 su kullanılacağı öngörülmektedir.
Söz konusu tesiste, Hazır Beton Santrali‟nde yer alacak ekipmanların yıkanmasında
kullanılacak olan suyun DSĠ‟nin izinli kuyularından alınması planlanmaktadır. DSĠ‟nin izinli
kuyularından alınamaması durumunda; dere yatağına açılacak 10 metreyi aĢmayacak keson
kuyudan temin edilecektir.
c) Spreyleme Suyu
ĠnĢaat aĢamasında tozlanmayı önlemek için yapılacak spreyleme çalıĢmalarında
kullanılacak olan su miktarı kesin olarak belirlenememekle birlikte, kazı yapılacak ya da
hafriyat malzemesinin döküleceği alanlarda toprak üst tabaka örtüsünün % 10 nemli
kalmasını sağlayacak Ģekilde yeterli miktarda sulama gerçekleĢtirilecektir. Bölgede yağıĢlı ve
kar örtülü günlerin dıĢında uygulanacak bu iĢlem için günlük ortalama 15 m3/gün su
tüketiminin olacağı öngörülmektedir.
156
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Söz konusu tesiste spreyleme suyu olarak kullanılacak olan suyun DSĠ‟nin izinli
kuyularından alınması planlanmaktadır. DSĠ‟nin izinli kuyularından alınamaması durumunda;
dere yatağına açılacak 10 metreyi aĢmayacak keson kuyudan temin edilecektir.
d) Personelin Ġçme – Kullanma Suyu
17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ġnsani
Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak su kullanımı
sağlanacak olup, söz konusu projenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında içme suyu piyasada
mevcut olan hijyenik içme sularından temin edilecektir. Su temininin damacanalar ile yeterli
olmaması durumunda ise gerekli olan su, TaĢkelik Göleti aks yeri membasında mevcut
durumda yer alan ve Alaçam Ġlçesi‟nden 3 adet ve Bafra Ġlçesi‟nden 17 adet köyün içme
suyunu temin ettiği Bafra Batı Sahası Ġçmesuyu Hattı‟ndan karĢılanacaktır. Su temininin
Bafra Batı Sahası Ġçmesuyu Hattı‟ndan sağlanması durumunda DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü
tarafından gerekli izinler projenin uygulama aĢamasında alınacaktır. Kullanma suyunun ise
DSĠ‟nin izinli kuyularından alınması planlanmaktadır. DSĠ‟nin izinli kuyularından
alınamaması durumunda; dere yatağına açılacak 10 metreyi aĢmayacak keson kuyudan temin
edilecektir.
Söz konusu proje kapsamında 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Ġnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik”
hükümlerine uyulacaktır.
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inĢaat aĢamasında toplam 200 kiĢi
çalıĢtırılacaktır. Hesaplamalarda kiĢi baĢına günlük ortalama su tüketimi 150 litre kabul
edilmiĢtir.
Kullanma suyu ihtiyacı = kiĢi x ort, su tüketimi = 200 x 150 = 30.000 lt/gün
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inĢaat aĢamasında çalıĢacak 200 personelden
kaynaklı su tüketimi toplam 30 m3 /gün‟dür.
Atıksu OluĢum Kaynakları
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inĢaat aĢamasında çalıĢacak personelden
kaynaklı, Hazır Beton Santrali‟nde beton üretimi ile bu iĢlemler esnasında kullanılan
ekipmanların yıkanması sonucunda ve arazide tozu önleme amaçlı spreyleme çalıĢmalarından
kaynaklı su kullanımı olacaktır.
ĠnĢaat aĢamasında oluĢacak atıksuların bertarafında 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 25.03.2012 tarih ve 28244 sayılı
değiĢikliğiyle birlikte “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine titizlikle uyulacaktır.
Beton Üretiminden Kaynaklı Atıksu
Beton karmada kullanılacak su çimento ile hidratasyon sağlayarak beton yapısında
kalacağı için atıksu olarak geri dönmesi söz konusu olmayacaktır.
157
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Hazır Beton Santrali Ekipmanlarının Yıkanmasından Kaynaklı Atıksu
Hazır Beton Santrali‟nde üretilen betonu taĢıyan transmikserler malzeme taĢırken
sızdırma yapmamalıdır. TaĢıma yapan mikserler beton taĢırken ve beton dökümünden sonra
mutlaka tesise dönüp yıkanmalıdır. Hazır Beton Santrali‟nde, mikserlerin yıkanması iĢlemi
için kullanılacak suyun tamamının atıksuya dönüĢeceği kabulü ile yaklaĢık 3 m3/gün atıksu
oluĢacaktır. Hazır Beton Santrali‟nde oluĢacak atıksuyun saha içinde yapılacak olan çökeltim
havuzu ile geri kazanılarak yeniden kullanılması planlanmaktadır. Çökeltim havuzunun
dibinde malzeme birikiminden kaynaklı atık oluĢumu gerçekleĢecektir. Çökeltim havuzu
dibinde biriken malzeme faaliyet sahası sınırları içerisinde kurutulduktan sonra proje
kapsamında dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Askıda katı madde içeriği azaltılmıĢ sular
devir daim yaptırılarak yıkama iĢlemlerinde tekrar kullanılacaktır. Çökeltim havuzunun
dibindeki malzeme ayda 2 kere temizlenecektir.
Ortaya çıkacak atıksulardaki AKM konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir.
Hazır Beton Santrali bünyesinde yapımı planlanan çökeltim havuzuna Hazır Beton
Santrali‟nden 3 m3 atıksuyun getirilmesi planlanmaktadır. Atıksuların ve agreganın geri
kazanılması amacıyla hazır beton santrali sahası üzerinde 4 m3 (2 m x 2 m x 1 m) hacimli
çökeltme havuzu planlanmaktadır.
Spreylemeden Kaynaklı Atıksu
Saha içerisinde tozumayı önlemek amacıyla yapılacak spreyleme çalıĢmalarında
kullanılacak su buharlaĢarak kaybolacağı için atıksu oluĢumu söz konusu olmayacaktır.
Personelden Kaynaklı Evsel Nitelikli Atıksu
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inĢaat aĢamasında toplam 200 kiĢi
çalıĢtırılacaktır. Personelde kaynaklı olarak oluĢacak evsel nitelikli atıksu miktarları ile
atıksudan kaynaklanacak kirlilik yükleri aĢağıda hesaplanmıĢtır. Hesaplamalarda kiĢi baĢına
günlük ortalama su tüketimi 150 litre ve kirlilik yükü 54 g BOI olarak kabul edilmiĢtir.
Kullanma Suyu Ġhtiyacı = kiĢi x ort, su tüketimi = 200 x 150 = 30.000 lt/gün
Toplam Kirlilik Yükü = kiĢi x ort, kirlilik yükü = 200 x 54 = 10.800 g BOI/gün
Personel tarafından kullanılan suyun %100‟ünün atıksu olarak geri döneceği kabulü ile;
Atıksu Miktarı = kullanma suyu ihtiyacı x intikal yüzdesi = 30.000 lt/gün x 1,0
= 30.000 lt/gün (30 m3) olacaktır.
Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inĢaat aĢamasında çalıĢacak 200 personelden
kaynaklı günlük 30 m3 atıksu oluĢacaktır.
Evsel nitelikli atıksular askıda, koloidal ve çözünmüĢ halde organik ve inorganik
maddeler içerir. Ġklimsel Ģartları, insanların yaĢam standartları ve kültürel alıĢkanlıklar atıksu
özelliğini önemli ölçüde etkiler. Konsantrasyonlar kiĢi baĢına günlük su kullanımı değerlerine
bağlı olarak da değiĢir. Her ne kadar suya deĢarj edilen atık miktarı toplumların özelliklerine
göre farklılıklar gösterse de, bu fark çok yüksek değildir.
158
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.22.1‟de ham, yani hiç arıtılmamıĢ ve bir iĢleme tabi tutulmamıĢ tipik evsel
atıksu özellikleri verilmektedir. Tablodan da görüleceği gibi, atıklar çok büyük oranda
karbon, azot, fosfor gibi organik besinlerden ve yüksek konsantrasyonda
mikroorganizmalardan oluĢmaktadır. Bunlar hemen bozunmaya yatkın olup, kanallardan
akarken bile biyolojik bozunmaları devam eder. Böylece zaman içinde atık suyun bazı
özellikleri de değiĢmektedir.
Tablodaki bütün değerler, projelendirmede kolay kullanılmaları ve farklı toplumlar için
kolay kıyaslanmaları bakımından g/kiĢi-gün biriminde verilmiĢtir.
Tablo V.1.22.1. Evsel Nitelikli Atık Suların Bazı Tipik Özellikleri
Parametre
BOĠ5
KOĠ
Toplam Organik Karbon
Askıda Katı Madde
Klorür
Toplam Azot
Serbest Amonyak
Toplam Fosfor
Ġnorganik (Polifosfat)
Konsantrasyonları (g/kiĢi-gün)
45-54
1,6 – 1,9 X BOI
0,6 – 1,0 X BOI
170 – 220
4–8
6 – 12
0,6 X Toplam N
0,6 – 4,5
0,7 X P
Kaynak: S. J. Arceivala. (2002). Çevre Kirliliği Kontrolünde Atıksu Arıtımı.
(Çeviren: V. Balman). Tata – Mc Graw Hill.
BOI
KOI
Toplam Organik Karbon
AKM
Klorür
Toplam N
Serbest Amonyak
Toplam P
Ġnorganik P
: 200 x 54
: 1,9 x 10.800
: 1 x 10.800
: 200 x 220
: 200 x 8
: 200 x 12
: 0,6 x 2.400
: 200 x 4,5
: 0,7 x 900
= 10.800 g BOI/gün
= 20.520 g KOI/gün
= 10.800 g TOC/gün
= 44.000 g/gün
= 1.600 g/gün
= 2.400 g /gün
= 1.440 g/gün
= 900 g /gün
= 630 g/gün
ĠnĢaat aĢamasında çalıĢacak iĢçilerden kaynaklanan evsel nitelikli atıksu Ģantiye tesisi
sahasında kurulacak olan Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisine iletilecektir.
Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi kompakt yapısı sayesinde, ünite içinde tüm
borulama, pompa ve havalandırma sistemlerini barındırmaktadır. ArdıĢık kesikli biyolojik
arıtma prensibiyle çalıĢan paket arıtma sistemleri 20 ile 5000 kiĢilik nüfus aralığında
uygulanabilmektedir. Arıtma tesisi çıkıĢ suyu bahçe sulamasında kullanılabilecek düzeye
gelmektedir. Tesiste yer alan ünite atıksuları, aktif çamur denilen mikroorganizma topluluğu
ile biyolojik sistemle arıtır.
Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi‟ne iletilen atıksular 31.12.2004 tarih ve 25687
sayılı “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” ve 25.03.2012 tarih ve 28244 sayılı “Su Kirliliği
Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında “Madde 32”
gereği Tablo 21‟de verilen sınır değerler sağlanacak ve alıcı ortam olan TaĢkelik Çayı‟na
deĢarj edilecektir. Proje kapsamında inĢaat süresince kullanılacak olan Paket Biyolojik Atıksu
159
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Arıtma Tesisi ile ilgili olarak proje onayı yaptırılacak ve yetkili merci olan Samsun Çevre ve
ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟nden çevre izinleri alınacaktır.
ĠnĢaat aĢamasında malzeme alanlarında çalıĢacak iĢçilerden kaynaklanan evsel nitelikli
atıksuların bertarafı için fosseptik çukur açılmayacak olup, malzeme alanlarında kurulacak
olan karavan tipi Ģantiye alanının sızdırmaz fosseptik tankta biriktirilecektir. Sızdırmaz
fosseptik tank dolduğunda evsel nitelikli atıksular düzenli aralıklarla vidanjörlerle alınarak, en
yakın atıksu arıtma tesisine veya proje kapsamında kurulacak paket biyolojik atıksu arıtma
tesisine götürülerek deĢarj edilecektir.
Sızdırmaz fosseptik tanktaki atıksuların en yakın atıksu arıtma tesisine bertaraf edilmesi
durumunda, taĢınması yüklenici firma/sorumlu iĢletmeye ait olmak üzere hazırlanacak
protokol kapsamında atıksu bertaraf maliyetinin ödenmesi koĢulu ile Bafra Belediyesi‟ne ait
Atıksu Arıtma Tesisinde arıtıma tabii tutulacaktır. Konuyla ilgili Bafra Belediyesi‟ne ait yazı
Ek-13‟te verilmiĢtir. Ayrıca, projenin uygulama aĢamasında evsel nitelikli atıksuların
taĢınması aĢamasında alınacak vidanjör hizmeti için Bafra Belediyesi ile protokol
yapılacaktır.
Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi‟ne ait iĢ akım Ģeması aĢağıdaki Ģekilde
verilmektedir.
Alıcı Ortam
Kaynak: http://www.paketaritma.net/
ġekil V.1.22.1. Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi ĠĢ Akım ġeması
Gerekli önlemlerin alınmasıyla inĢaat çalıĢmaları süresince kaynaklanacak atıksuların
çevre üzerine olumsuz bir etkisi beklenmemektedir.
160
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.23. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Meydana Gelecek Katı Atıkların Cins ve Miktarları, Bu Atıkların Nerelere
TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Ġçin Kullanılacakları, Bertaraf ġekilleri,
Arazinin hazırlanması ve inĢaat aĢamasında çeĢitli katı atıklar meydana gelecektir. Bu
katı atıklar alt baĢlıklar halinde aĢağıda verilmiĢtir.
Evsel Nitelikli Katı Atıklar
Projenin inĢaat aĢamasında çalıĢacak personelden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar
oluĢacaktır. ĠnĢaat aĢamasında 200 kiĢi çalıĢacak olup; günlük kiĢi baĢına üretilen evsel
nitelikli katı atık miktarı 0,94 kg/kiĢi-gün değeri kullanılarak aĢağıdaki Ģekilde hesaplanmıĢtır
(Kaynak: T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi
Eylem Planı 2008-2012).
ÇalıĢan Sayısı
: 200 kiĢi
Birim katı atık miktarı : 0,94 kg/kiĢi/gün
Katı atık miktarı
: 200 x 0,94 = 188 kg/gün
Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yemek atıkları, plastik, cam, büro atıkları (kağıt
vb.) türü atıklar bulunacaktır. OluĢacak evsel nitelikli bu atıklar kapalı kaplarda muhafaza
edilecek ve belirli aralıklarla Samsun BüyükĢehir Belediyesi‟ne ait katı atık düzenli depolama
alanına götürülerek bertarafı sağlanacaktır. Konuya iliĢkin Samsun BüyükĢehir Belediyesi
Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi BaĢkanlığı‟ndan alınan katı atık kabul yazısı Ek 14‟te
verilmiĢtir.
Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaĢtırılması “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların “Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18‟de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri alıcı
ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak
yerlere dökülmesi yasaktır. Bu sebeple oluĢacak katı atıklar (metal, cam, plastik, kağıt vb.),
biriktirme kaplarında niteliklerine göre ayrı ayrı toplanarak görünüĢ, koku, toz, sızdırma ve
benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek Ģekilde kapalı özel araçlarla taĢınacaktır.
Atıkların biriktirildiği kaplar sürekli olarak kapalı tutularak kemirici hayvan ve haĢerenin
önlenmesi sağlanacaktır. Bu kaplar uygun aralıklarla dezenfekte edilerek tekrar kullanıma
sunulacaktır.
Faaliyet süresince, 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ile 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı
“Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”
hükümlerine uyulacaktır.
Hafriyat Atıkları
Proje kapsamında yer alan tesislerin inĢaatı öncesinde arazinin hazırlanması ve temel
kazısı çalıĢmaları yapılacaktır. Bu çalıĢma kapsamında öncelikle yüzeydeki bitkisel toprak
sıyrılacaktır. Yapılacak kazı çalıĢmaları neticesinde hafriyat atığı oluĢumu söz konusu
olacaktır.
161
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ĠnĢaat çalıĢmaları sonucunda bitkisel toprak ve hafriyat atığı malzemeler, inĢaat alanı
dıĢındaki alanlara rastgele atılmasını önlemek amacıyla kamyonlara yüklenerek proje
kapsamında belirlenen kazı fazlası depo sahasına taĢınacak ve burada geçici olarak
depolanacaktır. Bitkisel toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıplar önlenerek, toprağın
kalitesi korunacak, çalıĢma yapılan alanlar çalıĢma iĢlemleri bittikten sonra alandan sıyrılan
bitkisel toprak ile ıslah edilecektir.
Proje kapsamında yapılacak olan arazi hazırlama çalıĢmaları sırasında oluĢacak olan
hafriyat malzemesinin bir kısmı inĢaat aĢamasında yol düzenlemeleri, duvar arası desteği,
arazinin düzeltilmesi (çukurluk kısımlarının doldurulması) gibi iĢler için kullanılacaktır.
Geriye kalan hafriyat ise hafriyat depo alanında geçici süreyle depolandıktan sonra, inĢaat
aĢamasının bitiminde kapatılacak olan gereç alanlarında, restorasyon çalıĢmaları kapsamında
arazi tesviyesi için kullanılacaktır.
Proje kapsamında 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
“Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uyulacaktır. Hafriyat atıklarının dere yataklarına boĢaltılması ve yönetmelik hükümlerinin
dıĢında yöntemlerle depolanması ya da bertaraf edilmesi söz konusu olmayacaktır.
İnşaattan Kaynaklı Katı Atıklar
ĠnĢaat çalıĢmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı, inĢaat
demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluĢumu söz konusu
olacaktır. Bu atıklar proje alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları değerlendiren
lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir
Beton ve enjeksiyon atığı malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Bu
atıklar kesinlikle atılmayacak ve/veya alıcı ortamlara verilmeyecektir.
Çöktürme Havuzu Dip Çamuru
Proje kapsamında Ģantiye alanında kurulması planlanan kırma-eleme tesisi ve hazır
beton santrali için 1 adet çöktürme havuzu planlanacaktır. Çöktürme havuzları diplerinde
biriken malzeme agrega malzemesi içerdiği için, faaliyet sahası sınırları içerisinde
kurutulduktan sonra proje kapsamında dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Çöktürme
havuzunun dibindeki malzeme ayda 2 kere temizlenecektir.
Ambalaj Atıkları
Proje kapsamında çalıĢacak personelden ve inĢaat malzemelerinden (çimento, boru vs)
kaynaklı ambalaj atığı oluĢması söz konusudur. Tekrar kullanımı ve geri dönüĢümü mümkün
olan bu atıklar, organik kökenli atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve geri dönüĢümleri için
lisanslı firmalara verilecektir.
Söz konusu tesisin inĢaat faaliyetlerinde 200 kiĢi çalıĢacak olup, günlük kiĢi baĢına
üretilen evsel nitelikli katı atık miktarı 0,94 kg/kiĢi-gün değeri kullanılarak toplam 188 kg/gün
atık oluĢacağı belirlenmiĢtir. Bu durumda ambalaj atıkları % 15 değeri kullanılarak aĢağıdaki
gibi hesaplanmıĢtır (Kaynak: Mülga T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel
Müdürlüğü Atık Yönetimi Eylem Planı 2008-2012).
162
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ambalaj Atığı Miktarı = Katı Atık Miktarı x 15/100
= 188 x 0,15
= 28,2 kg/gün
Ambalaj atıklarının bertarafı 24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete‟de
“Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ne göre sağlanacaktır.
Atık Pil ve Akümülatörler
Proje inĢaat faaliyetleri esnasında oluĢabilecek atık akümülatörler, kullanılan araçlarının
bitmiĢ aküleridir. Araçların akü değiĢimleri, bu çalıĢmalara yönelik altyapısı yeterli olan
yerlerde yapılacak ve araç bakım-onarım yerleri tarafından alınacaktır.
Atık piller, iĢçiler tarafından kullanılan elektronik eĢyalardan kaynaklı oluĢacaktır. Atık
piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satıĢını yapan iĢletmelerce
veya belediyelerce oluĢturulacak toplama noktalarına teslim edilecektir.
Araçların akümülatörleri değiĢtirilirken eskisi, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve
satıĢını yapan iĢletmeler ve araç bakım-onarım yerlerini iĢletenlerin oluĢturduğu geçici
depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir.
Faaliyet sırasında oluĢacak atık pil ve akümülatörlerin toplanması ve bertarafı için
31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan ve 30.03.2010 tarih ve 27537
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak değiĢtirilen “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Atık Yağlar
Projenin inĢaat faaliyetleri kapsamında kullanılması planlanan iĢ makinelerinden
kaynaklı atık yağların oluĢması muhtemeldir. ĠĢ makinelerinin periyodik bakımları proje alanı
dıĢında en yakın ilçe merkezi bünyesinde bulunan petrol ve araç bakım istasyonlarında
yapılacak ve atık yağların ilgili bakım istasyonlarında değiĢtirilmesi sağlanacaktır. Proje
kapsamında Ģantiye sahası içerisinde araçların bakımlarının yapılması gereken durumlarda
atık yağların değiĢeceği özel bir alan tayin edilecek, zemin sızdırmazlığı sağlanacak,
yağmurdan etkilenmemesi için üzeri kapatılacak ve gerekli tüm önlemler alınacaktır. Yağ
değiĢimi ile oluĢan atık yağların geçici depolanması, taĢınması ve bertarafı “Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uygun olarak gerçekleĢtirilecektir.
• Atık yağ üretimini en az düzeye indirecek Ģekilde gerekli tedbirler alınacaktır.
• Atık yağ analizleri “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uygun olarak
yapılacak veya yaptırılacaktır.
• Atık yağlar, geçirimsiz zemin üzerine yerleĢtirilmiĢ tanklar/konteynerler içinde,
kategorilerine göre ayrı ayrı geçici depolanacaktır.
• Tesisten kaynaklanan farklı kategorideki atık yağlar birbirleriyle, PCB ve diğer
tehlikeli atıklarla karıĢtırmayacak; tehlikeli atıkla kirlenmiĢ yağların bertarafı için “Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
• Atık yağlar, lisans almıĢ taĢıyıcılar vasıtasıyla, lisanslı iĢleme ve bertaraf tesislerine
gönderilecektir.
163
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
• Atık yağların tesis dıĢına taĢınması durumunda Ulusal Atık TaĢıma Formu
doldurulacaktır.
• “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” 26. maddeye göre kayıt tutulacak ve EK-2‟de
yer alan Atık Yağ Beyan Formunu doldurularak takip eden bir sonraki yılın ġubat ayı sonuna
kadar Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟ne gönderilecektir.
• Atık yağların taĢınmasında iĢleme veya bertaraf tesisi iĢletmecisi ile uyuĢmazlık
çıkması halinde, bu uyuĢmazlık giderilemezse on beĢ gün içinde uyuĢmazlık Çevre ve
ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟ne ve Çevre ve ġehircilik Bakanlığı‟na bildirilecek; bu süre içinde
uyuĢmazlığa konu olan atık yağlar muhafaza altına alınacaktır.
Proje kapsamındaki tüm faaliyetler süresince, 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”nin tüm hükümlerine
uyulacaktır.
Tıbbi Atıklar
1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu‟nun 180. maddesine göre, 100‟den – 500‟e
kadar iĢçi istihdam edecek olan iĢyerlerinde bir revir kurulması zorunludur. Personelin ilk
yardım ihtiyaçları için Ģantiye binasında ilk yardım dolabı ve personelin sağlık hizmetlerinin
gerçekleĢtirileceği bir adet revir bulundurulacaktır. Proje kapsamında çalıĢacak olan
personelin, Ģantiye binasında yapılacak olan ilk yardım müdahalesi gibi durumlarda Ģantiye
binasında bir miktar tıbbi atık oluĢması muhtemeldir.
Bu kapsamda 1 gram/gün-iĢçi tıbbi atık oluĢacağı öngörülmektedir. Buna göre oluĢması
muhtemel tıbbi atık miktarı;
200 iĢçi × 1gram/gün-iĢçi = 200 gram/gün = 0,2 kg/gün‟dür.
Projenin iĢletme aĢamasında oluĢabilecek tıbbi atıklar çevre ve insan sağlığına zarar
verecek Ģekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmeyecektir. Tıbbi atıklar,
tehlikeli ve evsel atıklar ile karıĢtırılmayacak, kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak
toplanacak, biriktirilecek, taĢınacak ve bertaraf edilecektir.
Tıbbi atıkların toplanmasında; yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taĢımaya dayanıklı;
orijinal orta yoğunluklu polietilen hammaddeden sızdırmaz, çift taban dikiĢli ve körüksüz
olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 mikron olan, en az 10 kilogram kaldırma kapasiteli,
üzerinde görülebilecek büyüklükte ve her iki yüzünde “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile
“DĠKKAT TIBBĠ ATIK” ibaresini taĢıyan kırmızı renkli plastik torbalar kullanılacaktır.
Torbalar en fazla ¾ oranında doldurulacak, ağızları sıkıca bağlanacak ve gerekli görüldüğü
hallerde her bir torba yine aynı özelliklere sahip diğer bir torbaya konularak kesin
sızdırmazlık sağlanacaktır.
Proje kapsamında oluĢacak tıbbi atıkların toplanması, taĢınması ve bertarafı konusunda,
22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan ve 03.12.2011 tarih ve 28131
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Tıbbi Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
164
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ömrünü Tamamlamış Lastikler
Projenin inĢaatı için kullanılacak olan iĢ makinalarının lastik değiĢimleri yeterli
altyapıya sahip olan yetkili servislerde gerçekleĢtirilecektir. Ancak araç ve iĢ makinelerinin
lastiklerinin proje sahasında değiĢtirilmesinin gerekmesi halinde oluĢacak atık lastiklerin geri
kazanımı esas alınacak; geri kazanım ve bertaraf iĢlemleri, hava, su, toprak, bitki ve hayvanlar
üzerinde tehlike yaratmadan, ses ve koku yoluyla çevreye herhangi bir olumsuz etkide
bulunmadan ve doğal çevre ile koruma alanlarına zarar vermeden yapılacaktır.
Ayrıca, ömrünü tamamlamıĢ lastikler hangi sebeple olursa olsun vadi veya çukurlarda
dolgu malzemesi olarak kullanılmayacak, katı atık depolama tesislerinde depolanmayacak,
ısınmada kullanılmayacak, gösteri ve benzeri fiilleri kapsayacak Ģekilde her ne amaçla olursa
olsun yakılmayacaktır.
Ömrünü tamamlamıĢ lastiklerin bertarafı ile ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir
Ģekilde Samsun Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟ne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet
alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir.
Ömrünü tamamlamıĢ lastiklerin toplanması ve bertaraf edilmesi konularında 25.11.2006
tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve
27537 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Ömrünü TamamlamıĢ
Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
PCB
Proje kapsamında PCB kullanılacak herhangi bir faaliyet bulunmamaktadır. Ancak
faaliyet süresince 27.12.2007 tarih ve 26739 sayılı “Poliklorlu Bifenil ve Poliklorlu
Terfenillerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik”in ilgili hükümlerine uyulacaktır.
Bitkisel Atık Yağlar
Projenin inĢaat aĢamasında çalıĢacak personelin yemek ihtiyacı, yemek firması
tarafından karĢılanacağı için proje kapsamında bitkisel atık yağ oluĢumu söz konusu değildir.
Ancak herhangi bir nedenle bitkisel yağ oluĢması durumunda 19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerince, sızdırmaz, iç ve dıĢ yüzeyleri korozyona dayanıklı kaplarda biriktirilecek ve
lisanslı taĢıyıcılarla lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine gönderilecektir.
Tehlikeli Atıklar
Faaliyet inĢaat aĢaması sırasında oluĢması muhtemel üstübü, florasan gibi tehlikeli
atıklar beton saha üzerine yerleĢtirilmiĢ sağlam, sızdırmaz, emniyetli ve uluslararası kabul
görmüĢ standartlara uygun konteynırlar içerisinde geçici olarak muhafaza edilecek,
konteynırların üzerinde tehlikeli atık ibaresine yer verilecek, depolanan maddenin miktarı ve
depolama tarihi konteynırlar üzerinde belirtilecek, konteynırların hasar görmesi durumunda
atıklar, aynı özellikleri taĢıyan baĢka bir konteynıra aktarılacak, konteynırların devamlı kapalı
kalması sağlanacak, atıklar kimyasal reaksiyona girmeyecek Ģekilde geçici depolanacaktır.
165
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ayrıca, faaliyet sahibi, atıkları “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uygun olarak geri kazanım ve bertaraf tesislerine göndermeden önce, kendi atıklarını gerekli
önlemleri alarak fiziksel, kimyasal veya biyolojik iĢlemlerle zararsız hale getirmek, bakiye
atık oluĢuyor ise uygun Ģekilde çevre lisansı almıĢ bertaraf ve geri kazanım tesisine
götürmekle veya gönderilmesini sağlamakla sorumlu olacaktır.
Tehlikeli atıkların toplanması, biriktirilmesi ve bertarafı konusunda 05.07.2008 tarih ve
26927 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlarak yürürlüğe giren “Atık Yönetimi Genel Esaslarına
ĠliĢkin Yönetmelik” ile 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazetede yayımlarak
yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
değiĢikliğiyle birlikte “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Söz konusu proje kapsamında, inĢaat ve iĢletme aĢamalarında proje alanında ve yakın
çevresinde bulunan derelerin akıĢ rejiminin ve su kalitesinin bozulmasına sebep olabilecek
herhangi bir müdehalede bulunulmayacak; dere yataklarına atıksu, evsel katı atık vb. atıklar
kesinlikle atılmayacaktır.
V.1.24. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Yapılacak ĠĢler Nedeni Ġle Meydana Gelecek Vibrasyon, Gürültünün Kaynakları ve
Seviyesi, Kümülatif Değerler,
ĠnĢaat çalıĢmaları sırasında kullanılacak olan toplam makine ve ekipmanların listesi
Bölüm V.1.1.‟de Tablo V.1.1.2‟de verilmiĢtir. Gürültü hesaplamaları, tüm iĢ makinelerinin bir
arada çalıĢacağı varsayılarak yapılmıĢtır.
Proje kapsamında yapımı planlanan ünitelerden kaynaklı gürültü hesapları aĢağıda
ayrıntılı olarak verilmiĢtir. OluĢacak gürültü seviyesinin tahmini için 04.06.2010 tarih ve
27601 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve
Yönetimi Yönetmeliği” esas alınmıĢtır.
Sahada oluĢacak gürültünün, muhtemel gürültü kaynaklarının gürültü seviyeleri;
30.12.2006 tarih ve 26392 Sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Açık
Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından O1uĢturu1an Çevredeki Gürültü Emisyonu ile Ġlgili
Yönetmelik” in 5. maddesinde verilen tabloda tanımlanan motor gücü seviyelerine göre
verilen formüller yardımıyla bulunmaktadır. 5. maddede sunulan tabloda belirtilen makine ekipman listesinden; bu sahada kullanılacak olan Ekipman tipleri ve bunların motor güçlerine
göre tanımlanan formüller ise Tablo V.1.24.1‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.1. Teçhizat Tipi ve Bunların Net Güç Seviyesine Uygun Olarak Tanımlanan Ses Gücü
Seviyeleri
Teçhizatın Tipi
Net Kurulu Güç P (kW),
Elektrik Gücü
Pel (1) (kW),
Uygulama Kütlesi m (kg),
Kesme GeniĢliği L (cm)
SıkıĢtırma
makineleri
(titreĢimli
silindirler, titreĢtirici levhalar, titreĢimli
çekiçler)
P≤8
8 < P ≤ 70
P > 70
166
Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyesi
dB/1, pW
3 Temmuz
3 Ocak
2004’den
2006’dan
Ġtibaren
Ġtibaren
I. Safha
II. Safha
108
105(2)
109
106(2)
89 + 11 log P
86 + 11 log P(2)
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Teçhizatın Tipi
Paletli dozerler, paletli yükleyiciler,
paletli kazıcı yükleyiciler
Tekerlekli
dozerler,
tekerlekli
yükleyiciler,
tekerlekli
kazıcıyükleyiciler, damperli kamyonlar,
greyderler, yükleyici tipli toprak
doldurmalı sıkıĢtırıcılar, içten yanmalı
motor tahrikli karĢı ağırlıklı hidrolik
kaldırmalı kamyonlar, hareketli vinçler,
sıkıĢtırma
makineleri
(titreĢimsiz
silindirler), kaldırım perdah makineleri,
hidrolik güç oluĢturma makineleri
Kazıcılar, eĢya taĢımak için yük
asansörleri,
yapı
(konstrüksiyon)
vinçleri, motorlu çapalama makineleri
Elle tutulan beton kırıcıları ve deliciler
Net Kurulu Güç P (kW),
Elektrik Gücü
Pel (1) (kW),
Uygulama Kütlesi m (kg),
Kesme GeniĢliği L (cm)
P ≤ 55
P > 55
P ≤ 55
104
101(2)(3)
P > 55
85 + 11 log P
82 + 11 log
P(2)(3)
P ≤ 15
96
93
P > 15
83 + 11 log P
80 + 11 log P
m ≤ 15
15< m < 30
m ≥ 30
107
94 + 11 log m
96 + 11 log m
105
92 + 11 log m(2)
94 + 11 log m
98 + log P
96 + log P
Pel ≤ 2
2 < Pel ≤ 10
Pel > 10
P ≤ 15
P > 15
L ≤ 50
97 + log Pel
98 + log Pel
97 + log Pel
99
97 + 2 log P
96
95 + log Pel
96 + log Pel
95 + log Pel
97
95 + 2 log P
94(2)
50< L ≤ 70
100
98
70< L ≤ 120
100
98(2)
Kule vinçleri
Kaynak ve güç jeneratörleri
Kompresörler
Çim
biçme
düzeltme/çim
makineleri
makineleri,
çim
kenar
düzeltme
Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyesi
dB/1, pW
3 Temmuz
3 Ocak
2004’den
2006’dan
Ġtibaren
Ġtibaren
I. Safha
II. Safha
106
103(2)
87 + 11 log P
84 + 11 log P(2)
L > 120
105
103(2)
(1) Kaynak jeneratörleri için Pel : Ġmalatçı tarafından verilen faktörün en küçük değeri için bilinen yük
gerilimi ile çarpılan klasik kaynak akımı.
Güç jeneratörleri için Pel : ISO 8528-1: 1993 standardının madde 13. 3. 2‟sine göre ana güç.
(2) II. Safhaya ait değerler aĢağıdaki ekipman tipleri için tamamen örnek niteliğindedir:
arkasından yürünen titreĢimli silindirler,
titreĢimli plakalar (> 3 kW)
titreĢimli çekiçler
dozerler (çelik raylı)
yükleyiciler (çelik raylı > 55 kW)
içten yanmalı motorla çalıĢan karĢı ağırlıklı hidrolik kaldırmalı kamyonlar
sıkıĢtırma parçalı kaldırım perdah makineleri
elle tutulan içten yanmalı motorlu beton kırıcılar ve kazmalar (15 < m < 30)
çim biçme makineleri, çim düzeltme makineleri / çim kenar düzeltme makineleri
Kesin değerler, Komisyonun yapacağı değiĢikliklere bağlı olacaktır. Böyle bir tadilat olmaması durumunda I.
Safhaya ait değerler II. Safha için geçerli olmaya devam edecektir.
(3) Tek motorlu seyyar vinçler için, I. Safhaya ait değerler 3 Ocak 2008 tarihine kadar geçerli olmaya devam
edecektir. Bu tarihten sonra II. Safha değerleri geçerli olacaktır.
Ġzin verilen ses gücü seviyesi en yakın tamsayıya yuvarlanmalıdır (0,5‟ten küçükler için küçük sayı, 0,5‟e eĢit
veya büyükler için büyük sayı kullanılır).
167
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamına kurulacak ünitelerin inĢası sırasında V.1.1 baĢlığı altında verilen Tablo
V.1.1.2‟de listelenen iĢ makinelerinin tamamı kullanılacak olup, her bir ünite için kullanılacak
makine ve ekipmanlar belirtilmiĢtir.
Proje kapsamında inĢaat faaliyetleri esnasında kullanılacak ekipmanın motor güçleri
Tablo V.1.24.2‟de verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.2. Kullanılacak Makinelerin Motor Güçleri
Ünite
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Silindir
Motor Gücü
240 HP, 180 kW
168 HP, 125 kW
175 HP, 130 kW
148 HP, 110 kW
160 HP,120 kW
140 HP, 105 kW
134 HP, 100 kW
*** 1 HP= 0,746 Kw
Makinelerin Ses Gücü Seviyesinin Hesaplanması
Tablo V.1.24.1‟de verilen formüller doğrultusunda her makinenin Ses Gücü Seviyesi
aĢağıda hesaplanmıĢtır.
Tablo V.1.24.3. Proje Kapsamında Kullanılacak ĠĢ Makinaları Ses Gücü Seviyeleri
Araç
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Silindir
Motor
gücü
180 kW
125 kW
130 kW
110 kW
120 kW
105 kW
100 kW
Net Kurulu Gücü
Değerlendirmesi
P = 180 kW > 55 kW
P = 125 kW > 55 kW
P = 130 kW > 15 kW
P = 110 kW > 55 kW
P = 120 kW > 15 kW
P = 105 kW > 70 kW
P = 100 kW > 55 kW
Ses Gücü Seviyesi
Hesabı
Lw = 82+11 log 180
Lw = 82+11 log 125
Lw = 82+11 log 130
Lw = 82+11 log 110
Lw = 95 + 2 log 120
Lw = 82 + 11 log 105
Lw = 86 + 11 log 100
Ses Gücü Seviyesi
107 dB
105 dB
105 dB
104 dB
99 dB
104 dB
108 dB
Projede kapsamında yer alan TaĢkelik Göleti, ġantiye Alanı, Hazır Beton Santrali,
Kırma-Eleme Tesisi, Kazı Fazlası Malzeme Alanı, Malzeme Ocakları, Ġletim ve Sulama
ġebekesi inĢaat çalıĢmalarından kaynaklanacak gürültü seviyeleri hesaplamaları aĢağıda
verilmiĢtir;
a) I. Grup Gürültü Kaynağı (Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri, ġantiye Alanı, KırmaEleme Tesisi, Hazır Beton Santrali)
b) II. Grup Gürültü Kaynağı (Kazı Fazlası Malzeme Alanı)
c) III. Grup Gürültü Kaynağı (T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Ib Grubu Kil Ocağı ve T-B-2
Geçirimsiz Malzeme Ib Grubu Kil Ocağı)
d) IV. Grup Gürültü Kaynağı (T-K-1 Kaya Malzeme IIa Grubu Bazalt Ocağı)
e) V. Grup Gürültü Kaynağı (Ġletim ve Sulama ġebekesi Kazıları)
168
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
a) I. Grup Gürültü Kaynağı (Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri, ġantiye Alanı,
Kırma-Eleme Tesisi, Hazır Beton Santrali)
I.Grup Gürültü Kaynağı içerisinde bulunan alanlar birbirine çok yakın olduğundan söz
konusu alanlar birlikte değerlendirilmiĢtir. I.Grup Gürültü Kaynağı içerisinde bir arada
çalıĢması planlanan iĢ makineleri aĢağıda tablo halinde verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.4. I.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ Makineleri ve Ses
Gücü Seviyeleri
Gürültü Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Kırma-Eleme Tesisi
Beton Santrali
Patlatma
Ses Gücü Seviyesi
107 dB
105 dB
105 dB
104 dB
99 dB
104 dB
118 dB
98 dB
130 dB
Adet
17
5
6
1
1
4
1
1
1
Tablo V.1.24.5. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici, Arazöz, Rock Drill,
Transmikser, Kırma-Eleme Tesisi, Hazır Beton Santrali ve Patlatma Ġçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
74
68
65
62
60
54
50
48
46
45
43
42
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
35
68
62
58
1000
Hz
74
68
65
62
60
54
50
48
46
45
43
42
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
35
68
62
58
2000
Hz
74
68
65
62
60
54
50
48
46
45
43
42
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
35
68
62
58
169
4000
Hz
74
68
65
62
60
54
50
48
46
45
43
42
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
35
68
62
58
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
80
74
71
68
66
60
56
54
52
51
50
48
73
67
64
61
59
53
49
47
45
44
42
41
74
68
64
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Kırma-Eleme
Tesisi
Mesafe
(m)
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
56
54
48
44
42
40
38
37
36
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
54
48
44
42
40
34
30
28
26
24
23
22
65
59
56
53
51
45
41
39
37
36
34
33
73
67
63
61
59
53
49
1000
Hz
56
54
48
44
42
40
38
37
36
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
54
48
44
42
40
34
30
28
26
24
23
22
65
59
56
53
51
45
41
39
37
36
34
33
73
67
63
61
59
53
49
2000
Hz
56
54
48
44
42
40
38
37
36
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
54
48
44
42
40
34
30
28
26
24
23
22
65
59
56
53
51
45
41
39
37
36
34
33
73
67
63
61
59
53
49
170
4000
Hz
56
54
48
44
42
40
38
37
36
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
54
48
44
42
40
34
30
28
26
24
23
22
65
59
56
53
51
45
41
39
37
36
34
33
73
67
63
61
59
53
49
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
62
60
54
50
48
46
44
43
42
65
59
56
53
51
45
41
39
37
36
34
33
60
54
51
48
46
40
36
34
32
31
29
28
71
65
62
59
57
51
47
45
43
42
40
39
79
73
70
67
65
59
55
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Hazır Beton
Santrali
Patlatma
Mesafe
(m)
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
47
45
43
42
41
53
47
43
41
39
33
29
27
25
23
22
21
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
53
1000
Hz
47
45
43
42
41
53
47
43
41
39
33
29
27
25
23
22
21
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
53
2000
Hz
47
45
43
42
41
53
47
43
41
39
33
29
27
25
23
22
21
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
53
4000
Hz
47
45
43
42
41
53
47
43
41
39
33
29
27
25
23
22
21
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
53
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
53
51
50
48
47
59
53
50
47
45
39
35
33
31
30
28
27
91
85
82
79
77
71
67
65
63
62
60
59
Her bir frekansa göre atmosferik yutuĢ değeri Aatm = 7,4 .10
kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
-8
(f 2r /Φ) formülü
Formülde kullanılan;
F : Gürültü kaynağının frekansı
r : Mesafe
Φ : Bağıl nem % 73,3 alınmıĢtır. (Ortalama olarak)
Tablo V.1.24.6. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı Ġçin
Atmosferik YutuĢ Hesabı
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500
810
1000
500 Hz
0,01
0,03
0,05
0,01
0,06
0,13
0,20
0,25
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
0,05
0,10
0,15
0,20
0,25
0,51
0,82
1,01
171
2000 Hz
0,20
0,40
0,61
0,81
1,01
2,02
3,27
4,04
4000 Hz
0,81
1,62
2,42
3,23
4,04
8,08
13,08
16,15
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Mesafe (m)
1250
1500
1750
2000
500 Hz
0,32
0,38
0,44
0,51
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
1,26
1,51
1,77
2,02
2000 Hz
5,05
6,06
7,07
8,08
4000 Hz
20,19
24,23
28,27
32,31
Atmosferik yutuĢ değerlerinin düĢürülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi- Aatm formülü ile hesaplanarak Tablo V.1.24.7
oluĢturulmuĢtur. LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10
formülü kullanılmıĢtır. Proje sahasında kullanılacak olan her bir araç ve iĢ makinesi için 4
oktav bandında ses basıncı düzeyi aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.7. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin Net Ses Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
74
68
65
62
60
54
50
48
46
44
43
42
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
34
68
62
58
56
54
48
43
1000
Hz
74
68
65
62
60
54
49
47
45
43
42
40
67
61
57
55
53
47
42
40
38
36
34
33
68
62
58
56
54
47
43
2000
Hz
74
68
64
61
59
52
47
44
41
39
36
34
67
61
57
54
52
45
40
37
34
31
29
27
68
61
58
55
53
46
40
172
4000
Hz
74
67
62
59
56
46
37
32
26
21
15
10
66
59
55
52
49
39
30
25
19
13
8
3
67
60
56
53
50
40
31
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
80
74
70
67
65
59
54
52
49
48
46
45
73
67
63
60
58
51
47
44
42
40
39
37
74
67
64
61
59
52
47
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Kırma-Eleme
Tesisi
Mesafe
(m)
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
42
40
38
36
35
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
26
54
48
44
42
40
34
30
28
26
24
23
21
65
59
55
53
51
45
41
39
37
35
34
33
73
67
63
61
1000
Hz
41
39
37
35
34
59
53
49
47
45
39
34
32
30
28
26
25
54
48
44
42
40
34
29
27
25
23
21
20
65
59
55
53
51
45
40
38
36
34
32
31
73
67
63
61
2000
Hz
38
35
32
30
28
59
53
49
46
44
37
32
29
26
23
21
19
54
48
44
41
39
32
27
24
21
18
16
14
65
59
55
52
50
43
38
35
32
29
27
25
73
67
63
60
173
4000
Hz
26
20
14
9
3
58
51
47
44
41
31
22
17
11
5
0
-5
53
46
42
39
36
26
17
12
6
0
-5
-10
64
57
53
50
47
37
28
23
17
11
6
1
72
65
61
58
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
45
43
41
39
38
65
59
55
52
50
43
39
36
34
32
31
29
60
54
50
47
45
38
34
31
29
27
26
24
71
65
61
58
56
49
45
42
40
38
37
35
79
73
69
66
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Hazır Beton
Santrali
Patlatma
Mesafe
(m)
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
59
53
49
47
45
43
42
40
53
47
43
41
39
33
29
27
25
23
22
20
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
52
1000
Hz
59
53
48
46
44
42
40
39
53
47
43
41
39
33
28
26
24
22
20
19
85
79
75
73
71
65
60
58
56
54
52
51
2000
Hz
58
51
46
43
40
37
35
33
53
47
43
40
38
31
26
23
20
17
15
13
85
79
75
72
70
63
58
55
52
49
47
45
4000
Hz
55
45
36
31
25
19
14
9
52
45
41
38
35
25
16
11
5
-1
-6
-11
84
77
73
70
67
57
48
43
37
31
26
21
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
64
57
53
50
48
46
45
43
59
53
49
46
44
37
33
30
28
26
25
23
91
85
81
78
76
69
65
62
60
58
57
55
I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında kullanılan ekipmanların çalıĢma frekans aralığı
500–4000 hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaĢık gürültü
düzeyine eĢit olacaktır.
Tablo V.1.24.8. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500 Hz
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
174
2000 Hz
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
4000 Hz
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Mesafe (m)
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
500 Hz
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
2000 Hz
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
4000 Hz
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi)
Tablo V.1.24.8‟de verilen düzeltme faktörleri kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.9. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4 Oktav Bandında
Net Ses Gücü Seviyeleri
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
71
71
68
65
63
57
53
51
49
48
46
45
64
58
54
52
50
44
39
38
36
34
32
31
65
59
55
53
51
44
40
38
36
35
33
1000
Hz
74
68
65
62
60
54
49
47
45
43
42
40
67
61
57
55
53
47
42
40
38
36
34
33
68
62
58
56
54
47
43
41
39
37
35
2000
Hz
75
67
63
60
58
51
46
43
40
38
35
33
68
62
58
55
53
46
41
38
35
33
30
28
69
63
59
56
54
47
42
39
36
33
31
175
4000
Hz
75
66
61
58
55
45
36
31
25
20
14
9
67
60
56
53
50
40
31
26
20
14
9
4
68
61
57
54
51
41
32
27
21
15
10
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
80
75
71
68
66
60
55
53
51
49
48
47
73
67
63
60
58
51
46
44
41
39
38
36
74
67
64
61
59
52
47
44
42
40
38
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Arazöz
Rock Drill
Transmikser
Kırma-Eleme
Tesisi
Hazır Beton
Santrali
Mesafe
(m)
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
32
56
50
46
44
42
36
31
30
28
26
25
23
51
45
41
39
37
31
26
25
23
21
20
18
62
56
52
50
48
42
37
36
34
32
31
29
70
64
60
58
56
50
45
44
42
40
39
37
50
44
40
1000
Hz
34
59
53
49
47
45
39
34
32
30
28
26
25
54
48
44
42
40
34
29
27
25
23
21
20
65
59
55
53
51
45
40
38
36
34
32
31
73
67
63
61
59
53
48
46
44
42
40
39
53
47
43
2000
Hz
29
60
54
50
47
45
38
33
30
27
25
22
20
55
49
45
42
40
33
28
25
22
20
17
15
66
60
56
53
51
44
39
36
33
31
28
26
74
68
64
61
59
52
47
44
41
39
36
34
54
48
44
176
4000
Hz
4
59
52
48
45
42
32
23
18
12
6
1
-4
54
47
43
40
37
27
18
13
7
1
-4
-9
65
58
54
51
48
38
29
24
18
12
7
2
73
66
62
59
56
46
37
32
26
20
15
10
53
46
42
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
37
65
59
55
52
50
43
38
36
33
31
30
28
60
54
50
47
45
38
33
31
28
26
25
23
71
65
61
58
56
49
44
42
39
37
36
34
79
73
69
66
64
57
52
50
47
45
44
42
59
53
49
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Patlatma
Mesafe
(m)
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
38
36
30
25
24
22
20
19
17
82
76
72
70
68
62
57
56
54
52
51
49
1000
Hz
41
39
33
28
26
24
22
20
19
85
79
75
73
71
65
60
58
56
54
52
51
2000
Hz
41
39
32
27
24
21
19
16
14
86
80
76
73
71
64
59
56
53
51
48
46
4000
Hz
39
36
26
17
12
6
0
-5
-10
85
78
74
71
68
58
49
44
38
32
27
22
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
46
44
37
32
30
27
25
24
22
91
85
81
78
76
69
64
62
59
57
56
54
LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10 formülü
kullanılmıĢtır. EĢdeğer gürültü düzeylerinin Leq= 10 log 10 LT(i) /10 formülünden hesaplanarak
aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.10. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında
Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500
810
1000
1250
1500
1750
2000
Yönetmelikteki Sınır Değer
Leq(dB)
95
89
86
83
81
74
69
67
65
63
62
60
Madde 23; 70 dB
177
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.24.1. I.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri
b) II. Grup Gürültü Kaynağı (Kazı Fazlası Malzeme Alanı)
II.Grup Gürültü Kaynağı içerisinde bir arada çalıĢması planlanan iĢ makineleri aĢağıda
tablo halinde verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.11. II.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ Makineleri ve Ses
Gücü Seviyeleri
Gürültü Kaynağı
Ses Gücü Seviyesi
107dB
104 dB
108 dB
Adet
4
1
1
Kamyon
Arazöz
Silindir
Tablo V.1.24.12. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Arazöz ve Silindir Ġçin 4 Oktav
Bandında Ses Basıncı Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Arazöz
Mesafe
(m)
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
68
62
59
57
54
48
45
42
40
39
37
36
59
53
49
48
45
1000
Hz
68
62
59
57
54
48
45
42
40
39
37
36
59
53
49
48
45
2000
Hz
68
62
59
57
54
48
45
42
40
39
37
36
59
53
49
48
45
178
4000
Hz
68
62
59
57
54
48
45
42
40
39
37
36
59
53
49
48
45
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
74
68
65
63
60
54
51
48
46
45
43
42
65
59
56
54
51
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Silindir
Mesafe
(m)
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
39
36
33
31
29
28
27
63
57
53
52
49
43
40
37
35
33
32
31
1000
Hz
39
36
33
31
29
28
27
63
57
53
52
49
43
40
37
35
33
32
31
2000
Hz
39
36
33
31
29
28
27
63
57
53
52
49
43
40
37
35
33
32
31
4000
Hz
39
36
33
31
29
28
27
63
57
53
52
49
43
40
37
35
33
32
31
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
45
42
39
37
36
34
33
69
63
60
58
55
49
46
43
41
40
38
37
Her bir frekansa göre atmosferik yutuĢ değeri Aatm = 7,4 .10
kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
-8
(f 2r /Φ) formülü
Formülde kullanılan;
F : Gürültü kaynağının frekansı
r : Mesafe
Φ : Bağıl nem % 73,3 alınmıĢtır. (Ortalama olarak)
Tablo V.1.24.13. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı Ġçin
Atmosferik YutuĢ Hesabı
Mesafe
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
500 Hz
0,01
0,03
0,05
0,01
0,06
0,13
0,19
0,25
0,32
0,38
0,44
0,51
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
0,05
0,10
0,15
0,18
0,25
0,51
0,76
1,01
1,26
1,51
1,77
2,02
2000 Hz
0,20
0,40
0,61
0,73
1,01
2,02
3,03
4,04
5,05
6,06
7,07
8,08
4000 Hz
0,81
1,62
2,42
2,91
4,04
8,08
12,12
16,15
20,19
24,23
28,27
32,31
Atmosferik yutuĢ değerlerinin düĢürülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi-Aatm formülü ile hesaplanarak Tablo V.1.24.14
oluĢturulmuĢtur. LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10
formülü kullanılmıĢtır. Proje sahasında kullanılacak olan her bir araç iĢ makinesi için 4 oktav
179
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
bandında ses basıncı düzeyi aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.14. II. Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin Net Ses
Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Arazöz
Silindir
Mesafe
(m)
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
68
62
58
57
54
48
44
42
40
38
37
36
59
53
49
48
45
39
35
33
31
29
28
26
63
57
53
52
49
43
39
37
35
33
32
30
1000
Hz
68
62
58
57
54
48
44
41
39
37
35
34
59
53
49
48
45
39
35
32
30
28
26
25
63
57
53
52
49
43
39
36
34
32
30
29
2000
Hz
68
62
58
56
53
46
42
38
35
32
30
28
59
53
49
47
44
37
32
29
26
23
21
19
63
57
53
51
48
41
36
33
30
27
25
23
4000
Hz
67
60
56
54
50
40
32
26
20
14
9
4
58
51
47
45
41
31
23
17
11
5
0
-5
62
55
51
49
45
35
27
21
15
9
4
-1
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
74
68
64
62
59
52
48
45
43
41
40
38
65
59
55
53
50
43
39
36
34
32
31
29
69
63
59
57
54
47
43
40
38
36
35
33
II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında kullanılan ekipmanların çalıĢma frekans aralığı
500–4000 hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaĢık gürültü
düzeyine eĢit olacaktır.
Tablo V.1.24.15. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri
Mesafe (m)
50
500 Hz
-3,20
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
180
2000 Hz
1,20
4000 Hz
1,00
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Mesafe (m)
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
500 Hz
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
2000 Hz
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
4000 Hz
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi)
Tablo V.1.24.15‟te verilen düzeltme faktörleri kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.16. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4 Oktav
Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Arazöz
Silindir
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
65
65
62
60
57
51
48
45
43
41
40
39
56
50
46
45
42
36
32
30
28
26
25
23
60
54
50
49
46
40
36
34
1000
Hz
68
62
58
57
54
48
44
41
39
37
35
34
59
53
49
48
45
39
35
32
30
28
26
25
63
57
53
52
49
43
39
36
2000
Hz
69
60
57
55
52
45
40
37
34
31
29
27
60
54
50
48
45
38
34
30
27
25
22
20
64
58
54
52
49
42
38
34
181
4000
Hz
68
59
55
53
49
39
31
25
19
13
8
3
59
52
48
46
42
32
24
18
12
6
1
-4
63
56
52
50
46
36
28
22
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
74
68
65
63
60
54
50
47
45
43
42
40
65
59
55
53
50
43
39
36
33
31
30
28
69
63
59
57
54
47
43
40
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
32
30
29
27
1000
Hz
34
32
30
29
2000
Hz
31
29
26
24
4000
Hz
16
10
5
0
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
37
35
34
32
LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10 formülü
kullanılmıĢtır. EĢdeğer gürültü düzeylerinin Leq= 10 log 10 LT(i) /10 formülünden hesaplanarak
aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.17. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında
Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi
Mesafe (m)
50
100
150
180
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Yönetmelikteki Sınır Değer
Leq(dB)
80
75
71
69
66
60
56
53
51
49
48
46
Madde 23; 70 dB
ġekil V.1.24.2. II.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri
c) III. Grup Gürültü Kaynağı (T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Ib Grubu Kil Ocağı ve TB-2 Geçirimsiz Malzeme Ib Grubu Kil Ocağı)
III.Grup Gürültü Kaynağı içerisinde bir arada çalıĢması planlanan iĢ makineleri aĢağıda
tablo halinde verilmiĢtir.
182
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.24.18. III.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ Makineleri ve Ses
Gücü Seviyeleri
Gürültü Kaynağı
Ses Gücü Seviyesi
107 dB
105 dB
105 dB
104 dB
Adet
10
2
2
2
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Tablo V.1.24.19. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici ve Arazöz Ġçin 4
Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Mesafe
(m)
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
72
66
62
61
58
54
49
46
44
42
41
40
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
59
53
49
48
1000
Hz
72
66
62
61
58
54
49
46
44
42
41
40
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
59
53
49
48
2000
Hz
72
66
62
61
58
54
49
46
44
42
41
40
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
59
53
49
48
183
4000
Hz
72
66
62
61
58
54
49
46
44
42
41
40
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
63
57
54
52
49
45
40
37
35
34
32
31
59
53
49
48
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
78
72
69
67
64
60
55
52
50
49
47
46
69
63
60
58
55
51
46
43
41
40
38
37
69
63
60
58
55
51
46
43
41
40
38
37
65
59
56
54
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
45
41
36
33
31
29
28
27
1000
Hz
45
41
36
33
31
29
28
27
2000
Hz
45
41
36
33
31
29
28
27
4000
Hz
45
41
36
33
31
29
28
27
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
51
47
42
39
37
36
34
33
Her bir frekansa göre atmosferik yutuĢ değeri Aatm = 7,4 .10
kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
-8
(f 2r /Φ) formülü
Formülde kullanılan;
F : Gürültü kaynağının frekansı
r : Mesafe
Φ : Bağıl nem % 73,3 alınmıĢtır. (Ortalama olarak)
Tablo V.1.24.20. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı Ġçin
Atmosferik YutuĢ Hesabı
Mesafe (m)
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
500 Hz
0,01
0,03
0,05
0,01
0,06
0,11
0,19
0,25
0,32
0,38
0,44
0,51
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
0,05
0,10
0,15
0,18
0,25
0,42
0,76
1,01
1,26
1,51
1,77
2,02
2000 Hz
0,20
0,40
0,61
0,73
1,01
1,70
3,03
4,04
5,05
6,06
7,07
8,08
4000 Hz
0,81
1,62
2,42
2,91
4,04
6,78
12,12
16,15
20,19
24,23
28,27
32,31
Atmosferik yutuĢ değerlerinin düĢürülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi-Aatm formülü ile hesaplanarak Tablo V.1.24.21
oluĢturulmuĢtur. LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10
formülü kullanılmıĢtır. Proje sahasında kullanılacak olan her bir araç ve iĢ makinesi için 4
oktav bandında ses basıncı düzeyi aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.21. III. Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin Net Ses
Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
Kamyon
50
100
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
72
66
1000
Hz
72
66
2000
Hz
72
66
184
4000
Hz
71
64
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
78
72
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Mesafe
(m)
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
62
61
58
53
48
46
44
42
41
39
63
57
53
52
49
44
39
37
35
33
32
30
63
57
53
52
49
44
39
37
35
33
32
30
59
53
49
48
45
40
35
33
31
29
28
26
1000
Hz
62
61
58
53
48
45
43
41
39
38
63
57
53
52
49
44
39
36
34
32
30
29
63
57
53
52
49
44
39
36
34
32
30
29
59
53
49
48
45
40
35
32
30
28
26
25
2000
Hz
62
60
57
52
45
42
39
36
34
32
63
57
53
51
48
43
36
33
30
27
25
23
63
57
53
51
48
43
36
33
30
27
25
23
59
53
49
47
44
39
32
29
26
23
21
19
4000
Hz
60
58
54
47
36
30
24
18
13
8
62
55
51
49
45
38
27
21
15
9
4
-1
62
55
51
49
45
38
27
21
15
9
4
-1
58
51
47
45
41
34
23
17
11
5
0
-5
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
68
66
63
58
52
49
47
45
44
42
69
63
59
57
54
49
43
40
38
36
35
33
69
63
59
57
54
49
43
40
38
36
35
33
65
59
55
53
50
45
39
36
34
32
31
29
III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında kullanılan ekipmanların çalıĢma frekans aralığı
500–4000 hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaĢık gürültü
düzeyine eĢit olacaktır.
185
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.24.22. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri
Mesafe (m)
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
500 Hz
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
2000 Hz
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
4000 Hz
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi)
Tablo V.1.24.22‟de verilen düzeltme faktörleri kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.23. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4 Oktav
Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
450
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
450
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
72
66
62
61
58
53
48
46
44
42
41
39
63
57
53
52
49
44
39
37
35
33
32
30
63
57
53
52
1000
Hz
72
66
62
61
58
53
48
45
43
41
39
38
63
57
53
52
49
44
39
36
34
32
30
29
63
57
53
52
2000
Hz
72
66
62
60
57
52
45
42
39
36
34
32
63
57
53
51
48
43
36
33
30
27
25
23
63
57
53
51
186
4000
Hz
71
64
60
58
54
47
36
30
24
18
13
8
62
55
51
49
45
38
27
21
15
9
4
-1
62
55
51
49
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
78
72
68
66
63
58
52
49
47
45
44
42
69
63
59
57
54
49
43
40
38
36
35
33
69
63
59
57
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Arazöz
Mesafe
(m)
250
450
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
450
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
49
44
39
37
35
33
32
30
59
53
49
48
45
40
35
33
31
29
28
26
1000
Hz
49
44
39
36
34
32
30
29
59
53
49
48
45
40
35
32
30
28
26
25
2000
Hz
48
43
36
33
30
27
25
23
59
53
49
47
44
39
32
29
26
23
21
19
4000
Hz
45
38
27
21
15
9
4
-1
58
51
47
45
41
34
23
17
11
5
0
-5
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
54
49
43
40
38
36
35
33
65
59
55
53
50
45
39
36
34
32
31
29
LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10 formülü
kullanılmıĢtır. EĢdeğer gürültü düzeylerinin Leq= 10 log 10 LT(i) /10 formülünden hesaplanarak
aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.24. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında
Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi
Mesafe (m)
50
100
150
180
250
420
750
1000
1250
1500
1750
2000
Yönetmelikteki Sınır Değer
Leq(dB)
88
83
79
77
74
69
64
61
59
57
56
54
Madde 23; 70 dB
187
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.24.3. III.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri
d) IV. Grup Gürültü Kaynağı (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt
Ocağı))
IV.Grup Gürültü Kaynağı içerisinde bir arada çalıĢması planlanan iĢ makineleri aĢağıda
tablo halinde verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.25. IV.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ Makineleri ve Ses
Gücü Seviyeleri
Gürültü Kaynağı
Ses Gücü Seviyesi
107 dB
105 dB
105 dB
104 dB
99 dB
130 dB
Adet
45
10
10
3
3
1
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Patlatma
Tablo V.1.24.26. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici, Arazöz, Rock
Drill ve Patlatma Ġçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
79
73
69
67
65
59
55
53
51
49
48
47
70
1000
Hz
79
73
69
67
65
59
55
53
51
49
48
47
70
2000
Hz
79
73
69
67
65
59
55
53
51
49
48
47
70
188
4000
Hz
79
73
69
67
65
59
55
53
51
49
48
47
70
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
53
76
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Patlatma
Mesafe
(m)
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
70
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
64
58
54
52
50
44
40
38
36
34
33
32
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
85
79
75
73
71
1000
Hz
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
70
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
64
58
54
52
50
44
40
38
36
34
33
32
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
85
79
75
73
71
2000
Hz
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
70
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
64
58
54
52
50
44
40
38
36
34
33
32
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
85
79
75
73
71
189
4000
Hz
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
70
64
60
58
56
50
47
44
42
40
39
38
64
58
54
52
50
44
40
38
36
34
33
32
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
27
85
79
75
73
71
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
70
67
64
62
56
53
50
48
47
45
44
76
70
67
64
62
56
53
50
48
47
45
44
70
64
60
58
56
50
46
44
42
40
39
38
65
59
55
53
51
45
41
39
37
35
34
33
91
85
82
79
77
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
65
62
59
57
55
54
53
1000
Hz
65
62
59
57
55
54
53
2000
Hz
65
62
59
57
55
54
53
4000
Hz
65
62
59
57
55
54
53
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
71
68
65
63
62
60
59
Her bir frekansa göre atmosferik yutuĢ değeri Aatm = 7,4 .10
kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
-8
(f 2r /Φ) formülü
Formülde kullanılan;
F : Gürültü kaynağının frekansı
r : Mesafe
Φ : Bağıl nem % 73,3 alınmıĢtır. (Ortalama olarak)
Tablo V.1.24.27. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı Ġçin
Atmosferik YutuĢ Hesabı
Mesafe
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
500 Hz
0,01
0,03
0,05
0,01
0,06
0,13
0,19
0,25
0,32
0,38
0,44
0,51
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
0,05
0,10
0,15
0,20
0,25
0,51
0,76
1,01
1,26
1,51
1,77
2,02
2000 Hz
0,20
0,40
0,61
0,81
1,01
2,02
3,03
4,04
5,05
6,06
7,07
8,08
4000 Hz
0,81
1,62
2,42
3,23
4,04
8,08
12,12
16,15
20,19
24,23
28,27
32,31
Atmosferik yutuĢ değerlerinin düĢürülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi-Aatm formülü ile hesaplanarak Tablo V.1.24.28
oluĢturulmuĢtur. LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10
formülü kullanılmıĢtır. Proje sahasında kullanılacak olan her bir araç iĢ makinesi için 4 oktav
bandında ses basıncı düzeyi aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.28. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin Net Ses
Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
Kamyon
50
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
79
1000
Hz
79
2000
Hz
78
190
4000
Hz
78
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
84
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Mesafe
(m)
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
73
69
67
65
58
55
52
50
49
47
46
70
64
60
58
56
50
46
44
42
40
39
37
70
64
60
58
56
50
46
44
42
40
39
37
64
58
54
52
50
44
40
38
36
34
32
31
59
53
49
47
45
1000
Hz
72
69
66
64
58
54
52
49
48
46
45
70
64
60
58
56
50
46
43
41
39
37
36
70
64
60
58
56
50
46
43
41
39
37
36
64
58
54
52
50
43
40
37
35
33
31
30
59
53
49
47
45
2000
Hz
72
68
66
64
57
52
49
46
43
41
38
70
64
60
57
55
48
43
40
37
34
32
30
70
64
60
57
55
48
43
40
37
34
32
30
64
57
54
51
49
42
37
34
31
28
26
24
59
52
49
46
44
191
4000
Hz
71
67
63
61
50
43
36
30
25
19
14
69
62
58
55
52
42
34
28
22
16
11
6
69
62
58
55
52
42
34
28
22
16
11
6
63
56
52
49
46
36
28
22
16
10
5
-1
58
51
47
44
41
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
78
74
72
70
63
59
56
54
52
50
49
76
70
66
63
61
54
50
47
45
43
42
40
76
70
66
63
61
54
50
47
45
43
42
40
70
63
60
57
55
48
44
41
39
37
35
34
65
58
55
52
50
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Patlatma
Mesafe
(m)
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
39
35
33
31
29
27
26
85
79
75
73
71
65
61
59
57
55
54
52
1000
Hz
38
35
32
30
28
26
25
85
79
75
73
71
65
61
58
56
54
52
51
2000
Hz
37
32
29
26
23
21
19
85
79
75
72
70
63
58
55
52
49
47
45
4000
Hz
31
23
17
11
5
0
-6
84
77
73
70
67
57
49
43
37
31
26
21
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
43
39
36
34
32
30
29
91
85
81
78
76
69
65
62
60
58
57
55
IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında kullanılan ekipmanların çalıĢma frekans aralığı
500–4000 hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaĢık gürültü
düzeyine eĢit olacaktır.
Tablo V.1.24.29. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
500 Hz
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
2000 Hz
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
4000 Hz
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandındaki net ses düzeyleri (Lpi)
Tablo V.1.24.30‟da verilen düzeltme faktörleri kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.30. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4 Oktav
Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
1000
Hz
2000
Hz
192
4000
Hz
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Rock Drill
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
75
76
72
70
68
62
58
55
53
52
50
49
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
34
67
61
57
55
53
47
43
41
39
37
36
34
61
55
51
49
47
40
37
34
32
31
29
28
56
50
46
44
1000
Hz
79
72
69
66
64
58
54
52
49
48
46
45
70
64
60
58
56
50
46
43
41
39
37
36
70
64
60
58
56
50
46
43
41
39
37
36
64
58
54
52
50
43
40
37
35
33
31
30
59
53
49
47
2000
Hz
80
71
67
65
62
55
51
47
44
42
39
37
71
65
61
58
56
49
45
41
38
36
33
31
71
65
61
58
56
49
45
41
38
36
33
31
65
59
55
52
50
43
38
35
32
29
27
25
60
54
50
47
193
4000
Hz
79
70
66
62
60
49
42
35
29
24
18
13
70
63
59
56
53
43
35
29
23
17
12
7
70
63
59
56
53
43
35
29
23
17
12
7
64
57
53
50
47
37
29
23
17
11
6
0
59
52
48
45
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
84
79
75
73
71
64
60
57
55
54
52
51
76
70
66
63
61
54
50
47
44
42
41
39
76
70
66
63
61
54
50
47
44
42
41
39
70
63
60
57
55
48
43
40
38
36
34
33
65
58
55
52
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Patlatma
Mesafe
(m)
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
42
35
32
29
27
26
24
23
82
76
72
70
68
62
58
56
54
52
51
49
1000
Hz
45
38
35
32
30
28
26
25
85
79
75
73
71
65
61
58
56
54
52
51
2000
Hz
45
38
33
30
27
24
22
20
86
80
76
73
71
64
60
56
53
51
48
46
4000
Hz
42
32
24
18
12
6
1
-5
85
78
74
71
68
58
50
44
38
32
27
22
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
50
43
38
35
33
31
29
28
91
85
81
78
76
69
65
62
59
57
56
54
LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10 formülü
kullanılmıĢtır. EĢdeğer gürültü düzeylerinin Leq= 10 log 10 LT(i) /10 formülünden hesaplanarak
aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.31. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında
Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1700
2000
Yönetmelikteki Sınır Değer
Leq(dB)
102
96
92
90
88
81
77
74
72
70
69
68
Madde 23; 70 dB
194
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.24.4. IV.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri
e) V. Grup Gürültü Kaynağı (Ġletim ve Sulama ġebekesi Kazıları)
V.Grup Gürültü Kaynağı içerisinde bir arada çalıĢması planlanan iĢ makineleri aĢağıda
tablo halinde verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.32. V.Grup Gürültü Kaynağı Ġçerisinde Bir Arada ÇalıĢması Planlanan ĠĢ Makineleri ve Ses
Gücü Seviyeleri
Gürültü Kaynağı
Ses Gücü Seviyesi
107 dB
105 dB
105 dB
104 dB
Adet
4
2
2
1
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Tablo V.1.24.33. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kamyon, Ekskavatör, Yükleyici ve Arazöz Ġçin 4
Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
68
62
59
56
54
48
45
42
40
39
37
36
63
57
54
51
1000
Hz
68
62
59
56
54
48
45
42
40
39
37
36
63
57
54
51
2000
Hz
68
62
59
56
54
48
45
42
40
39
37
36
63
57
54
51
195
4000
Hz
68
62
59
56
54
48
45
42
40
39
37
36
63
57
54
51
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
74
68
65
62
60
54
51
48
46
45
43
42
69
63
60
57
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Yükleyici
Arazöz
Mesafe
(m)
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
49
43
40
37
35
34
32
31
63
57
54
51
49
43
40
37
35
34
32
31
59
53
49
47
45
39
36
33
31
29
28
27
1000
Hz
49
43
40
37
35
34
32
31
63
57
54
51
49
43
40
37
35
34
32
31
59
53
49
47
45
39
36
33
31
29
28
27
2000
Hz
49
43
40
37
35
34
32
31
63
57
54
51
49
43
40
37
35
34
32
31
59
53
49
47
45
39
36
33
31
29
28
27
4000
Hz
49
43
40
37
35
34
32
31
63
57
54
51
49
43
40
37
35
34
32
31
59
53
49
47
45
39
36
33
31
29
28
27
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
55
49
46
43
41
40
38
37
69
63
60
57
55
49
46
43
41
40
38
37
65
59
56
53
51
45
42
39
37
36
34
33
Her bir frekansa göre atmosferik yutuĢ değeri Aatm = 7,4 .10
kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
-8
(f 2r /Φ) formülü
Formülde kullanılan;
F : Gürültü kaynağının frekansı
r : Mesafe
Φ : Bağıl nem % 73,3 alınmıĢtır. (Ortalama olarak)
Tablo V.1.24.34. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı Ġçin
Atmosferik YutuĢ Hesabı
Mesafe
50
100
150
200
250
500 Hz
0,01
0,03
0,05
0,01
0,06
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
0,05
0,10
0,15
0,20
0,25
196
2000 Hz
0,20
0,40
0,61
0,81
1,01
4000 Hz
0,81
1,62
2,42
3,23
4,04
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Mesafe
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
500 Hz
0,13
0,19
0,25
0,32
0,38
0,44
0,51
Atmosferik YutuĢ
1000 Hz
0,51
0,76
1,01
1,26
1,51
1,77
2,02
2000 Hz
2,02
3,03
4,04
5,05
6,06
7,07
8,08
4000 Hz
8,08
12,12
16,15
20,19
24,23
28,27
32,31
Atmosferik yutuĢ değerlerinin düĢürülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4
oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi-Aatm formülü ile hesaplanarak Tablo V.1.24.35
oluĢturulmuĢtur. LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10
formülü kullanılmıĢtır. Proje sahasında kullanılacak olan her bir araç iĢ makinesi için 4 oktav
bandında ses basıncı düzeyi aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.24.35. V. Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı Ġçin Net Ses
Düzeyi
Gürültü
Kaynağı
Kamyon
Ekskavatör
Yükleyici
Mesafe
(m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
68
62
58
56
54
48
44
42
40
38
37
36
63
57
53
51
49
43
39
37
35
33
32
30
63
57
53
51
49
43
39
37
1000
Hz
68
62
58
56
54
48
44
41
39
37
35
34
63
57
53
51
49
43
39
36
34
32
30
29
63
57
53
51
49
43
39
36
2000
Hz
68
62
58
55
53
46
42
38
35
32
30
28
63
57
53
50
48
41
36
33
30
27
25
23
63
57
53
50
48
41
36
33
197
4000
Hz
67
60
56
53
50
40
32
26
20
14
9
4
62
55
51
48
45
35
27
21
15
9
4
-1
62
55
51
48
45
35
27
21
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
74
68
64
61
59
52
48
45
43
41
40
38
69
63
59
56
54
47
43
40
38
36
35
33
69
63
59
56
54
47
43
40
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Arazöz
Mesafe
(m)
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
35
33
32
30
59
53
49
47
45
39
35
33
31
29
28
26
1000
Hz
34
32
30
29
59
53
49
47
45
39
35
32
30
28
26
25
2000
Hz
30
27
25
23
59
53
49
46
44
37
32
29
26
23
21
19
4000
Hz
15
9
4
-1
58
51
47
44
41
31
23
17
11
5
0
-5
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
38
36
35
33
65
59
55
52
50
43
39
36
34
32
31
29
V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında kullanılan ekipmanların çalıĢma frekans aralığı
500–4000 hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaĢık gürültü
düzeyine eĢit olacaktır.
Tablo V.1.24.36. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Düzeltme Faktörleri
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Düzeltme Faktörü
1000 Hz
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
500 Hz
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
-3,20
2000 Hz
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
1,20
4000 Hz
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandındaki net ses düzeyleri (Lpi)
Tablo V.1.24.36‟da verilen düzeltme faktörleri kullanılarak aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
Tablo V.1.24.37. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Kullanılacak Olan Makineler Ġçin 4 Oktav
Bandında Net Ses Gücü Seviyeleri
Gürültü
Kaynağı
Mesafe
(m)
Kamyon
50
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
65
1000
Hz
68
2000
Hz
69
198
4000
Hz
68
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
74
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gürültü
Kaynağı
Ekskavatör
Yükleyici
Arazöz
Mesafe
(m)
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Toplam Ses Basıncı Düzeyi
(dB)
Ses Basıncı Düzeyi (dB)
500
Hz
65
62
59
57
51
48
45
43
41
40
39
60
54
50
48
46
40
36
34
32
30
29
27
60
54
50
48
46
40
36
34
32
30
29
27
56
50
46
44
42
36
32
30
28
26
25
23
1000
Hz
62
58
56
54
48
44
41
39
37
35
34
63
57
53
51
49
43
39
36
34
32
30
29
63
57
53
51
49
43
39
36
34
32
30
29
59
53
49
47
45
39
35
32
30
28
26
25
2000
Hz
60
57
54
52
45
40
37
34
31
29
27
64
58
54
51
49
42
38
34
31
29
26
24
64
58
54
51
49
42
38
34
31
29
26
24
60
54
50
47
45
38
34
30
27
25
22
20
4000
Hz
59
55
52
49
39
31
25
19
13
8
3
63
56
52
49
46
36
28
22
16
10
5
0
63
56
52
49
46
36
28
22
16
10
5
0
59
52
48
45
42
32
24
18
12
6
1
-4
Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r2)
68
65
62
60
54
50
47
45
43
42
40
69
63
59
56
54
47
43
40
37
35
34
32
69
63
59
56
54
47
43
40
37
35
34
32
65
59
55
52
50
43
39
36
33
31
30
28
LT= Toplam Ses Düzeyi (dB)‟nın hesaplanmasında LT= 10 log 10 Li/10 formülü
kullanılmıĢtır. EĢdeğer gürültü düzeylerinin Leq= 10 log 10 LT(i) /10 formülünden hesaplanarak
aĢağıdaki tablo oluĢturulmuĢtur.
199
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.24.38. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında
Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi
Mesafe (m)
50
100
150
200
250
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
Yönetmelikteki Sınır Değer
Leq(dB)
81
76
72
69
67
60
57
54
52
50
48
47
Madde 23; 70 dB
ġekil V.1.24.5. V.Grup Gürültü Kaynağı Alanlarında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri
Genel Değerlendirme
04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevrese1 Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Ek-7 Tablo 5‟te farklı
Ģantiye alanı için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri verilmiĢtir. Bu değerler Tablo
V.1.24.39‟da sunulduğu gibidir.
Tablo V.1.24.39. ġantiye Alanı Ġçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım)
Bina
Yol
Diğer kaynaklar
Leq(dB)
70
75
70
200
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.24.40. Proje Ünitelerine Yakın YerleĢimlerin Gürültüden Etkilenme Durumları
Ünite
I.Grup Gürültü Kaynağı
(Gölet Gövdesi ve
Yardımcı Üniteleri,
ġantiye Alanı, KırmaEleme Tesisi, Hazır Beton
Santrali)
II.Grup Gürültü
Kaynağı
(Kazı Fazlası Malzeme
Alanı)
III.Grup Gürültü
Kaynağı
(T-B-1 Geçirimsiz
Malzeme Ib Grubu Kil
Ocağı ve T-B-2
Geçirimsiz Malzeme Ib
Grubu Kil Ocağı)
IV.Grup Gürültü
Kaynağı
(T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı (IIa Grubu Bazalt
Ocağı))
V.Grup Gürültü
Kaynağı***
(Ġletim ve Sulama
ġebekesi Kazıları)
En Yakın YerleĢim Yeri
En Yakın
Yapı/Konutun
Mesafesi (m)
Etkilenme
Mesafesi
(m)
Etkilenme
Durumu
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen
Mahallesi‟ne Ait Yapı/Konut
525
810
Etkileniyor
300
180
Etkilenmiyor
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Yongazoğlu Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Gürültü kaynağı
içerisinde
dağınık halde
yerleĢim yerleri
mevcut
420
Etkileniyor
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı
Isırganlı Köyü‟ne Ait Yapı/Konut
490
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Kuzdağ
Mahallesi‟ne Ait Yapı/Konut
1.700
Etkileniyor
530
200
Etkileniyor
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi,
Gamitoğlu Mahallesi‟ne Ait
Yapı/Konut
Gürültü kaynağı içerisinde dağınık halde yerleĢim
yerleri mevcut
*** İletim ve Sulama Şebekesi Kazıları alanlarında yapılacak faaliyetlerde yukarıda belirtilen yerleşim yerlerine
yakın mesafede (10-50 m) kısa süreli inşaat faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Ancak hassas yapılar yapılacak
inşaat faaliyetlerinden kaynaklı etkilere en fazla 1 gün (10 saat) süre maruz kalacak olup alınacak önlemler ile
meydana gelecek etkilerden zarar görmemeleri sağlanacaktır.
Proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalar için gürültü modellemeleri ayrı ayrı
baĢlıklar altında ve en kötü senaryoya göre yapılmıĢtır. Tablo V.1.24.40 incelendiğinde;
-
I. Grup Gürültü Kaynağı (Gölet Gövdesi ve Yardımcı Üniteleri, ġantiye Alanı, KırmaEleme Tesisi, Hazır Beton Santrali)
II. Grup Gürültü Kaynağı (Kazı Fazlası Malzeme Alanı)
III. Grup Gürültü Kaynağı (T-B Geçirimsiz Malzeme Ib Grubu Kil Ocağı)
IV. Grup Gürültü Kaynağı (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı))
V. Grup Gürültü Kaynağı (Ġletim ve Sulama ġebekesi Kazıları) alanlarında gürültü
emisyonu değerleri sınır değerlerin üstünde kalmaktadır.
Fakat, proje sahasının açık ve geniĢ bir alan olması, gürültünün sürekli değil belli zaman
aralıklarında ve değiĢken olması, patlatma iĢleminin sürekli yapılmayacak olması gibi bazı
etkilerle alıcıya ulaĢacak gürültü Ģiddetinin daha da azalması beklenmektedir. Hesaplamalar
bütün makinelerin aynı anda çalıĢacağı varsayımına göre yapılmıĢ olup; gerçekte ise
çoğunlukla böyle bir çalıĢma mümkün olamayacağı için gürültü seviyesinin daha da düĢük
olacağı öngörülmektedir.
201
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
4 yıl sürecek inĢaat çalıĢmaları esnasında proje ünitelerinde gürültüye neden olabilecek
çalıĢmalar ağırlıklı olarak ilk 1.5 yılda etkili olacaktır.
Proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalardan kaynaklı yöre halkını olumsuz yönde
etkileyecek unsurlar asgari düzeye indirilecek Ģekilde çalıĢmalar yürütülecektir. Gürültü
seviyesinin yüksek olduğu alanlarda ihtiyaç duyulması halinde gürültü perdeleri kurulacak
olup, gürültü seviyesinin en yakın yerleĢim birimleri üzerindeki etkisi minimuma
indirgenecektir.
ġekil V.1.24.6. Gürültü Perdesine Ait Temsili Fotoğraf
Ġletim ve Sulama ġebekesi kazıları alanlarında yapılacak faaliyetlerde yerleĢim yerlerine
yakın mesafede (10-50 m) kısa süreli inĢaat faaliyetleri gerçekleĢtirilecektir. Ancak hassas
yapılar, yapılacak inĢaat faaliyetlerinden kaynaklı etkilere en fazla 1 gün (10 saat) süre maruz
kalacak olup alınacak önlemler ile meydana gelecek etkilerden zarar görmemeleri
sağlanacaktır.
Faaliyet sahibi Ģantiye alanında; inĢaatın baĢlama ve bitiĢ tarihleri ile çalıĢma periyotları
ve ilçe belediyesinden alınan izinlere iliĢkin bilgileri, kolayca görünebilecek bir tabelada
gösterecektir. Projenin inĢaat döneminde hassas alıcı ortamlar için sınır değerler
sağlanacaktır. Proje kapsamında inĢaat aĢamasında yetkili merci tarafından istenmesi
durumunda sürekli ölçümleri yapılarak oluĢan gürültü düzeyleri belirlenecektir.
Konut bölgelerinin yakın çevresinde gerçekleĢtirilen Ģantiye faaliyetlerinin ve taĢıma
iĢlemlerinin ÇGDYY Ek-VIII, Tablo 5‟te verilen gündüz zaman dilimi (07:00-19:00) dıĢında
akĢam (19:00-23:00) ve gece (23:00-07:00) zaman dilimlerinde sürdürülmesi yasaktır.
Yürütülecek olan tüm çalıĢmalarda 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren “ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği‟nin ilgili hükümlerine
uyulacaktır. Gereç alanlarında meydana gelecek gürültüden dolayı; çalıĢanların sağlığını
koruyabilmek, faaliyetin sürekliliğini sağlayabilmek için kulaklık veya kulak tıkaçları gibi
uygun koruyucu araç ve gereçler kullanılması sağlanacaktır.
Projenin inĢaat döneminde hassas alıcı ortamlar için sınır değerler sağlanacaktır.
202
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.25. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek Yerine
Getirilecek IĢlerde ÇalıĢacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer
Teknik/Sosyal Altyapı Ihtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği,
Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek gerçekleĢtirilecek olan
inĢaat faaliyetlerinde toplam 200 kiĢinin çalıĢtırılması planlanmaktadır. Gerekli olan personel,
öncelikle yakın yöreden seçilecektir. ÇalıĢanların günlük ihtiyaçlarının, TaĢkelik Göleti Aks
Yeri‟nin yakınında (göl alanı içerisinde) kurulacak olan Ģantiye binasında karĢılanması
planlanmaktadır. ġantiye binasında, çalıĢacak personel için misafirhane, kantin, mutfak,
banyo, tuvalet, revir vb. yapılar yer alacaktır.
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu‟nun 180. Maddesi, “Devamlı olarak en az elli
işçi çalıştıran bütün iş sahipleri, işçilerinin sıhhi ahvaline bakmak üzere, bir veya mütaaddit
tabibin sıhhi murakabesini temine ve hastalarını tedaviye mecburdur” uyarınca revir
kurulması zorunludur. Personelin ilkyardım ihtiyaçları için Ģantiye binasında ilk yardım
dolabı ve personelin sağlık hizmetlerinin gerçekleĢtirileceği bir adet revir bulundurulacak ve
doktor görevlendirilecektir.
Personelin sağlık durumlarının denetlenmesi ve acil tedavi gibi sağlık hizmetleri için
Alaçam Ġlçesi‟nde yer alan sağlık ocağı ve/veya devlet hastanesinden faydalanılacaktır.
Projenin inĢaat aĢamasında oluĢacak evsel nitelikli atıksu Ģantiye tesisi sahasında
kurulacak olan paket biyolojik atıksu arıtma tesisine iletilecektir. 31.12.2004 tarih ve 25687
sayılı “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” ve 25.03.2012 tarihli 28244 sayılı “Su Kirliliği
Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında “Madde 32”
gereği Tablo 21‟de verilen sınır değerler sağlanacak ve alıcı ortam olan TaĢkelik Çayı‟na
deĢarj edilecektir. TaĢkelik Çayı‟na, alıcı ortamın, mevcut kalitesinin bozulmasına neden
olabilecek her türlü atık suyun deĢarjı engellenecek ve bunun için gerekli tüm tedbirler
alınacaktır. Proje kapsamında inĢaat süresince kullanılacak olan paket biyolojik atıksu arıtma
tesisi ile ilgili olarak proje onayı yaptırılacak ve yetkili merci olan Samsun Çevre ve
ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟nden deĢarj izinleri alınacaktır.
V.1.26. Arazinin Hazırlanmasından BaĢlayarak Ünitelerin Açılmasına Dek
Sürdürülecek IĢlerden, Insan Sağlığı ve Çevre Için Riskli ve Tehlikeli Olanlar,
Proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalarda ağır iĢ makinelerinin kullanılması söz
konusudur. Personelin dikkatsizliği ve güvenlik talimatlarına uymaması, güvenli araç ve
gereçlerin kullanılmaması durumunda iĢ kazalarının olması muhtemeldir.
ĠĢ kazalarının asgariye indirilmesi amacıyla, kalifiye eleman çalıĢtırılmasına ve
personelin iĢ emniyeti konusunda eğitilmesi yoluna gidilecektir. Bu aĢamada her türlü iĢ
kazasının önlenmesi için çalıĢma alanlarına uyarıcı levhalar konulacak ve çalıĢanlara kiĢisel
koruyucu ekipmanlar verilecektir. ÇalıĢma süreleri içerisinde kısa molalar verilerek
konsantrasyonun azalmasına bağlı iĢ kazalarının oluĢma riskinin önüne geçilecektir.
ĠĢçileri bekleyen diğer önemli tehlikeler ise trafik kazaları, yüksekten düĢme veya bazı
maddelerin yüksekten iĢçi üzerine düĢmesidir. Hız sınırlamaları, geri gidiĢlerde azami dikkat,
iskele ve emniyet tutmaçlı merdiven kullanma, emniyet kemeri ve ağları kullanma tehlikeleri
asgariye indirecek güvenlik tedbirleridir. Ayrıca alt müteahhitler için, yürürlükteki
yönetmelik ve mevzuatlara uygun bir iĢyeri güvenliği ve kaza önleme planı hazırlanarak
203
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
uygulamaya konulacaktır. Personel ve iĢçiler yapılacak iĢin gerektirdiği iĢ güvenliği
malzemeleri ile donatılacak ve bunların sağlık ve iĢ güvenliği tedbirleri tam olarak alınarak,
bu kurallarına uygun Ģartlar altında çalıĢmaları sağlanacaktır.
OluĢabilecek tehlikelerin en aza indirilmesi amacıyla 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren „‟ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği‟‟
çerçevesinde alınması gerekli tüm önlemler alınacaktır.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma
Ruhsatlarına ĠliĢkin Yönetmelik, Madde 16 gereğince, tesisin çevre ve toplum sağlığına
yapacağı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak Ġl Ġnceleme Kurulu‟nca belirlenecek olan
sağlık koruma bandı mesafesi bırakılacak ve bu mesafeye uyulacaktır. Yetkili makamca
onaylı sağlık koruma bandı imar planına iĢlenecek ve bu mesafeler ilgili kurumca
korunacaktır.
Arazinin hazırlanmasından baĢlayarak ünitelerin açılmasına dek sürdürülecek iĢler
kapsamında kaya ocakları ve gölet gövdesi kazılarında patlayıcı madde kullanımı söz konusu
olacaktır. ĠĢ makinaları ile yapı yerlerinde kazı iĢlemleri gerçekleĢtirilecek, bina inĢaatı
esnasında çeĢitli iĢ makineleri kullanılacaktır. Bu iĢler esnasında inĢaat alanlarının giriĢ ve
çıkıĢlarına uyarı levhaları yerleĢtirilecektir.
IIa grubu bazalt ocağı ve gölet gövdesi patlatmalı kazı çalıĢmalarında kesinlikle galeri
tipi patlatmalar yapılmayacaktır.
Hafriyat iĢleri ve inĢaat çalıĢmalarında kullanılacak olan iĢ makineleri, her bir inĢaat
alanı ve kullanım türüne göre liste halinde Bölüm V.1.1‟de verilmektedir. Kullanılacak
ekipman sayısı inĢaat aĢamasına bağlı olarak değiĢebilecektir.
Patlayıcı olarak ANFO ve dinamit kullanılacaktır. Patlayıcılar proje alanında
depolanmayacaktır. Kullanılacak ANFO ve dinamit günlük olarak proje alanına getirilecek ve
patlatmalar Jandarma kontrolünde yapılacaktır.
Patlatma iĢlemi gerçekleĢtirilirken kullanılması planlanan aletler ve makineler:
• Yemleyici Jelatinit Dinamit Patlayıcı,
• Exel Kapsül AteĢleyici
• Rockdrill Delici Makinesi (Açık Sistem Kazılarında) ,
• Ġnfilak Fitili,
• ANFO (Amonyum Nitrat ve Fuel Oil)
• Akım Ölçüm Cihazı
Patlayıcı maddeler için Samsun Valiliği‟nden gerekli izinler alınacak, lisanslı patlayıcı
madde üreticilerinden satın alınan patlayıcılar yönetmeliklere uygun olarak proje sahasına
taĢınacaktır. Proje kapsamında yapılacak patlatma iĢlerinde kullanılacak patlayıcı maddeler,
proje sahasında depolanmayacak, yetkili satıcılardan tedarik edilerek önceden planlanan
patlatma zamanlarında ihtiyaç kadarıyla proje alanına getirtilecek ve tamamı kullanılacaktır.
204
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.1.27. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak
saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeĢil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar
alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, Peyzaj Planı,
Proje alanı ve proje alanının yakın çevresine iliĢkin olarak yapılacak peyzaj analizlerine
iliĢkin sonuçlar ile ayrı ayrı yapılan bu analizlerin birbirleriyle olan etkileĢimleri ortaya
konularak; sürdürülebilir, çevreye duyarlı, koruma-kullanma dengesinin kurulduğu planlama
yaklaĢımları benimsenmelidir. Gölet inĢası nedeniyle tahrip edilmiĢ bir alanı çevresel açıdan
stabil bir duruma getirmek, temiz bir çevrenin ve doğal kaynakların gelecek nesillere
aktarılması için zorunludur. Bu nedenle gerek inĢaat faaliyetleri aĢaması sonrasında ve
gerekse iĢletme aĢaması süresince yapılacak peyzaj onarımı; tahrip edilmiĢ alanların
verimliliğinin ve ekolojik, ekonomik ve estetik değerlerinin yeniden kazandırılmasına
yardımcı olur. Bu bağlamda, önerilen projenin tesis edilmesi ve iĢletilmesi sırasında aĢağıda
belirtilen hususlara dikkat edilmesi ile sözü edilen tahribat en aza indirilebilecek ve faaliyetler
sonucu oluĢan tahribatın bertarafı için yürütülecek peyzaj onarım çalıĢmalarına da destek ve
yardımcı olunmuĢ olacaktır.
Sözü Edilen Hususlar:
- TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi için yürütülecek inĢaat çalıĢmalarında kazı ve dolgunun
planlamaya uygun yapılması,
- Kazı çalıĢmalarında üst katmanda bulunan bitkisel toprağın ayrı olarak depolanıp,
inĢaat sonrasında mümkün olan durumlarda dolgu alanlarına tekrar serilmesi,
- Proje alanı içerisinde inĢaattan kaynaklanan erozyon tehlikesi bulunan alanlarda bu
tehlikeyi önlemek amacıyla bitkisel ve gerekli durumlarda yapısal müdahalenin
gerçekleĢtirilmesi,
- Projenin gerek inĢaat ve gerekse iĢletme aĢamalarında tesviye, drenaj ve su rejimi
kontrolünün sürekli ve uygun bir biçimde devam ettirilmesi,
- Tahrip edilmiĢ alanın biyolojik verimliliğinin organik ve kimyasal gübreler yardımıyla
yeniden kazandırılması ve onarılması Ģeklinde sıralanabilir.
TaĢkelik Çayı üzerine yer alacak olan TaĢkelik Göleti‟nin kıyıları hali hazırda bulunan
karıĢık yaprak döken ormanları ile çevrilidir. Bu nedenle gölet kıyısında erezyonla mücadele
amacıyla ağaçlandırma çalıĢması yapılması gerekmeyecektir. Ancak inĢaat çalıĢmaları ya da
baĢka bir nedenle tahrip olmuĢ alanlar saptandığında orman dokusu onarılacaktır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) orman alanı içerisinde
bulunmaktadır. Kaya ocağındaki çalıĢmaların bitmesinin ardından arazi düzenleme ve
rehabilitasyon çalıĢmaları yapılacaktır.
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Ib Grubu Kil Ocakları tarım arazileri üzerinde
bulunmaktadır. Malzeme ocaklarındaki çalıĢmaların bitmesinin ardından arazi düzenleme
çalıĢmaları yapılıp, alanlar bitkisel toprak ile örtülecektir.
205
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Bu bilgiler dahilinde;
-Proje tesislerinden çıkacak kazı fazlası malzeme çevresel etki ve proje ekonomisi
açısından uygun yerlerde biriktirilecektir. Kazı sırasında çıkacak bitkisel toprak üzeri kapalı
olarak ayrı bir yerde depolanacak, bu bitkisel toprak tabakası alanların yeniden onarılmasında,
peyzaj çalıĢmalarında yüzey kaplaması olarak kullanılacaktır.
-Proje kapsamında bulunan yerleĢim birimleri dikkate alınarak yapılan görünürlük
analizleri sonuçlarına göre; görünen yerleĢim yerlerinde oluĢabilecek olumsuz görüntünün
engellenebilmesi için bazı bölgelere tampon bitkilendirmeler yapılması, böylece olumsuz
görüntülerin kapatılması yolu değerlendirilecektir.
Ayrıca, proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinde kullanılacak peyzaj bitki türleri seçilecektir.
Peyzaj onarımı çalıĢmaları proje inĢaat çalıĢmalarının ardından yaklaĢık 4 ay sürecek
olup, aĢağıdaki tabloda verilen peyzaj planındaki takvime göre gerçekleĢtirilecektir.
Tablo V.1.27.1. Peyzaj Onarım Planı Uygulama Takvimi
Faaliyetler
ġevlerin Düzeltilmesi
Arazi Tesviyesi
Bitkisel Toprağın Serilmesi
Bitkilendirme ÇalıĢmaları
1. Ay
2. Ay
3. Ay
4. Ay
V.1.28. Yeraltı ve Yerüstünde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıklarına (Geleneksel
Kentsel Dokuya, Arkeolojik Kalıntılara, Korunması Gerekli Doğal Değerlere)
Olabilecek Etkilerin Belirlenmesi,
Proje kapsamında bulunan alanlardan T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanının (1b Grubu
Kil Ocağı) yaklaĢık 6,4 km kuzeydoğusunda, sulama alanı içerisinde Samsun Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kurulu‟nun 05.04.2013 gün ve 634 sayılı kararı ile 1. Derece Arkeolojik
Sit Alanı ilan edilen Yenice Köyü sınırları içinde kalan Dedetepe Höyüğü bulunmaktadır
(Bkz. Ek-2, Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Onaylı Çevre Düzeni
Planı, Plan Hükümleri ve Lejantı).
Söz konusu proje alanına iliĢkin Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğü‟ne görüĢ sorulmuĢ olup, görüĢte Yenice Köyü sınırları içinde kalan Dedetepe
Höyüğü dıĢında, diğer alanlarda “3386 ve 5226 sayılı yasalarla değiĢik 2863 sayılı Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren, mimari, tarihi, arkeolojik ve diğer önem
ve özellikleri barındıran herhangi bir taĢınmaz kültür varlığına rastlanılmadığını, ek bilgi
olması açısından, A-B Geçirimsiz Malzeme alanı sahası dıĢında olup, bu alanın 250 m
yakınında Bafra Ġlçesi Eldavut köyü sınırları içinde yer alan Tepe Tarla Höyüğü, yine Eldavut
Köyü sınırlarında ve proje alanının uzağında bulunan Hacıbaba Tepesi (Sivri Tepe) Höyüğü
ve Gökçeağaç Köyü sınırları içinde yer alan Tedigün Tepe (TepekıĢla) Höyüğü‟nün yer aldığı
ve yapılacak inĢai ve fiziki uygulamalar esnasında herhangi bir kültür varlığına rastlanması
durumunda 2863 sayılı Kanunun 4. Maddesi uyarınca en yakın Mülki Ġdare Amirliğine veya
Müze Müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği belirtilmiĢtir (Bkz. Ek-8, Samsun Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü GörüĢü).
206
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gölet kapsamında ihtiyaç duyulan kil malzemesi temini için ise T-B-1, T-B-2, A-A ve
A-B Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) belirlenmiĢtir. Ancak, planlanan
proje revize edilmiş olup, ÇED Raporu’nda belirtilen A-A ve A-B Geçirimsiz Malzeme
Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) proje kapsamından çıkarılmıştır. Bu nedenle A-A ve A-B
Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) açılmayacak ve işletilmeyecektir.
Alanda yapılacak çalıĢmalar esnasında kültür ve tabiat varlığına rastlanılması
durumunda çalıĢmalar durdurularak ivedi bir Ģekilde en yakın resmi makama haber
verilecektir.
Faaliyet süresi boyunca 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve
ilgili yönetmelik (3386 ve 5226 sayılı yasalarla değiĢik) hükümlerine titizlikle uyulacaktır.
V.1.29. Diğer Özellikler,
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında patlatma ve kazı çalıĢmaları, bitkisel toprak ve kazı fazlası
malzemelerin yüklenmesi, boĢaltılması, taĢınması, depolanması, araçların saha içerisindeki
hareketleri ile malzemelerin kırılması ve elenmesi faaliyetleri sonucu toz oluĢumu meydana
gelecektir. Emisyon kaynakları birbirlerine olan etkileĢim mesafelerine göre
gruplandırılmıĢtır. Gruplandırmada birbirine yakın ve etkileĢim içinde olabilecek olma
ihtimalleri göz önünde bulundurulmuĢtur. Toz emisyonu oluĢması muhtemel gruplar
aĢağıdaki gibidir:
 I.Grup Toz Emisyon Kaynağı (TaĢkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak,
Derivasyon Tüneli, Dipsavak), ġantiye Alanı, Hazır Beton Santrali ve Kırma-Eleme
Tesisi)
 II.Grup Toz Emisyon Kaynağı (Kazı Fazlası Malzeme Alanı)
 III.Grup Toz Emisyon Kaynağı (T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları (Ib
Grubu Kil Ocağı) ve Bitkisel Toprak Depo Alanı-1)
 IV.Grup Toz Emisyon Kaynağı (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
ve Bitkisel Toprak Depo Alanı-2)
 V.Grup Toz Emisyon Kaynağı (Ana Ġletim Hattı Kazısı)
Proje kapsamında proje alanında yapılacak patlatma, kazı çalıĢmaları, bitkisel toprak ve
hafriyat malzemelerinin yüklenmesi, taĢınması, boĢatılması ve depolanması sonucu toz
oluĢumu meydana gelecektir. Faaliyetlerden kaynaklı toz emisyonu hesaplanırken SKHKKY
Ek-12 Tablo 12.6‟da verilen kontrollü ve kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılmıĢ olup
değerlendirme yapılırken en kötü hal senaryosu esas kabul edilmiĢ ve kontrolsüz değerlere
göre hava kalitesi dağılım modelleri hazırlanmıĢtır.
207
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Patlatma Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
Patlatma Emisyon faktörü; 0,080 kg toz/ton (SKHKKY Ek-12);
Patlatma Emisyon Hesabı = Patlatma baĢına elde edilecek miktar (ton/saat) x 0,080 kg
toz/ton
Sökme (Kazı) Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
Kazı Emisyon faktörü; 0,025 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.);
Kazı Emisyon hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,0125 kg toz/ton
Kontrollü Değer;
Kazı Emisyon faktörü; 0,0125 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.);
Kazı Emisyon hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,0125 kg toz/ton
Yükleme Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
Yükleme Emisyon faktörü; 0,010 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.);
Yükleme Emisyon Hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,01 kg toz/ton
Kontrollü Değer;
Yükleme Emisyon faktörü; 0,005 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.);
Yükleme Emisyon Hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,005 kg toz/ton
Taşıma Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
TaĢıma Emisyon faktörü; 0,7 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.);
TaĢıma Emisyon Hesabı = 0,7 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer x Sefer
Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
Kontrollü Değer;
TaĢıma Emisyon faktörü; 0,35 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.);
TaĢıma Emisyon Hesabı = 0,35 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer x
Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
208
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Boşaltma Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
BoĢaltma Emisyon faktörü; 0,01 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.);
BoĢaltma Emisyon Hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,01 kg toz/ton
Kontrollü Değer;
BoĢaltma Emisyon faktörü; 0,005 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.);
BoĢaltma Emisyon Hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,005 kg toz/ton
Depolama Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
Depolama Emisyon faktörü; 5,8 kg/ha-gün (SKHKKY Ek–12.);
Depolama Emisyon Hesabı = 5,8 kg/ha-gün x depolama alanı (m2/gün) x 1ha/10000 m2
x 1 gün/10 saat
Kontrollü Değer;
Depolama Emisyon faktörü; 2,9 kg/ha-gün (SKHKKY Ek–12.);
Depolama Emisyon Hesabı = 2,9 kg/ha-gün x depolama alanı (m2/gün) x 1ha/10000 m2
x 1 gün/10 saat
Birincil Kırıcı Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
Birincil Kırma Emisyon faktörü; 0,243 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.) ;
Kırma Emisyon hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,243 kg toz/ton
Kontrollü Değer;
Birincil Kırma Emisyon faktörü; 0,0243 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.) ;
Kırma Emisyon hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,0243 kg toz/ton
İkincil Kırıcı Toz Emisyonu Hesabı
Kontrolsüz Değer;
Ġkincil Kırma Emisyon faktörü; 0,585 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.) ;
Kırma Emisyon hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,585 kg toz/ton
Kontrollü Değer;
Ġkincil Kırma Emisyon faktörü; 0,0585 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.) ;
Kırma Emisyon hesabı = saatlik tüketim miktarı (ton/saat) x 0,0585 kg toz/ton
209
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.29.1. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri
Kaynaklar
Emisyon Faktörleri kg/ton
Kontrolsüz
Kontrollü
Patlatma
0,080
-
Sökme
Yükleme
0,025
0,010
0,0125
0,005
Nakliye (GidiĢ-DönüĢ Toplam Mesafesi)
BoĢaltma
Depolama
Birincil Kırıcı
Ġkincil Kırıcı
0,70
0,010
5,80
0,243
0,585
0,35
0,005
2,90
0,0243
0,0585
 I.Grup Toz Emisyon Kaynağı (TaĢkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak,
Derivasyon Tüneli, Dipsavak), ġantiye Alanı, Hazır Beton Santrali ve KırmaEleme Tesisi)
Taşkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak, Derivasyon Tüneli, Dipsavak)
TaĢkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak, Derivasyon Tüneli, Dipsavak) inĢaat
alanı bünyesinde çalıĢmalarının iĢ programında 4 yıl (40 ay) süreceği belirtilmiĢtir. Rapor
kapsamında yapılan toz ve gürültü hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3
yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre
yapılmıĢtır. Gölet alanında yapılacak patlatma ve kazı çalıĢmaları sonucu toplamda 597.000
m3 (1.194.000 ton / 3 yıl = 159,2 ton/saat) kazı fazlası malzeme oluĢacaktır.
Toplam Kazı Miktarı
Yıllık Kazı Miktarı
Aylık Kazı Miktarı
Günlük Kazı Miktarı
Saatlik Kazı Miktarı
Malzemenin Yoğunluğu
ÇalıĢma Süreleri
: 597.000 m3 = 1.194.000 ton
: 199.000 m3 = 398.000 ton
: 19.900 m3 = 39.800 ton
: 796 m3
= 1.592 ton
3
: 79.60 m
= 159,20 ton
: 2,00 ton/m3
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
Proje kapsamında gölet gövdesi ve yardımcı üniteleri (dolusavak, derivasyon tüneli,
dipsavak) patlatma ve kazı çalıĢmalarında açığa çıkacak 597.000 m3 (1.194.000 ton / 3 yıl =
159,2 ton/saat) kazı fazlası malzemenin yaklaĢık 100.000 m3‟lük kısmı (200.000 ton) arazide
dolgu amaçlı olarak kullanılacak olup, geriye kalan 497.000 m3‟lük kısmı (994.000 ton) Kazı
Fazlası Malzeme Alanı‟na nakliyesi yapılarak depolanacaktır. Kazı fazlası malzemelerin
nakliyesi faaliyeti sonucu meydana gelecek olan toz emisyonu çizgisel kaynaklı olduğundan,
noktasal kaynaklı toz emisyon hesabına katılmamıĢ olup, ayrı olarak ele alınacaktır.
a) Patlatma Ġle Malzeme Çıkarılması Sırasında Meydana Gelecek Toz Miktarı
Patlatma iĢlemi anlık bir olay olduğundan ve gölet gövde alanında 2 günde 1 (ayda 14
kez) yapılacağından patlatma faaliyeti kümülatif hesaplamalardan ayrı ele alınmıĢtır.
Bir patlatmada; 2.500 m3 = 5.000 ton malzeme alınacaktır.
210
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TaĢkelik Gölet Alanı bünyesinde gerçekleĢtirilecek patlatma faaliyeti ile ortama
yayılacak tozların havada askıda kalma sürelerinin 1-5 dakika aralığında olduğu bilinen bir
durumdur. Tozu azaltmak için patlatma yapılmadan önce arazi ıslatılacak ve deliklerin
üzerine su dolu poĢetler yerleĢtirilecektir. Bu uygulama ile % 40 oranında daha az toz
emisyonu oluĢacağı öngörülmektedir.
Patlatma Emisyon Faktörü; 0,08 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.)
Toz Emisyonu Patlatma = 5.000 Ton/Patlatma * 0,080 kg/ton = 400 kg toz / patlatma
Toz Emisyonu Patlatma = 400 kg toz / patlatma – (400 kg toz / patlatma x 40/100)
= 240 kg toz / saat
Patlatma faaliyeti anlık bir olay olduğundan ve 2 günde 1 (ayda 14 kez) yapılacağından
kümülatif hesaplamalara katılmamıĢtır. Patlatma faaliyetinden meydana gelmesi muhtemel
toz debisi hesabı aĢağıda verilmiĢtir.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferin Dağılımı Modellemesi
Noktasal Kaynak için Gauss Dağılım Denklemi;
6
Q
C x , y , z   3600  2     
U  
10
i
i
h
y
z
2

y

 exp 

2
 2   y

  exp z  h 
   2 2
 z

2
2
 h 2 
 z  h   
 2 Vdi x 1


 exp 2  
 exp
   exp  
2  2  
 2 z   
  Uh 0  z  
z
Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 240 kg/saat (Meydana gelecek olan toz miktarı)
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
Uh= etkin baca yüksekliğindeki rüzgar hızı (m/sn)
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır.
Yayılma Sınıfı
A (Çok kararsız)
*
B (kararsız)
C/I (Nötral)
C/II (Nötral)
D (kararlı)
E (çok kararlı)
*
M
0,09
0,20
0,22
0,28
0,37
0,42
Hesaplamalarda Kullanılan Kararlık Sınıfı
Meydana gelecek olan tozun % 80‟ini (edinilen tecrübelere göre) 10 ‟dan büyük
partiküller oluĢturmaktadır.
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q
= 48 kg/saat (10‟dan küçük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%20‟si)
H
= 5 m (edinilen tecrübelere göre )
Z
= 1,8 m olarak alınmıĢtır.
211
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Vdi
= 0,01 m/s
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q
= 192 kg/saat (10‟dan büyük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%80‟i)
H
=5m
Z
= 0 alınmıĢtır
Vdi
= 0,07 m
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.2. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı
(g/m3)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
W
1,6
1285
325
146
83
54
WNW
NW
NNW
1,8
2,1
2,3
1141
978
893
289
248
226
130
111
102
74
63
58
48
41
37
Yön
250 m
500 m
750 m
1.000 m
1.250 m
978
978
1141
1081
1081
1141
1370
1209
1141
1027
1081
1209
248
248
289
274
274
289
347
306
289
260
274
306
111
111
130
123
123
130
156
138
130
117
123
138
63
63
74
70
70
74
89
78
74
67
70
78
41
41
48
45
45
48
57
51
48
43
45
51
212
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.1. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Havada Asılı Tozların Dağılım
Grafiği (g/m3)
Tablo V.1.29.3. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
SSW
2,0
605
178
58
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
641
728
781
682
573
517
188
214
229
200
168
152
62
70
75
66
55
50
Yön
14 m
15 m
16 m
573
573
682
641
641
682
842
728
682
168
168
200
188
188
200
247
214
200
55
55
66
62
62
66
81
70
66
213
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.2. Gölet Alanında Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat)
Dağılım modellemesi sonucunda, gölet alanındaki patlatma faaliyetinden kaynaklı toz
emisyon değerleri incelendiğinde, oluĢacak olan havada asılı partiküllerin tüm rüzgâr
yönlerinde yaklaĢık 1.250 m mesafede KVS ve UVS sınır değerlerin altına inecektir. Çöken
partiküllerin ise 16 m mesafede UVS ve KVS sınır değerlerin altında olduğu görülmektedir.
Hakim rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Patlatmanın yapılacağı gölet alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu yönünde, 525 m.
mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen Mahallesi‟ne bağlı yapı/konut olup,
yerleĢim yerlerinin patlatma faaliyetinden kaynaklı oluĢacak toz emisyonlarından bir miktar
etkilenmesi beklenmektedir.
Hakim rüzgar yönü olan Güney Güneybatı (SSW) dikkate alındığında patlatma faaliyeti
sonucu meydana gelecek toz emisyonlarının 1.250 metreden daha da az mesafede sınır
değerlerin altına ineceği öngörülmektedir. Ayrıca patlatma anlık bir iĢlem olup gölet gövde
alanında 2 günde bir (ayda 14 kez) yapılması planlanmaktadır.
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için patlatma yapılmadan önce arazi ıslatılacak ve deliklerin
üzerine su dolu poĢetler yerleĢtirilecektir. Ayrıca proje sahasının ağaçlık ve geniĢ bir alan
olması, tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle
alıcıya ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir. Sahada yapılacak olan çalıĢmalar
sırasında alınacak önlemlere dikkat edildiği ve yerine getirildiği sürece yakın çevredeki
yerleĢim yerlerine ve civardaki arazilere olumsuz bir etkisi olmayacağı öngörülmektedir.
214
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
b) Patlatma Ġle Malzeme Çıkarılmasından Sonra Yapılacak Faaliyetlerden
Kaynaklı Toz Miktarı
Proje kapsamında gölet gövdesi ve yardımcı üniteleri (dolusavak, derivasyon tüneli,
dipsavak) patlatma ve kazı çalıĢmalarında açığa çıkacak 597.000 m3 (1.194.000 ton / 3 yıl =
159,20 ton/saat) kazı fazlası malzemenin yaklaĢık 100.000 m3‟lük kısmı (200.000 ton) arazide
dolgu amaçlı olarak kullanılacak olup, geriye kalan 497.000 m3 (994.000 ton) kazı fazlası
malzeme yaklaĢık 5.600 m uzaklıkta bulunan Kazı Fazlası Malzeme Alanı‟na taĢınacaktır. Bu
yolun tamamı toprak yoldur.
Toplam TaĢınacak Kazı Fazlası Malzeme
Yıllık TaĢınacak Kazı Fazlası Malzeme
Aylık TaĢınacak Kazı Fazlası Malzeme
Günlük TaĢınacak Kazı Fazlası Malzeme
Saatlik TaĢınacak Kazı Fazlası Malzeme
Malzemenin Yoğunluğu
ÇalıĢma Süreleri
: 497.000 m3 = 994.000 ton
: 165.667 m3 = 331.334 ton
: 16.567 m3 = 33.134 ton
: 662,67 m3 = 1.325,34 ton
: 66,27 m3
= 132,54 ton
: 2,00 ton/m3
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
TaĢınacak olan günlük malzeme miktarı 1.325,34 ton/gün olup, kamyon kapasiteleri 25
ton‟dur. Buna göre sefer sayısı 54 sefer/gün olarak alınmıĢtır. Kazı fazlası malzemelerin kazı
fazlası malzeme alanına nakliyesi esnasında meydana gelecek olan toz emisyonu çizgisel
kaynaklı olduğundan, noktasal kaynaklı toz emisyon hesabına katılmamıĢ olup, ayrı ele
alınacaktır.
Gölet Alanı‟nda kaya malzemenin temin edilmesi ve bu kapsamda yapılacak olan
çalıĢmalarda 45 adet kamyon, 10 adet ekskavatör, 10 adet yükleyici, 3 adet rock drill ve 3
adet arazöz kullanılması planlanmaktadır.
Şantiye Alanı
ġantiye alanı bünyesinde inĢaat çalıĢmalarının 20 gün süreceği öngörülmektedir.
ġantiyenin kurulacağı alan 0,2 ha‟dır ve zemin üzerinde 0,5 m derinliğinde yapılacak kazı
çalıĢmaları bünyesinde tek tip malzeme alınacaktır.
Toplam Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzemenin Yoğunluğu
: 1.000 m3
= 2.100 ton
: 50 m3
= 105 ton
3
:5m
= 10,5 ton
: 20 gün, (Gün/10 saat)
: 2,10 ton/m3
Kazı iĢlemleri ile çıkarılan hafriyatlar bulundukları arazide dolgu amaçlı kullanılacaktır.
Hazır Beton Santrali
ġantiye alanı içerisinde yaklaĢık 0,05 ha büyüklüğünde kurulması planlanan hazır beton
santralinin arazi hazırlama ve inĢaat dönemi çalıĢmalarının 10 gün süreceği öngörülmektedir.
Zemin üzerinde 0,5 m derinliğinde yapılacak kazı çalıĢmaları bünyesinde tek tip malzeme
alınacaktır.
215
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Toplam Kazı Miktarı
Günlük Kazı Miktarı
Saatlik Kazı Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzemenin Yoğunluğu
: 500 m3
= 1.050 ton
3
: 50 m
= 105 ton
: 5 m3
= 10,5 ton
: 10 gün, (Gün/10 saat)
: 2,10 ton/m3
Kazı iĢlemleri ile çıkarılan hafriyatlar bulundukları arazide dolgu amaçlı kullanılacaktır.
Hazır beton santralinde hazır beton üretimi gerçekleĢtirilecektir. Proje kapsamında 1
adet 15 m3/saat kapasiteli hazır beton santrali kurulması planlanmaktadır. Hazır beton
santralinde tesisin çalıĢma ömrü 4 yıl olarak öngörülmektedir. Rapor kapsamında yapılan toz
ve gürültü hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay,
ayda 25 gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır. Proje kapsamında
ihtiyaç duyulan toplam agrega ihtiyacı 30.000 m3„tür (78.600 ton).
Toplam Üretim
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
Vardiya Sayısı
Malzemenin Yoğunluğu
ÇalıĢma Süreleri
: 30.000 m3 = 78.600 ton
: 10.000 m3 = 26.200 ton
: 1.000 m3
= 2.620 ton
3
: 40 m
= 104.80 ton
: 4 m3
= 10.48 ton
: Tek vardiya
: 2,6 ton/m3
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
Kırma-Eleme Tesisi
ġantiye alanı içerisinde yaklaĢık 0,05 ha büyüklüğünde kurulması planlanan hazır beton
santralinin arazi hazırlama ve inĢaat dönemi çalıĢmalarının 10 gün süreceği öngörülmektedir.
Zemin üzerinde 0,5 m derinliğinde yapılacak kazı çalıĢmaları bünyesinde tek tip malzeme
alınacaktır.
Toplam Üretim Miktarı
: 500 m3
= 1.050 ton
3
Günlük Üretim Miktarı
: 50 m
= 105 ton
Saatlik Üretim Miktarı
: 5 m3
= 10,50 ton
ÇalıĢma Süreleri
: 10 gün, (Gün/10 saat)
Malzemenin Yoğunluğu
: 2,10 ton/m3
Kazı iĢlemleri ile çıkarılan hafriyatlar bulundukları arazide dolgu amaçlı kullanılacaktır.
Kırma-Eleme Tesisi‟ne hammadde T-K-1 Kaya Ocağı‟ndan temin edilecektir. Tesiste
farklı boyutlarda üretilen agrega malzemesi Hazır Beton Santrali‟nde ve gölet gövdesinde
kullanılmak üzere ihtiyaç bölgelerine sevk edilecektir. Tesisin 4 yıl boyunca yılda 10 ay, ayda
25 gün, günde 10 saat çalıĢacağı öngörülmektedir. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü
hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25
gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır. Tesisin kapasitesi 110
ton/saat‟tir.
216
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamında kırma-eleme tesisine gelecek toplam malzeme miktarı;
Gölet gövdesi dolgusu için gerekli kırma malzeme (kaya) miktarı yaklaĢık 210.000 m3
(546.000 ton),
Beton ihtiyacı için gerekli kırma malzeme (kaya) miktarı yaklaĢık 30.000 m3 (78.000
ton),
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 240.000 m3 = 624.000 ton
: 80.000 m3 = 208.000 ton
: 8.000 m3
= 20.800 ton
: 320 m3
= 832 ton
3
: 32 m
= 83,2 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: Kaya Malzeme Ġçin: 2,6 ton/m3
Kümülatif Toz Emisyonu Değerleri
I.Grup Toz Emisyon Kaynağı ünitelerinde çeĢitli faaliyetler sonucu meydana gelecek
olan toz emisyon değerleri SKHKKY Ek-12 Tablo 12.6‟da verilen emisyon faktörleri
kullanılarak Kontrolsüz ve Kontrollü Değerler olarak ayrı ayrı hesaplanmıĢ ve aĢağıdaki
tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.4. I.Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri
Faaliyet
Gölet Gövdesi
Kazı
Gölet Gövdesi
Yükleme
ġantiye Alanı
Kazı (inĢaat)
ġantiye Alanı
BoĢaltma
(inĢaat)
Hazır Beton
Santrali Kazı
(inĢaat)
Hazır Beton
Santrali
BoĢaltma
(inĢaat)
Hazır Beton
Santrali
Bunkere
BoĢaltma
(iĢletme)
Hazır Beton
Santrali
Yükleme
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
159,20
ton/saat
10,50
ton/saat
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Kontrolsüz
Faktörleri
Değerler
(Kontrollü)
Kontrollü Değerler
0,025 kg.toz/ton
3,98
kg/saat
0,0125 kg.toz/ton
1,99
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
1,59
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,80
kg/saat
0,025 kg.toz/ton
0,26
kg/saat
0,0125 kg.toz/ton
0,13
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,11
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,05
kg/saat
0,025 kg.toz/ton
0,26
kg/saat
0,0125 kg.toz/ton
0,13
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,11
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,05
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,26
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,13
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,10
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,05
kg/saat
10,50
ton/saat
10,48
ton/saat
217
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
Faaliyet
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Kontrolsüz
Faktörleri
Değerler
(Kontrollü)
Kontrollü Değerler
(iĢletme)
Kırma-Eleme
Tesisi Kazı
(inĢaat)
Kırma-Eleme
Tesisi BoĢaltma
(inĢaat)
Kırma-Eleme
Tesisi BoĢaltma
(iĢletme)
Kırma-Eleme
Tesisi Bunkere
Yükleme
(iĢletme)
Kırma-Eleme
Tesisi Birincil
Kırma (iĢletme)
Kırma-ElemeTesisi Ġkincil
Kırma (iĢletme)
0,025 kg.toz/ton
0,26
kg/saat
0,0125 kg.toz/ton
0,13
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,11
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,05
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,83
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,42
kg/saat
0,01
kg.toz/ton
0,83
kg/saat
0,005
kg.toz/ton
0,42
kg/saat
0,243 kg.toz/ton
20,22
kg/saat
0,0243 kg.toz/ton
2,02
kg/saat
0,585 kg.toz/ton
48,67
kg/saat
0,0585 kg.toz/ton
4,87
kg/saat
Kontrolsüz
Değerler
Toplamı:
77,59
kg/saat
Kontrollü
Değerler
Toplamı:
11,24
kg/saat
10,50
ton/saat
83,20
ton/saat
Toplam Değerler
I. Grup Toz Emisyon Kaynağında meydana gelebilecek kontrolsüz toz debisi 77,59
kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2 Tablo 2.1‟de verilen Normal işletme şartlarında ve haftalık iş
günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dıĢındaki yerler)
değerini aĢmaktadır. Bu nedenle toz dağılım modeli yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferin Dağılımı Modellemesi
Noktasal Kaynak için Gauss Dağılım Denklemi;
6
Q
C x , y , z   3600  2     
U  
10
i
i
h
y
z
2

y

 exp 

2
 2   y

  exp z  h 
   2 2
 z

2
2
 h 2 
 z  h   
 2 Vdi x 1


 exp 2  
 exp
   exp 
2  2  
 2 z   
  Uh 0  z  
z
Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 77,59 kg/saat (Meydana gelecek olan toz miktarı)
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
Uh= etkin baca yüksekliğindeki rüzgar hızı (m/sn)
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır.
Yayılma Sınıfı
A (Çok kararsız)
*
B (kararsız)
M
0,09
0,20
218
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
C/I (Nötral)
C/II (Nötral)
D (kararlı)
E (çok kararlı)
*
0,22
0,28
0,37
0,42
Hesaplamalarda Kullanılan Kararlık Sınıfı
Meydana gelecek olan tozun % 80‟ini (edinilen tecrübelere göre) 10 ‟dan büyük
partiküller oluĢturmaktadır.
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q
= 15,52 kg/saat (10‟dan küçük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%20‟si)
H
= 5 m (edinilen tecrübelere göre )
Z
= 1,8 m olarak alınmıĢtır.
Vdi
= 0,01 m/s
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q
= 62,07 kg/saat (10‟dan büyük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%80‟i)
H
=5m
Z
= 0 alınmıĢtır
Vdi
= 0,07 m
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.5. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı
(g/m3)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2
1,9
1,7
W
1,6
415
105
54
42
27
WNW
NW
NNW
1,8
2,1
2,3
369
316
289
94
80
73
48
41
38
37
32
29
24
21
19
Yön
250 m
500 m
700 m
800 m
1.000 m
316
316
369
350
350
369
443
391
369
332
350
391
80
80
94
89
89
94
112
99
94
84
89
99
41
41
48
46
46
48
58
51
48
43
46
51
32
32
37
35
35
37
44
39
37
33
35
39
21
21
24
23
23
24
29
25
24
22
23
25
219
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.3. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların Dağılım Grafiği
(g/m3)
Tablo V.1.29.6. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat)
Yön
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
13
14
15
716
716
853
801
801
853
1053
910
853
185
185
220
207
207
220
272
235
220
54
54
65
61
61
65
80
69
65
2
756
196
57
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
801
910
977
853
716
646
207
235
252
220
185
167
61
69
74
65
54
49
220
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.4. I. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat)
Dağılım modellemesi sonucunda, gölet alanı ve yakın çevresinde yapılacak
faaliyetlerden kaynaklı (patlatma hariç) toz emisyon değerleri incelendiğinde, oluĢacak olan
havada asılı partiküllerin tüm rüzgâr yönlerinde yaklaĢık 700 m mesafede KVS ve UVS sınır
değerlerin altına inecektir. Çöken partiküllerin ise 15 m mesafede UVS ve KVS sınır
değerlerin altında olduğu görülmektedir. Hakim rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Faaliyetlerin yapılacağı gölet alanı ve çevresine en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu
yönünde, 525 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen Mahallesi‟ne bağlı
yapı/konut olup, yerleĢim yerlerinin yapılacak olan çeĢitli faaliyetlerden kaynaklı oluĢacak toz
emisyonlarından bir miktar etkilenmesi beklenmektedir.
Hakim rüzgar yönü olan Güney Güneybatı (SSW) dikkate alındığında yapılacak
faaliyetler sonucu meydana gelecek toz emisyonlarının 700 metreden daha da az mesafede
sınır değerlerin altına ineceği öngörülmektedir.
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için arazözler yardımıyla arazi ıslatılacak ve nemli
tutulmasına özen gösterilecektir. Ayrıca proje sahasının ağaçlık ve geniĢ bir alan olması,
tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle alıcıya
ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir. Sahada yapılacak olan çalıĢmalar sırasında
alınacak önlemlere dikkat edildiği ve yerine getirildiği sürece yakın çevredeki yerleĢim
yerlerine ve civardaki arazilere olumsuz bir etkisi olmayacağı öngörülmektedir.
Kazı Fazlası Malzemelerin Kazı Fazlası Malzeme Alanı’na Nakliyesi Esnasında
OluĢacak Toz Emisyon
Kazı fazlası malzemelerin kazı fazlası malzeme alanına taĢınması çizgisel kaynaklı
olarak ele alındığından noktasal kaynaklı toz hesabına katılmayıp ayrı ele alınmıĢtır.
221
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Gölet gövde alanında kazı faaliyeti ile alınan kazı fazlası malzemeler yaklaĢık 5.600 m.
uzaklıkta bulunan Kazı Fazlası Malzeme Alanı‟na taĢınacaktır. Bu yolun yaklaĢık tamamı
toprak yoldur. TaĢınacak olan günlük malzeme miktarı 1.325,34 ton/gün olup, kamyon
kapasiteleri 25 ton‟dur. Buna göre sefer sayısı 54 sefer/gün olarak alınmıĢtır. Kazı fazlası
malzemelerin Kazı Fazlası Malzeme Alanı‟na nakliyesi esnasında meydana gelecek olan toz
emisyonu çizgisel kaynaklı olduğundan, noktasal kaynaklı toz emisyon hesabına
katılmamıĢtır. Nakliye esnasında oluĢacak toz emisyon hesabı aĢağıda verilmiĢtir;
Kontrolsüz Değer;
TaĢıma Emisyon Faktörü
; 0,7 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.)
TaĢıma Emisyon Hesabı
= 0,7 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer x
Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
= 0,7 x 11,2 x 54 x 1/10
= 42,34 kg/saat
Kontrollü Değer;
TaĢıma Emisyon Faktörü
; 0,35 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.)
TaĢıma Emisyon Hesabı
= 0,35 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer
x Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
= 0,35 x 11,2 x 54 x1/10
= 21,17 kg/saat
Kazı fazlası malzemenin kazı fazlası malzeme alanına sevki sırasında meydana gelecek
kontrolsüz toz debisi yaklaĢık 42,34 kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer,
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.1'de verilen "Normal
ĠĢletme ġartlarında ve Haftalık ĠĢ Günlerindeki ĠĢletme Saatleri Ġçin Kütlesel Debiler"
değerinin (>1 kg/saat) üzerindedir. Bu nedenle toz dağılım modellemesi yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferine Dağılımı Modellemesi
Çizgisel Kaynaklı için Gauss Dağılım Denklemi;
 1  H
    


x
,
0

exp
Ci
( 2   )   zU h
  2    z
Hesaplanan kütlesel debi: Q
2m i / L



2



Q = 42,34 kg/saat
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
L (çizgisel kaynak uzunluğu) = 11.200 metre
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır,
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
222
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.29.7. Kazı Fazlası Malzemenin Kazı Fazlası Malzeme Alanına Nakliyesi Faaliyetinden
Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)
Rüzgar
Hızı
(m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
Yön
25 m
50 m
65 m
100 m
150 m
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
111
111
129
123
123
129
155
137
129
116
123
137
146
129
111
101
56
56
65
61
61
65
78
69
65
58
61
69
73
65
56
51
42
42
49
46
46
49
59
52
49
44
46
52
55
49
42
38
26
26
31
29
29
31
37
32
31
28
29
32
34
31
26
24
17
17
20
19
19
20
24
21
20
18
19
21
22
20
17
15
ġekil V.1.29.5. Kazı Fazlası Malzemenin Kazı Fazlası Malzeme Alanına Nakliyesi Faaliyetinden
Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3)
Dağılım modellemesi sonucunda, taĢımadan kaynaklı toz emisyonlarının 65 m‟de tüm
rüzgar yönlerinde KVS ve UVS sınır değerlerin altına indiği görülmektedir. Hakim rüzgar
yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
223
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
TaĢıma güzergahının yakınında yerleĢim yeri bulunmamakta olup, taĢıma güzergahına
en yakın yerleĢim yeri yaklaĢık 200 m mesafede Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Demirciköy
Mahallesi‟ne bağlı yapı/konuttur. Kazı fazlası malzemelerin kazı fazlası malzeme alanına
nakliyesi sırasında bu yerleĢim yerlerinin oluĢacak toz emisyonlarından etkilenmesi
beklenmemektedir.
 II.Grup Toz Emisyon Kaynağı (Kazı Fazlası Malzeme Alanı)
Proje kapsamında kazı fazlası malzemelerin kazı fazlası malzeme alanında depolanması
planlanmaktadır. Gölet Gövdesi ve Yardımcı Ünitelerinden (Batardolar, Derivasyon Tüneli,
Dolusavak, Dipsavak) 597.000 m3 kazı fazlası malzemenin yaklaĢık 100.000 m3‟lük kısmı
arazide dolgu amaçlı kullanılacak olup, geriye kalan 497.000 m3‟lük kısmı ise proje alanında
27 ha büyüklüğünde açılacak olan Kazı Fazlası Malzeme Alanı‟nda 3 m yüksekliğinde
depolanacaktır. Toplamda 497.000 m3 (132,54 ton/saat) kazı fazlası malzeme depolanacaktır.
Tablo V.1.29.8. II.Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri
Faaliyet
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
Kazı Fazlası
Malzeme
Alanı
BoĢaltma
Kazı Fazlası
Malzeme
Alanı
Depolama
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Kontrolsüz
Faktörleri
Değerler
(Kontrollü)
Kontrollü Değerler
0,01 kg.toz/ton
1,325 kg/saat
0,005 kg.toz/ton
0,663 kg/saat
5,8 kg/ha.gün
0,013 kg/saat
2,9 kg/ha.gün
0,006 kg/saat
Kontrolsüz
Değerler
Toplamı:
1,338 kg/saat
Kontrollü
Değerler
Toplamı:
0,669 kg/saat
132,54
ton/saat
Toplam Değerler
II. Grup Toz Emisyon Kaynağında meydana gelebilecek kontrolsüz toz debisi 1,338
kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2 Tablo 2.1‟de verilen Normal işletme şartlarında ve haftalık iş
günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dıĢındaki yerler)
değerini aĢmaktadır. Bu nedenle toz dağılım modeli yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferin Dağılımı Modellemesi
Noktasal Kaynak için Gauss Dağılım Denklemi;
6
Q
C x , y , z   3600  2     
U  
10
i
i
h
y
z
2

y

 exp 

2
 2   y

  exp z  h 
   2 2
 z

2
 exp
2
 h 2 
 z  h   
 2 Vdi x 1

exp


 exp 2  
 

2  2  
 2 z   
  Uh 0  z  
z
Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 1,338 kg/saat (Meydana gelecek olan toz miktarı)
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
Uh= etkin baca yüksekliğindeki rüzgar hızı (m/sn)
224
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır.
Yayılma Sınıfı
A (Çok kararsız)
*
B (kararsız)
C/I (Nötral)
C/II (Nötral)
D (kararlı)
E (çok kararlı)
*
M
0,09
0,20
0,22
0,28
0,37
0,42
Hesaplamalarda Kullanılan Kararlık Sınıfı
Meydana gelecek olan tozun % 80‟ini (edinilen tecrübelere göre) 10 ‟dan büyük
partiküller oluĢturmaktadır.
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q
= 0,268 kg/saat (10‟dan küçük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%20‟si)
H
= 5 m (edinilen tecrübelere göre )
Z
= 1,8 m olarak alınmıĢtır.
Vdi
= 0,01 m/s
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q
= 1,07 kg/saat (10‟dan büyük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%80‟i)
H
=5m
Z
= 0 alınmıĢtır
Vdi
= 0,07 m
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.9. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı
(g/m3)
Yön
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
500 m
90 m
125 m
150 m
120
120
141
133
133
141
170
149
141
126
133
41
41
47
45
45
47
57
50
47
43
45
21
21
25
24
24
25
30
27
25
23
24
15
15
18
17
17
18
21
19
18
16
17
225
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
WSW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
1,7
W
1,6
159
53
28
20
WNW
NW
NNW
1,8
2,1
2,3
141
120
110
47
41
37
25
21
20
18
15
14
Yön
500 m
90 m
125 m
150 m
149
50
27
19
ġekil V.1.29.6. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların Dağılım Grafiği
(g/m3)
Tablo V.1.29.10. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat)
Yön
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
1,6
1,2
1
2,2
2,2
1,9
1,8
1,8
1,9
11 m
12 m
13 m
290
290
346
325
325
346
428
370
346
55
55
66
62
62
66
81
70
66
12
12
15
14
14
15
18
16
15
2,2
307
58
13
1,9
2
2,5
2,4
2
1,8
325
370
397
346
290
262
62
70
75
66
55
50
14
16
17
15
12
11
226
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.7. II. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2.saat)
Dağılım modellemesi sonucunda, kazı fazlası malzeme alanında yapılacak
faaliyetlerden kaynaklı toz emisyon değerleri incelendiğinde, oluĢacak olan havada asılı
partiküllerin tüm rüzgâr yönlerinde yaklaĢık 90 m mesafede KVS ve UVS sınır değerlerin
altına inecektir. Çöken partiküllerin ise 12 m mesafede UVS ve KVS sınır değerlerin altında
olduğu görülmektedir. Hakim rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Faaliyetlerin yapılacağı kazı fazlası malzeme alanına en yakın yerleĢim yeri doğu
yönünde, yaklaĢık 300 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Gamitoğlu
Mahallesi‟ne bağlı yapı/konut olup, yerleĢim yerlerinin yapılacak olan çeĢitli faaliyetlerden
kaynaklı oluĢacak toz emisyonlarından etkilenmesi beklenmemektedir.
 III.Grup Toz Emisyon Kaynağı (T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil
Ocağı), T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) ve Bitkisel Toprak
Depo Alanı-1)
Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı
(Ib Grubu Kil Ocağı), T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) ve Bitkisel
Toprak Depo Alanı-1 birbirlerine yakınlıkları göz önünde bulundurularak kümülatif
hesaplamalar yapılmıĢtır.
24‟er ha büyüklüğündeki T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları (Ib Grubu Kil
Ocağı) bünyesinde inĢaat çalıĢmalarının 4 yıl süreceği öngörülmektedir. Rapor kapsamında
yapılan toz ve gürültü hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca,
yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır. Malzeme
alanları üzerinde yapılacak olan kazı çalıĢmaları bünyesinde 2 tip malzeme alınacaktır.
227
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı)
Bitkisel Toprak Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzemenin Yoğunluğu
: 72.000 m3 = 122.400 ton
: 24.000 m3 = 40.800 ton
: 2.400 m3
= 4.080 ton
3
: 96 m
= 163,20 ton
: 9,60 m3
= 16,32 ton
: 3 Yıl (Yılda 10 Ay/25 gün, gün/10 saat)
: 1,7 ton/ m3
Kil Malzeme Üretim Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 600.000 m3 = 1.230.000 ton
: 200.000 m3 = 410.000 ton
: 20.000 m3 = 41.000 ton
: 800 m3
= 1.640 ton
3
: 80 m
= 164 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,05 ton/m3
T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı)
Bitkisel Toprak Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzemenin Yoğunluğu
: 72.000 m3 = 122.400 ton
: 24.000 m3 = 40.800 ton
: 2.400 m3
= 4.080 ton
: 96 m3
= 163,20 ton
3
: 9,60 m
= 16,32 ton
: 3 Yıl (Yılda 10 Ay/25 gün, gün/10 saat)
: 1,7 ton/ m3
Kil Malzeme Üretim Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 600.000 m3 = 1.230.000 ton
: 200.000 m3 = 410.000 ton
: 20.000 m3 = 41.000 ton
: 800 m3
= 1.640 ton
: 80 m3
= 164 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,05 ton/m3
Malzeme alanlarında kazı faaliyeti ile alınan bitkisel topraklar (toplam 32,64 ton/saat)
malzeme alanı içerisinde planlanan 5,25 ha büyüklüğündeki Bitkisel Toprak Depo Alanı-1‟e
taĢınarak (yaklaĢık 300 m) depolanacak ve üretim çalıĢmalarının bittiği yerlere tekrar serilerek
arazi düzenleme ve rehabilitasyon çalıĢmalarında kullanılacaktır. Bitkisel Toprak Depo Alanı228
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
1‟e taĢınacak bitkisel toprak miktarı günlük 326,40 ton olup, 25 ton kapasiteli kamyonlar
kullanılarak günde 14 sefer yapılacaktır.
Malzeme alanında kazı faaliyeti ile alınan kil malzemeler yaklaĢık 3.700 m. uzaklıkta
bulunan TaĢkelik gölet gövde alanına taĢınacaktır. Bu yolun yaklaĢık 1,3 km‟lik kısmı toprak
yol, 2,4 km‟lik kısmı ana yoldur. TaĢınacak olan günlük toplam malzeme miktarı her bir
malzeme alanı için 1.640 ton/gün olup, kamyon kapasiteleri 25 ton‟dur. Buna göre sefer sayısı
66 sefer/gün olarak alınmıĢtır. Kil malzemelerin gölet alanına nakliyesi faaliyeti sonucu
meydana gelecek olan toz emisyonu çizgisel kaynaklı olduğundan, noktasal kaynaklı toz
emisyon hesabına katılmamıĢ olup ayrı ele alınmıĢtır.
Geçirimsiz Malzeme Alanlarının (Ib Grubu Kil Ocağı) her birinde geçirimsiz
malzemenin temin edilmesi ve bu kapsamda yapılacak olan çalıĢmalarda 5 adet kamyon, 1
adet ekskavatör, 1 adet yükleyici ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmaktadır.
Kümülatif Toz Emisyonu Değerleri
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (1b Grubu Kil Ocağı), T-B-2 Geçirimsiz Malzeme
Alanı (1b Grubu Kil Ocağı) ve Bitkisel Toprak Depo Alanı-1‟de kazı, yükleme, nakliye,
boĢaltma ve depolama faaliyetlerinden kaynaklı toz emisyonu oluĢacaktır. OluĢacak toz
emisyonları SKHKKY Ek-12 Tablo 12.6‟da verilen emisyon faktörleri kullanılarak
Kontrolsüz ve Kontrollü Değerler olarak ayrı ayrı hesaplanmıĢ ve aĢağıdaki tabloda
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.11. III.Grup Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri
Faaliyet
T-B-1
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Kazısı
T-B-1
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Yükleme
T-B-1
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Nakliye
T-B-1
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
BoĢaltma
T-B-1
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Depolama
T-B-1
Geçirimsiz
Malzeme
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
16,32
ton/saat
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
Kontrolsüz
Değerler
Emisyon Faktörleri
(Kontrollü)
Kontrollü
Değerler
0,025 kg/ton
0,408 kg/saat
0,0125 kg/ton
0,204 kg/saat
0,010 kg/ton
0,163 kg/saat
0,005 kg/ton
0,082 kg/saat
0,7 kg / km
0,010 kg/ton
0,588 kg/saat
0,163 kg/saat
5,80 kg/ha.gün 0,0007 kg/saat
164
ton/saat
0,025 kg/ton
4,10 kg/saat
229
0,35 kg / km
0,005 kg/ton
0,294 kg/saat
0,082 kg/saat
2,90 kg/ha.gün 0,0003 kg/saat
0,0125 kg/ton
2,05 kg/saat
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
Faaliyet
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
Kontrolsüz
Değerler
Emisyon Faktörleri
(Kontrollü)
Kontrollü
Değerler
0,010 kg/ton
1,64 kg/saat
0,005 kg/ton
0,82 kg/saat
0,025 kg/ton
0,408 kg/saat
0,0125 kg/ton
0,204 kg/saat
0,010 kg/ton
0,163 kg/saat
0,005 kg/ton
0,082 kg/saat
Kazısı
T-B-1
Geçirimsiz
Malzeme
Yükleme
T-B-2
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Kazısı
T-B-2
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Yükleme
T-B-2
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Nakliye
T-B-2
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
BoĢaltma
T-B-2
Geçirimsiz
Bitkisel Toprak
Depolama
T-B-2
Geçirimsiz
Malzeme
Kazısı
T-B-2
Geçirimsiz
Malzeme
Yükleme
16,32
ton/saat
0,7 kg / km
0,588 kg/saat
0,010 kg/ton
0,163 kg/saat
5,80 kg/ha.gün 0,0007 kg/saat
0,35 kg / km
0,005 kg/ton
0,294 kg/saat
0,082 kg/saat
2,90 kg/ha.gün 0,0003 kg/saat
0,025 kg/ton
4,10 kg/saat
0,0125 kg/ton
2,05 kg/saat
0,010 kg/ton
1,64 kg/saat
0,005 kg/ton
0,82 kg/saat
Kontrolsüz
Değerler Toplamı:
14,13 kg/saat
Kontrollü Değerler
Toplamı:
7,07 kg/saat
164
ton/saat
Toplam Değerler
III. Grup Toz Emisyon Kaynağında meydana gelebilecek kontrolsüz toz debisi 14,13
kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2 Tablo 2.1‟de verilen Normal işletme şartlarında ve haftalık iş
günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dıĢındaki yerler)
değerini aĢmaktadır. Bu nedenle toz dağılım modeli yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferine Dağılımı Modellemesi
Noktasal Kaynak için Gauss Dağılım Denklemi;
6
Q
C x , y , z   3600  2     
U  
10
i
i
h
y
z
2

y

 exp 

2
 2   y

  exp z  h 
   2 2
 z

230
2
 exp
2
 h 2 
 z  h   
 2 Vdi x 1


 exp 2  
   exp 
2  2  
 2 z   
  Uh 0  z  
z
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 14,13 kg/saat (Meydana gelecek olan toz miktarı)
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
Uh= etkin baca yüksekliğindeki rüzgar hızı (m/sn)
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır,
Yayılma Sınıfı
A (Çok kararsız)
*
B (kararsız)
C/I (Nötral)
C/II (Nötral)
D (kararlı)
E (çok kararlı)
*
M
0,09
0,20
0,22
0,28
0,37
0,42
Hesaplamalarda Kullanılan Kararlık Sınıfı
Meydana gelecek olan tozun % 80‟ini (edinilen tecrübelere göre) 10 ‟dan büyük
partiküller oluĢturmaktadır.
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q
= 2,83 kg/saat (10‟dan küçük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%20‟si)
H
= 5 m (edinilen tecrübelere göre )
Z
= 1,8 m olarak alınmıĢtır.
Vdi
= 0,01 m/s
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q
= 11,30 kg/saat (10‟dan büyük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%80‟i)
H
=5m
Z
= 0 alınmıĢtır
Vdi
= 0,07 m
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.12. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı
(g/m3)
Yön
N
NNE
NE
ENE
E
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
100 m
150 m
200 m
250 m
290 m
400 m
350
350
409
387
387
158
158
185
175
175
90
90
105
99
99
58
58
67
64
64
43
43
50
48
48
23
23
27
25
25
231
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
W
1,6
460
208
118
76
56
30
WNW
NW
NNW
1,8
2,1
2,3
409
350
319
185
158
144
105
90
82
67
58
53
50
43
39
27
23
21
Yön
100 m
150 m
200 m
250 m
290 m
400 m
409
492
433
409
367
387
433
185
222
196
185
166
175
196
105
126
111
105
94
99
111
67
81
71
67
61
64
71
50
59
53
50
45
48
53
27
32
28
27
24
25
28
ġekil V.1.29.8. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların Dağılım
Grafiği (g/m3)
Tablo V.1.29.13. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
SSW
2,0
615
138
36
SW
1,9
652
146
38
Yön
12 m
13 m
14 m
582
582
694
652
652
694
858
741
694
130
130
155
146
146
155
192
166
155
34
34
40
38
38
40
50
43
40
232
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yön
WSW
W
WNW
NW
NNW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
12 m
13 m
14 m
741
796
694
582
526
166
178
155
130
118
43
46
40
34
30
ġekil V.1.29.9. III. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat)
Dağılım modellemesi sonucunda, gölet alanı ve yakın çevresinde yapılacak
faaliyetlerden kaynaklı toz emisyon değerleri incelendiğinde, oluĢacak olan havada asılı
partiküllerin tüm rüzgâr yönlerinde yaklaĢık 290 m mesafede KVS ve UVS sınır değerlerin
altına inecektir. Çöken partiküllerin ise 14 m mesafede UVS ve KVS sınır değerlerin altında
olduğu görülmektedir. Hakim rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Faaliyetlerin yapılacağı T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), T-B-2
Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) içerisinde yerleĢim yerleri dağınık halde
mevcuttur. Bu yerleĢim yerleri için kamulaĢtırma çalıĢmaları gerçekleĢtirilecek olup,
kamulaĢtırma çalıĢmaları tamamlanmadan malzeme alanlarında üretim çalıĢmalarına
baĢlanmayacaktır. YerleĢim yerlerinin yapılacak olan çeĢitli faaliyetlerden kaynaklı oluĢacak
toz emisyonlarından bir miktar etkilenmesi beklenmektedir.
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için arazözler yardımıyla arazi ıslatılacak ve nemli
tutulmasına özen gösterilecektir. Ayrıca proje sahasının geniĢ bir alan olması, tozun sürekli
değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle alıcıya ulaĢacak tozun
daha da azalması beklenmektedir.
233
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarından (Ib Grubu Kil Ocağı)
Çıkarılacak Kil Malzemelerin Gölet Alanına Nakliyesi Esnasında OluĢacak Toz
Emisyonu
Malzeme alanlarında kazı faaliyeti ile alınan kil malzemeler yaklaĢık 3.700 m. uzaklıkta
bulunan gölet gövde alanına taĢınacaktır. Bu yolun yaklaĢık 1,3 km‟lik kısmı toprak yol, 2,4
km‟lik kısmı ana yoldur. TaĢınacak olan günlük malzeme miktarı toplamda 3.280 ton/gün
olup, kamyon kapasiteleri 25 ton‟dur. Buna göre sefer sayısı 132 sefer/gün olarak alınmıĢtır.
Kil malzemelerin gölet alanına nakliyesi esnasında meydana gelecek olan toz emisyonu
çizgisel kaynaklı olduğundan, noktasal kaynaklı toz emisyon hesabına katılmamıĢtır. Nakliye
esnasında oluĢacak toz emisyon hesabı aĢağıda verilmiĢtir;
Kontrolsüz Değer;
TaĢıma Emisyon Faktörü
; 0,7 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.)
TaĢıma Emisyon Hesabı
= 0,7 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer x
Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
= 0,7 x 7,4 x 132 x 1/10
= 68,38 kg/saat
Kontrollü Değer;
TaĢıma Emisyon Faktörü
; 0,35 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.)
TaĢıma Emisyon Hesabı
= 0,35 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer
x Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
= 0,35 x 7,4 x 132 x1/10
= 34,19 kg/saat
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarında (Ib Grubu Kil Ocağı) malzemenin
ihtiyaç bölgesine sevki sırasında meydana gelecek toplam kontrolsüz toz debisi yaklaĢık
68,38 kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Tablo 2.1'de verilen "Normal ĠĢletme ġartlarında ve
Haftalık ĠĢ Günlerindeki ĠĢletme Saatleri Ġçin Kütlesel Debiler" değerinin (>1 kg/saat)
üzerindedir. Bu nedenle toz dağılım modellemesi yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferine Dağılımı Modellemesi
Çizgisel Kaynaklı için Gauss Dağılım Denklemi;
C x,0 
i
 1  H
exp     
( 2   )   zU h
  2    z
2m i / L



2



Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 68,38 kg/saat
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
L (çizgisel kaynak uzunluğu) = 7.400 metre
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır,
234
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.14. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarında Malzemenin Nakliyesi Faaliyetinden
Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)
Rüzgar
Hızı
(m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
Yön
50 m
100 m
150 m
200 m
250 m
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
136
136
159
150
150
159
190
168
159
143
150
168
178
159
136
124
64
64
75
71
71
75
90
79
75
67
71
79
84
75
64
59
41
41
48
45
45
48
57
51
48
43
45
51
54
48
41
37
30
30
35
33
33
35
42
37
35
31
33
37
39
35
30
27
23
23
27
26
26
27
33
29
27
25
26
29
31
27
23
21
ġekil V.1.29.10. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarında Malzemenin Nakliyesi Faaliyetinden
Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3)
235
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Dağılım modellemesi sonucunda, taĢımadan kaynaklı toz emisyonlarının 150 metrede
tüm rüzgar yönlerinde KVS ve UVS sınır değerlerin altına indiği görülmektedir. Hakim
rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanlarından (Ib Grubu Kil Ocağı) alınan
malzemelerin taĢınması esnasında kullanılacak olan yol güzergahının sağında ve solunda 5-10
m. mesafede evler mevcut olup, yerleĢim yerlerinin malzemenin taĢınmasından kaynaklı
oluĢacak toz emisyonlarından bir miktar etkilenmesi beklenmektedir.
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için arazözler yardımıyla yollarda spreyleme çalıĢmaları
gerçekleĢtirilecek ve yolların nemli tutulmasına özen gösterilecektir. Ayrıca taĢımada
kullanılacak olan kamyonların üzerleri örtülecek, araçlara hız sınırlamaları getirilecek olup,
tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle alıcıya
ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir.
 IV.Grup Toz Emisyon Kaynağı (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt
Ocağı) ve Bitkisel Toprak Depo Alanı-2)
8,73 ha büyüklüğündeki T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
bünyesinde inĢaat çalıĢmalarının 4 yıl süreceği öngörülmektedir. Rapor kapsamında yapılan
toz ve gürültü hesaplamaları maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10
ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır. Malzeme alanı
üzerinde yapılacak olan kazı çalıĢmaları bünyesinde 2 tip malzeme alınacaktır.
Bitkisel Toprak Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzemenin Yoğunluğu
: 26.190 m3 = 44.523 ton
: 8.730 m3
= 14.841 ton
: 873 m3
= 1.484,1 ton
3
: 34,92 m
= 59,36 ton
: 3,49 m3
= 5,94 ton
: 3 Yıl (Yılda 10 Ay/25 gün, gün/10 saat)
: 1,7 ton/ m3
Söz konusu malzeme alanından alınacak bitkisel topraklar, malzeme alanı içerisinde
planlanan Bitkisel Toprak Depo Alanı-2‟de depolanacak ve üretim çalıĢmalarının bittiği
yerlere tekrar serilerek arazi düzenleme ve rehabilitasyon çalıĢmalarında kullanılacaktır.
Proje kapsamında 3.000.000 m³ malzeme ihtiyacı vardır. Bu malzeme ihtiyacının
tamamı T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟ndan (IIa Grubu Bazalt Ocağı) karĢılanacaktır. Malzeme
alımı 4 yıl sürecektir. Rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü hesaplamaları maksimum
etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10 saat
çalıĢılacağı varsayımına göre yapılmıĢtır.
Malzeme Üretim Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
: 3.000.000 m3
: 1.000.000 m3
236
= 7.800.000 ton
= 2.600.000 ton
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
: 100.000 m3
= 260.000 ton
3
: 4.000 m
= 10.400 ton
: 400,00 m3
= 1.040 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,6 ton/m3
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
a) Patlatma Ġle Malzeme Çıkarılması Sırasında Meydana Gelecek Toz Miktarı
Patlatma iĢlemi anlık bir olay olduğundan ve kaya malzeme alanında 2 günde 1 (ayda
13 kez) yapılacağından patlatma faaliyeti kümülatif hesaplamalardan ayrı ele alınmıĢtır.
Bir patlatmada; 7.500 m3 = 19.650 ton malzeme alınacaktır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) bünyesinde gerçekleĢtirilecek
patlatma faaliyeti ile ortama yayılacak tozların havada askıda kalma sürelerinin 1-5 dakika
aralığında olduğu bilinen bir durumdur. Tozu azaltmak için patlatma yapılmadan önce arazi
ıslatılacak ve deliklerin üzerine su dolu poĢetler yerleĢtirilecektir. Bu uygulama ile % 40
oranında daha az toz emisyonu oluĢacağı öngörülmektedir.
Patlatma Emisyon Faktörü; 0,08 kg toz/ton (SKHKKY Ek–12.)
Toz Emisyonu Patlatma = 19.650 Ton/Patlatma * 0,080 kg/ton = 1.572 kg toz / patlatma
Toz Emisyonu Patlatma = 1.572 kg toz / patlatma – (1.572 kg toz / patlatma x 40/100)
= 943,2 kg toz / saat
Patlatma faaliyeti anlık bir olay olduğundan ve 2 günde 1 (ayda 13 kez) yapılacağından
kümülatif hesaplamalara katılmamıĢtır. Patlatma faaliyetinden meydana gelmesi muhtemel
toz debisi hesabı aĢağıda verilmiĢtir.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferin Dağılımı Modellemesi
Noktasal Kaynak için Gauss Dağılım Denklemi;
6
Q
C x , y , z   3600  2     
U  
10
i
i
h
y
z
2

y

 exp 

2
 2   y

  exp z  h 
   2 2
 z

2
 exp
2
 h 2 
 z  h   
 2 Vdi x 1


 exp 2  
   exp  
2  2  
 2 z   
  Uh 0  z  
z
Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 943,2 kg/saat (Meydana gelecek olan toz miktarı)
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
Uh= etkin baca yüksekliğindeki rüzgar hızı (m/sn)
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır.
Yayılma Sınıfı
A (Çok kararsız)
*
B (kararsız)
C/I (Nötral)
C/II (Nötral)
M
0,09
0,20
0,22
0,28
237
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
D (kararlı)
E (çok kararlı)
*
0,37
0,42
Hesaplamalarda Kullanılan Kararlık Sınıfı
Meydana gelecek olan tozun % 80‟ini (edinilen tecrübelere göre) 10 ‟dan büyük
partiküller oluĢturmaktadır.
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q
= 188,64 kg/saat (10‟dan küçük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%20‟si)
H
= 5 m (edinilen tecrübelere göre )
Z
= 1,8 m olarak alınmıĢtır.
Vdi
= 0,01 m/s
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q
= 754,56 kg/saat (10‟dan büyük partiküller için, toplam toz değerinin
yaklaĢık %80‟i)
H
=5m
Z
= 0 alınmıĢtır
Vdi
= 0,07 m
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.15. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Havada Asılı
Partiküllerin Dağılımı (g/m3)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
W
1,6
1279
327
149
85
56
39
WNW
NW
NNW
1,8
2,1
2,3
1137
974
890
291
249
228
132
113
103
76
65
59
50
42
39
35
30
27
Yön
500 m
1.000 m
1.500 m
2.000 m
2.500 m
3.000 m
974
974
1137
1077
1077
1137
1364
1204
1137
1023
1077
1204
249
249
291
275
275
291
349
308
291
262
275
308
113
113
132
125
125
132
158
140
132
119
125
140
65
65
76
72
72
76
91
80
76
68
72
80
42
42
50
47
47
50
59
52
50
45
47
52
30
30
35
33
33
35
42
37
35
32
33
37
238
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.11. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Havada Asılı
Tozların Dağılım Grafiği (g/m3)
Tablo V.1.29.16. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Çöken Tozların
Dağılımı (mg/m2.saat)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
SSW
2,0
699
230
83
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
740
840
901
787
661
598
243
276
296
259
217
197
88
100
107
94
79
71
Yön
15 m
16 m
17 m
661
661
787
740
740
787
971
840
787
217
217
259
243
243
259
319
276
259
79
79
94
88
88
94
115
100
94
239
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.12. T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nda Patlatma Faaliyetinden Kaynaklanan Çöken Tozların
Dağılımı (mg/m2.saat)
Dağılım modellemesi sonucunda, kaya malzeme alanındaki patlatma faaliyetinden
kaynaklı toz emisyon değerleri incelendiğinde, oluĢacak olan havada asılı partiküllerin tüm
rüzgâr yönlerinde yaklaĢık 2.500 m mesafede KVS ve UVS sınır değerlerin altına inecektir.
Çöken partiküllerin ise 17 m mesafede UVS ve KVS sınır değerlerin altında olduğu
görülmektedir. Hakim rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Patlatmanın yapılacağı kaya malzeme alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu
yönünde, 490 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı Isırganlı Köyü ve güney
yönünde yaklaĢık 530 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Kuzdağ Mahallesi‟ne
bağlı yapı/konut olup, yerleĢim yerlerinin patlatma faaliyetinden kaynaklı oluĢacak toz
emisyonlarından bir miktar etkilenmesi beklenmektedir.
Hakim rüzgar yönü olan Güney Güneybatı (SSW) dikkate alındığında patlatma faaliyeti
sonucu meydana gelecek toz emisyonlarının 2.500 m.‟den daha da az mesafede sınır
değerlerin altına ineceği öngörülmektedir. Ayrıca patlatma anlık bir iĢlem olup 2 günde bir
(ayda 13 kez) yapılması planlanmaktadır.
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için patlatma yapılmadan önce arazi ıslatılacak ve deliklerin
üzerine su dolu poĢetler yerleĢtirilecektir. Ayrıca proje sahasının ağaçlık ve geniĢ bir alan
olması, tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle
alıcıya ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir. Sahada yapılacak olan çalıĢmalar
sırasında alınacak önlemlere dikkat edildiği ve yerine getirildiği sürece yakın çevredeki
yerleĢim yerlerine ve civardaki arazilere olumsuz bir etkisi olmayacağı öngörülmektedir.
240
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
b) Patlatma Ġle Malzeme Çıkarılmasından Sonra Yapılacak Faaliyetlerden
Kaynaklı Toz Miktarı
Malzeme alanında patlatma ve kazı faaliyeti ile alınan bitkisel topraklar (5,94 ton/saat)
malzeme alanı içerisinde planlanan 0,9 ha büyüklüğündeki Bitkisel Toprak Depo Alanı-2‟ye
taĢınarak (yaklaĢık 200 m) depolanacak ve üretim çalıĢmalarının bittiği yerlere tekrar serilerek
arazi düzenleme ve rehabilitasyon çalıĢmalarında kullanılacaktır. Bitkisel Toprak Depo Alanı2‟ye taĢınacak bitkisel toprak miktarı günlük 59,36 ton olup, 25 ton kapasiteli kamyonlar
kullanılarak günde 3 sefer yapılacaktır.
Malzeme Üretim Kazısı
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzeme Yoğunluğu
: 3.000.000 m3
= 7.800.000 ton
3
: 1.000.000 m
= 2.600.000 ton
: 100.000 m3
= 260.000 ton
3
: 4.000 m
= 10.400 ton
: 400,00 m3
= 1.040 ton
: 3 Yıl, Yıl/10 ay, Ay/25 gün, Gün/10 saat
: 2,6 ton/m3
Malzeme alanında patlatma ve kazı faaliyeti ile alınan kaya malzemeler yaklaĢık 14.800
m. uzaklıkta bulunan TaĢkelik Göleti gövde alanına taĢınacaktır. Bu yolun yaklaĢık 10.900
m‟lik kısmı toprak yol, geriye kalan yaklaĢık 3.900 m‟lik kısmı ana yoldur. TaĢınacak olan
günlük malzeme miktarı 10.400 ton/gün olup, kamyon kapasiteleri 25 ton‟dur. Buna göre
sefer sayısı 416 sefer/gün olarak alınmıĢtır. Kaya malzemelerin gölet alanına nakliyesi
esnasında meydana gelecek olan toz emisyonu çizgisel kaynaklı olduğundan, noktasal
kaynaklı toz emisyon hesabına katılmamıĢtır.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) kaya malzemenin temin
edilmesi ve bu kapsamda yapılacak olan çalıĢmalarda 45 adet kamyon, 10 adet ekskavatör, 10
adet yükleyici, 3 adet rock drill ve 3 adet arazöz kullanılması planlanmaktadır.
Kümülatif Toz Emisyonu Değerleri
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) ve Bitkisel Toprak Depo Alanı2‟de kazı, yükleme, nakliye, boĢaltma ve depolama faaliyetlerinden kaynaklı toz emisyonu
oluĢacaktır. OluĢacak toz emisyonları SKHKKY Ek-12 Tablo 12.6‟da verilen emisyon
faktörleri kullanılarak Kontrolsüz ve Kontrollü Değerler olarak ayrı ayrı hesaplanmıĢ ve
aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.17. IV.Grup Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz Emisyonu Değerleri
Faaliyet
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
T-K-1 Kaya
Bitkisel
Toprak Kazı
5,94
ton/saat
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
0,025 kg/ton
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Kontrolsüz
Faktörleri
Değerler
(Kontrollü)
0,149 kg/saat
241
0,0125 kg/ton
Kontrollü
Değerler
0,074 kg/saat
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
Faaliyet
T-K-1 Kaya
Bitkisel
Toprak
Yükleme
T-K-1 Kaya
Bitkisel
Toprak
Nakliye
T-K-1 Kaya
Bitkisel
Toprak
BoĢaltma
T-K-1 Kaya
Bitkisel
Toprak
Depolama
T-K-1 Kaya
Malzeme
Alanı Kazı
T-K-1 Kaya
Malzeme
Alanı
Yükleme
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
0,010 kg/ton
0,7 kg / km
0,010 kg/ton
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Kontrolsüz
Faktörleri
Değerler
(Kontrollü)
0,059 kg/saat
0,005 kg/ton
0,084 kg/saat
0,35 kg / km
0,059 kg/saat
0,005 kg/ton
Kontrollü
Değerler
0,03 kg/saat
0,042 kg/saat
0,03 kg/saat
5,80 kg/ha.gün
0,0007 kg/saat
2,90 kg/ha.gün
0,0003 kg/saat
0,025 kg.toz/ton
26,00 kg/saat
0,0125 kg.toz/ton
13,00 kg/saat
0,01 kg.toz/ton
10,40 kg/saat
0,005 kg.toz/ton
5,20 kg/saat
Kontrolsüz
Değerler
Toplamı:
36,75 kg/saat
Kontrollü
Değerler
Toplamı:
18,38 kg/saat
1.040
ton/saat
Toplam Değerler
IV. Grup Toz Emisyon Kaynağında meydana gelebilecek kontrolsüz toz debisi 36,75
kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2 Tablo 2.1‟de verilen Normal işletme şartlarında ve haftalık iş
günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dıĢındaki yerler)
değerini aĢmaktadır. Bu nedenle toz dağılım modeli yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferin Dağılımı Modellemesi
Noktasal Kaynak için Gauss Dağılım Denklemi;
C i x , y , z  
6
10
3600  2  

Q

U  
i
h
y
z
2

y
 exp

2  2 y


  exp z  h 
   2 2
 z

2
 exp
 z  h  

2  2 
z
2
 h 2 
 2 Vdi x 1



 exp 2  
  exp 

 2 z   
  Uh 0  z  
Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 36,75 kg/saat (Meydana gelecek olan toz miktarı)
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
Uh= etkin baca yüksekliğindeki rüzgar hızı (m/sn)
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır.
242
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yayılma Sınıfı
A (Çok kararsız)
*
B (kararsız)
C/I (Nötral)
C/II (Nötral)
D (kararlı)
E (çok kararlı)
*
M
0,09
0,20
0,22
0,28
0,37
0,42
Hesaplamalarda Kullanılan Kararlık Sınıfı
Meydana gelecek olan tozun % 80‟ini (edinilen tecrübelere göre) 10 ‟dan büyük
partiküller oluĢturmaktadır.
Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z);
Q
= 7,35 kg/saat (10‟dan küçük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%20‟si)
H
= 5 m (edinilen tecrübelere göre )
Z
= 1,8 m olarak alınmıĢtır.
Vdi
= 0,01 m/s
Çöken Toz Miktarı için (di);
Q
= 29,40 kg/saat (10‟dan büyük partiküller için, toplam toz değerinin yaklaĢık
%80‟i)
H
=5m
Z
= 0 alınmıĢtır
Vdi
= 0,07 m
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.18. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı
(g/m3)
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
W
1,6
Yön
150 m
250 m
350 m
410 m
470 m
411
411
480
455
455
480
577
509
480
432
455
509
150
150
175
166
166
175
210
185
175
157
166
185
77
77
90
85
85
90
108
95
90
81
85
95
56
56
66
62
62
66
79
69
66
59
62
69
43
43
50
47
47
50
60
53
50
45
47
53
541
197
101
74
56
243
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yön
WNW
NW
NNW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
1,8
2,1
2,3
150 m
250 m
350 m
410 m
470 m
480
411
375
175
150
137
90
77
70
66
56
51
50
43
39
ġekil V.1.29.13. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Havada Asılı Tozların Dağılım
Grafiği (g/m3)
Tablo V.1.29.19. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat)
Yön
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Rüzgar
Hızı (m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
12 m
13 m
14 m
1212
1212
1445
1358
1358
1445
1786
1543
1445
271
271
323
304
304
323
399
345
323
70
70
84
79
79
84
103
89
84
2,0
1281
287
74
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
1358
1543
1656
1445
1212
1094
304
345
370
323
271
245
79
89
96
84
70
63
244
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.1.29.14. IV. Grup Toz Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Çöken Tozların Dağılımı
(mg/m2.saat)
Dağılım modellemesi sonucunda, kaya malzeme alanında yapılacak faaliyetlerden
kaynaklı (patlatma hariç) toz emisyon değerleri incelendiğinde, oluĢacak olan havada asılı
partiküllerin tüm rüzgâr yönlerinde yaklaĢık 470 m mesafede KVS ve UVS sınır değerlerin
altına inecektir. Çöken partiküllerin ise 14 m mesafede UVS ve KVS sınır değerlerin altında
olduğu görülmektedir. Hakim rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Faaliyetlerin yapılacağı T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) ve
Bitkisel Toprak Depo Alanı-2‟ye en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu yönünde, 490 m.
mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı Isırganlı Köyü‟ne bağlı yapı/konut olup,
yerleĢim yerlerinin yapılacak olan çeĢitli faaliyetlerden kaynaklı oluĢacak toz
emisyonlarından etkilenmesi beklenmemektedir.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı’ndan (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Çıkarılacak Kaya
Malzemelerin Gölet Alanına ve Kırma-Eleme Tesisine Nakliyesi Esnasında OluĢacak
Toz Emisyonu
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟ndan (IIa Grubu Bazalt Ocağı) üretim çalıĢmaları sonucu
çıkarılan kaya malzemelerin ihtiyaç bölgelerine taĢınması çizgisel kaynaklı olarak ele
alındığından noktasal kaynaklı toz hesabına katılmayıp ayrı ele alınmıĢtır.
Malzeme alanında patlatma ve kazı faaliyeti ile alınan kaya malzemeler yaklaĢık 14.800
m. uzaklıkta bulunan gölet gövde alanına ve Ģantiye alanı içerisinde bulunan kırma-eleme
tesisine taĢınacaktır. Bu yolun yaklaĢık 10,9 km‟lik kısmı toprak yol, 3,9 km‟lik kısmı ana
yoldur. TaĢınacak olan günlük malzeme miktarı 10.400 ton/gün olup, kamyon kapasiteleri 25
ton‟dur. Buna göre sefer sayısı 416 sefer/gün olarak alınmıĢtır. Kaya malzemelerin gölet
alanına nakliyesi esnasında meydana gelecek olan toz emisyonu çizgisel kaynaklı
olduğundan, noktasal kaynaklı toz emisyon hesabına katılmamıĢtır. Nakliye esnasında
oluĢacak toz emisyon hesabı aĢağıda verilmiĢtir;
245
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kontrolsüz Değer;
TaĢıma Emisyon Faktörü
; 0,7 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.)
TaĢıma Emisyon Hesabı
= 0,7 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer x
Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
= 0,7 x 29,6 x 416 x 1/10
= 861,95 kg/saat
Kontrollü Değer;
TaĢıma Emisyon Faktörü
; 0,35 kg toz/km.araç (SKHKKY Ek–12.)
TaĢıma Emisyon Hesabı
= 0,35 kg toz/km.araç x Mesafe (GidiĢ-DönüĢ) km/sefer
x Sefer Sayısı (sefer/gün) x 1 gün/10 saat
= 0,35 x 29,6 x 416 x1/10
= 430,976 kg/saat
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) malzemenin ihtiyaç
bölgesine sevki sırasında meydana gelecek kontrolsüz toz debisi yaklaĢık 861,95 kg/saat
olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği” Tablo 2.1'de verilen "Normal ĠĢletme ġartlarında ve Haftalık ĠĢ Günlerindeki
ĠĢletme Saatleri Ġçin Kütlesel Debiler" değerinin (>1 kg/saat) üzerindedir. Bu nedenle toz
dağılım modellemesi yapılmıĢtır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferine Dağılımı Modellemesi
Çizgisel Kaynaklı için Gauss Dağılım Denklemi;
C i x,0 
 1  H
exp     
( 2   )   zU h
  2    z
2m i / L



2



Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 861,95 kg/saat
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
L (çizgisel kaynak uzunluğu) = 29.600 metre
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır,
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.20. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Malzemenin Nakliyesi
Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)
Rüzgar
Hızı
(m/sn)
2,1
Yön
150 m
250 m
350 m
410 m
500 m
N
129
74
51
43
34
246
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Rüzgar
Hızı
(m/sn)
2,1
1,8
1,9
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
Yön
150 m
250 m
350 m
410 m
500 m
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
129
151
143
143
151
181
160
151
136
143
160
170
151
129
118
74
86
81
81
86
103
91
86
77
81
91
97
86
74
67
51
59
56
56
59
71
63
59
53
56
63
67
59
51
46
43
50
47
47
50
60
53
50
45
47
53
56
50
43
39
34
40
38
38
40
48
42
40
36
38
42
45
40
34
31
ġekil V.1.29.15. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) Malzemenin Nakliyesi
Faaliyetinden Kaynaklı Toz Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3)
Dağılım modellemesi sonucunda, taĢımadan kaynaklı toz emisyonlarının 410 metrede
tüm rüzgar yönlerinde KVS ve UVS sınır değerlerin altına indiği görülmektedir. Hakim
rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟ndan (IIa Grubu Bazalt Ocağı) alınan malzemelerin
taĢınması esnasında kullanılacak olan yol güzergahının sağında ve solunda 5-10 m. mesafede
evler mevcut olup, yerleĢim yerlerinin malzemenin taĢınmasından kaynaklı oluĢacak toz
emisyonlarından bir miktar etkilenmesi beklenmektedir.
247
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için arazözler yardımıyla yollarda spreyleme çalıĢmaları
gerçekleĢtirilecek ve yolların nemli tutulmasına özen gösterilecektir.
Ayrıca taĢımada kullanılacak olan kamyonların üzerleri örtülecek, araçlara hız
sınırlamaları getirilecek olup, tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması
gibi bazı etkilerle alıcıya ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir.
 V.Grup Toz Emisyon Kaynağı (Ana Ġletim Hattı Kazısı)
Sulama Ģebekesi yüksek basınçlı borulu sistem olarak öngörülmüĢtür. Sulama
sisteminde yağmurlama ve damlama sulaması beraberce düĢünülmüĢtür. Hububat, mısır ve
yonca bitkilerinin yağmurlama, diğer bitkilerin ise damlatmalı sulanacağı kabul edilmiĢtir.
Sulama suyu iletim hattındaki borunun cinsi CTP ve PE‟dir.
TaĢkelik Göleti sağ sahilinden dipsavaktan alınan su 120 cm ve 20 cm çaplarında ve
yaklaĢık olarak 70.906 m uzunluğundaki CTP ve PE borular ile sulama sahasına ulaĢacaktır.
Kazı sonrası açığa çıkacak hafriyatlar boruların üzerine örtülecektir. Bu nedenle kazı
fazlası malzemelerin herhangi bir yere taĢınması söz konusu değildir. Ġletim Hattı Kazıları‟nın
3 yılda (30 ay) tamamlanması planlanmaktadır.
Yapılacak olan kazı çalıĢmalarının 1.5 m geniĢliğinde ve 2 m derinliğinde olacağı
varsayılırsa, araziden çıkarılacak olan toplam hafriyat miktarı 1.5 m x 2 m x 70.906 m =
212.718 m3 olacaktır. Kazı faaliyeti ile oluĢan hafriyat boruların üzerine geri örtüleceğinden
hafriyatların herhangi bir yere taĢınması ve depolanması söz konusu değildir.
Toplam Üretim Miktarı
Yıllık Üretim Miktarı
Aylık Üretim Miktarı
Günlük Üretim Miktarı
Saatlik Üretim Miktarı
ÇalıĢma Süreleri
Malzemenin Yoğunluğu
: 212.718 m3 = 382.892 ton
: 70.906 m3 = 127.631 ton
: 7.090,6 m3 = 12.773,88 ton
: 283,62 m3 = 510,52 ton
: 28,36 m3
= 51,05 ton
: 3 Yıl (Yılda 10 Ay/25 gün, gün/10 saat)
: 1,8 ton/ m3
TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı için toplam kazı miktarı 51,05 ton/saat‟tir.
Ana Ġletim Hattı boyunca kazı ve boĢaltma faaliyetlerinden kaynaklı toz emisyonu
oluĢacaktır. OluĢacak toz emisyonları SKHKKY Ek-12 Tablo 12.6‟da verilen emisyon
faktörleri kullanılarak Kontrolsüz ve Kontrollü Değerler olarak ayrı ayrı hesaplanmıĢ ve
aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
248
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.29.21. TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısı Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz
Emisyonu Değerleri
Faaliyet
Kazı
Saatlik
Hafriyat
Miktarı
51,05
Ton/saat
BoĢaltma
Toplam Değerler
Emisyon Değerleri (kg/saat)
Emisyon
Faktörleri
(Kontrolsüz)
0,025 kg/ton
0,01 kg/km
Kontrolsüz
Değerler
Toplamı:
Kontrolsüz
Değerler
Emisyon Faktörleri
(Kontrollü)
Kontrollü
Değerler
1,28 kg/saat
0,0125 kg/ton
0,638 kg/saat
0,51 kg/saat
0,005 kg/km
0,255 kg/saat
1,79 kg/saat
Kontrollü Değerler
Toplamı:
0,893 kg/saat
TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısı esnasında meydana gelebilecek kontrolsüz toz
debisi 1,79 kg/saat olarak hesaplanmıĢtır. Hesaplanan bu değer, “Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2 Tablo 2.1‟de verilen Normal işletme şartlarında ve
haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dıĢındaki
yerler) değerini aĢmaktadır. Bu nedenle toz dağılım modeli yapılmıĢtır. TaĢkelik Göleti Ġletim
Hattı güzergahı dikkate alındığında çizgisel kaynak özelliği taĢımaktadır.
OluĢacak Tozun Çevre Atmosferin Dağlımı Modellemesi
Çizgisel Kaynaklı için Gauss Dağılım Denklemi;
C x,0 
i
 1  H
exp     
( 2   )   zU h
  2    z
2m i / L



2



Hesaplanan kütlesel debi: Q
Q = 1,79 kg/saat
Za =10 m (anemometrenin yerden olan yüksekliği)
L (çizgisel kaynak uzunluğu) = 70.906 metre
M
Uh Değerinin Hesaplanması: Uh= UR(h/Za) formülü kullanılır,
Yukarıdaki değerler ve formüller kullanılarak aĢağıdaki toz dağılım tabloları
çıkartılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟na ait rüzgar ve diğer meteoroloji verileri
kullanılmıĢtır. Samsun Meteoroloji Ġstasyonu‟nda kaydedilen uzun yıllara ait veriler Ek-4‟te
verilmiĢtir.
Tablo V.1.29.22. TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısı Emisyon Kaynağından Kaynaklanan Toz
Emisyonunun Mesafelere Göre Dağılımı (g/m3)
Rüzgar
Hızı
(m/sn)
2,1
2,1
1,8
1,9
Yön
10 m
20 m
30 m
40 m
50 m
N
NNE
NE
ENE
0,38
0,38
0,45
0,42
0,67
0,67
0,78
0,74
0,53
0,53
0,62
0,59
0,41
0,41
0,48
0,46
0,33
0,33
0,39
0,37
249
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Rüzgar
Hızı
(m/sn)
1,9
1,8
1,5
1,7
1,8
2,0
1,9
1,7
1,6
1,8
2,1
2,3
Yön
10 m
20 m
30 m
40 m
50 m
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
0,42
0,45
0,53
0,47
0,45
0,40
0,42
0,47
0,50
0,45
0,38
0,35
0,74
0,78
0,94
0,83
0,78
0,70
0,74
0,83
0,88
0,78
0,67
0,61
0,59
0,62
0,74
0,66
0,62
0,56
0,59
0,66
0,70
0,62
0,53
0,48
0,46
0,48
0,58
0,51
0,48
0,43
0,46
0,51
0,54
0,48
0,41
0,38
0,37
0,39
0,47
0,41
0,39
0,35
0,37
0,41
0,44
0,39
0,33
0,30
ġekil V.1.29.16. TaĢkelik Göleti Ana Ġletim Hattı Kazısından Kaynaklanan Toz Emisyonunun
Mesafelere Göre Dağılım Grafiği (g/m3)
Dağılım modellemesi sonucunda, taĢımadan kaynaklı toz emisyonlarının kaynağında
bile tüm rüzgar yönlerinde KVS ve UVS sınır değerlerin altına indiği görülmektedir. Hakim
rüzgar yönü Güney Güneybatı‟dır (SSW).
Proje kapsamında yapılacak olan ana iletim hattı kazı güzergahının içerisinde dağınık
halde yerleĢim yerleri mevcuttur. Sulama Alanı‟nda (Ana Ġletim Hattı) yapılacak faaliyetlerde
yukarıda belirtilen yerleĢim yerlerine yakın mesafede (10-50 m) kısa süreli inĢaat faaliyetleri
gerçekleĢtirilecektir. Ancak hassas yapılar yapılacak inĢaat faaliyetlerinden kaynaklı etkilere
en fazla 1 gün (10 saat) süre maruz kalacak olup alınacak önlemler ile meydana gelecek
etkilerden zarar görmemeleri sağlanacaktır.
250
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Genel Değerlendirme
Bu kısımda projenin inĢaat aĢamasında elde edilen toz emisyon değerleri “Hava Kalitesi
Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği”, EK-I-A‟ da yer alan GeçiĢ Dönemi Uzun Vadeli
ve Kısa Vadeli Sınır Değerlerine göre değerlendirilmiĢtir. GeçiĢ Dönemi Uzun Vadeli ve Kısa
Vadeli Sınır Değerleri ve Uyarı EĢikleri Tablosu Tablo V.1.29.23‟te, PM10 ve Çöken Toz
Ġçin SKHKKY Ek-2 Tablo 2.2 „de verilen Yıllara Göre Sınır Değerler Tablo V.1.29.24‟te
verilmiĢtir. Değerlendirmeler yapılırken bu tablolarda verilen sınır değerleri dikkate
alınmıĢtır.
Tablo V.1.29.23. GeçiĢ Dönemi Uzun Vadeli ve Kısa Vadeli Sınır Değerleri ve Uyarı EĢikleri (Hava
Kalitsi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği)
Ortalama Süre
Sınır
Değer
Sınır Değerin Yıllık Azalması
-KVS24 saatlik
% 95/yıl
-insan sağlığının korunması için-
300
µg/m3
Sınır değer, 1.1.2009 tarihinde baĢlayarak
1.1.2014 tarihine kadar 100 µg/m3 (sınır
değerin %33‟ü) olana kadar her 12 ayda
bir eĢit miktarda yıllık olarak azalır
200
µg/m3
Sınır değer, 1.1.2008 tarihinde
baĢlayarak 1.1.2014 tarihine kadar
90 µg/m3 (sınır değerin %45‟i)
olana kadar her 12 ayda eĢit bir
miktarda yıllık olarak azalır
150
µg/m3
Sınır değer, 1.1.2008 tarihinde
baĢlayarak 1.1.2014 tarihine kadar
60 µg/m3 (sınır değerin %40‟ı)
olana kadar her 12 ayda eĢit bir
miktarda yıllık olarak azalır
Kirletici
PM10
KıĢ Sezonu Ortalaması
(1 Ekim – 31 Mart)
-insan sağlığının korunması için-
1
-UVSyıllık
-insan sağlığının korunması için-
Uyarı EĢiği
Ġlk seviye:
260 µg/m3
Ġkinci seviye:
400 µg/m3
Üçüncü seviye:
520 µg/m3
Dördüncü seviye:
650 µg/m3
(Verilen değerler
24 saatlik
ortalamalardır.)
Tablo V.1.29.24. PM10 ve Çöken Toz Ġçin SKHKKY Ek-2 Tablo 2.2„de verilen Yıllara Göre Sınır
Değerler
Parametre
Havada Asılı
Partikül Madde
(PM 10)
Çöken toz
2008
2009
2010
2011
2012
2013
KVS
Sınır Değer [µg/m3]
[CO mg/m3]
[Çöken toz mg/m2gün]
300*
300
260
220
180
140
100
UVS
150*
150
132
114
96
78
60
KVS
650*
650
598
546
494
442
390
UVS
350*
350
322
294
266
238
210
Süre
YIL
Bu değerler 01.01.2014 tarihine kadar geçerlidir.01.01.2014 tarihinden sonra ilgili mevzuata göre tekrar
düzenlenecektir.
*Sınır değer 2014 yılı hedeflerine ulaĢılana kadar yıllık eĢit olarak azaltılacaktır.
Yapılan hesaplamalar ile elde edilen sonuçlar Tablo V.1.29.25‟te verilmiĢtir.
251
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.1.29.25. Proje Ünitelerine Yakın YerleĢimlerin Tozdan Etkilenme Durumları
Projede Toz
Emisyonu OluĢacak
Gruplar
I.Grup Toz Emisyon
Kaynağı
(TaĢkelik Göleti ve
Yardımcı Üniteleri
(Dolusavak,
Derivasyon Tüneli,
Dipsavak), ġantiye
Alanı, Hazır Beton
Santrali ve KırmaEleme Tesisi)
II.Grup Toz Emisyon
Kaynağı
(Kazı Fazlası Malzeme
Alanı)
III.Grup Toz Emisyon
Kaynağı
(T-B-1 ve T-B-2
Geçirimsiz Malzeme
Alanları (Ib Grubu Kil
Ocağı) ve Bitkisel
Toprak Depo Alanı-1)
IV.Grup Toz Emisyon
Kaynağı
(T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı (IIa Grubu Bazalt
Ocağı) ve Bitkisel
Toprak Depo Alanı-2)
V.Grup Toz Emisyon
Kaynağı***
(Ana Ġletim Hattı
Kazısı)
En Yakın YerleĢim
Yeri
En Yakın
Yapı/Konutun
Mesafesi (m)
Etkilenme
Mesafesi
(m)
Etkilenme
Durumu
Samsun Ġli, Alaçam
Ġlçesi Dikmen
Mahallesi‟ne Bağlı
Yapı/Konut
525
700
Etkileniyor
Samsun Ġli, Alaçam
Ġlçesi, Gamitoğlu
Mahallesi‟ne Bağlı
Yapı/Konut
300
90
Etkilenmiyor
290
Etkileniyor
470
Etkilenmiyor
-
Etkilenmiyor
T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu
Kil Ocağı) ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme
Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı) Ġçerisinde YerleĢim
Yerleri Dağınık Halde Mevcuttur.
Samsun Ġli, Alaçam
Ġlçesi, AĢağı Isırganlı
Köyü‟ne Bağlı
Yapı/Konut
490
Ana Ġletim Hattı Kazı Güzergahının Ġçerisinde
Dağınık Halde YerleĢim Yerleri Mevcuttur
*** Ana İletim Hattı güzergahında yapılacak faaliyetlerde yukarıda belirtilen yerleşim yerlerine yakın mesafede
(5-50 m) kısa süreli inşaat faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Ancak hassas yapılar yapılacak inşaat
faaliyetlerinden kaynaklı etkilere en fazla 1 gün (10 saat) süre maruz kalacak olup alınacak önlemler ile
meydana gelecek etkilerden zarar görmemeleri sağlanacaktır.
Proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalar için toz dağılım modellemesi ayrı ayrı
baĢlıklar altında ve en kötü senaryoya göre yapılmıĢtır. Tablo V.1.29.25 incelendiğinde I.
Grup Toz Emisyon Kaynağı (TaĢkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak,
Derivasyon Tüneli, Dipsavak), ġantiye Alanı, Hazır Beton Santrali ve Kırma-Eleme Tesisi)
ve III. Grup Toz Emisyon Kaynağı (T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları (Ib
Grubu Kil Ocağı) ve Bitkisel Toprak Depo Alanı-1) dıĢında diğer emisyon kaynaklarında
yapılacak faaliyetlerde (patlatma hariç) meydana gelen toz emisyonu değerleri sınır değerlerin
altında kalmaktadır.
Modelleme çalıĢmalarının en kötü ihtimal göz önünde bulundurularak yapıldığı, toz
oluĢumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme çalıĢmalarının yapılacağı, taĢımada
kullanılacak kamyonların üzerinin branda ile örtüleceği, tüm araç ve iĢ makinelerine hız
sınırının getirileceği, savurma yapmadan yükleme ve boĢaltma yapılmasına özen gösterileceği
252
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ve arazide ağaçlık alanların bulunması göz önüne alındığında faaliyetin yerleĢim üzerinde
olumsuz bir etkisinin daha da az olması beklenmektedir. Diğer tüm toz emisyon gruplarında
(patlatma hariç) yönetmelikte öngörülen sınır değerler için en yakın yerleĢim yerlerine
ulaĢmadan çöktüğü görülmektedir.
Proje kapsamında TaĢkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak, Derivasyon
Tüneli, Dipsavak inĢaat çalıĢmaları ile T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt
Ocağı) yapılacak olan üretim çalıĢmalarında patlatma yapılacak olup, patlatma esnasında en
yakın yerleĢim yerlerinin oluĢacak toz emisyonundan bir miktar etkilenmesi beklenmektedir.
Patlatma faaliyeti esnasında hakim rüzgar yönü olan Güney Güneybatı (SSW) dikkate
alındığında patlatma faaliyeti sonucu meydana gelecek toz emisyonlarının daha da az
mesafede sınır değerlerin altına ineceği öngörülmektedir. Ayrıca patlatma anlık bir iĢlem
olup, TaĢkelik Göleti ve Yardımcı Üniteleri (Dolusavak, Derivasyon Tüneli, Dipsavak inĢaat
çalıĢmalarında 2 günde bir (ayda 14 kez); T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt
Ocağı) yapılacak olan üretim çalıĢmalarında da 2 günde bir (ayda 13 kez) yapılması
planlanmaktadır.
Emisyon değerleri hesaplanırken kontrolsüz değerler ele alınmıĢ olup en kötü senaryo
dikkate alınmıĢtır. Tozu azaltmak için patlatma yapılmadan önce arazi ıslatılacak ve deliklerin
üzerine su dolu poĢetler yerleĢtirilecektir. Ayrıca proje sahasının ağaçlık ve geniĢ bir alan
olması, tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle
alıcıya ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir. Sahada yapılacak olan çalıĢmalar
sırasında alınacak önlemlere dikkat edildiği ve yerine getirildiği sürece yakın çevredeki
yerleĢim yerlerine ve civardaki arazilere olumsuz bir etkisi olmayacağı öngörülmektedir.
Yapılacak olan çalıĢmalardan kaynaklı oluĢacak olumsuz etkileri ve yöre halkını
rahatsız edecek unsurları asgari düzeye indirmek için azami özen gösterilerek çalıĢmalar
yürütülecektir.
Proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalar sırasında alınması gerekli önlemler aĢağıda
verilmiĢtir. AĢağıda maddeler halinde verilen önlemlerin alınmasıyla toz miktarında daha da
azalmalar olacaktır.
Toz Emisyonunu Azaltmak için Alınacak Önlemler:
 Savurma yapmadan yükleme ve boĢaltma yapılmasına özen gösterilecektir.
 Kamyon üzerindeki malzemenin taĢıma esnasında üzeri branda ile örtülecektir.
 ÇalıĢma sahası içerisinde hareket edecek araçlara hız sınırlaması getirilecektir.
 Faaliyet sahasında tesis içi yollarda spreyleme çalıĢmaları yapılacaktır.
Depolanan malzemenin üzerine spreyleme yapılarak nem oranının tozlanmayı
engelleyici seviyede tutulması sağlanacaktır.
Hazır Beton Santrali‟nde ve Kırma-Eleme Tesisi‟nde toz çıkıĢını en aza indirmek
amacıyla; Hazır Beton Santrali‟nin ve Kırma-Eleme Tesisi‟nin geneli kapatılacak (kapalı
sistem), toz indirgeme sistemi kurulacak ve iĢlenecek malzeme nemli olarak iĢletilecek olup
toz oluĢumu minimuma indirilecektir.
253
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ĠnĢaat alanlarında çalıĢacak araçların çalıĢma sahası içerisindeki hareketi sırasında az
miktarda toz çıkıĢı olacaktır. Proje alanı içerisindeki servis yolları ve proje alanı ile karayolu
arasında kalan stabilize yol devamlı olarak arazözle sulanarak nemli tutulacak ve toz oluĢumu
engellenecek, üretim süresince alınan tedbirlerin sürekliliği sağlanacaktır.
Ana Ġletim Hattı güzergahında yapılacak faaliyetlerde yerleĢim yerlerine yakın
mesafede (5-50 m) kısa süreli inĢaat faaliyetleri gerçekleĢtirilecektir. Ancak hassas yapılar
yapılacak inĢaat faaliyetlerinden kaynaklı etkilere en fazla 1 gün (10 saat) süre maruz kalacak
olup alınacak önlemler ile meydana gelecek etkilerden zarar görmemeleri sağlanacaktır.
ĠnĢaat iĢlemleri süresince, 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete‟ de
yayınlanarak yürürlüğe giren ve 10.11.2012 tarihli 28463 sayılı Resmi Gazete ile değiĢiklik
yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” ve 06.06.2008 tarih ile
26898 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hava Kalitesi Değerlendirme ve
Yönetimi Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
V.2. Projenin ĠĢletme AĢamasındaki Projeler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine
Etkileri ve Alınacak Önlemler,
V.2.1. Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri, Hangi Faaliyetlerin Hangi
Ünitelerde GerçekleĢtirileceği,
Proje kapsamında, talvegden yüksekliği 85,50 m olan kil çekirdekli kaya dolgu
tipindeki TaĢkelik Göleti ile yüksek basınçlı borulu sistem ile brüt 4.443 ha alanın
sulanabilmesi sağlanacaktır. Bu amaçla iĢletme aĢamasında 8 saatlik üç vardiya ile çalıĢılması
planlanmaktadır.
Proje kapsamındaki üniteler ve özellikleri Bölüm I‟de yer almaktadır. Ayrıca proje
ünitelerinin kapladığı alan miktarları Bölüm II.2 Tablo II.2.2‟deki gibidir.
Projenin ekonomik ömrü 4 yıl sürecek inĢaat faaliyetlerinden sonra 50 yıl olarak
öngörülmüĢtür.
V.2.2. Su Tutulması Sonucu Su Kalitesine ve Su Ortamındaki Canlılara Olabilecek
Etkiler, Proje Için Tespit Edilen Balık Türlerine Ait GeçiĢ Yapıları, Bu Sistemlerin ve
Mansap Can Suyu ÇıkıĢ Yerinin Gösterildiği Açıklayıcı Çizim, Santral ÇıkıĢ
Noktasından Su Kalitesi Ölçüm Sonuçlarına IliĢkin Bilgi, Su Tutulması Ile OluĢabilecek
Iklim DeğiĢikliği ve Bu DeğiĢiklik Sonucu Bitki Örtüsü, Fauna, Habitat ve Biyotoplar
Üzerine Olabilecek Etkiler, Mansaba Bırakılacak Su Hesabı (Havza Akımları, Yan Dere
Katılımları, YağıĢ-AkıĢ IliĢkisi, Ekolojik Potansiyel, Varsa Ulusal ve Uluslar Arası
Mevzuatla Korunan Balık Türleri ve Muhtemel Ihtiyaçları, Su Hakları, Savaklanan
Sular, Yatak ve Kesit Durumu Ile Su Kalitesi ve Havzanın ÇeĢitli Sektörlerce Planlanan
Kullanımı Dikkate Alınmalı),
Gölet projeleri ile su tutulması sonucunda söz konusu dere/akarsu ekosistemleri durgun
olan yapay göl ekosistemlerine dönüĢmektedir. Göletlerin nehir ekolojisi üzerindeki etkileri
su kalitesi ve fiziksel değiĢimler, balıklar üzerindeki etkiler, gölde oluĢan etkiler, balıkların
göçleri üzerinde oluĢan etkiler ve sosyoekonomik etkiler gibi çok çeĢitli olmaktadır.
254
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Bu etmenler gölet ve rezervuarın mevcudiyeti ile göletin operasyon Ģeklinden kaynaklı
etkiler olmak üzere iki alt grup Ģeklinde değerlendirilebilir.
Göletin ve Rezervuarın Mevcudiyetinden Kaynaklı Etkiler:
-Göletin vadideki konumunun uygun olmaması sonucu habitat kaybı,
-DeğiĢen sediment yükü sebebiyle mansap tarafının morfolojisinin bozulması sonucu
erozyon görülmesi,
-DeğiĢen sediment yükü sebebiyle mansap tarafının morfolojisinin bozulması sonucu
erozyon görülmesi,
-Mansap tarafında su kalitesinin değiĢmesi sonucu nehir sıcaklığı, nütrient yükü,
bulanıklık, çözünmüĢ gaz miktarı, ağır metal ve mineral konsantrasyonlarında görülen
farklılaĢmalar,
-Organizmaların hareketlerinin bloklanması ve biyolojik çeĢitlilikte görülen azalmadır.
Göletin Operasyon ġeklinden Kaynaklı Etkiler:
-Mansap tarafının hidrolojisinin değiĢmesi,
-Toplam akıĢın değiĢmesi,
-Mevsimlik akıĢların değiĢmesi sonucu ilkbahar taĢkınlarının kıĢ taĢkınlarına
dönüĢmesi,
-AkıĢta kısa süreli salınımların oluĢması,
-Çok yüksek ve çok düĢük akımlarda değiĢmeler,
-DeğiĢen akım düzeni sebebiyle mansap morfolojisinin değiĢmesi,
-DeğiĢen akım düzeni sebebiyle mansap su kalitesinin değiĢmesi,
-TaĢkınların önlenmesi sebebiyle akarsuda, kıyıda ve taĢkın alanlarında habitat
çeĢitliliğinin değiĢmesidir (Berkün vd., 2008).
Akan su sistemlerinde yoğun olarak bulunamayan tatlısu algleri, su tutulması ile durgun
göl yapısına dönüĢen alanda yoğunluğunu artıracaktır. Ayrıca söz konusu proje ile bitki
topluluklarının bir kısmı gölet gölü altında kalacak, bu durum sonucunda bitki gruplarının
kısa sürede ayrıĢması ötrofikasyon sürecini hızlandıracaktır.
Su kalitesinde olumsuz değiĢiklikler yaratmaması için su tutma alanı altında kalacak
çalı ve ağaç gibi organik maddelerin çürümesinin engellenmesi için sıyrılma yapılmalıdır.
ÇalıĢma alanı içerisinde yer alan istasyonlardaki sucul sistemlerinin çevresi çok yoğun ağaç
örtüsü olmamakla birlikte, bu alanlarda sıyırma iĢleminin yapılması, göletin uzun ömürlü
olması açısından önemlidir. Bu sıyırma iĢleminin yapılmaması durumunda, kısa sürede
255
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ayrıĢmaya baĢlayacak olan bitki toplulukları aĢırı besin maddesi birikimine neden
olabilmektedir.
Alınacak tüm önlemlere rağmen göl yapısı ve karakteristik özellikler göz önünde
bulundurularak göl içerisinde alınabilecek alternatif çözüm yolları Ģu Ģekilde sınıflandırabilir
(Karpuzcu ve Koçalı, 2007).
-Al2(SO4)3 kullanılarak fosforun sedimentte tutulması (fosfor inaktivasyonu),
-Sedimentin üzerinde bulunan besi maddesince zengin bölge taranarak mekanik bir
Ģekilde gölden uzaklaĢtırılması,
-Hipolimniondaki besin maddesince zengin suların uzaklaĢtırılması,
-Alt tabakada bulunan sular yüzeye çıkarılarak hipolimnion havalandırılması ve alg
yoğunluğunun azalması.
Projenin ana su kaynağını TaĢkelik Çayı oluĢturmaktadır, derede su akıĢ miktarında
meydana gelecek azalmadan kaynaklı sucul habitatta yaĢayan canlıların olumsuz yönde
etkilenmesini önlemek amacıyla, en düĢük akım debisi dereye sürekli olarak verilecek ve su
azalmasından sucul canlıların minimum düzeyde etkilenmesi sağlanacaktır.
Balık Türlerine Ait GeçiĢ Yapıları
1380 Sayılı Su Ürünleri Kanununun 22. maddesi ve 22.03.1971 gün ve 1380 sayılı Su
Ürünleri Kanununa dayalı olarak hazırlanan Su Ürünleri Yönetmeliğinin 8. maddesi gereği;
baraj ve regülatörlerin ve hidroelektrik santrallerinin kurulduğu yerlere su ürünlerinin
geçmesine mahsus balık geçidi veya asansörlerin yapılması ve bunların devamlı olarak iĢler
durumda bulundurulması mecburidir. Bölgede yumurtlama döneminde ya da beslenmek için
kendilerine uygun yer arayan türlerin hareketlerini sürdürebilmeleri için balık geçidi yapılarak
devamlı olarak iĢler durumda bulundurulmalıdır.
Proje kapsamında 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanununun 22. maddesi ve 22.03.1971 gün
ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununa dayalı olarak hazırlanan Su Ürünleri Yönetmeliğinin 8.
maddesi gereklerine uyulacaktır. Ancak proje için seçilen derenin akım değerlerinin düĢük
olduğu görülmektedir. Buna ilaveten balık geçitlerinin daha çok göçmen türlerin (özellikle
deniz alaları gibi) geçiĢini sağlamaya yönelik tasarlanmaktadır. Uğurlu, S. ve Polat, N.
tarafından hazırlanan “TaĢkelik Deresi (Alacam – Samsun) Balık Faunası” verilerine göre
TaĢkelik çayında göçmen balık türleri saptanmamıĢtır. Ancak, 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanunu gereği, biyoçeĢitliliğin sürdürülebilmesi maksadıyla mevcut faunaya uygun nitelikte
balık geçiti veya asansörü yapılacaktır. Ayrıca, yapımı planlanan TaĢkelik Göleti‟nin içme
suyu kanal ve arklarının baĢlangıç kısımlarına uygun bir ızgara ve/veya kafes sistemleri
yapılacaktır.
Faaliyetin her aĢamasında dere ekosisteminin bozulmaması için her türlü önlem ve
tedbirler alınacaktır. Su ortamında bulunan canlılara olabilecek etkiler konusunda 1380 sayılı
Su Ürünleri Kanunu hükümlerine ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği hükümlerine
uyulacaktır. Bunun yanı sıra, “1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu”, Madde 8 hükmü uyarınca,
baraj göllerine veya ihdas olunacak diğer sun'i göllere su verilmeden önce su ürünleri
256
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
bakımından alınması gereken tedbirlerin tespiti için T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığı‟na müracaat edilecek ve Bakanlıkça lüzum görülen tedbirler alınacaktır.
Su Hakları
TaĢkelik Göleti‟nden içmesuyu temini oldukça önemli olmaktadır. TaĢkelik Göleti
rezervuarı memba kısmında arıtma tesisi yer almaktadır. Hızlı kum filtrelerinden oluĢan
arıtma tesisinden alınan içme suyu Bafra ilçesine bağlı 23 köye içme ve kullanma suyu
vermektedir. Ġsale hattı göl alanında kalmaktadır. Dolayısıyla mevcut sistemin isale hattı göl
altında kalmayacak Ģekilde reloke edilecektir. Proje sahasındaki yerleĢim yerlerinin içme suyu
ihtiyaçları 150 lt/s olarak belirlenmiĢ olup bu ihtiyacın 75 lt/s‟lik kısmı reloke edilmiĢ mevcut
sistemden, kalan 75 lt/s‟lik kısmı ise TaĢkelik Göleti‟nden temin edilecektir. Bu içme ve
kullanma suyunun mansap su kulanım hakları ile bir ilgisi bulunmamaktadır.
Proje alanında gerçekleĢtirilen mevcut sulamalar genelde TaĢkelik Çayı kaynaklı
olmayıp dalgıç pompalarla yapılan yeraltın suyu kaynaklı sulamalardır. Bu sulamaların
haricinde TaĢkelik Göleti mansabında bulunan ve TaĢkelik Çayı‟na derive olan Çatmık Dere,
Çelebiçay Dere ve Köserelik Dere ile TaĢkelik Köyü‟nün üstünde bulunan kaynaklardan da
sulama yapılmaktadır. Bu yapılan sulamalar bu proje kapsamında basınçlı borulu sistem,
yağmurlama ve damlama yöntemiyle daha sağlıklı bir sulama olanağına kavuĢacaklardır. Bu
nedenle proje alanında mevcut durumda su kullanım haklarına konu olacak sulama kanalı ve
ark bulunmamaktadır.
Ayrıca yerinde yapılan etüt çalıĢmalarında, su kullanım haklarına konu olan alanda, su
ile çalıĢan değirmen, alabalık tesisi, HES vb. gibi tesislerin bulunmadığı tespit edilmiĢtir.
V.2.3. Suyun Temin Edileceği Kaynağın Kullanılması Sonucu Mansapta
Olabilecek DeğiĢimler (Erozyon, Nehir Hidrolojisi, Sucul Hayat, Sediment GeliĢi vb.),
IĢletme Debileri,
Erozyon
Özellikle ülkemizde tahribatı büyük boyutlara ulaĢan su erozyonu, erozyon çeĢitleri
içerisinde en önemlisidir. Erozyon sonucu aĢınan toprak derelere, oradan rezervuara taĢınır.
Dolan rezervuarda su yerine toprak tutulur. Zamanla rezervuar iyice dolar ve hiç kullanılamaz
hale gelir. Ülkemizde Ģiddetli erozyon nedeniyle enerji üretimi amaçlı rezervuarların kullanım
süresi çok kısadır.
Gölet ve bentlerin akarsularla oluĢan erozyonun önlenmesinde, önemli bir faydası
vardır. Türkiye‟deki akarsuların eğimi fazla olduğu için akarsular yoluyla erozyon ciddi
tehlike arz etmektedir. Hidroelektrik santraller amacıyla yapılan barajlar ve bentler suyun
hızını keserek erozyonu önemli ölçüde durdurabilmektedir (Kaynak: Acar., E., Doğan., A.,
Türkiye’nin Rüzgar ve Elektrik Enerji Potansiyeli ve Çevresel Etkilerinin Değerlendirilmesi,
VII. Ulusal Temiz Enerji Sempozyumu, UTES’2008).
Su erozyonunun önüne geçebilmek ve projenin uzun ömürlü olmasını sağlamak
amacıyla alınabilecek bazı tedbirler aĢağıda verilmektedir.
257
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ġdari Önlemler
645 sayılı Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname‟nin 7. maddesi gereğince gerekli idari önlemler alınmaya
çalıĢılacaktır.
Kültürel Önlemler
Bitki örtüsü tesis etmek veya mevcut bitki örtüsünü geliĢtirmek yoluyla erozyonu
durdurmayı amaçlayan uygulamalardır. Bunlardan bazıları; ağaçlandırma, örtü geliĢtirme,
otlandırma, sediment taĢımayan dere yataklarına yöreye uygun bitki türlerinin ekilmesi gibi
tedbirler alınacak ve bitkilendirme çalıĢmaları yapılacaktır.
Mekanik Önlemler
Yamaçlarda uygulanacak önlemler (Teraslama, çevirme hendeği, örme, çit v.b.) ile
oyuntu erozyonuna karĢı alınacak önlemlerden (Toprak sedde, kuru duvar eĢik, miks eĢik,
tersib bendi, kıyı duvarları, anroĢman v.b.) oluĢmaktadır.
Sucul Hayat
Nehirler çözünmüĢ oksijen miktarına tesir eden çok çeĢitli koĢullardan ve üzerine inĢa
edilen yapılardan etkilenen karmaĢık yapılı dinamik sistemlerdir. Karbonlu oksijen
gereksinimi, azotlu oksijen gereksinimi, fotosentez, algler, kirletici maddelerin taĢınma
süreleri nehirlerdeki çözünmüĢ oksijen miktarına tesir eden önemli faktörlerdendir.
Göletten sonra dere yatağına bırakılacak ekolojik devamlılık için gereken su miktarı ile
derenin suyunun alınmasından dolayı meydana gelecek olumsuz etkiler en aza indirilmiĢ
olacaktır.
Nehir Hidrolojisi
Akıntılı su sistemlerindeki fiziksel koĢullar ile durgun sistemlerdeki koĢullar birbirinden
farklıdır. Bu nedenle su kalitelerinde de farklılık görülür. Örneğin akıntılı ortamların su
sıcaklığı düĢük ve çözünmüĢ oksijen değerleri ise yüksektir. Durgun alanlarda ise bu durum
tersi olabilir. Gölet yapımından sonra akıntılı su sistemi yerine durgun bir alan olacak ve su
kalitesi bir miktar değiĢebilecektir. Bununla birlikte üst havzadaki bazı yerleĢim
bölgelerinden gelen kirletici besin maddeleri de gölet gövdesinde toplanarak ortamın su
kalitesi değerlerini düĢürebilir.
Nehir tarafından taĢınan sedimanın bir kısmı, gölet içerisinde tutulacağından, sudaki
bulanıklık ve katı madde miktarı azalacak, göletin membasındaki kısımlara daha iyi kalitede
su temini sağlanacaktır. Gölette tutulan suların tekrar TaĢkelik Çayı‟na bırakılacak olması
sonucunda, mansapta fiziksel ve biyolojik açıdan önemli derecede değiĢim meydana gelmesi
beklenmemektedir.
258
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.2.4. Su Kaynağına Ait Varsa Diğer Kullanım ġekilleri ve Etkileri, Projenin
Memba ve Mansap Kısmında Yer Alan Projeler Ile Birlikte Değerlendirilmesi,
TaĢkelik Göleti‟nden içmesuyu temini oldukça önemlidir. TaĢkelik Göleti rezervuarı
memba kısmında arıtma tesisi yer almaktadır. Hızlı kum filtrelerinden oluĢan arıtma
tesisinden alınan içme suyu Bafra Ġlçesi‟ne bağlı 23 köye içme ve kullanma suyu vermektedir.
Ġsale hattı göl alanında kalmaktadır. Dolayısıyla mevcut sistemin isale hattı göl altında
kalmayacak Ģekilde reloke edilecektir. Proje sahasındaki yerleĢim yerlerinin içme suyu
ihtiyaçları 150 lt/s olarak belirlenmiĢ olup bu ihtiyacın 75 lt/s‟lik kısmı reloke edilmiĢ mevcut
sistemden, kalan 75 lt/s‟lik kısmı ise TaĢkelik Göleti‟nden temin edilecektir. Bu içme ve
kullanma suyunun mansap su kulanım hakları ile bir ilgisi bulunmamaktadır.
Ayrıca yerinde yapılan etüt çalıĢmalarında, su kullanım haklarına konu olan alanda, su
ile çalıĢan değirmen, alabalık tesisi, HES vb. gibi tesislerin bulunmadığı tespit edilmiĢtir.
Kaynak: http://geodata.ormansu.gov.tr/ T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Coğrafi Veri Portalı, 2013.
ġekil V.2.4.1. Proje Alanı Memba ve Mansabındaki Diğer Projeleri Gösterir Harita
V.2.5. Baraj Ömrünün Uzatılması Ġçin Alınması Gereken Diğer Önlemler,
Bir göletin ömrü, su alma yapısına kadar olan ölü hacmin rusubat ile dolması ile
sınırlıdır. Bu süre; gölet su havzasının zemin yapısına, bitki örtüsüne, insan müdahalelerine
bağlıdır. Bu sürenin saptanması amacıyla belli periyotlarda hidrografik ölçümlerin
yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu ölçümlerin yapılması, yorumlanması sonucu alınacak
tedbirlerle göletin ömrü uzatılabilir. TaĢkelik Göleti, iĢletim süresi boyunca alınacak
önlemlerle, su toplama alanının sediman ile dolması engellenecek ve mekanik ekipmanın
gerekli bakımları yapılarak tesisin ekonomik ömrü boyunca kullanılabilirliği sağlanmaya
çalıĢılacaktır.
Su erozyonunun önüne geçebilmek ve proje‟nin uzun ömürlü olmasını sağlamak
amacıyla alınacak tedbirler aĢağıda verilmektedir.
259
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ġdari Önlemler
4856 sayılı T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun
11. maddesi gereğince gerekli idari önlemler alınmaya çalıĢılacaktır.
Kültürel Önlemler
Bitki örtüsü tesis etmek veya mevcut bitki örtüsünü geliĢtirmek yoluyla erozyonu
durdurmayı amaçlayan uygulamalardır. Bunlardan bazıları; ağaçlandırma, örtü geliĢtirme,
otlandırma, sediment taĢımayan dere yataklarına yöreye uygun bitki türlerinin ekilmesi gibi
tedbirler alınacaktır.
Mekanik Önlemler
Gölet yapımı sonucunda rezervuar oluĢumu ile akarsu habitatı durgun özellik
kazanacak, böylece kıyı-kenar erozyonu büyük ölçüde önlenmiĢ olacaktır. Erozyonun
alzaması ile dere ekosistemine karıĢan toprak miktarı önleneceği için suda oluĢan bulanıklılık
oranında da azalma sağlanacaktır. Gölet projeleri ile su tutulması sonucunda söz konusu
dere/akarsu ekosistemleri durgun olan yapay göl ekosistemlerine dönüĢmektedir. Akarsu
habitatının durgun su habitatına dönüĢmesi ile kıyıda bulunan birtakım bitki türü sular altında
kalacak, bu nedenle bitki sayısında azalma olacaktır.
ĠnĢaat ve iĢletme aĢamasında sıyrılacak olan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eğim
nedeniyle erozyon derecesinde artıĢ görülmesi muhtemeldir. Bu amaçla inĢaat çalıĢmalarının
ardından, eğimin yüksek olduğu ve toprak kaymasının görüldüğü bölgelerde, sekiler
oluĢturmak suretiyle, daha düz yüzeyler elde edilecek ve bu bölgelerde bitkilendirme
çalıĢmaları yapılacaktır. Bu çalıĢma ile hem toprağın yüzey suyuna akıĢı hem de göle sediman
taĢınımı azaltılacaktır. Erozyonun görüldüğü bölgelerde gerçekleĢtirilecek olan bitkilendirme
çalıĢmalarının baĢarıya ulaĢması için gerekli uyarı levhaları konulacak ve alana giriĢlerin
azaltılması için gerekli durumlarda çit ya da bitkisel bariyerler oluĢturulacaktır.
Ayrıca, gölet göl sahasında su tutulmadan önce su altında kalacak ağaç, bina ve her
türlü enkazın zamanında kaldırılarak göl sahası dıĢına çıkarılması büyük önem arz etmektedir.
Aksi takdirde sahanın önceden temizlenmemesi göl hacminin küçülmesine ve daha az su
depolanmasına sebep olacak ve buna bağlı olarak göletin ekonomik ömrü kısalacaktır.
Dolayısıyla bahsedilen olumsuz etkilere engel olmak için, su tutmaya baĢlamadan önce,
ağaçların dipten kesilmesi, yapı ve enkazların göl sahası dıĢına çıkarılması gerekmektedir.
V.2.6. Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Korunması Gereken Alanlar Üzerine
Etkiler,
Proje ve etki alanı içerisinde ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken
herhangi bir alan bulunmamaktadır.
V.2.7. Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Olabilecek Etkiler,
YanlıĢ sulama çalıĢmalarının uygulanması sonucu; taban suyu yükselmesi, tuzluluk,
gübre ve kimyasal ilaç kalıntılarının sulama suyuyla derine inmesi, sulamadan dönen suların
tuz konsantrasyonlarını artırarak yeraltı ve yerüstü sularına karıĢması, iz elementlerin su
260
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
kaynaklarında birikmesi, toprak erozyonu gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır.
Sulama projeleri ile kimyasal gübre kullanımı ve aĢırı sulama gibi etmenler sonucu yer
altı sularında kirlenme gerçekleĢmektedir. Bu nedenle tarımsal amaçlı gerçekleĢtirilen sulama
projesinde yeraltı suları koruma bölgelerinde azotlu gübreleme kullanımı kısıtlanmalı ve halkı
bilinçlendirme çalıĢmaları gerçekleĢtirilerek gereksiz su kullanımı önlenmelidir. Bu amaçla
sulama projesi yağmurlama ve damlama yöntemleriyle sulama olarak seçilmiĢtir.
Yüzeysel su kaynağı olan gölette su tutulmasının gerçekleĢmesi ile su kalitesinde
değiĢimler meydana gelecek, durgun su ekosisteminin oluĢması sonucu su katmanları farklı
sıcaklıkta olacaktır. Su sıcaklığında meydana gelen farklılaĢma da sudaki çözünmüĢ oksijen
konsantrasyonunu olumlu yönde etkileyecektir.
GerçekleĢtirilecek olan sulama projesinde kullanılacak damla ve yağmurlama sulama
gibi modern sulama tekniklerinin uygulanması sonucunda yanlıĢ sulama uygulamalarının
sonucu oluĢan etkiler çok daha az olacaktır. Sulamadan dönen su, sisteme yağıĢ ve sulamayla
verilip, bitkiler tarafından kullanılmayıp yüzey ve yer altı sularına dönen (yüzey akıĢ ve
derine sızma) sulama suyundan çok daha kalitesiz niteliktedir. Araziye verilen suyun toprak
katmanlarından geçerken bünyesine besin maddeleri, sediment, pestisit artıkları ve tuz alması
sonucunda niteliğinde azalma görülmektedir.
V.2.8. Sulama Sistemi Yapıları, Sulama Ile Su ve Toprakta OluĢabilecek (Azot,
Bor, TuzlaĢma) Etkiler, Tarımsal Üretime Olabilecek Etkiler ve Sulama Ile OluĢacak
Bitki Paterni, Sulamadan Dönen Suların Su Kalitesine Etkileri,
Proje kapsamında sulanacak olan alanlarda sulama Ģebekesi yüksek basınçlı borulu
sistem olarak öngörülmüĢtür. Sulama sisteminde yağmurlama ve damlama sulaması beraberce
düĢünülmüĢtür. Hububat, mısır ve yonca bitkilerinin yağmurlama, diğer bitkilerin ise
damlama yöntemi ile sulanacağı kabul edilmiĢtir.
Sulama projelerinde en sık karĢılaĢılan problem drenaj problemidir. En önemli sebebi,
gereğinden fazla sulama yapılması ve drenaj sistemlerinin yetersiz olmasıdır. Ayrıca kanal ve
hendeklerden oluĢan sızmalar da bu probleme katkıda bulunur. Bu problemler sonucunda
topraklarda tuzlanma oluĢur ve bu tuzlanma tarımsal aktiviteye büyük zarar verir. Ayrıca
tarımsal faaliyetlerin geniĢlemesi ve yoğunlaĢması toprak erozyonunun artmasına; gereğinden
fazla sulama ise topraktaki mevcut besinlerin suyla kaybedilmesine sebep olmaktadır.
Topraktaki besin kaybı sonucunda gübre kullanımı artmaktadır.
Topraklarda tuz birikimi, sulama ve bitkisel üretim için önemli olan toprak yapısını
olumsuz etkiler. Sodyum içeren killi bir topraktaki etkiler en ekstrem düzeye ulaĢmakta ve
toprak yapısı bozulmaktadır. Bu da bitki büyümesini engellemekte, toprakta çalıĢma
koĢullarını güçleĢtirmekte ve yıkama ile ıslahı önlemektedir.
TaĢkelik Göleti‟nden yapılacak sulamayla sulanan toprakların yapısında herhangi bir
olumsuzluk beklenmemektedir. Sulama sisteminde yağmurlama ve damlama sulaması
beraberce düĢünülerek fazla sulamanın etkilerinin önüne geçilmiĢtir. Ayrıca yapılacak drenaj
kanallarıyla bitki kök bölgesinden fazla sular uzaklaĢtırılarak toprağın havalanması
sağlanacaktır. Böylelikle bitkinin kök bölgesinin derinliği artarak iyi beslenecek ve toprakta
261
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
faydalı bakteri faaliyeti gerçekleĢecektir. Ayrıca toprakta tuz birikimi önlenmiĢ olacak ve
toprağın iĢlenmesi kolaylaĢacaktır.
Sulamayla toprak-su ve bitki arasında olumlu bir dengenin yaratılması temel amaçtır.
Bu nedenle sulama, bitki geliĢmesi için yeterli nem koĢulunu sağlayan bir iĢlem olarak
da tanımlanır. Eğer, toprakta gereğinden fazla nem bulunursa sulama ile ürün miktarında bir
azalma ve daha önemlisi, toprakta tuzluluk, alkalilik ve taban suyu gibi sorunlar ortaya
çıkmaktadır.
En iyi nitelikteki sulama suyu bile tuz getireceğinden, su bitki tarafından kullanılırken
ve buharlaĢırken tuz kalıntıları, bitki kök bölgesinde birikir. Bitki istemini geçen yağmur ve
sulamanın her ikisi de tuz kalıntılarını profil içerisinde daha derinlere yıkar ve böylece
kalıntılar bu yolla yeraltı sularına geçerler. Toprağın kök bölgesinde biriken tuzların
nitelikleri ve konsantrasyonlarına bağlı olarak bitki ve toprağı olumlu veya olumsuz yönde
etkilenir.
Sulanan alanlarda görülen tuzluluk, üretime yönelik arazi kaybının temel nedeni ve
çabuk yayılabilen olumsuz çevresel etkilerden biridir. Topraklarda tuzlu koĢullar bitki
seçimini sınırlandırırken, bitkinin çimlenmesini ve verimi ters yönde etkiler.
•
Toprak tuzluluğunun sulamayla birlikte artmasının üç temel nedeni vardır.
Sulama suyuyla taĢınan tuzlar toprak profilinde birikmeye eğilimlidirler. Çünkü su,
bitkiler ve atmosfer tarafından tuzlara göre daha hızlı bir Ģekilde uzaklaĢtırılır. Normal
sulama suyu gereksinime cevap vermeyecek olursa, drenaj suyunun yeniden kullanımı
da tuz konsantrasyonunu artıracaktır.
•
Toprağa uygulanan doğal ve suni gübreler ve pestisitlerin tamamı bitkiler tarafından
kullanılamayacağından içerdikleri eriyikler tuz konsantrasyonunu artırır.
•
Toprakta doğal olarak bulunan tuzlar çözeltiye taĢınabilmekte veya tuzlu yer altı suyu
formunda çözeltide bulunabilmektedir. Bu durum tuzların yağıĢla doğal olarak
yıkanmasının mümkün olmadığı kurak bölgelerde ise taban suyu kapilar hareketle
yükselerek buharlaĢacak ve yer yüzeyinde tuz birikimine neden olacaktır.
TaĢkelik Göleti projesi kapsamında yağmurlama ve damlama yöntemleri ile sulama
yapılacak olup, fazla sulamadan kaçınılacaktır. Çifçiler tarafında gübreleme konusunda
gerekli hassasiyetinde gösterileceği düĢünüldüğü taktirde proje kapsamında tuzlaĢma ile ilgili
herhangi bir problem yaĢanılmayacağı öngörülmüĢtür.
Sulama Ġle OluĢacak Bitki Paterni;
Projeli koĢullarda daha teknik bir tarım yapılacağı, ekim nöbeti sistemlerine uyulacağı,
özellikle gerekli gübre ve ilaç kullanımının yaygınlık kazanacağı ve en önemlisi de
zamanında ve yeterli suyun temin garantisi gibi genel savlardan hareketle, 3 'lü ekim nöbeti
temel alınarak bitki deseni oluĢturulmuĢtur.
262
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tablo V.2.8.1. Sulama Ġle OluĢacak Bitki Paterni
Sabit Tesis
%
I.Grup
%
II.Grup
%
III.Grup
%
Yonca
12
Hububat
26
S.Biber
6
S.Mısır
10
Meyve
10
K.Sebze
12
D.Mısır
8
Domates
8
Bostan
4
D.Fasulye
4
TOPLAM
22
26
26
26
Nöbetin ilk ayağını hububat grubu bitkiler oluĢturmaktadır. Mevcut koĢullardaki
hububat tarımının büyük ölçekte proje dıĢı sahalara kayacağı bir gerçektir. Ancak gene de
toprak verimliliğinin devamı adına, ekim nöbetine uyulması gerekli bir koĢul olarak kabul
edilmelidir. Bu yaklaĢımdan hareketle, hububat tarımının sürdürülebilirliğinin sağlanması
açısından münavebenin bir ayağı olarak düĢünülmüĢtür.
Ġkinci ayak yörenin geleneksel ürünü olan s.biber, k.sebze ve domates olarak
önerilmektedir.
Projeli koĢullarda s.mısır, d.mısır, bostan ve d.fasulye ekim nöbetinin üçüncü ayağını
oluĢturmaktadır.
Proje alanı iklim faktörleri ve vegetasyon süreci 2. ürün Ģansına olanak sağlamaktadır.
Ġkinci ürün olarak da iĢgücü de dikkate alınarak hububat % sini yarısı kadar hayvancılık için
silaj mısır önerilmiĢtir.
Önerilen bitkilere ait verimler, uygulanacak olan sulama yönteminin getirisi dikkate
alınarak bölge ortalamalarına uygun olarak alınmıĢ, toprak yapısı, sulama olanaklarının
durumu, mevcut tarımsal yapı ile çiftçi bazındaki eylemsel pratikler gibi genel savlardan
hareketle belirlenmeye çalıĢılmıĢtır.
Sulamadan Dönen Suların Su Kalitesine Etkileri;
Sulamadan dönen su; sisteme yağıĢ ve sulamayla verilip, bitkiler tarafından
kullanılmayıp yüzey ve yeraltı sularına dönen su (yüzey akıĢ ve derine sızma) olup sulama
suyundan daha kalitesizdir.
Toprağa verilen sulama suyunun bir kısmı bitkinin kök bölgesinde depolanırken, bir
kısmı da derine sızarak yeraltı suyuna karıĢır. Derine sızan sular aĢağı doğru olan bu hareket
sırasında toprakta bulunan eriyebilir katı maddeleri ve kimyasal gübreleri eriterek bünyelerine
alırlar. Bunun sonucunda kaliteleri büyük ölçüde değiĢime uğramıĢ olur. Bu Ģekilde yeraltı
suyuna karıĢan sular, yeraltı suyunun kalitesinin kötüleĢmesine neden olur.
Doğal drenajın yeterli olmadığı alanlarda, yeraltı suyunun bu Ģekilde beslenmesi
sonucunda, tabansuyu seviyesi yükselerek kök bölgesine kadar ulaĢabilir.
Kök bölgesinde bulunan tabansuyu toprak yüzeyinden doğrudan buharlaĢabilir. Ayrıca
kök bölgesinde aĢırı su bulunması sonucu bitkinin su kullanımı da artar. Tabansuyu düzeyinin
263
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
kök bölgesinden aĢağıda olduğu durumda ise kök bölgesine doğru kapilar bir su hareketi söz
konusudur. Bitkinin topraktan aldığı su ve topraktan buharlaĢan saf su sonucunda kök
bölgesinde bir tuz birikmesi oluĢur (ÖZTÜRK A.).
Sulu tarımda suyun aĢırı ve yanlıĢ kullanımı büyük ölçekte su ile doygunluğa, tuzluluğa
ve yer altı suyu kaynaklarının aĢırı tüketilmesine sebep olmasının yanısıra mansap
kullanıcılarının yeterli sudan yoksun kalmasına, sulamadan dönen akıĢın karıĢması ile tatlı su
kaynaklarının kirlenmesine ve derine sızma kayıpları gibi olumsuzluklara neden olmaktadır.
Etüt alanı etrafı yüksek tepelerce çevrili yamaç alan konumunda olup yamaçlardan
gelen akımlar aracılığı ile alan pek çok yan dereler vasıtası ile bölünmüĢ durumdadır. Yüksek
yağıĢ intensitesi ve yüksek eğim nedeniyle yan derelerin yatakları geniĢ ve derindir.
Yamaçlardan gelen yan dereler sularını Pınarlı ve TaĢkelik Deresi‟ne, buradan da
kurutma kanalları aracılığı ile Karadeniz‟e boĢaltmaktadır. Bu derelerin yatakları da geniĢ ve
derin olup proje alannında doğal drenajı karĢılayacak düzeydedir. Ayrıca, kurutma kanalları
da ovada yüzeysel drenaja boĢaltım ayağı oluĢturacak düzeyde kapasiteye sahiptir.
Alanın eğimli oluĢu yanı sıra dere yataklarının kapasitelerinin yeterli oluĢu ve proje
alanının parçalı oluĢu dikkate alınarak yüzeysel drenajın çiftçi hendeklerince karĢılanacağı
sonucuna varılmıĢtır
V.2.9. Sulamadan Kaynaklanacak Yüksek Taban Suyunu DüĢürmek Ġçin
Uygulanacak Drenaj Sistemleri ve Islah Tedbirleri,
Proje alanı etrafı yüksek tepelerce çevrili yamaç alan konumunda olup yamaçlardan
gelen akımlar aracılığı ile alan pek çok yandereler vasıtası ile bölünmüĢ durumdadır. Yüksek
yağıĢ intensitesi ve yüksek eğim nedeniyle yanderelerin yatakları geniĢ ve derindir.
Yamaçlardan gelen yandereler sularını Pınarlı ve TaĢkelik Dereleri‟ne buradan da
kurutma kanalları aracılığı ile Karadeniz‟e boĢaltmaktadır. Bu derelerin yatakları da geniĢ ve
derin olup alanda doğal drenajı karĢılayacak düzeydedir. Ayrıca kurutma kanalları da ovada
yüzeysel drenaja boĢaltım ayağı oluĢturacak düzeyde kapasiteye sahiptir.
Alanın eğimli oluĢu yanı sıra yataklarının kapasitelerinin yeterli oluĢu ve alanın parçalı
oluĢu dikkate alınarak alanda yüzeysel drenaj çiftçi hendeklerince karĢılanacaktır.
V.2.10. Projenin IĢletilmesi Sırasında ÇalıĢacak Personelin ve Bu Personele Bağlı
Nüfusun Konut ve Diğer Sosyal/Teknik Altyapı Ihtiyaçlarının Nerelerde, Nasıl Temin
Edileceği,
Tesisin iĢletme süresince bakım, güvenlik, kontrol ve diğer alanlarda 8 saatlik üç
vardiya olmak üzere toplam 20 kiĢinin çalıĢması planlanmaktadır. Bu personel mümkün
olduğu kadar bölgede yaĢayan halk arasından temin edilecektir. ĠĢletme aĢamasında çalıĢacak
personel için içerisinde personel odaları, toplantı salonu, çay ocağı, dinlenme salonu gibi
kısımların bulunacağı bir idare binası tesis edilecektir.
Personelin ilk yardım ihtiyaçları için iĢletme içerisinde ilk yardım dolabı yer alacaktır.
Personelin sağlık durumlarının denetlenmesi ve acil tedavi gibi sağlık hizmetleri için Alaçam
264
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ġlçe Merkezi‟nde yer alan sağlık ocağı ve/veya devlet hastanesinden faydalanılacaktır.
KıĢ aylarında personelin bulunduğu idari ve sosyal tesisler, bekçi kulübeleri gibi
ünitelerin ısıtılmasında elektrikli ısıtıcılar kullanılacaktır.
V.2.11. Ġdari ve Sosyal Ünitelerde Içme ve Kullanma Amaçlı Suların Kullanımı
Sonrasında OluĢacak Atık Suların Arıtılması Için Uygulanacak Arıtma Tesisi
Karakteristiği, Arıtma Prosesi, Arıtılan Atık Suların Hangi Alıcı Ortamlara, Ne
Miktarlarda, Nasıl Verileceği,
ĠĢletme aĢamasında çalıĢacak toplam 20 personelden kaynaklı evsel nitelikli atıksu
oluĢumu söz konusu olacaktır. Atıksu miktarları ile atıksudan kaynaklanacak kirlilik yükleri
aĢağıda hesaplanmıĢtır. Hesaplamalarda kiĢi baĢına günlük ortalama su tüketimi 150 litre ve
kirlilik yükü 54 g BOI olarak kabul edilmiĢtir.
Kullanma suyu ihtiyacı = kiĢi x ort, su tüketimi
Toplam kirlilik yükü = kiĢi x ort, kirlilik yükü
= 20 x 150
= 20 x 54
= 3.000 lt/gün
= 1.080 g BOI/gün
Personel tarafından kullanılan suyun %100‟ünün atıksu olarak geri döneceği kabulü ile,
Atıksu miktarı = kullanma suyu ihtiyacı x intikal yüzdesi
= 3.000 lt/gün x 1,0 = 3.000 lt/gün (3 m3) olacaktır.
ĠĢletmeye geçilmesi durumunda çalıĢacak 20 personelden kaynaklı günlük toplam 3 m3
atıksu oluĢacaktır.
Evsel atıksular askıda, koloidal ve çözünmüĢ halde organik ve inorganik maddeler
içerir. Ġklimsel Ģartları, insanların yaĢam standartları ve kültürel alıĢkanlıklar atıksu özelliğini
önemli ölçüde etkiler. Konsantrasyonlar kiĢi baĢına günlük su kullanımı değerlerine bağlı
olarak da değiĢir. Her ne kadar suya deĢarj edilen atık miktarı toplumların özelliklerine göre
farklılıklar gösterse de, bu fark çok yüksek değildir.
Bunlar hemen bozunmaya yatkın olup, kanallardan akarken bile biyolojik bozunmaları
devam eder. Böylece zaman içinde atık suyun bazı özellikleri de değiĢmektedir. Tablodaki
bütün değerler, projelendirmede kolay kullanılmaları ve farklı toplumlar için kolay
kıyaslanmaları bakımından g/kiĢi-gün biriminde verilmiĢtir.
Tablo V.2.11.1. ĠĢletme AĢamasında OluĢacak Atıksu Ġçerisindeki Kirlilik Yükleri
KOI= 1,9 x 1.080 =2.052 g KOI/gün
Toplam Organik Karbon = 1 x 1.080 = 1.080 g TOC/gün
AKM = 20 x 220= 4.400 g/gün
Klorür = 20 x 8 = 160 g/gün
Toplam N= 12 x 20= 240 g / gün
Serbest Amonyak = 0,6 x 240 = 144 g/gün
Toplam P = 20 x 4,5 = 90 g /gün
Ġnorganik P = 0,7 x 90 = 63 g/gün
ĠĢletme aĢamasında çalıĢacak personelden kaynaklı evsel nitelikli atıksular, Ģantiye
sahasında kurulması planlanan Paket Biyolojik Atıksu Artırma Tesisine verilecektir. Paket
265
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Atıksu Arıtma Üniteleri kompakt yapısı sayesinde, ünite içinde tüm borulama, pompa ve
havalandırma sistemlerini barındırmaktadır. ArdıĢık kesikli biyolojik arıtma prensibiyle
çalıĢan paket arıtma sistemleri 20 ile 5000 kiĢilik nüfus aralığında uygulanabilmektedir.
arıtma tesisi çıkıĢ suyu bahçe sulamasında kullanılabilecek düzeye gelmektedir. Tesiste yer
alan ünite atıksuları, aktif çamur denilen mikroorganizma topluluğu ile biyolojik sistemle
arıtır.
Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisinde deĢarj, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı “Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”, 25.03.2012 tarihli 28244 sayılı “Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” hükümleri uyarınca gerekli deĢarj
kriterleri sağlandıktan sonra alıcı ortam olan TaĢkelik Çayı‟na deĢarj edilecektir. TaĢkelik
Çayı‟na, alıcı ortamın, mevcut kalitesinin bozulmasına neden olabilecek her türlü atık suyun
deĢarjı engellenecek ve bunun için gerekli tüm tedbirler alınacaktır. Bu kapsamda yönetmelik
uyarınca Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi ile ilgili olarak proje onayı yaptırılacak ve
yetkili merci olan Samsun Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟nden çevre deĢarj izinleri
alınacaktır.
V.2.12. Konut, Sosyal ve Idari Tesislerden OluĢacak Katı Atık Miktar ve
Özellikleri, Depolama/Yığma, Bertarafı IĢlemleri, Bu Atıkların Nerelere ve Nasıl
TaĢınacakları veya Hangi Amaçlar Için ve Ne ġekilde Değerlendirileceği,
Projenin iĢletme aĢamasında çalıĢacak 20 kiĢilik personelden dolayı katı atık
oluĢacaktır. OluĢacak katı atıklar ve bu atıkların bertaraf yöntemleri aĢağıda alt baĢlıklar
halinde değerlendirilmiĢtir. Gerekli önlemlerin alınmasıyla iĢletme çalıĢmaları süresince
oluĢacak katı atıkların çevre üzerine olumsuz bir etkisi olması beklenmemektedir.
Evsel Nitelikli Katı Atıklar
Proje kapsamında çalıĢacak personelden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar oluĢacaktır.
ĠĢletme aĢamasında 20 kiĢi çalıĢacak olup; günlük kiĢi baĢına üretilen evsel nitelikli katı atık
miktarı 0,94 kg/kiĢi-gün değeri kullanılarak aĢağıdaki Ģekilde hesaplanmıĢtır (Kaynak: Mülga
T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Eylem Planı
2008-2012).
ÇalıĢan Sayısı
: 20 kiĢi
Birim katı atık miktarı : 0,94 kg/kiĢi/gün
Katı atık miktarı
: 20 x 0,9= 18,8 kg/gün
Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yemek atıkları, plastik, cam, büro atıkları (kağıt
vb.) türü atıklar bulunacaktır. OluĢacak evsel nitelikli bu atıklar kapalı kaplarda muhafaza
edilecek ve belirli aralıklarla Samsun BüyükĢehir Belediyesi‟ne ait katı atık düzenli depolama
alanına götürülerek bertarafı sağlanacaktır. Konuya iliĢkin Samsun BüyükĢehir Belediyesi
Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi BaĢkanlığı‟ndan alınan kabul yazısı Ek 14‟te verilmiĢtir.
Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaĢtırılması “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların “Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği” Madde 18‟de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri alıcı
ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak
yerlere dökülmesi yasaktır. Bu sebeple oluĢacak katı atıklar (metal, cam, plastik, kağıt vb.),
266
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
biriktirme kaplarında niteliklerine göre ayrı ayrı toplanarak görünüĢ, koku, toz, sızdırma ve
benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek Ģekilde kapalı özel araçlarla taĢınacaktır.
Atıkların biriktirildiği kaplar sürekli olarak kapalı tutularak kemirici hayvan ve haĢerenin
önlenmesi sağlanacaktır. Bu kaplar uygun aralıklarla dezenfekte edilerek tekrar kullanıma
sunulacaktır.
Faaliyet süresince, 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ile 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı
“Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”
hükümlerine uyulacaktır.
Ambalaj Atıkları
Tekrar kullanımı ve geri dönüĢümü mümkün olan katı atıklar (kağıt, cam, plastik, metal
kutular vb.) organik kökenli atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve geri dönüĢümleri için
lisanslı firmalara verilecektir.
Söz konusu tesisin iĢletme aĢamasında 20 kiĢi çalıĢacak olup, günlük kiĢi baĢına üretilen
evsel nitelikli katı atık miktarı 0,94 kg/kiĢi-gün değeri kullanılarak toplam 18,8 kg/gün atık
oluĢacağı belirlenmiĢtir. Bu durumda ambalaj atıkları % 15 değeri kullanılarak aĢağıdaki gibi
hesaplanmıĢtır (Kaynak: Mülga T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel
Müdürlüğü Atık Yönetimi Eylem Planı 2008-2012).
Ambalaj Atığı Miktarı = Katı Atık Miktarı x 15/100
= 18,8 x 0,15
= 2,82 kg/gün
Ambalaj atıklarının bertarafı 24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanan “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ne göre sağlanacaktır.
Atık Pil ve Akümülatörler
Projenin iĢletme faaliyetleri esnasında oluĢabilecek atık akümülatörler, kullanılan binek
araçlarının bitmiĢ aküleridir. Araçların akü değiĢimleri, bu çalıĢmalara yönelik altyapısı
yeterli olan yerlerde yapılacak ve araç bakım-onarım yerleri tarafından alınacaktır.
Atık pil kaynakları ise kullanılan elektronik eĢyalardır. Atık piller evsel atıklardan ayrı
toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satıĢını yapan iĢletmelerce veya belediyelerce
oluĢturulacak toplama noktalarına teslim edilecektir. Araçların akümülatörleri değiĢtirilirken
eskisi, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satıĢını yapan iĢletmeler ve araç bakım-onarım
yerlerini iĢletenlerin oluĢturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir.
Faaliyet sırasında oluĢacak atık pil ve akümülatörlerin toplanması ve bertarafında
31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan ve 30.03.2010 tarih ve 27537
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Atık Pil ve Akümülatörlerin
Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
267
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Tıbbi Atıklar
Projenin iĢletme aĢamasında 20 kiĢi çalıĢacak olup, çalıĢacak personelden kaynaklı tıbbi
atık miktarı;
20 iĢçi × 1 gram/gün-iĢçi = 20 gram/gün = 0,02 kg/gün‟dür.
Projenin iĢletme aĢamasında oluĢabilecek tıbbi atıklar çevre ve insan sağlığına zarar
verecek Ģekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmeyecektir. Tıbbi atıklar,
tehlikeli ve evsel atıklar ile karıĢtırılmayacak, kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak
toplanacak, biriktirilecek, taĢınacak ve bertaraf edilecektir.
Bu kapsamda 1 gram/gün-iĢçi tıbbi atık oluĢacağı öngörülmektedir. Buna göre oluĢması
muhtemel tıbbi atık miktarı;
Tıbbi atıkların toplanmasında; yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taĢımaya dayanıklı;
orijinal orta yoğunluklu polietilen hammaddeden sızdırmaz, çift taban dikiĢli ve körüksüz
olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 mikron olan, en az 10 kilogram kaldırma kapasiteli,
üzerinde görülebilecek büyüklükte ve her iki yüzünde “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile
“DĠKKAT TIBBĠ ATIK” ibaresini taĢıyan kırmızı renkli plastik torbalar kullanılacaktır.
Torbalar en fazla ¾ oranında doldurulacak, ağızları sıkıca bağlanacak ve gerekli görüldüğü
hallerde her bir torba yine aynı özelliklere sahip diğer bir torbaya konularak kesin
sızdırmazlık sağlanacaktır.
Proje kapsamında oluĢacak tıbbi atıkların toplanması, taĢınması ve bertarafı konusunda,
22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan ve 03.12.2011 tarih ve 28131
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Tıbbi Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
Tehlikeli Atıklar
ĠĢletme döneminde oluĢması beklenen üstübü, florasan gibi tehlikeli atıklar beton saha
üzerine yerleĢtirilmiĢ sağlam, sızdırmaz, emniyetli ve uluslararası kabul görmüĢ standartlara
uygun konteynırlar içerisinde geçici olarak muhafaza edilecek ve lisanslı araçlar vasıtasıyla
lisanslı tehlikeli atık geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilecektir.
Faaliyet süresince 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve 30.10.2010 tarih ve 27744 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
değiĢikliğiyle birlikte "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
V.2.13. Proje Ünitelerinin IĢletilmesi Sırasında OluĢacak Gürültünün Kaynakları
ve Kontrolü Için Alınacak Önlemler,
Söz konusu saha geniĢ bir alanı içermektedir. Bu nedenle;
 ĠĢ makinelerinin açık alanda çalıĢacağı,
 Gürültülerin belli zaman aralıklarında ve bazen değiĢken olacağı,
 Gürültü kaynaklarının bazılarının yerlerinin sabit değil değiĢken olacağı,
268
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
 Gürültü ile alıcı arasındaki mesafelerin değiĢken olacağı,
 Patlatma iĢleminin anlık olup, belirlikli aralıklarla yapılacak olması,
 Sahaların açık alan ve geniĢ olması nedeniyle gürültünün kaynaktan uzaklaĢtıkça
etkisinin azalacağı, hususları göz önüne alınarak çok dar bir bölgede gürültü oluĢacaktır.
Proje kapsamında yapılacak olan çalıĢmalardan kaynaklı yöre halkını olumsuz yönde
etkileyecek unsurlar asgari düzeye indirilecek Ģekilde çalıĢmalar yürütülecektir.
ĠĢletme aĢamasında çalıĢacak tüm personele koruyucu ekipman temin edilecek ve
bunların kullanılması sağlanacak, 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürülüğe güren “ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği” ile 07.03.2008 tarih ve
26809 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürülüğe güren “Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” hükümleri doğrultusunda gereken diğer
önlemler de alınacaktır.
ĠnĢaat ve iĢletme aĢamasında gürültünün çevrede olumsuz bir etki yaratmaması için
gürültü yaratan faaliyetler ve taĢıma iĢlemleri ÇGDYY‟de belirlenmiĢ olan ve gündüz süresi
olarak tanımlanan 07:00-19:00 saatleri ile sınırlandırılacaktır.
ĠĢletme aĢamasında iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uyulacak olup, çalıĢanların
özel baĢlık, kulaklık veya kulak tıkaçları gibi gürültüye karĢı uygun koruyucu araç ve gereçler
kullanması sağlanacaktır.
OluĢacak gürültünün insan sağlığını olumsuz yönde etkilememesi için 04.06.2010 tarih
ve 27601 sayılı “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” ile
27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.
V.2.14. Proje Alanında Peyzaj Öğeleri Yaratmak veya Diğer Amaçlarla Yapılacak
Saha Düzenlemeleri, Peyzaj Onarım Planı,
Proje alanı ve proje alanının yakın çevresine iliĢkin olarak yapılacak peyzaj analizlerine
iliĢkin sonuçlar ile ayrı ayrı yapılan bu analizlerin birbirleriyle olan etkileĢimleri ortaya
konularak; sürdürülebilir, çevreye duyarlı, koruma-kullanma dengesinin kurulduğu planlama
yaklaĢımları benimsenmelidir. Gölet inĢası nedeniyle tahrip edilmiĢ bir alanı çevresel açıdan
stabil bir duruma getirmek, temiz bir çevrenin ve doğal kaynakların gelecek nesillere
aktarılması için zorunludur. Bu nedenle gerek inĢaat faaliyetleri aĢaması sonrasında ve
gerekse iĢletme aĢaması süresince yapılacak peyzaj onarımı; tahrip edilmiĢ alanların
verimliliğinin ve ekolojik, ekonomik ve estetik değerlerinin yeniden kazandırılmasına
yardımcı olur. Bu bağlamda, önerilen projenin tesis edilmesi ve iĢletilmesi sırasında aĢağıda
belirtilen hususlara dikkat edilmesi ile sözü edilen tahribat en aza indirilebilecek ve faaliyetler
sonucu oluĢan tahribatın bertarafı için yürütülecek peyzaj onarım çalıĢmalarına da destek ve
yardımcı olunmuĢ olacaktır.
269
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Sözü Edilen Hususlar:
- TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi için yürütülecek inĢaat çalıĢmalarında kazı ve dolgunun planlamaya uygun
yapılması,
- Kazı çalıĢmalarında üst katmanda bulunan bitkisel toprağın ayrı olarak depolanıp,
inĢaat sonrasında mümkün olan durumlarda dolgu alanlarına tekrar serilmesi,
- Proje alanı içerisinde inĢaattan kaynaklanan erozyon tehlikesi bulunan alanlarda bu
tehlikeyi önlemek amacıyla bitkisel ve gerekli durumlarda yapısal müdahalenin
gerçekleĢtirilmesi,
- Projenin gerek inĢaat ve gerekse iĢletme aĢamalarında tesviye, drenaj ve su rejimi
kontrolünün sürekli ve uygun bir biçimde devam ettirilmesi,
- Tahrip edilmiĢ alanın biyolojik verimliliğinin organik ve kimyasal gübreler yardımıyla
yeniden kazandırılması ve onarılması Ģeklinde sıralanabilir.
Bu bilgiler dahilinde;
-Proje tesislerinden çıkacak kazı fazlası malzeme çevresel etki ve proje ekonomisi
açısından uygun yerlerde biriktirilecektir. Kazı sırasında çıkacak bitkisel toprak üzeri kapalı
olarak ayrı bir yerde depolanacak, bu bitkisel toprak tabakası alanların yeniden onarılmasında,
peyzaj çalıĢmalarında yüzey kaplaması olarak kullanılacaktır.
-Proje kapsamında bulunan yerleĢim birimleri dikkate alınarak yapılan görünürlük
analizleri sonuçlarına göre; görünen yerleĢim yerlerinde oluĢabilecek olumsuz görüntünün
engellenebilmesi için bazı bölgelere tampon bitkilendirmeler yapılması, böylece olumsuz
görüntülerin kapatılması yolu değerlendirilecektir.
Ayrıca, proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinde kullanılacak peyzaj bitki türleri seçilecektir.
V.2.15. Ekosistem Değerlendirme Raporuna ĠliĢkin Değerlendirme,
Söz konusu proje ile ilgili olarak inĢaat ve diğer çalıĢmaların tamamlanması sonrasında
su tutulmasına baĢlanacaktır. Rezervuarın Ģekillenmesi sonrasında ise talebe bağlı olarak
suyun gereken kesimlere iletilmesi sağlanacaktır. Bu süreçte gövdesi arkasında biriktirilmiĢ
olan sudan istifade edilecektir. Tesis edilen gövde aracılığıyla TaĢkelik Deresi yatağında
akmakta olan sular en azından bu kesimde durgun su ortamına dönüĢecektir.
Bu süreçte üzerinde durulması gereken en önemli nokta, bu rapor ile önerilen ve yetkili
merciler tarafından onaylanarak son Ģekli verilen, miktarı belirlenen, can suyu olarak da
bilinen “Çevresel AkıĢ Miktarı”nın akarsu yatağında bulunmasının sağlanmasıdır. Akarsu
yatağındaki sucul yaĢam bileĢenleri yanında karasal ortamların sakinleri olmalarına karĢılık
değiĢik amaçlarla akarsu yatağındaki sudan istifade eden formların bölgede bulunmaları
açısından bırakılacak suyun yaĢamsal önemi vardır. Burada temel prensip, rezervuardaki suya
gereksinim olmadığı dönemlerde bile akarsuyun bulunduğu bölgede hakim olan ortalama
270
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
sıcaklıklar ve ekstrem koĢullar göz önüne alınarak en sıcak dönemde akarsu yatağında
bulunan su miktarının altında kalmayacak miktarda suyun akarsu yatağında bulunmasına özen
gösterilmesidir. Bu süreçte bu amaçla bırakılan su miktarını düzenli olarak izlemeye yönelik
bir donanımın tesis edileceği de bilinmektedir. Yani bu miktar teknik olarak da
izlenebilecektir. Burada iĢletmeciye düĢen sorumluluk izleme Ģartlarına gerek olmadan söz
konusu suyun akarsu yatağına bırakılmasını kendinin de istemesidir. Böylelikle akarsu
yatağındaki ve civarındaki kesimlerde doğal olarak bulunan, su ortamı ile doğrudan veya
dolaylı iliĢki içerisinde olan canlı formların mevcudiyeti de garanti altına alınmıĢ olacaktır.
Doğal bir ortamda gerçekleĢtirilecek her türlü faaliyetin doğal ortamlara ve söz konusu
olan doğal ortamlardan değiĢik Ģekillerde istifade eden yaban hayatı bileĢenleri üzerine
değiĢik etkileri söz konusu olmaktadır. Bu etkilerden bazıları geçici, bazıları da kalıcı
özelliktedir.
ÇalıĢmaların tamamlanmasıyla birlikte doğal ortamlarda meydana gelen dönüĢümlere
yönelik olarak iyileĢtirme çalıĢmaları yapılması gerekmektedir. Bu iyileĢtirme çalıĢmalarıyla
geçici olarak ĢekillenmiĢ olan etkilerin tamamen, kalıcı dönüĢümlerin ise baĢarılabildiğince
iyileĢtirilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalıĢmaların en önemlisi peyzaj çalıĢmalarıdır. Söz
konusu çalıĢmalar ile geçici olarak dönüĢüme uğratılan Ģantiye tesisleri, depo ve park alanları
ile geçici olarak açılan veya iyileĢtirilen yollar gibi kesimlerde çalıĢmalara baĢlanmadan
önceki duruma dönülmesine yönelik olarak çabalar sarf edilmektedir. Öncelikle bu
kesimlerdeki atık ve artık malzemeler buradan uzaklaĢtırılacak, daha sonra da bitkilendirme
çalıĢmaları yapılacaktır. Bu süreçte yörenin doğal ve yaygın bitki türlerinden istifade edilmesi
hem zaman kazandıracak, hem de çalıĢmalarda baĢarı oranını arttıracaktır.
ĠĢletme aĢamasında üzerinde durulması gereken diğer önemli nokta ise çalıĢmalar
öncesi hazırlanmıĢ olan raporlarda vurgulanan ve çözümlerine yönelik olarak taahhüt edilen
rehabilitasyon ve iyileĢtirme çalıĢmalarına gereken önemin verilmesidir.
ÇalıĢmalar sürecinde doğal yapıda geçici olarak meydana gelmiĢ tahribatların
onarımına, bu kesimlerin iyileĢtirilmesine yönelik çabalar sarf edilmelidir. Örneğin
ağaçlandırma veya bitkilendirme sürecinde yöreye uygun bitki türlerinin seçilmesi önem taĢır.
V.2.16. Tarımsal Ekonomi Planlama ve Mühendislik Hizmetleri Genel Esaslarına
Göre Hazırlanan Su Hakları Raporu,
TaĢkelik Göleti‟nden içmesuyu temini oldukça önemlidir. TaĢkelik Göleti rezervuarı
memba kısmında hızlı kum filtrelerinden oluĢan bir arıtma tesisi yer almaktadır. Arıtma
tesisinden alınan içme suyu ile Bafra ilçesine bağlı 23 köye içme ve kullanma suyu
sağlanmaktadır.
Mevcut isale hattı göl alanında kalmaktadır. Dolayısıyla mevcut sistemin isale hattı göl
altında kalmayacak Ģekilde reloke edilecektir. Proje sahasındaki yerleĢim yerlerinin içme suyu
ihtiyaçları 150 lt/s olarak belirlenmiĢ olup bu ihtiyacın 75 lt/s‟lik kısmı reloke edilmiĢ mevcut
sistemden, kalan 75 lt/s‟lik kısmı ise TaĢkelik Göleti‟nden temin edilecektir.
Proje kapsamındaki sulama Ģebekesi yüksek basınçlı borulu sistem olarak
öngörülmüĢtür. Sulama sisteminde yağmurlama ve damlama sulaması beraberce
düĢünülmüĢtür.
271
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
SUĠġ Proje Müh. ve MüĢ. Ltd. ġti. tarafından hazırlanan ve Ek 15‟te verilen “Samsun
Göl-Su Göletleri Samsun-Alaçam TaĢkelik Göleti Mansap Su Kullanım Hakları Raporu” ile
yukarıda belirtilen hususlar ve detayları ayrıntılı olarak anlatılmıĢtır.
V.2.17. Acil Eylem Planları (Deprem, Heyelan, Kaya DüĢmesi Gibi)
Acil Eylem Planları (AEP) en önemli amacı, acil bir durumda yapılması gerekenleri
tanımlamaktır. Doğal felaketler, kazalar ve sabotaj, bu Proje kapsamında “Acil Durum”
olarak nitelendirilmektedir. Tehlike durumundan önce, nüfusun uyarılabilmesi için alınan
önlemler, AEP‟nın en önemli parçasını oluĢturmaktadır. Proje kapsamında AEP‟ler
hazırlanacak, bu planlar Ġl Afet Acil Durum Müdürlüğü‟ne onaylatılacak ve bu planlara
harfiyen uyulacaktır. Bunun yanı sıra, AEP‟ler hazırlanırken aĢağıda belirtilen hususlar
dikkate alınacaktır:
Acil bir durumda (yangın v.b.) anında müdahale edebilmek için gerekli olan araç ve
gereçler belirlenerek, ayrı bir yerde tutulacaktır. Bu tür araç ve gereçlerin arasında kazma ve
kürekler, yüz maskeleri, koruyucu gözlükler, eldivenler, çeĢitli pompalar, patlamaya mahal
vermeyen elektrik motorları, telsizler ve benzeri ekipmanlar bulunacaktır. AEP‟ları, acil
müdahale ekiplerinin listesini, güvenlik araç ve gereçlerinin yerlerini, kaçıĢ yollarını ve
prosedürlerini de kapsayacaktır. Ayrıca acil durumlarda irtibat için verilmiĢ telefon
numaraları da plan içinde bulunacaktır.
AEP‟ları, sürekli olarak kontrol edilecek ve ilgili tüm ekipmanın periyodik muayene ve
bakımları düzenli olarak yapılacaktır. Kilit personel bu konuda eğitilecektir. Acil bir
durumda, en yakın güvenlik birimine (polis veya jandarma) ve en yakın itfaiye birimlerine
haber verilecektir. Çevreyi ve iĢletme faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek kazalar ve acil
durumlarda, ortaya çıkacak çevre etkilerinin önlenmesi için “Acil Durum ĠĢ Talimatları” ve
“Olağanüstü Durum Planları” hazırlanacaktır. Olağanüstü Durum Planları tesiste gerektiğinde
müracaat edilebilmesi için uygun yerlere asılacaktır.
Söz konusu tesiste 4857 sayılı ĠĢ Kanunu'nda ve 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı Resmi
Gazete‟de yayınlanan "ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği" hükümlerine uyulacaktır.
Proje alanında yapılacak her bir yapı için Mülga Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığı‟nın
“Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” esaslarına ve “Deprem
Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik” hükümlerine titizlikle uyulacaktır.
Proje alanı afete maruz bölge sınırları içerisinde kalmamaktadır.
272
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil V.2.17.1. Doğal Afet ve Kaza, Sabotaj ve Benzeri Durumlarda Uygulanacak Müdahale Planı
Tesiste belirli periyotlarda tatbikatlar yapılacaktır. Personelin acil durumlarda yapması
gerekenlerle ilgili olarak acil durum planı hazırlanmıĢtır. Acil durum planı onaylatılacaktır.
Tesis sahasında gerekli uyarı levhaları ve yönlendirmeler bulundurulacaktır.
Tesis yangın ekipmanları, acil durum planı, 19.12.2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi
Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren “Binaların Yangından Korunması Hakkında
Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak belirlenmiĢtir. Binaların Yangından Korunması
Hakkında Yönetmelik hükümleri getirilecektir. Yangın emniyet tedbirleri alınacaktır.
Tüm çalıĢmalar sırasında insan sağlığını ve güvenliğini riske sokmamak amacıyla ĠĢ
Kanunu, ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği hükümlere uyulacaktır.
Kimyasal Maddelerin Dökülmesi ve Yayılması Durumda Yapılması Gerekenler
Tesiste kimyasal madde dökülmesi durumunda öncelikle yapılan iĢ derhal durdurulur.
Dökülen ve sızan kimyasalın ne olduğu belirlenerek derhal yetkililere haber verilecektir.
273
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ÇalıĢanların dökülen veya sızan kimyasaldan etkilenmesi durumunda öncelikle
kimyasal maddelerin risk analizinde belirtilen müdahaleler acil durum ekibi tarafından
yapılacak, gerekli görülmesi durumunda sağlık kuruluĢlarına haber verilecektir. Dökülen ya
da sızan kimyasalın tehlikeleri göz önünde bulundurularak gerekli kiĢisel koruyucu
donanımlar kullanılacaktır. Bun donanımların olmaması durumunda kesinlikle müdahale
edilmeyecektir.
Her türlü dökülme ve sızıntı durumunda madde tamamen temizlenip, ortam
havalandırılacak ve havalandırma iĢlemi bitene kadar alana giriĢ engellenecektir.
Uygun kaplara koyulan maddeler ve
yönetmeliklere uygun Ģekilde bertaraf edilecektir.
kullanılan
absorbe
edici
malzemeler
Parlama ve Patlama Durumunda Alınacak Tedbirler
Parlama ve patlama durumunda durum çevreye ve sorumlu kiĢilere duyurulacaktır. Gaz
ve elektrik kesilecektir. Yanıcı ve parlayabilecek maddeler uzaklaĢtırılacaktır.
Sel, Fırtına ve Su Baskınında Alınacak Tedbirler
Olayın olduğu bölüm personelinin güvenlikleri sağlanacaktır. Açık pencereler ve
kapılar kapatılacaktır. Sivil savunmaya haber verilecek, su girecek yerlere bariyerler
kurulacaktır.
Depremlere Karşı Alınacak Tedbirler
Proje sahası ve yakın çevresi, Bayındırlık ve Ġskan Bakanlığının hazırladığı Türkiye
Deprem Bölgeleri Haritası‟nda “Ġkinci Derece Deprem Bölgesi” içinde yer almaktadır. Proje
alanının çevresinde, deprem aktivitesini arttıracak boyutta büyük fay zonları
bulunmamaktadır.
Yukarıda anlatılan deprem durumuyla ilgili veriler dikkate alındığında proje için sismik
dizayn katsayısının baĢlangıç olarak 0.3 g seçilmesi uygun olacaktır. Ayrıca, proje yerlerinin
2. derecede deprem bölgesinde bulunması sebebiyle, 06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar hakkında
Yönetmelik”te belirtilen esaslar göz önünde bulundurulacak ve yönetmelik hükümlerine
titizlikle uyulacaktır.
Proje kapsamında 19.08.2008 tarih ve 10337 sayılı mülga Bayındırlık ve Ġskan
Bakanlığı (Afet ĠĢleri Genel Müdürlüğü) Genelgesi ve 11.11.2008 gün ve 13171 sayılı
Makam Olur‟u doğrultusunda hazırlatılacak imar planına esas jeolojik-jeoteknik etüt
raporlarının değerlendirilmek üzere ilgili kuruma gönderilecektir.
Söz konusu proje alanında deprem hissedildiğinde paniğe kapılmadan emniyetli bir
Ģekilde durularak, korumalı bir alana geçilecektir. Enerji kesilmesi sağlanacaktır. Tesisin ana
giriĢi boĢaltılacak, açık alanda olanların toplanma bölgesine gitmeleri sağlanacaktır.
274
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yangın İhtimaline Karşı Alınacak Tedbirler
Proje sahasında çıkabilecek yangına karĢı yeterli sayıda yangın söndürme ekipmanı
(kazma, kürek, balta, su kovası, yangın tüpleri vs.) bulundurulacaktır. 11.04.1974 tarih ve
14765 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢ olan ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ
Güvenliği Tüzüğünün 5. Kısım, 1. Bölüm „‟ĠĢ yerlerinde Yangına KarĢı Alınacak Güvenlik
Tedbirleri‟‟ ile ilgili madde hükümlerine uyulacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek
etkiler ve yapılacak görevler için tesis personeli eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda
müdahale edebilecek diğer yakın kuruluĢlara haber verilecektir.
Yangının fark edilmesi ve alarm verilmesini takiben, belirli lokasyonlarda hazır
bulundurulacak yangın ile mücadele kaynaklarından yararlanarak sorunun derhal ortadan
kaldırılmasına çalıĢılacak ve aĢağıdaki hususlar yerine getirilecektir.
 Yangın fark edildiğinde, öncelikle çevredekilere, binada çalıĢan personele ve daha
sonra da ilgililere haber verilecektir.
 En yakın güvenlik ve itfaiye birimlerine haber verilecektir.
 Acil müdahale ekibi tarafından çevre güvenliği sağlanacaktır.
 Söndürme ekipleri derhal yangına müdahale edecektir.
 Likit gaz ve elektriksel nedenli yangınlarda, yangın yakınındaki yanıcı madde
kaynakları derhal izole edilecektir.
 Yangında „can kurtarmak‟ yapılacak ilk iĢ olacaktır. Bu gibi durumlarda, kiĢilerin
kendisinin ve baĢkasının hayatını lüzumsuz hareketlerle tehlikeye atması önlenecektir.
 Yangın, en yakındaki uygun söndürücü cihazlar yardımı ile söndürülmeye
çalıĢılacaktır.
 Dumanın yakıcı ve boğucu etkisine karĢı ağız ve burunlar ıslak bez ile kapatılacaktır.
 Yangın söndürülürken lüzumsuz tahribatlara, kırma ve yıkmalara neden
olunmayacaktır.
 Yeterli sayıda eleman ve köpüklü yangın söndürücüleri her an kullanılacak Ģekilde
hazır olacaktır. Ġtfaiye aracı statik elektriği ileten topraklı bir yapıda olacaktır.
 Yangın söndürmede görevli acil müdahale ekipleri, yerel itfaiye ile irtibatlı olacaktır.
 Her yangın yerine ambulans gidecektir. Olası bir yangın tehlikesine karĢı aĢağıda
belirtilen yangınla mücadele sistemleri hazır bulundurulacak, belirli periyotlarda
kontrolleri yapılacak ve kullanılacaktır.
 Gaz Tüpleri (püskürtme yapılarak kullanılacak söndürme gazları)
 Duman Dedektörü (duman çıkıĢında, kontrol paneline otomatik olarak iletim yapacak
Ģekilde)
 Alev Dedektörü (alev halinde, kontrol paneline otomatik olarak iletim yapacak
Ģekilde)
 Gaz Dedektörü (birinci aĢamada, sızıntı olduğunda ve ortamdaki gaz yoğunluğu
artınca alarm verecek ve bilahare ikinci aĢamada fanların otomatik olarak çalıĢmasını
sağlayarak, ortamdaki gaz konsantrasyonunu azaltarak sistemi emniyete alabilecek
Ģekilde)
Ayrıca, proje kapsamında, olası yangın ihtimaline karĢı alınacak tedbirleri içeren itfaiye
raporu, ilgili belediyeye ait itfaiye müdürlüğünden alınacaktır.
275
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
V.2.18. Diğer Özellikler.
Bu bölümde aktarılacak baĢka bir husus bulunmamaktadır.
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri
“TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi”nin yer aldığı yörede, sosyo-ekonomik çevreyi Ģekillendiren en önemli faktör
tarımdır. Proje ile bölgede mevcut tarımın su ihtiyacı karĢılanarak daha iyi tarım
yapılabilecektir.
V.3.1.Proje Ile GerçekleĢmesi Beklenen Gelir ArtıĢları; Yaratılacak Istihdam
Imkanları, Nüfus Hareketleri, Göçler, Eğitim, Sağlık, Kültür, Diğer Sosyal ve Teknik
Altyapı Hizmetleri ve Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumlarında DeğiĢiklikler vb.,
“TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi” yerel ve bölgesel ölçekte toplum için potansiyel bir ekonomik büyüme
imkanı yaratacaktır.
Proje ile önerilen tesislerin gerçekleĢtirilmesi durumunda, çiftçiler modern borulu
sistem sulama Ģebekesi ile yağmurlama ve damlama yöntemleriyle sulama yapacaklarından
sulama verimleri ve gelir artıĢları arzulanan seviyeye yükselecektir.
Bir bölgede istihdam artıĢı genelde olumlu bir etki olarak değerlendirilmektedir.
MaaĢlar nedeniyle artacak hane halkı harcamaları yeni yerel iĢ imkanları yaratacaktır. Özetle,
önerilen proje kapsamındaki inĢaat ve iĢletme faaliyetlerinin çalıĢma alanına gerek doğrudan,
gerekse dolaylı ekonomik faydalar sağlaması beklenmektedir.
ĠnĢaat aĢamasının yaklaĢık olarak 4 yıl sürmesi öngörülmüĢtür. Ġmkanlar ölçüsünde
çalıĢacak personel yöreden temin edilecektir. ĠĢçi ücretlerine ek olarak, diğer doğrudan gelir
kaynakları arasında müteahhitlik hizmetleri, bina ve ekipman kiralanması yapılacaktır. Ayrıca
inĢaat sırasında kullanılacak kamyon, iĢ makinası gibi ekipmanlar için gerekli olan benzin,
mazot yöredeki akaryakıt istasyonlarından temin edilecektir. Proje kapsamında inĢaat ve
iĢletme süresince her türlü iaĢe ve ibade bölgeden temin edilerek yerel ekonomiye katkıda
bulunulacaktır.
ĠĢletme aĢamasında görev yapması düĢünülen personel devamlı istihdam edilmiĢ
olacaktır. ĠnĢaat süresince tüm Ģantiye gereksinimleri yerel imkanlarla karĢılanacak ve bu da
yöredeki gıda, giyim, yakacak, yerel ulaĢım ve hizmet sektörleri ile genel ticari yaĢam
hareketlenecektir.
V.3.2. Çevresel Fayda-Maliyet Analizi.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi bir sulama projesidir. Enerji üretimi söz konusu değildir.
Sulama tesislerinin inĢa edilmesi ile sulu tarıma geçilecek, civarda yaĢayanların gelirleri
ve hayat standartları yükselecektir. Gerek inĢaatlar sırasında ve gerekse daha sonraki iĢletme
aĢamasında önemli ölçüde iĢgücü ve istihdam olanakları meydana gelecektir. Tarıma dayalı
276
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
sanayi baĢta olmak üzere bölgenin sanayi yönünden geliĢmesi de mümkün olacaktır.
Bölgedeki insanların alım güçleri arttıkça tüketimde artacağından sanayi malları gereksinimi
artacak ve dolayısıyla sanayinin bölgeye gelmesi hızlanacaktır. Sulama projeleri çok emek
yoğun projeler olduğundan proje alanında göçü önlemek için sulama projelerine önem verilmelidir.
Tarımsal sulamada, kısıtlı olan tatlı su kaynaklarını doğru yöntemlerle ve tekniklerle
daha az su, enerji ve iĢgücü kullanımı sağlayan teknolojilerin uygulamaya konulması ülkemiz
bitkisel üretimimizin daha istikrarlı ve sürdürülebilir olması için büyük önem taĢımaktadır.
Tarımsal girdiler içerisinde önemli bir yere sahip olan sulama, bitkisel üretimde
devamlılığı ve karlılığı sağlayan, diğer tarımsal girdilerin etkinliğini arttıran modern tarımın
önemli bir öğesidir. Sulamadan beklenen yararın sağlanması, koĢullara uygun sulama
sisteminin seçilmesi ve seçilen sulama sistemine göre uygun sulama yönteminin belirlenmesi,
belirlenen yöntemin tekniğe uygun olarak projelendirilmesi ve projede uygun görüldüğü
biçimde kurulması ve iĢletilmesine bağlıdır. Sulama projelerinde uygun sulama sisteminin
seçilerek proje alanına monte edilmesi ve sulama dahil tüm tarımsal girdilerin kullanılarak
rantabl bir tarım yapmak için önemli bir yaklaĢımda, parçalı olan tarım arazilerinin
birleĢtirilerek arazi toplulaĢtırılmasının yapılmasından geçmektedir.
Proje kapsamında 4.443 ha‟lık tarım arazisi basınçlı borulu sistem, yağmurlama +
damlama sulama yöntemi ile daha enstantif bir tarım sağlanacaktır.
277
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM VI: ĠġLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABILECEK VE
SÜREN ETKILER VE BU ETKILERE KARġI ALINACAK ÖNLEMLER
V1.1. Arazi Islahı ve Reklamasyon ÇalıĢmaları,
Faaliyet kapsamında malzeme alanlarında üretim çalıĢmalarında kullanılacak makine
ekipman ve tesisler üretimin bitiminde, baĢka bir projede kullanılmak üzere sökülerek alandan
uzaklaĢtırılacak ve proje alanı rehabilite edilecektir.
Proje kapsamında yer alan Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali‟nin 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Plan hükümleri kapsamında proje inĢaat faaliyetleri süresince geçici
olarak yapılması mümkün olduğundan, 4 yıl sürecek inĢaat faaliyetlerinin tamamlanmasından
sonra alandan kaldırılarak, söz konusu sahalar önceki durumuna getirilecektir.
Proje kapsamında inĢa edilecek TaĢkelik Göleti, 50 yıllık iĢletme periyodu sonunda
ortaya çıkabilecek Ģartlar gereği iĢletmenin faaliyete kapatılması gündeme gelirse, kalıcı
yapıların kaldırılması konusunda (Gölet Gövdesi, Dolusavak, Dipsavak, Derivasyon Tüneli,
Memba Batardosu vs.) DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü‟nün görüĢüne baĢvurulacak ve çalıĢmalar 7.
Bölge Müdürlüğü‟nün uygun gördüğü biçimde gerçekleĢtirilecektir.
Arazi ıslahı çalıĢmaları, arazinin fiziksel yapısının yörenin topoğrafyasına ve
ekolojisine uygunluğunu sağlamaya yönelik olacaktır. Böylece iĢletme alanının çevre araziye
yeniden entegrasyonu sağlanacaktır. Genel olarak; arazi ıslah çalıĢmaları, alan tesviyesi ve
Ģekillendirilmesi iĢlemlerini kapsayacaktır. Üretim çalıĢmaları esnasında yüzeyden sıyrılarak
alınacak olan bitkisel topraklar, üretim çalıĢmalarından sonra alana yeniden serilecektir.
Ardından faaliyet alanının doğal bitki örtüsüne uygun çalı ve otsu türlerle bitkilendirme
çalıĢması yapılacaktır.
Proje kapsamında bozulan alanların eski haline döndürülebilmesi için arazi ıslahı
çalıĢmaları yürütülecektir. Projenin inĢaat aĢamasının sona ermesinin ardından iĢletme
aĢamasına geçilirken bu çalıĢmalar gerçekleĢtirilecektir.
Proje ünitelerinin alandan kaldırılmasından sonra, sahadan sıyrılan bitkisel topraklar
alana serilecek ve doğal peyzaj bütünlüğünün sağlanması için yörenin ekolojik koĢullarına
uygun fidanlarla bitkilendirme iĢlemi yapılacaktır.
Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa
Grubu Bazalt Ocağı) için Doğaya Yeniden Kazandırma Planı (Bkz. Ek-23) ve Rehabilitasyon
Projesi (Bkz. Ek-25) hazırlanmıĢtır.
GerçekleĢtirmesi planlanan rehabilitasyon ve rekültivasyon çalıĢmalarına dair konsept
ve yöntem, projenin faaliyete kapanmasının gündeme geldiği zamanın teknolojik ve bilimsel
geliĢmelerine paralel olarak yeniden değerlendirilecek ve gerekli olması durumunda revize
edilecektir.
VI.2. Mevcut Su Kaynaklarına Etkiler,
Göletin yapımıyla TaĢkelik Çayı‟nın yatağının hidrolojik özelliklerinin, dolayısıyla da
morfolojik özelliklerinin de değiĢmesi beklenmektedir. Göletler havza da oluĢan katı
278
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
maddeler için bir süzgeç özelliği göstererek doğal akımlarla taĢınan katı maddeleri
engelleyerek bu taĢınımı durduracaktır. Mansaptaki herhangi bir noktada, o noktaya gelen katı
madde miktarı o noktadan koparılan/taĢınan miktardan küçük olacağından dere/çay yatağında
oyulmalar beklenmektedir. Sucul hayatın devamı için gerekli olan çevresel akıĢ (can suyu)
sürekli olarak nehir yatağına bırakılacaktır. Gölet yapımı ile meydana gelecek çevresel
etkilerden ilki akarsu sisteminin durgun su ortamına dönüĢmesidir. Rezervuar tarafında
kaplanan alan artık nehir habitatı ya da karasal ekosistem değil, göl ekosistemine benzer bir
yapıda olacaktır. Tek bir farkla ki, rezervuar tam olarak uzun süre boyunca su ve besin tutan
doğal göller gibi davranmazlar. Rezervuar alanı içerisindeki su, rezervuarın iĢletiliĢ Ģekline
göre kısa süreler için rezervuarda kalır.
Gölette su tutulması sonucu, akarsu ortamından durgun su ortamına geçilecektir.
OluĢacak gölet gölündeki su kalitesini korumak amacıyla rezervuar alanındaki bitki örtüsü su
tutulmaya baĢlanmadan önce sıyrılacaktır. Böylece, söz konusu arazinin bitki örtüsünden
arındırılması organik maddelerin çürümesini engelleyecek ve oluĢacak gölet gölündeki su
kalitesinin korunması sağlanacaktır.
Söz konusu proje kapsamında inĢaat ve iĢletme aĢamalarında su kaynaklarına olası
etkilerle ilgili 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği ve 17.10.2012 tarih ve 28444 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının
Hazırlanması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.
TaĢkelik Çayı‟na, alıcı ortamın, mevcut kalitesinin bozulmasına neden olabilecek her
türlü atık suyun deĢarjı engellenecek ve bunun için gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
279
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM VII. PROJENĠN ALTERNATĠFLERĠ
(Bu Bölümde Yer Seçimi, Teknoloji, Alınacak Önlemler, Alternatiflerin
KarĢılaĢtırılması ve Tercih Sıralaması Belirlenecektir.)
TaĢkelik Deresi üzerinde topoğrafik, jeolojik, malzeme durumu ve ekonomik Ģartlar göz
önüne alındığında en uygun aks yerinin ve sistemin önerilen sistem olduğu belirlenmiĢtir.
Ayrıca belirlenen aks yerinin memba ve mansaba alınması halinde daha uygun gövde
yerleĢimi elde edilememiĢtir.
280
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM VIII: ĠZLEME PROGRAMI
VIII.1. Faaliyetin InĢaatı Için Önerilen Izleme Programı, Faaliyetin IĢletmesi ve
IĢletme Sonrası Için Önerilen Izleme Programı ve Acil Müdahale Planı
İzleme Planı
Ġzleme planı inĢaat ve iĢletme dönemi ile devam eden süreçte üretilen çalıĢmaların
hedeflenen noktalara ulaĢıp ulaĢmadığının kontrolü amacıyla gerçekleĢtirilmektedir. Bu
bağlamda izleme, projenin baĢlaması ile birlikte; çevresel koĢullarda meydana gelen
değiĢimleri, önceden tahmin edilen etkilerin mevcut seviyeleri, geliĢtirilen önlemlere uygunluk
ve bu önemlerin etki azaltmadaki baĢarısı konularında bilgi sağlayacaktır.
Etki değerlendirmesi çalıĢmasında projenin tüm olası etkilerinin önemi belirlenirken bu
etkiler için uygun müdahalelerin kapsanmasına yönelik çalıĢmalar yapılmaktadır. Ancak buna
rağmen projenin hayata geçmesi ile birlikte öngörülmeyen etkiler ortaya çıkabilir ki,
gerçekleĢtirilen izleme programı aracılığıyla elde edilen bilgiler bu etkilerin soruna
dönüĢmeden çözümüne olanak sağlayacaktır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında izlenmesi öngörülen parametreler, bu parametreler için uygun
görülen izleme noktası yeri, izleme sıklığı, izleme maliyetinin nereden karĢılanacağı,
kurumsal sorumluluklar ve parametrelerin izlenme gerekliliklerinin nedenleri Ek-16‟da
sunulan Ġzleme Planı içerisinde verilmektedir.
Acil Müdahale Planı
Proje kapsamında hem inĢaat hem de iĢletme dönemlerinde oluĢabilecek acil durumlar
için taslak bir acil eylem planı hazırlatılacaktır. Bu plana göre, Acil Müdahale Planı
Koordinatörü tarafından bir Acil Müdahale Ekibi oluĢturularak, ekipteki her bir kiĢinin görev
ve sorumlulukları, ayrıca acil durumlarda uygulanması gereken prosedürler belirlenecektir.
Doğal afet ve kaza, sabotaj gibi acil müdahale gerektiren durumlarda gerekli olan ilk
yardım yapılması amacıyla sahada ilk yardım için gerekli olan malzemeler (Ġlk yardım çantası
vs.) bulundurulacaktır. ÇalıĢmalara baĢlamadan önce olası bir yangın durumuna karĢı itfaiye
raporu alınacak, acil eylem planı hazırlatılacak ve Ġl Afet Acil Durum Müdürlüğü‟ne
onaylatılacaktır.
Yangın gibi acil müdahale gerektiren durumlarda faaliyet sahibine ait araç ve
malzemeler, yangın söndürme iĢlemlerinde Orman iĢletme Müdürlüğü tarafından
kullanılabilecektir. Tesiste olabilecek herhangi bir kaza durumunda tehlikeli maddelerin çevre
ve insan sağlığı üzerinde yaratabilecekleri olumsuz etkileri en aza indirgemek amacıyla
uygulanmak üzere bir acil müdahale planı hazırlanacaktır. ĠĢ güvenliği ve iĢçi sağlığını
koruma amaçlı olarak hazırlanan Acil Müdahale Planı doğal afet, yangın, sabotaj gibi acil
durumlarda iĢlerlik kazanır. Yangın, deprem, patlama veya tehlikeli kimyasalların etrafa
yayılması olaylarından herhangi birinin meydana gelmesi, acil durum olarak
nitelendirilmektedir. Bu tür olaylarda tehlikenin büyümesini, kimyasal madde yayılmasına
bağlı kirliliğin geniĢlemesini vb. engellemeye yönelik tedbirlerin alınabilmesi ve yangın
durumunda tesisi personelinin güvenli ve süratli bir Ģekilde terk edebilmesi amacıyla acil
281
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
müdahale planı hazırlanır. Bu planda bulunması gerekli unsurlar kısaca aĢağıda sıralanmıĢtır:
•Acil Müdahale Ekibi‟nin (AME) belirlenmesi,
•AME‟nin görev tanımlarının yapılması,
•AME içerisinde ast kademeler oluĢturulması (kurtarma, ilkyardım, müdahale vb.),
•AME‟nin ilgili kurum/kuruluĢlar ve kendi içerisindeki koordinasyon konularının
belirlenmesi,
•AME‟nin ihtiyaç duyacağı hizmet (ulaĢtırma, levazım, ikmal, bakım vb.) tahsis ve
protokollerin belirlenmesi,
•AME içerisinde çalıĢacak personelin günlük çalıĢma esaslarının belirlenmesi,
•AME‟nin, acil müdahaleler konusunda gerekli eğitimleri alması.
ÇalıĢanlar arasında kurtarma ve söndürme ekipleri oluĢturularak, acil durumlarda
yardım istenecek kurum ve kuruluĢlar listesi ile irtibat numaraları Ģantiye binasında asılı
olarak bulunacaktır.
ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‟nın 11.01.1974 tarih, 14765 sayılı Resmi Gazete
‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ĠĢ Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü hükümlerine uyulacaktır.
ĠĢçilerin toz ve gürültüden etkilenmemeleri için toz maskesi ve kulaklık kullanmaları
sağlanacaktır. Ayrıca araç, makine ve teçhizatın kullanımından dolayı da iĢ kazalarını en aza
indirebilmek için gerekli eğitimler verilecek ve uyarı tabelaları asılacaktır. Makine ve
ekipmanlar sürekli bakımlı tutulacaktır.
Kullanılan Teknoloji ve malzemeden kaynaklanabilecek kaza riskine karĢı “22.10.1984
tarih ve 18553 sayılı resmi gazetede yayımlanan “Maden ve taĢocakları iĢletmelerinde ve
tünel yapımında alınacak iĢçi sağlığı ve iĢ güvenliği önlemlerine iliĢkin tüzüğe” uyulacaktır.
Bu tüzüğe göre sahanın fenni nezaretçisi, iĢçi sağlığı ve iĢ güvenliği gereklerinin yerine
getirilmesinden ve iĢletmenin teknik esaslar çerçevesinde çalıĢtırılmasından sorumludur.
Ayrıca iĢ kazası ihtimaline karĢı ocak alanında uygun bir yerde yeterli donanımda bir ecza
dolabı ve en yakın sağlık kurumuna ulaĢmak için bir araç bulundurulacaktır. Ocak alanının
etrafı tel örgü ile çevrilecek, görülebilecek yerlere uyarı levhaları asılacaktır.
Ayrıca, faaliyet kapsamında iĢletilmesi planlanan malzeme ocaklarında ilgili idarece
sağlık koruma bandı mesafesi belirlenecek ve proje kapsamında bu mesafeye uyulacaktır.
Nakliye esnasında olabilecek trafik kazalarına karĢı “Karayolları Trafik Yönetmeliği”
hükümlerine uyulacaktır. Herhangi bir kaza durumunda en yakın sağlık merkezinden gerekli
yardım istenecektir. Malzemenin taĢınması sırasında yerleĢim birimlerinden geçerken
sürücülerin hız limitlerine uymaları sağlanacaktır. YerleĢim yerlerinden geçerken kamyon
sürücüleri, daha dikkatli olmaları hususunda uyarılacaktır. Ayrıca taĢıma iĢlemi gündüz 08 ile
20 saatleri arasında yapılacaktır. Nakliye sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği
hükümlerine uyulacaktır.
Faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karĢı yeterli sayıda yangın
söndürme cihazı (kazma, kürek, balta, su kovası vs.) bulundurulacak, Ģantiye hiçbir zaman
boĢ bırakılmayacak, bunun için Ģantiyede sürekli bir eleman görev alacaktır.
282
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Yangın konusunda hassas davranılacak olup; sahada ateĢ yakılmayacak, çalıĢan iĢçiler
sürekli kontrol edilecek ve uyarılacaktır.
Faaliyet kapsamında 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı resmi gazetede yayımlanan
“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği‟ ve 10.11.2012 tarih ve 28463
sayılı Resmi Gazete ‟de yayımlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” de belirlenen tüm hususlara
uyulacaktır. Ayrıca makinelerin periyodik bakımları belirlenecek iĢletme bakım talimatına
göre yapılacaktır.
Makineler sadece ilgili operatör tarafından ve kullanım talimatına uygun olarak
çalıĢtırılacaktır. ÇalıĢan iĢçiler periyodik olarak eğitilecektir.
ĠĢletmede orman yangını söndürme araç ve gereçleri hazır bulundurulacak, konu ile
ilgili kullanılacak araç ve gereçlerin kullanımları çalıĢanlara öğretilecek, araç ve gereçler
devamlı bakımlı bulundurulacaktır. Bu konuda en yakın Orman Ġdaresi ile iletiĢim kurulacak
ve gerek iĢletmede gerekse civarda çıkabilecek orman yangınları ivedi olarak Orman
Ġdaresine bildirilecek ve olası bir orman yangınında çalıĢanların tümü ile yangına müdahale
edilecektir.
Tesisin çalıĢması sırasında insan sağlığını ve güvenliğini riske sokabilecek olası iĢ
kazalarına engel olmak amacıyla T.C. ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‟nın “ĠĢ Sağlığı
ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü ”ndeki hükümlere uyulacaktır.
Malzeme alınacak yerlerde Maden Ruhsatı, GSM Ruhsatı, Mülkiyet Ġzni alınmadan,
Teknik Nezaretçi ataması yapılmadan çalıĢılmayacak, çalıĢmalarda SEVK FĠġĠ
kullanılacaktır.
Yangın İhtimaline Karşı Alınacak Tedbirler
Proje sahasında çıkabilecek yangına karĢı yeterli sayıda yangın söndürme ekipmanı
(kazma, kürek, balta, su kovası, yangın tüpleri vs.) bulundurulacaktır. 11.04.1974 tarih ve
14765 sayılı Resmi Gazete ‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢ olan ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ
Güvenliği Tüzüğünün 5. Kısım, 1. Bölüm „‟ĠĢ yerlerinde Yangına KarĢı Alınacak Güvenlik
Tedbirleri‟‟ ile ilgili madde hükümlerine uyulacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek
etkiler ve yapılacak görevler için tesis personeli eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda
diğer yakın kuruluĢlara haber verilecektir.
Yangının fark edilmesi ve alarm verilmesini takiben, belirli lokasyonlarda hazır
bulundurulan yangın ile mücadele kaynaklarından yararlanarak sorunun derhal ortadan
kaldırılmasına çalıĢılacak ve aĢağıdaki hususlar yerine getirilecektir.





Yangın fark edildiğinde, öncelikle çevredekilere, çalıĢan personele ve daha sonra da
ilgililere haber verilecektir.
En yakın güvenlik ve itfaiye birimlerine haber verilecektir.
Acil müdahale ekibi tarafından çevre güvenliği sağlanacaktır.
Söndürme ekipleri derhal yangına müdahale edecektir.
Likit gaz ve elektriksel nedenli yangınlarda, yangın yakınındaki yanıcı madde
kaynakları derhal izole edilecektir.
283
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü







Yangında can kurtarmak‟ yapılacak ilk iĢ olacaktır. Bu gibi durumlarda, kiĢilerin
kendisinin ve baĢkasının hayatını lüzumsuz hareketlerle tehlikeye atması
önlenecektir.
Yangın, en yakındaki uygun söndürücü cihazlar yardımı ile söndürülmeye
çalıĢılacaktır.
Dumanın yakıcı ve boğucu etkisine karĢı ağız ve burunlar ıslak bez ile kapatılacaktır.
Yangın söndürülürken lüzumsuz tahribatlara, kırma ve yıkmalara neden
olunmayacaktır.
Yeterli sayıda eleman ve köpüklü yangın söndürücüleri her an kullanılacak Ģekilde
hazır olacaktır. Ġtfaiye aracı statik elektriği ileten topraklı bir yapıda olacaktır.
Yangın söndürmede görevli acil müdahale ekipleri, yerel itfaiye ile irtibatlı olacaktır.
Her yangın yerine ambulans gidecektir.
Ayrıca, proje kapsamında, olası yangın ihtimaline karĢı alınacak tedbirleri içeren itfaiye
raporu hazırlanarak ilgili belediyeye ait itfaiye müdürlüğüne onaylatılacaktır.
Tesiste, acil bir durumda uygulanacak etkili önlemler, olası acil durumlar göz önüne
alınarak tesisin proje ve inĢaat aĢamasında dizayn edilecektir.
Acil bir durumda meydana gelecek zararları en aza indirmek amaçlanmaktadır. Tesiste
çalıĢan personel, oluĢabilecek acil bir durumda, müdahale organizasyonunu gerçekleĢtirme ve
panik yaĢanmaması için gerekli önlemlerin alınabilmesi konusunda bilinçlendirilecektir. Tesis
yangın ekipmanları, acil durum planı, 26.07.2002 tarih ve 24827 sayılı Resmi Gazetede
yayınlanarak yürürlüğe giren Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
hükümlerine uygun olarak belirlenmiĢtir. Tesiste meydana gelebilecek herhangi bir acil
durumda ilk müdahalenin yapılması amacıyla Acil Durum Ekibi oluĢturulacaktır.
Yangın, deprem ve benzeri afetlerde binada bulunanların tahliyesini sağlamak, olaya ilk
müdahaleyi yapmak, arama-kurtarma ve söndürme olaylarına katılmak bu ekibin görevleridir.
Tesiste çalıĢma saatleri içinde 4 tane yangın söndürme sorumlusu ve 4 tane de yangın
kurtarma ekibi seçilecektir.
Sorumlu, çalıĢma saatinin baĢlangıcından bitimine kadar sorumlu olacak, yangına karĢı
korunma önlemlerini kontrol etmek ve aldırmakla yükümlü olacaktır. Bu görev mesai saati
dıĢında gece bekçisinin olacaktır. Tesiste olası bir yangın durumunda ilk müdahalenin
yapılması için aĢağıda belirtilen ekipler kurulacaktır.
a) Söndürme ekibi,
b) Kurtarma ekibi,
c) Koruma ekibi,
d) Ġlk yardım ekibi.
Ekiplerin Görevleri ve Sorumlulukları:
a) Söndürme Ekibi:
Öncelikle yangının söndürülmesinden sorumludur. Yangını haber alan ekip personeli
söndürmede kullanılması gereken cihaz ve teçhizatı ile birlikte yangın mahalline en kısa
sürede ulaĢıp söndürme ve yangının yayılmasını önleme çalıĢmalarına baĢlar. Yangının
284
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
yayılmasını önlemek için kapı ve pencereler kapalı ama kilitsiz tutulur. Görevliden baĢkasının
yangının bulunduğu bölgeye yaklaĢmasına izin verilmez. Yangın kapalı alanda ise gaz
maskeleri kullanılır. Açık alandaki yangınları söndürme iĢlemi rüzgar arkaya alınarak önden
arkaya doğru söndürülür.
b) Kurtarma Ekibi:
Yangının çıktığı bölgede ve yayılması muhtemel bölgede bulunan öncelikle insanları
bölgeden kurtarmak ve tehlike bölgesinin dıĢına çıkarmakla görevlidir. Bu ekip ikinci
öncelikle yangın bölgesinde bulunan değerli evrak ve malzemeler ile taĢınabilir malları
yangından uzaklaĢtırmak ve toplanma bölgesine ulaĢtırmakla görevlidir. Makinelerin hazır
olmasından sorumludur.
c) Koruma Ekibi:
Kurtarma bölgesine ulaĢtırılan malzeme ve diğer cisimleri her türlü talana karĢı ve
baĢka Ģekilde zarar görmesine karĢı korumak, yangın mahalline görevlilerin dıĢındaki
çalıĢanların giriĢine engel olmakla görevlidir. Bu ekip aynı zamanda tesisteki eksik personel
sayısını bildirip, bulunabileceği bölüme süratle söndürme ve kurtarma ekibine bildirecektir.
d) Ġlk Yardım Ekibi:
Toplanma bölgesinde görev yapar ve bölgeye getirilen yaralıların ilk müdahalelerinin
yaparak sevkine refakat eder. Bu ekip aynı zamanda ambulans, hastane koordinasyonunu
sağlamakla birlikte sevk edilen personel varsa takibini yapar. Ġlk yardım ekibi acil durumlarda
ihtiyaç duyulabilecek her türlü malzemenin hazır bulundurulmasından da sorumludur.
Tesiste bulunan tüm yangın ekipmanları, 27.11.1973 tarihli ve 7/7551 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle
ÇalıĢılan ĠĢ Yerlerinde ve ĠĢlerde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük, 4.12.1973 tarihli ve
7/7583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği
Tüzüğüne uygun olarak yerleĢtirilecektir.
Tesisin yangından korunma tedbirleri çerçevesinde 26.07.2002 tarih ve 24827 sayılı
Resmi Gazete yayımlanan “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik”
hükümlerine uyularak tesisi projelendirilecektir. Tesis için hazırlanan Acil Müdahale Planı Ġl
Afet Acil Durum Müdürlüğü‟ne onaylatılacaktır.
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği’nde
“Yeterlik Belgesi Alan Kurum/KuruluĢların Yükümlülükleri” BaĢlığının Ikinci
Paragrafında Yer Alan Hususların GerçekleĢtirilmesi Ile Ilgili Program,
18.12.2009 tarih ve 27436 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Yeterlilik Belgesi
Tebliği gereğince hazırlanan ÇED Raporuna “ÇED Olumlu Belgesi” verilmesinden sonra,
yatırımın baĢlangıç ve inĢaat dönemlerine ait taahhütlerin yerine getirilip getirilmediği,
“Yeterlilik Tebliği Ek-4‟te yer alan Nihai ÇED Raporu Ġzleme Raporları Formu”
doldurularak, Çevre ve ġehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen süreler dahilinde Çevre ve
ġehircilik Bakanlığı‟na iletilecektir.
285
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM IX: YUKARIDAKĠ BAġLIKLAR ALTINDA VERĠLEN BĠLGĠLERĠN
TEKNĠK OLMAYAN BĠR ÖZETĠ
(Projenin ĠnĢaat ve ĠĢletme AĢamalarında Yapılması Planlanan Tüm ÇalıĢmaların
ve Çevresel Etkiler Ġçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca
Basit, Teknik Terim Ġçermeyecek ġekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte
Anlatılması)
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü tarafından, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi‟ne bağlı
TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km güney batısında TaĢkelik Çayı üzerinde “TaĢkelik Göleti ve
Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali Projesi”nin
yapılması planlanmaktadır.
Proje ile, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma,
Karlı ve Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyü‟ne ait tarım
arazilerinin sağlıklı sulama olanağına kavuĢması ve yakın yerleĢim yerlerinin içme ve
kullanma suyu ihtiyacının karĢılanması amaçlanmaktadır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında inĢaa edilecek göletin maksimum depolama hacmi 27,158 hm3,
tarımsal arazi sulama alanı brüt 4.443 ha‟dır.
Proje kapsamındaki gölet gövdesinde kaya dolgu ihtiyacı DSĠ 7. Bölge tarafından
Derbent Barajı kapsamında açılan kaya ocağından sağlanması planlanmaktadır. Ancak söz
konusu ocaktan sağlanamaması halinde T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nın açılıp iĢletilerek
ihtiyacın giderilmesi planlanmaktadır. TaĢkelik Göleti Sulama Alanlarında iletim kanallarının
ihtiyaç duyacağı yastıklama malzemesi (kum-çakıl malzeme) dıĢarıdan satın alma yoluyla
temin edilecektir. Gölet kapsamında ihtiyaç duyulan kil malzemesi temini için ise T-B-1 ve
T-B-2 Geçirimsiz (Ib Grubu Kil Ocağı) Malzeme Ocakları belirlenmiĢtir.
Söz konusu malzeme ocaklarının hammadde üretim izinleri için DSĠ 7. Bölge
Müdürlüğü tarafından T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ĠĢleri Genel
Müdürlüğü‟ne baĢvurular yapılmıĢtır. T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı)
için ER: 3311682‟dir. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanları (Ib Grubu Kil Ocakları)
için ise tek baĢvuru yapılmıĢ olup, ER: 3311680‟dir. Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi
planlanan malzeme ocaklarının Hammadde Üretim Ġzinleri alınmadan ocak alanlarının
içerisinde herhengi bir faaliyete baĢlanılmayacaktır.
Proje kapsamında inĢa edilecek olan yapılar için gerekli olan beton, Ģantiye alanında
(göl alanı içerisinde) kurulacak olan 1 adet Hazır Beton Santrali‟nden karĢılanacaktır. Söz
konusu hazır beton santrali 15 m3/saat kapasiteli olarak planlanmaktadır.
Hazır beton santralinin yanı sıra, proje kapsamında ihtiyaç duyulacak kaya malzemenin
kırma eleme iĢlemine tabi tutulması gerektiği için, Ģantiye alanında (göl alanı içerisinde) 1
adet Kırma-Eleme Tesisi kurulacak olup söz konusu tesisin kapasitesi ise 110 ton/saat
(275.000 ton/yıl) olarak planlanmaktadır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi‟nin inĢaat süresi yaklaĢık 4 yıl olarak hesaplanmıĢtır. Projenin ekonomik
286
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ömrü ise 50 yıl olarak öngörülmektedir.
Malzeme ocakları, kırma-eleme tesisi, hazır beton santrali gibi yardımcı tesislerin ömrü
proje süresi olan 4 yıl olup, rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü hesaplamaları
maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10
saat çalıĢılacağı varsayımına göre üretim hızı belirlenmiĢ ve çevresel etkileri
değerlendirilmiĢtir. ġantiye tesisin ömrü ise inĢaat süresi kadar (4 yıl) olacaktır. Gölet
inĢaatının tamamlanması ile söz konusu tesisler (Ģantiye, kırma-eleme tesisi ve hazır beton
santrali) baĢka projelerde değerlendirilmek üzere sökülerek proje alanından
uzaklaĢtırılacaktır.
Projenin inĢaat aĢamasında 200, iĢletme aĢamasında ise 20 personelin görev alması ve
personelin olabildiğince yöre halkından temin edilmesi planlanmaktadır. Böylece yörede
isthdam imkanı sağlanmıĢ olacaktır.
Göletin gerçekleĢmesi ile birlikte göl alanı içerisinde yerleĢim yeri kalmayacak olup bu
nedenle yeniden iskan durumu söz konusu değildir. Fakat, gölet göl alanında bulunan yol
sular altında kalacağından yol relokasyonu olacaktır.
Proje ünitelerinin inĢasında yapılacak kazı çalıĢmalarından dolayı toz oluĢumu söz
konusu olacaktır. Toz oluĢumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme çalıĢmaları
yapılacak, taĢımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm araç ve iĢ
makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boĢaltma yapılmasına özen
gösterilecektir. Tozumayı ve tozdan kaynaklı etkileri önlemek amacıyla her türlü önlem
alınacaktır. Yapılacak olan çalıĢmalardan kaynaklı oluĢacak olumsuz etkileri ve yöre halkını
rahatsız edecek unsurları asgari düzeye indirmek için azami özen gösterilerek çalıĢmalar
yürütülecektir.
Proje kapsamında çalıĢacak araçların egzoz ölçümleri düzenli olarak yaptırılacak ve izin
verilen egzoz emisyonu sınır değerlerinin aĢılmamasına dikkat edilecektir.
287
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM X: HALKIN KATILIMI
(Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle
Bilgilendirildiği, Proje Ġle Ġlgili Halkın GörüĢlerinin ve Konu Ġle Ġlgili Açıklamalar)
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi„ne iliĢkin olarak 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliği‟nin 9. Maddesi gereğince, ÇED
sürecine halkın katılımını sağlamak, faaliyet hakkında bilgilendirmek, görüĢ ve önerilerini
almak amacıyla;
-13.03.2013 tarihinde saat 11.00‟de, Samsun ili, Alaçam ilçesi, TaĢkelik Köyü, Köy
Kahvehanesi‟nde “ÇED Sürecine Katılımı Toplantısı” gerçekleĢtirilmiĢtir.
17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga
ÇED Yönetmeliği 9. Maddesi gereğince toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirten
ilanlar, Samsun Ġli‟ne ait yerel gazetede ve biri ulusal düzeyde yayımlanmakta olan toplam iki
gazetede yayımlatılmıĢtır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında düzenlenen halkı bilgilendirme toplantısında, yöre halkı genel
itibariyle projenin yapılması taraftarıdır. Halkın katılım toplantısından fotoğraflar aĢağıda
verilmektedir.
ġekil X.1. Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik Köyü, Köy Kahvehanesi‟nde Düzenlenen Halkın Katılımı
Toplantısı‟ndan Görünüm-01
288
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ġekil X.2. Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik Köyü, Köy Kahvehanesi‟nde Düzenlenen Halkın Katılımı
Toplantısı‟ndan Görünüm-02
 Halkın katılımı toplantısına katılan yöre halkı tarafından; “Göletin yapılacağı alanda
içmesuyu hattının bulunduğu, bu hattın çalışmalar esnasında zarar göreceği ve civar
yerleşim yerlerinde su sıkıntısının yaşanacağı” ifade edilmiĢtir.
TaĢkelik Göleti‟nin membasında (göl alanı içerisinde) Bafra Batı Sahası Ġçmesuyu
Birliği‟ne ait Arıtma Tesisi ve Ġçmesuyu Ġsale Hattı‟nın bir kısmı kalmaktadır. Projenin
hayata geçmesiyle birlikte Arıtma Tesisi ile Ġsale Hattı‟nın bir kısmı TaĢkelik Göleti göl alanı
altında kalacaktır.
TaĢkelik Göleti inĢaat çalıĢmalarına baĢlanmadan önce, Bafra Batı Sahası Ġçmesuyu
Birliği‟ne ait Arıtma Tesisi, yapılacak olan göletin gölünden etkilenmeyecek bir yerde
(mansap tarafında) yeniden inĢaa edilecektir. Kaynak sularını toplayan iletim hatları da arıtma
tesisine bağlanacaktır. Arıtma tesisi ile gölet aks yeri arasında kalan ana isale hattı, yine
TaĢkelik Göleti Gölü‟nden etkilenmeyecek Ģekilde reloke edilerek güzergahı değiĢtirilecektir.
Yeni inĢa edilecek Ġçmesuyu Ġsale Hattı, gölet mansabında uygun yerde mevcut isale hattına
bağlanacaktır. Bu bağlantı yapılırken mevcut hattın dayanabileceği basınç kademesi de
dikkate alınacaktır. Muhtemelen yeni hattın basıncı daha yüksek olacağından gölet
mansabında uygun yerlerde basınç düĢürücü vana veya maslak yapılması zarureti
olabilecektir. Arıtma Tesisi ve Ġsale Hattı çalıĢmaları tamamlandıktan sonra TaĢkelik
Göleti‟nin inĢaasına baĢlanacaktır.
289
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Sonuç olarak, TaĢkelik Göleti‟nin yapılması ile Bafra Batı Sahası Ġçmesuyu
Birliği‟nden yararlanan köylerin (Alaçam Ġlçesi‟nden 3 adet ve Bafra Ġlçesi‟nden 17 adet)
içmesuyu temini ile ilgili herhangi bir sıkıntı yaĢanmayacaktır.
 Ayrıca, devam eden ÇED çalıĢmaları sürecinde, AĢağıısırganlı Köyü sakinleri
tarafından Samsun Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟ne dilekçe gönderilmiĢ olup, söz
konusu dilekçede; “Aşağıısırganlı Köyü sınırları içerisinde bulunan kaya ocağında
yapılacak çalışmalar sonucunda oluşacak gürültü ve toz nedeniyle köy halkının
rahatsız olacağı, ekolojik dengenin bozulacağı, hayvanlarının taşlık alanın
etrafındaki otlaklardan faydalanamayacağı ve gidiş-dönüş yollarının zarar göreceği”
belirtilmiĢtir.
Söz konusu proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) için alternatif ocak alanları araĢtırılmıĢ olup, yakın çevrede
uygun nitelikte ve rezervde malzeme alanı bulunamamıĢtır. Bu nedenle söz konusu malzeme
alanının alternatifi yoktur.
Kaya malzeme alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu yönünde, 490 m. mesafede
bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı Isırganlı Köyü ve güney yönünde yaklaĢık 530 m.
mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Kuzdağ Mahallesi‟ne bağlı yapı/konuttur. Proje
kapsamında yapılacak olan çalıĢmalardan kaynaklı yöre halkını olumsuz yönde etkileyecek
unsurlar asgari düzeye indirilecek Ģekilde çalıĢmalar yürütülecek ve bu çalıĢmalar büyük bir
titizlikle gerçekleĢtirilecektir.
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) yapılacak iĢletme çalıĢmaları
açık ocak iĢletmeciliği delme-patlatma yöntemi ile yapılacak olup, özellikle patlatma
esnasında toz ve gürültü oluĢumu söz konusu olacaktır. Yalnız patlatma iĢlemi anlık bir iĢlem
olup, malzeme alanında 2 günde 1 (ayda 13 kez) patlatma yapılacaktır.
Tozu önleme amacıyla patlatma yapılmadan önce arazi ıslatılacak ve deliklerin üzerine
su dolu poĢetler yerleĢtirilecektir. Ayrıca proje sahasının ağaçlık ve geniĢ bir alan olması,
tozun sürekli değil belli zaman aralıklarında ve değiĢken olması gibi bazı etkilerle alıcıya
ulaĢacak tozun daha da azalması beklenmektedir.
Toz oluĢumunu en aza indirgemek için yollarda sulama/spreyleme çalıĢmalarının
yapılacağı, taĢımada kullanılacak kamyonların üzerinin branda ile örtüleceği, tüm araç ve iĢ
makinelerine hız sınırının getirileceği, savurma yapmadan yükleme ve boĢaltma yapılmasına
özen gösterileceği ve arazide ağaçlık alanların bulunması göz önüne alındığında faaliyetin
yerleĢim üzerinde olumsuz bir etkisinin daha da az olması beklenmektedir.
Malzeme alanında meydana gelecek gürültü ele alındığında, iĢ makinelerinin açık
alanda çalıĢacağı, gürültülerin belli zaman aralıklarında ve bazen değiĢken olacağı, gürültü
kaynaklarının bazılarının yerlerinin sabit değil değiĢken olacağı, gürültü ile alıcı arasındaki
mesafelerin değiĢken olacağı, patlatma iĢleminin anlık olup, belirlikli aralıklarla yapılacak
olması, sahaların açık alan ve geniĢ olması nedeniyle gürültünün kaynaktan uzaklaĢtıkça
etkisinin azalacağı ve gürültünün alıcı ortamlara ulaĢmasının engellenmesi amacıyla alanda
gürültü perdelerinin kurulacağı hususları göz önüne alındığında çok dar bir bölgede gürültü
oluĢacaktır.
290
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
T-K-1 Kaya Malzeme Alanı‟nda (IIa Grubu Bazalt Ocağı) yapılacak çalıĢmalar 4 yıl
boyunca sürecek olup, bu süre sonunda ocak iĢletmeciliği sonlandırılacaktır. Ayrıca, iĢletme
çalıĢmalarının tamamlanmasının ardından arazide ağaçlandırma ve rehabilitasyon çalıĢmaları
gerçekleĢtirilerek söz konusu alan eski haline yakın bir görünüme kavuĢturulacaktır.
DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan “TaĢkelik Göleti ve Sulaması,
Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali Projesi” ile yaklaĢık 4.443 ha
tarım alanı sulanacak olmakla birlikte, civar yerleĢim yerlerinin içmesuyu ihtiyacının bir
kısmının da karĢılanması planlanmakta olup, söz konusu projenin hayata geçirilmesi uzun
vadede bölge halkı için yararlı olacaktır.
Sahada yapılacak olan çalıĢmalar sırasında alınacak önlemlere dikkat edildiği ve yerine
getirildiği sürece yakın çevredeki yerleĢim yerlerine ve civardaki arazilere olumsuz bir etkisi
olmayacağı öngörülmektedir.
291
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
BÖLÜM XI: SONUÇLAR
(Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin
Sıralandığı ve Projenin GerçekleĢmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin
Önlenmesinde Ne Ölçüde BaĢarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir
Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin
Nedenleri)
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü tarafından, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi‟ne bağlı
TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km güney batısında TaĢkelik Çayı üzerinde “TaĢkelik Göleti ve
Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton Santrali Projesi”nin
yapılması planlanmaktadır.
“TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi” Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟nün planladığı “1000 Günde 1000 Gölet
Projesi” kapsamındadır. TaĢkelik Göleti‟nin talvegden yüksekliği 92 m olmasına rağmen,
“Göl-Su Göletleri” kapsamında ihale edildiğinden baraj değil de gölet adı verilmiĢtir.
Proje ile, Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma,
Karlı ve Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyü‟ne ait tarım
arazilerinin sağlıklı sulama olanağına kavuĢması ve yakın yerleĢim yerlerinin içme ve
kullanma suyu ihtiyacının karĢılanması amaçlanmaktadır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında inĢaa edilecek göletin maksimum depolama hacmi 27,158 hm3,
tarımsal arazi sulama alanı brüt 4.443 ha‟dır. Söz konusu kapasiteler baz alındığında, gölet
alanı 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga
ÇED Yönetmeliği ve 05.04.2013 tarih ve 28609 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak
yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Ek–I
listesi 15. Madde de Su depolama tesisleri (Göl hacmi 10 milyon m3 ve üzeri olan baraj ve
göletler) kapsamında yer almaktadır.
Proje konusu sulama alanı ise; 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliği ve 05.04.2013 tarih ve 28609 sayılı
Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED Yönetmeliğinde DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik Ek-II listesi 29. Maddenin „ç‟ bendinde belirtilen; „Tarımsal
amaçlı su yönetimi projeleri (1000 hektar ve üzeri)‟ kapsamına girmektedir.
Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, TaĢkelik, Sarılık, Yenice, Zeytinköy, Yukarıelma, Karlı ve
Gökçeboğaz Köyleri ile Bafra Ġlçesi Eldavut, Sarayköy ve Kelikler Köyleri tarım arazilerinin
sulanması ve civar yerleĢimlerin içme-kullanma suyu ihtiyaçlarının karĢılanması amacıyla
yapılması düĢünülen TaĢkelik Göleti‟nin gölet aks yeri, TaĢkelik Köyü‟nün 3,5 km
güneybatısında, TaĢkelik Çayı üzerinde yer almaktadır.
TaĢkelik Göleti‟nin önerildiği yerde talveg kotu yaklaĢık 197,50 metredir. Kret kotu
289,50 m olan göletin talvegden yüksekliği 92,00 metredir. Kret uzunluğu 409 m olan kil
çekirdekli kaya dolgu tipindeki gölette dolusavak sağ sahilde, derivasyon ve dipsavak sistemi
de sağ sahilde yer almaktadır.
292
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamındaki gölet gövdesinde kaya dolgu ihtiyacı DSĠ 7. Bölge tarafından
Derbent Barajı kapsamında açılan kaya ocağından sağlanması planlanmaktadır. Ancak söz
konusu ocaktan sağlanamaması halinde T-K-1 IIa Grubu Bazalt Ocağı‟nın açılıp iĢletilerek
ihtiyacın giderilmesi planlanmaktadır. TaĢkelik Göleti Sulama Alanlarında iletim kanallarının
ihtiyaç duyacağı yastıklama malzemesi (kum-çakıl malzeme) dıĢarıdan satın alma yoluyla
temin edilecektir. Gölet kapsamında ihtiyaç duyulan kil malzemesi temini için ise T-B-1, TB-2, A-A ve A-B Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) belirlenmiĢtir.
Ancak, planlanan proje revize edilmiş olup, ÇED Raporu’nda belirtilen A-A ve A-B
Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) proje kapsamından çıkarılmıştır. Bu
nedenle A-A ve A-B Geçirimsiz Malzeme Ocakları (Ib Grubu Kil Ocakları) açılmayacak ve
işletilmeyecektir.
Proje kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan malzeme ocaklarının hammadde
üretim izinleri için DSĠ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟ne baĢvurular yapılmıĢtır. T-K-1 Kaya Malzeme
Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) için ER: 3311682‟dir. T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme
Alanları (Ib Grubu Kil Ocakları) için ise tek baĢvuru yapılmıĢ olup, ER: 3311680‟dir. Proje
kapsamında açılması ve iĢletilmesi planlanan malzeme ocaklarının Hammadde Üretim Ġzinleri
alınmadan ocak alanlarının içerisinde herhengi bir faaliyete baĢlanılmayacaktır.
Proje kapsamında inĢa edilecek olan yapılar için gerekli olan beton, Ģantiye alanında
(göl alanı içerisinde) kurulacak olan 1 adet Hazır Beton Santrali‟nden karĢılanacaktır. Söz
konusu hazır beton santrali 15 m3/saat kapasiteli olarak planlanmaktadır.
Proje kapsamında maksimum 15 m3/saat kapasitede kurulması planlanan Hazır Beton
Santrali, 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren
Mülga ÇED Yönetmeliği “Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi (Ek-II)”nin
19. Maddesi “Üretim kapasitesi 100 m³/saat ve üzeri olan hazır beton tesisleri, çimento veya
diğer bağlayıcı maddeler kullanılarak ĢekillendirilmiĢ malzeme üreten tesisler, ön gerilimli
beton elemanı, gaz beton, betopan ve benzeri üretim yapan tesisler” hükmü uyarınca kapsam
dıĢıdır.
Hazır beton santralinin yanı sıra, proje kapsamında ihtiyaç duyulacak kaya malzemenin
kırma eleme iĢlemine tabi tutulması gerektiği için, Ģantiye alanında (göl alanı içerisinde) 1
adet Kırma-Eleme Tesisi kurulacak olup söz konusu tesisin kapasitesi ise 110 ton/saat
(275.000 ton/yıl) olarak planlanmaktadır.
Proje kapsamında 110 ton/saat (275.000 ton/yıl) kapasitede kurulması planlanan KırmaEleme Tesisi, 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe
giren Mülga ÇED Yönetmeliği “Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi (EkII)”nin 49. Maddesi, d bendi, “Kırma-eleme-yıkama tesisleri (Ek-1‟de yer almayanlar)”
kapsamındadır.
Projenin inĢaat aĢamasında 200, iĢletme aĢamasında ise 20 personelin görev alması ve
personelin olabildiğince yöre halkından temin edilmesi planlanmaktadır. Böylece yörede
isthdam imkanı sağlanmıĢ olacaktır.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi‟nin inĢaat süresi yaklaĢık 4 yıl olarak hesaplanmıĢtır. Projenin ekonomik
293
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
ömrü ise 50 yıl olarak öngörülmektedir.
Malzeme ocakları, kırma-eleme tesisi, hazır beton santrali gibi yardımcı tesislerin ömrü
proje süresi olan 4 yıl olup, rapor kapsamında yapılan toz ve gürültü hesaplamaları
maksimum etkiyi hesaplayabilmek adına 3 yıl boyunca, yılda 10 ay, ayda 25 gün ve günde 10
saat çalıĢılacağı varsayımına göre üretim hızı belirlenmiĢ ve çevresel etkileri
değerlendirilmiĢtir. ġantiye tesisin ömrü ise inĢaat süresi kadar (4 yıl) olacaktır. Gölet
inĢaatının tamamlanması ile söz konusu tesisler (Ģantiye, kırma-eleme tesisi ve hazır beton
santrali) baĢka projelerde değerlendirilmek üzere sökülerek proje alanından
uzaklaĢtırılacaktır.
Proje kapsamında Amasya Orman Bölge Müdürlüğü‟ne görüĢ sorulmuĢ olup, ilgili
kurum tarafından 13.06.2013 tarihli ve 66995690-611.02/40665-1026 sayılı cevap yazısı ile
temin edilen ÇED Ġnceleme Değerlendirme Formu‟na göre, ÇED Yönetmeliği ve 6831 Sayılı
Orman Kanunu Kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirme sonucuna söz konusu
faaliyetin ormanlar ve ormancılık çalıĢmalarına olumsuz etkisinin bulunmadığı belirtilmiĢtir
(Bkz. Ek-12, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü GörüĢ Yazısı).
Proje kapsamında Samsun Tabiat Varlıklarını Koruma ġube Müdürlüğü‟ne görüĢ
sorulmuĢ olup, ilgili kurum tarafından 14.03.2013 tarihli ve 67238339/252.99.55.02-4077
sayılı cevap yazısı ile, söz konusu proje alanında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Kanunu kapsamında tespit ve tescil edilen mevcut tabiat varlığı ya da doğal sit
alanının bulunmadığı belirtilmiĢtir (Bkz. Ek-17, Samsun Tabiat Varlıklarını Koruma ġube
Müdürlüğü GörüĢ Yazısı).
Proje kapsamında Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü‟ne
görüĢ sorulmuĢ olup, ilgili kurum tarafından 03.05.2013 tarihli ve 75788673050.01.04/55.01/975/791 sayılı cevap yazısı ile, söz konusu projenin Dede Tepe Höyüğü‟nün
bulunduğu sit alanından geçen ve harita üzerinde Y11-15 olarak gösterilen ve toprak altına
yapılacak yedek su borusu hattının güzergahının sit alanı dıĢından geçirilmesi durumunda
projenin uygulanmasında bir sakınca bulunmadığı belirtilmiĢtir (Bkz. Ek-8, Samsun Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü GörüĢ Yazısı). Söz konusu proje kapsamında
ilgili kurumun görüĢü dikkate alınarak Y-11-15 yedek su borusu hattının güzergahı
değiĢtirilerek sit alanı dıĢından geçirilmiĢ olup, ilgili kuruma tekrar görüĢ sorulmuĢ olup,
06.11.2013 tarih ve 1892 sayılı cevap yazısı ile, boru hattının güzergahına iliĢkin yapılması
istenilen düzeltmenin yapıldığı ve projenin uygulanmasında sakınca bulunmadığı belirtilmiĢtir
(Bkz. Ek-8).
Proje kapsamında Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü‟ne görüĢ sorulmuĢ olup, ilgili kurum
tarafından 14.05.2013 tarihli ve 44679 sayılı cevap yazısı ile, Genel Müdürlük kayıtlarında
26/03/2013 tarihinde yapılan incelemede, proje alanında 3 adet ihalelik maden sahasının
bulunduğu tespit edilmiĢtir. Söz konusu projenin sağlayacağı kamu yararları düĢünülerek,
proje alanında herhangi bir maden hakkının bulunmadığı tespit edildiğinden, ekli listede
verilen koordinatlar dahilinde pafta no: e35d4, e35d3, f35a1 ve 135,57 hektarlık alan için
Genel Müdürlük tarafından sakınca bulunmadığı, bu alanın Genel Müdürlük kayıtlarında
madenciliğe kapalı alan haline getirilmeyerek, ER:3301038 nolu TaĢkelik Göleti ve Sulaması
Özel Ġzin Alanı olarak iĢlendiği ve bu alanlara yapılacak olan maden ruhsat müracaatları, ilgili
kurumlardan izin alınması için 1 (bir) yıl süre verilerek ruhsatlandırılacak alan olarak
iĢleneceği belirtilmiĢtir (Bkz. Ek-18, Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü GörüĢ Yazısı).
294
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Ayrıca, söz konusu proje kapsamında oluĢacak evsel nitelikli atıksuların bertarafı için
Bafra Belediye BaĢkanlığı Su ĠĢleri Müdürlüğü ve katı atıkların bertarafı konusunda Samsun
BüyükĢehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi BaĢkanlığı ile yazıĢmalar yapılmıĢ
olup, Ek-13 ve Ek-14‟te verilmiĢtir.
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve Hazır Beton
Santrali Projesi kapsamında yer alan ünitelerin inĢaat ve iĢletme aĢamasında oluĢacak toz,
gürültü, trafik gibi olumsuz etkiler ile doğal kaynak kullanımı (gölet göl alanı) göz önünde
bulundurularak projeden etkilenecek alanlar belirlenmiĢtir. Projeden etkilenecek alanların
gösterildiği 1/50.000 Ölçekli Etki Alanı Haritaları Ek-3‟te verilmiĢtir.
Ek-2‟de verilen Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Onaylı
Çevre Düzeni Planı‟na göre;
 TaĢkelik Göleti Göl Alanı, orman alanları,
 T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı), orman alanları ve marjinal
tarım alanları,
 T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), nitelikli tarım alanları,
 T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Alanı (Ib Grubu Kil Ocağı), nitelikli tarım alanları,
 Sulama Alanı ise orman alanları, nitelikli tarım alanları, arkeolojik sit alanı ve tarıma
dayalı sanayi alanı kapsamında bulunmaktadır.
Projenin uygulama aĢamasından önce ÇED sürecini müteakip tüm proje alanlarıyla
ilgili 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu çerçevesinde yasal izinler
alınacak ve bu izinlerin alınması süreci içerisinde proje alanında herhangi bir tarım dıĢı
faaliyette bulunulmayacaktır.
Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü‟nce uygun görülen can suyu değerleri
dere yatağına bırakılacaktır. Faaliyetin her aĢamasında dere ekosisteminin bozulmaması için
her türlü önlem ve tedbirler alınacaktır. Su ortamında bulunan canlılara olabilecek etkiler
konusunda 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu hükümlerine ve 17.05.2005 tarih ve 25818 sayılı
“Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği” ile 26.08.2010 tarih ve 27684 sayılı “Sulak
Alanların Korunması Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” hükümlerine
uyulacaktır.
Söz konusu proje kapsamında yapılması planlana TaĢkelik Göleti‟nin mansap tarafına
bırakılacak olan cansuyu miktarını ölçmek için Akım Gözlem Ġstasyonu (AGĠ) sistemi
kurulacak ve günlük akım değerleri ölçülecektir.
Projenin Çevresel Etkilerine Dair Genel Değerlendirme
Proje kapsamında yer alan ünitelerin inĢaatı aĢamasında oluĢacak toz ve gaz
emisyonları, gürültü, vibrasyon, trafik yoğunluğu ve iĢletme döneminde su miktarının
azalması gibi faktörler nedeniyle, projenin çevresel etkileri oluĢacaktır.
295
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamında yapılması gerekli kazı faaliyetlerinde, gölet gövdesi ve kaya
malzeme alanında patlayıcı madde kullanılarak kazı gerçekleĢtirilecektir. Patlayıcı
maddeler için Samsun Valiliği‟nden gerekli izinler alınacak, patlayıcı üreticilerinden satın
alınan ürünler yönetmeliklere uygun olarak proje sahasına taĢınacaktır. Proje kapsamında
yapılacak patlatma iĢlerinde kullanılacak patlayıcı maddeler, proje sahasında
depolanmayacak, yetkili satıcılardan tedarik edilerek önceden planlanan patlatma
zamanlarında ihtiyaç kadarıyla proje alanına getirtilecek ve tamamı kullanılacaktır.
Patlatmadan kaynaklı olarak oluĢması muhtemel kaya fırlaması, hava Ģoku gibi
etmenlerin, yapılan hesaplamaların sonuçları değerlendirildiğinde, gölet gövdesinde yapılacak
patlatmalar için etki mesafesi 84 m, kaya malzeme alanında yapılacak patlatmalar için etki
mesafesi ise 120 m olarak bulunmuĢtur.
Patlatmanın yapılacağı gölet gövde alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu yönünde,
525 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Dikmen Mahallesi‟ne ait yapı/konut
olup, patlatma sonrası meydana gelmesi muhtemel kaya fırlamalarından en yakın yerleĢim
birimlerinin etkilenmesi beklenmemektedir.
Patlatmanın yapılacağı kaya malzeme alanına en yakın yerleĢim yeri kuzeydoğu
yönünde, 490 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, AĢağı Isırganlı Köyü ve güney
yönünde yaklaĢık 530 m. mesafede bulunan Samsun Ġli, Alaçam Ġlçesi, Kuzdağ Mahallesi‟ne
bağlı yapı/konut olup, patlatma sonrası meydana gelmesi muhtemel kaya fırlamalarından en
yakın yerleĢim birimlerinin etkilenmesi beklenmemektedir.
Proje ünitelerinin inĢasında yapılacak kazı çalıĢmalarından dolayı toz oluĢumu söz
konusu olacaktır. Toz oluĢumunu en aza indirgemek için sulama/spreyleme çalıĢmaları
yapılacak, taĢımada kullanılacak kamyonların üzeri branda ile örtülecek, tüm araç ve iĢ
makinelerine hız sınırı getirilecek, savurma yapmadan yükleme ve boĢaltma yapılmasına özen
gösterilecektir. Tozumayı önlemek ve etkisini minimum düzeye indirmek amacıyla gerekli
her türlü önlem alınacaktır.
Proje kapsamında çalıĢacak araç ve iĢ makinelerinin kullanacağı yakıttan kaynaklı
olarak egzoz emisyonu oluĢacaktır. ĠnĢaatı planlanan ünitelerde faaliyetin sürekli olmaması
nedeniyle yakın yerleĢimlerde olumsuz bir etki oluĢması beklenmemektedir. Ayrıca,
faaliyetler sırasında oluĢacak gaz emisyonunun muhtemel olumsuz etkilerini önlemek
amacıyla çalıĢma saatlerine dikkat edilecek, tüm çalıĢan araçların egzoz ölçümleri düzenli
olarak yaptırılacak ve izin verilen egzoz emisyonu sınır değerlerinin aĢılmamasına dikkat
edilecektir.
Proje ünitelerinin inĢaatı sırasında iĢ makinelerinden kaynaklı olarak gürültü oluĢacaktır.
Proje kapsamındaki ünitelerden I.Grup Gürültü Kaynağı (Gölet Gövdesi ve Yardımcı
Üniteleri, ġantiye Alanı, Kırma-Eleme Tesisi, Hazır Beton Santrali), III.Grup Gürültü
Kaynağı (T-B-1 Geçirimsiz Malzeme Ib Grubu Kil Ocağı ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme Ib
Grubu Kil Ocağı), IV.Grup Gürültü Kaynağı (T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu
Bazalt Ocağı)), V.Grup Gürültü Kaynağı (Ġletim ve Sulama ġebekesi Kazıları) alanlarında
gürültü emisyonu değerleri sınır değerlerin üstünde kalmaktadır (Bkz. Tablo V.1.24.47).
Fakat, proje sahasının açık ve geniĢ bir alan olması, gürültünün sürekli değil belli zaman
aralıklarında ve değiĢken olması, gibi bazı etkilerle alıcıya ulaĢacak gürültü Ģiddetinin daha da
296
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
azalması beklenmektedir. Hesaplamalar bütün makinelerin aynı anda çalıĢacağı varsayımına
göre yapılmıĢ olup; gerçekte ise çoğunlukla böyle bir çalıĢma mümkün olamayacağı için
gürültü seviyesinin daha da düĢük olacağı öngörülmektedir.
Proje kapsamında inĢaat aĢamasında yetkili merci tarafından istenmesi durumunda
sürekli ölçümleri yapılarak oluĢan gürültü düzeyleri belirlenecektir.
Proje kapsamında çalıĢacak personelin toz ve gürültü gibi faktörlerden etkilenmelerini
önlemek, çalıĢanların sağlığını koruyabilmek, faaliyetin sürekliliğini sağlayabilmek için toz
maskesi, kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler kullanılması
sağlanacaktır. Yürütülecek olan tüm çalıĢmalarda 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği”nin ilgili
hükümlerine uyulacaktır.
Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında çalıĢacak iĢçilerden kaynaklanan evsel nitelikli
atıksu Ģantiye tesisi sahasında kurulacak olan Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisine
iletilecektir. 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” ve
25.03.2012 tarih ve 28244 sayılı “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında “Madde 32” gereği Tablo 21‟de verilen sınır
değerler sağlanacak ve alıcı ortam olan TaĢkelik Çayı‟na deĢarj edilecektir. TaĢkelik Çayı‟na,
alıcı ortamın, mevcut kalitesinin bozulmasına neden olabilecek her türlü atık suyun deĢarjı
engellenecek ve bunun için gerekli tüm tedbirler alınacaktır. Proje kapsamında inĢaat ve
iĢletme süresince kullanılacak olan Paket Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi ile ilgili olarak proje
onayı yaptırılacak ve yetkili merci olan Samsun Çevre ve ġehircilik Ġl Müdürlüğü‟nden çevre
izinleri alınacaktır.
ĠnĢaat aĢamasında malzeme alanlarında çalıĢacak iĢçilerden kaynaklanan evsel nitelikli
atıksuların bertarafı için fosseptik çukur açılmayacak olup, malzeme alanlarında kurulacak
olan karavan tipi Ģantiye alanının sızdırmaz fosseptik tankta biriktirilecektir. Sızdırmaz
fosseptik tank dolduğunda evsel nitelikli atıksular düzenli aralıklarla vidanjörlerle alınarak, en
yakın atıksu arıtma tesisine veya proje kapsamında kurulacak paket biyolojik atıksu arıtma
tesisine götürülerek deĢarj edilecektir. Sızdırmaz fosseptik tanktaki atıksuların en yakın atıksu
arıtma tesisine bertaraf edilmesi durumunda, taĢınması yüklenici firma/sorumlu iĢletmeye ait
olmak üzere hazırlanacak protokol kapsamında atıksu bertaraf maliyetinin ödenmesi koĢulu
ile Bafra Belediyesi‟ne ait Atıksu Arıtma Tesisinde arıtıma tabii tutulacaktır. Konuyla ilgili
Bafra Belediyesi‟ne ait yazı Ek-13‟te verilmiĢtir. Ayrıca, projenin uygulama aĢamasında evsel
nitelikli atıksuların taĢınması aĢamasında alınacak vidanjör hizmeti için Bafra Belediyesi ile
protokol yapılacaktır.
Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında oluĢacak evsel nitelikli katı atıklar kapalı
kaplarda muhafaza edilecek ve belirli aralıklarla Samsun BüyükĢehir Belediyesi‟ne ait katı
atık düzenli depolama alanına götürülerek bertarafı sağlanacaktır. Konuya iliĢkin Samsun
BüyükĢehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi BaĢkanlığı‟ndan alınan kabul yazısı
Ek 14‟te verilmiĢtir.
Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaĢtırılması “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamalarında
oluĢacak katı atıklardan kaynaklı olumsuz bir etkinin oluĢması beklenmemektedir.
297
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Proje kapsamında oluĢacak kazı fazlası malzemeler kazı fazlası malzeme alanına
taĢınacak ve depolanması sırasında doğal yüzey akıĢının bozulmamasına dikkat edilecektir.
Proje kapsamında oluĢacak hafriyat, eğimli arazilerden geliĢigüzel dere yatağına
bırakılmayacaktır. Hiçbir biçimde dere yatağına hafriyat ve pasa bırakılmayacaktır. Yapılacak
tüm çalıĢmalar arazilerde tahribata neden olmayacak ve su akıĢ rejimi ile kalitesini olumsuz
yönde etkilemeyecek Ģekilde yürütülecektir. Depolama sırasında malzemenin yüksekliği ve
eğimi, akmaları önleyecek Ģekilde ayarlanacaktır. Proje kapsamında 18.03.2004 tarih ve
25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının
Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır. Hafriyat atıklarının dere yataklarına
boĢaltılması ve yönetmelik hükümlerinin dıĢında yöntemlerle depolanması ya da bertaraf
edilmesi söz konusu olmayacaktır.
ĠĢ makinelerinin periyodik bakımları proje alanı dıĢında en yakın ilçe merkezi
bünyesinde bulunan petrol ve araç bakım istasyonlarında yapılacak ve atık yağların ilgili
bakım istasyonlarında değiĢtirilmesi sağlanacaktır. Proje kapsamında Ģantiye sahası içerisinde
araçların bakımlarının yapılması gereken durumlarda atık yağların değiĢeceği özel bir alan
tayin edilecek, zemin sızdırmazlığı sağlanacak, yağmurdan etkilenmemesi için üzeri
kapatılacak ve gerekli tüm önlemler alınacaktır. Yağ değiĢimi ile oluĢan atık yağların geçici
depolanması, taĢınması ve bertarafı “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uygun olarak gerçekleĢtirilecektir.
ĠĢ makinelerinin artık yağlarının ve yakıtlarının, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı
etkisini 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte
"Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ve 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi
Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete‟de
yayımlanan değiĢikliğiyle birlikte “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uygun
olarak en aza düĢürülecek Ģekilde atık yönetimi sağlanacaktır. Bu doğrultuda faaliyet
süresince, ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca, oluĢacak atık yağları en az düzeye indirecek
Ģekilde gerekli tedbirler alınacak, atık yağların aynı yönetmeliğin Ek-1‟de verilen
parametrelere göre analizlerini yaptırılarak kategorisi belirlenecek, oluĢacak atık yağların
lisanslı taĢıyıcı firmalar ile taĢınması sağlanacak ve lisanslı bertaraf tesislerine verilecektir.
Projelenin inĢaat ve iĢletme aĢamasında atık olarak ortaya çıkacak kullanılmıĢ lastik,
akü, pil, kablo, yağ tutucu filtre vb. atıklar, ilgili yönetmeliklerde belirtilen esaslara göre
tesislerde geçici olarak depolanacak ve en yakın yerdeki lisanslı geri kazanım tesisine veya
lisanslı bertaraf etme tesisine gönderilecektir. TaĢımada lisanslı araçlar kullanılacaktır.
Projenin inĢaat ve iĢletme aĢamalarında oluĢacak atıklardan kaynaklı olumsuz bir etkinin
oluĢması beklenmemektedir.
Köy yollarında trafik güvenliğini tehlikeye düĢürecek Ģekilde duman, yanmamıĢ gaz,
toz vb. maddeler yola doğru verilmeyecek, istiap haddinden fazla yükleme yapılmayacak, köy
yolu üzerinde bulunan köprü, trafik levhaları, menfez, asfalt ve stabilize kaplamalarına zarar
verilmeyecektir.
TaĢkelik Göleti göl alanında Güvenli Köyü ulaĢımını sağlayan köy yolunun yaklaĢık
460 m‟lik bölümü kalmaktadır. Bu yolun relokasyonu yapılacaktır (Bkz. Ek-1, 1/25.000
Ölçekli Genel YerleĢim Planı).
298
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
Kırma-Eleme Tesisi, Hazır Beton Santrali ile T-B-1 ve T-B-2 Geçirimsiz Malzeme
Alanları (Ib Grubu Kil Ocağı) ve T-K-1 Kaya Malzeme Alanı (IIa Grubu Bazalt Ocağı) için
29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre
Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” ve 14.09.2012 tarih
ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve
Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında
faaliyete baĢlanılmadan önce baĢvurular yapılarak gerekli izinler alınacaktır.
Proje kapsamında; 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden yayımlanan çevre
mevzuatına, çevre ve insan sağlığının korunması ve geliĢtirilmesine yönelik önlemlere
uyulacak, kirliliği önleyici her türlü tedbir alınacaktır. Yürürlükteki mevzuatlar çerçevesinde
çevre ve toplum sağlığının korunması adına tüm önlem ve izinler alınacaktır. Ekolojik denge
bozulmayacak, Çevre Düzeni Planı ve Plan Notlarının ilgili hükümlerine uyulacak, diğer ilgili
kurum ve kuruluĢlardan mer‟i mevzuat dahilinde gerekli ruhsat, onay ve izinler alınacak,
faaliyetin yatırım ve iĢletme döneminde mevcut durumda değiĢiklik yapılması planlandığında
ilgili kurumlardan yeniden görüĢ alınacaktır.
Projenin inĢaat ve iĢletme süreci boyunca uyulacak olan baĢlıca kanun ve yönetmelikler
aĢağıda sıralanmaktadır.
 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili yönetmelikleri (3386
ve 5226 sayılı yasalarla değiĢik)
 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
 3213 sayılı Maden Kanunu (5995 sayılı kanunla değiĢik)
 4342 sayılı Mera Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
 4857 sayılı ĠĢ Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu
 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
 6831 sayılı Orman Kanunu ve ilgili yönetmelikleri
 Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
(24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği
(31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)

Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik
(05.11.2013 tarih ve 28812 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
(30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(05.11.2013 tarih ve 28812 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Atık Yönetimi Genel Esaslarına ĠliĢkin Yönetmelik
(05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
(19.12.2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik
(09.09.2009 tarih ve 27344 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
299
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
 Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
(19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik
(05.11.2013 tarih ve 28812 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevre Denetimi Yönetmeliği
(21.11.2008 tarih 27061 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevre Denetimi Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(16.08.2011 tarih 28027 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik
(11.11.2008 tarih 27051 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelikte DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(17.02.2009 tarih 27144 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik
(29.04.2009 tarih 27214 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik
(14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği
(17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(05.04.2013 tarih ve 28609 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği
(04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde DeğiĢiklik
Yapılmasına Dair
(27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik
(06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik Yapılmasına
ĠliĢkin Yönetmelik
(03.05.2007 tarih ve 26511 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği
(04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Geçici veya Belirli Süreli ĠĢlerde ĠĢ Sağlığı ve ĠĢçi Güvenliği Hakkında Yönetmelik
(15.05.2004 tarih ve 25463 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Hafriyat Toprağı, ĠnĢaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
(18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği
(06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik
(05.05.2009 tarih ve 27219 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Ġnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik
(17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
(09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
300
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü
 ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü
(11.01.1974 tarih ve 7/7583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konmuĢtur.)
 Karayolları Trafik Yönetmeliği
(18.07.1997 tarih ve 23053 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Karayolları Trafik Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(25.05.2012 tarih ve 28303 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
(14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Lağım Mecrası ĠnĢası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Dair Yönetmelik
(13.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Madencilik Faaliyetleri Ġle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması
Yönetmeliği
(23.01.2010 tarih ve 27471 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Maden ve TaĢocakları ĠĢletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ
Güvenliği Önlemlerine ĠliĢkin Tüzüğe
(22.10.1984 tarih ve 18553 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler Ġle Ġlgili
Yönetmelik
(27.09.2002 tarih ve 24919 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Ömrünü TamamlamıĢ Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği
(25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Ömrünü TamamlamıĢ Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik
(30.03.2010 tarih ve 27537 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle ÇalıĢılan ĠĢ Yerlerinde ve ĠĢlerde
Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük
(24.12.1973 tarih ve 7/7551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konmuĢtur.)
 Poliklorlu Bifenil ve Poliklorlu Terfenillerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik
(27.12.2007 tarih ve 26739 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
(03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına
Dair Yönetmelik
(10.11.2012 tarih ve 28463 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmelik
(17.10.2012 tarih ve 28444 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
(31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(25.03.2012 tarih ve 28244 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği
(17.05.2005 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(26.08.2010 tarih ve 27684 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
 Su Ürünleri Yönetmeliği
301
TaĢkelik Göleti ve Sulaması, Malzeme
Ocakları, Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Santrali Projesi
Çevresel Etki Değerlendirme Raporu
DSĠ 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü









(10.03.1995 tarih ve 22223 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
(14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
(05.11.2013 tarih ve 28812 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Tekel DıĢı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, Ġthali,
TaĢınması, Saklanması, Depolanması, SatıĢı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi
Usul ve Esaslarına ĠliĢkin Tüzük
(29.09.1987 tarihli ve 19589 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.
28.10.2004 tarih ve 2004/8057 sayılı değiĢikliği 12.11.2012 tarihli Resmi Gazete‟de
yayımlanmıĢtır.)
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
(22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde değiĢiklik yapılmasına dair yönetmelik
(05.11.2013 tarih ve 28812 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı KirlenmiĢ Sahalara Dair Yönetmelik
(08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Yapı ĠĢlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği
(23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya KarĢı Korunması Hakkında Yönetmelik
(07.04.2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir)
Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği
(30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir.)
302
Download

DSİ 7. BÖLGE (SAMSUN) MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKELİK GÖLETİ ve