DOĞUM SONRASI
ANA VE YAVRUNUN
BAKIMI
•Gebe hayvanın bakım ve
beslenmesi
•Doğum sırası ve sonrası
ananın bakım ve
beslenmesi
•Doğum sonrası yavrunun
bakım ve beslenmesi
Gebe Hayvanların Bakım
ve Beslenmesi
• Gebelik dönemine göre verim
düzeyi de göz önüne alınarak
rasyon protein, karbonhidrat,
mineral maddeler ve vitaminler
yönüyle dengelenmeli
• İleri gebelik döneminde besin
değeri yüksek, fazla hacimli
olmayan gıdalarla beslenmeli
• Küflü, kırağılı ve bozuk
gıdalar verilmemeli
• Gebe hayvanlara günün belli
saatlerinde serbest dolaşma
ve mevsim uygunsa güneşten
yararlanma imkanı sağlanmalı
• İleri gebe hayvanlar doğuma
yakın günlerde doğum
boksuna alınmalı, gebe
kısrakların nalları sökülmeli
• İleri gebe hayvanların uzak
mesafelere nakillerinden
kaçınılmalı
Doğum Sırası ve Sonrası
Ananın Bakım ve Beslenmesi
• Doğum hava cereyanından uzak,
kuytu bir yerde yaptırılmalı
• Doğum süreci uzarsa, mutlaka
sebebi araştırılmalı
• Doğum sonrası uterus ve doğum
kanalı yırtık ve kanamalar
yönüyle kontrol edilmeli
• Doğum sonrası hayvan terli ise
vücudu kurulanmalı
• Doğum yapan hayvan 7-10 gün
süre ile soğuktan ve hava
cereyanından korunmalı
• Doğum sonrası hayvanın su
tüketimine sınır konulmamalı,
ancak 2-3 gün hafif ılık su
verilmeli
• Meme sağlığı yönünden,
memeler temizlenmeli ve
hayvanın altlığının kuru ve
temiz olmasına dikkat edilmeli
• Doğum yapan ineklerin yavru
zarlarını yememeleri için
önlem alınmalı
Doğum Sonrası Yavrunun
Bakım ve Beslenmesi
Solunum
Çevre Isısına Uyum
Göbek Kordonunun Bakımı
Yavrunun Beslenmesi
Solunum
• Yeni doğan yavrular ölü
görünümdedir, solunumun başlayıp
başlamadığına dikkat edilmeli
• Normal doğum sonrası yeni doğan
yavrularda solunum genelde
spontan olarak başlar
Solunumu Uyaran Faktörler
• Göbek kordonunun kopması
sonucu kandaki CO2
miktarının artması, O2
miktarının azalması
• Ortam ısısındaki değişiklik
• Yavrunun burun bölgesinin
hava ile teması
•Yeni doğanlarda
solunuma yardımcı
olmak için;
• Yavruyu baş aşağı silkelemek
• Bu sayede;
–Beyin ve kalbin daha kolay
kanlanması sağlanır
–Üst solunum yollarındaki
sıvılar ve mukus uzaklaşır
• Yavrunun vücuduna ve başına
hafif soğuk su uygulamaları
• Annenin yavruyu yalaması
• Suni teneffüs
–Kostalar üzerine basınç yaparak
–Burun deliklerine hava üfleyerek
• Solunum ve dolaşımı uyarıcı
ilaçlar
–Lobenil 6-20 mg iv, 20-50 mg
sc
–Kafein 1-2 gr sc
–Pikrotoksin (%0.1) 1-3 mg iv
• Solunumum geç başlamasına
veya yavrunun uzun süre
kanalda kalmasına neden
olan güç doğumlara bağlı
hipoksi durumlarında, pH’yı
düzeltmek için;
–Sodyum bikarbonat (%4) 200250 ml iv
Göbek Kordonunun Bakımı
• Ruminantlarda kendiliğinden kopar,
carnivorlarda anne dişleriyle koparır
• Kanama varsa ligatüre edilmeli
• Enfeksiyona karsı iyotlu
antiseptikler damlatılmalı
• Daha sonraki günlerde
omfaloflebitis gelişirse tedavisi
yapılmalı
Çevre Isısına Uyum
(Termoregülasyon)
• Yeni doğan yavruda doğar doğmaz
çok hızlı bir ısı kaybı olur
• Yavrunun bu ısı kaybı;
– Prenatal hayata göre postnatal hayatta
metabolizma hızının yaklaşık 3 kat
artması
– Yavrunun vücut yüzeyindeki ıslaklığın
kuruması sonucu en aza indirilir
Yavrunun Beslenmesi
• Doğar doğmaz en kısa sürede (3-5
saat içinde) kolostrumu alması
sağlanmalı
• Kolostrum;
– İmmunoglobünler bakımından
zengindir
– Termoregülatör etkisi vardır
– Sürgüt etkiye sahiptir
• Kolostrum zamanında alınmazsa;
–İmmunoglobulin miktarı azalır
–Barsak epiteli immunoglobulinlere
kapanır
–Sindirim enzimlerine bağlı olarak
immunoglobulinler parçalanır
• Sonuçta yeni doğan yavru
kayıpları artar
• Yeni doğan yavru prematüre olup
olmadığı yönüyle kontrol edilmeli
• Yeni doğan yavru congenital
anomaliler yönüyle de kontrol
edilmeli
– Damak yarığı
– Tendolardaki kontraktürler
– Atresia ani et rekti
– Rekto-vaginal fistül
– Urakus fistülü
– Amarozis
– Doğumla ilgili kırık, çıkık ve
yaralanmalar
Hemorajik Sendrom
• Kedi ve köpek yavrularında doğumu
izleyen 1-4 gün içinde görülen
hematüri, akciğer, periton ve deri
altı, dil ve burunda görülen
kanamayla karakterize, K1 vitamini
eksikliğine bağlı ortaya çıkan ve
ölümle seyreden bir bozukluktur
• Korunmak için gebe kedi ve
köpeklere doğumdan iki hafta kadar
önce K1 vitamini enjekte etmek
gerekir
Toksik Süt Sendromu
• Kedi ve köpeklerde puerperal
dönemde annede şekillenen
puerperal bozukluklara bağlı olarak
doğum sonrası 3-14 günlerde
gelişen bir bozukluktur
• Toksik süt sendromu gelişen
yavrular geçici olarak anneden
ayrılır ve suni olarak beslenir
Yeni Doğanları İcteri
• Daha çok tek tırnaklı yavrularında
ağız sütünü almayı müteakip
görülür
• İcter şekillenen yavrular anadan
ayrılır ve suni olarak beslenir
• Ağır olgularda yavruya kan nakli
(kan değişimi) denenebilir
Hipotermi
• Yeni doğanlarda normal vücut ısısı
erişkinlere göre biraz düşüktür(35370C).
• Doğumu izleyen 1 ay içinde vücut
ısısı normal değerine ulaşır (38390C).
• Bazı yeni doğan yavrularda vücut
ısısında düşme (340C ve altı) görülür,
bu durum hipotermi olarak
adlandırılır
• Hipotermi şekillenen yavrularda
emme gücünde azalma, iç
organlarda felçler, hipoksiye
bağlı metabolik asidozis,
hareketlerde azalma ve
yavaşlama görülür
• Vücut ısısı aşırı derecede
düşerse (210C) ölüme neden
olan hipoksi tablosu şekillenir
• Hipotermili yavrular sıcak ve
temiz havalı bol oksijenli bir
ortama alınmalı
• Paranteral yolla beslenmeli
• Enfeksiyonlara karşı antibiyotik
uygulanmalı ve vitaminlerle
desteklenmelidir
Yeni Doğanların İshali
• Kolostruma bağlı mekonyumun
atılması normal fizyolojik bir
olgudur
• Yeterli miktarda veya hiç anne
sütü almamış yavrularda
görülen giderek şiddetlenen
başlangıçta sarımsı yeşil,
sonraları grimtrak veya beyaz
renkli ishal tablosudur
• Tedavide, asidik barsak
ortamının nötralizasyonu için
magnezyum içeren anti asit
maddeler verilir ve yavru yağ
oranı düşük sulu veya çayla
karıştırılmış süt ile beslenir
Anne ile Yavru Arasındaki
İlişkinin Sağlanması
• Özellikle gebelik döneminde düvelerin
memelerine dokunularak, doğum
sonrası sağıma ve yavrunun emmesine
izin vermeme gibi davranış
bozukluklarına engel olunabilir
• Kedi ve köpeklerde yavrular geçici süre
anadan uzaklaştırılır ve gerekirse anneyi
sakinleştirici tranklizanlar uygulanır
Download

DOÄžUM SONRASI ANA VE YAVRUNUN