Bazal Ganglionlar ve
Bozuklukları
Yrd. Doç. Dr. Sefa Gültürk
Fizyoloji Anabilim Dalı
İçerik
• Bazal ganglionların anatomisi
• Bazal ganglionların fizyolojisi
• Bazal ganglionların bozuklukları
Dr. Sefa Gültürk
2
Serebrumun bölgeleri
• Gri bölge
• Korteks
• Beyin kabuğunun altında
aksonlardan oluşan ak
bölge
• Ak bölge içine gömülü gri
bölgeler:
– Talamus
– Hipotalamus
– Bazal ganlionlar
Dr. Sefa Gültürk
3
Bazal ganglionlar
Figure 12.11b
Dr. Sefa Gültürk
4
Bazal ganglionlar
• Ak maddenin içine gömülü 5 nükleus vardır:
– N. kaudatus
– Putamen
– N. subtalamikus
– Substansia nigra
– Globus pallidus
• Tüm alt ve üst sinir sistemi ile aferent ve eferent
bağlantıları vardır.
• Hareketin kontrolü ve bilişsel işlevlerde rol alır.
Dr. Sefa Gültürk
5
Bazal ganglionlar
Dr. Sefa Gültürk
6
Bazal ganglionlar
Figure 12.11a
Dr. Sefa Gültürk
7
• Serebellumun
kas aktivitesi
üzerindeki etkileri
gibi düzenleyici
etki gösterir.
• Bazal ganglionlar
hareketin kaba
kontrolünü,
beyincik ise ince
kontrolünü
üstlenir.
Dr. Sefa Gültürk
8
Bazal ganglionlar: girişler ve çıkışlar
• İşleyeceği bilgiyi temel
olarak kortikal
bölgeden alır.
• İşlediği bilgiyi talamus
yolu ile yine korteksin
– Prefrontal
– Premotor ve
– Primer motor alanlarına
gönderir.
Dr. Sefa Gültürk
9
Bazal ganglionlar
• Duyusal korteks, talamus ve beyin sapından
aldıkları bilgileri kullanma
• Uyaranları nonspesifik alanlardan somatomotor
alanlara geçirme
• Kas tonusu, postür ve hareketle ilgili düzenleme
• Çıktıları serebral korteks ve beyin sapındaki motor
merkezlerin aktivitelerini etkileyerek kas
hareketlerini düzenlenme
Dr. Sefa Gültürk
10
Bazal ganglionlar
Dr. Sefa Gültürk
11
Harekete katkı
• Ekstremitelerin proksimallerinin istemli hareket için
uygun pozisyon alması
– Motor aktivitenin kognitif kontrolü
– Hafıza ve taze duysal bilgi
Dr. Sefa Gültürk
12
Harekete katkı
• Düşünme ve sentezleme
• Motor merkezlere katkı:
– Makasla kağıt kesme
– Çivi çakma
– Basket atma
– Merdiven inme çıkma
– Pas verme
– Kürekle birşeyi atma
– Deprem, tehlike objesi vs.
Dr. Sefa Gültürk
13
Bazal ganglion hastalıkları
• Bazal ganglion
hasarlarında motor,
bilişsel ve emosyonel
anormallik
• Motor bozukluklar
temel olarak
ikiye ayrılır:
– Hipokinetik
– Hiperkinetik
Dr. Sefa Gültürk
14
Hiperkinetik bozukluklar
•
•
•
•
•
•
Diskinezi
Atetoid hareketler
Ballismus
Korea
İstemli hareket yapmada güçlük
Ekstremitelerin distallerinde ortaya çıkan birbirini izleyen
ritmik hareketler
• Ekstremitelerin ani, kontrolsüz, yelken gibi tüm yönlere
açılması hareketleri
• Ekstremite kaslarında ani, yavaş dalgalı, danseder gibi
hareketler
Dr. Sefa Gültürk
15
Hiperkinetik bozukluklar
Dr. Sefa Gültürk
16
Hipokinetik bozukluklar
• Zayıf ve yavaş
hareketlerdir:
– Akinezi
– Bradikinezi
– Spontan hareketlerin
başlatılmasında ve
sürdürülmesinde güçlük
– Hareketin yapılmasında
yavaşlık ve amplitüdünde
azalma
Dr. Sefa Gültürk
17
Parkinson sendromu
• S. nigranın dopaminerjik
liflerini
N. caudatus ve putamene
götüren kısmın harabiyeti
• İlaçla tedavi
– L-Dopa
– MAO inhibitörü
• Cerrahi tedavi
– Nükleusların
çıkarılması
Dr. Sefa Gültürk
18
Parkinson sendromu
• Dopaminerjik nigrostrial yol harabiyeti:
– Motor bozukluklar
– Tremor
– Rijidite
• Postural reflekslerin kaybı:
– Tremor
– İstirahatte eller, ayaklar ve dilde
Dr. Sefa Gültürk
19
Parkinson sendromu
• Hareketle ve uykuda kaybolur:
– Rijidite
• Dişli çark belirtisi:
– Bradikinezi
• Hareketin başlatılması ve devamında güçlük:
– Postural bozukluklar
– Yürürken kollar sallanmaz; adımlar kısalır.
– Hasta ayakta iken kollar fleksiyonda ve kambur yürür.
Dr. Sefa Gültürk
20
Özet
• Beyin sapının her iki yanında bulunan N. Kaudatus,
putamen, N. Subtalamikus, Substansia nigra ve
Globus pallidus tarafından oluşturulur.
• Tüm alt ve üst sinir sistemi ile aferent ve eferent
bağlantıları vardır.
• Hareketin kontrolü ve bilişsel işlevlerde rol alır.
• En önemli iki bozukluğu Parkinson sendromu ve
Huntington korea’dır.
Dr. Sefa Gültürk
21
Download

Bazal Ganglionlar (Power Point)