Dr.Pınar UYSAL CANTÜRK
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi
Nöroloji ABD
Nöropsikoloji Lab/Klinik Araştırmalar
Aklımızı başımızdan alır
Midemizde kelebekler uçurtur
Bulutların üstünde uçurur
Ayaklarımızı yerden keser
Aşk insanlar için en kuvvetli, en coşkulu duygu
durumlardan birisidir.
“ Akıl aşkı anlatmada çamura saplanmış eşek gibi kalır”
Mevlânâ , Mesnevi, I. Cilt
Hippocrates
Hippocrates, 460 BC – c. 370 BC, 5.yy MÖ
Antik Yunan filozof
Beynin aklın organı olduğunu,
kalbin ise duyguların organı olduğunu iddia etmiştir.
Araştırmalar
Semir Zeki ve ekibinin 2000’lerde yayınladığı
ilk çalışmalar
Johnston ve ark.
Fisher ve ark
Zeki ve ark.
Görüntüleme Çalışmalarında…
aşkın zirvesinde çiftler birbirlerinin resmine
bakarken ve sevdikleri herhangi bir
arkadaşlarının resmine bakarken;
anneler kendi çocuklarının resmine bakarken ve
başka sevimli çocukların resimlerine bakarken
gözlemlendi….
İki Önemli Nokta
1. Romantik aşkta da anne sevgisinde de;
– Her ikisinde de aktive olan ortak bölgeler var
– Her birinde ayrı ayrı faal olan bölgeler var
2. Romantik aşkta da anne sevgisinde de,
sevdiğini görünce çalışmasını sonlandıran
bölgeler var.
Romantik aşk aktif Bölgeler; emosyonel
beyin dediğimiz bütünün parçaları
• Kortekste: medial insula, anterior singulat
• Korteks altında: nucleus caudatus,
putamen, nucleus accumbens,
hypothalamus
Aşkın Nörobiyolojisi
Ödül sistemini harekete geçiriyor
kokain kullanımında (özellikle ventral tegmentum ve nükleus
akkumbens) uyarılır.
artmış enerji
Öfori (coşku)
uyku ihtiyacının azalması
iştah kaybı
titremeler
kalp çarpıntısı
anksiyete
Mutluluktan Uçma Hissi
romantik aşk + anne sevgisi
Anne Sevgisinde Fark
• Hipotalamus uyarılmaz,
• Dopamin salgısı artmaz
çünkü aşkın cinsel uyarılmayı sağlayan ögesi buradan gelir.
• Romantik aşkta ve anne sevgisinde faaliyeti
durduran beyin bölgeleri : olumsuz emosyonlarla,
sosyal yargı ve eleştirel düşünceyle ilişkili beyin yapılarında
– Amigdala
– Frontal – Parietal – Orta Temporal Kortekslerin
bazı kısımları
Aşkın gözü kördür
Kuzguna yavrusu şahin görünür
Anne Sevgisinde
İkinci Fark
Yüzleri değerlendiren
bölümün çok
aktifleşmesi
Kadınlarda
Erkeklerde
kadınlar
eş seçerken iyi koca, iyi baba olması için
davranışları gözlemek ve hatırlamak zorunda,
erkekler
eş seçerken daha çok cinsel uyarıyı ön plana
aldıkları şeklinde yorumlanır (Fisher ve ark.
2005).
• Romantik aşkın zirvesinde kadın+erkekte
kanda kortizol düzeyi yüksek
• Kadında serum testosteron düzeyi de
yüksek
• Bu iki hormon kişilerin birbirine
kilitlenmesini sağlamaktadır.
2 yıl sonra
türün devamı açısından sürmemelidir
“gözü birbirinden başkasını görmeyen”
romantik aşk durumu, çocuk yetiştirmek
için uygun bir durum değildir; düzgün bir
şekilde çocuk yetiştirebilmek için, çiftlerin
birbirine kilitlenmişlik durumunun bitmesi
gereklidir
Uzun süreli ilişkide
Kaygı ve korku ile ilgili beyin bölgelerinde
aktivite olmaz
Download

Pınar UYSAL CANTÜRK - İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi