3/31/2014
Yenidoğan Sarılığı
Acilde Değerlendirilmeli mi?
Doç. Dr. Ömer ERDEVE
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi,
Neonatoloji BD
Yenidoğan Sarılığı
Sağlıklı bebeklerin
Patolojik sarılık
3. günden sonra
%60’ı
%8-9
%4
1
3/31/2014
Erken sarılık (<72 saat)
• Yüksek riskli
• Akut ve hızlı artış
• Genelde hemoliz ilişkili
• Hastanede tespit imkanı
yüksek
Geç sarılık (>72 saat)
• Daha hafif seyirli
• Genelde bilirubin atılımında
azalma ile ilişkili
• Risk taraması ile takip
edilebilir
• Erken taburculuk bir risk
faktörüdür
2
3/31/2014
Akut
İlk hafta
Emmede azalma
Letarji-hipotoni
Stupor
İrritabilite
Hipertoni
Kernikterus
Akut bilirubin ensefalopatisi
Akut bilirubin ensefalopatisi ≠ Kernikterus
Kronik tablo
Atetoid serebral palsi
Işitme kaybı
Diş-mine displazisi
Yukarı bakış paralizi
Entellektüel anomaliler
Mental retardasyon
Ateş
Tiz sesli ağlama
Retrokollis
Opistotonus
Kan değişimi bazı bulguları geri çevirebilir
3
3/31/2014
Klinik BIND skorlaması
Mental durum
Kas tonusu
Ağlama paterni
4
3/31/2014
Rehberler ne öneriyor?
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Anne sütünün desteklenmesi
Ünite protokollerinin oluşturulmasını
İlk 24 saatte sararan bebeklerde TSB/TcB ölçülmesini
Görsel değerlendirmede yanılma payı olabileceğini
Sarılık değerinin saatlik çizelgelerle değerlendirilmesini
38 hafta altı, sadece AS ile beslenenlerde yakın takibi
Taburculuk öncesi değerlendirmeyi
Ailelere sözlü ve yazılı öneriler sunmayı
Risk analizine göre taburculuk sonrası takibi
Gerektiğinde FT/EXC ile tedaviyi
ÖNLEME
Primer
• Sık beslenme
• Klinik değerlendirme
Sekonder
• Gebelere kan grubu tayini
ve antikor bakılması
• Annenin kan grubu
bilinmiyorsa kord kanından
kan grubu ve DC
• Anne kan grubu 0 ise
bebekte kan grubu veya
yakın takip
5
3/31/2014
Laboratuvar değerlendirmesi
•
•
•
•
•
İlk 24 saatte sararan herkese TcB/TSB
Risk analizine göre takip
Saatlik çizelgeye göre değerlendir
FT alan herkeste nedeni araştır
Uzamış sarılıkta mutlaka DB değerlendir
Risk bölgeleri
Yüksek risk bölgesi
Yüksek-ara risk bölgesi
Düşük-ara risk bölgesi
Düşük risk bölgesi
6
3/31/2014
Hiperbilirubinemi tahmininde risk zonları
Major risk faktörleri
 Taburculuk öncesi bil değerinin
yüksek zonda olması
 İlk 24 saate ortaya çıkan sarılık
 Kan grubu uygunsuzlukları ve
G6PD eksikliği öyküsü
 Gestasyonel yaş 35-36 hafta
 Kardeşi FT alan
 Sefal hematom yada ekimoz
 Sadece AS alan ve kilo
kaybetmiş olan
Minör risk faktörleri
 Taburculuk öncesi bil değeri
yüksek ara zonda
 Gestasyonel yaş 37-38 hafta
 Taburculuk sonrası ortaya
çıkan sarılık
 Kardeşinde sarılık öyküsü
 DAB olan makrozomi
 Maternal yaş ≥25 yaş
 Erkek
7
3/31/2014
FOTOTERAPİ
KAN DEĞİŞİMİ
OLMASI GEREKEN
DOĞUM SONRASI RİSK ANALİZİNE
GÖRE TAKİP
PRATİK HAYATTA DURUM NEDİR?
8
3/31/2014
AMAÇ: SARILIĞIN ZARARINI/KERNİKTERUSU YOK ETMEK
ABD: 1/1000 bebekte TSB > 25 mg/dl olma ihtimali
1/10000 bebekte TSB > 30 mg/dl olma ihtimali
TÜRKİYE PROJEKSİYONU: 1.300.000 doğum;
1300 hasta
130 hasta
Bildirilmiş kernikterus oranı
Pratikte TSB >25 mg/dl olan bebek sıklığı
9
3/31/2014
Kan değişimi azalıyor ama yok olmuyor
HEDEF
• Sarılık risklerini belirlemek
• Erken tanı ve tedavi
uygulamak
• Kernikterusu engellemek ve
hatta yok etmek
PRATİKTE
• Programların
uygulanmaması
• Programlardan kaçan
hastalar
• Sarılık nedeniyle acile
başvuran hastalar
• Başvuran hastaların acilliği
• Gelişen kernikterusun
sonuçları
• Legal problemler!!!
10
3/31/2014
Acilde halk sağlığı sorunu!
Tedavi yöntemleri
Önleme yöntemleri
•
Geleneksel zarar verebilen çözümler de bir acil tabloya neden olabilir.
ÖNERİLER
• Sarılık açısından bebekleri takip edebilmemizi sağlayacak
ulusal rehber…..Yolda!
• Hastane bazlı öneri ve takip yaklaşımları
• Risk faktörlerinin tanımlanması ve aile ile paylaşılması
• Sözlü ve yazılı eğitim materyalleri
• Tanısal yaklaşımlarda hızlı davranma gereksinimi, hasta
yararına maksimum yaklaşım
• Tedavide gecikmenin önlenmesi
• Program geliştirilmesi için ulusal kayıt sistemi
11
3/31/2014
12
Download

Yenidoğan Sarılığı Acilde Değerlendirilmeli mi?