Prof.Dr. Cengiz Sancak Ankara-­‐2014 Tanım: Yem bitkileri
Evcil hayvanların yeşil ot, kuru ot,
tane yem, yumru yem, silo yemi vs
vs..
ihtiyacını karşılamak
amacıyla tarla
topraklarında yetiştirilen bitkilere “YEM
BİTKİLERİ” denir
denir..
TÜRKİYE’DE YEM
BİTKİLERİ TARIMININ
BUGÜNKÜ DURUMU
Ülkemizde Hayvan Varlığı
Küçük Baş
Büyükbaş
: 11.190.000
31.100.000
9.767.467
BBHB
Baş
Baş
1 Büyükbaş Hayvan Biriminin (BBHB) canlı ağırlığı 500 kg.
Canlı Ağırlığın ;
%2,5 kuru ot veya
%10 yeşil ot hesaplandığında
Toplam Kaliteli Kaba Yem İhtiyacı :50 Milyon ton
2006 verilerine göre Kaba Yem Üretim ve Miktarı
•Çayır Mera
: 12.0 milyon ton
•Yem Bitkileri ekilişleri
: 8.8 milyon ton
•Silaj yapımından
: 9.9 milyon ton
•Bahçe içi otlaklar
: 5.0 milyon ton
•Sap saman anız artıkları
: 10.0 milyon ton
•Toplam
45.7 milyon ton
Kaliteli kaba yem açığı 4.3 milyon gözükmekte ise de saman
kaliteli kaba yem olarak değerlendirilmediğinden, kaliteli kaba yem
açığımız 14.3 milyon tondur.
Ayrıca Silajın yonca eşdeğeri alındığında açık daha da
artmaktadır.
Türkiye'de yem bitkisi ekim alanındaki değişmeler (ha).
Yıllar Yonca Korunga Fiğ Mısır Diğer Toplam 143.000 75.000 122.000 580.000 32.370 952.370 1990 197.439 95.759 259.000 515.000 17.069 1.084.267 2000 250.800 107.500 225.300 555.000 11.577 1.150.177 2001 249.000 105.500 240.000 550.000 2002 260.000 99.000 234.227 550.000 10.023 1.153.250 2003 290.000 108.000 250.000 560.000 11.900 1.219.900 2004 320.000 107.000 320.000 590.000 13.100 1.350.100 2005 385.000 110.000 350.000 800.000 62.000 1.707.000 2006 444.029 117.603 520.814 795.000 55.745 1.933.191 2007 535.000 130.000 640.000 795.000 65.000 2.165.000 2008 555.721 140.129 579.684 850.000 59.100 2.184.634 2009 569.296 150.893 577.469 866.003 74.259 2.237.920 2010 568.760 155.513 520.997 887.734 60.543 2.193.547 2011 558.553 153.645 557.792 901.795 54.597 2.226.382 2012 676.172 197.602 669.432 976.698 169.349 2.689.253 2013 630.463 192.881 589.274 1.062.714 163.487 2.638.819 1981 1.151.575 Bazı Ülkelerde Yem Bitkileri Ekim Alanları ToplamTarla
Arazisi (m ha)
Yem bitkileri ekim
alanı (m ha)
49.402
25.056
49.8
1.500
0.236
15.7
174.448
40.225
23.0
İngiltere
5.729
1.437
25.4
Fransa
18.507
4.757
25.8
Almanya
11.903
4.317
36.5
İtalya
7.744
2.47
30.2
Danimarka
2.237
0.693
30.2
908
0.284
31.4
Yunanistan
2.627
0.319
11.7
Bulgaristan
3.173
0.278
6.3
Romanya
9.288
1.595
17.0
16.336
1.603
9,8
Ülkeler
Avustralya
Yeni Zelanda
ABD
Hollanda
Türkiye*
Kaynak: FAO, 2009 ve Türkiye İstaAsAk Kurumu (TUİK)* Yem bitkileri ekim alanlarının
tarla arazisi içindeki oranı (%)
Çizelge 5. FAO 1998 Yılı İstatistiklerine Göre Değişik Ülkelerde Karkas Ağırlığı ve
İneklerde Süt Verimi
Ülke
Sığır Karkas
Ağırlığı (kg)
Koyun Karkas
Ağırlığı (kg)
İnek Süt Verimi
(l/laktasyon)
Avustralya
236.2
20.3
5473.4
ABD
336.1
30.5
8450.7
İngiltere
297.5
19.8
6705.2
Fransa
283.9
17.2
6043.3
Almanya
308.1
21.3
6280.7
İtalya
261.4
9.1
5225.9
Hollanda
206.2
26.6
7296.1
Türkiye
155.2
15.8
1669.2
Yem Bitkilerinin Ekim Nöbetindeki
Faydaları
1. Baklagillerin
köklerinde
bulunan
yumrucuklarda (Nodozite) yaşayan yumrucuk
bakterileri (Rhizobium sp.) havanın serbest
azotunu toprağa bağlarlar.
2. Baklagil
ve
buğdaygil
yembitkileri
yetiştirildikleri toprakta bol miktarda kök
artığı bırakarak, toprağın organik maddece
zenginleşmesini sağlarlar.
3. Baklagil ve buğdaygil yembitkil erinin ekim
nöbetine
alınması
toprağın
çeşitli
katmanlarından faydalanılmasını sağlar.
4-Ekim nöbetine alınan yembitkileri sayesinde
işgücü bütün mevsimlere dağıtılır.
5-İşletmede uygun bir ekim nöbeti taprakta
erozyonu (toprağın aşınıp taşınmasını=aşınımı)
önler.
6-Aynı bitkilerin bir tarlada üstüste ekilmesi
hastalık ve za-rarlıların çoğalmasına yol açar.
Uygun bir ekim nöbeti bu zararın azalma-sına,
daha garantili bir ürün alınmasına yardım eder.
7- Ekim nöbeti sayesinde bir ürünün herhangi bir
nedenle zarar görmesi halinde diğer ürünlerle
zarar kapatılır.
Yem Bitkilerinin Sınıflandırması
1. Botanik yönden sınıflandırma
a) Buğdaygiller (Poaceae=Gramineae)
b) Baklagiller (Fabaceae=Leguminosae)
c) Diğer Familyalar
2. Yetiştirme istekleri yönünden sınıflandırma
a) Serin mevsim yem bitkileri
b) Sıcak mevsim yem bitkileri
3. Ömürleri yönünden sınıflandırma
a) Tek yıllık yem bitkileri
b) İki yıllık yem bitkileri
c) Çok yıllık yem bitkileri
4. Kullanım amaçlarına göre sınıflandırma
a) Yeşil yem bitkileri
b) Kuru ot bitkileri
c) Tane yemi bitkileri
d) Yeşil gübre bitkileri
e) Silaj bitkileri
f) Yumru yem bitkileri
5. Habituslarına (Dış görünüm şekillerine) göre
sınıflandırma
a) Yumaklı
b) Çimli
- Sülüklü
- Köksaplı
6. Diğer Yönlerden Sınıflandırma
a)
Tuza
dayanımları
yönünden
sınıflandırma
b) Kurağa dayanımları yönünden
sınıflandırma
c) Yeşil alan bitkisi yönünden
sınıflandırma
Baklagil Yem Bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Medicago sativa-Yonca
Onobrychis sativa-Korunga
Vicia sativa-Fiğ
Vicia ervilia-Burçak
Vicia pannonica-Macar fiği
Vicia narbonensis-Koca fiğ
Pisum arvense-Yem bezelyesi
Lotus corniculatus-Sariçiçekli gazalboynuzu
Trifolium repens-Ak üçgül
Trifolium pratense-Çayır üçgülü
Trifolium hybridum-Melez üçgül
Trifolium incarnatum-Kırmızı üçgül
Buğdaygil Yem Bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Agropyron cristatum-Otlak Ayrığı
Agropyron intermedium-Mavi ayrık
Agropyron elongatum-Yüksek otlakayrığı
Bromus inermis-Kılçıksız brom
Dactylis glomerata-Domuz ayrığı
Phleum pratense-Çayır kelpkuyruğu
Lolium perenne-Çokyıllık çim
Lolium italicum-İtalyan çimi
Festuca ovina-Koyun yumağı
Festuca rubra-Kırmızı yumak
Festuca arundinacea-Kamışsı yumak
Diğer Familyalardan Yem Bitkileri
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Ispanakgiller (Chenopodiaceae) Familyasından
– Beta vulgaris ssp. rapa- Hayvan pancarı
Şemsiye Çiçekliler (Umbelliferae) Familyasından
– Daucus carota ssp. sativa- Hayvan havucu
Bileşikgiller (Compositae) Familyasından
– Helianthus tuberosus- Yer elması
Kabakgiller (Cucurbitaceae) Familyasından
– Cucurbita pepo convar. citrullinina- Yem kabağı
Gülgiller (Rosaceae) Familyasından
– Sanguisorba minor- Çayır düğmesi
Haçlı çiçekliler (Cruciferae) Familyasından
– Brassica rapa – Yem şalgamı
– Brassica napus olifera – Yemlik kolza
Hayvan Pancarı
Hayvan Pancarı
Hayvan havucu
Yer elması
Çayır düğmesi
Yem şalgamı
Serin Mevsim Baklagil Yem Bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Yonca – Medicago sativa
Korunga- Onobrychis sativa
Fiğ-Vicia sativa
Tüylü fiğ-Vicia villosa
Burçak-Vicia ervilia
Yem bezelyesi- Pisum arvense
Çayır üçgülü-Trifolium pratense
Ak üçgül-Trifolium repens
Kırmızı üçgül-Trifolium incarnatum
Mürdümük-Lathyrus sativus
Serin Mevsim Buğdaygil Yem Bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Otlak ayrığı – Agropyron cristatum
Mavi ayrık- Agropyron intermedium
Yüksek otlak ayrığı- Agropyron elongatum
Kılçıksız brom- Bromus inermis
Domuz ayrığı- Dactylis glomerata
Yabani otlak arpası–Elymus junceus
Çayır kelp kuyruğu-Phleum pratense
Çayır salkımotu – Poa pratensis
Çayır tilkikuyruğu- Alopecurus pratensis
Sıcak Mevsim Yem Bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
Yem börülcesi-Vigna sinensis
Ak acıbakla-Lupinus albus
Sarı sakalotu- Andropogon ishaemum
Köpek dişi- Cynodon dactylon
Darı türleri- Panicum sp.
Cindarı- Setaria italica
Sudan otu- Sorghum sudanense
Kocadarı- Sorghum vulgare
Tek Yıllık Yem Bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Fiğ-Vicia sativa
Tüylü fiğ-Vicia villosa
Macar fiği-Vicia pannonica
Koca fiğ-Vicia narbonensis
Burçak-Vicia ervilia
Yem bezelyesi-Pisum arvense
Kırmızı üçgül-Trifolium incarnatum
İskenderiye üçgülü-Trifolium alexandrinum
Sudan otu – Sorghum sudanense
Kocadarı – Sorghum vulgare
İki Yıllık Yem Bitkileri
•
•
•
•
Aktaş yoncası-Melilotus alba
Sarıtaş yoncası-Melilotus officinalis
İtalyan çimi – Lolium italicum
Hayvan Pancarı- Beta vulgaris var. rapa
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Çok Yıllık Yem Bitkileri
Yonca-Medicago sativa
Korunga-Onobrychis sativa
Çayır üçgülü-Trifolium pratense
Ak üçgül-Trifolium repens
Sarıçiçekli gazalboynuzu-Lotus corniculatus
Ayrık türleri – Agropyron sp.
Kılçıksız brom – Bromus inermis
Domuz ayrığı – Dactylis glomerata
Yabani otlak ayrığı – Elymus junceus
Çayır kelp kuyruğu – Phleum pratense
Çayır salkım otu – Poa pratensis
Çayır tilkikuyruğu – Alopecurus pratensis
Yumrulu kanyaş – Phalaris tuberosa
Kamışsı yumak – Festuca arundinacea
Koyun yumağı – Festuca ovina
Kuru ot bitkileri
•
•
•
Yüksek çayıryulafı (Avena elatior )
Çayır tilkikuyruğu (Alopecurus pratensis )
Çayır kelpkuyruğu (Phleum pratense )
Yeşil ot bitkileri
•
•
•
Mısır (Zea mays )
Sudan otu (Sorghum sudanense )
Fiğ ve tahıl karışımları
Tane yemi bitkileri
•
•
•
•
Yem bezelyesi-Pisum arvense
Fiğ-Vicia sativa
Koca fiğ-Vicia narbonensis
Burçak-Vicia ervilia
Yeşil gübre bitkileri
•
•
•
•
•
•
•
•
Aktaş yoncası-Melilotus alba
Sarıtaş yoncası-Melilotus officinalis
Ak acıbakla-Lupinus albus
Fiğ-Vicia sativa
Koca fiğ –Vicia narbonensis
Yem bezelyesi-Pisum arvense
Kırmızı üçgül-Trifolium incarnatum
Sudan otu – Sorghum sudanense
Silaj yem bitkileri
•
•
Mısır – (Zea mays )
Sorgum türleri – (Sorghum sp.)
Sudanotu
Yumru yem bitkileri
•
•
•
•
Hayvan Pancarı- Beta vulgaris var. rapa
Hayvan havucu- Daucus carota ssp. sativa
Yer elması- Helianthus tuberosus
Yem kabağı- Cucurbita pepo convar. citrullinina
Habituslarına(Dış Görünümlerine) göre
Yem Bitkilerinin Sınıflandırılması
Habituslarına(Dış Görünümlerine)
göre yem bitkilerinin sınıflandırılması
a) Yumaklı
b) Çimli
- Sülüklü
- Köksaplı
Diğer Yönlerden Sınıflandırma
a) Tuza dayanımları yönünden
sınıflandırma
b) Kurağa dayanımları yönünden
sınıflandırma
c) Yeşil alan bitkisi yönünden
sınıflandırma
Diğer yönlerden sınıflandırma
1. TUZA DAYANIMLAR YÖNÜNDEN SINIFLANDIRMA
Yem bitkilerinin tuza dayanımları farklılık göstermektedir.
a)
Tuza Fazla Dayanan Yem Bitkileri (12-6 milimhos)
ü
ü
ü
ü
ü
b)
Tuza Orta Derecede Dayanan Yem Bitkileri (6-3 milimhos)
Ø
Ø
Ø
Ø
c)
Köpek dişi – Cynodon dactylon
Yüksek otlak ayrığı – Agropyron elongatum
Kamışsı yumak – Festuca arundinacea
Arpa – Hordeum vulgare
Sarı çiçekli gazalboynuzu – Lotus corniculatus
Çokyıllık çim (İngiliz çimi) – Lolium perenne
Çilek üçgülü – Trifolium fragiferum
Yonca – Medicago sativa
Kılçıksız brom – Bromus inermis
Tuza Dayanımlı Olmayan Yem Bitkileri (3-2 milimhos)
Ø
Ø
Ø
Ak üçgül – Trifolium repens
Çayır üçgülü – Trifolium pratense
Çayır tilkikuyruğu – Alopecurus pratensis
Diğer yönlerden sınıflandırma
II. KURAĞA DAYANIMLAR YÖNÜNDEN SINIFLANDIRMA
a)
Kurağa Fazla Dayanan Yem Bitkileri
v
v
v
v
b)
Kurağa Orta Derecede Dayanan Yem Bitkileri
v
v
v
v
c)
Otlak ayrığı – Agropyron cristatum
Koyun yumağı – Festuca ovina
Korunga – Onobrychis sativa
Yonca – Medicago sativa
Domuz ayrığı – Dactylis glomerata
Kılçıksız Brom – Bromus inermis
Sarı taşyoncası – Melilotus officinalis
Tüylü fiğ – Vicia villosa
Kurağa Dayanıklı Olmayan Yem Bitkileri
v
v
v
Çayır kelpkuyruğu – Phleum pratense
Çayır salkımotu – Poa pratensis
Sarıçiçekli gazalboynuzu – Lotus corniculatus
Diğer yönlerden sınıflandırma
III.YEŞİL ALAN BİTKİSİ YÖNÜNDEN SINIFLANDIRMA
a) Süs Bitkisi Olarak Kullanılan Yem Bitkileri
ü
ü
ü
Sepetçi kamışı – Arundo donax
Koca zembilotu – Briza maxima
Bazı kısa boylu bambu çeşitleri
b) Yeşil Alan Yem Bitkileri
ü
ü
ü
ü
ü
ü
ü
ü
ü
Ak tavusotu – Agrostis alba
Kırmızı yumak – Festuca rubra
Koyun yumağı – Festuca ovina
Çayır salkımotu – Poa pratensis
Adi salkımotu – Poa trivialis
Çokyıllık çim – Lolium perenne
Köpek dişi – Cynodon dactylon
Ak üçgül – Trifolium repens
Çilek üçgülü – Trifolium fragiferum
Yem Bitkilerinin Önemi
Yem Bitkilerinin Hayvan Beslemedeki
Önemi
2) Yem Bitkilerinin Toprak Korumadaki Önemi
3) Yem Bitkilerinin Toprak Verimliliğine Etkisi
4) Yem Bitkilerinin Ekim Nöbetindeki Yeri ve
Önemi
5) Yem Bitkilerinin Yeşil Gübre Olarak
Kullanımı Yönünden Önemi
1)
YEM BİTKİLERİ TARIMININ
ŞEKİLLERİ
1- Ana Kültür Bitkisi Olarak Yetiştirme
2- Ara Ziraati Olarak Yetiştirme
a) Alt Ekim
b) Anıza Ekim
c) Sonbahar Ekimi
YEM BİTKİLERİ YETİŞTİRME
TEKNİĞİ
TOHUMLUK : Sertifikalı Tohumluk
kullanılmalıdır. Tohumlar temiz olmalı,
çimlenme gücü yüksek olmalıdır.
Özellikle baklagil yem bitkilerinin
tohumluğunda sert tohum oranının
düşük olmasına veya en iyisi hiç
olmamasına dikkat edilmelidir.
Küçük Tohumlu Yem Bitkilerinin Ekilebileceği
En İyi Tohum Yatağının Özellikleri :
1.
2.
3.
4.
Toprak iyice ufalanmış olmalıdır,
Ufalanan toprak bastırılmalıdır,
Tohum yatağı besleyici olmalıdır,
Tohum yatağı yabancı otlardan arınmış
olmalıdır,
5. Tohum yatağı erozyondan korunmuş
olmalıdır.
Yem Bitkilerinin Hasat Zamanı
• Baklagil yem bitkilerinin ot için hasat
zamanı çiçeklenme devresidir,
• Buğdaygil yem bitkilerinin ot için biçim
zamanı
başaklanmayla
çiçeklenme
arasındaki devrededir,
• Baklagil yem bitkilerinin tohum hasat
zamanı en alttaki baklaların sararıp
esmerleştiği dönemdir,
• Buğdaygil yem bitkilerinin tohum hasat
zamanı tohumlarının % 10’unun tamamen
olgunlaştığı dönemdir.
BUĞDAYGİL
YEM BİTKİLERİ
Buğdaygil yem bitkilerinin
genel özellikleri
• 620 kadar cins ve 10 bin kadar türü içine
alır.
• Tarımsal karakterleri yönünden büyük
değişim gösterir.
• Bu bitkiler arasında soğuğa ve kurağa çok
dayanıklı, elverişsiz koşullar altında
gelişebilenleri vardır.
AYRIK TÜRLERİ
(Agropyron sp.)
Ayrık Türleri Genel Özellikleri
Dünyada yaklaşık 150 kadar ayrık
türü bulunmasına karşılık, bunlardan
bazıları tarımsal yönden önemlidir.
Yurdumuz
için
önemli
olanları
şunlardır.
–
–
–
–
Otlak ayrığı (Agropyron cristatum)
Kır ayrığı (Agropyron desertorum)
Mavi ayrık (Agropyron intermedium)
Yüksek otlak ayrığı (Agropyron elongatum)
Otlak Ayrığı
(Agropyron cristatum)
cristatum)
Otlak Ayrığı (Agropyron cristatum)
• Otlak ayrığı, uzun ömürlü çok yıllık, kurağa
ve soğuğa çok dayanıklı bir yem bitkisidir.
• Toprak üstünde yumak teşkil ederek büyür.
• Kıraç şartlar altında kuru ot elde etmek ve
otlatmak amacıyla yetiştirilir.
• Otu lezzetli ve besleme değeri yüksektir.
Ekim ve Bakımı
• Otlak ayrığının tohumları küçük ve fideleri
zayıftır. Bu yüzden iyi bir ekim yatağı ister.
• Yazlık veya kışlık olarak ekilebilir.
• İlk yıl yavaş geliştiği için yabancı ot
kontrolüne önem verilmelidir.
• Bitki ikinci yıldan sonra yabancı otları
tamamen bastırır.
• Kıraçta 50 cm sıra arasıyla ekilebilir.
• Dönüme 1,5-2 kg tohum atılır.
Hasat ve Harmanı
• Kuru ot için en iyi biçim zamanı tam
başaklanma devresidir.
• Çiçeklenme ile birlikte yem kalitesi
düşmeye başlar.
• Tohum için başaklar sararınca hasat
edilir. Daha sonra harmanı yapılır.
• Tohum hasadı doğrudan biçerdöverle
yapılabilir.
• Kuru ot verimi 150-200 kg/da, tohum
verimi ise 50 kg/da dır.
Yüksek Otlak Ayrığı
(Agropyron elongatum)
Yüksek Otlak Ayrığı (A.elongatum)
• Uzun ömürlü, çok yıllık, yumak teşkil ederek
büyüyen bir bitkidir. Kuru ot elde etmek ve
otlatmak amacıyla kullanılır.
Toprak ve İklim İstekleri
• Her türlü toprakta yetişebilir.
• Tuzlu topraklarda yetiştirilebilecek
bitkilerden birisidir.
• Soğuktan fazla zarar görmez.
• Kurağa oldukça dayanıklıdır.
önemli
Ekimi ve bakımı
• Tohumunun iri olması nedeniyle ekimi
kolaydır.
• Ekim yatağının dikkatlice hazırlanmasına
gerek yoktur.
• Sıra arası mesafesi 60-70 cm den aşağı
olmaz.
Hasat ve Harmanı
• Y.Otlak ayrığı çok çabuk kabalaşır. Bu
nedenle,
ot
için
erken
başaklanma
devresinde biçilmesi gerekir.
• Tohum
için
başakların
olgunlaşma
devresinde biçilerek harmanı yapılır.
Mavi Ayrık
(Agropyron intermedium)
Mavi ayrık
(Agropyron intermedium )
Mavi ayrık orta boylu, kök-saplarla gelişen çok
yıllık bir yem bitkisidir.
• Kuru ot elde etmek ve otlatmak amacıyla
yetiştirilir.
• Bitkinin verimi yüksek ve otlatmaya oldukça
dayanıklıdır.
•
Toprak ve iklim istekleri
Kurağa ve soğuğa oldukça dayanıklıdır.
• Dayanımı otlak ayrığı kadar fazla değildir. Bu
yüzden daha taban topraklarda yetiştirilmelidir.
•
Ekim ve Bakımı
• Mavi ayrık tohumları oldukça iridir. Bu nedenle yetiştirilmesi
kolaydır.
• Ekim derinliği 3-4 cm kadardır.
• Kıraç şartlarda 50-60 cm sıra arasıyla ekilmelidir.
• Kök-saplı (Rhizom) bir bitki olduğu için sıra aralarını kapatır.
• İlk yıl yabancı ot uygulaması önemlidir.
Hasat ve Harmanı
• Ot için en uygun biçim zamanı başaklanma devresidir.
• Geç kalınırsa verim artar; ancak, kalite düşer.
• Uygun zamanda biçilmek şartıyla iyi kalitede kuru ot elde
edilir.
• Tohum için en uygun hasat zamanı başakların sararmaya
başladığı devredir.
• Kıraç koşullarda kuru ot verimi 200-300 kg arasındadır.
Tohum verimi ise 30-50 kg kadardır.
Kılçıksız Brom
(Bromus inermis)
Kılçıksız brom
(Bromus inermis)
Kılçıksız Brom
• Kılçıksız brom uzun ömürlü çok yıllık, kök-sap
(Rhizom) meydana getiren bir yem bitkisidir.
• Orta boylu bir bitkidir.
• Kıraca ayrıklar kadar dayanamaz. Ancak, taban ve
su tutan yerlerde sulamadan yetiştirilebilir.
• Sulu koşullarda baklagillerle, özellikle yonca ile iyi
karışımlar meydana getirir.
• Otu lezzetli ve kalitelidir.
Toprak ve iklim istekleri
• Soğuğa çok iyi dayanmasına karşılık, kıraca çok fazla dayanıklı
değildir.
• Toprak yönünden fazla seçici değildir.
Ekim ve bakımı
• Tohumları hafif ve ince zar gibi kağıtsı yapıda olduğu için ekimi
zordur.
• Tohum temiz kullanılması halinde, ekim makineleri ile ekilebilir.
• Ekim derinliği 1-1.5 cm yi aşmamalıdır. Çıkıştan sonra en önemli
bakım işlemi yabancı ot savaşıdır.
Hasat ve Harmanı
• Ot için başaklanma devresinde biçilmelidir.
• Tohumlarını döktüğü için salkımların sararmaya başladığı zaman
hasat edilir.
• Kuru ot verimi kıraç şartlarda 150-300 kg arasında değişir. Tohum
verimi 25-30 kg dır.
Yumak Türleri
(Festuca sp.)
Tarımsal yönden önemli olan yumak
türleri:
§
§
§
§
Koyun yumağı (Festuca ovina )
Kamışsı yumak (Festuca arundinacea )
Kırmızı yumak (Festuca rubra )
Çayır yumağı (Festuca pratensis = F.elatior )
Koyun Yumağı
(Festuca ovina)
•
•
•
•
•
Koyun yumağı(Festuca ovina)
Bu türlerden koyun yumağı, kıracın en
önemli bitkilerinden birisidir.
Bitki tipik olarak yumak görünümlüdür.
Aşırı otlatmaya dayanır.
Yurdumuz meralarında çok bulunur.
Genellikle, kıracın elverişsiz çevre
koşulları altında mera bitkisi olarak önem
kazanır.
• Verimi düşük olduğu için daha bol
verimli bitkilerin yetiştirilemediği
yerlerde bu bitki düşünülür.
• Kumlu ve fakir topraklarda
değerli bir mera bitkisidir.
• Erozyonu önleyici etkisi vardır.
• Ekilecek tohum miktarı dekara 11,5 kg’dır.
Kamışsı Yumak
(Festuca arundinacea)
Kamışsı yumak(Festuca arundinacea)
• ABD’de yaygın olarak tarımı yapılmaktadır,
• Kaba yapılı olmasına rağmen değerli yem
üretir,
• Silajı yapılabilir, meralarda karışımda
kullanılabilir,
• Kökleri kuvvetli olduğu için iyi bir erozyon
kontrolü bitkisidir,
• Toprağın organik maddesini artırır.
•Toprak ve iklim istekleri
•Ilıman ve nemli bölgelerde iyi gelişir, kurak
bölgelerde de tarımı yapılabilir.
•Toprak yönünden nemli, ağır, hümüsce zengin
topraklarda verimli olabilir.
•Tuzlu ve alkali topraklarda yetişebilir.
•Ekim ve bakımı
•Fideleri yavaş geliştiği için yabancı otlardan
arındırılmış bir ekim yatağı ister.
•Ekim oranı dekara 1-2 kg’dır, ekim derinliği 1-1.5
cm yi aşmamalıdır.
•Azotlu gübreleme ile ot veriminde ve tohum
veriminde artış sağlanır.
• Hasat ve Harmanı
• Ot için başaklanma başlangıcında
biçilmelidir.
• Tohumlarını döktüğü için sarı olum
devresinde hasat edilir.
• Kuru ot verimi kıraç şartlarda 300400 kg, suluda 600-800 kg arasında
değişir. Tohum verimi 20-60 kg dır.
Kırmızı yumak(Festuca rubra)
• Otlatma veya yeşil alan bitkisi olarak
önemlidir.
• Bitki olgunlaşınca gövdesi kırmızıya
döner.
DOMUZ AYRIĞI
(Dactylis glomerata)
Domuz Ayrığı
(Dactylis glomerata)
Domuz ayrığı(Dactylis glomerata)
• Uzun ömürlü, çok yıllık, yumak teşkil
ederek büyüyen bir bitkidir. Kuru ot
elde etmek ve otlatmak amacıyla
kullanılır.
• Avrupa ve Ön Asya’nın yerli bir
bitkisidir.
• Kaliteli yem üretir.
Domuz ayrığı(Dactylis glomerata)
• Kurak ve soğuğa dayanımı iyidir,
• Toprak istekleri bakımından seçici
değildir,
• Tohumları küçük olduğu için iyi
hazırlanmış bir ekim yatağı ister,
• Ekim oranı dekara 1-1,5 kg’dır,
• En uygun ot biçim zamanı başaklanma
devresidir,
• Dekara 300-500 kg kuru ot üretir,
• Tohum verimi 30-40 kg arasındadır.
ÇİM TÜRLERİ
(Lolium sp.)
Çim Türleri (Lolium sp.)
• Çok yıllık çim = İngiliz çimi (Lolium
perenne )
• İtalyan çimi (Lolium italicum
=Lolium multiflorum )
• Delice (Lolium temulentum )
• Çok yıllık çim kültüre alınan ilk buğdaygil
yem bitkisidir.
• Kısa ömürlü, çok yıllık bir bitkidir.
• Karışımlar halinde çok fazla miktarda
yetiştirilir.
• İtalyan çimi 1-2 yıllık bitkidir. Genellikle
kuru ot elde etmek amacıyla kullanılır.
• Delice ise, yem bitkisi olarak kullanılmaz.
Yurdumuzda, tahıl tarlalarında yabancı ot
olarak bulunur.
Çokyıllık çim
(Lolium perenne)
İtalyan çimi
(Lolium italicum)
• Çokyıllık çim ve İtalyan çimin verdiği ot
çok kalitelidir.
• Otlatmak ve kuru ot elde etmek amacıyla
saf veya diğer yem bitkileri ile karışım
halinde yetiştirilir.
• Süt ineği yetiştirilen işletmeler için çok
elverişlidir.
• Çok yıllık çim yeşil alan bitkisi olarak da
çok kullanılır.
• Çimler
taban,
verimli
topraklarda
yetiştirilebilir.
• Kurağa dayanıklı değildir. Sulanabilen veya
düzenli
yağış
alan
bölgelerde
yetiştirilebilir.
Ekim ve Bakımı
• Tohumları ufak olduğu için ekim
yatağının
dikkatlice
hazırlanması
gerekir.
• Ekim, ekme makinesiyle veya serpme
olarak yapılabilir.
• Gübreleme ot verimini ve otun
kalitesini çok artırır. Dönüme saf
olarak 2.5-3 kg tohum atılır.
• Yeşil alanlarda ise serpme ekimde
dekara 50-60 kg tohum serpilmelidir.
Hasat ve Harmanı
• Ot için hasatta bitki, başaklardaki
taneler
süt
olum
devresindeyken
biçilmelidir.
• Biçimin geç kalınması kaliteyi fazla
düşürmez.
• Tohum
için
başaklar
sarı
olum
devresinde biçilir; kurutularak harmanı
yapılır. Tohumunu çok kolaylıkla döker.
• Kuru ot verimi dekara 300-400 kg
arasındadır. İtalyan çiminin verimi biraz
daha fazladır. Tohum verimi 50-60 kg
arasındadır.
Çayır salkımotu
(Poa pratensis)
Çayır Salkımotu
(Poa pratensis)
Sudanotu
(Sorghum sudanense)
Sudanotu
Sudanotu(Sorghum sudanense)
• Tek yıllık sıcak iklim yem bitkisidir.
• Yeşil ve kuru ot, silo yemi amacıyla
yetiştirilir.
• Kurağa ve sıcağa dayanıklıdır.
• Gübreli,killi,kumlu topraklarda iyi gelişir.
• Sulama ile yem verimi artmaktadır.
• Ot üretiminde dekara 2-3 kg tohum
atılır.
• Sudanotunun ot için biçim zamanı
danelerinin sarı olum devresidir.
• Yeşil ot verimi kuruda 3 ton, suluda 6-7
ton.
• Tohum hasadı biçerdöverle yapılabilir.
• Dane döktüğü için tohum hasadında geç
kalınmamalıdır.
• Tohum verimi bu nedenle çok değişebilir,
• 25-375 kg/da arasındadır.
Çayır kelpkuyruğu
(Phleum pratense)
Çayır Kelp Kuyruğu
(Phleum pratense)
Yumrulu Kanyaş
(Phalaris tuberosa)
Yumrulu Kanyaş
(Phalaris tuberosa)
ÇAYIR VE MERA
Çayır
Ç
y ve Meralar
• Çayır ve meralar doğal olarak teşekkül eden veya
yapay olarak yetiştirilen yem alanlarıdır.
• Evcil hayvanlarımızın kaba yem ihtiyaçlarının büyük
bir kısmını karşılayan bu yem kaynakları ülkenin
orman, akarsular, madenler ve petrolü gibi en başta
gelen doğal kaynaklarından birisidir.
birisidir
• Çayır ve meralarda genellikle büyük bir masraf
yapılmadan hemen hemen kendi kendine büyüyen
yapılmadan,
bu yem son derece ucuzdur.
• Maliyetinin ucuzluğu nedeniyle çayır mera yemi çok
aranan kaba yem yemdir.
ÇAYIR
Otu g
genellikle biçilmek
ç
suretiyle
y değerlendirilen,
ğ
,
taban suyunun yakın olduğu ve üzerinde daha çok,
yyüksek boylu
y yyumaklı bitkilerin bulunduğu
ğ yyem
alanıdır.
ÇAYIR
Çayırlar oluşumlarına göre Doğal çayırlar ve Yapay çayırlar
olmak
l k üzere
ü
iki kısma
k
ayrılırlar.
l l
1
1.
Doğal Çayırlar: Taban yerlerde ve nemli topraklarda
kendiliğinden oluşan yem alanlarıdır. Doğal çayırlar toprak
nemi bakımından iki kısma ayrılırlar.
1.
2.
Yaş çayırlar: Bütün yaz mevsimi boyunca yaş ve rutubetli olan
topraklarda kendiliğinden gelişen, üç köşeli otlar ve sazların çok
bulunduğu doğal çayırlardır.
çayırlardır
Kuru çayırlar: Yaz aylarında toprağı ile beraber bitkilerin de çoğu
kuruyan çayırlardır.
Doğal çayırlar bulundukları yerlere göre de
sınıflandırılırlar
1
1.
2
2.
3.
4.
Yayla çayırı: Yaylalarda derin ve nemli toprakların
bulunduğu küçük alanlarda oluşan doğal çayırlardır.
Dağ çayırı: Dağ meralarında küçük lekeler halinde veya
hüküm şartlarına göre daha geniş alanlarda biçilecek
geliştiği
ş ğ alanlardır.
nitelikte bir bitki örtüsünün g
Orman çayırı: Ormanlık alanlardaki açıklıklarda veya
orman ağaçlarının altında gelişen, biçime elverişli
alanlardır.
Biçenekler: Her yıl ilkbaharda belirli süre otlatıldıktan
sonra, yeniden gelişen bitkilerin biçilerek değerlendirildiği
ğ
ğ
doğal çayırlardır.
Çayır
Ç
y ve meralar şşu özellikleriyle
y birbirlerinden ayrılırlar
y
1
1.
2.
3.
4
4.
Çayırlar taban suyunun oldukça yüksek bulunduğu
nemli topraklarda oluşurken, meralar taban
suyunun daha çok derinlerde olduğu yerlerde
b l
bulunur.
Çayırlarda bulunan bitkiler genellikle kök-sap ve
sülük bulunmayan ve dik olarak gelişen bitkilerdir.
bitkilerdir
Mera bitkileri genellikle yumak teşkil eden kısa
boylu, kök-saplı ve sülüklü bitkilerdir.
Çayırlar genellikle biçilmek, meralar ise otlatılma
yoluyla değerlendirilen yem alanlarıdır.
Çayırlar genellikle düz,
düz taban yerlerde oluşmalarına
karşılık, meralar daha meyilli topraklarda
oluşmuşlardır.
MERA
Üzerinde evcil hayvanların elverişli doğal
veya yapay bir bitki örtüsü bulunan yem
alanlarına mera denir. Meralar çayırların
aksine,
k i nispeten
i
yüksek
ük k ve taban
b suyu
derinlere bulunan kıraç yerlerde oluşurlar.
Meralar oluşumlarına
ş
g
göre Doğal
ğ mera ve yyapay
p y mera
olarak iki kısımdan oluşurlar
Doğal
ğ meralar: Bulundukları yerlere, bulundurdukları
bitki çeşitlerine ve faydalanma şekillerine göre farklılık
gösterirler.
gösterirler
– Kıraç meralar: Fakir ve kurak topraklarda teşekkül eden bu
meralar yurdumuzun önemli bir kısmını kaplar.
– Orman içi meralar: Orman alanlarının önemli ölçüde
seyrekleştiği yerlerde kendiliğinden oluşan meralardır.
– Alp meraları: Dağlık bölgelerde
bölgelerde, orman sınırının üstünde
oluşan meralardır.
– Yaylalar: Yüksek yerlerde oluşan meralardır. Diğer otlatma
alanlarının kuruduğu bir mevsimde otlatıldıkları için önemli
bir yere sahiptirler.
Yapay meralar: Sulu veya kıraç koşullarda, mera veya
tarla arazisinde uzun veya kısa süreler için insanlar
tarafından ekilerek kurulan yüksek verimli yem
alanlarıdır.
alanlarıdır
– Devamlı yapay meralar: Bir kez kurulduktan sonra uzun yıllar
otlatma amacıyla kullanılan yem alanlarıdır.
– Ekim nöbeti meraları: Tarla topraklarında, normal ekim
nöbeti içerisinde çok yıllık veya kendi kendini tohumlayan
tek yıllık yem bitkileri ile kurulan ve bir müddet otlatmak ve
biçerek değerlendirildikten sonra, sürülüp yeniden kültür
bitkileri ekimine bırakılan kültür meralarıdır. Ekim nöbeti
meraları kurulma sürelerine göre;
• Uzun ekim nöbeti meraları: 6-10 yıl.
• Kısa ekim nöbeti meraları: 2-5 yıl.
Mera Amenajmanı
Hey!, niye bize öyle
y
sıkıysa
y
bakıyorsunuz
amenejmanın ne anlama
geldiğin söyleyin bakalım
Mera amenajmanı
Otlatma alanlarının kullanılmasını
vejetasyon, toprak ve diğer doğal kaynaklara
hiçbir zaman zarar vermeden,
vermeden en fazla
hayvansal ürünü üretecek şekilde planlama ve
yürütme bilim ve sanatına Mera amenajmanı
denir.
Bilimi anladık da
sanatla ne ilgisi var bu
konunun?
Otlatma amenajmanında göz önünde
bulundurulması gereken 4 teknik esas
b l
bulunmaktadır.
kt d
1.
2.
3.
4.
Otlatma mevsimi veya otlatma dönemi
Otlatma kapasitesi
Üniform otlatma
Yem tipine uygun hayvan cinsi ile
otlatma
Otlatma Mevsimi
Bitkilerin otlatmadan zarar görmedikleri bu yüksekliklere
eriştikleri
i ikl i safhaya
fh
ise
i Otlatma
Ol
Olgunluğu
Ol
l ğ S
Safhası
fh
adı
d
verilir.
İlkbaha da bitkilerin
İlkbaharda
bitkile in büyüme
bü üme başlangıcı
başlang c ile,
ile otlatma
olgunluğu safhası arasındaki devreye İlkbahar Kritik
Periyodu denir.
İlkbaharda büyümenin başladığı tarih ile, sonbahardaki
ilk öldürücü donlar arasındaki p
periyoda
y
büyüme
y
mevsimi
denir.
Otlatma olgunluğu safhası ile, sonbaharda otlatmaya
son verilmesi gereken tarih arasındaki periyoda otlatma
mevsimi denir.
Otlatma kapasitesi
Belirli genişlikteki bir alanda
alanda, belirli bir
süre içerisinde vejetasyon, toprak ve
diğer tabii kaynaklara devamlı bir zarar
vermeden otlatılabilecek en çok hayvan
sayısına otlatma kapasitesi denir.
denir
“Kurak bölgelerde meranın ertesi yıl daha
f l yem vermesini
fazla
i i istiyorsan,
i i
bu
b yılki
lki
üretimin yarısını otlat, yarısını da mera
üzerinde bırak” sözü ileri tarım ülkelerinde
bir ata sözü haline gelmiştir.
Mera g
genişliği
ş ğ
(da)
x
Otlatma =
Kapasitesi
Bir hayvanın günlük
x
Mera Yemi ihtiyacı (kg)
Faydalanılabilir
y
yem
y
(kg/da)
Otlatma günü
Sayısı (gün)
Faydalanılabilir yem; toplam yemin kurak alanlarda % 50’si, yağışlı
bölgelerde
g
% 60-80’i alınarak bulunur.
Bir hayvanın günlük mera yem ihtiyacı: Canlı
ağırlığının 1/10’u olarak kabul edilir. Örneğin 40 kg
civarında bir koyunun günlük yem ihtiyacı 4 kg
kg’dir
dir.
250 kg ağırlığında bir sığırın günlük yem ihtiyacı 25
kg dır.
kg’dır
Otlatma gün sayısı: İç Anadolu bölgesinde en fazla
otlatma
tl t
gün
ü sayısı en fazla
f l 180 gündür.
ü dü
Üniform otlatma
Münavebe
b ile
il otlatma
l
sistemi
i
i
Otlatma
Günleri
1-4
5-8
9-12
13-16
17-20
21-24
25-28
Mera Parselleri
A
B
C
D
E
F
OTLAT
----------OTLAT
--OTLAT
-----------
----OTLAT
---------
------OTLAT
-------
--------OTLAT
-----
----------OTLAT
---
Yem tipine uygun hayvanla otlatma
Meraların
M
l
uygun bi
bir şekilde
kild otlatılmasının
l l
dördüncü esası da, mera vejetasyonunun onu
en iyi şekilde değerlendirecek hayvan cinsi ile
o
otlatılmasıdır.
sd .
Kısa Boylu buğdaygiller
Uzun Boylu buğdaygiller
Çalı ve ağaç türleri
Çayır
Ç
y Mera Islahı
Çayır-mera ıslahının tanımı
Yem üretimi amacıyla,
amacıyla vejetasyonu ıslaha
yönelik, otlatma, biçme, gübreleme, sulama,
d
drenaj,
j tohumlama
h l
vb.
b kültürel
k l
l yöntemlerin
l i
çayır ve mera üzerinde uygulanmasına çayır
ve mera ıslahı denir.
Mera ıslah yöntemlerinin seçilmesinde
dikkat edilecek hususlar
1
1.
2.
3.
4.
5.
6
6.
7.
8.
IIslahı
l h yapılacak
l
k mera ü
üzerinde
i d daha
d h önce
ö
araştırma
t
yapılmış
l
ve
ekonomik olduğu kararına varılmış olmalıdır.
Islah için gerekli araç-gereç ve finansman sağlanmış olmalıdır.
Islah süresince meranın otlatılmasını kısıtlamak veya tamamen
durdurmak gerekiyorsa, yem ihtiyacını karşılayacak tedbirler alınmalıdır.
Mera ıslahı için
ç o meradan yyararlananlar arasında işbirliği
ş
ğ sağlanmalıdır.
ğ
Yabancı ve zehirli otlarla savaşta, bunların yoğunlaşmadığı dönemlerde
mücadele yapılmalıdır.
Islah için ekonomik olan yöntem seçilmeli ve yapılacak masrafa göre
göre, en
büyük verimi sağlayacak ıslah yöntemi seçilmelidir.
Meraların suni tohumlamaya ihtiyacı olup olmadığı dikkatli biçimde
incelenmelidir.
incelenmelidir
Yüzlek ve fakir topraklar, dik yamaçlar ve çok kurak yerlerdeki meraların
ıslahı ile verimli hale getirilmeleri çok güç olacağından pahalı ıslah
yöntemleri düşünülmemelidir.
düşünülmemelidir
Mera ıslahında uygulanan yöntemler
•
•
Otlatmanın düzenlenmesi veya tabii tohumlama
yoluyla mera ıslahı
Kültürel
Kü
tü e yöntemlerle
yö te e e mera
e a ıslahı
sa
1. Gübreleme
2 Yabancı ot savaşı
2.
3. Toprak ve su muhafaza yöntemleri
aa.
b.
c
c.
d.
e.
f.
Mera toprağının yırtılması
ırtılması (Çizelleme)
Mera çiminin yırtılması
Karıklama
Hendekleme
Gözleme
Su yayma
Mera ıslahında uygulanan yöntemler
g.
h.
i.
j.
k.
l.
m.
n.
Örme çit
Çalı seddeler
Taş toplama
Taş kordonları
Kuru eşik
Bitki örtüsünün kuvvetlendirilmesi
Drenaj
Meraların sulanması
4. Ç
Çayır
y ve Meralarda Normal Bakım İşlemleri
ş
a. Sürgü çekme
b. Merdane çekme
Mera ıslahında uygulanan yöntemler
c.
d.
e.
f.
g.
h.
•
Gübrenin dağıtılması
Temizleme biçmesi
Meraların kışa hazırlanması
Hendek temizliği
Çit temizliği
Suni tohumlama
Suni Tohumlama
Yoncanın Yetiştirilmesi
İklim ve toprak istekleri
• İklim
İkli ve toprak
k yönünden
d çokk geniş
i adaptasyon
d
kabiliyetine sahiptir.
• En iyi;
i i hhavası kurak
k k ve sıcakk olan
l fakat
f k suyu bol
b l yerler
l
ister.
• Toprak:
k tınlı,
l kkumu çok
k olmayan,
l
yeterli
li dderecede
d
kireçli
• pH=6.5’dan
H 6 5’d aşağı
ğ olmamalıdır.
l
ld
• Toprakta taban suyu fazla yüksek olmamalı (2m)
• Nodozite oluşturuncaya kadar 2 kg/da azot verilmelidir.
• Bol verim için ppotasyum
y
ve fosfor yönünden
y
toprak
p
analizi
Yoncanın Ekimi
• Toprak reaksiyonu ayarlanmalıdır.
• Tarla tesviyesi yapılmalıdır.
• Toprak yapısı ve besin maddeleri durumu
düzeltilmeli.
• Toprak yüzeyi ufalanmalıdır
ufalanmalıdır.
• Yabancı otlar yok edilmelidir.
• Besin maddeleri eksikliği giderilmelidir.
bastırılmalıdır.
• Tohum yatağı bastırılmalıdır
• Ekilecek tohum temiz, karışıksız, taze ve sağlıklı
olmalıdır
olmalıdır.
Ekim zamanı
• İlkbahar ekimi (Doğu Anadolu
Anadolu’da)
da)
• Yaz ekimi (İç ve Geçit bölgelerinde)
• Sonbahar ekimi (Ilıman bölgelerde)
Yonca ekim şekilleri
• Serpme ekim (3 kg/da ot için)
• Merdane ile ekim
• Kombine mibzerle ekim (1.0(1.0
(1 0-1.5
1 5 kg/da ot için)
• Yoncanın
Y
kkoruyucu bi
bitkiler
kil il
ile ekilmesi
kil
i
Yonca ekim şekilleri
• Dekara atılacak tohum miktarı
• Ekim derinliği (1(1-2 cm)
• Sıra aralığı (kıraçta 15
15--20 cm, suluda 30
30--60 cm)
Yonca tohumluğunun aşılanması
• Doğal aşılama
• Yapay bakteri kültürü ile aşılama
Yoncalığın bakımı
• Gübreleme ((10(10-15 kg/da
g P2O5, 22-5
kg/da N başlangıç gübresi)
• Sulama
• Yabancı ot kontrolü
Yoncadan faydalanma şekilleri
•
•
•
•
Ot üretimi amacıyla
Yoncanın mera birkisi olarak kullanılması
Yonca yemi yapılması (pelet yem)
Ekim nöbeti bitkisi olarak
Yoncada tohumluk üretimi
•
•
•
•
•
Toprak istekleri ve tohum yatağı
Ekim sıklığı ve ekim derinliği
Ekim şekli
D
Dekara
k atılacak
t l k tohum
t h
miktarı
ikt (200
(200--500 g/da)
/d )
Atılacak tohumluğun özellikleri ve varyete seçimi
Yoncada bakım işlemleri
•
•
•
•
•
•
Yoncalığı seyreltilmesi
Gübreleme
Sulama
Büyüme hormonları
Zararlıların kontrolü
Tozlayıcı böcekler
Yoncada Hastalık ve Zararlılar
Hastalıkları
• Bakteriyel
B kt i l solgunluk
l
l k
• Kök çürüklüğü
• Fusaryum solgunluğu
• Fusaryum kök çürüklüğü
• Taç ve sap çürüklüğü
• Antraknoz
Zararlıları
Yonca hortumlu böceği
Lygus lineolaris
Kü
Küsküt
küt zararı
Yoncanın seyrekleşme
y
nedenleri
• Yonca yabancı otlar ile rekabet edemediğinden seyrekleşir.
• Taban suyunun yüksek ve durgun olduğu yerlerde yonca kısa
zamanda seyrekleşir.
• Birçok topraklarda, uzun süre ile sulu tarım yapıldığında kireç
azalması olacağından buralarda yonca seyrekleşir.
seyrekleşir
• Bazen ağır killi topraklarda, biçme makineleri; taşımada kullanılan
araba ve hayvanların
y
ççiğnemesiyle
ğ
y toprak
p
sıkışması
ş
olur. Bu durum,,
bitkilerin normal büyüme ve gelişmesini engeller.
• İyi tesviye edilmemiş yonca tarlalarından su çukur yerlere
toplanarak
l
k oradaki
d ki bi
bitkilerin
kil i ölü
ölümüne
ü neden
d olur.
l
• Yonca erken dönemde ve 10 cm yüksekliğin altında biçilirse
seyrekleşme meydana gelir.
gelir
• Yonca biçildikten sonra tesise hayvan sokulması durumunda,
hayvanların
y
yyoncayı
y kök boğazı
ğ kısmından kemireceklerinden
bitkilerin ölümüne neden olmaktadır.
Yoncanın şişirme tehlikesi
Yoncanın hasadı
•O
Ot hhasadı
d
• Tohum hasadı
Korunga
Korunga
(Onobrychis sativa Lam.)
Lam )
Korunga cinsine bağlı 80-100 kadar tür vardır. En fazla
kültürü yapılan tür (Onobrychis sativa)’dır
Korunganın
g
Yetiştirilmesi
ş
İklim ve Toprak İstekleri
Kurağa ve soğuğa dayanıklıdır.
dayanıklıdır
İç Anadolu bölgesinde sulamadan
yetiştirilebilir.
yetiştirilebilir
Soğuğa en iyi dayanan yem bitkilerinden
biridir
biridir.
Toprak seçiciliği fazla değildir.
F ki kkuru ve kkalkerli
lk li topraklarda
kl d yetişebilir.
i bili
Fakir,
Derin, drenajlı ve kireçce zengin toprakları
sever.
Nemli, asit yapılı ve killi topraklarda iyi
gelişemez.
li
Kumlu topraklarda yetişebilir.
Korunganın
g
Önemi
Korunga otu, nitrojensiz öz maddeler, ham yağ ve ham
protein
t i oranı yönünden
ö ü d yüksek,
ük k ham
h
selüloz
lül ve kül
bakımından düşüktür.
Hazmolmayı olumsuz yönde etkileyen lignin maddesi
korunga otunda yoncadan daha azdır.
Korunga çiftlik hayvanlarına şişkinlik yapmaz
yapmaz.
Köklerinin katyon değiştirme kapasitesi, yonca, yulaf ve
mısırdan yüksektir.
Korunga yonca hortumlu böceğine ve birçok toprak
y
üstü zararlılarına dayanıklıdır.
Tohumları % 36 protein içerdiğinden, doğrudan
hayvan yemi olarak kullanılabilir.
Korunga çiçekleri çok iyi bir bal özü kaynağıdır.
nodozite
Korunganın
g
Önemi
Korunga otu, nitrojensiz öz maddeler, ham yağ ve ham
protein
t i oranı yönünden
ö ü d yüksek,
ük k ham
h
selüloz
lül ve kül
bakımından düşüktür.
Hazmolmayı olumsuz yönde etkileyen lignin maddesi
korunga otunda yoncadan daha azdır.
Korunga çiftlik hayvanlarına şişkinlik yapmaz
yapmaz.
Köklerinin katyon değiştirme kapasitesi, yonca, yulaf ve
mısırdan yüksektir.
Korunga yonca hortumlu böceğine ve birçok toprak
y
üstü zararlılarına dayanıklıdır.
Tohumları % 36 protein içerdiğinden, doğrudan
hayvan yemi olarak kullanılabilir.
Korunga çiçekleri çok iyi bir bal özü kaynağıdır.
Korunganın
g
Önemi
Korunga otu, nitrojensiz öz maddeler, ham yağ ve ham
protein
t i oranı yönünden
ö ü d yüksek,
ük k ham
h
selüloz
lül ve kül
bakımından düşüktür.
Hazmolmayı olumsuz yönde etkileyen lignin maddesi
korunga otunda yoncadan daha azdır.
Korunga çiftlik hayvanlarına şişkinlik yapmaz
yapmaz.
Köklerinin katyon değiştirme kapasitesi, yonca, yulaf ve
mısırdan yüksektir.
Korunga yonca hortumlu böceğine ve birçok toprak
y
üstü zararlılarına dayanıklıdır.
Tohumları % 36 protein içerdiğinden, doğrudan
hayvan yemi olarak kullanılabilir.
Korunga çiçekleri çok iyi bir bal özü kaynağıdır.
İyi bir balözü kaynağıdır
Korunganın
g
Ekimi
Meyve
y ve tohum olarak ekimi yyapılabilir.
p
Meyve halinde:10halinde:10-15 kg/da
T h
Tohum
halinde:
h li d 55-7 kkg/da
/d
Sıra
S
aa
arası
as mesafesi
esa es
Ot amacıyla sulu şartlarda 20 cm
kuru şartlarda 4040-50 cm
Tohum amacıyla sulu şartlarda 9090-100 cm
kuru şartlarda 3535-40 cm’dir.
Korunganın
g
Bakımı
Gübreleme
Ekim yılında 1
1--5 kg/da N, 55-10 kg/da P2O5
Sonraki yıllar 55-10 gk/da P2O5
Sulama
Korungadan Yararlanma Şekilleri
Kuru ot üretimi
Mera olarak kullanılması
Toprak ıslahı amacıyla kullanılması
Ekim nöbeti bitkisi olarak kullanılması
Meraların yenilenmesinde kullanılması
Balözü bitkisi olarak kullanılması
Korunga tohumlarının yem olarak
kullanılması
Korunganın
g
Hasadı
Ot için
ç hasat
Kurak şartlarda verim ortalaması: 1 ton/yıl yaş ot.
Sulu şartlarda verim ortalaması: 1,5
1,5--2 ton/yıl yaş ot.
Tohum için hasat
Kurak bölgelerde verim: 8080-100 kg/da
Yağışlı
ğ ş ve sulanan bölgelerde
g
verim: 150 kg/da
g/
Üçgül (Trifolium)Türleri
Üçgül (Trifolium) cinsine bağlı yaklaşık 300
kadar tür olmasına rağmen, bunlardan bazıları
tarımsal yönden önemlidir.
Çok yıllık Türler
• Çayır üçgülü (Trifolium pratense L.)
• Ak üçgül (Trifolium repens L.)
• Çilek
Çil k üçgülü
ü ülü (Trifolium
T if li
fragiferum
f if
L)
L.)
Tek yıllık Türler
• Kışlık
K lk ü
üçgül
ül (A
(Anadolu
d l Ü
Üçgülü)
ülü) (İran
(İ
ü ülü) (Trifolium
üçgülü)
T if li
resupinatum L.)
• İskenderiye üçgülü (Trifolium alexandrinum)
• Yeraltı üçgülü (Trifolium subterraneum L.)
• Kırmızı üçgül (Trifolium incarnatum L.)
Çayır Üçgülü (Trifolium pratense L.)
L)
Ö
Önemi:
i
•
•
•
•
Üçgüller içerisinde tarımı en fazla yapılan türdür.
Kısa ömürlü, çok yıllık, 3-4 yıl yaşayan türdür.
Ülkemizde geniş alanlarda tarımı yapılmamaktadır
yapılmamaktadır.
Özellikle Ca bakımından yonca ve korungadan
üstündür.
üstündür
• Buğdaygil yem bitkileri ile çok iyi karışımlar
oluşturur.
l
Toprak ve iklim istekleri
• Çayır üçgülü verimli,
verimli derin tınlı topraklarda iyi
gelişir.
• Kökleri yonca ve korunga kadar derine gitmez bu
yüzden susuzluğa yonca ve korunga kadar
dayanamaz.
dayanamaz
• Kurağa dayanıklı değildir.
• Orta derecedeki toprak asitliliğine dayanabilir ve
fosfor ile potasyuma fazla ihtiyaç gösterir.
• Sulanabilen veya düzenli yağış alan bölgelerin
bitkisidir.
Ekimi ve Bakımı
• Ç
Çayır üçgülü
ü ülü tohumları
t h l çokk kü
küçüktür.
üktü B
Bu nedenle
d l
çok iyi hazırlanmış tohum yatağı ister.
• Genellikle ilkbahar ekimi önerilir. Kışı sert geçen
bölgelerde ekilirse zarar görür.
• Dönüme 1.5-2 kg tohum ekilir.
• Çıkıştan sonra yabancı ot mücadelesi yapılmalıdır.
• Gübreleme özellikle fosfor ve potasyumca fakir
topraklarda yapılmalıdır
yapılmalıdır. Bu gübreleme bitkinin
kuru ot verimini artırır.
Hasat ve Harmanı
• Ot hasadı yonca ve korungaya göre daha geç yapılabilir.
yapılabilir
Çünkü çayır üçgülü otu çabuk kartlaşmaz.
• Ot için hasat çiçeklerin yaklaşık yarısının açtığı zaman
yapılabilir.
• Çayır üçgülünden bir gelişme mevsiminde iki biçim
alınabilir. İkinci biçimden sonra alınan ot verimi çok düşük
olmaktadır.
• Tohum üretimi için arı kovanları konulması çok faydalıdır.
Çiçek kömeçlerinin esmerleşmesinden sorna hasat
yapılarak bir süre kurutularak harmanı yapılır.
• Kuru ot verimi 500-750 kg/da, tohum verimi 20-30 kg/da.
Burçak
Tüylü fiğ
Yaygın fiğ
Fiğ
Koca fiğğ
Türleri
Macar fiği
ğ
Fiğ taksonomisi
Familya
Alt fam.
Cins
: Leguminosae
: Papilionatae
: Vicia L.
L
Fiğ (Vicia) cinsine bağlı 150 kadar tür dünyanın
bütün bölgelerine dağılmıştır. En fazla kültürü
yapılan türler şunlardır:
Yaygın fiğ
Tüylü fiğ
Koca fiğ
M
Macar
fiği
Burçak
(Vicia sativa L.)
L)
(Vicia villosa Roth.)
(Vicia narbonensis L.)
(Vi i pannonica
i Crantz.)
C
t )
(Vicia
((Vicia ervilia ((L.)) Willd.))
Yaygın Fiğ
(Vicia sativa L.)
Y
Yaygın
fiği
fiğin kullanımı
k ll
‰ Yeşil ve kuru otu lezzetli ve besleyicidir.
‰ Süt inekleri için elverişli bir yemdir.
‰ Yeşil otunda % 23.9 ham protein bulunur.
‰ Fiğin taneleri kırılarak hayvanlara yedirilir ve
protein oranı % 29 un üstündedir.
‰ Tohum için hasat edilen fiğin samanı (kes)
oldukça besleyicidir ve yemleme amacıyla
kullanılır.
Y
Yaygın
fiği
fiğin önemi
ö
i
™
™
™
Ekim nöbeti için en uygun bitkilerden birisi de
yaygın
y
yg fiğdir.
ğ
Yetiştirildiği
ş
ğ toprağa
p ğ bol miktarda
organik madde bırakır.
Çeşitli tahıllarla birlikte yetiştirilerek otlatma
amacıyla kullanılabilir ve silo yapılabilir.
Yeşil gübre bitkisi olarak meyve bahçelerinin
altında ve zeytinliklerde kullanılması faydalıdır.
Yaygın fiğin yeşil ot
ot, dane ve samanının
yem olarak durumu (%) olarak
Yem
Kaynağı
Ham
Protein
Ham
Yağ
Ham
Selüloz
N-siz Öz
maddeler
Yeşil
i ot
23.9
3.2
27.1
35.1
Dane
29.0
0.9
6.0
50.6
Saman
4.4
0.8
40.7
36.5
Akyıldız (1969)’dan değiştirilerek.
T
Toprak
k ve İkli
İklim İİstekleri
kl i
Toprak yönünden fazla seçici değilse de, killi-tınlı
topraklarda iyi gelişir.
Fazla killi veya kumlu topraklar dışında her toprakta
yetiştirilebilir.
Soğuğa ve kurağa fazla dayanıklı değildir.
Kar örtüsü olmayan, sıcaklığı 0°C nin altına düşen bölgelerde
yazlık ekimi
önerilir.
ya
e
ö
e
Yurdumuzda kıyı bölgelerinde kışlık, İç, Doğu ve Güneydoğu
Anadolu bölgelerinde yazlık olarak erken ilkbaharda
ekilmelidir.
ekilmelidir
Kurağa fazla dayanıklı olmadığından sulanabilir koşullarda
veya yağışın uygun olduğu yerlerde iyi ürün verir.
Yaygın
yg fiğin
ğ ekimi
Tohumları iri olduğu için serpme olarak ekilebilirse de, az tohum kullanmak
ve Çıkışda düzeni sağlamak amacıyla ekim makinesi ile ekim önerilir.
Ekim
Durumu
Dane için ekim
Tohum
Miktarı
(kg/da)
Sulu
şartlarda
Kıraç
şartlarda
Elçi (1975)
Ot için ekim
Sıra arası
(cm)
Tohum
Miktarı
(kg/da)
Sıra arası
(cm)
8-10
30
30--35
10
10--15
15
15--20
6-8
5050-60
8-10
30
30--40
Yaygın fiğin ekimi
• Tohum üretmek amacıyla yetiştirilen fiğ yalnız olarak
ekilir.
• Ot elde etmek amacıyla
y y
yetiştirilen
ş
fiğin
ğ çeşitli
ç ş
tahıllarla birlikte ekimi yapılır. Bu amaçla en fazla
arpa ve yulaf kullanılır.
• Fiğler
Fiğl sülükleri
ülükl i yardımıyla
d
l bu
b bitkilere
bitkil
tutulur
t t l ve dik
olarak gelişir. Bu şekilde fiğlerin yatması önlenir,
biçimi
ç
kolaylaşır.
y ş
• Fiğ + tahıl karışımındaki fiğ ve tahıl miktarı bölgelere
göre değişir. Fazla yağışlı bölgelerde tahıl fazla
k d l
kardeşleneceği
ği iiçin
i fiğ miktarı
ikt
artırılır.
t l D
Dekara
k
8k
kg fiğ
ve 2 kg yulaf veya arpa uygun bir karışım teşkil
edeb
edebilir.
Yaygın fiğin bakımı
•
•
•
•
•
Yaygın fiğin gelişme döneminde sulama
sulama, yabancı ot ve
hastalıkların kontrolünün yapılması gerekir.
Sulu koşullarda yaygın fiğe çiçeklenme öncesinde 1-2 defa
su verilmelidir.
Fiğ tarlasında çapa yapmak güç olduğundan çıkan yabancı
otlarla mücadele oldukça güçtür.
Fiğlerde en önemli bakım işlemi tohum için üretilen
bitkilerde Bruchus sp. İle savaştır. Fiğlerin çiçeklenme
d
devresinde
i d ergin
i Burchus
B
h böcekleri
bö kl i yumurtalarını
t l
fiğ
çiçeklerine koyarlar.
Bruchus ile en iyi
y mücadele Bruchus’lu olmayan
y tohumlarla
ekim yapmaktır.
Yaygın fiğin hasat ve harmanı
•
•
•
•
•
•
Ot için en uygun biçim zamanı,
zamanı alttan 3-4
3 4 meyve tam şeklini
alıdğı ve dolmaya başladığı devredir. Erken biçilirse, çok kaliteli
ot elde edilirse de verimi düşük olur.
Tahıllarla birlikte ekilmişse tahılların süt olumu ve fiğin
çiçeklenme devresinde biçilmelidir.
Tohum üretimi için alttan 3-4
3 4 meyvenin tamamen olgunlaşması
beklenir. Daha geç kalınırsa, alttaki meyveler çatlayarak
tohumlar dökülür.
T h
Tohum
için
i i hasatta
h
tt sabahın
b h erken
k saatleri
tl i seçilmelidir.
il lidi
Yeşil ot üretimi kıraçta 750-1000 kg arasında, suluda 3000 kg
civarındadır.
Dane verimi 100-120 kg, elverişli koşullarda 200 kg’yi bulabilir.
Tüylü fiğ
(Vicia villosa Roth.))
Tüylü
y fiğin
ğ özellikleri
• Yaygın fiğden daha uzun boyludur.
• Bitkinin üzeri tüylerle kaplıdır.
kaplıdır
• Memleketimizin her yerinde kışlık olarak yetiştirilebilir. Ancak, çok sert
kışlardan zarar görebiliri.
• Gövde ve dalları çok zayıf olduğundan
ğ
kolayca yatar. Bu nedenle arpa,
çavdar gibi bitkilerle yetiştirilmesi önerilir.
• Ot üretimi için
ç dekara 4-6 kg
g fiğ
ğ ve 7-9 kg
g çavdar
ç
veya arpa ile karışık
ş
olarak ekilir. Bu karışım istenirse toprak ıslahı amacıyla toprağa sürülüp
karıştırılabilir.
• Ot verimi ve kalitesi oldukça
ç iyidir.
y
• Tüylü fiğ, genellikle yeşil ve kuru ot elde etmek amacıyla yetiştirilir.
• Tohum üretimi için yalnız ve dekara 4-8 kg olacak şekilde ekilir. Tohum
verimi dekara 50
50-70
70 kg’dır
kg dır.
Koca fiğ
(Vicia narbonensis L.)
L)
Koca fiğ
ğ tarımı
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Diğer fiğlerin aksine dik olarak gelişir.
Gövdesi kalın ve dört köşelidir
köşelidir.
Boyu 30-100 cm kadar olur.
Yaprakları
p
1-2 ç
çift yaprakçıklıdır
y p ç
ve yyaprakçıklar
p ç
iri, etli ve kalındır. Bu
nedenle otu iyi kurumaz.
Genellikle dane üretimi için yetiştirilir.
K
Kışa
d
dayanımı oldukça
ld k iiyidir.
idi A
Ancak,
k sertt kkışlardan
l d zarar görür.
öü
Ot için dekara 15-20 kg, tohum için 10-15 kg tohum ekilir.
Sıra aralığı ot için 15-20
15 20 cm, tohum için 18-25
18 25 cm olmalıdır.
İyi yetişme şartlarında yaş ot verimi dekara 1000 kg, dane verimi de
dekara 120 kg dır.
Macar Fiği
(Vicia p
pannonica Crantz.))
Macar
c fiği
ğ tarımı
• Orta Anadolu koşullarına en iyi dayanan fiğ türlerinden
bi i idi
birisidir.
• Kışa dayanıklılığı yaygın fiğden fazla, tüylü fiğden daha
a d
azdır.
• Bitki yarı dik olarak gelişir ve hafif gri renklidir.
• Kıraçta
K
t yem üretimi
ü ti i için
i i çokk uygundur.
d
• Ot üretimi için dekara 8-12 kg, tohum üretimi için dekara
8 10 kg tohum ekilir
8-10
ekilir.
• Ot için sıra aralığı 18-20 cm, tohum üretimi için ise 30-40
cm dir
dir.
• Dönümden 250 kg kuru ot elde edilebilir.
Burçak
(Vicia ervilia (L.)
(L ) Willd.)
Willd )
Burçak tarımı
• Dünyada yembitkisi olarak fazla önem taşımayan
b
burçak,
k yurdumuzda
d
d oldukça
ld k fazla
f l miktarda
ik d
ekilmektedir.
• Hasadının zorluğu ve veriminin düşük olması
nedeniyle ekim alanı azalmaktadır.
• Kurağa
ğ oldukça
ç dayanıklıdır.
y
• Daneleri kırılarak hayvanlara verilebilir.
• Gerek yeşil ve kuru otu ve gerekse danesi oldukça
besleyicidir.
• Yeşil otunda % 20.4, danesinde % 22.3 ve
samanında ise % 4.5
4 5 oranında ham protein
bulunmaktadır.
Yem B
Y
Bezelyesi
l i
(Pi
Pisum arvense L
L.))
Yem bezelyesi
b l i tarımı
• Tekyıllık olup, yurdumuzun bazı
yerlerinde “külür”,
külür , “kürül”
kürül isimleriyle
tarımı yapılmaktadır.
• Tahıllarla beraber silo yemi olarak
başarıyla kullanılabilir.
• Otunun
Ot
ve danesinin
d
i i yanında
d tohum
t h
üretiminde elde edilen samanın (kes)
b l
besleme
değeri
d ğ i yüksektir.
ük kti
Yem bbezelyesinin
Y
l i i yeşil,
il dane
d
ve
samanının besin maddeleri durumu
Yem
d
durumu
ş ot
Yeşil
Dane
Samanı
Ham
protein
i
Ham yağ Ham
selüloz
lül
N-siz öz
maddeler
dd l
38
3.8
05
0.5
46
4.6
60
6.0
23.9
1.4
4.5
54.2
8.0
1.5
37.3
34.7
Akyıldız (1969) dan değiştirilerek
İklim ve toprak istekleri
• Yem bezelyesi esas olarak serin ve
nemli bölgelerin bitkisidir.
• Kurağa dayanımı iyi değildir; ancak
ancak, kışa
dayanımı oldukça iyidir.
• Kireçce
Ki
zengin,
i nemlili veya sulanabilen
l
bil
g
yetiştirilebilecek
y ş
en iyi
y ekim
bölgelerde
nöbeti bitkilerinden birisidir.
Ekim ve bakımı
• Ekim yatağı fiğlerde olduğu gibi
h
hazırlanır.
l
ş olarak ekilebilir.
• Kışlık
• Dönüme ortalama 12-15 kg tohum atılır.
• Ot elde etmek için tahıllarla beraber
(yulaf, arpa ve çavdar) ekilmesi önerilir.
• Bruchus
B h ile
il zamanında
d mücadele
ü d l
yapılmalıdır.
Hasat ve harman
• Ot için en uygun biçim zamanı ilk meyvelerin
gelişmeye başlama devresidir.
• Tohum için alttan birkaç meyve tamamen
olgunlaşıp, sarardığı devrede hasat edilmelidir.
• Hasattaki gecikme fiğlerdeki kadar tohum kaybına
yol açmaz.
• Kıraç şartlarda bir dönümden 1 ton yaş ot
alınabilir. Sulanabilen koşullarda 3 tona kadar yeşil
ot elde edilebilir.
• Tohum verimi 100-200 kg arasında değişir.
Sarı çiçekli gazalboynuzu
(Lotus corniculatus L.)
Sarı Çiçekli Gazalboynuzu
• Akd
Akdeniz
i bölgesinde
böl
i d çokk geniş
i fform zenginliğine
i liği
sahip olduğundan bitkinin anavatanı bu bölge
kabul edilmektedir.
edilmektedir
• Uzun ömürlü çok yıllık bir yem bitkisidir.
• Kurağa
K ğ ve soğuğa
ğ ğ oldukça
ld k dayanıklıdır.
d
kl d
• Asit ve nem yönünden fazla yağış alan bölgelerde
i i gelişir.
iyi
li i
• Zayıf drenajlı, su basan topraklarda diğer birçok
b kl il yem bitkisinden
baklagil
bitki i d daha
d h iyi
i i gelişir.
li i
• Tuzluluğa dayanımı oldukça fazladır.
Sarı Çiçekli Gazalboynuzu
Ekimi
• Tohumları oldukça küçüktür
küçüktür.
• Çıkış ve fide gelişimi yonca ve üçgüllere oranla
d h güçtür.
daha
ü tü Ekim
Eki iiçin
i iiyii bir
bi ekim
ki yatağı
t ğ
hazırlanmalıdır.
• Ekim kışları sert geçen bölgelerde ilkbaharda,
ılıman geçen bölgelerde sonbaharda yapılmalıdır.
• Saf ekimlerde 0.5-1.0 kg/da tohum yeterlidir.
• Karışımlarda ekim oranı daha azaltılabilir.
• Ekim sırasında 1-3 kg/da N, 5 kg P2O5 gübresi
genellikle yeterlidir.
yeterlidir
Sarı Çiçekli Gazalboynuzu
Yem değeri
• Mera bitkisi olarak çok değerlidir.
• Şişirme özelliği olmadığı için saf veya karışım halinde
otlatılabilir.
• Otunun besleme değeri yüksektir.
• Ham protein oranı yonca ve üçgüllerle aynıdır.
• Tohum dökme özelliği nedeniyle meralarda kendini kolayca
yenileyebilir.
l
bl
• Otlatma amacıyla çayır salkımotu, kılçıksız brom, domuz
ayrığı
ğ ve çayır kelpkuyruğu
k l k
ğ ilile karışım
k
h
halinde
li d yetiştirilebilir.
ti ti il bili
• İnce gövdeli olduğundan biçildikten sonra kolayca kurur.
• Ot iiçin
i tam
t
çiçeklenme
i kl
d
devresinde
i d biçilmesi
bi il
i önerilir.
ö ili
Sarı Çiçekli Gazalboynuzu
Yem değeri
• Kuru ot verimi saf ekimlerde 200-600 kg/da arasında
değişmektedir.
• Karışımlarda verimi artmaktadır.
• Doğal çayır ve meralarımızın önemli bitkisidir. Ancak
yurdumuzda
d
d tarımı
t
yapılmamaktadır.
l
kt d
Tohum üretimi
• Tohum
h
verimi çokk iyidir.
d Ancakk tohum
h
üretimi çokk zordur.
d
Meyveler olgunlaşınca hemen açılarak tohumlarını dökerler.
• Böcek
Bö k yardımı
d
ilile tozlandığı
t l d ğ iiçin
i ttohum
h
ü
üretimi
ti i yapılan
l
alanlara arı kovanlarının yerleştirilmesi verimi artırır.
Nohut Geveni (Astragalus cicer L.)
Nohut
No
u geveni
geve
• Nohut geveni Avrupa ve Asya’nın ılıman bölgelerinde doğal
olarak yetişmektedir.
yetişmektedir
• Yem bitkisi olarak son yıllarda önem kazanmaya başlamıştır.
• Kök-saplıdır.
Kök-saplıdır Saplarının içi boştur.
boştur Yaprakları karşılıklı
bileşiktir. Yaprak ekseni yaprakçıkla sona erer.
g
sever.
• Nemli ve serin bölgeleri
• Kaba bünyeli topraklarda iyi gelişirler.
• 400 mm’den fazla yağış alan yerlerde sulanmadan
yetiştirilebilir.
• Ekimden sonra gelişmesi yonca ve korungadan daha zayıftır.
• Hayvanlarda
H
l d şişkinlik
i ki lik yapmadığından
d ğ d mera bitki
bitkisii olarak
l k
kullanılabilir.
Küçük Çayır Düğmesi (Sanguisorba minor Scop.)
Scop.)
Familya: Gülgiller (Rosaceae)
Küçük çayır düğmesi
• Uzun ömürlü çok yıllık yem bitkisidir
bitkisidir.
• Kışa ve kurağa oldukça iyi dayanır.
• Serin
S i ve nemlili bölgelerde
böl l d iyi
i i gelişir
li i ve bol
b l ürün
üü
verir.
• Yaz
Y b
boyunca yeşilliğini
illiği i kkoruması, ilkb
ilkbaharda
h d
yağışların uygun gittiği yıllarda biçimden sonra
hızla gelişmesi nedeni ile kurak bölgelerimize
önerilen yem bitkilerinden birisidir.
• Bu bölgelerde kurulacak suni meralarda saf veya
karışımlar halinde yetiştirilebilir.
Küçük çayır düğmesi
• Ol
Olgunlaşma
l
d
devresinde
i d bile
bil sapların
l
ffazla
l
kalınlaşmaması, bitkinin ince ve bol yapraklı olması
nedeniyle
d i l hayvanlar
h
l tarafından
t f d sevilerek
il k otlanır.
tl
Valla severiz!..
Baksanıza burası
kupkuru
Madem o bitki
yyeşilmiş
ş
ş severiz onu
Küçük çayır düğmesi
• Küçük çayır düğmesi içerinde 1-4
1 4 tohum bulunan meyveleri
üretir.
• Meyveleri
ey e e o
oldukça
du ça iri o
olduğu
duğu için,
ç ,e
ekimden
de so
sonra
a ççıkışı
ş
kolayca sağlanır.
• Ot üretimi için 50-80 cm sıra arası ile ekilmeli, dekara ise 3
k meyve atılmalıdır.
kg
tl ld
• Tohum üretimi için sıra arası biraz daha açılmalı, ekim oranı
azaltılmalıdır.
azaltılmalıdır
• Kıraç bölgelerde ekim yılında ot ve tohum ürünü alınmaz.
• İlkbahar yağışlarına göre yılda 1
1-3
3 biçim yapılabilir.
• Otlatma amacıyla otlak ayrığı, mavi ayrık ve kamışsı yumak
ile birlikte ekilebilir.
• Yalnız ekildiğinde kuru ot verimi 150-250 kg/da’dır.
Download

Prof.Dr. Cengiz Sancak Ankara