PROSTORNI PLAN
OPĆINE LUKAVAC 2007-2025
(Nacrt plana)
Banjaluka, jul 2014. g.
1
PREDMET:
PROSTORNI PLAN OPĆINE LUKAVAC 2007 – 2025
INVESTITOR :
OPĆINA LUKAVAC
VRSTA DOKUMENTA:
PROSTORNI PLAN OPĆINE
NOSILAC PRIPREME:
SLUŢBA ZA URBANIZAM, PROSTORNO PLANIRANJE I
INVESTICIJE OPĆINE LUKAVAC
NOSILAC IZRADE :
"INSTITUT ZA GRAĐEVINARSTVO – IG", d.o.o. , BANJA
LUKA
UĈESNICI U IZRADI :
GORDANA JEVTIĆ, dipl.prost. planer
BORIS BADŢA, dipl.inţ.arh.
DRAGANA POPOVIĆ, master prostornog planiranja
VESNA JEGDIĆ, dipl.prost.planer
MARKO KNEŢEVIĆ, dipl.prost.planer
DIJANA MILANOVIĆ, dipl.prost.planer
ALEKSANDRA TEŠIĆ, dipl.prost.planer
BRANKO IVANKOVIĆ, dipl.inţ.geol.
ALEKSANDRA JASNIĆ, dipl.inţ.saob.
ŢELJKA STOJANOVIĆ, dipl.inţ.polj.
MIRJANA MARĈETIĆ , dipl.inţ.graĊ.
BOŠKO MIJATOVIĆ, dipl.inţ.el.
DRAGAN ANTUNOVIĆ, dipl.inţ.maš.
BOJANA IVIĆ, dipl.inţ.šum.
IVANA BABIĆ, dipl.inţ.tehn.
MILENKO PLIVĈEVIĆ, dipl.inţ.znr. i ţo.
NATAŠA ZELENIKA, dipl.ekon.
SLOBODAN GARAĈA, dipl.inţ.geod.
NEDA BOROJEVIĆ, dipl.pravnik
DIREKTOR
mr SLOBODAN STANAREVIĆ, dipl.inţ.graĊ.
2
SADRŢAJ:
OPŠTA DOKUMENTACIJA .................................................................................................................... 7
UVODNI DIO ........................................................................................................................................... 8
PRVI DIO............................................................................................................................................... 16
OPĆI I POSEBNI CILJEVI PROSTORNOG RAZVOJA ............................................................... 17
I.
OPĆI CILJEVI PROSTORNOG RAZVOJA .......................................................................... 17
1.
1.1.
Evropska perspektiva prostornog razvoja ..................................................................... 17
1.2.
Ciljevi iz Prostornog plana za podruĉje Tuzlanskog kantona 2005-2025 ..................... 17
1.3.
Opći ciljevi organizacije, ureĊenja i korišćenja prostora Općine Lukavac: ................... 18
2.
POSEBNI CILJEVI PROSTORNOG RAZVOJA ................................................................... 20
2.1.
CILJEVI RAZVOJA PRIRODNIH RESURSA ................................................................ 21
2.2.
CILJEVI RAZVOJA STVORENIH RESURSA ............................................................... 24
DRUGI DIO ........................................................................................................................................... 42
II.
PROJEKCIJA PROSTORNOG RAZVOJA................................................................................... 43
STANOVNIŠTVO .................................................................................................................. 43
1.
1.1.
Brojĉani razvoj stanovništva.......................................................................................... 43
1.2.
Struktura stanovništva ................................................................................................... 45
1.3.
Vitalne karakteristike ..................................................................................................... 46
1.4.
Broj, veliĉina i karakteristike domaćinstava .................................................................. 47
1.5.
Gustina naseljenosti ...................................................................................................... 47
2.
SISTEM NASELJA PO ZNAĈAJU, KARAKTERU I DOMINANTNOJ PRIVREDNOJ
DJELATNOSTI.................................................................................................................................. 49
URBANA I RURALNA PODRUĈJA ...................................................................................... 53
3.
3.1.
Urbana podruĉja ............................................................................................................ 53
3.2.
GraĊevinsko zemljište unutar urbanih podruĉja ............................................................ 54
3.3.
GraĊevinsko zemljište van urbanih podruĉja ................................................................ 55
POLJOPRIVREDNA ZEMLJIŠTA ......................................................................................... 56
4.
4.1.
Kategorizacija poljoprivrednog zemljišta ....................................................................... 56
4.2.
Obradiva i neobradiva zemljišta po namjeni ................................................................. 58
4.3.
Bilansi poljoprivrednog zemljišta po upotrebnoj vrijednosti .......................................... 61
ŠUME I ŠUMSKA ZEMLJIŠTA ............................................................................................. 62
5.
5.1.
Kategorizacija šumskog zemljišta ................................................................................. 62
5.2.
Bilansi šumskog zemljišta ............................................................................................. 62
5.3.
Šumsko-privredna podruĉja .......................................................................................... 63
5.4.
Zaštitne šume, zaštićene šume..................................................................................... 64
3
5.5.
Podruĉja predviĊena za pošumljavanje ........................................................................ 64
5.6.
Korištenje šuma i šumskog zemljišta ............................................................................ 64
VODE I VODNO ZEMLJIŠTE ............................................................................................... 66
6.
6.1.
Bilans voda .................................................................................................................... 66
6.2.
Izvorišta po vrstama voda sa zaštitnim zonama i pojasevima ...................................... 68
6.3.
Vještaĉke akumulacije (namjena, problemi i sistem rješavanja) ................................... 69
7.
VODNA INFRASTRUKTURA................................................................................................ 70
7.1.
Sistemi snabdjevanja vodom ........................................................................................ 70
7.2.
Sistemi odvoĊenja otpadnih voda i sistem zaštite voda................................................ 70
7.3.
Zaštita od voda i ureĊenje voda .................................................................................... 71
MINERALNA NALAZIŠTA..................................................................................................... 72
8.
8.1.
UtvrĊene rezerve i eksploataciona polja ....................................................................... 74
8.2.
Mogućnost korištenja površina nad podzemnim kopovima .......................................... 81
8.3.
Deponije jalovine ........................................................................................................... 82
8.4.
Eksploataciona polja planirana za sanaciju i rekultivaciju............................................. 82
9.
PROIZVODNJA I PRIJENOS ENERGIJE ............................................................................ 83
9.1.
Izvori energije sa potrebama u planskom periodu ........................................................ 83
9.2.
Objekti za proizvodnju energije i prijenos energije sa zaštitnim zonama i pojasevima 83
10.
SAOBRAĆAJ......................................................................................................................... 84
10.1.
Sistem saobraćaja i veza .............................................................................................. 84
10.2.
Povezanost sistema sa saobraćajem u okruţenju (sa susjednim kantonima,
meĊuentitetski, sa susjednim drţavama) ..................................................................................... 85
10.3.
Saobraćajna infrastruktura sa zaštitnim pojasevima..................................................... 92
11.
TERMOENERGETIKA .......................................................................................................... 92
12.
PRIVREDA ............................................................................................................................ 93
12.1.
Razvoj privrede i osnosvni faktori razvoja ..................................................................... 93
12.2.
Orjentacija i razmještaj privrede u prostoru .................................................................. 97
12.3.
Ocjena privrednih aktivnosti sa stanovišta uticaja na okoliš ....................................... 106
12.4.
Razvoj privrednih zona ................................................................................................ 107
13.
DRUŠTVENE DJELATNOSTI............................................................................................. 107
13.1.
Zdravstvo ..................................................................................................................... 108
13.2.
Školstvo i nauka .......................................................................................................... 109
13.3.
Socijalna i djeĉija zaštita ............................................................................................. 112
13.4.
Kultura i fiziĉka kultura ................................................................................................ 113
13.5.
Uprava i komunalne djelatnosti ................................................................................... 114
13.6.
Vjerski objekti .............................................................................................................. 118
13.7.
Sport ............................................................................................................................ 118
14.
POSEBNO ZAŠTIĆENI PROSTORI ................................................................................... 119
14.1.
Zaštićena prirodna podruĉja ........................................................................................ 119
4
14.2.
Posebno vrijedna podruĉja kulturno – historijskog nasljeĊa ....................................... 119
14.3.
Podruĉja namjenjena turizmu, rekreaciji ..................................................................... 121
14.4.
Ugroţena podruĉja ...................................................................................................... 122
15.
ZAŠTITA I UNAPREĐENJE OKOLIŠA ............................................................................... 123
15.1.
Sprijeĉavanje negativnih uticaja na okoliš .................................................................. 123
15.2.
Mjere zaštite od zagaĊivanja vode, vazduha i tla ....................................................... 123
15.3.
Podruĉja i mjere sanacije ............................................................................................ 127
15.4.
Procjena stanja do kraja planskog perioda ................................................................. 128
16.
ZAŠTITA I REVITALIZACIJA KULTURNO – HISTORIJSKOG I PRIRODNOG NASLJEĐA I
NJIHOVA EKONOMSKA VALORIZACIJA ..................................................................................... 129
16.1.
Zaštita prirodnog naslijeĊa .......................................................................................... 129
16.2.
Zaštita kulturno – historijskog naslijeĊa ...................................................................... 131
16.3.
Revitalizacija i ekonomska valorizacija prirodnog naslijeĊa ....................................... 133
16.4.
Revitalizacija i ekonomska valorizacija kulturno – historijskog naslijeĊa .................... 134
17.
MINSKA POLJA .................................................................................................................. 134
17.1.
Podruĉja i mjere sanacije ............................................................................................ 134
17.2.
Etape realizacije deminiranja ...................................................................................... 135
18.
UGROŢENOST PODRUĈJA .............................................................................................. 135
18.1.
Procjena ugroţenosti podruĉja od ratnih dejstava, elementarnih nepogoda i tehniĉkih
katastrofa do kraja planskog perioda ......................................................................................... 135
18.2.
Mjere za ograniĉavanje negativnih efekata prirodnih i ljudskim djelovanjem izazvanih
nepogoda i katastrofa ................................................................................................................. 136
19.
OSNOVNA NAMJENA PROSTORA I POJEDINIH PODRUĈJA – SINTEZNA PROJEKCIJA
136
19.1.
Sintezna projekcija korištenja prostora ....................................................................... 136
19.2.
Obavezni prostorni pokazatelji .................................................................................... 138
TREĆI DIO .......................................................................................................................................... 140
III.
PROJEKCIJA RAZVOJA PROSTORNIH SISTEMA .............................................................. 141
1.
OSNOVA PROSTORNOG SISTEMA NASELJA ................................................................ 141
2.
OSNOVA PROSTORNOG RAZVOJA PRIVREDNE JAVNE INFRASTRUKTURE ........... 142
3.
OSNOVA PROSTORNOG RAZVOJA OKOLINE ............................................................... 147
ĈETVRTI DIO ..................................................................................................................................... 151
IV.
ODLUKA O PROVOĐENJU PROSTORNOG PLANA............................................................ 152
I.
OPĆE ODREDBE ................................................................................................................... 152
II.
UREĐENJE PROSTORA.................................................................................................... 153
III.
USLOVI KORIŠTENJA PROSTORA NA ZAŠTITNIM INFRASTRUKTURNIM POJASEVIMA
I ZONAMA I NA ZAŠTIĆENIM PODRUĈJIMA ............................................................................... 170
IV.
MJERE PROVEDBE ........................................................................................................... 182
V.
KAZNENE ODREDBE ........................................................................................................ 195
5
GRAFIĈKI PRILOZI
razmjer
I. Izvod iz PPTK ............................................................................................................ .1:25 000
II. Namjena površina-stanje...........................................................................................1:25 000
III. Mreţa naselja............................................................................................................1:25 000
IV. Urbana podruĉja i graĊevinsko zemljište unutar
i van urbanih podruĉja sa reţimima graĊenja ....................................................... 1:25 000
V. Poljoprivredno zemljište ............................................................................................ 1:25 000
VI.Šumsko zemljište ...................................................................................................... 1:25 000
VII. Vode i vodne površine ............................................................................................ 1:25 000
VIII. Karta hidrogeoloških karakteristika........................................................................ 1:25 000
IX. Privredne zone sa razmještajem ............................................................................. 1:25 000
X. Broj stanovnika i gustoća naseljenosti (2025. godina) ............................................. 1:25 000
XI. Karta neprivrednih djelatnosti ................................................................................. 1:25 000
XII. Elektroenergetika i telekomunikacije ...................................................................... 1:25 000
XIII. Saobraćajna infrastruktura .................................................................................... 1:25 000
XIV. Hidrotehnika .......................................................................................................... 1:25 000
XV. Kulturno-historijsko i prirodno nasljeĊe .................................................................. 1:25 000
XVI. Podruĉja namjenjena turizmu ................................................................................ 1:25 000
XVII. Neplodna i druga zemljišta koja se ne mogu koristiti ........................................... 1:25 000
XVIII. Civilna zaštita – protiv-poţarna zaštita................................................................ 1:25 000
XIX. Sintezni prikaz korištenja zemljišta u planskom periodu ....................................... 1:25 000
6
OPŠTA DOKUMENTACIJA
7
UVODNI DIO
8
1. PODACI O PLANIRANJU
U skladu sa Zakonom o prostornom ureĊenju, izradi prostornog plana pristupilo se na osnovu odluke
Općinskog vijeća općine Lukavac br. 01-02-1-1265/07 donesenom na sjednici odrţanoj dana
15.10.2007. godine.Nosilac pripreme Plana je Naĉelnik općine, Odjeljenje za prostorno ureĊenje i
investicije.Nosilac izrade Plana je Institut za graĊevinarstvo „IG―, d.o.o.Banjaluka.
Ugovor izmeĊu Općine Lukavac (naruĉilac Plana) i Instituta za graĊevinarstvo „IG―, d.o.o.Banjaluka
(nosilac izrade) zakljuĉen je 25.06.2012. godine.
Odlukom o pristupanju izradi prostornog plana Općine Lukavac 2007 – 2025. god. i Ugovorom
definisan je obuhvat plana površine 338,0 km2, odnosno obuhvaćena je administrativna teritorija
općine Lukavac.
Vremenski period za koji se donosi Plan je 2007 – 2025. godina.
Ĉlan 9. i 41. Zakona o prostornom planiranju i korištenju zemljišta na nivou Federacije Bosne i
Hercegovine, kao i Uredba o jedinstvenoj metodologiji za izradu dokumenata prostornog ureĊenja
("Sluţbene novine FBiH" br. 63/04, 50/07) definiše metodološki okvir prostornih planova opština.
Prostorni plan opštine (i kantona) se radi na osnovu prostornog plana Federacije i programa mjera za
odnosni prostor i uz uvaţavanje prirodnih, kulturno – istorijskih i pejzaţnih vrijednosti, prostorni plan
opštine (i kantona) utvrĊuje osnovna naĉela planskog ureĊenja prostora, ciljeve prostornog razvoja,
zaštitu, korištenje i namjenu zemljišta.
Teţnja u izradi Plana je da se obezbijedi dovoljna fleksibilnost prema planovima niţeg reda, tako da
se njihovom izradom, prilikom koje se ostvaruje detaljniji uvid u pogodnosti odreĊene lokacije i
adekvatnijeg odgovara na zahtjeve koje društvena situacija postavlja, ne naruše osnovni principi i
koncept Plana.
Metodologija izrade planskog dokumenta koncipirana je na metodama analize i sinteze, principima
odrţivog razvoja i principima komunikacionog planiranja. Metodologija izrade Plana usaglašena je sa
Uredbom o jedinstvenoj metodologiji za izradu dokumenata prostornog ureĊenja.
TakoĊe, planiranje prostora se zasniva i na naĉelima: zaštita integralnih vrijednosti prostora, te zaštita
i unapreĊenja stanja okoliša; usaglašenosti planskih dokumenata, kako na nivou kantona, tako i
usaglašenosti sa planskim dokumentima susjednih drţava; javnosti i slobodnog pristupa podacima i
dokumentima znaĉajnim za planiranje.
Odlukom skupštine općine Lukavac br.02-05-315/13 imenovan je Savjet za praćenje izrade Plana.
U toku izrade Plana, a u skladu sa Zakonom o prostornom ureĊenju odrţane su sjednice Savjeta
plana i sprovedene struĉne rasprave prilikom razmatranja i utvrĊivanja osnovne koncepcije Plana,
prednacrta i nacrta Plana.
Zadatak Savjeta prostornog plana je da pomaţe nosiocu pripreme Plana, daje mišljenje o
primjedbama i sugestijama prikupljenim u toku komunikacija sa javnošću, prema programu
ukljuĉivanja javnosti i u toku razmatranja nacrta, odnosno prijedloga Prostornog plana u nadleţnim
organima i uĉestvuje u ostalim aktivnostima.
9
JAVNI UVID I STRUĈNA RASPRAVA
Na sastanku struĉnih timova nosioca izrade i nosioca pripreme Prostornog plana, na ..... sjednici
Općinskog vijeća, odrţanoj 10.07.2014. godine, donešena je Odluka o usvajanju Prednacrta
prostornog plana općine Lukavac. Na ..... sjednici Općinskog vijeća, odrţanoj ..... godine, donešena je
Odluka o usvajanju Nacrta prostornog plana općine Lukavac i upućivanje istog na javnu raspravu
(Sluţbeni glasnik Općine Lukavac, broj:......), u trajanju 30 dana raĉunajući od dana donošenja
Odluke.
Program javne rasprave izraĊuje nosilac pripreme Plana, Sluţba za prostorno ureĊenje, razvoj i
inspekcijske poslove Općine Lukavac. Program sadrţi naroĉito: prezentovanje Plana javnosti, naĉin
prikupljanja mišljenja i prijedloga u vezi Plana i izlaganje Plana u Sali Općinskog vijeća općine
Lukavac.
Nakon isteka javne rasprave, nosilac pripreme i nosilac izrade Plana, sumiraju pristigle primjedbe i
prijedloge i u odreĊenom vremenskom roku dostavljaju Nacrt plana Vijeću općine na usvajanje.
Primjedbe na Nacrt plana su dostavljene Odjeljenju, odnosno nosiocu pripreme, a potom i nosiocu
izrade. Radni tim je razmatrao i na sve primjedbe dao pismeni odgovor sa obrazloţenjima, koje je
Savjet plana prihvatio i Plan je poslan na davanje saglasnosti u Ministarstvo za prostorno ureĊenje i
zaštitu okolice.
Ministarstvo je dalo pozitivno mišljenje na Plan sa odreĊenim primjedbama, koje je pristiglo ........
godine, a iste su ugraĊene u elaborat.
Na općinskom vijeću, koje je odrţano ....... godine, Plan kao i Odluka o provoĊenju prostornog plana
su jednoglasno usvojeni.
IZVORI PODATAKA I INFORMACIJA
















Prostoni plan Tuzlanskog kantona 2005-2025, Grupa autora, 2006,
Prostorni plan Opštine Lukavac, 1986.god,
Strategija razvoja općine Lukavac 2004-2020.godine,
Tuzlanski kanton u brojkama,
Stanovništvo BiH – Narodnosni sastav po naseljima, Drţavni zavod za statistiku
Republike Hrvatske, Zagreb, 1995. godine,
Strategija upravljanja ĉvrstim otpadom BiH, 2002,
Begović P, 2009: Hidrogeološke podloge u prostonom planiranju na primjeru Općine
Laktaši u Republici Srpskoj, Magistarska teza, fondovski materijal Rudarsko-geološkog
fakulteta, Beograd;
Mijović D, 2003: Metodologija hidrogeoloških istraţivanja u prostornom planiranju i
upravljanje podzemnim vodama, doktorska disertacija, fondovska literatura RGF Beograd
Ekonomske komponente organizacije ureĊenja prostora Općine Lukavac;
Polazne osnove društveno-ekonomskog i demografskog razvoja Općine Lukavac;
Društveno-ekonomski i demografski razvoj Općine Lukavac;
Geološke odlike teritorije Općine Lukavac,
Ciljevi prostornog ureĊenja - predkoncepcija Prostornog plana;
Osnova koncepcija toplifikacije naselja;
Osnova koncepcija komunalnih instalacija - vodovod, kanalizacija;
Osnovna koncepcija razvoja PTT mreţe;
10
































Osnovni koncept saobraćaja i saobraćajnica u podruĉju naselja Lukavac;
Elektroenergetsko rješenje Grada Lukavca;
Sociološka studija;
Eko sistemi prostora Općine Lukavac i njihova upotrebna vrijednost;
Prirodni i istorijski izvori i uslovi;
Urbana oprema-postojeće stanje i tekstualne dijelove Regulacionog plana; Regulacioni
plan Fabrike sode "Lukavac",
Regulacioni plan Fabrike cementa Lukavac;
Regulacioni plan Koksara, grafiĉki dio;
Idejno rješenje Regulacionog plana kompleksa OUR-a "Tehniĉki gasovi" Lukavac-RO
"Tehnogas" Sarajevo;
Idejno rješenje Regulacionog plana Fabrike ĉeliĉnih konstrukcija i procesne opreme
"UMEL I. ukavac;
Regulacioni plan Kamenoloma "Vijenac" Lukavac"
Prostorni plan posebnog podruĉja površinskog kopa "Šikulje";
Prostorni plan posebnog podruĉja centralnog ugljenog bazena Rudnika "Banovići", II
faza-prednacrt,
Regulacioni plan naselja "Lukavac Mjesto";
Regulacioni plan naselja "Dobošnica";
Regulacioni plan naselja "Puraĉić";
Regulacioni plan "Prokosovići", knjiga 11;
Regulacioni plan naselja "Doloţal brdo";
Regulacioni plan naselja "Bagremik-Bistarac Gornji";
Regulacioni plan "Centar I" Lukavac,
Regulacioni plan "Centar II" Lukavac;
Prostorni plan Općine Lukavac - dokumentacija 1 ;2;3;4;5,6,7,8 i 10 (studije=konaĉne);
Izvještaj o mjerenju intenziteta buke na podruĉju Skupštine opštine Lukavac;
Urbanistiĉki plan "Lukavac" (tekstualni dio);
Urbanistiĉki plan naselja Lukavac-završni izvještaj;
Urbanistiĉki plan Lukavac - stanovanje;
Urbanistiĉki plan Lukavac - pregledne karte 1:10000;
Prostorni plan posebnog podruĉja jezera Modrac -radni projekat;
Idejno rješenje kompleksnog ureĊenja obale jezera Modrac na potezu Kahrića brdo do
uliva u rijeku Turiju;
Katastarske karte granica katastarskih općina i naseljenih mjesta sa ucrtanim granicama
1 50 000 (provjeriti i usaglasiti sa Statutima mjesnih zajednica);
Dig. Katastar R = 1:1000 i 250, kao i digitalni CD;
Digitalni ortofoto Federacije BiH" ("Sl.novine Federacije BiH" br.33/07 i 84/10);
Strategija razvoja - 2025.
Osim prikupljene dokumentacione osnove, korištene su detaljne informacije iz struĉnih organizacija iz
oblasti infrastrukture, geodezije, privrede, šumarstva, statistike, kao i podaci iz opštinskih odjeljenja.
11
2. OCJENA STANJA ORGANIZACIJE, UREĐENJA I KORIŠTENJA PROSTORA
Prostor predstavlja izuzetno sloţenu kategoriju koja u sebi sadrţava potpuno razliĉite komponente
(prirodna, socio – ekonomska, tehniĉka). Promjene u jednoj komponenti povlaĉe promjene u ostalim
komponentama.MeĊusobna povezanost i interakcije izmeĊu komponenti daju osnovno obiljeţje
prostoru.
Granice općine utvrĊena je federalnim zakonom i drugim federalnim propisima. Obuhvat Plana graniĉi
se sa Republikom Srpskom, odnosno sa Opštinom Petrovo sa sjeverne strane. Na zapadu graniĉi se
sa Zeniĉko-Dobojskim kantonom odnosno Općinama Maglaj i Zavidovići, na sjeveru sa općinama
Graĉanica i Srebrenik, Banovićima na jugu, Ţivinicama na jugoistoku i Općinom Tuzla na istoku.
Najduţu granicu ima sa općinom Banovići, koja pripada Zeniĉko-Dobojskom kantonu, duţine 24, 478
km a najkraću sa Općinom Graĉanica, na sjeveru, duţine 6,24 km. Granicu općine, ĉija duţina iznosi
104,95 km većim dijelom ĉine prirodne karakteristike.
Najznaĉajnija karakteristika prostora općine Lukavac je njegova heterogenost. Heterogenost prirodnih
karakteristika prostora Općine uticala je na heterogenost socio – ekonomskih karakteristika.
Heterogenost prirodnih resursa ogleda se u izraţenoj izdiferenciranosti reljefa. Najviša nadomorska
visina na teritoriji općine Lukavac je u zoni Ozrena i iznosi 672 m.n.v. dok je najniţa taĉka u dolini
rijeke Spreĉe iznosi 172 m.n.v.Oko 70 % općine pripada brdsko-planinskoj zoni, odnosno nalazi se
iznad 500 metara nadmorske visine. Predmetno podruĉje karakteriše brdsko planinski tip reljefa sa
izraţenim blagim reljefnim formama koji su zastupljeni u dijelu rasprostranjenja neogenih sedimenta
kao i ravniĉarski dijelovi terena u aluvionima rijeka.
Prema rang listi o nivou razvijenosti općina u FBiH iz 2011. god. općina Lukavac se ubraja u grupu
razvijenih općina FBiH.
Prostorna distribucija stanovništva nije uravnoteţena, odnosno uoĉava se pojaĉana koncentracija u
pojedinim prostornim cjelinama Općine. Najgušće naseljeni dio općine Lukavac je gradsko naselje,
odnosno općinski centar sa najbliţim naseljima Modrac, Puraĉić, Tabaci, Devetak, odnosno najgušće
naseljena naselja se nalaze u ravniĉarskom dijelu opštine. Prostor sa najvećom koncentracijom
stanovništva karakteriše i najveća koncentacija industrijskih i privrednih objekata, najrazvijenija
infrastruktura (tehniĉka i društvena). Podruĉja sa ovakvim karakteristikama predstavljaju razvijene
centre, dok se ostali, veći dio obuhvata plana, generalno moţe nazvati nerazvijenom periferijom ovog
prostora. Prosjeĉna gustina naseljenosti na prostoru obuhvata iznosi (po procjeni iz 2011. god.)
152,74 st/km2.
U pogledu stanovništva u odnosu na 1991. godinu, dolazi se do zakljuĉka da je 2011.god. došlo do
promjena u broju i nacionalnoj strukturi stanovništva. Broj stanovnika smanjen je sa 51 070 u
1991.godini na 47 828 stanovnika u 2011.godini, ĉime je ostvarena negativna prosjeĉna godišnja
stopa rasta od – 0,6.Vrijednosti prirodnog priraštaja su takoĊe uticale na promjene u broju stanovnika
općine. U poslijeratnom periodu vrijednosti prirodnog priraštaja konstantno opadaju, ali su veći
vremenski period sa pozitivnim predznakom, izuzev 2010.godine kada su vrijednosti prirodnog
priraštaja bile sa negativnim predznakom.Na promjene u broju i nacionalnoj strukturi stanovništva
uticale su migracije.Analiza migracija stanovništva Općine Lukavac pokazuje kontinuiranu emigraciju
u cijelom posleratnom periodu. Negativan migracioni saldo u posmatranom periodu na teritoriji Općine
uticao je na kontinuirano smanjenje broja stanovnika po tom osnovu za 414 lica prosjeĉno
godišnje.Migracije i ratni gubici u periodu 1991 – 1995. uzrokovali su promjene u ostalim strukturama
stanovništva (starosnoj, ekonomskoj, obrazovnoj, polnoj strukturi i drugo).
12
Odnos broja stanova i domaćinstava je najjednostavniji indikator stambenog deficita ili suficitaNa
teritoriji općine Lukavac postoji stambeni deficit koji je 1971. god. iznosio 605 stambenih jedinica,
1981. god. 1633 stambenih jedinica. MeĊutim, po popisu iz 1991. god. zabiljeţen je suficit od 487
stambenih jedinica. Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2013. godine je prvi popis koji se u
Bosni i Hercegovini provodi nakon 22 godine i prema ovom popisu ukupan broj stanova na teritoriji
Općine iznosi 23 997 stanova, što je u odnosu na 1991.godinu povećanje od 5 760 stanova.
Što se tiĉe stanja prirodnih resursa (poljoprivredno zemljište, šumsko zemljište, vodni resursi, rude i
drugi mineralni resuri, energetski resursi), oni su u periodu 1992 – 2011. pretrpjeli odreĊene promjene
(okvirna procjena na osnovu prostornih analiza).
Povećanje površina pod šumskim zemljištem je objašnjivo time da sukcesija šumske vegetacije
predstavlja prirodno naseljavanje inicijalnih šumskih zajednica na mjestima gdje je došlo do promjene
ranijeg naĉina korišćenja zemljišta.
Analizom podataka dobijenih iz katastra moţe se doći do zakljuĉka da je na podruĉju općine Lukavac
najzastupljenija VI bonitetna kategorija poljoprivrednog zemljišta sa 32,54 %, zatim IV kategorija sa
21,05 % i V kategorija sa 20,63 %. VIII kategorija zemljišta zastupljena je sa samo 0,47 %.Udio
kvalitetnog zemljišta kojeg ĉine prve tri kategorije (I – III) ĉini svega 19,72 % ukupnog poljoprivrednog
zemljišta. To ukazuje na potrebu njegovog racionalnog iskorištavanja uz intenziviranje
proizvodnje.TakoĊe, na podruĉju općine odnos raspoloţivih obradivih i poljoprivrednih površina po
stanovniku se smanjuje, a obzirom da su na tim površinama i dalje prisutni procesi oštećenja i
uništenja zemljišta (hemijska industrija, eksploatacija sirovina, izgradnja objekata), sve to ukazuje da
su potrebne hitne mjere za spreĉavanje daljnjeg smanjenja zemljišnih resursa.
Na teritoriji općine Lukavac otkriveno je više leţišta i pojava razliĉitih mineralnih sirovina i moţe se
reći da je općine bogata ovim resursom.Kao glavna mineralna sirovina na teritoriji općine Lukavac
izdvaja se ugalj, a zatim ţiĉni kvarc, kreĉnjak i podzemna voda. Lignit se na teritoriji općine Lukavac
eksploatiše na površinkom kopu Šikulje i površinskom kopu Lukavaĉka Rijeka. Na ovom leţištu
utvrĊene su ukupne rezerve uglja od 102.513.000 tona uglja. Površinski kop "Lukavaĉka Rijeka"
uskoro će se zatvoriti, s obzirom da su rezerve pri kraju ( 4.500 tona uglja) prema podaci Prostornog
plana Tuzlanski kanton. Na pojedinim lokacijama površinskog kopa "Šikulje" eksploatacijom II i I
krovnog ugljenog sloja otkriva se kvarcni pijesak koji je podina i krovnog ugljenog sloja. Prognozne
rezerve pijeska samo na ovom lokalitetu su preko 8 miliona tona kvarcnog pijeska. Rudnik mrkog
uglja Banovići-banovićki basen se nalazi jednim manjim dijelom na juţnom dijelu općine Lukavac.
Ukupne rezerve za eksploataciju, Rudnika mrkog uglja "Banovići" iznose 79.282.792 t. Kreĉnjak se
eksploatiše na lokalitetu Vijenac i za isto su odreĊena dva eksploataciona polja. Na teritoriji općine
Lukavac nalaze se dva istraţna prostora podzemnih pitkih voda i to lokalitet Devetak, leţište Osmići i
lokalitet Devetak, leţište Bregovi.
U pogledu tehniĉke infrastrukture višeg nivoa najveće poboljšanje je zabiljeţeno kod
telekomunikacione infrastrukture. To se odnosi na izgradnju mreţe mobilne telefonije, kao i polaganje
optiĉkih kablova za fiksnu telefoniju. Elektroenergetsku infrastrukturu karakteriše razgranata SN 35kV
mreţa napajana iz 110kV TS Puraĉić, kao i 10kV mreţa. Gubici elektriĉne energije su u okvirima
tehniĉkih gubitaka.Opština Lukavac je i tranzitno podruĉje za prenos elektriĉne energije, pa je
presjecaju prenosni vodovi nazivnog napona 110kV, 220kV i 400kV. Svi prenosni vodovi su u pogonu
na nazivnom naponu.
Stanje komunalne infrastrukture ne prati populaciju i razvoj privrednih aktivnosti u općini. Na podruĉju
Općine Lukavac postojeća kanalizaciona mreţa je mješovitog tipa,a tamo gdje nije izgraĊena
dispozicija upotrebljenih voda iz domaćinstava i industrije vrši se u individualne septiĉke jame ili
ispušta u obliţnje vodotoke bez prethodnog preĉišćavanja.Za naselja Bistarac Gornji i zaseoke
Doloţal i Jošik je uraĊena dokumentacija kojom bi se otklonili problemi sa bujiĉnim vodama i
nanosom, a za naselja po obodu jezera Modrac dokumentacija za prihvat, odvoĊenje i preĉišćavanja
otpadnih voda na tipskim postrojenjima.
13
Za potrebe vodosnabdjevanja Lukavca i ostalih naselja izgraĊen je vodovodni sistem kojim se sa
izvorišta Toplice i iz vještaĉke akumulacije „Modrac― doprema voda do krajnjih korisnika.Gradsko
naselje Lukavac sa prigradskim naseljima se trenutno snabdijeva vodom iz 19 bunara lociranih na
ušću rijeke Jale u rijeku Spreĉu i vode akumulacije Modrac.Industrijski i drugi privredni kapaciteti
tehnološku vodu obezbijeĊuju iz komunalnih i vlastitih vodovoda.
Što se tiĉe saobraćajne infrastrukture, moţe se zakljuĉiti da je trenutno stanje postojećih
saobraćajnica koje prolaze kroz općinu dobro, bilo da se radi o saobraćajnicama višeg reda ili o
lokalnim putevima. Kroz podruĉje Općine Lukavac tranzitira magistralni put M-4, dionica Tuzla - Doboj
u duţini od 22 km. Pored magistralnog puta, prolaze i dva regionalna puta i to R471 i R455a.
Reginalni put R471 kroz općinu Lukavac prolazi u duţini od 18 km sa savremenim kolovoznim
zastorom, gdje povezuje dvije općine, i to preko Poljica, Vijenaca do općine Banovići. Regionalni put
R455a je povezan sa reginalnim putem R471 i spaja općinu Lukavac sa općinom Ţivinice. Svi lokalni
putevi su povezani sa postojećim regionalnim putevima R471 i R455a i sa magistralnim putem M4.
Komparacijom opšteg stanja trenutne putne mreţe na podruĉju općine Lukavac sa podacima o stanju
putne mreţe iz 1978.godine zakljuĉujemo da je duţina putne mreţe uvećana sa 146 km na 517,5 km,
što predstavlja ukupno uvećanje za 371,5 km, odnosno za 39,3%. Od toga, duţina magistralnog puta
od 22 km i duţina regionalnog puta od 23 km se nije mjenjala, dok je mreţa lokalnih puteva 1978.
godine iznosila oko 100 km, dok je trenutna situacija mreţe lokalnih puteva 472,5 km. Trenutna
vrijednost neasfaltiranih puteva iznosi 115 km. Današnje stanje ţeljeznice je lošije u odnosu na period
od 1978.godine. Javni gradski saobraćaj na podruĉju općine je razvijen i postoji ureĊena autobuska
stanica. Sa autobuskog terminusa obavlja se meĊunarodni, republiĉki i regionalni saobraćaj završnog
i tranzitnog karaktera. Pored javnog prevoza, koji prevozi putnike do ţeljenih odredišta, tu je i taxi
sluţba koja je na raspolaganju graĊanima sa definisanim i oznaĉenim stajalištima.
Privredni kapaciteti su ona vrsta resursa koja je pretrpela odreĊene promjene u poslednje dvije
decenije. Ratno vrijeme od 1992-1995. godine, a i sam postratni period od 1996-2000. god. u
znaĉajnoj mjeri usporili su trend privrednog razvoja u Općini. Generalno gledano još nijedna firma nije
propala, odnosno nije sproveden postupak steĉaja, mada se moţe konstatovati da je najveći dio firmi,
koje trenutno nisu u funkciji proizvodnje, iz bazne industrije u drţavnom vlasništvu. Te firme su bile
osnova privrednog razvoja općine Lukavac. Dakle, rijeĉ je o velikim firmama kako po vrijednosti
kapitala, tako i po broju zaposlenih, a koje iz mnogo razloga ne rade ili djelimiĉno rade. U industrijskoj
proizvodnji (proizvodnja cementa, izrada latofleks leţaja, proizvodnja plastiĉne stolarije) dolazi do
rasta firmi. Pored rasta firmi u industrijskoj proizvodnji, rasle su i firme koje se bave trgovinom
graĊevinskog materijala, što je i logiĉno obzirom da je obnova ratom porušenih objekata veoma
aktuelna. MeĊutim, izuzev nekoliko firmi gdje je vršeno direktno strano investiranje, sve ostale su
rezultat autohtonog rasta. U privrednoj aktivnosti općine Lukavac zastupljene su sve privredne oblasti
i djelatnosti.
Naseljsku strukturu općine Lukavac ĉini mreţa od 44 naseljena mjesta koja se kao takva sluţbeno
vode u drţavnoj statistici FBiH. U naseljskoj strukturi općine Lukavac u periodu od 1971 –
2011.godine dominiraju mala naselja. U mreţi naselja Općine, naseljeno mjesto Lukavac se izdvaja
kao općinski i ujedno kao sekundarni centar.Ostala naseljena mjesta imaju sljedeći centralitet:
 Općinski centar : naselje Lukavac
 Centri zajednice sela : Dobošnica, Gnojnica, Poljice, Prokosovići, Puraĉić i Turija
 Lokalni centri: Devetak
 Primarna seoska naselja:sva ostala naselja.
Opremljenost društvenom infrastrukturom (javne sluţbe) na teritoriji općine moţe se ocjeniti kao
zadovoljavajuća pod uslovom da se radi na realizovanju postavljenim ciljevima. Kod predškolskog
vaspitanja javlja se potreba izgradnje još jednog objekta u pšćinskom centru.Glavni problemi školskih
objekata je nedostatak školskog prostora. Kvalitet opremljenosti objekata kulture nije dobra i
nedostaje neophodna oprema da bi se kvalitet rada podigao na veći nivo, i u kojem bi mladi kreativno
i organizovano provoditi svoje vrijeme. Lukavac ima veliko bogatstvo i tradiciju u razvoju kulturnih
14
djelatnosti, ali nivo svijesti graĊana o tome je na niskom nivou, te je neophodno uticati na to kako bi
opština bila prepoznatljiva u regionu po svom bogatom kulturno-istorijskom nasljeĊu. U oblasti
zdravstvene zaštite javlja se potreba za otvaranjem novih ambulanti i rekonstrukcijom postojećih
prostora, kako bi ih doveli na zadovoljavajući nivo i dostupnim svim graĊanima. Nedostatak objekata
sporta i rekreacije u opštini se odnosi na zatvorene tipove sportskih objekata (školske sportske sale) u
vanurbanom podruĉju općine.Prema prostornim normativima objekti sporta u postojećem stanju,
generalno na podruĉju Općine ne zadovoljavaju površinom.
Prema informacijama Zavoda za zaštitu kulturno-historijskog naslijeĊa i prirodnih vrijednosti, na ovom
prostoru su evidentirana svega ĉetiri kulturno-historijska spomenika i to:
 Arheološki loalitet Mramor, Gornja Brijesnica – srednjovjekovna nekropola
 Dţamija Devetak (srušena)
 Zgrada direktora Milea (vila) – Lukavac
 Pravoslavna crkva u Puraĉiću
Provedena analiza postojećeg stanja na podruĉju Općine dala je opštu sliku stanja ţivotne sredine
posmatrajući pojedine segmente, njihovu meĊusobnu povezanost i uslovljenost kao što su voda, tlo,
vazduh, te negativni uticaji koji se manifestuju u većem ili manjem obimu kao što su otpadne vode,
emisije ĉestica gasova u vazduh, devastacija zemljišta, pojava buke i ĉvrsti otpad.Osnovni problem
zagaĊenja atmosfere je postojanje zastarjelih i energetski neefikasnih i neprihvatljivih objekata i
sistema grijanja stambenog, poslovnog i javnog prostora kao i korištenje elektriĉne energije na
energetski neefikasan naĉin. Na zagaĊenje zraka, iz oblasti industrije utiĉe korištenje ekološki
neprihvatljivih proizvodnih tehnologija koje nisu u skaldu sa najboljim raspoloţivim tehnologijama. Na
osnovu višegodišnjeg praćenja kvaliteta voda, utvrĊeno je da su svi vodotoci u daleko lošijem stanju u
odnosu na zakonski utvrĊeni kvalitet i da po kvalitetu voda odgovaraju III-IV kategoriji-klasi voda, s
tim da se povremeno po kvalitetu mogu svrstati i u vodotoke ''van klase''. Bitno je naglasiti da se na
rijeku Turiju vrši konstantan pritisak od odlagališta jalovine rudnika Banovići koje sadrţi ugljenu
prašinu i druge opasne supstance. Procjedne vode iz deponija rudniĉkog otpada rudnika ĐurĊevik i
Banovići takoĊe zagadjuju rijeku Spreĉu i jezero Modrac u koliĉinama koje nisu poznate. Opterećenja
na ţivotnu sredinu, a posebno na zagaĊenja zemljišta predstavlja i problem postojanja divljih
odlagališta otpada, gdje divlja odlagališta zagaĊuje zemljište sa oko 11.000 tona otpada
godišnje.Poseban problem predstavljaju odlagališta otpada privrednih subjekata, ĉijim odlaganjem su
nastali Bijelo more i Crno more, odlagališta jalovine, otkrivke, šljake i graĊevinskog šuta. Poseban
problem zagaĊenja ţivotne sredine predstavlja deponija Potoĉari zbog neadekvatnog odlaganja
otpada i postojanje zagaĊenja atmosfere od deponijskog gasa zbog nepostojanja tehniĉko tehnoloških i organizacionih mjera kojim bi se onemogućila emisija deponijskog gasa.
15
PRVI DIO
16
I. OPĆI I POSEBNI CILJEVI PROSTORNOG RAZVOJA
1. OPĆI CILJEVI PROSTORNOG RAZVOJA
1.1.
Evropska perspektiva prostornog razvoja
Prilikom definisanja opštih ciljeva za potrebe prostornog razvoja potrebno je poći od evropskih
opredjeljenja sadrţanih u smjernicama evropskih perspektiva prostornog razvoja i vodećih principa za
odrţivi razvoj evropskog kontinenta kao i strateških opredjeljenja šireg okruţenja, drţavnih i razvojnih
dokumenata.
1) Evropske prostorne razvojne perspektive (European Spatial Development Perspective –
ESDP, European Commission, Potsdam 1999.), upućuju na smjernice za:
 Razvoj uravnoteţenog i policentriĉnog sistema gradova;
 Uspostavljanje novog odnosa izmeĊu urbanih i seoskih podruĉja;
 ObezbjeĊenje jednakopravnog pristupa od infrastrukture do obrazovanja, zdravstva i
socijalne zaštite;
 Osmišljeno upravljanje i oĉuvanje prirodne i kulturne baštine.
2) Vodeća naĉela za trajni prostorni razvoj evropske cjeline (Guilging principles for Suistainable
Spatial Development of the European Continent, CEMAT, Hannover, 2000.), odnose se na:
 Prostornu strategiju u duhu odrţivog prostornog razvoja koja se oslanja na prijedloge
prostorno razvojnih mjera za urbana podruĉja, poljoprivredno i šumsko zemljište i
evropske koridore;
 Potrebu aktivnog uĉešća graĊana u procesu prostornog planiranja, posebno ukljuĉivanje
mladih generacija u proces planiranja ĉime oni utiĉu na stvaranje uslova koji oblikuju
njihove ţivote;
 Ovo je preduslov za prihvaćanje „evropskih ideja― od strane graĊana i istovremeno
preduvjet za poštivanje planskih rješenja.
1.2.
Ciljevi iz Prostornog plana za podruĉje Tuzlanskog kantona 2005-2025
Opšti ciljevi:
Zadovoljenje potreba stanovništva Kantona spada u najviše ciljeve, a to su:
 Ljudska prava u multietniĉkoj sredini;
 Kvalitetna okolina i prepoznatljiv ambijent;
 Dostupnost materijalnih sredstava;
 Dostupnost obrazovanja, zdravstvene i socijalne zaštite.
Posebni ciljevi:
1) Ciljevi prostornog ureĊenja




Racionalno korišćenje prostora prema njegovoj prirodnoj podobnosti i mogućnosti ureĊenja
za namjene koje obezbjeĊuju odrţiv razvoj podruĉja kantona;
Policentriĉan sistem razvoja u okviru Kantona i opština i korišćenje prostora prema
komparativnim prednostima;
Ujednaĉavanje uslova razvoja izmeĊu gradova i ostalih naselja kroz razvoj i dostupnost
urbanih elemenata i svim naseljima;
U sistemu izgradnje prilagoĊavanje prirodnim uslovima i specifiĉnostima;
17



Razvoj transportne energetske, vodoprivredne i telekomunikacijske infrastrukture, saglasno
potrebama stanovništva i privrede Kantona i evropskim standardima;
Zaštita i ureĊenje graditeljskog i prirodnog naslijeĊa i njegovo ukljuĉivanje u razvoj Kantona
Kooperacija gradova Kantona meĊusobno i sa gradovima BiH i širim podruĉjima (ukljuĉivanje
u urbane mreţe).
2) Ciljevi društveno ekonomskog razvoja



S obzirom na globalizaciju ekonomije, osnovni cilj je prestruktuiranje firmi i razvoj fleksibilnih
specijalizacija uz permanentno obrazovanje radno sposobnog stanovništva;
Ukljuĉivanje prirodnih i stvorenih potencijala u privredni razvoj;
Razmještaj privrednih kapaciteta usmjeriti ka policentriĉnom modelu razvoja, uvaţavajući
prirodne i druge kriterijume, uz napuštanje monofunkcionalnih zona.
3) Ciljevi odrţivog razvoja







Osnov odrţivog razvoja ĉiniće:
 borba za ostvarenje sloboda i prava u odluĉivanju o razvoju;
 podsticanje inicijative i inventivnosti graĊana od strane vlasti.
Kljuĉni faktor u ostvarivanju odrţivog razvoja je borba protiv razvoja koji se bazira na fiziĉkom
rastu proizvodnje i iscrpljivanju prirodnih resursa;
Odrţiv razvoj se mora regulisati i kroz zakone i propise, koji moraju da osiguraju dugotrajnost
razvoja, kvalitet ţivota, efikasnu upotrebu prirodnih resursa, oĉuvanje prirode i njenih
vrijednosti i rijetkosti;
Stvoriti uslove za obezbjeĊenje dovoljnih koliĉina vode za piće svim stanovnicima u privredi,
te uslove za dispoziciju i tretman otpadnih voda i krutog otpada;
Preduzimati mjere za pošumljavanje i izbjegavati izgradnju na klizištima, kako bi se zaštitilo
stanovništvo i materijalna dobra i obezbijedio kvalitetniji ambijent za stanovništvo;
Voditi aktivnosti na nivou Kantona i opštine, u cilju zaštite atmosfere, naroĉito od industrijskih
postrojenja, saobraćaja i otpada, uvoĊenjem savremenih sistema toplifikacije i regulacije
saobraćaja i savremenog tretmana otpada;
Putem Kantona i drţave BiH uticati na spreĉavanje odlaganja industrijskog otpada bez
njihovog prethodnog tretmana.
Sve navedeno predstavlja osnovu za razradu opštih i posebnih ciljeva Prostornog plana Lukavca.
1.3.
Opći ciljevi organizacije, ureĊenja i korišćenja prostora Općine Lukavac:
OSNOVNI CILJ prostornog razvoja Općine jeste: unapreĊenje prostornog razvoja, odnosno
usaglašenost ekonomskog, ekološkog, fiziĉkog i socijalno-kulturnog razvoja, do nivoa kojim će Općina
biti konkurentna u širim republiĉkim i perspektivno, evropskim okvirima.
Opći ciljevi prostornog razvoja, racionalne organizacije i ureĊenja prostora podruĉja općine Lukavac
jesu:
 ravnomjeran razvoj podruĉja općine (teritorijalna kohezija) i unaprijeĊenje socijalne kohezije aktivirati potencijale teritorijalnih jedinica koje za to imaju odgovornost i kapacitet, što
podrazumijeva i jaĉanje institucija, kadrova, strateških planova, kulture, obrazovanja i sl.u
djelovima općine koji nemaju odgovarajući kapacitet, kao i smanjenje razlika u stepenu
razvijenosti i jaĉanje teritorijalne konkurentnosti općine i njenih dijelova. Ovo podrazumijeva
unapreĊenje kvaliteta ţivljenja i privreĊivanja lokalnog stanovništva stimulisanjem postojećih i
razvojem novih dijelatnosti.
 teritorijalna konkurentnost i pristupaĉnost općine – rast (privredne) konkurentnosti će biti
omogućen razvojem mreţe naselja, jaĉanjem funkcija i ureĊenjem centara razvoja (općinskog
18




i lokalnih), oĉuvanjem i revitalizacijom seoskih naselja i razvoja turizma. Konkurentna privreda
u specifiĉnom prostornom okruţenju, omogućiće veći privredni rast i standard stanovništva.
Centri razvoja, a prije svega općinski centar kao nosioc razvoja, uticaće na prostornu i
funkcionalnu integrisanost sa ruralnim okruţenjem, što podrazumijeva povećanje saobraćajne
dostupnosti i otvorenosti podruĉja općine kroz razvoj i modernizaciju svih mogućih vidova
transportnih sistema, unaprjeĊenje kvaliteta mreţe vodoprivredne, energetske i
telekomunikacione infrastrukture, kao i mreţe usluga i objekata javnih sluţbi.
prostorno-funkcionalna integrisanost podruĉja općine sa regionalnim okruţenjem - integracija
podruĉja općine u okviru funkcionalnog urbanog podruĉja i šire,što podrazumijeva jaĉanje
privrednih, saobraćajnih i drugih veza. Funkcionalni uticaji razvoja prelaze administrativno
utvrĊene granice na svim nivoima, pa je prema tome neophodno sistematsko plansko
sagledavanje mogućnosti za implementaciju projekata iz oblasti zaštite ţivotne sredine,
zaštite i povezivanja prirodnog i kulturnog naslijeĊa, razvoja tehniĉke infrastrukture i
saobraćaja, poljoprivrede, turizma i dr.
zaštićena i unapreĊena ţivotna sredina - zasniva se na racionalnom korišćenju prirodnih
resursa, racionalnom korišćenju obnovljivih izvora energije, uvoĊenju ĉistijih tehnoloških
rješenja, principu regionalnog odlaganja otpada, smanjenju negativnih uticaja u urbanom
okruţenju, unaprjeĊenje mjera zaštite ţivotne sredine u ruralnom podruĉju, ureĊenju predjela
i pošumljavanju, ureĊenju javnih prostora i zelenih površina u naseljima i drugim mjerama
koje će unaprijediti kvalitet ţivljenja na podruĉju općine. Odrţivi razvoj podruĉja općine je
moguć samo ako je usklaĊen sa principima i kriterijumima zaštite ţivotne sredine, t,j,
reţimima i mjerama zaštite prirodnih resursa, što pretpostavlja uspostavljanje efikasnog
sistema upravljanja zaštitom i razvojem podruĉja, uz ukljuĉivanje lokalnih zajednica i
stanovništva u aktivnosti i poslove na zaštiti ţivotne sredine, obezbjeĊenje kompenzacija za
sprovoĊenje reţima zaštite prirodnih resursa i resursne rente.
zaštićeno i odrţivo korišćeno prirodno i kulturno nasljeĊe - ĉini osnov identiteta regionalnog
okruţenja, ali i temelj budućeg privrednog/turistiĉkog razvoja općine. Ovo podrazumijeva dalji
razvoj mreţa vrijednih/zaštićenih prirodnih celina i kulturnih predjela, uz zaštitu prirodnog i
kulturnog nasljeĊa i predjela prema evropskim i svetskim standardima, konvencijama,
deklaracijama i sl., sa posebnim zadatkom da se poveća površina zaštićenih prirodnih cjelina
i izvrši sistematizacija kulturnog nasljeĊa. TakoĊe, predpostavlja stvaranje uslova za
edukaciju lokalnog stanovništva o prirodnim i kulturnim vrijednostima podruĉja, kao i uslova
za odrţivo korišćenje ovih vrijednosti (uz adekvatnu prezentaciju).
korišćenje ovih vrijednosti (uz adekvatnu prezentaciju).
19
2. POSEBNI CILJEVI PROSTORNOG RAZVOJA
Do kraja planskog horizonta (2025. godina - horizont pribliţavanja osnovnim ciljevima prostornog
razvoja), Lukavac treba da postane općina koja se skladno razvija na naĉin usklaĊen sa interesima
ţivotne sredine, sa dinamiĉnom privredom zasnovanom na znanju, sa prijatnim društvenim i kulturnim
okruţenjem orijentisanim na odrţiv razvoj, i da se dokaţe kao poslovni, turistiĉki i obrazovno-kulturni
centar, sa visoko razvijenim kapacitetima za proizvodnju i privlaĉenje investicija, sa graĊanskim
društvom aktivno ukljuĉenim u proces odluĉivanja (uz komunikaciju sa općinskom upravom) i sa
kontinuiranim rastom dohotka graĊana.
Posebni ciljevi prostornog razvoja su:
















jaĉanje funkcionalnih veza sa okruţenjem: transgraniĉna saradnja sa općinama u
okruţenju,razvoj transregionalne saradnje,unutrašnja povezanost na podruĉju obuhvata
Plana;
podsticanje razvoja na svim djelovima teritorije Općine sa naglašenom ulogom većih naselja i
organizovanjem zajednica sela oko njih;
zaustavljanje negativnih demografskih trendova (depopulacija, starenje stanovništva) na
velikom dijelu obuhvata Plana;
racionalno korišćenje postojećeg stambenog fonda i poboljšanje kvaliteta stambenog fonda
do kraja vremenskog horizonta Plana;
dekoncentracija sistema javnih sluţbi i usluga i potenciranje identiteta pojedinih djelova
teritorije Općine, razvojem specifiĉnih oblika kulturne djelatnosti;
povećanje dostupnosti na svim djelovima teritorije Općine razvojem mreţe općinskih puteva i
tehniĉke infrastrukture;
aktiviranje i odrţivo korišćenje lokalnih resursa, podsticajnim mjerama za razvoj malih i
srednjih industrijskih preduzeća i drugih oblika male privrede, koja će omogućiti demografsku
obnovu u ruralnom podruĉju Općine;
formiranje novih privrednih zona, odnosno proširenje postojećih;
rast konkurentnosti kompleksa rudarstva i ukupnog Planskog podruĉja, usklaĊivanjem razvoja
socioekonomske osnove sa razvojem uravnoteţene i integrisane prostorne strukture
podrškom
balansiranom
razvoju
teritorije,
novog
urbano-ruralnog
partnerstva,
obezbjeĊivanjem pristupaĉnosti infrastrukturi i znanju svim graĊanima i investitorima,
efikasnim korišćenjem regionalnih prednosti i teritorijalnog kapitala i zaštitom prirodnih i
kulturnih vrijednosti na principima odrţivosti;
neutralisanje razvojnih konflikata i negativnih eksternih efekata (promjena strukture i
prostorna disperzija kapitalnih investicija, usmjeravanje pozitivnih eksternih efekata u
smanjenje degradacije prirode, kao i u njenu revitalizaciju, obnavljanje i ureĊenje prostora,
racionalno iskorišćavanje uglja, unapreĊenje tehnologije i sl.);
racionalno korišćenje zemljišta, na kvalitetnom zemljištu, obezbjediti poljoprivrednu
proizvodnju, a ostale namjene uskladiti prema mogućnostima na zemljištu lošijeg
kvaliteta;obezbjeĊenje i zaštita prostora za lociranje poljoprivrednih proizvodnih kapaciteta;
poboljšanje kvaliteta i strukture šume;
zaštita i ureĊenje prirodnih i kulturnih dobara i njihovo korišćenje u funkciji ureĊenja kulturnog
predjela i odrţivog razvoja turizma;
prostor sa potencijalima za razvoj dosada nedovoljno razvijenih grana turizma, kao što su
seoski, lovni, sportski, eko turizam, izletniĉki, eskurzioni, djeĉiji, omladinski, kulturno - istorijski
(rekreacijsko podruĉje uz jezero Bistarac, uz jezero Modrac, Svatovac i dr.) identifikovati i
privesti namjeni;
problema deponovanja otpada rješavati u skladu sa Strategijom upravljanja otpadom u BiH
funkcionisanjem regionalne deponije;
stvaranje uslova za efikasno aktiviranje, eksploataciju i preradu mineralnih resursa
(prvenstveno uglja); ovi uslovi su: (1) institucionalni; (2) organizacioni; (3) pravno-imovinski;
(4) ekonomski; (5) finansijski; (6) prostorno-ekološki; (7) infrastrukturni;
20



u toku i nakon eksploatacije mineralnih sirovina smanjiti štetan uticaj na okolinu i izvršiti
rekultivaciju degradiranih površina;
zaštita kvaliteta sredine i kvaliteta ţivljenja (obezbjeĊenje, u skladu sa realnim društvenim
mogućnostima, prihvatljivih ekoloških i ambijentalnih standarda, kao i opšteg nivoa
društvenog standarda, dostupnosti javnih servisa i dr., kako na uţem tako i na širem
podruĉju); i
obezbjeĊenje sigurnosti od prirodnih i stvorenih destruktivnih uticaja (ugraĊivanje u planske
koncepcije i rješenja kriterijuma sigurnosti koji će doprinjeti smanjivanju rizika u vanrednim
okolnostima, kao i smanjenju povredivosti stanovništva, naselja, tehniĉkih i komunalnih
sistema, prirodne sredine i dr.).
2.1.
2.1.1.
CILJEVI RAZVOJA PRIRODNIH RESURSA
Poljoprivredno zemljište
Kao osnovni cilj u oblasti prostornog ureĊenja, a time i poljoprivrede definiše se obezbjeĊivanje
racionalnog korištenja zemljišta i zadovoljavanja svih potreba za zemljištem u okviru raspoloţivih
površina, na bazi utvĊenih površina, na bazi utvrĊenih potreba i mogućnosti po namjenama
/poljoprivreda, šumarstvo, naselja, industrija, infrastruktura/, uz uslov da prioritet u namjeni i
korišćenju kvalitetnijeg zemljišta ima poljoprivreda, a zemljišta lošijeg kvaliteta za ostale namjene.
Operativni ciljevi:
 zašitita poljoprivrednog zemljišta od degradacije;
 primjena agrotehniĉkih mjera u cilju poboljšanja produktivnosti poljoprivrednog zemljišta;
 usmjeravanje poljorpivredne proizvodnje prema intenzivnom voćarstvu /i povrtlarstvo gjde
uslovi terena to dozvoljavaju/;
 revitalizacija seoskih zadruga;
 rekultivacija degradiranih i zapuštenih površina;
 uvoĊenjem novina u poljoprivredu prema standardima EU, kroz razliĉite vidove edukacije,
informisanjem, mjerama stimulacije kako bi se dobio organski zdrav proizvod;
 uvesti zemljišni informacioni sistem i monitoring;
 ukrupnjivanje posjeda i udruţivanje u cilju dobijanja većeg prinosa, kao i u cilju zajedniĉkog
plasmana proizvoda;
 primjena agrotehniĉkih mjera u cilju ureĊenja i kultivisanja poljoprivrednog zemljišta,saniranje
nepovoljnih efekata izazvanih lošom poljoprivrednom praksom- sprovoĊenjem agromelioracija
defektnih zemljišta i remedijacijom zemljišta kontaminiranih odlivom teĉnog stajnjaka sa
stoĉarskih farmi i neadekvatnim rukovanjem agrohemikalijama i sl;
 maksimalno usmjeravanje izgradnje ili korištenja prostora u vanpoljoprivredne svrhe izvan
kvalitetnih poljoprivrednih površina;
 drţavnim, kantonalnim i općinskim politikama maksimalno pomagati razvoj intenzivne
poljoprivrede, naroĉito na zemljištima I – IV kategorije;
 usmjeravanje ka iskorištavanju potencijala za proizvodnju zdrave hrane;
 povećanje poljoprivredne proizvodnje u svim oblastima kako bi se stvorili uslovi za uspješnije
oĉuvanje i poboljšanje poljoprivrednog zemljišta.
Da bi se podrţao razvoj poljoprivrede neophodno je preduzeti aktivnosti na:
 poboljšanju prerade i marketinga poljoprivrednih proizvoda ukljuĉujući investiranje u opremu i
nove tehnologije za proizvodnju i pakovanje;
 promovisanju bolje integracije ukupnog prehrambenog lanca;
 restauraciji poljoprivredne proizvodnje nakon provedene privatizacije;
 uvoĊenju novih i profitabilnih kultura i tehnologija u poljoprivrednoj proizvodnji;
 osnivanju poslovnih udruţenja i pruţanje pomoći procesu standardizacije;
21


razvoju profesionalnih i tehniĉkih vještina kroz obrazovanje i struĉnu preobuku;
predvidjeti da budući projekti razvoja poljoprivredne proizvodnje treba da doprinesu razvoju
poljoprivrede i oĉuvanju, zaštiti poljoprivrenog zemljišta od potencijalne erozije.
UtvrĊene bonitetne kategorije poljoprivrednog zemljišta prema upotrebnoj vrijednosti svrstane su u tri
grupe:
 zemljišta prikladna za kultiviranje (I-IV bonitetne kategorije);
 zemljišta manje prikladna za kultiviranje (V-VI bonitetne kategorije);
 zemljišta ograniĉena u upotrebi (VII-VIII bonitetne kategorije).
Imajući u vidu površine koje su prikladne za kultiviranje u površini od 6825,21 ha, potrebno je na
podruĉju općine izvršiti meliorativne zahvate na poboljšanju kategorija zemljišta, što stvara preduslove
za intenzivnu poljoprivrednu proizvodnju.
2.1.2.
Šume i šumsko zemljište
Na osnovu stanja šuma i šumskog zemljišta, ekoloških specifiĉnosti podruĉja, ali i potreba općine
Lukavac, definišu se osnovni planski ciljevi u oblasti šumarstva, kojima će se povećati doprinos
sektora šumarstva u ukupnom društveno-ekonomskom razvoju općine i republike.
Navedeni ciljevi su usklaĊeni sa drugim planovima i programima (dugoroĉni program gazdovanja
šumama, šumskoprivredne osnove, lovne osnove, vodoprivredni planovi, i dr.), što je i propisano
Zakonom o šumama (Sluţbene novine Federacije BiH, br. 20/02).
Osnovni cilj su:
 Gazdovanje šumama i šumskim zemljištem po kriterijumima i principima odrţivog
gazdovanja;
 Pošumljavanje goleti podesnih za pošumljavanje i poljoprivrednih površina lošijih bonitetnih
kategorija (VII i VIII), odnosno površina obraslih sukcesivnim vegetacijskim stadijima,
šibljacima i šikarama;
 Industrijsku eksploataciju drveta svesti na najmanju moguću mjeru;
 Odrţavanje i odgovarajuće poboljšanje šumskih ekosistema i njihov doprinos globalnom
ciklusu ugljenika;
 Odrţavanje i odgovarajuće poboljšanje zaštitnih funkcija u upravljanju šumom (posebno
zemljišta i voda);
 Odrţavanje zdravlja i vitalnosti šumskih ekosistema;
 Odrţavanje, ĉuvanje i odgovarajuće poboljšanje biološke raznovrsnosti u šumskom
ekosistemu;
 Odrţavanje drugih socijalno-ekonomskih funkcija šuma;
 Gazdovanje u skladu sa odredbama zakonskih dokumenata;
 Rekonstrukcija degradiranih staništa i njihovo pretvaranje u viši uzgojni oblik;
 Aktivnosti u cilju unapreĊenja stanja šumskog fonda u privatnom vlasništvu;
 Povećanje stepena korišćenja sporednih šumskih proizvoda i ostvarivanje rente od strane
sektora veznao za ovu oblast;
 Deminiranje površina pod šumama;
 Sanacija divljih deponija u šumama;
 UnapreĊenje stanja lovišta i lovne divljaĉi
Operativni ciljevi odrţivog korišćenja i oĉuvanja šumskog zemljišta i šuma su:
 odrţivo gazdovanje šumama u funkciji oĉuvanja sveukupnog biodiverziteta,
 oĉuvanje potencijala šuma kako bi se zadovoljile odgovarajuće ekološke, ekonomske i
socijalne potrebe i današnje i budućih generacija,
22




unapreĊenje sveopšteg stanja šuma,
obezbeĊenje i trajno jaĉanje i razvoj korisnih funkcija šuma, povezivanjem šuma,
vanšumskog zelenila i zelenila naselja,
usaglašavanje interesa šumarstva i razvoja turizma i lova, vodoprivrede i drugih delatnosti,
zaštitu i oĉuvanje šuma zaštićenih podruĉja i fragmenata endemiĉnih vrsta biljaka i ţivotinja
kao posebnih ekosistema, predela i podruĉja od izuzetnog znaĉaja.
Neophodno je definisati i utvrditi mogućnosti za nove šumske površine:
 za terene koji zahtevaju zaštitu od ekstenzivne i jake erozije,
 za terene sa klizištima (treba izbegavati dublju obradu i umesto "teških" drvenastih vrsta, koje
doprinose inteziviranju ove pojave, primeniti uvoĊenje niskih drvenastih i sigurnosnih
ţbunastih kultura, ili zalivaĊivanje).
 za primarno šumsko zemljište (na staništima devastiranih šuma),
 za zaštitne pojaseve (zaštita od vibracija i buke sa jakih saobraćajnica; vetrozaštitni pojasevi),
 neplodno i degradirano poljoprivredno zemljište, radi spreĉavanja dalje degradacije.
 neophodno je definisati uslove za oĉuvanje i unapreĊenje postojećih šuma, kroz programe
adekvatnog pošumljavanja, seĉe radi proreda ili bolesti (ili orezivanje) odnosno programe
kvalitetnog gazdvovanja šumama.
2.1.3.
Rude i drugi mineralni resursi
Mineralne sirovine
Osnovni cilj je plansko, odrţivo i ekonomiĉno korišćenje mineralnih uz primjenu mjera zaštite.
Da bi se to postiglo, treba utvrditi sljedeće operativne ciljeve:
 stvaranje uslova za potpunu informisanost o svim rezervama mineralnih sirovina – sprovesti
detaljne istraţne radove;
 usklaĊivanje eksploatacionih ciljeva sa ciljevima zaštite prirodnih predjela i vrijednosti,
odnosno zabraniti - ograniĉiti eksploataciju u zonama zaštite prirodnog i kulturnog nasljeĊa;
 stimulisanje detaljnih geoloških istraţivanja i otvaranja malih pogona za eksploataciju, prije
svega geološko – isplativih rezervi;
 podrška programima korišćenja sekundarnih sirovina, kao zamjene prirodnih materijala;
 stimulisanje i promovisanje korišćenja obnovljivih izvora energije;
 spreĉavanje neplanskog/nesmotrenog korišćenja mineralnih sirovina i podzemnih voda;
 utvrĊivanje naknade (resursne rente) od korišćenja mineralnih sirovina.
Energetski potencijali
Osnovni cilj: povećanje uĉešća proizvedene energije iz obnovljivih izvora energije uz smanjenje
negativnih uticaja na ţivotnu sredinu.
Operativni ciljevi:
 stvaranje pogodnog ambijenta za primjenu OIE, koji podrazumjeva: primjenu prostornih i
ekoloških kriterijuma; korišćenje obnovljivih izvora u proizvodnji primarne energije i povećanje
energije iz OI; pribliţavanje evropskim normama;
 povećanje proizvodnje energije iz sopstvenih izvora, prije svega obnovljivih, što zahtjeva
intenziviranje istraţivanja potencijala;
 utvrĊivanje tehniĉki iskoristivog potencijala obnovljivih izvora energije;
 poboljšanje tehniĉko-tehnološke i kadrovske opremljenosti i brţe uvoĊenje novih tehnologija
za korišćenje obnovljivih izvora energije;
 poboljšanje upravljanja energijom koja se proizvodi na lokalnom nivou;
 korišćenje pretpristupnih fondova EU;
23







uzimanje uĉešća u CDM (Clean Development Mechanizam) projektima;
obezbjeĊivanje fondova za realizaciju;
inteziviranje edukacije i uĉešća javnosti;
promocija i podsticanje primjene obnovljivih izvora energije na regionalnom i lokalnom nivou;
ukljuĉivanje svih interesnih grupa (lokalne uprave, stanovništva, struĉne javnosti investitora i
nevladinih organizacija) u procese implementacije programa obnovljivih izvora energije;
poboljšanje kvaliteta ţivotne sredine većim korišćenjem obnovljivih izvora energije;
izrada Studije energetskih potencijala općine Lukavac.
2.2.
2.2.1.
CILJEVI RAZVOJA STVORENIH RESURSA
Prostor
Razvoj regionalnih veza sa okruţenjem
Prostorno-funkcionalna, ekonomska i kulturna integracija ostvariva je na ĉetiri nivoa modela i to :
 transgraniĉno - kooperacija susjednih graniĉnih regiona (meĊudrţavno);
 interregionalno - saradnja sa općinama u okruţenju unutar regiona;
 transregionalno - saradnja susjednih regiona i
 transdrţavno - saradnja regiona oko velikih prostornih sistema.
Regionalne veze i prostorni odnosi sa susjednim opštinama
Elemente razvoja regionalnih veza treba bazirati na:
 zajedniĉkom razvoju turizma povezivanjem cjelina u jedinstvenu turistiĉku ponudu;
 funkcionalnom povezivanju infrastrukturnih sistema;
 koordinaciji programa zaštite i unapreĊenja naĉina korišćenja kulturnih i istorijskih dobara i
formiranju zajedniĉkih kulturnih programa;
 koordinaciji i zajedniĉkom rješavanju problema zaštite ţivotne sredine i drugih elemenata
zaštite i
 formiranju zajedniĉkog interaktivnog monitoring centra za praćenje korišćenja i zaštite ţivotne
sredine.
Interregionalni nivo pruţa šansu za saradnju sa općinama (ili oblastima, odnosno djelovima oblasti),
koje u pogledu ciljeva i mogućnosti za razvoj turizma imaju sliĉne potencijale. Veze izmeĊu općina
potrebno je zasnivati na široj saradnji i komplementarnom razvoju.
U cilju ostvarivanja ovih veza potrebno je obnoviti i poboljšati infrastrukturnu opremljenost, koja danas
predstavlja prag razvoja, a sutra preduslov veza, trgovine, transporta i komunikacije sa okruţenjem.
Razvoj regionalnih veza sa opštinama unutar Tuzlanskog kantona
Prioritet u razvoju regionalnih veza je usklaĊivanje planskih rješenja u kontaktnom podruĉju, u cilju
povećanja prostorne integracije. Potrebna usklaĊivanja se prije svega odnose na:
 namjene prostora u kontaktnim zonama;
 zaštitu poljoprivrednog zemljišta od neplanske i neadekvatne izgradnje, kao i ukrupnjavanje
poljoprivrednih površina;
 racionalno korišćenje resursa i njihovu adekvatnu upotrebu u funkciji razvoja privrede, prije
svega turizma;
 zadrţavanje i podsticanje naseljavanja stanovnika i podizanje kvaliteta ţivljenja u naseljima
na teritoriji svih opština kao i na cjelokupnoj teritoriji općine Lukavac;
24








intenziviranje funkcionalne i infrastrukturne veze izmeĊu susjednih seoskih naselja u razliĉitim
općinama;
usklaĊivanje razvoja i unapreĊenja putne mreţe;
zajedniĉko odrţavanje, razvoj i unapreĊenje elektroenergetskih i drugih infrastrukturnih
sistema na teritoriji općina;
razvoj komplementarnih djelatnosti i efikasnije korišćenje postojećih privrednih kapaciteta;
povezivanje turistiĉkih potencijala i kapaciteta općina tj. povezivanje turistiĉko-rekreativnih
zona u cilju zajedniĉke, jedinstvene ponude seoskog, poslovnog, tranzitnog,izletniĉkog,
vikend, stacionarnog, sportskog i rekreativnog turizma;
stalni monitoring ţivotne sredine teritorije općina i preduzimanje neophodnih mjera zaštite
ukoliko su potrebne;
rješavanje problema divljih deponija i zaštitu voda i vodotokova i
zaštitu, obnovu i unapreĊenje prirodne i ţivotne sredine i ĉuvanje i poboljšanje prirodnih i
kulturnih vrijednosti i specifiĉnosti teritorija općina.
Razvoj regionalnih veza sa okruţenjem
Zajedniĉki interesi općina se mogu definisati u sledećim oblastima:
 uspostavljanju dobrih saobraćajnih komunikacija i infrastrukturnih veza;
 definisanju kompatibilnih privrednih sadrţaja, radi zajedniĉkog nastupanja na trţištu;
 uspostavljanju socioloških, socijalnih, istorijskih i kulturoloških veza;
 razmjeni iskustava u realizaciji istih ili sliĉnih programa, kao i rješavanja istih ili sliĉnih
problema i
 uspostavljanju ekonomsko-finansijskih odnosa u vidu partnerskih veza i zajedniĉkog ulaganja
u inovaciju tehnoloških i tehniĉkih dostignuća.
U cilju daljeg razvoja potrebno je u pravcu predloţenih regionalnih veza, duţ razvojnih osovina,
obezbjediti infrastrukturnu opremljenost svih naselja (modernizovati infrastrukturne mreţe), naroĉito
onih koji će u sistemu naselja imati znaĉajne integracione funkcije.
Razvoj regionalnih veza i prostorni odnosi sa regionalnim centrima i prekograniĉnim
regionima
Razvoj regionalnih veza pruţa mogućnosti saradnje (SEE program, Exchange program i program
prekograniĉne saradnje) općine Lukavac sa općinama (regionima) u Evropi koji imaju sliĉne
potencijale. Programi Evropske Unije (INTERREG – New Neighbourhood Programme, ISPA), mogu
da pomognu kod aktiviranja ovih potencijala općine Lukavac u saradnji sa prekograniĉnim susjedima.
Ta kooperacija otvara puteve aktiviranja zajedniĉkih turistiĉkih, privrednih, saobraćajnih i kulturnih
programa od ĉega uveliko moţe da zavisi uspješnost razvoja. Povezivanje na partnerskoj osnovi oko
konkretnih razvojnih projekata i orijentaciju svih privrednih potencijala uz isticanje "brenda" općine
(poljoprivredni proizvodi, turistiĉka ponuda, industrijski proizvodi, turistiĉka ponuda, usluge javnog
sektora itd.).
Razvoj unutrašnjeg prostora Općine
Razvoj općinskog centra
Operativni ciljevi:
 korišćenje komparativne lokacione prednosti za razvoj, planiranje i lociranje specifiĉnih
lokaciono podstiĉućih urbanih sadrţaja;
 baziranje sopstvenog razvoja na bazi komparativnih prednosti i procjenjene konkurentnosti,
25







jaĉanje identiteta općinskog centra na osnovu kulturne, prirodne i privredne matrice;
zabrana izgradnje na javnim, zelenim, otvorenim i zaštitnim površinama i strogo i racionalno
kontrolisanje izgradnje na poljoprivrednom zemljištu;
planiranje prostornog razvoja na nivou funkcionalnog urbanog podruĉja, i razvijanje obrasca
integrisanog prostora i povezivanja sa selima u okviru funkcionalnog urbanog podruĉja;
rad na usaglašavanju prostorno-funkcionalne matrice naselja sa kapacitetima sredine,
razrješavanju konfliktnih interesa i razvojnih problema u prostoru i podizanju kvaliteta fiziĉkog
prostora;
razvijanje radnih zona na bazi "zelenih" pristupa, "zelenih" tehnologija – tehnoloških rješenja
odgovornih prema okruţenju, u sadejstvu sa ekonomskim kriterijumima i procjenom efekata
na prostorni razvoj;
tretiranje prirodnog i kulturnog nasljeĊa kao razvojnog resursa općinskog centra ili urbanog
naselja i zalaganje za njegovo odrţivo planiranje i korišćenje.
Ruralni razvoj
Osnovni cilj: oĉuvanje biološke vitalnosti ruralnih podruĉja, kroz povećanje kvaliteta ţivota, obnovu i
razvoj njihovog ekonomskog i socijalnog nivoa, kao rezultat decentralizacije općine.
Operativni ciljevi:
 poboljšanje konkurentnosti sektora poljoprivrede, šumarstva, prehrambenog i preraĊivaĉkog
sektora i sektora usluga;
 poboljšanje kvaliteta ţivota i promovisanje diverzifikacije djelatnosti u ruralnim podruĉjima;
 priprema i promovisanje lokalnih inicijativa za poboljšanje konkurentnosti i podizanje kvaliteta
ţivota u ruralnim oblastima;
 poboljšanje lokalne putne mreţe što će imati za uticaj na dostupnost javnim sluţbama,
upravnim i drugim institucijama, zapošljavanje, i sve oblasti gdje povećanje mobilnosti
stanovništva ima uticaja, a time se kao ishod postiţe i spreĉavanje devastacije ruralnih
podruĉja;
 oĉuvanje i poboljšanje prirodne sredine i obezbeĊenje odrţivog korišćenja prirodnih resursa;
 stvaranje infrastrukturnih uslova za obezbjeĊenje potrebnog broja stanovnika odgovarajuće
strukture (starosne i obrazovne);
 stimulativnim mjerama poreske politike podsticati otvaranje proizvodnih pogona u ruralnim
krajevima sa ciljem upošljavanja ţenske radne snage;
 odrţavanje fiziĉkog i mentalnog zdravlja stanovništva u ruralnim podruĉjima;
 obrazovanje i podizanje kapaciteta kljuĉnih uĉesnika na afirmaciji timskog, zajedniĉkog i
partnerskog rada;
 obezbjeĊenje lakšeg pristupa uslugama i razviti sektor usluga. To zahtjeva veću koncentraciju
na susjedna podruĉja (npr. u programima rekreacije, turizma i pratećim djelatnostima),
obezbjeĊenje lakog dostupa edukaciji, zdravstvenim uslugama itd. Za lokalnu populaciju i
podizanje atraktivnosti lokalnih podruĉja na bazi specifiĉnosti koje se mogu razvijati;
 obezbeĊenje poštovanja vlasniĉkih prava, kao i unapreĊenje preduzetništva;
 edukacija u cilju podizanja kapaciteta kljuĉnih uĉesnika za afirmaciju timskog, zadruţnog i
partnerskog rada;
 sprovoĊenje decentralizacije socio-ekonomskog sistema uz primjenu savremenog koncepta
ruralne regionalizacije (po uzoru na razvijene zemlje Evrope);
 razvoj i/ili unapreĊenje odgovarajućih sekretarijata, agencija, fondova i finansijskih institucija
za podsticanje i unapreĊenje ruralnog razvoja.
2.2.2.
GraĊevinsko zemljište
Osnovni cilj: racionalno korišćenje i uspostavljanje odrţivog, ekonomski efikasnog i socijalno
pravednog sistema upravljanja graĊevinskim zemljištem.
26
Operativni ciljevi:
 radikalno usporavanje konverzije poljoprivrednog u graĊevinsko zemljište;
 ograniĉavanje fiziĉkog širenja graĊevinskih podruĉja naselja, uz stimulisanje urbane obnove,
aktiviranje zapuštenih lokaliteta (brownfield) i intenzivnije korišćenje već definisanih površina;
 koordinacija i sinhronizacija - planiranja korišćenja prostora, upravljanja graĊevinskim
zemljištem i politike komunalnog opremanja i ureĊenja naselja.
 definisanje budućih koncesionih podruĉja;
 ostvarivanje planskih namjena prostora efikasnijom sinhronizacijom svih aktera – od
planerskih do upravljaĉkih, kao kontrolom realizacije planskih rješenja.
 stvaranje kompaktne forme i strukture gradskih naselja pogušćavanjem graĊevinskih reona;
 spreĉavanje bespravne izgradnje kao neusmjerene i nekontrolisane urbanizacije kontrolom
zemljišta;
 sanacija substandardnih naselja (izbjegliĉka naselja);
 obezbjeĊenje komunalne opremljenosti i minimuma komunalnih usluga;
 kreiranje novog, drugaĉijeg (u skladu sa novim okolnostima) ambijenta, sentimenta i slike
naselja;
 poboljšanje sistema odstranjivanja otpadaka, i sl
Rekultivacija i revitalizacija prostora
Osnovni cilj rekultivacije i revitalizacije degradiranog prostora jeste formiranje plodnog zemljišta i
stabilnog biljnog pokrivaĉa, koji po reproduktivnim sposobnostima neću zaostajati za autohtonim
zemljištem i biljnim vrstama u neposrednom okruţenju, uporedo s unapreĊivanjem funkcionalnog i
estetskog kvaliteta postrudarskih predjela.
Operativni ciljevi:
 ubrzati tehniĉku i biološku rekultivaciju terena koji više nisu u funkciji rudarskih aktivnosti;
 povećati ekološki, zdravstveni, estetski i ekonomski kvalitet degradiranih predjela, u odnosu
na predeksploataciono stanje, primjenom meĊusobno usklaĊenih mjera u domenu
remedijacije i rekultivacije zemljišta, obnove i zaštite prirode, razvoja poljoprivredne
proizvodnje, pošumljavanja, razvoja turizma i kreiranja novih mogućnosti zapošljavanja na
selu;
 uskladiti primjenjivane mjere cjelovite predione rehabilitacije postrudarskih terena s planskim
aktivnostima i mjerama za povećanje kvaliteta ţivljenja i efikasnosti privreĊivanja na lokalnom
i regionalnom nivou;
 smanjiti/relativizirati osnovni konflikt izmeĊu poljoprivrede i rudarstva, brzim i efikasnim
osposobljavanjem optimalnog djela oštećenih površina za visokoproduktivnu, rentabilnu i
stabilnu proizvodnju kvalitetne i zdravstveno bezbjedne hrane i agrarnih sirovina, primjenom
ekoloških i ekonomskih kriterijuma evaluacije;
 funkcionalno i razvojno uskladiti primjenjivane mjere cjelovite predione rehabilitacije
odlagališta pepela i raskrivke s planskim aktivnostima i mjerama za povećanje kvaliteta
ţivljenja i efikasnosti privreĊivanja ne samo na lokalnom nivou, već i na širem podruĉju uticaja
eksploatacije uglja;
 obezbjediti podršku povećanju biokapaciteta ukupnog prostora u neposrednjem okruţenju
rudarskih objekata; i
 povećati ekonomsku efektivnost investicionih ulaganja u tehniĉku i biološku rekultivaciju
degradiranih površina, razradom odgovarajućih alternativnih programa kojima se detaljno
razraĊuju tehnološki, društveni, ekološki i trţišni rizici i neizvesnosti, uz posebno uvaţavanje
dugoroĉnih društvenih interesa/prava buduĊih generacija na zadovoljavanje svojih potreba, tj,
sa stanovišta odrţivog razvoja.
Ostvarivanje postavljenih ciljeva zasnivaće se na temeljno uraĊenim dugoroĉnim i operativnim
planovima i projektima. To podrazumjeva i reispitivanje, odnosno dopunu tekućih programa tehniĉke i
biološke rekultivacije degradiranog zemljišta.
27
2.2.3.
Mreţa naselja
Osnovni cilj razvoja mreţe naselja je ravnomerniji prostorni razvoj općine Lukavac kroz restruktuiranje
postojeće mreţe, decentralizaciju urbanih funkcija i formiranje/jaĉanje centara zajednice sela, sa
osavremenjavanjem objekata javnih sluţbi i diverzifikacijom sadrţaja u opštinskom centru.Preko
sistema mreţe naselja, usmjeravaju se: procesi urbanizacije: razvoj urbane opreme naselja,
adekvatno korišćenje zemljišta i prirodnih potencijala, uz demografski razvoj koji je osnov razvoja
javnih i drugih funkcija i ravnomjernog funkcionisanja teritorije općine.
Operativni ciiljevi:
 Razvoj sistema centara i njihovo meĊusobno povezivanje
 Preusmjeravanje spontanog razvoja, koji je vodio koncentraciji stanovništva i privrednih
kapaciteta urbanog podruĉja, ka razvoju više centara na osnovu odabranog modela
hijerarhijske strukture (policentriĉan razvoj)
 Privredna specijalizacija naselja sa osloncem na lokalne razvojne resurse
 Postizanje optimalnog nivoa urbanog i ruralnog ţivljenja po naseljima, koji motivišu ostanak i
doseljavanje, a destimulišu iseljavanje, naroĉito mlaĊih starosnih grupa stanovništva
2.2.4.
Stanovništvo
Osnovni cilj : odrţavanje vitalnosti stanovništva i zaustavljanje i smanjenje negativnih trendova u
demografskim procesima kroz povećanje udjela mlaĊih kontingenata stanovništva, obezbjeĊenjem
uslova za zadrţavanje i povratak mladih i radnosposobnog stanovništva na ruralna podruĉja.
Operatvini ciljevi su sledeći:
 podizanje nivoa prirodne obnove stanovništva;
 usporavanje depopulacije i njeno svoĊenje na efekat prirodnog priraštaja;
 odrţavanje vitalnosti stanovništva ;
 poboljšanje komunalnog i socijalnog standarda i kvaliteta ţivljenja u seoskim naseljima.
2.2.5.
Stanovanje
Efektivna stambena potraţnja predstavlja sublimat stambene potrebe i stambene potraţnje, odnosno,
realne potraţnje koja je izraz individualnih potreba zasnovanih na ekonomskoj moći ili afinitetima
stanovništva.
Standardi i norme za proraĉun potreba za stambenim prostorima su utemeljeni na društvenoj moći,
kulturi stanovanja, urbanom potencijalu i sl.Na prostoru općine Lukavac,kao i za ĉitav naš prostor, taj
2
proraĉun iznosi 15-20 m po stanovniku.
Operativni ciljevi u oblasti stanovanja su:






Poboljšanje kvaliteta stambenog fonda (struktura stambenih jedinica, prosjeĉna veliĉina
stana, opremljenost instalacijama, starost stambenog fonda, itd.).
Povećanje uĉešća stambenih jedinica u višeporodiĉnim stambenim objektima u ukupnom
stambenom fondu.
Redukovanje deficita stanova u odnosu na broj domaćinstava;
Obnavljanje dotrajalog stambenog fonda;
Izgradnja u cilju podizanja standarda u pogledu broja soba i površine po ĉlanu domaćinstva;
Kreiranje nove stambene politike.
28
2.2.6.
Ciljevi razvoja privrede
Ciljevi razvoja BiH, kao i Strategija razvoja TK-a koncipirana je na temelju iskorištenja prirodnih
potencijala i resursa te geostrateškog poloţaja, kao i postojeće infrastrukture. S tim u vezi razvoj
malog i srednjeg poduzetništva treba da bude temelj za stvaranje konkurentnih i trţišnih prednosti te
cilj i pravac privrednog razvoja. On se naslanja na razvoj poljoprivrede, turizma, saobraćajne
infrastrukture i svih drugih privrednih grana, te predstavlja povezni faktor izmeĊu pomenutih privrednih
grana.
Za oĉekivati je umjereni rast industrije proizvodnje (preraĊivaĉke), poljoprivredne proizvodnje,
preduzetništva i usluţnih djelatnosti (sa akcentom na razvoj turizma). TakoĊe, planskim mjerama i
aktivnostima i u skladu sa raspoloţivim potencijalima i kapacitetima teţiće se unapreĊenju svih
društveno-ekonomskih sistema, u cilju unapreĊenja rasta i razvoja uz optimalno korišćenje resursa
koji stvaraju novu vrijednost, omogućavanja visoke produktivnosti, veće elastiĉnosti ekonomije,
efikasnosti i stvaranja profita, uz poštovanje svih mjera zaštite ţivotne sredine.
U skladu sa raspoloţivim prirodnim potencijalima uskladiće se i ciljevi razvoja privrede. S tim da su
uslovi za privredni razvoj općine u direktnoj vezi sa sveukupnim privrednim uslovima koji vladaju na
prostoru Federacije, ali isto tako i šire regije. Nevedeni oprativni ciljevi razvoja su:






Ubrzanje ekonomskog razvoja i unapreĊenje konkurentnosti privrede
Razvoj ljudskih resursa i poslovnog okruţenja
Povećanje zaposlenost
Postizanje uravnoteţenog i odrţivog razvoja
Integralni ruralni razvoj
UnapreĊenje mogućnosti za razvoj turizma
Ostvarivanjem predviĊenih ciljeva predviĊa se:
 Ubrzаnо pоvеćаnjе stеpеnа zаpоslеnоsti i оbеzbјеĊеnjе nоvih rаdnih mјеstа,
 Pоvеćаnjе dоhоdkа privrеdе;
 Pоvеćаnjе dоhоtkа prvеnstvеnо zаsnivаti nа еkоlоški prihvаtljivој industriјi, zаtim nа
primаrnој pоljоprivrеdnој prоizvоdnji i prеrаdi pоljоprivrеdnih prоizvоdа i sеktоru mаlih i
srеdnjih prеduzеćа.
2.2.7.
Saobraćajna infrastruktura
Prilikom definisanja planskog rješenja postavljeni su opšti ciljevi u formiranju primarne putne mreţe,
koja je predmet ovog Prostornog plana, a to su:
2.2.7.1. Drumski:







Izgradnja auto-ceste Tuzla-Ţepĉe-prikljuĉak na koridor Vc,
izgradnja obilaznice, odnosno brze saobraćajnice koja predstavlja vezu sa koridorom Vc,
ostvariti dobru saobraćajno – transportnu povezanost svih dijelova teritorije Općine
meĊusobno, kao i sa susjednim teritorijama, a time i sa širim okruţenjem,
modernizacija i poboljšanje kvaliteta lokalnih puteva tamo gdje su potrebe izraţenije,
definisati raskrsnice (kruţne, ĉetvorokrake i trokrake) i njihove buduće drumske veze sa
putevima koji su od drţavnog znaĉaja,
potreba za parking prostorima,
sakcionisati moguće opasno mjesto, tj. prilikom spajanja više razliĉitih vidova saobraćaja,
29

propisati i ozakoniti zaštitne pojase-koridore za sve saobraćajnice koje se tretiraju Prostornim
planom,
2.2.7.2. Ţeljezniĉki:


osposobljavanje ţeljezniĉkih postrojenja, uz elektrifikaciju pruga Doboj – Tuzla -granica sa
Srbijom,
modernizacija i uspostavljanje ţeljezniĉkih stanica u Kantonu i u okviru same Općine kao
javni gradski saobraćaj.
2.2.7.3. Vodni:


unapreĊivati infrastrukturne uslove za plovidbu malih i turistiĉkih plovila za jezero Modrac.
obezbediti parking prostor za posetioce jezera.
2.2.8.






Osavremenjivanje telekomunikacionih sistema i infrastrukture elektronskih medija kroz
modernizaciju postojeće i izgradnju nove savremene infrastrukturne mreţe i objekata.
Digitalizacija telefonskih centrala.
UvoĊenje novih servisa i usluga (servisi koje nudi NGN – Next Generation Networks – mreţe
sledećih generacija).
Polagati PE cijevi u pristupne mreţe kako bi se kasnije omogućila jednostavnija i jeftinija
gradnja optiĉkih mreţa (uduvavanje optiĉkih kablova u cijev) kao i eksploatacija izgraĊenih
mreţa sa bakarnom paricom.
Postepen prelazak sa bakarne na optiĉku kablovsku infrastrukturu i to u sledećim fazama:

optiĉko vlakno do servisnog podruĉja (FTTSA) za 500-2000 korisnika

optiĉko vlakno do kabineta (FTTCab) za 200-300 korisnika

optiĉko vlakno do ploĉnika (FTTC)

optiĉko vlakno do zgrade (FTTB)

optiĉko vlakno do kuće ili kancelarije (FTTH, FTTO)
Omogućenje korištenja širokopojasnih servisa i to u fazama:

hibridna rješenja optika-bakar za uvoĊenje širokopojasnosti

širokopojasne tehnologije na optiĉkom kablu u lokalnoj petlji.
2.2.9.







Telekomunikacije
Energetika – elektroenergetika
Postepeni prelazak na tronaponski distributivni sistem, sprovoĊenjem Odluke Elektroprivrede
BiH iz 1997. godine.
Izgradnja nove 110kV transformatorske stanice „Lukavac 2― na mjestu postojeće 35kV
transformatorske stanice „Lukavac 2― radi postepenog ukidanja 35kV naponskog nivoa.
Izgradnja prikljuĉnog voda za novu TS „Lukavac 2― po principu ulaz-izlaz sa postojećeg
dalekovoda 110kV TE Tuzla – Lukavac 2.
Izgradnja prikljuĉnog voda za novu TS „Tinja― po principu ulaz-izlaz sa postojećeg dalekovoda
110kV Lukavac – Srebrenik. Transformatorska stanica se nalazi na podruĉju Općine
Srebrenik, ali prikljuĉni dalekovod je većim dijelom trasiran preko teritorije Općine Lukavac.
Sanacija postojeće 10kV distributivne mreţe i postepeni prelazak na naponski nivo 20kV. Sve
nove distributivne vodove potrebno je projektovati za naponski nivo 20kV.
Planiranje gradnje novih objekata za distribuiranu proizvodnju elektriĉne energije iz
obnovljivih izvora energije.
Sanacija postojeće NN mreţe i zamjena postojećih AlFe vodova nadzemnim SKS vodovima.
30
2.2.10.
Hidrotehnika
Dugoroĉno gledano, općina Lukavac ţeli smanjeniti emisiju štetnih tvari iz industrijskih i komunalnih
otpadnih voda u vodne resurse za 50 %. Za ostvarenje ovog plana u narednom periodu, općina
Lukavac treba dostići slijedeće operativne ciljeve :
2.2.10.1.Vodosnabdijevanje






Uspostaviti sistem zaštite vodozahvatnih podruĉja i podruĉja oko lokalnih izvora.
Zaštita od poplava općine Lukavac je adekvatno tretirana u planu upravljanja vodama sliva
rijeke Save za FBiH.
Zaštiti naseljene mjesta od bujiĉnih poplava u skladu sa Strategijom o zaštiti od poplava
Općine Lukavac.
Povećati koliĉinu vode u sistemu vodosnabdijevanja Općine Lukavac za 5 %.
Usvojiti Studiju dugoroĉnog vodosnabdijevanja na podruĉju Općine Lukavac.
Uspostaviti sistem kontrole svih lokalnih vodovoda i izvorišta pitke vode kroz uspostavljanje
Registra lokalnih vodovoda i izvorišta pitke vode i mjera za kontrolu kvaliteta.
Praćenje ispunjenja navedenih ciljeva će biti osigurano:
 praćenjem broja zaštićenih vodozahvatnih podruĉja
 praćenjem broja realizovanih projekata zaštite od poplava
 praćenjem koliĉine vode u sistemu vodosnabdijevanja općine Lukavac
 praćenjem finalizacije Studije dugoroĉnog vodosnabdijevanja na podruĉju općine Lukavac
Pored navedenih ciljeva, potrebna je:
 regulacija vodotoka Spreĉe i Jale do najvišeg mogućeg nivoa, uz povećanje nivoa vode
(naroĉito Jale) i, eventualnim, prevoĊenjem voda iz drugih izvora;
 regulacija iskoristivog obalnog pojasa jezera Modrac,;
 snabdijevanje vodom krupnih privrednih kapaciteta vršiti iz jezera "Modrac" kao najvaţnijeg
vodnog resursa ovog regiona, a ostali industrijski i drugi privredni kapaciteti u
vodosnabdijevanja oslanjati se se na lokalna izvorišta (duboki bunari) ili na sistem
snabdijevanja stanovništva vodom.
 izgradnja objekata za odbranu od voda na svim mjestima gdje je neophodno, kao i
vodoprivredna regulacija Spreĉkog polja, te regulacija i izgradnja sistema odvodnje i na
drugim ugroţenim podruĉjima.
2.2.10.2.Kanalizacija




Usvojiti strategiju prikupljanja i preĉišćavanja industrijskih, komunalnih i oborinskih otpadnih
voda na podruĉju općine Lukavac.
Povecati pokrivenost kanalizacionom mreţom za prikupljanje otpadnih i oborinskih voda za
57.931 metar kanalizacione mreţe sa tretmanom otpadnih voda u ruralnom dijelu općine i
5.260 metara mreţe za odvodnju oborinskih voda u urbanom dijelu općine te izraditi projektnu
dokumentaciju za tretman otpadnih voda.
Obezbijediti adekvatan kapacitet za prijem otpadnih voda unutar postojeće kanalizacione
mreţe.
Svo stanovnistvo koji nije obuhvaceno sistemom javne kanalizacije upoznati sa isplativim i
tehnicki prihvatljivim rjesenjima odvodnje i tretmana otpadnih voda.
Praćenje ispunjenja navedenih ciljeva će biti osigurano:
 praćenjem broja novoprikljuĉenih objekata na sistem javne kanalizacije,
31



praćenjem m3 povećanja kapacitet za prijem otpadnih voda unutar postojeće kanalizacione
mreţe
praćenjem broja odrţanih sastanaka, posjeta, konsultacija nadleţnih općinskih sluţbi
praćenjem broja direktnih ispusta u vodne resurse
Strateški cilj projektnih prijedloga je smanjenje emisije štetnih tvari iz industrijskih i komunalnih
otpadnih voda u vodne resurse, a da bi se to uradilo potrebno je :
 Izraditi strategije prikupljanja i preĉišćavanja komunalnih i oborinskih otpadnih voda na
podruĉju općine Lukavac
 Izgradnja kanalizacione mreţe u naselju Bokavići
 Izgradnja kanalizacione mreţe u naselju „Devetak‖
 Izgradnja kanalizacione mreţe u naselju „Gnojnica‖
 Izgradnja kanalizacione mreţe u naselju „Bistarac Donji‖
 Izgradnja mreţe za odvodnju oborinskih voda u urbanom dijelu općine.
 Izrada projektne dokumentacije za izgradnju postrojenja za tretman i preĉišćavanje
komunalnih otpadnih voda
Opravdanost, kao i kratak opis Izrade strategije prikupljanja i preĉišćavanja komunalnih i oborinskih
otpadnih voda na podruĉju općine Lukavac i Izrade projektne dokumentacije za izgradnju postrojenja
za tretman i preĉišćavanje komunalnih otpadnih voda se sastoji u sledećem:
Taĉkasti izvor zagaĊenja na podruĉju općine Lukavac podrzumjeva otpadne vode iz sistema javne
kanalizacije. Pored naseljenog mjesta Lukavca i dio prigradskih podruĉja obuhvaćen je
kanalizacionom mreţom i to: Babice, Bistarac Gornji, Dobošnica Donja, Hrvati, Lukavac Mjesto,
Modrac, Poljice Gornje, Puraĉić, Tabaci i Turija. Treba naglasiti da je samo dio domaćinstva ili
privrednih i javnih subjekata svakog od ovih naselja spojen na sistem odvodnje otpadnih voda putem
kanalizacione mreţe. Ne postoji sistem za preĉišćavanje otpadnih voda iz bilo kog od navedenih
naselja. Iste se izlijevaju u rijeke Spreĉa, Turija i ostale vodotoke, odnosno u jezero Modrac.
Ruralne otpadne vode iz svih naselja općine Lukavac koja nemaju sistem javne kanalizacije i otpadne
vode iz domaćinstava, ispuštaju u septiĉke jame, prelive, kanale koji vode do najbliţih vodnih tijela
vrše pritisak i zagaĊenje rijeke Spreĉe i jezera Bistarac i Modrac preko rijeĉica i potoka: Brijesnica,
Strojna, Turija, Ugar, Bistarĉić, Rakovac, Jala, Lukavĉić, Šikuljaĉka rijeka, Kruševaĉka rijeka,
Gnojniĉki potok, Loparićki potok, potok Rijeka i Berkovaĉka rijeka.
Prvi korak u poboljšanju stanja vodnih resursa koji su zagaĊeni netretiranim komunalnim i oborinskim
otpadnim vodama je izrada projektne dokumentacije za isti odnosno izrada strategije prikupljanja i
preĉišćavanja komunalnih i oborinskih otpadnih voda na podruĉju općine Lukavac
Opravdanost, kao i kratak opis izgradnje kanalizacionih mreţa u naseljima, kao i izgradnja mreţe za
odvodnju oborinskih voda u urbanom dijelu općine se satoji u sledećem:

Otpadne vode iz svih naselja općine Lukavac koja nemaju sistem javne kanalizacije i koja
otpadne vode ispuštaju u septiĉke jame, prelive, kanale koji vode do najbliţih vodnih tijela, su
procjenjene na koliĉinu od 1.698.480 m3/god. U tim otpadnim vodama se nalaze zagaĊujuće
materije kao što su kabasti materijal, biorazgradljive organske materije i nutrijenti. Vrijednost
od 1.698.480 m3/god otpadnih voda je rasporeĊena na rijeku Spreĉu i jezera Bistarac i
Modrac preko rijeĉica i potoka: Brijesnica, Strojna, Turija, Ugar, Bistarĉić, Rakovac, Jala,
Lukavĉić, Šikuljaĉka rijeka, Kruševaĉka rijeka, Gnojniĉki potok, Loparićki potok, potok Rijeka i
Berkovaĉka rijeka. Problem koji je uzrok ovom stanju je nepostojanje sistema prikupljanja i
preĉišćavanja sanitarno-feklanih voda (nepostojanje sistema javne kanalizacije) sa ruralnih
podruĉja općine Lukavac. Prvi korak u poboljšanju stanja vodnih resursa, zbog difuznog
zagaĊenja iz septiĉkih jama, preliva i direktnih izliva u vodotoke, je izrada kanalizacione
mreţe.
32

Izgradnjom kanalizacione mreţe u naselju „Bokavići" u duţini od 10.883 metara sa
postrojenjem za preĉišćavanje otpadnih voda 650 subjekata bi bilo spojeno na novoizgraĊenu
kanalizacionu mreţu i otpadne vode ispušta u istu.

Izgradnjom kanalizacione mreţe u naselju „Devetak" u duţini od 14.320 metara sa
postrojenjem za preĉišćavanje otpadnih voda 1.130 subjekata bi bilo spojeno na
novoizgraĊenu kanalizacionu mreţu i otpadne vode ispušta u istu.

Izgradnjom kanalizacione mreţe u naselju „Gnojnica" u duţini od 13.628 metara sa
postrojenjem za preĉišćavanje otpadnih voda 1.270 subjekata bi bilo spojeno na
novoizgraĊenu kanalizacionu mreţu i otpadne vode ispušta u istu.

Izgradnjom kanalizacione mreţe u naselju „Bistarac Donji" u duţini od 19.100 metara sa
postrojenjem za preĉišćavanje otpadnih voda 590 subjekata bi bilo spojeno na novoizgraĊenu
kanalizacionu mreţu i otpadne vode ispušta u istu.

Izgradnjom mreţe za odvodnju oborinskih voda u urbanom dijelu općine u duţini od 5.260
metara oborinske vode bi bile prikupljene i odvedene u recipijent putem novoizgraĊene
mreţe za prikupljanje i odvodnju oborinskih voda.
2.2.11.
Termoenergetika
Postojeći i planirani objekti za gradnju,po svojoj namjeni,moraju zagrijavati prostorije zimi i eventualno
rashlaĊivati ljeti.Za zagrijavanje moguće je obezbijediti toplotnu energiju iz razliĉitih energenata
(drvo,bio masa,ugalj,teĉna goriva,prirodni i teĉni naftni gas,sunĉeva energija i sliĉno) i na razliĉite
naĉine (loţenje po prostorijama,kotlovnice za centralno i etaţno grijanje,sistem daljinskog grijanja).Za
sistem rashlaĊivanja uglavnom je potrebna elektriĉna energija za rad toplotnih pumpi.
Cilj plana je da predloţeno rješenje za snadbijevanje objekata toplotnom i rashladnom energijom za
zagrijavanje i rashlaĊivanje prostorija bude ekonomski optimalno i tehniĉki prilagodljivo promjenama.
2.2.12.
Društvena infrastruktura
Osnovni cilj : poboljšanje kvaliteta ţivota graĊana, što se postiţe unapreĊenjem kvaliteta usluga
javnih sluţbi i opremljenosti naselja ovim objektima prema potrebama lokalne zajednice.
Operativni ciljevi:
2.2.12.1.Obrazovanje
Predškolsko obrazovanje
Predškolsko vaspitanje i obrazovanje obuhvata djecu uzrasta do 6 godina, a uslovno se moţe
podijeliti na dvije uzrasne grupe:
 Djeca uzrasta od 1 do 3 godine i
 Djeca uzrasta od 4 do 6 godina
Ustanove za predškolsko vaspitanje i obrazovanje rade po posebnom programu koji je prilagoĊen
uzrasnim karakteristikama ove populacije.
33
Po Normativima za planiranje predškolskih ustanova preporuĉuje se da se za planiranje predškolskog
uzrasta uzima oko 1,5% djece za svako godište od ukupne populacije. Preporuka je da će od ukupne
populacije odreĊenog godišta, predškolskim ustanovama biti obuhvaćeno 25% od ukupne populacije.
Do kraja planskog perioda iskazana je potreba za izgradnjom objekata predškolske ustanove u
opštinskom centru.
Osnovno obrazovanje
Orijentacioni normativi za zadovoljenje potreba su: 1.8m2 uĉioniĉkog prostora po uĉeniku, 6–8 m2
bruto školskog prostora po uĉeniku, 18–20 m2 školskog kompleksa po uĉeniku.
Zakon o osnovnoj školi propisuje sledeće normative:
 Odjeljenje istog razreda optimalno broji 25 uĉenika. Maksimalan broj je 32, a minimalan 18
uĉenika.Izuzetno, u posebnim uslovima, u podruĉnim školama, po odobrenju ministra,
odjeljenje moţe da ima i manje uĉenika.
 Odjeljenje u kojem se, pored uĉenika redovne nastave, školuju uĉenici sa posebnim
potrebama, moţe imati najviše 18 uĉenika.
 Obrazovno-vaspitni rad od I do V razreda
moţe, izuzetno, da se organizuje i u
kombinovanom odjeljenju.
 Kombinovano odjeljenje sastavljeno od uĉenika dva razreda moţe da ima do 18 uĉenika, a
odjeljenje od tri ili ĉetiri razreda do 12 uĉenika.
Prema urbanistiĉkim normativima potrebna površina objekata osnovnih škola je oko 53.700 m², a
raspoloţiva ukupna površina škola je 21.599 m².
Planirana izgradnja iskazana u okviru potreba sa urbanistiĉkog aspekta će zadovoljiti potrebe za
školskim prostorom u planskom periodu.
Srednjoškolsko obrazovanje
Promjene u privrednoj strukturi uzrokuju izmjenu potraţnje na trţištu radne snage za odreĊenim
zanimanjima i zvanjima koja se stiĉu kroz srednjoškolsko obrazovanje, na ĉemu se anticipiraju
reformski ciljevi i oĉekivane promjene u sistemu obrazovanja . Zbog toga se oĉekuju promjene u
interesu uĉenika za upis u odgovarajuće srednje škole, a to će uzrokovati promjenu stanja
raspoloţivog prostora za rad pojedinih srednjih škola (višak prostora u odnosu na broj uĉenika u
jednim školama, a manjak u drugim).
Prema urbanistiĉkim normativima potrebna površina objekata srednjih škola je oko 40.000 m² na
podruĉju Općine Lukavac, a raspoloţiva ukupna površina srednjih škola je 7.162 m².
Na osnovu prezentiranih podataka potrebno je predvidjeti povećanje kapaciteta za dva postojeća
školska objekta te planirati izgradnju još jednog, novog školskog objekta.
2.2.12.2.Zdravstvena, socijalna i djeĉija zaštita
Zdravstvena zaštita



permanentna edukacija stanovništva o zdravim stilovima ţivota;
motivisanje struĉnog kadra za rad u manjim i nerazvijenim sredinama;
obezbjeĊenje finansijskih sredstava za podizanje nivoa zdravstvene usluge;
34



obezbjeĊenje podjednakih uslova zdravstvene zaštite za ukupno stanovništvo poboljšanjem
usluga u malim sredinama, osavremenjavanjem postojećih objekata ili formiranjem mobilnih
ekipa;
poboljšanje lokalne putne mreţe, kako bi se ostvarila podjednaka dostupnost uslugama za
sve graĊane, bez obzira na mjesto stanovanja;
obezbjeĊenje mogućnosti primanja zdravstvenih usluga u najbliţem centru, bez obzira na
regionalnu pripadnost.
Zdravstvena zaštita je kljuĉni indikator za utvrĊivanje kvaliteta ţivota stanovništva. Zdravstvena
politika treba da ima u vidu standarde Svjetske zdravstvene organizacije, koja podrazumijeva
optimalnu efikasnost sistema zdravstvene zaštite, ukljuĉenje privatne prakse u sistem zdravstvenog
osiguranja, ujednaĉavanje uslova pruţanja zdravstvene zaštite. Prioritet treba da bude zaštita zdravlja
majki i djece, što je, izmeĊu ostalog, i sastavni dio nacionalne strategije za poboljšanje zdravlja i
smanjenje siromaštva stanovništva.
Osnovni indikator nivoa razvijenosti zdravstvene mreţe i kvaliteta zdravstvenih usluga je broj
stanovnika na jednog ljekara.
Generalno u FBiH rasprostranjenost ambulanti na ruralizovanih podruĉju je veoma niskog procenta,
što predstavlja problem koji treba prioritetno rješavati tako što će se obezbijediti dostupnost
zdravstvenih usluga stanovništvu.
Zdravstvo je veoma bitan segment pri organizaciji javnih djelatnosti, jer pruţa sigurnost lokalnom
stanovništvu, pa je samim tim od esencijalnog znaĉaja pravilno prostorno locirati objekte zdravstvene
zaštite, da bi mogli da što kvalitetnije i ekspeditivnije pruţaju potrebnu pomoć.
Prostorni raspored objekata zdravstvene zaštite na teritoriji Općine ne zadovoljava. U nekim mjesnim
zajednicama ne postoje objekti zdravstvene zaštite a u nekim trenutno nisu u funkciji.Iskazana je
potreba za izgradnjom novih objekata primarne zdravstvene zaštite.
Socijalna zaštita




smanjenje stope siromaštva (otvaranje novih radnih mjesta, edukacija ugroţenih kategorija
stanovništva....);
razvoj socijalne zaštite na lokalnom nivou – definisanje modela integralne socijalne zaštite;
unaprijeĊenje socijalne zaštite za sve kategorije korisnika;
obezbjeĊenje finansijskih sredstava za rad i razvoj ustanova socijalne zaštite.
Centar za socijalni rad ne zadovoljava potrebne prostorne normative za predviĊeni porast broja
stanovnika.
2.2.12.3.Kultura i sport
Kultura





intenzivnije ukljuĉivanje djece i mladih, sa jedne strane, a sa druge, starije populacije u
aktivnosti;
prilagoĊavanje modaliteta organizovanja i rada sluţbi i usluga kulture demografskim,
socijalnim, ekonomskim, kulturnim i dr. obiljeţjima i potrebama lokalnih zajednica;
jaĉanje kompatibilnih usluga (javnog saobraćaja, lokalne putne mreţe i sl.) kao uslova za
povezivanje korisnika i intenzivnije korišćenje kulturnih sadrţaja;
decentralizacija radi stvaranja jednakih uslova u dostupnosti za sve graĊane;
formiranje asocijacija ustanova kulture (javni sektor, organizacije civilnog društva i privatni
sektor);
35


stroga i dosljedna zaštita objekata i sadrţaja kulture od opšteg interesa;
razvoj i njegovanje multikulturalnosti, kulturnog identiteta i teritorijalne prepoznatljivosti.
Stanje objekata kulture je na nezadovoljavajućem nivou, naroĉito u ruralnom podruĉju Općine.Već je
napomenuto da objekti kulture ne postoje van opštinskog centra.Poboljšanje ovakvog stanja moţe se
ostvariti lociranjem ili izgradnjom manjih objekata kulture (univerzalnih dvorana) po sekundarnim i
lokalnim centrima, a koji bi sluţili za razne kulturno – umjetniĉke sadrţaje (gostovanja pozorišnih
predstava, izloţbe, muziĉki nastupi) u cilju poboljšanja i unapreĊenja kulture ţivljenja lokalnog
stanovništva.Ovakvi prostori bi se pored kulturnih sadrţaja mogli koristiti i za razliĉite vrste okupljanja
stanovništva (društveno –politiĉka funkcija), kao i za potrebe mobilnih javnih sluţbi. Kao objekti
kulture u ruralnom podruĉju bi se mogli iskoristiti i razni drugi objekti (poput napuštenih škola,
zadruţnih domova) koji trenutno nisu u svojoj funkciji, a ĉijom bi se sanacijom i rekonstrukcijom mogli
dobiti potrebni objekti za kulturu.
Sport i fiziĉka kultura



intenzivnije ukljuĉivanje ukupne populacije u aktivnosti fiziĉke kulture;
decentralizacija radi stvaranja jednakih uslova u dostupnosti za sve graĊane;
jaĉanje kompatibilnih usluga (javnog saobraćaja i sl.) i poboljšanje komunalne opremljenosti
naselja, kao uslova za intenzivnije korišćenje sportskih sadrţaja.
Nedostatak objekata sporta i rekreacije u opštini se odnosi na zatvorene tipove sportskih objekata
(školske sportske sale) u vanurbanom podruĉju općine.Prema prostornim normativima objekti sporta
u postojećem stanju, generalno na podruĉju Općine ne zadovoljavaju površinom.
2.2.12.4.Uprava i administracija
Prema propisanim normativima za objekte uprave, a na osnovu analize postojećeg stanja dolazi se
do zakljuĉka da su normativi zadovoljeni.
2.2.13.
Zaštita okoline (voda,vazduh,tlo,otpad)
Osnovni dugoroĉni opšti ciljevi zaštite ţivotne sredine na podruĉju Prostornog plana su:




oĉuvanje i unapreĊenje kvaliteta ţivotne sredine, usklaĊeno sa odrţivim razvojem podruĉja;
upravljanje kvalitetom ţivotne sredine, zasnovano na procjeni i monitoringu uticaja postojećih
i planiranih aktivnosti, te industrijskih i infrastrukturnih sistema i objekata na ţivotnu sredinu,
prirodne i kulturne vrijednosti i odrţivi razvoj lokalnih zajednica na Planskom podruĉju;
unapreĊenje ţivotne sredine preduzimanjem aktivnosti i mjera na sanaciji i spreĉavanju
zagaĊivanja vazduha, voda i zemljišta (iz industrije, energetike, domaćinstava i poljoprivrede),
uticaja buke, kao i aktivnosti na organizovanom prikupljanju i odlaganju ĉvrstog komunalnog i
industrijskog otpada i zaštiti od udesa opasnim materijama; i
popularizacija, jaĉanje ekološke svjesti i ukljuĉivanje javnog i privatnog sektora, kao i lokalnog
stanovništva u aktivnostima na zaštiti prirodne i ţivotne sredine.
2.2.13.1.Zaštite voda
Ciljevi zaštite voda na podruĉju Općine su:

ObezbjeĊenje upravljanja vodnim resursima na principima odrţivog razvoja i jedinstva vodnog
reţima.
36





Oĉuvanje kvaliteta voda koje nisu zagaĊene, a naroĉito postojećih i potencijalnih izvorišta
vode za piće.
Trend pogoršanja površinskih voda zaustaviti putem: izgradnje kanalizacionih sistema za
prikupljanje i odvoĊenje komunalnih otpadnih voda, izgradnjom zajedniĉkih ureĊaja za
preĉišćavanje otpadnih voda, faznom izgradnjom ureĊaja za preĉišćavanje koji se baziraju na
naĉelu najboljih mogućih tehnologija, stvaranje uslova za skladan i odrţiv razvoj u kojem
treba izbjeći neracionalno korištenje resursa i pogoršanje kvaliteta voda.
Oĉuvanje kvaliteta površinskih voda u propisanim kategorijama putem zaštitnih mjera,
nadzorom nad radom izgraĊenih objekata i postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda.
Omogućavanje svim korisnicima voda da je koriste na odrţiv naĉin, a u skladu sa
raspoloţivim koliĉinama vode.
Uspostavljanje sistemskog praćenja kvaliteta površinskih voda na razmatranom podruĉju.
Za uspješnu realizaciju prethodno definiranih ciljeva potrebno je utvrditi i razliĉite mjere, kojima će se
postići zacrtani ciljevi. S obzirom na trenutno stanje kvaliteta i postavljene zahtjeve za kvalitetom
voda, prioritetno se mogu izdvojiti naredne mjere:








Dovršenje i usvajanje zakonske regulative, provedbenih propisa za standarde i normative
kvaliteta vode na nivou BiH / F BiH.
Donošenje provedbenih propisa vezanih za kategorizaciju i klasifikaciju voda u skladu sa EU
legislativom na nivou BiH / F BiH.
Donošenje planova i programa za izgradnju kanalizacionih sistema na podruĉjima gdje oni ne
postoje, kao i dogradnju postojećih uz definiranje rokova za realizaciju.
Donošenje planova za izgradnju ureĊaja za preĉišćavanje komunalnih i industrijskih otpadnih
voda, uz definiranje rokova za realizaciju.
Donošenje programa mjera za postepeno uklanjanje starih izvora zagaĊenja vodnih resursa.
Uspostavljanje informacionog sistema o vodnim resursima i stvaranju preduslova za
informiranje javnosti.
Donošenje ekonomski poticajnih mjera za prioritetne investicije u industriji koje imaju za cilj
smanjenje nastanka otpadnih voda.
Dakle, potrebna je korjenita promjena u odnosu društva spram pitanja zaštite voda kao
neodvojivog dijela ţivotne sredine. Promjene se ne trebaju manifestovati samo kroz usvajanje
adekvatnih zakona, već i u obliku promjene odnosa pojedinac – ţivotna sredina, koji treba
rezultirati istinski odgovornijim ponašanjem pojedinca.
Za siguran uspjeh na zaštiti voda na podruĉju Općine potrebno je utvrditi i odgovarajuće instrumente
za ostvarivanje postavljenih ciljeva i mjera.
Sistemi odvoĊenja i preĉišćavanja otpadnih voda
U cilju poboljšanja i oĉuvanja kvaliteta voda površinskih vodotoka, u planskom periodu potrebno je
intenzivirati aktivnosti na pripremi potrebne dokumentacije za prihvat, odvoĊenje i preĉišćavanje
komunalnih otpadnih voda, kao i industrijskih otpadnih voda. Ukoliko to kvalitet industrijskih otpadnih
voda zahtjeva, potrebno je planirati i zajedniĉko preĉišćavanje komunalnih i industrijskih otpadnih
voda.
Obzirom da za općinu Lukavac nema, u potpunosti, definiran koncept prihvaćanja, odvodnje i
preĉišćavanja komunalnih otpadnih voda i otpadnih voda krupnih industrijskih kapaciteta lociranih u
uţem i širem gradskom podruĉju, potrebno je hitno pristupiti pripremi odgovarajuće dokumentacije.
Istom je potrebno analizirati i odrediti se za optimalan broj postrojenja za preĉišćavanje komunalnih i
industrijskih otpadnih voda (zajedniĉka ili odvojena postrojenja). Nakon što se utvrde prioriteti,
pristupiti potrebnoj rekonstrukciji, dogradnji postojećih ili izgradnji novih kanalizacionih sistema u
gradu i drugim naseljima općine Lukavac.
37
Glavni zagaĊivaĉ u ovoj općini je industrijski sektor, koji je i vodeći zagaĊivaĉ na podruĉju Tuzlanskog
kantona, koji je u prethodnom periodu veoma malo paţnje posvećivao preĉišćavanju otpadnih voda,
te je stoga u rijeku Spreĉu unošen veoma veliki teret zagaĊenja. U tom smislu potrebno je podrţati
realizaciju odgovarajućih projekata za smanjenje zagaĊenja (nadvišenje taloţnice „Bijelo more―).
Potrebno je pokrenuti i aktivnosti za pripremu i realizaciju zajedniĉkog postrojenja za preĉišćava
komunalnih i industrijskih otpadnih voda Lukavca, za koga bi prethodno trebalo utvrditi lokaciju, kao i
optimalnu tehnologiju preĉišćavanja. Kapacitet postrojenja trebao bi biti do 150.000 ES, uz faznu
realizaciju istog.
2.2.13.2.Zaštita vazduha (atmosfere)
Dugoroĉno gledano, općina Lukavac ţeli smanjiti zagaĊenje zraka prouzrokovano emisijama iz
industrijskih procesa za 20 % i smanjeno zagaĊenje zraka sagorjevanjem fosilnih goriva u
stambenom, poslovnom i javnom sektoru za 20 %. Za ostvarenje ovog plana u narednom periodu od
6 godina općina Lukavac namjerava dostići sljedeće operativne ciljeve:







Općina Lukavac ima razvijene organizaciono-ljudske kapacitete za aktivno i kontinuirano
ukljuĉenje i praćenje procesa dobijanja novih i monitoringa provoĊenja postojećih okolinskih
dozvola za industrijske pogone, radi osiguranja primjene najboljih raspoloţivih tehnologija.
Smanjena potrošnja energije od fosilnih goriva za 20 % u objektima pod ingerencijom općine
Lukavac, primjenom principa energetske efikasnosti.
IzraĊen glavni projekat toplifikacije kompletnog urbanog podruĉja općine Lukavac (snimanje i
rekonstrukcija postojećeg stanja i proširenje toplovodne mreţe).
Gašenje individualnih loţišta u 420 jedinica (stambenih, poslovnih i javnih) i i spajanje na
daljinski sistem grijanja.
Smanjeni gubici u sistemu daljinskog grijanja za 30 %.
GraĊani općine Lukavac upoznati sa mogućnostima primjene osnovnih principa energetske
efikasnosti i obnovljivih izvora energije.
Smanjena potrošnje elektriĉne energije u sistemu javne rasvjete Općine Lukavac za 30 %.
Praćenje ispunjenja navedenih ciljeva će biti osigurano:







Praćenjem broja procesa u koje su ukljuĉeni općinski prdstavnici za dobijanje novih i
monitoring provoĊenja postojećih okolinskih dozvola;
Praćenjem troškova energije izdvojenih iz budţeta općine Lukavac;
Praćenjem stepena finalizacije glavnog projekta toplifikacije urbanog podruĉja općine
Lukavac;
Praćenjem broja novosklopljenih ugovora o spajanju na sistem daljinskog grijanja;
Praćenjem koliĉine toplinske energije u sistemu daljinskog grijanja;
Praćenjem broja graĊana prisutnih na sastancima, konsultacijama i preznetacijama u vezi sa
energetskom efikasnošću i obnovljivim izvorima energije;
Praćenjem koliĉine potrošene elektriĉne energije u sistemu javne rasvjete.
2.2.13.3.Zaštita tla i otpada
Generalno posmatrano najveći zagaĊivaĉi tla su neadekvatno odloţeni otpad iz privrede i
domaćinstava, otpadne vode septiĉkih jama, preliva i direktnih izlijevanja u tlo, postojanje minskih
polja, neadekvatno i nekontrolisano korištenje hemijskih sredstava u poljoprivredi.
Jedan od izvora zagadjivanja zemljiste je poljoprivredna djelatnost. Zemljište se zagaĊuje direktim
unošenjem hemijskih sredstava. Hemijska sredstva odnosno sredstva za zaštitu biljaka se teško
38
rastvaraju u zemljištu i vodi, gdje dospijevaju putem zaprašivanja zemljišta. Kao takvi, gotovo u
neizmijenjenom obliku gomilaju se u biljkama, a preko njih u svim karikama lanca ishrane. Na
podruĉju općine Lukavac poljoprivredna djelatnost u odreĊenim segmentima ima obiljeţja
intenzivne poljoprivredne proizvodnje.
U oblastima ratarstvo, vodarstvo i povrtarstvo obraĊuje se oko 7554 ha zemljišta. Prema normativima
primjene proizvoda za zaštitu biljaka (4,5 kg/ha-pesticidi, hebicidi i dr.) godišnje se iskoristi oko 34
tone u navedenim oblastima. Na istim površinama se upotrijebi oko 2644 tona razliĉitih prirodnih i/ili
vještaĉkih gnojiva (350 kg/ha) za poboljšanje kvaliteta i prinosa.
ZagaĊenost kao rezultat ratnih dejstava
Ukupna oĉekivana riziĉna površina kontaminirana ESZR-a opdine Lukavac iznosi 13 711 740 m² , a
što je 4,04 % u odnosu na ukupnu površinu Općine ( 339.700.000 m²). Najugroţenija podruĉja
kontaminirana prvenstveno minama na podruĉju Općine su grupisana oko ozrenskih naselja Siţje,
Borice, Milino selo, Turija, Orahovica, Lozna i Jaruške, te dolinom rijeke Spreĉe kroz MZ-e Devetak,
Siţje, Dobošnica Donja Krtova, Gnojnica i Berkovica.
Poseban problem neregistrovanih minskih polja je izraţen na podruĉju MZ-e Smoluća, jer za
navedeno podruĉje ne postoje zapisnici o postavljanju mina. U dosadašnjim aktivnostima na
deminiranju (od 01.01.1996 do 01.01.2011 godine), realizovana su 54 projekta sa ukupnom
površinom od 1 164 030,78 m².
UporeĊujudi ukupnu deminiranu površinu (1 164 030,78 m²) sa površinom za koju se smatra da je
riziĉna (13 711 740 m² ), dolazimo do zakljuĉka da je do sada oĉišdeno oko 8,5 % ukupne riziĉne
površine.
Površina općine je podijeljena na 16 lokalnih zajednica na kojima je prisutna ugroţenost od mina, a
takoĊe je riziĉna površina podijeljena u tri kategorije zemljišta, gdje prvu kategoriju predstavlja
zemljište uz stambene i privredne objekte, infrastrukturu i drugo zemljište koje je u stalnoj upotrebi
graĊana.
Drugu kategoriju predstvalja zemljište koje se nalazi u blizini prve kategorije zemljišta, kao i zemljište
sa ekonomskim resursima. U treću kategoriju zemljišta spadaju periferne površine kao što su udaljeni
šumski kompleksi i sl.
Općina Lukavac je u saradnji sa BH MAC-om tokom 2010 godine izradila općinski Plan protivminskog
djelovanja u kome su obraĊene sve lokalne zajednice ugroţene od mina, po navedenoj kategorizaciji
zemljišta. Do sada je zabiljeţeno i više sluĉajeva da se navedena sredstva pronaĊu i na javnim
površinama koja nisu bila u zoni borbenih dejstava. Jedan od razloga za navedeno stanje leţi u tome
što nakon bujiĉnih poplava dolazi do pomjeranja, iz riziĉnih zona, odreĊenih ubojnih sredstava koja
imaju manju teţinu (kumulativne tromblonske mine i PP mine tipa PMA 3 i PMA 2). Drugi razlog je
nesavjesno ponašanje pojedinih graĊana koji odbacuju ubojna sredstva na javne i druge površine (uz
korita potoka, rijeka, uz putne pojase i sliĉne lokalitete) i time ugroţavaju bezbjednost graĊana, a
naroĉito djece.
Dugoroĉno gledano, općina Lukavac ţeli smanjiti zagaĊenje tla uspostavom ekonomski odrţivog
sistema upravljanja industrijskim i komunalnim otpadom za cjelokupno (100 %) podruĉje općine
Lukavac, smanjenje površina zemljišta degradiranog djelovanjem industrije, energetike i rudarstva te
u potpunosti uklonjenim registrovanim minsko eksplozivnim sredstvima. Za ostvarenje ovog plana u
narednom periodu od 6 godina općina Lukavac namjerava dostići slijedeće operativne ciljeve:
 Usvajanje dugoroĉnog Plana upravljanja otpadom općine Lukavac;
 Usvojena strategija rekultivacije i stavljanja u funkciju odrţivog razvoja
industrijskim
aktivnostima degradiranog zemljišta na podruĉju općine Lukavac;
39






Povećan kapacitet u tehniĉko-organizacionom smislu subjekata zaduţenih za upravljanje
otpadom za zbrinjavanje dodatnih 100 tona dnevno otpada;
Smanjene površine pod registrovanim divljim deponijama za 100 % na podruĉju općine
Lukavac;
Rekultivisano zemljište degradiranog djelovanjem industrije, energetike i rudarstva;
Deminirano 1.800.000 m² zemljišta zagaĊenog minsko eksplozivnim sredstvima;
Sanirano 12 klizišta na podruĉju općine Lukavac;
Regulisanje 6.767 metara korita vodotoka u cilju spreĉavanja zagaĊenja tla.
Praćenje ispunjenja navedenih ciljeva će biti osigurano:
 Praćenjem stepena usvajanja Plana upravljanja otpadom;
 Praćenjem stepena finalizacije Strategije rekultivacije i stavljanja u funkciju odrţivog razvoja
industrijskim aktivnostima degradiranog zemljišta na podruĉju općine Lukavac;
 Praćenjem broja novosklopljenih ugovora o odvozu smeća;
 Praćenjem smanjenja broja divljih deponija;
 Praćenjem površina u m² rekultivisanog zemljišta;
 Praćenjem smanjenja m²; zemljišta zagaĊenog minsko-eksplozivnim sredstvima;
 Praćenjem površina u m² saniranih klizišta ;
 Praćenjem površina u m² regulisanih vodotoka
Sanitarna općinska deponija i deponija opasnog i specifiĉnog otpada
Posljedice neprimjerenog postupanja sa otpadom, koje su evidentne, nepovoljno utiĉu na stanje u
prostoru i kvalitet okolice, prije svega zbog ugroţavanja standarda ţivota graĊana i zdravlja ljudi.
Izgradnjom regionalne deponije za zbrinjavanje komunalnog otpada sa podruĉja Kantona i sanacijom
postojećih "divljih" ali zvaniĉnih općinskih deponija smanjiti će se pritisak na kvalitet okolice a time i
opasnost po ţivot i zdravlje ljudi na podruĉju Tuzlanskog kantona.
Lokacija projektovane sanitarne općinske deponije „Lukavaĉka Rijeka―, smještena je u općini Lukavac
u središnjem dijelu Tuzlanskog kantona, na udaljenosti oko 2,5 km sjeverno od sela Huskići. Lokacija
površine od 35,60 ha je smještena u granicama površinskog kopa rudnika uglja "Lukavaĉka Rijeka"
na kojem se ne vrši iskopavanje, ali teren nije preveden u drugu namjenu na naĉin propisan Zakonom
o rudarstvu Bosne i Hercegovine.
Dio ove lokacije se koristi za neselektivno odlaganje razliĉitih vrsta ĉvrstog otpada iz Lukavca i
okoline. Cijeli prostor na kojem se deponija treba graditi predstavlja nizinu nastalu rudarenjem koja
dijelom graniĉi sa padinama pokrivenim drvećem.
Sanitarna općinska deponija za komunalni i ekvivalentni ĉvrsti otpad će se izgraditi tako da upravlja
integriranim postrojenjem za odlaganje otpada, i sastojat će se od slijedećih komponenti: Deponije za
komunalni i ekvivalentni ĉvrsti otpad sa neophodnim objektima za rad Centra za upravljanje
komunalnim otpadom za prihvat i privremeno skladištenje otpada predviĊenog za reciklaţu.
Sanitarna općinska deponija će se izgraditi tako da maksimalno ispunjava uslove zaštite okolice.
Izgradnjom podzemnih i površinskih sistema za zatvaranje deponije, kao i modernih sistema za
prikupljanje procijednih voda i gasova, bit će izbjegnuta eksfiltracija teĉnih i gasovitih zagaĊivaĉa.
Osim toga, bit će ostvareno i higijenski zadovoljavajuće odlaganje otpada.
Uz paralelan rad centra za komunalni otpad predviĊen za reciklaţu, ostvarivat će se ekološki povrat
vrijednog materijala u industriju, a istovremeno kapacitet deponije će se koristiti na optimalan naĉin.
Odlaganje otpada će se vršiti po fazama:
40



Faza 1- modeliranje baze deponije;
Faza 2 - Aktivni rad deponije;
Faza 3 – Postavljanje pokrivke sa sakupljanjem gasa i recikliranjem otpadnih voda.
Ove faze će se odvijati istovremeno u razliĉitim plohama ili po odjeljcima. Vrijeme za odvijanje
pojedine faze bit će odreĊeno razvojem dovoza otpada na deponiju.
U poĉetnoj fazi utvrĊeno je da se slijedeće vrste otpada neće odlagati na deponiji, ĉak i ako se
dokaţe da je taj otpad jednak komunalnom otpadu:
 Mulj od tretmana otpadnih voda, stabiliziran ili ne;
 Mulj od tretmana pitke vode, stabiliziran ili ne;
 Teĉni otpad bilo koje vrste;
 Poljoprivredni otpad;
 Kompostni otpad;
 Kontaminirani gradevinski otpad;
 Industrijski otpad.
Osim rada deponije, uspostavit će se i privremeno rješenje za prihvat i privremeno skladištenje
slijedećih otpadnih komponenti koje se neće odlagati na deponiji, već će se upućivati u druge objekte,
sa ili bez prethodnog tretmana:
 Materijal za reciklaţu (papir, metali, plastika i staklo) će se skladištiti na isti naĉin, ali na
period od jedne godine, kako bi se omogućilo buduće recikliranje ovih otpadnih komponenti;
 Komponente opasnog otpada razvrstanog tokom vizualne inspekcije, skladištit će se u
odvojenom privremenom skladištu za opasni otpad radi upućivanja na odgovarajući tretman;
 Prihvat ţivotinjskih strvina.
U cilju korištenja sanitarne općinske deponije neophodno je rekonstruirati (proširiti) postojeći put koji
je izgraĊen za potrebe rudnika uglja. Cijeli prostor deponije zajedno sa prijemnim i otpremnim
podruĉjem će biti ograden sa 2,5 m visokom metalnom ogradom.
Zaštita prirodno naslijeĊe i kulturno historijskog
2.2.14.
naslijeĊa
Opšti ciljevi su: oĉuvanje integriteta kulturnog dobra, oĉuvanje ambijenta u kojem se kulturno dobro
nalazi i aktivno ukljuĉivanje kulturnog dobra i njegovog okruţenja u razvojne politike.
Operativni ciljevi zaštite, ureĊenja i korišćenja kulturnog i prirodnog nasljeĊa su:
 ĉuvanje, revitalizacija ili rekonstrukcija najznaĉajnijih objekata kulturno – historijskog naslijeĊa
i njihovo privoĊenje pogodnim namjenama;
 revitalizacijom, rekonstrukcijom i privoĊenjem nekoj namjeni, obogatiti i proširiti kulturnu
baštinu i turistiĉku ponudu općine;
 oĉuvanje autentiĉnosti nepokretnog kulturnog dobra i njegovog okruţenja;
 zaštićene objekte, pejzaţe i prostore prirodnih rijetkosti maksimalno ĉuvati i njegovati;
 vaspitno-obrazovnim sistemom podizati nivo kulture ĉuvanja i zaštite kulturno – historijskih i
prirodnih vrijednosti i rijetkosti.
41
DRUGI DIO
42
II. PROJEKCIJA PROSTORNOG RAZVOJA
1. STANOVNIŠTVO
1.1.
Brojĉani razvoj stanovništva
Projekcija broja stanovnika i domaćinstava odreĊene teritorije predstavlja veoma vaţan polazni
element u procesu prostornog planiranja. Prema broju stanovnika dimenzionišu se i ostale
komponente prostora kao što su stambeni fond, privredni kapaciteti, tehniĉka i društvena
infrastruktura itd.
U teoriji demografskog razvoja i strukturalnih promjena rasprostranjeno je gledište da se promjene
broja stanovnika i strukrurna obiljeţja planski prate. Te da se na osnovu tako formiranih aktuelnih
podataka kontinualno planiraju naseljske potrebe i sadrţaji ĉiji su korisnici stanovnici konkretnog
podruĉja. Ovakav stav je vrlo racionalan i praktiĉan, obzirom da se prije svake razvojne odluke,
strateške ili operativne, mora raĉunati sa konzumom koji će koristiti konkretan predmet investiranja,
visinom ulaganja i oĉekivanim efektima tog ulaganja. Upravo ovo bi bio postupak za operativne
razvojne odluke u sredinama koje nemaju smiren demografski razvojni tok, već ih karakterišu pozitivni
i negativni demografski udari, kao što je sluĉaj općine Lukavac. Utoliko je teţe formirati model
dugoroĉnih demografskih promjena koji će objektivno i pouzdano reprezentovati stanje tih tokova
krajem planskog horizonta.
Prilikom predviĊanja budućeg broja stanonika neophodno je imati u vidu njihove dugoroĉne
tendencije u prošlosti i sve ĉinioce koji su uslovljavali promjene u stanovništvu. Neophodno je uzeti u
obzir i pretpostavke o budućem ekonomskom, socijalnom i kulturnom razvoju od kojih će zavisiti
demografski razvoj u cjelini. Oba pristupa podrazumjevaju dobro poznavanje problema stanovništva u
oblasti privrednog kretanja, bioloških i društvenih struktura i asocijacija kao i promjena u društvu,
odnosno povezanosti demografskog i društvenog razvoja.
Nuţan korak ka poboljšanju demografske strukture, prije svega, predstavljaju podsticajne mjere za
raĊanje i ostanak stanovništva u mjestu stanovanja. Iz tako definisanog cilja demografskog razvoja
proistiĉu razliĉite socio-ekonomske mjere od kojih su najvaţnije finansijski podsticaji, poreske
olakšice, posebna socijalna i zdravstvena zaštita, zapošljavanje, organizacija radnog i slobodnog
vremena i dr..
U posredne mjere spadaju sva planska rješenja koja vode opštem poboljšanju uslova ţivota, bilo da
je rijeĉ o infrastrukturnom opremanju, unapreĊenju usluga u objektima javnih sluţbi, funkcionalnom
povezivanju naselja, razvoju perspektivnih privredno-radnih zona i djelatnosti u okviru njih, zaštiti i
valorizaciji prirodnog i kulturnog nasljeĊa.
Na osnovu toga, planske propozicije su definisane u pravcu:
 unapreĊenja kvaliteta stanovanja, infrastrukture, javnih sluţbi i usluţnog sektora;
 odreĊivanja neophodnih obrazovnih profila za lokalnu privredu i obrazovanja takvih kadrova;
 angaţovanja neuposlene radne snage;
 dodatne obuke stanovništva za rad u poljoprivredi, šumarstvu, turizmu i ugostiteljstvu, prema
utvrĊenim potencijalima;
 unapreĊenja i modernizacije sekundarnog i tercijarnog sektora kroz, komunalno opremanje,
dokvalifikaciju postojećih i zapošljavanje novih kadrova;
 podrške razvoju zanata;
 socijalno-zdravstvene zaštite i pomoći starijim graĊanima i staraĉkim domaćinstvima.
43
Ukoliko navedena planske propozicije budu realizovane, imaće za rezultat povećanje nataliteta,
doseljavanje novog stanovništva, kao i smanjenje smrtnosti. U tom smislu, u narednoj tabeli je data
realno-optimistiĉka prognoza broja stanovnika za naredni period.
Tabela br. 1. :Projekcije broja stanovnika
Red.
broj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
Naselje
2011.
Općina
Gradsko naselje
Ostala naselja
Babice Donje
Babice Gornje
Berkovica
Bikodţe
Bistarac Donji
Bistarac Gornji
Bokavići
Borice
Brijesnica Donja
Brijesnica Gornja
Caparde
Cerik
Crveno Brdo
Devetak
Dobošnica
Gnojnica
Huskići
Jaruške Donje
Jaruške Gornje
Kalajevo
Komari
Krtova
Kruševica
Lukavac
Lukavac Gornji
Miĉijevići
Milino Selo
Modrac
Orahovica
Poljice
Prline
Prokosovići
Puraĉić
Semići
Siţje
Smoluća Donja
Smoluća Gornja
Stupari
Šikulje
Tabaci
Tumare
Turija
47 828
14 350
33 478
640
268
693
1004
1245
956
1467
24
122
2
1125
268
1181
2517
2998
2756
1256
148
458
53
21
207
1033
14350
18
31
213
662
279
4392
134
1550
2968
172
242
10
8
118
440
859
57
784
2020.
52 866
15 074
37 792
712
463
736
1218
1473
1084
1538
39
136
12
1357
277
1296
2613
3678
2830
1372
171
528
83
39
267
1261
15064
23
42
258
791
376
4481
166
1768
3293
191
303
18
17
216
465
948
88
1047
2025.
55 898
15 354
40 544
766
511
764
1252
1509
1168
1604
52
143
19
1510
312
1361
2689
4045
2896
1535
193
556
104
54
324
1308
15338
32
62
341
827
424
4597
189
1806
3622
208
388
39
26
261
580
972
109
1216
44
43
44
Vasiljevci
Vijenac
94
5
107
21
134
52
Na podruĉju Opštine u 2025. godini planira se 55 898 stanovnika. Broj stanovnika će se povećati po
stopi od 11,11‰, odnosno povećaće se za oko 8 070 u odnosu na 2011. Godinu.Prema projekcijama
stanovništva na podruĉju Plana bi 2025. godine ţivjelo 55 898 stanovnika, 15 354 u gradskom i 40
544 u seoskom podruĉju. Ukupno stanovništvo imaće kontinuiran porast do 2025. godine.
Analizirajući kretanje broja stanovnika u periodu od 2011 do 2020. godine, uoĉava se porast od 5 038
stanovnika. U narednom planskom periodu do 2025.godine broj stanovnika bi se povećao za 3 032
stanovnika.
Posmatrano sa gledišta Općine, podrazumjeva se da će mehaniĉki priliv i "povratak na selo" usporiti
opadanje broja stanovnika na seoskom podruĉju. Ukoliko bi se sledili ovi tokovi na seoskom podruĉju
bi trebalo oĉekivati oko 40 544 stanovnika do 2025. godine.
Tabela br. 2.:Procjena i projekcija broja stanovinika za period 1991.-2025. godine
1.2.
Godine
1991.god.
2011.god.
2020.god.
2025.god.
Općina
50 070
47 828
52 866
55 898
Gradsko naselje
12 647
14 350
15 074
15 354
Ostala naselja
44 423
33 478
37 792
40 544
Struktura stanovništva
Kao polazna osnova svakog prostornog plana, kako bi bio što realniji i imao primjenu, ĉine promjene
demografskih tokova i strukture, kao i projekcije tih tokova u planskom periodu. Za potrebe potpunije
analize i projekcije, neophodna je kvalitetna, aţurna i sistematizovana informaciona osnova, koja
reprezentuje pojave i procese koji su predmet posmatranja, a vezani su za odreĊenu, konkretnu, tj.
prostorno definisanu cjelinu.
U baznom stanju mogu se koristiti pouzdani, zvaniĉni statistiĉki podaci, dok se kretanja i tokovi do
planskog horizonta procjenjuju, taĉnije planiraju na osnovu statistiĉkih metoda.
Kada se ima u vidu svrha demografskih projekcija - ulazni podaci za planiranje prostornog plana
općine Lukavac, uobiĉajeno je da se u planiranju potreba uzimaju maksimalne veliĉine. To je
opravdano polazište iz razloga što se formiraju trajna dobra visokih investicionih vrijednosti, ili da se
namjeni i saĉuva prostor za buduća pokoljenja.
Na osnovu projekcija starosne strukture i funkcionalnih dobnih grupa, do planskog horizonta 2025.
godine, na podruĉju Općine, oĉekuje se blago povećanje mlaĊih dobnih grupa, blagi porast
radnosposobnog kontigenta stanovništva i smanjenje starije populacije.
45
Tabela br. 3.: Planirana starosna struktura
Godina
Starosne grupe
Starosne grupe %
Ukupno
0 – 14
15 – 64
> 65
Ukupno
0 – 14
15 – 64
> 65
1991.
57 070
12 806
39 788
4 476
100
22,4
69,7
7,8
2001.
51 625
10 945
36 149
4 531
100
21,2
70,0
8,8
2011.
47 828
6 891
34 364
6 573
100
14,4
71,8
13,7
2025.
55 898
8 106
40 190
7 602
100
14,5
71,9
13,6
1.3.
Vitalne karakteristike
Brojĉani razvoj stanovništva rezultata je prirodnih karakteristika razvoja stanovništva, odnosno
kretanja nataliteta, mortaliteta i prirodnog priraštaja, sa jedne i migracionog kretanja stanovništva u
okvirima Općine i u uţem i širem okruţenju, sa druge strane.
Tabela br. 4.: Prirodno kretanje stanovništva općine Lukavac u periodu 1996 – 2011.godine
Općina
Lukavac
Godina
ŢivoroĊeni
Umrli
Prirodni
priraštaj
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2006
2007
2008
2009
2010
2011
658
543
484
476
470
433
488
461
396
409
451
461
403
364
268
328
261
235
325
337
275
296
307
367
395
426
462
421
390
215
223
241
145
96
213
165
89
42
56
35
-59
-57
Stopa nataliteta iako u blagom padu, zadrţala se na relativno visokom nivou, uz pretpostavku da je
stopa mortaliteta već dostigla svoj maksimum i da će u narednom periodu imati tendenciju smanjenja,
moţe se planirati da će natalitet ostvariti blagi rast, a stope mortaliteta biti zaustavljene.
46
Na osnovu prednjih situacija i ocjena, projekcije kretanja vitalnih komponenata stanovništva u
planskom periodu se temelje na pretpostavkama:


da će se tendencija pada stope nataliteta u svim većim općinama zaustaviti do 2007 godine i
stabilizovati do 2010 godine u Kantonu kao cjelini na nivou izmeĊu 9,7 i 10,2 promila
godišnje, a da će se do 2015 godine ostvariti blagi rast, da bi nakon toga, do 2025 godine
došlo do znaĉajnijeg porasta tih stopa i one se kretale izmeĊu 11,5 i 12,5 promila godišnje,
da će tendencija rasta stope mortaliteta biti zaustavljena do 2008 godine I da će se do 2010
godine na nivou Kantona u cjelini stabilizovati na nivou izmeĊu 5,2 i 5,8 promila godišnje, a
da bi do 2015 godine te stope opadale, da bi se u periodu do 2025 godine kretale na nivou od
4,8 do 5,2 promila prosjeĉno godišnje.
1.4.
Broj, veliĉina i karakteristike domaćinstava
Podlogu za planiranje i usmjeravanje niza aktivnosti u prostoru ĉini i procjena broja domaćinstava na
podruĉju općine.
Na razvoj broja i veliĉine domaćinstva u narednom periodu uticaće sljedeće pretpostavke:
 porast ukupnog broja stanovnika po prosjeĉnoj godišnjoj stopi od 0,5%, kao osnove za rast
broja domaćinstava;
 blagi porast stope nataliteta;
 porast opšteobrazovnog i kulturnog nivoa, kao i ţivotnog standarda stanovništva, tj.
djelovanje faktora društveno-ekonomskog razvoja, doprinijeće daljem cijepanju tradicionalno
velikih porodica;
 ravnomjernijim privrednim i društvenim razvojem cjelokupnog podruĉja Opštine i broj
domaćinstava na gradskom i seoskom podruĉju će biti uravnoteţen.
Tabela br. 5.:Projekcija broja domaćinstava do 2025.godine
Godina
2011
2015
2025
Br.domaćinstava
16 401
17 267
18 651
Polazeći od utvrĊenih kvantifikacija o brojĉanom razvoju i strukturama stanovništva, a uz uvaţavanje
ekonomskih i socijalnih aspekata, u planskom periodu, procjene ukazuju:
 broj domaćinstava na podruĉju Općine porasti sa sadašnjih 16 401 na preko 18 651 krajem
planskog perioda ili za 2250 novih domaćinstava.
 da će u planskom periodu do 2025 godine preovlaĊujuća struktura domaćinstva biti 2,9 ĉlana
domaćinstva,
 da će se u nekim općinama i dalje zadrţati patrijarhalni oblik domaćinstava, sa više ĉlanova,
ali da će taj broj biti minoran.
1.5.
Gustina naseljenosti
Gustina naseljenosti je jedno od najznaĉajnijih obiljeţja u prostornom planiranju, jer spaja prostor i
stanovništvo, to jest prirodne i ljudske resurse.
Procjene su da će povećanje broja stanovnika na teritoriji Općine uticati na povećanje stepena
gustine naseljenosti samo za 10%, pa se moţe oĉekivati da će se gustina naseljenosti na teritoriji
Općine sa 141 stanovnika na 1 km2 prostora u 2011. godini povećati na 165 stanovnika na 1 km2
površine u 2025.godini.
47
U tabeli broj 6 je utvrĊena planirana gustina naseljenosti po naseljenim mjestima.
Tabela br. 6.:Gustina naseljenosti
Red.
broj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
Naselje
Babice Donje
Babice Gornje
Berkovica
Bikodţe
Bistarac Donji
Bistarac Gornji
Bokavići
Borice
Brijesnica Donja
Brijesnica Gornja
Caparde
Cerik
Crveno Brdo
Devetak
Dobošnica
Gnojnica
Huskići
Jaruške Donje
Jaruške Gornje
Kalajevo
Komari
Krtova
Kruševica
2011.
117.86
41.88
151.97
201.2
212.46
270.82
170.38
12.9
5.92
0.13
211.07
136.73
455.98
344.32
223.07
183.37
180.46
55.85
74.71
92.98
6.46
18.73
201.76
2020.
131.12
72.34
161.4
244.09
251.37
307.08
178.63
20.97
6.6
0.13
254.6
141.33
500.39
357.46
273.66
188.29
197.13
64.53
86.13
145.61
12
24.16
246.29
2025.
141.07
79.84
167.54
250.9
257.51
330.88
186.3
27.96
6.94
0.2
283.3
159.18
525.48
367.85
300.97
192.68
220.55
72.83
90.7
182.46
16.62
29.32
255.47
48
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
Lukavac
Lukavac Gornji
Miĉijevići
Milino Selo
Modrac
Orahovica
Poljice
Prline
Prokosovići
Puraĉić
Semići
Siţje
Smoluća Donja
Smoluća Gornja
Stupari
Šikulje
Tabaci
Tumare
Turija
Vasiljevci
Vijenac
1467.28
1.63
3.37
16.84
424.36
17.71
148.28
41.36
392.41
330.14
93.99
91.86
28.3
1.74
0.77
13.88
339.53
3.79
351.57
8.4
1.51
1541.31
2.09
4.57
20.4
507.05
23.87
151.28
51.23
447.59
366.3
104.37
97.08
35.44
3.13
1.63
25.41
374.7
5.85
469.51
9.56
6.34
1569.94
2.9
6.74
26.96
530.13
26.92
155.2
58.33
457.22
402.89
113.66
121.09
45.38
6.77
2.5
30.71
384.19
7.25
545.29
11.97
15.71
Promjene gustine naseljenosti su u direktnoj vezi sa kretanjem broja stanovnika po naseljima –
javljaju se prostori koncentracije stanovništva na jednoj strani, a na drugoj do smanjenja broja
stanovnika. MeĊutim, takvih izraţenih tendencija na teritoriji općine nema. Ukoliko uporedimo podatke
iz 2011. godine i 2025. godine, moţemo vidjeti da nema velikih odstupanja u ovim periodima.
2. SISTEM NASELJA PO ZNAĈAJU, KARAKTERU I DOMINANTNOJ
PRIVREDNOJ DJELATNOSTI
Razvoj mreţe naselja predstavlja podršku razvoju svakog mjesta, naselja, lokacije, koje se prepozna
od strane bilo pojedinca, bilo drţave, kao nosioc pozitivnih promjena kroz kvalitetno i opravdano
valorizovane programe.
Polazeći od faktora koji utiĉu na urbanizaciju i razvoj mreţe naselja (demografski,
ekonomski,socijalni,tehniĉko-tehnološki i drugi), osnovno strateško opredeljenje je preporod mreţe
naselja.
Ova strategija zasniva se na strateškim razvojnim opredjeljenjima pojedinaĉnih faktora i meĊusobnom
uticaju navedenih faktora na razvoj mreţe naselja u planskom periodu. Dosadašnja saznanja o
potencijalima i mogućnostima za razvoj pokazuju da Općina raspolaţe realnim uslovima da se neke,
blaţe, negativne tendencije demografskih, ekonomskih, socijalnih, tehniĉko-tehnoloških, saobraćajnokomunikacionih i drugih faktora ne samo zaustave već krenu pozitivnim uzlaznim-ubrzanim
trendovima. Strategija preporoda mreţe naselja zasniva se na sledećim faktorima i njihovoj
meĊusobnoj povezanosti i uslovljenosti:
 demografski – zaustavljanje emigracionih kretanja, povratak stanovništva, prije svega onog
djela koji ţivi i radi u drugim centrima zemlje i u inostranstvu, porast stope prirodnog priraštaja
do stope koja obezbjeĊuje normalnu reprodukciju stanovništva;
 ekonomski – brţi privredni razvoj; revitalizacija primarnog i sekundarnog sektora, prije svega
poljoprivrede i industrije kroz veća ulaganja u restrukturiranje primarne proizvodnje,
49
proizvodnju «zdrave hrane» i bolje povezivanje sa preraĊivaĉkim kapacitetima (na lokalnom
nivou ali i šire), kao i stimulisanje poljoprivrednih domaćinstava na ukrupnjavanje posjeda, pa
poslediĉno i do povećanja dohodovnosti i profitabilnosti poljoprivrede po aktivnom stanovniku
(koji obavlja zanimanje); intenzivan razvoj usluţnog-tercijalnog sektora iskorišćavanjem šansi
koje pruţa (posredno) planirana prirodna dobra i dr.;
 socijalno - ekološki – kako kvalitet ţivota postaje sve znaĉajniji faktor lokacije stanovanja i
rada odreĊene komparativne prednosti podruĉja Općine (ekološke i dr.) mogu doći do punog
izraţaja uz blagovremeno preduzimanje akcija (markentiških, edukativnih, podsticajnih i
drugih) na stvaranju potrebnog ambijenta.
Koncept mreţe naselja u okviru, iz kojeg proizilazi i formiranje razliĉitih gravitacionih zona
pojedinaĉnih gradskih i seoskih centara, kao i intenzitet njihove meĊuzavisnosti, sagledan je kroz više
razliĉitih nivoa i prema više kriterijuma kao što su:
 projektovani broj stanovnika u naselju i gravitacionom podruĉju,
 gustina naseljenosti,
 opremljenost - disperzija/koncentracija sadrţaja i aktivnosti (javne sluţbe sa objektima
društvenog standarda, privredne aktivnosti/djelatnosti, kapaciteti, usluţne i tercijarne
djelatnosti),
 saobraćajna povezanost i intenzitet meĊusobne povezanosti,
 stepen urbanizovanosti,
 centralitet i tipovi naselja,
 infrastrukturna opremljenost,
 prirodno - morfološke karakteristike naselja,
 funkcionalna usmjerenost i specifiĉnost naselja,
 smjernice i vizije razvoja lokalne samouprave.
Sagledavajući sve predhodne ĉinioce prirodnih i stvorenih dobara, njihove meĊusobne
veze,ograniĉenja i pogodnosti, a u cilju uspostavljanja i unapreĊivanja postojećeg racionalnog
sistema naselja, izdiferencirane su osnovne veze u hijerarhijskoj mreţi, pa se izdvajaju:




Opštinski, sekundarni i lokalni centar –Lukavac,
Centri zajednice sela –Gnojnica, Dobošnica, Puraĉić, Prokosović, Turija, Poljice
Lokalni centri - Devetak,
Primarna seoska naselja – preostala naselja;
Tabela br. 7.:Prostorne cjeline na podruĉju Općine Lukavac
OPĆINSKI
CENTAR
CENTRI
ZAJEDNICE
SELA
LOKALNI
CENTRI
Lukavac
Lukavac
NASELJA
SASTAVU
U
Lukavac, Crveno
Brdo,
Lukavac
Gornji, Huskići,
Bistarac
Donji,
Bistarac Gornji,
Kalajevo,Šikulje,
Smoluća Donja,
Smoluća Gornja,
Modrac
POVRŠINA
(km2)
BROJ
STANOVNIKA
2025.
GODINE
GUSTINA
NASELJENOS
TI 2025.
GODINE
(st/km2)
72,0
22 519
312,76
50
Lukavac
Dobošnica
Dobošnica
Dobošnica,
Kruševica,
Prline
21,55
5 542
257,17
Gnojnica
Gnojnica
Gnojnica,
Berkovica
19,56
3 660
187,11
Poljice
Poljice
Poljice,
Vijenac, Jaruške
Donje,
Jaruške
Gornje,
41,68
5 398
129,51
Prokosovići,
Bikodţe,
Bokavići,
Caparde, Babice
Donje,
Babice
Gornje,
Orahovica,
Semići,
Puraĉić, Tabaci,
Milino
Selo,
Borice, Komari,
Stupari
Devetak,
Siţje,
Krtova
43,62
8 081
185,26
37,82
5 302
140,19
26,86
3 401
126,62
Turija,
Cerik,
Brijesnica Donja,
Brijesnica Gornja,
Tumare,
Miĉijevići,
Vasiljevci
75,39
1 995
26,46
Prokosovići
Prokosovići
Puraĉić
Puraĉić
Devetak
Turija
Turija
1.Općinski centar (Lukavac)
Da bi se omogućilo dalje jaĉanje oštinskog centra, neophodno je najprije unapreĊenje postojeće
infrastrukture, a potom i dalji razvoj planirane društvene, privredne, saobraćajne i komunalne
infrastrukture na principima odrţivog razvoja.Povećanje stepena centraliteta opštinskog centra odvija
se kroz razvoj privrednih, centralnih i sportsko-rekreativnih funkcija.
2.Centri zajednice sela (Gnojnica, Dobošnica, Puraĉić, Prokosović, Turija, Poljice)
Posebnu ulogu u procesu ravnomernijeg prostornog razvoja Opštine imaće centar zajednice
sela.Centri zajednice sela ostvaruju širi funkcionalni i razvojni uticaj na podruĉju koje im gravitira i
ukupnom podruĉju teritorije.ObezbjeĊuju neposredniju vezu graĊana sa lokalnom upravom, sistemom
organizacije poljoprivredne proizvodnje i poslovanja, usluga, javnih funkcija, postajući tako kvalitetna
ispostava upravnih, privrednih, usluţnih i društvenih funkcija opštine na svom podruĉju, i uz podršku
51
ostalih naselja glavni prostorni i funkcionalni oslonac podizanja
kapaciteta zajednice naselja.
opšteg kvaliteta i razvojnog
3.Lokalni centar (Devetak)
Lokalni centri pokrivaju velike površine veoma razuĊenih sela i zaseoka, karatkeristiĉnih za ovaj
prostor i kao takvi treba da omoguće pokretanje razvoja. Svoju ulogu treba da naĊu u identifikaciji
sopstvenih inicijatora razvoja, a u meĊuvremenu uloga im je u logistiĉkoj podršci razvijenim centrima.
4.Primarno seosko naselje
Primarno seosko naselje-podrazumjeva sva ostala naselja u Opštini.Sve funkcije višeg stepena
ostvarivaće se u lokalnim centrima, a zatim u centru zajednice sela. Ova naselja moraju biti
opremljena sadrţajima koji zadovoljavaju dnevne potrebe.
Planirani naseljski centri u okviru mreţe naselja Općine imaju za cilj da razrješe postojeće probleme u
mreţi naselja planskim akcijama na naĉin da se:
 potpunijim i kompleksnijim korišćenjem raspoloţivih prostornih potencijala podstiĉe dalji
razvoj postojećih centara;
 stimuliše dalji razvoj opštinskog centra, a samim tim da se dobije na većoj ulozi nosioca
razvoja u mreţi naselja;
 omogući pribliţavanje centara usluga njihovim korisnicima na osnovu standarda o korišćenju
tih usluga;
 ubrza stvaranje zajednica naselja i njihov razvoj;
 centar zajednice sela usmerava i razvija tako da bude nosioc povezivanja u mreţi centara i
naselja i da omogući pruţanje usluga koje će zadovoljiti raznovrsne potrebe stanovništva.
Ovaj centar istovremeno treba da predstavlja glavni pokretaĉe razvoja i transformacije
postojećih naselja koja mu gravitiraju. Aglomeracione procese ubrzati preko stvaranja
nukleusa aktivnosti stanovništva i objekata, da bi se racionalnije koristio prostor i uticalo na
izmjenu mreţe seoskih naselja;
 u manjim naseljima razvijati nukleuse centralnih djelatnosti da bi se smanjila uloga primarnog
sektora i zaustavio proces iseljavanja.
Za budući razvoj Općine treba koristiti lokacione potencijale svih centara i to tako što bi se izvršilo
odgovarajuće diferenciranje po njihovim specijalnostima. U tom sistemu, Lukavac i dalje treba da
bude administrativni, kulturni, prosvetni, privredni i zdravstveni centar.
Centri zajednice sela (Gnojnica, Dobošnica, Puraĉić, Prokosovići, Turija, Poljice), pored dobre
infrastrukturne povezanosti, imaju definisane potencijale (inicijatore) razvoja (razliĉite vrste turizma,
prostor za sport i rekreaciju, privredne poduzetnike i sl.). Plansko opredjeljenje za povećanje
centraliteta ovih naselja zasniva se prevashodno na postojećim javnim sadrţajima, ali i na
specifiĉnom poloţaju naselja na magistralnom putu M 4. Najveći potencijali ovih naselja su
poljoprivredni (Puraĉić, Dobošnica), šumski i turistiĉki (Dobošnica, Turija, Poljice, Prokosovići), pa su
optimalne djelatnosti ovih krajeva voćarstvo, stoĉarstvo, šumarstvo i turizam.
Lokalni centar Devetak ima pogodnost za razvoj, prije svega, sekundarnih djelatnosti.
Sa stanovišta interesa preduzeća koja traţe lokaciju, ekonomski je najpovoljniji prostor u granicama
planiranih urbanih podruĉja navedenih centara (manji ukupni troškovi ureĊenja zemljišta, postojanje
infrastrukture, blizina stambenih objekata, kvalitetna radna snaga, povoljan saobraćajno-geografski
poloţaj i sl.).Osim urbanih podruĉja odreĊenu povoljnost pruţaju primarna naselja kada su u pitanju
manji proizvodni pogoni, koji se mogu prilagoditi skromnijim lokacionim uslovima ruralnog podruĉja.
52
Planirana mreţa naselja se bazira na organizovanju mreţe centara. Njihov funkcionalni sadrţaj treba
da direktno utiĉe na poboljšanje ţivotnih i radnih uslova stanovništva u tim naseljima, a indirektno
kroz funkcionalni uticaj na smanjivanje odliva stanovništva. Gravitacioni uticaj funkcionalnog sadrţaja
tih centara treba da utiĉe na okolna naselja u smislu njihovog vezivanja za centralno naselje. Krajnje
povoljni rezultat bi predstavljalo formiranje relativno samostalnih jedinica u zajednici meĊusobno
gravitirajućih naselja.
Općina Lukavac je dio budućeg grada regiona, koji se već formira u relacijama Tuzla – Lukavac –
Ţivinice.Grad region se tretira kao policentriĉan sistem aglomeracija povezan u jedan sistem na bazi
komplementarnosti i kooperativnosti funkcija, tako da u ekonomskom, društvenom i politiĉkoadministrativnom smislu ĉini jednu cjelinu.Konkretno, za tri grada koji konstituiraju Tuzlanski gradregion (Tuzla, Lukavac, Ţivinice), pored geo-prostornog-lokacijskog argumenta, karakteristiĉno je da
se na njihovim prostorima nalaze komplementarni razvojni potencijali, koji sinergetski promoviraju
ovaj urbani kompozit na stupanj jednog od polova razvoja BiH. To su npr. rudnici uglja i
Termoelektrana, Rudnik soli i Hemijsko-industrijski kompleks, Akumulaciono jezero Modrac, kao
vodoprivredno i turistiĉko rekreacijsko podruĉje, aerodrom, dva ţeljezniĉka pravca u tri smjera i dr.
3. URBANA I RURALNA PODRUĈJA
3.1.
Urbana podruĉja
Urbana podruĉja predstavljaju prostorno funkcionalnu cjelinu ili više meĊusobno povezanih cjelina,
koje na osnovu planskih pretpostavki imaju uslove za dalji razvoj. Urbano podruĉje obuhvata
izgraĊene i neizgraĊene površine namijenjene za stanovanje, rad i odmor, objekte urbane opreme,
infrastrukture i posebne namjene, zelene površine, kao i površine rezervisane za budući razvoj, a
pored graĊevinskog mogu obuhvatati i druga zemljišta.
Urbana podruĉja planirana su na površinama predviĊenim za izgradnju sa funkcijom stanovanja,
rada, rekreacije i komunalne infrastrukture, a u cilju racionalnijeg organizovanja urbanih struktura,
ekonomiĉnijeg opremanja naselja sadrţajima komunalne i društvene infrastrukture.
Na osnovu prostornog plana Tuzlanskog kantona iz 2006. godine izvršeno je definisanje urbanih
podruĉja. MeĊutim, s obzirom na gustinu naseljenosti javila se potreba za novim urbanim podruĉjima i
djelimiĉnom izmjenom urbanih podruĉja planiranih prostornim planom Tuzlanskog kantona.
Definisana urbana podruĉja ĉine cca 16% ukupne površine općine Lukavac. Uĉešće urbanih podruĉja
je dato u sljedećoj tabeli:
Tabela br. 8.:Urbana podruĉja
Reţim
graĊenja
Urbano
podruĉje
Lukavac
II
III
III
Bokavići
Modrac
III
Tabaci
Djelovi naselja
Površina (ha)
Struktura %
Lukavac,Bistarac
Gornji,Bistarac
Donji,Bokavić,
Modrac,Puraĉić,
Crveno
Brdo,
Huskići
Bokavići
Modrac,
Tabaci,
Bokavići
Tabaci
1 598,31
4,72
195,42
69,09
0,58
0,20
78,39
0,23
Površina
Općine
53
I
Puraĉić
I
III
Prokosovići
Bikodţe
Devetak
III
I
I
Siţje
Poljice
Turija – Cerik
I
Dobošnica
Kruševica
Gnojnica
Berkovica
12
I
UKUPNO
-
–
–
Puraĉić,Caparde,
Bikodţe
Prokosovići,
Bikodţe
Devetak, Puraĉić,
Siţje
Siţje
Poljice
Turija, Cerik, Milino
Selo
Dobošnica,
Kruševica, Prline
Gnojnica, Berkovica
525,14
1,55
354,37
1,05
319,49
0,94
311,85
784,90
206,55
0,82
2,32
0,61
670,54
1,98
530,14
1,57
5 644,19
16,68
33 829,42
Površine urbanih podruĉja su razliĉite, jer su definisane na osnovu postojećeg stanja, prirodnih
karakteristika podruĉja, kao i planiranog broja stanovnika i pretpostavki budućeg razvoja, koji će
zahtijevati i promjenu površine. Generalno se moţe konstatovati da se urbana podruĉja mogu
povećavati, smanjivati ili zadrţati svoj obim, a mogu i izgubiti karakter urbanog podruĉja.
3.2.
GraĊevinsko zemljište unutar urbanih podruĉja
Prostornim planom predviĊeno je proširenje postojećih izgraĊenih površina – graĊevinskog zemljišta
koja se nalaze unutar urbanih podruĉja.
S obzirom da su površine planiranog graĊevinskog zemljišta unutar urbanih podruĉja najviše
zastupljene, interesantan je njihov odnos u odnosu na ukupnu površinu općine, što je prikazano u
sljedećoj tabeli.
Tabela br. 9.: GraĊevinsko zemljište unutar urbanih podruĉja
GraĊevinsko
zemljište
unutar
urbanih podruĉja
Lukavac
Bokavići
Modrac
Tabaci
Puraĉić
Prokosovići - Bikodţe
Devetak
Siţje
Poljice
Turija – Cerik
Dobošnica – Kruševica
Gnojnica – Berkovica
UKUPNO
Površina
Struktura
339,64
140,26
50,68
54,74
273,49
118,82
237,85
179,39
525,72
140,85
315,33
333,72
2 710,41
12,53
5,17
1,87
2,02
10,09
4,38
8,77
6,62
19,40
5,20
11,63
12,31
100 %
Reţim graĊenja
II
III
III
III
I
I
III
III
I
I
I
I
54
3.3.
GraĊevinsko zemljište van urbanih podruĉja
Analiza postojećeg stanja je ukazala na postojanje velikog broja manjih površina sa izgraĊenim
objektima na cijelom podruĉju općine. Sva ova podruĉja nisu mogla biti obuhvaćena urbnim
podruĉjima zbog njihove raštrkanosti i male gustine naseljenosti.Obzirom da postoji potreba da se
zaštiti prostor, što se moţe postiĉi usmjeravanjem izgradnje, Prostornim planom su definisana
graĊevinsko zemljište van urbanih podruĉja.Odnosno, izvan urbanih podruĉja ima izgraĊenih površina
– graĊevinskog zemljišta, koja se zadrţavaju u postojećim površinama i planirane su nove površine
graĊevinskog zemljišta. To je neophodno u cilju racionalnijeg korištenja raspoloţivog zemljišta.
Na podruĉju Općine Lukavac utvrĊeno je planirano graĊevinsko zemljište izvan urbanih podruĉja, u
granicama sljedećih naseljenih mjesta:
Tabela br. 10.: GraĊevinsko zemljište van urbanih podruĉja
GraĊevinsko
zemljište
izvan
urbanih podruĉja
Babice Donje
Babice Gornje
Bikodţe
Bistarac Donji
Bistarac Gornji
Bokavići
Brijesnica Donja
Brijesnica Gornja
Caparde
Cerik
Crveno Brdo
Devetak
Dobošnica
Gnojnica
Huskići
Jaruške Donje
Jaruške Gornje
Krtova
Kruševica
Lukavac
Lukavac Gornji
Miĉijevići
Milino Selo
Modrac
Orahovica
Poljice
Prline
Prokosovići
Puraĉić
Semići
Siţje
Smoluća Gornja
Površina (ha)
Struktura
140,38
83,59
17,09
80,39
31,95
19,14
146,61
9,97
157,48
5,25
60,88
25,29
38,38
100,74
83,11
1,86
47,21
113,65
0,51
18,76
0,22
15,47
100,77
3,09
70,18
85,82
15,06
1,27
53,87
34,14
46,45
4,02
7,29
4,34
0,89
4,18
1,66
0,99
7,62
0,52
8,18
0,27
3,16
1,31
1,99
5,23
4,32
0,09
2,45
5,90
0,03
0,97
0,01
0,80
5,23
0,16
3,65
4,46
0,78
0,06
2,79
1,77
2,41
0,21
Reţim graĊenja
IV
55
Smoluća Donja
Stupari
Šikulje
Tabaci
Tumare
Turija
Vasiljevci
Vijenac
UKUPNO
32,20
76,07
93,28
47,36
22,32
13,45
27,20
0,05
1924,61
1,67
3,95
4,85
2,46
1,16
0,69
1,41
0,002
100 %
Površina graĊevinskog zemljišta izvan urbanih podruĉja iznosi 1 924,61 ha, što ĉini 5,7 % površine
Općine. Najveću površinu ima graĊevinsko zemljište, odnosno zemljište koje nije obuhvaćeno
urbanom podruĉjem u naseljenom mjestu Brijesnica Donja 146,61 ha.
4. POLJOPRIVREDNA ZEMLJIŠTA
4.1.
Kategorizacija poljoprivrednog zemljišta
Pod terminom bonitet zemljišta podrazumijeva se ocjena kvaliteta zemljišta i njegova proizvodna
sposobnost, ĉija se vrijednost izraţava u bodovima od 1 do100.
Bonitetna karta predstavlja kategorije zemljišta u odnosu na njihove prirodne potencijale. OdreĊivanje
bonitetnih kategorija zemljišta vrši se na osnovu morfoloških, hemijskih, fiziĉkih i bioloških svojstava,
te proizvodnih karakteristika terena.
Bonitetne kategorije
I bonitetna kategorija (90-100 bodova)
Obuhvata zemljišta duboka i vrlo duboka više od 120cm dubine, ilovastog sastava, srednje propusna,
dobro drenirana, neutralne reakcije, sa podzemnom vodom ispod 120 cm, na ravnom reljefu sa
nagibom do 3%, zaštićena od poplava, bez skeleta i bez kamenitosti, ĉiji je broj dana vegetacionog
perioda veći od 240, sa povoljnim odnosom SET/PET 0,8, laka i pogodna za mehanizovanu obradu i
navodnjavanje.
II bonitetna kategorija (80-90 bodova)
Obuhvata zemljišta duboka preko 90cm, po sastavu ilovaĉe i glinuše, propusna do srednje propusna,
dobro i umjereno drenirana, neutralne i slabo kisele reakcije, sa podzemnom vodom ispod 100cm, na
ravnom i nagnutom reljefu do 8%, izloţena površinskoj vrlo slaboj eroziji, kao i vrlo rijetkim i
kratkotrajnim poplavama, laka i srednje teška, pogodna za mehanizovanu obradu i navodnjavanje.
III bonitetna kategorija (60-80 bodova)
Obuhvata zemljišta srednje duboka i duboka preko 60 cm, po teksturi ilovaĉe i glinuše, propustljiva do
teţe propustljiva, dobro do nepotpuno drenirana, od slabo alkalne do srednje kisele reakcije, sa
podzemnom vodom ispod 80 cm, u ravnici i nagibu do 16% (na nagibu izloţena blaţim oblicima
erozije), izloţena povremenim i kratkotrajnim poplavama, za obradu laka do teška uz izvjesna
ograniĉenja u pogledu primjene mehanizacije i za koja su potrebne mjere zaštite od erozije, odnosno
plavljenja.
56
IV bonitetna kategorija (40-60 bodova)
Obuhvata zemljišta srednje duboka od 40-60 cm, po teksturi ilovaĉe i glinuše koja mogu da imaju
30% skeleta, a kod pjeskuša do 10% gline, alkalne do vrlo kisele reakcije, slabije drenirana,
propustljiva do teţe propustljiva, sa podzemnom vodom, kratkotrajno prevlaţna, u ravnici i na nagibu
do 30% (na nagibu-izloţena svim oblicima erozije), u ravnici su srednje duboka i redovno kratkotrajno
plavna, potrebne su mjere zaštite od erozije i poplava, te melioracione mjere.
V bonitetna kategorija (30-40 bodova)
Ĉine je zemljišta srednje duboka i plitka ispod 40 cm, koja sadrţe do 50% skeletoidnih ĉestica do
ekstremno kisele reakcije, srednje dugo prevlaţena, redovno i dugotrajno poplavna, u ravnici i na
nagibu do 45% (na nagibu-izloţena svim oblicima površinske i slabe jaruţne erozije), neophodne su
mjere zaštite od erozije i izvoĊenje meliorativnih mjera.
VI bonitetna kategorija (20-30 bodova)
Ĉine je zemljišta uglavnom plitka, koja sadrţe i do 70% skeleta, dugotrajno vodoleţna, oglejena do
površine, redovno i dugotrajno plavljena, u ravnici i na nagibu do 45% (na nagibu-ugroţena svim
oblicima površinske i srednje jaruţne erozije), alkalne do vrlo kisele reakcije, srednje oštećena i
degradirana, dugotrajno prevlaţena sa visokim nivoom podzemnih voda, neophodne su mjere zaštite
od erozije i poplava.
VII bonitetna kategorija (10-20 bodova)
Ĉine je zemljišta preteţno vrlo plitka, koja sadrţe više od 70% skeleta, na nagibu od 60% (na nagibuugroţena jakom jaruţnom erozijom), jako oštećena i degradirana, alkalna do jako kisela, neophodne
su mjere zaštite od erozije, a koja se iskljuĉivo mogu koristiti kao livade,pašnjaci i šume.
VIII bonitetna kategorija (do 10 bodova)
Ĉine urbane zone, eksploataciona podruĉja, saobraćajnice, vodne akumulacije i vrlo plitka zemljišta,
koja sadrţe i do 90% skeleta, na nagibu i više od 65% ugroţena najjaĉim oblicima erozije, a koja se
koriste kao pašnjaci.
Tabela br. 11.:Bonitetne kategorije
Općina Lukavac
Površina (ha)
%
Povr.polj.zemlj.(ha)
Bonitet II (ha)
Bonitet III (ha)
Bonitet IVa (ha)
Bonitet IVb (ha)
Bonitet V (ha)
Bonit. VI (ha)
Bonit. VII (ha)
Bonitet VIII (ha)
11 115,24
1 187,91
1 004,04
262,28
2 077,63
2 293,35
3 616,99
620,55
52,48
100
10,69
9,03
2,36
18,69
20,63
32,54
5,58
0,47
Iz prethodne tabele je vidljivo da je na podruĉju općine Lukavac najzatupljenija VI bonitetna kategorija
sa 3 616,99 ha, odnosno 13,20%, zatim IV kategorija sa 2 293,35 ha, odnosno 6,61%. Zemljišta VII i
57
VIII kategorije ima veoma malo, VII kategorije 620,55 ha ili 5,58% odnosno VIII kategorije 52,48 ha ili
0,47 % što ukupno iznosi 673,03 ha ili 6,05 % od ukupne teritorije.
Udjela kvalitetnog zemljišta koje ĉine prve tri kategorije (I-III) ima veoma malo, svega 2 191,95 ha,
odnosno 19,72% ukupnog poljoprivrednog zemljišta općine što ukazuje na potrebu njegovog
racionalnog iskorištavanja uz intenziviranje proizvodnje.
Visok udio IV i V kategorije od 41,68% pokazuje da je neophodno provoĊenje agrotehniĉkih i
hidrotehniĉkih (odvodnjavanje i navodnjavanje) mjera kako bi se povećala proizvodna sposobnost
ovih zemljišta.
Prema naĉinu iskorištavanja, plodna zemljišta su svrstana po kulturama u njive, voćnjake,livade,
pašnjake, te kategorija neplodnih zemljišta.
UtvrĊene bonitetne kategorije poljoprivrednog zemljišta prema upotrebnoj vrijednosti svrstane su u tri
grupe:
 zemljišta prikladna za kultiviranje (I-IV bonitetne kategorije)
 zemljišta manje prikladna za kultiviranje (V-VI bonitetne kategorije)
 zemljišta ograniĉena u upotrebi (VII-VIII bonitetne kategorije)
Imajući u vidu površine koje su prikladne za kultiviranje, 40,77 %, potrebno je izvršiti meliorativne i
agrotehniĉke zahvate na poboljšanju kategorija tla što stvara ambijent za intenzivnu poljoprivrednu
proizvodnju.
Obzirom da se kvalitetno poljoprivredno zemljište nalazi u dolinama rijeka i da su podloţna
plavljenjima, te uticajima podzemnih voda neophodno je u narednom periodu izvršiti regulacije
vodotoka kako bi se oĉuvalo kvalitetno zemljište i kako bi se zemljište iz slabije kategorije prevelo u
bolju bonitetnu kategoriju zemljišta i intenzivirala poljoprivredna proizvodnja.
4.2.
Obradiva i neobradiva zemljišta po namjeni
Poljoprivredno zemljište predstavlja jednu od najvaţnijih kategorija i ĉini osnovu za intenzivnu
poljoprivrednu proizvodnju. Osnovne namjene poljoprivrednog zemljišta su ratarstvo, voćarstvo i
stoĉarstvo. PredviĊa se više naĉina korištenja poljoprivrednog zemljišta, zavisno od dispozcije u
prostoru, kategorizacije, upotrebne vrijednosti, veliĉine i povezanosti kompleksa, kao i veliĉine
posjeda.
Pored toga, za razvoj poljoprivredne proizvodnje zanaĉajna su tri lokaciona uslova poljoprivrednog
zemljišta:
 u urbanim podruĉjima;
 izvan urbanih podruĉja kao prostorno povezani kompleksi za specijalizovanu i intenzivnu
proizvodnju;
 izvan urbanih podruĉja, kao mreţa rascjepkanih poljoprivrednih posjeda.
Pošto je proizvodnja hrane jedan od prioritetnih zadataka, a imajući u vidu odredbe Zakona o zaštiti i
korištenju poljoprivrednog zemljišta, neophodno je da se obezbijedi stroga kontrola daljeg korištenja
poljoprivrednog zemljišta u nepoljoprivredne svrhe. Povećanje produktivnosti na postojećim
površinama je obavezan zadatak ukoliko se ţeli obezbijediti veći dohodak u poljoprivrednoj
proizvodnji.
Zemljišni resursi podruĉja općine Lukavac su po kvalitetu veoma heterogeni ali u cjelini predstavljaju
znaĉajan proizvodni faktor.Od ukupno 338 km2 površine Općine Lukavac poljoprivredno zemljište
zauzuma površinu od 10 554,39 ha, odnosno 31,20 % od ukupne površine Općine.
58
Tabela br. 12.:Kategorije poljoprivrednog zemljišta u Općini Lukavac
Općina Lukavac
Površina (ha)
%
Oranice
Oranice koje se ne navodnjavaju
Pašnjaci
Poljoprivredne
površine
sa
uĉešćem vegetacije
Prirodni travnati predio
UKUPNO
3 463,56
342,40
112,91
4 669,15
32,82
3,24
1,07
44,24
1 966,36
10 554,39
18,63
100
znaĉajnim
Pod obradivim poljoprivrednim zemljištem podrazumijevaju se površine pogodne za intenzivnu, tj.
oraniĉnu proizvodnju do oko 20% nagiba terena.
Pod neobradivim poljoprivrednim zemljištem podrazumijevaju se površine koje nisu pogodne za
intenzivnu poljoprivrednu proizvodnju nego su pogodne za pašnjake, to su površine iznad 20% nagiba
terena.
U strukturi poljoprivrednog zemljišta na obradiva poljoprivredna površina (oranice, voćnjaci, livade)
zauzima površinu oko 3805,96 ha.
Pašnjaci u opštini zauzimaju 112,91ha i ne predstavljaju znaĉajniji resurs na kom bi se moglo
znaĉajnije razviti ovĉarstvo.
Ostalog poljoprivrednog zemljišta je 6635,51 ha.
Iz tabelarnog prikaza vidljivo je da na teritoriji općine najviše ima oranica, a najmanje pašnjaka.
Podaci o vlasništvu nisu dostupni, ali sa sigurnošću se moţe reći da je u privatnom vlasništvu više od
85% zemljišta.
Dominiranje pojedinih kategorija poljoprivrednog zemljišta ujedno je i pokazatelj razvijenosti pojedinih
podruĉja odnosno u kojim podruĉjima se treba intenzivirati i unaprijediti proizvodnja hrane.
Danas se u svijetu uzimaju kao graniĉne vrijednosti za poljoprivredne površine 0,44 ha/stanovniku, a
za obradive 0,17 ha/stanovniku. U odnosu na graniĉne vrijednosti, poljoprivredne površine na
podruĉju opštine su daleko ispod navedenog limita i iznose samo 0,19 ha/ stanovnika.
Ĉinjenica da se iz godine u godinu odnos raspoloţivih obradivih i poljoprivrednih površina po
stanovniku kontinuirano smanjuje, a da su na tim površinama i dalje prisutni procesi oštećenja i
uništenja zemljišta ukazuje na to da su potrebne urgentne mjere da se sprijeĉi dalje smanjenje
zemljišnih resursa.
Deficit obradivog (korištenog) zemljišta treba se nadoknaditi razvojem (ureĊenjem) poljoprivrednog
zemljišta putem hidro i agromelioracija, u dolini rijeka kao i proizvodnjom hrane u zaštićenom prostoru
(staklenici, plastenici, gljivarnici i dr.)
Trenutna poljoprivredna proizvodnja je uglavnom organizovana u privatnom sektoru koju karakteriše
usitnjenost posjeda, odsustvo intenzivne obrade i primjene savremenih agrotehniĉkih mjera. Ta se
proizvodnja oĉituje uglavnom za vlastite potrebe sa neorganizovanim plasmanom trţišnih viškova i
nepostojanje industrijskih kapaciteta za njihovu primarnu preradu i daljnju finalizaciju.
59
Osim usitnjenosti zemljišnih posjeda na podruĉju Tuzlanskog kantona je nizak nivo obrade zemljišta
što je rezultat migracije ruralnog stanovništva u urbane centre i njihovog napuštanja imanja. Za
rješavanje ovog problema trebalo bi više potsticati trţište zemljištem. Do 1980. godine nije bilo
dozvoljeno posjedovanje više od 10 ha zemlje. Na prodaju zemlje se plaćao porez od 15% što je
znatno usporilo aktivnost trţišta.
Tako da je naslijeĊe a ne prodaja zemlje bio osnovni mehanizam transfera.To ima tendenciju
povećanja usitnjavanja posjeda zbog zakona i obiĉaja o nasljeĊivanju koji pomaću dalju podjelu
zemlje meĊu korisnicima umjesto podsticanja njenog prenošenja na jednu osobu.
Imajući u vidu navedeno a u cilju boljeg korištenja poljoprivrednog zemljišta trebalo bi:




potsticati trţište zemljištem ukidanjem poreza na promet zemljišta,
izmijeniti Zakon o nasljeĊivanju kako bi se sprijeĉilo dalje usitnjavanje zemljišta,
potsticati programe komasacije zemljišta,
drţavno poljoprivredno zemljište dodjeljivati zapaţenim poljoprivrednim proizvoĊaĉima kako
bi uvećali svoj posjed i dr.
Neobradiva zemljišta su nastala raznim uzrocima oštećenja zemljišta a to su:





oštećenje uzrokovano površinskim kopovima;
oštećenja uzrokovana odlaganjem krovinskog materijala;
deponije komunalnog i industrijskog otpada;
izgradnja naselja i industrijskih objekata;
izraţena vodna erozija i klizišta.
Veoma velika oštećenja poljoprivrednog zemljišta nastala su površinskim kopovima u rudarstvu.
Gubici zemljišta na ovaj naĉin smatraju se privremenim što ukazuje da se rekultivacijom ovih zemljišta
tu moţe ponovo organizovati poljoprivredna odnosno šumarska proizvodnja.
Znaĉajan potencijal poljoprivrednog zemljišta bi se mogao dobiti privoĊenjem kulturi odnosno
rekultivacijom oštećenih poljoprivrednih zemljišta na kojima je onemogućena poljoprivredna
proizvodnja.
Rekultivacija bi se morala izvoditi u tri faze i to:



tehniĉka (punjenje kratera, ravnanje terena i osiguranje odreĊenog nagiba),
agrotehniĉka (obogaćivanje humusom i drugim hranljivim elementima), i
biološka faza (sjetva i sadnja odreĊenih poljoprivrednih kultura).
Imajući u vidu naprijed navedeno u narednom periodu trebalo bi raditi na rekultivaciji što većih
površina devastiranog poljoprivrednog zemljišta, a u tom cilju potrebno je dosljedno provoditi propise
koji regulišu ovu oblast, posebno Zakon o rudarstvu.
Uvaţavajući kvalitet poljoprivrednog zemljišta, zastupljenost pojedinih kategorija poljoprivrednog
zemljišta, specifiĉnosti i potrebe Općine, moguće su sljedeće strateške orijentacije u poljoprivredi:



intenzivna ratarska i povrtlarska proizvodnja;
voćarstvo;
stoĉarstvo.
U dolinama rijeke Spreĉe, Jale i Turije su uglavnom aluvijalna tla sa velikim potencijalom proizvodnih
mogućnosti. Na ovim lokalitetima prisutna je ratarska proizvodnja u ĉijoj strukturi dominiraju kukuruz i
pšenica kao i neke povrtlarske kulture (krompir, luk, kupus).
60
Brdsko-planinsko podruĉje Stupari, Miĉijevići, Tumare i G. Brijesnica je pogodan teren za zasnivanje
vještaĉkih livada i pašnjaka, što je jedna od komparativnih vrijednosti za intenzivniji razvoj stoĉarstva.
Sjeverozapadni dio teritorije općine (Smoluća, Prline, Kruševica) zbog povoljne insolacije i ekspozicije
predstavlja interesantan teren za razvoj voćarstva sa naroĉitim pogodnostima zasada šljive.
Ratarska proizvodnja je u funkciji stoĉarske proizvodnje i njihov razvoj je meĊusobno povezan i
uslovljen. U strukturi sjetvenih površina najviše su zastupljeni pšenica i kukuruz sa manjim uĉešćem
krmnih kultura.
Oko jedne trećine oraniĉnih površina je u ravniĉarskom podruĉju rijeke Spreĉe što je preduslov za
organizovanu proizvodnju. Ostale dvije trećine oranica su preteţno brdski tereni koji su pogodni za
organizovani tov stoke i proizvodnju kabaste krme na vještaĉkim i prirodnim livadama i pašnjacima.
Stoĉarska proizvodnja zauzima veoma vaţno mjesto u poljoprivredi ovog podruĉja, a govedarstvo
prednjaĉi u toj proizvodnji, te ujedno predstavlja solidnu bazu za razvoj kooperativne proizvodnje.
Ukupan stoĉni fond je zbog nepostojanja društvenog sektora najvećim dijelom u vlasništvu
individualnih poljoprivrednih proizvoĊaĉa.
Osnovne karakteristike stoĉarstva su nepovoljan rasni sastav stoke, neodgovarajući smještajni uslovi
u pogledu higijensko-tehniĉkih normi, loša krmna baza postojećih livada i pašnjaka.
Voćarstvo – u ovoj grani poljoprivrede prisutan je uglavnom privatni sektor, a vodeća vrsta voća je
šljiva.
Unutar zemljišnog resursa poljoprivredno zemljište predstavlja najveću vrijednost pa otuda i briga da
se ono u najvećoj mjeri saĉuva od upotrebe u druge svrhe i pogotovo od trajnih gubitaka.
4.3.
Bilansi poljoprivrednog zemljišta po upotrebnoj vrijednosti
Zemljište je resurs i osnovni uslov poljoprivredne proizvodnje. Zemljište je prostorni resurs od kojeg
zavisi postojanje i sudbina ĉovjeĉanstva, pa se njegova upotreba u svijetu reguliše i podreĊuje
zajedniĉkim interesima društva. Unutar tog resursa poljoprivredno zemljište predstavlja najveću
dragocjenost tako da ga u najvećoj mjeri treba ĉuvati od upotrebe u druge svrhe ili pogotovo trajnih
gubitaka.
Za intenzivnu poljoprivrednu proizvodnju zemljište mora biti zaštićeno i ureĊeno za primjenu
savremenih agrotehniĉkih mjera.
Zaštita poljoprivrednog zemljišta i integralno upravljanje ovim resursom je vrlo vaţno u funkciji
odrţivog razvoja opštine u budućnosti.
Korišćenje, zaštita i oĉuvanje poljoprivrednog zemljišnog fonda je jedna od bitnih funkcija planiranja i
uredjenja prostora. Racionalnim planiranjem u ovoj oblasti obezbijediće se trajno oĉuvanje
mogućnosti poljoprivrednog zemljišta za proizvodnju potrebnih koliĉina hrane visoke zdravstvene
vrijednosti.
Zaustavljanje trenda gubitaka najkvalitetnijih poljoprivrednih površina i donošenja plana korištenja
zemljišta jedan je od strateških zadataka, a za plan korištenja poljoprivrednog zemljišta mogu posluţiti
podaci o rasprostranjenosti po pojedinim agrozonama.
61
Zastupljenost I i II agrozone je evidentirana u općini Lukavac a razlike meĊu agrozonama se ogledaju
prije svega u proizvodnim sposobnostima zemljišta te potom i u uslovima proizvodnje i naĉinima
njihovog proizvodnog korištenja.
Agrozona I uz tehniĉko-tehnološko ureĊenje predstavlja potencijal za organizovanje intenzivne
poljoprivredne proizvodnje. Korištenje zemljišta u ovoj agrozoni bi se usmjerilo na intenzivno
ratarstvo, prije svega proizvodnja krmnih kultura za proizvodnju mlijeka, intenzivna proizvodnja
povrća, te proizvodnja industrijskog bilja.
Obzirom na prirodni brdsko-breţuljkasti ambijent oteţano je korištenje mehanizacije za intenzivnu
ratarsku proizvodnju, tako da je agrozona II namijenjena za poluintenzivnu poljoprivrednu proizvodnju.
Na ovim površinama zemljišta organizovala bi se proizvodnja intenzivnih zasada voća
visokostablašica, jagodiĉastog voća, zatim uzgoj povrća i to pogotovo za industrijsku preradu. U ovoj
agrozoni korištenje zemljišta bilo bi usmjereno i za proizvodnju krme i sijena kako bi se organizovala
proizvodnja mesa i mlijeka.
Pošto agrozona III zauzima planinsko podneblje, struktura proizvodnje ograniĉena je na dosta uzak
izbor poljoprivrednih kultura. To znaĉi da je namijenjena paši te proizvodnji sijena i krme, zatim
ljekovitog bilja i jagodiĉastog voća.
5. ŠUME I ŠUMSKA ZEMLJIŠTA
5.1.
Kategorizacija šumskog zemljišta
Na podruĉju Općine Lukavac izdvajaju se slijedeće kategorije šumskog zemljišta:
OSNOVNE KATEGORIJE :
 visoke šume,
 izdanaĉke šume,
 ostale šumske površine.
UŢE KATEGORIJE:
 visoke šume bukve,
 mješovite šume bukve i jele, mješovite šume bukve i jele sa smrĉom i
 ĉiste šume jele i smrĉe
 borove šume,
 visoke šume hrasta kitnjaka,
 šumske kulture,
 izdanaĉke šume,
 goleti ispod gornje granice privredne šume,
 neproduktivne šume,
 uzurpacije.
5.2.
Bilansi šumskog zemljišta
Prema podacima iz bilanse šumskog zemljišta kojima gazduje d.d. Šume T.K u Općini Lukavac
površine izraţene u hektarima po kategoriji šuma i vlasništvu su prikazane u sledećoj tabeli:
62
Tabela br. 13.: Prikaz površina šuma prema vlasništvu po kategorijama šuma
KATEGORIJA
ŠUMA
Visoke šume
Izdaniĉke šume
Ostale
šumske
površine
UKUPNO
DRŢAVNO
POVRŠINA (ha)
PROCENTUALNO
UĈEŠĆE (%)
4.035,00
77,64%
681,00
13,10%
481,00
9,26%
5.197,00
100%
PRIVATNO
POVRŠINA (ha) PROCENTUALNO
UĈEŠĆE (%)
3.087,00
42,36%
2.783,00
38,19%
1.417,00
19,45%
7.287,00
100,00%
Vektorizacijom i usklaĊivanjem satelitskih snimaka (CORINE Land Cover BiH 2006 i ortofoto snimka
Općine LUKAVAC), a zatim obradom savremenim kartografskim alatima (ArcGIS, Autodesk Map, i
dr.), dobijeni su sljedeći bilansi, a koji se odnose na postojeće korišćenje šumskog zemljišta na
podruĉju općine Lukavac.
Tabela br. 14.: Pregled šumskog i ostalog zemljišta na osnovu CORINE Land Cover BiH 2006 i
ortofoto snimka Općine Lukavac
KATEGORIJA ŠUMA
POVRSINA ha
1297,64
3909,29
Procentualno uĉešće u
odnosu na površinu
pod šumama (%)
9,65%
29,06%
Procentualno uĉešće
u odnosu na površinu
opštine %
3,83%
11,55%
Ĉetinarske šume
Mješovite šume
Prelazni
šumovito
ţbunasti predio
Lišćarske šume
UKUPNO
792,49
7451,54
13 450,96
5,89%
55,40%
100,00%
2,16%
22,03%
39,76%
Iz gore navedenih podataka je vidljivo da na teritoriji Općine Lukavac egzistira oko 39,76 % površina
pod šumama, ali specifiĉnost ovog podruĉja je velika razuĊenost te da su površine šuma i šumskog
zemljišta ispresjecane privatnim posjedima, a takoĊe ima površina koje su enklave u privatnom
posjedu.
5.3.
Šumsko-privredna podruĉja
Drţavnim šumama i šumskim zemljištima upravljaju Federalna uprava i kantonalne uprave pod
uvjetima utvrĊenim Zakonom o šumama (Sluţbene novine Federacije BiH, br. 20/02). Šumama i
šumskim zemljištem na teritoriji Općine Lukavac gazduje javno preduzeće «Šume Tuzlanskog
Kantona» dioniĉko društvo, kao jedinstveno preduzeće kome se povjerava gospodarenje drţavnim
šumama na podruĉje TK u skladu sa vaţećim Zakonom o šumama. Šumske površine Tuzlanskog
kantona prostorno su podijeljene u smislu zakona o šumama na šumsko gospodarska podruĉja
(ŠGP), a ŠGP na gospodarske jedinice (GJ). Postoje ĉetiri ŠGP i to:
 Konjuh, sa GJ Gornja Drinjaĉa, Srednja Drinjaĉa i Gostelja
 Spreĉko, sa GJ Oskova, Rudenik-Svatovac, Turija, Šemunica, Majevica- Jala, Gornja Spreĉa,
Mala Spreĉa.;
 Majeviĉko, sa GJ Maoĉa, Majevica-Jablaniĉka rijeka, Tinja-Bistrica, Janja- Tavna;
 Vlaseniĉko, sa GJ Donja Drinjaĉa i Sapna-Lokanjska Rijeka.
Šume i šumsko zemljište na teritoriji Općine Lukavac pripadaju ŠGP „Spreĉko koje se nalazi u
sjeveroistoĉnom dijelu Bosne i Hercegovine. Rubne dijelove ovog šumsko-gospodarskog podruĉja
ĉine planinski masivi Majevice, Ozrena, Konjuha, Javorka koji s juţne strane zatvaraju panonski
63
bazen, a takoĊe okruţuju Tuzlansku tektonsku kotlinu koju drenira rijeka Spreĉa u topografskom
smislu podruĉje je uglavnom brdsko-planinsko. Najviši vrh na ovom podruĉju je Konjuh sa
nadmorskom visinom 1326 m, a najniţa taĉka se nalazi u dolini rijeke Spreĉe kod mjesta Velika
Brijesnica sa nadmorskom visinom oko 150 m.
5.4.
Zaštitne šume, zaštićene šume
Na podruĉju
površina.
5.5.
općine Lukavac
do sada
nije stavljena pod
zakonsku zaštitu niti jedna šumska
Podruĉja predviĊena za pošumljavanje
Postojeća šumovitost Općine Lukavac iznosi iznad 39 %, što je ispod prosjeka šumovitosti Federacije
Bosne i Hercegovine koja iznosi 48%. Stoga se kao osnovna planska postavka nameće povećanje
površina pod šumama na uštrb poljoprivrednih površina lošije bonitetne kategorije, te pošumljavanje
površina predviĊenih za pošumljavanje i rekonstrukciju.
5.6.
Korištenje šuma i šumskog zemljišta
Na osnovu stanja šuma i šumskog zemljišta, ekoloških specifiĉnosti podruĉja, ali i potreba općine
Lukavac, definišu se osnovni planski ciljevi u oblasti šumarstva, kojima će se povećati doprinos
sektora šumarstva u ukupnom društveno-ekonomskom razvoju općine i republike.
Navedeni ciljevi su usklaĊeni sa drugim planovima i programima (dugoroĉni program gazdovanja
šumama, šumskoprivredne osnove, lovne osnove, vodoprivredni planovi, i dr.), što je i propisano
Zakonom o šumama (Sluţbene novine Federacije BiH, br. 20/02).
Opći ciljevi:
 Gazdovanje šumama i šumskim zemljištem po kriterijumima i principima odrţivog
gazdovanja;
 Formiranje strukture šuma u one iz kojih će se moći dobivati ujednaĉeni prinosi po koliĉini i
kvalitetu,
 Ostvarivanje što većeg prinosa šuma u skladu sa potrebama trţišta,
 Ostvarivanje što povoljnije profitne funkcije,
 Pošumljavanje goleti podesnih za pošumljavanje i poljoprivrednih površina lošijih bonitetnih
kategorija (VII i VIII), odnosno površina obraslih sukcesivnim vegetacijskim stadijima,
šibljacima i šikarama;
 Industrijsku eksploataciju drveta svesti na najmanju moguću mjeru;
 Odrţavanje i odgovarajuće poboljšanje šumskih ekosistema i njihov doprinos globalnom
ciklusu ugljenika;
 Odrţavanje i odgovarajuće poboljšanje zaštitnih funkcija u upravljanju šumom (posebno
zemljišta i voda);
 Odrţavanje zdravlja i vitalnosti šumskih ekosistema;
 Odrţavanje, ĉuvanje i odgovarajuće poboljšanje biološke raznovrsnosti u šumskom
ekosistemu;
 Odrţavanje drugih socijalno-ekonomskih funkcija šuma;
 Odrţavanje i podsticanje proizvodnih i opštekorisnih funkcija šuma
 Gazdovanje u skladu sa odredbama zakonskih dokumenata;
 Rekonstrukcija degradiranih staništa i njihovo pretvaranje u viši uzgojni oblik;
 Aktivnosti u cilju unapreĊenja stanja šumskog fonda u privatnom vlasništvu;
64







Povećanje stepena korišćenja sporednih šumskih proizvoda i ostvarivanje rente od strane
sektora veznao za ovu oblast;
Deminiranje površina pod šumama;
Sanacija divljih deponija u šumama;
UnapreĊenje stanja lovišta i lovne divljaĉi.
Zaštita i oĉuvanje ugroţenih i rijetkih biljnih i ţivotinjskih vrsta, te njihovih staništa;
Zaštita i oĉuvanje prirodnih dobara, predjela, ambijentalnih cjelina, pejzaţa i staništa;
Kontrolisano, racionalno i odrţivo korišćenje šumskih resursa, usklaĊeno sa principima zaštite
ţivotne sredine uz privrednu provodljivost i društvenu prihvatljivost;
Osnovni cilj razvoja šuma i šumskog zemljišta je zaštita i odrţivo upravljanje šumom i razvijanje
pozitivnih razvojnih funkcija šuma.
Operativni ciljevi odrţivog korišćenja i oĉuvanja šumskog zemljišta i šuma su:
 odrţivo gazdovanje šumama u funkciji oĉuvanja sveukupnog biodiverziteta,
 oĉuvanje potencijala šuma kako bi se zadovoljile odgovarajuće ekološke, ekonomske i
socijalne potrebe i današnje i budućih generacija,
 unapreĊenje sveopšteg stanja šuma,
 obezbjeĊenje i trajno jaĉanje i razvoj korisnih funkcija šuma, povezivanjem šuma,
vanšumskog zelenila i zelenila naselja,
 usaglašavanje interesa šumarstva i razvoja turizma i lova, vodoprivrede i drugih delatnosti,
 zaštitu i oĉuvanje šuma zaštićenih podruĉja i fragmenata endemiĉnih vrsta biljaka i ţivotinja
kao posebnih ekosistema, predjela i podruĉja od izuzetnog znaĉaja.
Neophodno je definisati i utvrditi mogućnosti za nove šumske površine:
 za terene koji zahtijevaju zaštitu od ekstenzivne i jake erozije,
 za terene sa klizištima (treba izbegavati dublju obradu i umjesto "teških" drvenastih vrsta, koje
doprinose inteziviranju ove pojave, primeniti uvoĊenje niskih drvenastih i sigurnosnih
ţbunastih kultura, ili zalivaĊivanje).
 za primarno šumsko zemljište (na staništima devastiranih šuma),
 za zaštitne pojaseve (zaštita od vibracija i buke sa jakih saobraćajnica; vjetrozaštitni
pojasevi),
 neplodno i degradirano poljoprivredno zemljište (zemljište lošijih bonitetnih kategorija), radi
sprjeĉavanja dalje degradacije,
 neophodno je definisati uslove za oĉuvanje i unaprjeĊenje postojećih šuma, kroz programe
adekvatnog pošumljavanja, sjeĉe radi proreda ili bolesti (ili orezivanje) odnosno programe
kvalitetnog gospodarenja šumama.
Posebni ciljevi
 Pošumljavanje podruĉja ugroţenih sjeĉom i onih koja nisu poljoprivredno atraktivna,
 Pošumljavanje podruĉja koja su devastirana na razne naĉine, uz zadrţavanje sadašnjeg
godišnjeg obima sjeĉe ili njegovog smanjivanja
 Pošumljavanje vršiti više ĉetinarima, nego lišćarima, kako bi se povećalo uĉešće šuma sa
ĉetinarima u ukupnim šumskim površinama;
 Teţiti ozelenjavanju što više površina u urbanim podruĉjima i u blizini saobraćajnica sa visoko
rastućim stablima
 Odabir vrsta drveća kreće se u smjeru domaćih autohtonih vrsta, radi proizvodne potrajnosti,
socijalne funkcije šume i oĉuvanja biodiverziteta,
 Kontrolirano korištenje (sjeĉa) šuma, strogo prema dugoroĉnim planovima (šumsko
–
gospodarske osnove),
 Kontrolirano korištenje sporednih šumskih proizvoda,
 Putem pošumljavanja i drugih šumsko uzgojnih mjera izdanaĉke šume prevoditi u srednje i
visoke.
 Uspostavljanje trajnog monitoringa zdravstvenog stanja šuma;
 UvoĊenje savremenih informacionih tehnologija (GIS) u procesu planiranja u šumarstvu.
65
6. VODE I VODNO ZEMLJIŠTE
6.1.
Bilans voda
Pod bilansom voda, u smislu Zakona o vodama, treba smatrati odnos izmeĊu raspoloţivih koliĉina
voda, s jedne strane, i potrebnih koliĉina voda odreĊenog kvaliteta, s druge strane, u odreĊenom
vremenskom periodu u odnosu na posmatrano podruĉje. U konkretnom sluĉaju radi se o bilansu voda
kvaliteta pitke vode, namijenjene za potrebe stanovništva i privrede.
Planske potrebe za vodom obraĊene su u ''Dugoroĉnom programu snabdijevanja pitkom vodom
stanovništva i privrede na vodnom podruĉju slivova rijeke Save u Federaciji BiH. Za proraĉun planskih
potreba za vodom krenulo se od demografskog razvoja stanovnika, kao i promjene broja stanovnika.
Obzirom da je procijenjeni broj stanovnika samo jedan od parametara korištenih za procjenu potreba
za vodom stanovništva te da bi procijenjene potrebe za vodom trebale sadrţavati i odreĊeni procent
za planirane gubitke na dovodnim cjevovodima i gubitke postrojenja za pripremu pitke vode.
Pored toga, treba imati uvidu i ĉinjenicu da su u toku aktivnosti na pripremi vodoprivredne osnove za
slivove rijeka Krivaja i Spreĉa, koje predstavljaju osnovne vodoprivredne akte jednog sliva, te da će u
okviru istih, potrebe za vodom stanovništva i privrede biti ponovo, veoma detaljno razmatrane.
Pored demografskih podloga, za proraĉun sadašnjih i planskih potreba za vodom koristiti sljedeće
parametre:
 specifiĉnu potrošnju vode,
 koeficijent dnevne neravnomjernosti,
 planirani procenti obuhvata stanovništva vodovodnim sistemima:
Specifiĉna potrošnja vode obuhvata:
Potrošnju u domaćinstvima:




Potrošnja industrije, prikljuĉene na gradsku vodovodnu mreţu, a koja u svom tehnološkom
postupku koristi vodu kvaliteta vode za piće.
Potrebe za vodom za zalijevanje bašta, okućnica i individualni uzgoj stoke, takoĊer je
sadrţano u ovoj stavci strukture specifiĉne potrošnje;
Institucionalna potrošnja, odnosi se na: zdravstvene ustanove, škole, obdaništa, kasarne i
razne upravne i drţavne ustanove;
Neoprihodovana potrošnja, to su ustvari gubici vode, koji u našim vodovodima ĉine znaĉajnu
stavku.
Planirani procent obuhvata stanovništva vodovodnim sistemima
Osnove svih planskih elemenata navedenog Dugoroĉnog programa su opštinski centri. Pod pojmom
''ostala'' naselja, podrazumijevaju se uglavnom prigradske urbane sredine. Pri razmatranju broja
stanovništva koji će biti obuhvaćeni vodovodnim sistemima koji se planiraju, takoĊe je napravljena
podjela na stanovništvo opštinskih centara i na stanovništvo ostalih naselja, za koja se na osnovu
njihove veliĉine i poloţaja planira da će biti povezani sa vodovodima, bilo preko distributivne mreţe,
kao prigradska, bilo preko objekata za transport vode, kao usputna naselja.
Kao prvi korak ka definisanju deficita u vodi odreĊenog podruĉja predstavlja analiza optimalne
izdašnosti postojećih izvorišta, koja se koriste za snabdijevanje vodom stanovništva tog podruĉja i
obezbjeĊenje tehnološkom vodom privrednih kapaciteta, koji u svojim proizvodnom procesima koriste
vodu kvaliteta vode za piće, a prikljuĉeni su na vodovodnu mreţu.
66
Obzirom da su neka izvorišta izrazito promjenjivog kapaciteta, zavisno od hidrološkog minimuma i
maksimuma (npr. Toplica i dr.), a neka nisu optimalno iskorištena iz razliĉitih razloga (Spreško polje,
dr.),kod procjene nedostajućih koliĉina će se uzeti u obzir minimalni kapaciteti.
Akumulacija Modrac se pokazala kao jedini realan resurs iz koga je moguće zahvatiti znaĉajnije
koliĉine vode i za snabdijevanje vodom stanovništva kako Lukavca, tako i drugih opština Tuzlanske
regije.
Ovo uz preraspodjelu raspoloţivog bilansa voda Modraca, provoĊenje neophodnog nivoa zaštite
akumulacije i njenog sliva, kao i potrebno preĉišćavanje voda. Treba uzeti u obzir ĉinjenicu da će se
nakon provoĊenja potrebnih analiza i usaglašavanja sa postojećim korisnicima tehnološke vode iz
akumulacije, moći utvrditi definitivan raspored korištenja raspoloţivog voda akumulacije. Pri tome je
ostavljena i mogućnost da se vode rijeke Krivaje prevedu u sliv rijeke Spreĉe (Rijeka Turija), ĉime bi
se osim kvantitativno poboljšale i kvalitativne karakteristike akumulacije Modrac.
U proteklom periodu obavljeni su obimni istraţni radovi u cilju definiranja potencijalnih izvorišta koja
se mogu koristiti u svrhu vodosnabdijevanja. Ovi radovi su podrazumijevali kvantitativne i kvalitativne
analize voda.
Moguća izvorišta vode iz vještaĉkih akumulacija na podruĉju Lukavca je akumulacija Modracvodotok Spreĉa.
Obzirom na ĉinjenicu da su postojeća izvorišta vode za piće uglavnom iskorištena za dugoroĉno
rješavanje problema vodosnabdijevanja je potrebno formiranje akumulacija koje će biti namijenjene
za obezbjeĊenje novih koliĉina vode za piće.
Planirano je da se:
 iz akumulacije Modrac ukljuĉi 150 l/sek vode, za općinu Lukavac, ĉime bi se prestala koristiti
voda sa modifikovanog postrojenja KHK Lukavac, dio I faze Modraca
 Nakon I faze slijedi II faza sa 300 l/sek (100 l/sek Tuzla, 100 l/sek Ţivinice i 100 l/sek
Lukavac).
Opredjeljenje opštinskih centara ka dugoroĉnim tehniĉkim rješenjima vodosnabdijevanja uslovljeno je
koncepcijom postojećih vodovodnih sistema, poloţajem potencijalnih izvorišta vode za piće, te
meĊusobnim odnosom i rasporedom pojedinih općinskih centara.
Kod odreĊivanja izvorišta za dugoroĉno snabdijevanje vodom za piće koja su razmatrana u okviru
''Dugoroĉnog programa snabdijevanja pitkom vodom stanovništva i privrede na vodnom podruĉju
slivova rijeke Save u Federaciji BiH, u obzir je uzeto slijedeće:




Prvenstveno korištenje podzemnih voda iz intergranularne sredine aluviona vodotoka,
posebno onih koji nisu ugroţeni dugotrajnim zagaĊenjem, bilo iz samog vodotoka ili iz
priobalja
Korištenje podzemnih voda iz pukotinskih karstnih sredina, uz posebnu paţnju pri planiranju
njihove zaštite. Korištenje vodotoka, odnosno prirodnih jezera.
Korištenje postojećih i formiranje novih akumulacija sa prioritetnom namjenom za
vodosnabdijevanje, gdje se planiraju:
o akumulacija Modrac (korištenje voda sa ove akumulacije treba biti predmet dogovora
korisnika ovog resursa i nadleţnog organa, pri ĉemu se prvenstveno misli na
preraspodjelu raspoloţivog bilansa voda na tehnološku i vodu za piće, ali uz
odreĊenu racionalizaciju potrošnje tehnološke vode u proizvodnim procesima
postojećih potrošaĉa, uvoĊenje recirkulacije i dr.) i
Kao rješenje u prelaznom periodu koje bi zadovoljilo urgentne potrebe za vodom Lukavca,
moguće je obezbjediti korištenjem voda akumulacije Modrac,pri ĉemu se posebno naglašava
potreba za sveobuhvatnom analizom preraspodjele raspoloţivog bilansa voda akumulacije na
67
tehnološku i vodu za piće, uz uvoĊenje neophodne racionalizacije, a eventualno i recirkulacije
potrošnje tehnološke vode u proizvodnim procesima postojećih privrednih subjekata, te
provoĊenje neophodnih mjera zaštite akumulacije i sliva i primjenu odgovarajuće tehnologije
preĉišćavanja voda.
Izvorišta vode za piće koja su prethodno prezentirana, odnosno odabrana Dugoroĉnim programom,
predstavljaju vodne resurse koji moraju biti predmet posebnog tretiranja, a aktivnosti po pitanju
njihove zaštite se već sada mogu poĉeti provoditi. Odgovarajućim normativnim mjerama, sadašnja i
perspektivna izvorišta vode za piće se mogu staviti pod zaštitu. Potom bi trebalo uslijediti provoĊenje
tehniĉkih mjera zaštite.
Rješavanje problema zaštite voda namijenjenih za vodosnabdijevanja je kompleksna i dugotrajna
aktivnost koja se treba zapoĉeti odmah, u skladu sa utvrĊenim prioritetima.
6.2.
Izvorišta po vrstama voda sa zaštitnim zonama i pojasevima
Podzemni vodni resursi kao izvori za
intergranularnim tipom poroznosti.
vodosnabdijevanje stanovništva su vezani za akvifere sa
Bunari Spreĉa kao postojeće izvorište u Općini Lukavac pripadaju izvorištima integranularne
poroznosti.
Na lokalitetu izvorišta vode za piće, potrebno je uspostaviti i sprovoditi propisane mjere koje se
propisuju po vaţećem Pravilniku o naĉinu utvrĊivanja uslova za odreĊivanje zona sanitarne zaštite i
zaštiinih mjera za izvorišta vode za javno snadbjevanje stanovništva te u skladu sa Odlukom koju će (
nakon usvajanja ovog Plana) saĉiniti općinska Sluţba nadleţna za izdavanje vodnih akata.
U skladu sa navedenim Pravilnikom razlikuju se uslovi i naĉin odreĊivanja zona sanitarne zaštitezaštitinih zona za : izvorišta podzemne vode u akviferima intergranularne poroznosti, izvorišta
podzemne vode u kraškim akviferima, izvorišta vode iz površinskih vodotokova, izvorišta vode iz
akumulacije/jezera. TakoĊe, za zaštitu izvorišta vode utvrĊuju se ĉetiri zaštitne zone:
 I zaštitna zona kao zona sa najstroţijim zabranama i ograniĉenjima;
 II zaštitna zona kao zona sa strogim zabranama i ograniĉenjima;
 III zaštitna zona kao zona sa umjerenim zabranama i ograniĉenjima;
 IV zaštitna zona kao zona sa preventivnim zabranama i ograniĉenjima.
Taĉan broj, veliĉina i granice zaštitnih zona utvrdiće se u elaboratu zaštite izvorišta na osnovu
analize rizika o specifiĉnoj osjetljivosti izvorišta u odnosu na ljudske aktivnosti koje se odvijaju ili
planiraju da se odvijaju u slivu izvorišta, a koje mogu direktno ili indirektno ugroziti izdašnost i/ili
kvalitet vode na izvorištu.
U akviferima intergranularne poroznosti, u skladu sa Pravilnikom o naĉinu utvrĊivanja uslova za
odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštiinih mjera za izvorišta vode za javno snadbjevanje
stanovništva, uspostavljaju se sljedeće zone sanitarne zaštite:
I zona sanitarne zaštite izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti formira se oko
vodozahvatnog podruĉja, a obuhvata izvorište, objekete i prostor eventualnog vještaĉkog
prihranjivanja izvorišta, bez obzira na udaljenost istih od vodozahvata. Granica ove zone obezbjeĊuje
se ogradom ne niţom od dva (2) m koja se postavlja na udaljenosti ne manjoj od deset (10m) od
vanjskih kontura svih objekata koji se nalaze u vodozahvatnom podruĉju. U zavisnosti od lokalnih
uslova, udaljenost granice I zaštitne zone moţe se smanjiti na udaljenost ne manju od tri (3)m od
vanjskih kontura vodozahvatnog podruĉja, pod uslovom da se odgovarajućim istraţnim radovima i
proraĉunima utvrdi da:
68
a) ne postoji mogućnost direktnog površinskog zagaĊenja izvorišta na neposrednom lokalitetu
zahvata, a troškovi eksproprijacije zemljišta oko samog izvorišta su iznimno visoki, ili
b) bi ograĊivanje (ne niţe od dva (2) m koi se postavlja na udaljenosti ne manjoj od deset (10) m od
vanjskih kontura svih objekata koji se nalaze u vodozahvatnom podruĉju) zahtjevalo visoke
investicione troškove.
U izuzetnim sluĉajevima, granice I zaštitne zone mogu se proširiti u cilju zaštite direktnog zahvata
podzemnih voda kako bi se sprijeĉio transport zagaĊenja od postojećih javno znaĉajnih
infrastrukturnih objekata (saobraćajnica, ţeljezniĉka pruga, specijalni objekti i sl.) koji se već nalaze u
neposrednoj blizini zahvata. U ovim sluĉajevima proširene granice I zaštitne zone utvrdiće se na
osnovu ekonomsko-tehniĉke argumentacije koja opravdava ovo izuzeće, a koje će se prezentirati u
elaboratu zaštite izvorišta.
II zaštitna zona izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti utvrĊuje se radi smanjenja
rizika od zagaĊenja izvorišta hemijskim materijama visokog rizika i drugim štetnim uticajima koji se
mogu pojaviti tokom zadrţavanja vode u podzemlju. Granica II zaštitne zone izvorišta omeĊuje teren
od vanjske granice I zaštitne zone do linije od koje je podzemnoj vodi, pod pretpostavkom
kontinuiranog crpljenja na izvorištu maksimalnih dnevnih potreba vodovodnog sistema, potrebno
najmanje deset (10) dana teĉenja do vodozahvata.
III zaštitna zona izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti utvrĊuje se radi smanjenja
rizika od zagaĊenja podzemnih voda patogenim mikroorganizmima i drugim štetnim uticajima koji se
mogu pojaviti tokom zadrţavanja vode u podzemlju. Granica III zaštitne zone izvorišta omeĊuje teren
od vanjske granice II zaštitne zone do linije od koje je podzemnoj vodi, pod pretpostavkom
kontinuiranog crpljenja na izvorištu maksimalnih dnevnih potreba vodovodnog sistema, potrebno
najmanje pedeset (50) dana teĉenja do vodozahvata.
IV zaštitna zona izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti utvrĊuje se prvenstveno radi
smanjenja rizika zagaĊenja podzemnih voda od teško razgradivih hemijskih i radioaktivnih materija.
Granica IV zaštitne zone izvorišta omeĊuje teren od vanjske granice III zaštitne zone do
hidrogeološke granice sliva izvorišta.
U sluĉajevima izuzetno sloţenih hidrogeoloških uslova na terenu, naruĉilac izrade elaborata zaštite
izvorišta moţe predloţiti smanjenje ili povećanje podruĉja zaštitnih zona izvorišta. Ovaj prijedlog
zajedno sa kljuĉnim obrazloţenjem i prijedlogom planiranog programa radova dostavlja se nadleţnoj
Agenciji za vodno podruĉje na davanje struĉnog mišljenja o opravdanosti takvog zahtjeva kao i o
dodatnim analizama koje elaborat zaštite mora sadrţavati.
6.3.
Vještaĉke akumulacije (namjena, problemi i sistem rješavanja)
Na podruĉju Općine zastupljeni su svi vidovi vodnih površina, a posebno mjesto zauzima vještaĉka
akumulacija Modrac, koja imaju višenamjenski karakter, preteţno se koristi za snabdijevanje vodom
privrede i stanovništva.
Na podruĉju Općine ima i drugih vještaĉki stvorenih akumulacija koje se koriste za rekreaciju na
vodi.U tu namjenu se koristi akumulacija Bistarac.
Kako se u ljetnim mjesecima na postojećoj akumulaciji i ostalim vodnim površinama skuplja znaĉajan
broj rekreativaca, ureĊenje i korištenje ove akumulacije i vodnih površina trebalo bi biti normativno
ureĊeno, sliĉno kao i za akumulacije koje se koriste za snabdijevanje vodom privrede i stanovništva.
Pri tome je posebnu paţnju potrebno posvetiti uspostavljanju i kontroli higijensko – sanitarnih uslova,
kako vodnih površina, tako i prostora oko akumulacije koji rekreativci koriste.
69
7. VODNA INFRASTRUKTURA
7.1.
Sistemi snabdjevanja vodom
Za poboljšanje uslova vodosnabdijevanja Lukavca predviĊeno je korištenje voda akumulacije Modrac.
Ono podrazumijeva izgradnju zahvata na postojećem sistemu vodosnabdijevanja, transport i
preĉišćavanje voda uz primjenu odgovarajuće tehnologije, kao i kontinuirano provoĊenje mjera zaštite
akumulacije i sliva.
Grad Lukavac sa prikljuĉenim prigradskim naseljima trenutno se snabdijeva vodom preko PS KHK
Lukavac, gdje se na modifikovanom postrojenju preĉišćavaju podzemne vode iz (19) bunara lociranih
na ušću rijeke Jale u rijeku Spreĉu i vode akumulacije Modrac, u ukupnoj koliĉini od oko 90 m3/sek.
Postrojenje ĉija je izgradnja u pripremi, treba da se gradi izvan kruga KHK Lukavac, neposredno
uzvodno od istog. Kapaciteta je 150 l/sek, a transport vode do postojećeg rezervoara ''Doloţal''
predviĊen je preko pumpne stanice predviĊene uz postrojenje.
Realizacijom ovog projekta dobija se dodatnih 50 – 60 l/sek kvalitetne vode za piće, a dodatne
koliĉine vode obezbijediti će stabilnije uslove snabdijevanja vodom grada i prigradskih naselja.
Prethodno je potrebno ostvariti dogovor postojećih i potencijalnih potrošaĉa vode sa relevantnim
institucijama i organizacijom koja gazduje akumulacijom Modrac.
Poboljšanje vodosnabdijevanja je moguće korištenjem:
 voda akumulacije Modrac
 Akumulacija Maĉkovac
Korištenjem, akumulacije Modrac poboljšalo bi se:
 vodnosnadbjevanje Kalesije
 vodosnadbjevanje Lukavca.
Korištenjem akumulacije Maĉkovac poboljšalo bi se vodosnadbjevanje Lukavca.
7.2.
Sistemi odvoĊenja otpadnih voda i sistem zaštite voda
U cilju poboljšanja i oĉuvanja kvaliteta voda površinskih vodotoka, u planskom periodu potrebno je
intenzivirati aktivnosti na pripremi potrebne dokumentacije za prihvat, odvoĊenje i preĉišćavanje
komunalnih otpadnih voda, kao i industrijskih otpadnih voda. Ukoliko to kvalitet industrijskih otpadnih
voda zahtjeva, potrebno je planirati i zajedniĉko preĉišćavanje komunalnih i industrijskih otpadnih
voda.
Obzirom da za općinu Lukavac nema, u potpunosti, definiran koncept prihvaćanja, odvodnje i
preĉišćavanja komunalnih otpadnih voda i otpadnih voda krupnih industrijskih kapaciteta lociranih u
uţem i širem gradskom podruĉju, potrebno je hitno pristupiti pripremi odgovarajuće dokumentacije.
Istom je potrebno analizirati i odrediti se za optimalan broj postrojenja za preĉišćavanje komunalnih i
industrijskih otpadnih voda (zajedniĉka ili odvojena postrojenja). Nakon što se utvrde prioriteti,
pristupiti potrebnoj rekonstrukciji, dogradnji postojećih ili izgradnji novih kanalizacionih sistema u
gradu i drugim naseljima opštine Lukavac.
70
Potrebno je pokrenuti i aktivnosti za pripremu i realizaciju zajedniĉkog postrojenja za preĉišćavanje
komunalnih i industrijskih otpadnih voda Lukavca, za koga bi prethodno trebalo utvrditi lokaciju, kao i
optimalnu tehnologiju preĉišćavanja.
Postojeći kanalizacioni sistem Lukavca je mješovitog tipa, te su evidentni odreĊeni problemi u
eksploataciji. To se prvenstveno odnosi na dio naselja Doloţal, Jošik i Bistarac Gornji, kao i urbani dio
naselja Centar,ĉija je kanalizaciona mreţa ugroţena bujiĉnim vodama i nanosom koji se slijevaju sa
gravitirajućih površina dijelova naselja Doloţal i Bistarac Gornji. Potrebno je pristupiti rekonstrukciji i
dogradnji kanalizacionih sistema u navedenim naseljima. Pored toga potrebno je nastaviti već
zapoĉete aktivnosti na proširenju kanalizacione mreţe u naseljima Tabaci, Dobošnica Donja i Turija.
Otpadne voda naselja lociranih na obodu akumulacije Modrac treba prihvatiti zasebnim sistemom
kanalizacije, preĉišćavanje realizirati izgradnjom tipskih postrojenja kapaciteta do 2.000 ES. Obzirom
na ĉinjenicu da akumulacija Modrac postaje i izvorište vode za piće, ove aktivnosti potrebno je
prioritetno realizirati. Glavni zagaĊivaĉ u ovoj opštini je industrijski sektor, koji je ujedno i jedan od
vodećih zagaĊivaĉa na podruĉju Tuzlanskog kantona. U prethodnom period otpadne vode iz niza
industrijskih kapaciteta prešiĉćavane su vrlo malo, ili gotovo nikako. Takve vode, izuzetno zagaĊene,
tj. izuzetno velikog tereta zagaĊenja, upuštane su u rijeku Spreĉu. Potrebno je podrţati realizaciju
odgovarajućih projekata za smanjenje zagaĊenja koje potiĉe iz Fabrike sode Lukavac. Jedan od njih
je i projekat nadvišenja taloţnice ''Bijelo more'', za koji već postoji uraĊena tehniĉka dokumentacija.
Kako je bitno podrţati ove projekte najbolje govori ĉinjenica da FS Lukavac proizvodi teret zagaĊenja
od 136.768 ES.
Na podruĉju opštine Lukavac planirana je izgradnja jednog od dva centralna postrojenja za
preĉišćavanje na podruĉju Tuzlanskog kantona. Njegov kapacitet bi trebao biti oko 10.000 do 150.000
ES. U ovom postrojenju bi se preĉišćavale komunalne otpadne vode i otpadne vode industrijskih
kapaciteta, koji se nalaze na podruĉju opštine Lukavac, ili njoj gravitiraju.
Za izgradnju prešistaĉa otpadnih voda gradske kanalizacije rezerviše se prostor tzv. Donje Polje.
7.3.
Zaštita od voda i ureĊenje voda
7.3.1. Zaštita voda
Za zaštitu od poplavnih voda doline rijeke Spreĉe nizvodno od akumulacije Modrac, duţine oko 65
km, razmatrane su dvije varijante:
 Varijanta I, sa zaštitnim nasipima i
 Varijanta II, regulacija korita.
Uslovno je prihvatljivo tehniĉko rješenje sa izradom zaštitnih nasipa, mada ni u ovom sluĉaju nije
obezbijeĊena potpuna ekonomska opravdanost realizacije predloţenog rješenja. Pošto vrijednost
eksproprijacije zemljišta u znaĉajnoj mjeri opterećuje investiciju varijante I, neophodna je kombinacija
obje razmatrane varijante. Odnosno, odabir varijante konaĉnog rješenja zaštite od poplava ovog
podruĉja potrebno je prilagoĊavati stanju na terenu (urbana i poljoprivredna podruĉja, sa razliĉitim
rangovima zaštite od poplava).
Na dionici rijeke Spreĉe od km 52+500 – km 57+256 (po prirodnom koritu), korito je već regulirano i to
sa rangom zaštite 1/100, te nadvišenjem od 0,80 m (regulacija u Šikuljama duţine 4.350 m). Ova
regulacija uklopljena je u oba razmatrana varijantna rješenja.
Kako rijeka Spreĉa nizvodno od Miriĉine predstavlja granicu izmeĊu dva entiteta, to se predloţenim
varijantama znaĉajnim dijelom ulazi u prostor drugog entiteta. Stoga je neophodno da pri izboru
71
tehniĉkog rješenja zaštite od poplavnih voda ovog podruĉja budu ukljuĉeni i predstavnici drugog
entiteta.
Varijanta I – zaštitni nasipi
Kao i u sluĉaju dionice uzvodno od akumulacije Modrac, predviĊeni su zaštitni nasipi duţ toka rijeke
Spreĉe, izvedeni tako da je omogućen potreban proticajni profil za neometano proticanje velikih voda
odabranog ranga pojave, bez izmjena prirodnog korita. Analizirana je zaštita za velike vode ranga
pojave 1/20, 1/100 i 1/500, a nadvišenja za navedene rangove zaštite su: h = 0,30 m; h = 0,80 m i h =
0,50 m. Usvojena je širina krune nasipa od 3,00 m, sa nagibom kosina 1:2.
Osovina nasipa je za sva tri razmatrana ranga zaštite identiĉna.
Varijanta II – regulacija korita
Ovom varijantom predviĊena je izrada regulacije na cijeloj dionici vodotoka. Zadrţan je tip normalnog
proticajnog profila kao i za izvedenu dionici na podruĉju Šikulja ( 4.350 m). Pri odreĊivanju trase
reguliranog korita voĊeno je raĉuna o tome da se maksimalno koristi postojeće korito rijeke Spreĉe,
uz neophodna prosijecanja prirodnih meandara.
Ukupna duţina trase regulacije iznosi 49.774 m. Normalni proticajni profil ima oblik sloţenog trapeza
– dvogubi profil. Minor korito je dubine 2,00 m sa nagibom kosina 1:2. Major korito je prošireno na
obje strane bermom ᘐirine 5,0 m i nagibom kosina 1:3. Ukupna visina reguliranog korita vodi raĉuna
o nadvišenju za velike vode, ovisno o usvojenom rangu zaštite. Pri odreĊivanju širine minor korita,
koja je takoĊer ovisna o usvojenom rangu zaštite, voĊeno je raĉuna da se izbjegnu propratni nasipi.
Zbog povećane brzine vode, a time i vuĉnih napona, predviĊena je kamena obloga ili obloga od reno madraca. Ovim se štite kosine minor korita, dok se berme i kosine major korita štite zatravljivanjem.
7.3.2. UreĊenje vodnih površina
UreĊenje vodnih površina ovisno je o njihovoj namjeni i treba da bude u funkciji iste, a odgovarajuće
mjere, nosioci provoĊenja istih i nadzor nad provoĊenjem propisanih mjera mora biti normativno
ureĊeno. Ovo se prije svega odnosi na vještaĉke akumulacije, odnosno višenamjenske akumulacije
ĉija je preteţna namjena snabdijevanje vodom privrede i stanovništva.
Otvoreni tokovi – ureĊena (regulirana) korita
Prema ĉlanu 20. Zakonu o vodama ( ''Sluţbene novine Tuzlanskog kantona'', broj: 15/99), ureĊena
korita i obale vodotoka u naseljenim mjestima na podruĉju općine, u vlasništvu su općine. Općina je
duţna da obezbijedi materijalne i organizacione uslove za odrţavanje ureĊenih korita i obala
vodotoka u naseljenim mjestima u funkcionalnom stanju i da se ona koriste u skladu sa njihovom
prirodom i namjenom, kao i ĉuvanje ureĊenih korita i obala od uništenja ili oštećenja, odnosno
nenamjenskog korištenja (odlaganje otpada, ispaša stoke i sl.)
Općinsko vijeće donosi odluku o korištenju i drugim pitanjima od znaĉaja za odrţavanje i ĉuvanje
ureĊenih korita i obala vodotoka u naseljenim mjestima.
8. MINERALNA NALAZIŠTA
Na teritoriji općine Lukavac otkriveno je više leţišta i pojava razliĉitih mineralnih sirovina i moţe se
reći da je općine bogata ovim resursom.
72
Kao glavna mineralna sirovina na teritoriji općine Lukava izdvaja se ugalj, a zatim ţiĉni kvarc, kreĉnjak
i podzemna voda (prilog VIII.Karta mineralnih sirovina). Na slici br.2 je prikazan prostorni raspored
osnovih mineralnih sirovina na teritoriji općine Lukavac.
Slika br. 1.:Lokacije istraţnih i eksploatacionih polja na teritoriji općine Lukavac
Podaci o mineralnim sirovinama su dobijeni od nadleţnog Fedralnog Ministarstva energije, rudarstva i
industrije, a korišćeni su i ostali dostupni podaci (osnovna geološka karta, Prostorni plan Tuzlanskog
kantona, Prostorni plan općine Lukavac- dokumentacija 2-geološke odlike teritorije općine Lukavac i
ostalo). Sve mineralne sirovine i pojave su svrstane u klaustobiolite, nemetale i podzemne vode.
Treba imati u vidu da su rezerve o kvalitetu i koliĉinama odreĊenih mineralnih sirovina promjenljive u
vremenu i kao takve ih treba uzeti u obzir prilikom daljih razmatranja.
73
8.1.
UtvrĊene rezerve i eksploataciona polja
KLAUSTOBIOLITI
Najznaĉajnije pojave i leţišta klaustobiolita na teritoriji općine Lukavac ĉine ugljevi. Na teritoriji općine
Lukavac najzastupljeniji je lignit, a zatim mrki ugalj.
LIGNIT
Ugljonosne naslage rasporeĊene su u sjeveroistoĉnom djelu teritorije općine, svuda gdje su
zastupljeni sedimenti sa indeksom Pl1. U ovom prostoru javljaju se sva ĉetiri ugljena sloja krekanskog
basena: podinski, glavni i I i II krovni. O odlikama ovih ugljenih slojeva, njihovoj debljini, kvalitetu i
drugim osobinama postoje brojne detaljne geološke i rudarsko - geološke studije. U pitanju su meki
ligniti. Lignit se na teritoriji općine Lukavac eksploatiše na površinkom kopu Šikulje i površinskom
kopu Lukavaĉka Rijeka. Prema podacima iz Prostornog plana Tuzlanskog kantona na ovom leţištu
utvrĊene su ukupne rezerve uglja od 102.513.000 tona uglja. Površinski kop "Lukavaĉka Rijeka"
uskoro će se zatvoriti, s obzirom da su rezerve pri kraju ( 4.500 tona uglja) prema podaci Prostornog
plana Tuzlanski kantnon. Ova dva leţišta je dio većeg leţišta Mramor-sjevreni sinklinorij ĉije su
glavne karakteristike date u nastavku.
Općina:
Tuzla i Lukavac
Lokalitet:
Mramor - sjeverni sinklinorij
Vrsta mineralne sirovine:
Lignit
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
25 godina
Naĉin eksploatacije
Površinski i podzemni
Y
X
45
6552880,27
4932897,11
C
6550880,00
4932080,00
D
6550200,00
4933200,00
E
6549130,00
4934300,00
F
6550460,00
4935400,00
A
6551429,16
4935323,50
48
6549865,22
4938066,26
202
6547944,09
4939030,06
56
6546624,73
4939435,22
63
6545305,70
4939946,86
200
6542821,32
4940496,12
199
6540713,00
4940241,00
189
6537061,42
4937742,15
98/2
6541157,99
4933627,14
114
6543093,73
4931410,54
124
6545240,36
4929834,55
72
6547177,99
4930550,92
74
1
6547113,00
4930648,00
2
6546820,00
4931146,00
3
6546750,00
4931366,00
4
6546720,00
4931734,00
5
6546750,00
4931850,00
6
6546900,00
4931850,00
7
6547250,00
4932000,00
8
6548000,00
4932000,00
9
6548660,00
4931770,00
74
6549083,67
4931347,93
93
6550934,82
4929100,08
32
6552694,09
4930319,98
Ugljeni bazen "Kreka" nije do kraja istraţen sa aspekta rezervi i kvaliteta uglja, tako da se ove rezerve
mogu prihvatiti samo kao orijentacione i trenutno dokazane a moţe se predpostaviti da su ove
rezerve znatno veće i da su na nivou od oko 2,3 miliona tona geoloških rezervi tj. na oko 1,233
miliona tona bilanskih rezervi lignite.
Pored PK Šikulje na teritoriji općine Lukavac postoje još istraţno polje Pasci i eksploataciono polje
Pasci a koordinate lominih taĉaka i osnovne karakteristiku su date u nastavku
Istraţno polje Pasci
Opština:
Lukavac
Lokalitet:
Pasci 1
Vrsta mineralne sirovine:
Lignit
Dozvoljena koliĉina za otkopati:
400 m3
Naĉin eksploatacije
-
Y
X
A
6542000,00
4939500,00
B
6542500,00
4939500,00
C
6542500,00
4939250,00
D
6542000,00
4939250,00
Eksploataciono polje Pasci
Lukavac
Opština:
Lokalitet:
Pasci 2
Vrsta mineralne sirovine:
Lignit
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
5 godina
Naĉin eksploatacije
-
Y
X
A
6542432,00
4939408,00
B
6542419,00
4939435,00
C
6542351,00
4939481,00
75
D
6542289,00
4939437,00
E
6542277,00
4939400,00
F
6542251,00
4939315,00
G
6542202,00
4939289,00
H
6542151,00
4939259,00
I
6542155,00
4939247,00
J
6542188,00
4939264,00
K
6542217,00
4939279,00
L
6542297,00
4939286,00
LJ
6542322,00
4939291,00
M
6542333,00
4939297,00
N
6542350,00
4939318,00
NJ
6542376,00
4939347,00
O
6542392,00
4939356,00
P
6542406,00
4939371,00
MRKI UGALJ
Rudnik mrkog uglja Banovići-banovićki basen se nalazi jednim manjim dijelom na juţnom dijelu
općine Lukavac. U narednoj tabeli su prikazane koordinate lomnih taĉaka eksploatacionog polja sa
osnovnim karakteristikama leţišta.
Općina:
Banović, Lukavac, Ţivinice
Lokalitet:
Banovićki basen
Vrsta mineralne sirovine:
Mrki ugalj
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
25 godina
Naĉin eksploatacije
Površinski i podzemni
Y
X
1
6532500,00
4921850,00
2
6533750,00
4921850,00
3
6536500,00
4921190,00
4
6538000,00
4921000,00
5
6539750,00
4922500,00
9
6545250,00
4922750,00
10
6545250,00
4921250,00
11
6544300,00
4918500,00
12
6543500,00
4918500,00
13
6543000,00
4918750,00
14
6542000,00
4918750,00
15
6541380,00
4915250,00
16
6540750,00
4916000,00
17
6539250,00
4916000,00
18
6538000,00
4916350,00
76
19
6536100,00
4918700,00
20
6535300,00
4919050,00
21
6537750,00
4918100,00
22
6538000,00
4917500,00
23
6539000,00
4917500,00
24
6542450,00
4923550,00
25
6539950,00
4923500,00
A
6532020,00
4920700,00
D
6540000,00
4921000,00
F
6544300,00
4920200,00
I
6542000,00
4918500,00
J
6539250,00
4918500,00
N
6535000,00
4918600,00
O
6532020,00
4919400,00
S
6541380,00
4915000,00
T
6543720,00
4915000,00
U
6543720,00
4916670,00
V
6539250,00
4918080,00
Ukupne rezerve za eksploataciju, Rudnika mrkog uglja "Banovići" iznose 79.282.792 t.
NEMETALI
Od nemetalnih mineralnih resursa na teritoriji općine Lukavac najzaĉajniji i najbolje istraţeni su
kvarcni pijesak i kreĉnjak.
HANGRIT
Hangrit se javlja zajedno sa kvarcnim pijeskom ali nisu utvrĊene rezerve ove mineralne sirovine.
Koristi se u procesu proizvodnje cementa.
KVARCNI PIJESAK
Kvarcni pijesak je jedan od najznaĉajnijih mineralnih resursa na teritoriji općine Lukavac i obiĉno prati
leţišta uglja. Neki od ovoih slojeva imaju svoju ekonomsku vrijednost i samim tim predstavljuju
sirovinu. U krekanskom reonu procjenjuju se kao potencijalne rezerve,(C2 – kategorije) na oko 6-7
miliona tona kvarcnog pijeska. Na pojedinim lokacijama površinskog kopa "Šikulje" eksploatacijom II i
I krovnog ugljenog sloja otkriva se kvarcni pijesak koji je podina i krovnog ugljenog sloja. Prognozne
rezerve pijeska samo na ovom lokalitetu su preko 8 miliona tona kvarcnog pijeska.
Eksploataciono polje Dubošnica se nalazi u sjevernom dijelu općine i osnovne karakteristike ovog
leţišta su:
Općina:
Lukavac
Lokalitet:
Duboštica
Vrsta mineralne sirovine:
Kvarcni pijesak
77
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
20 godina
Naĉin eksploatacije
Površinski
Y
X
A
6536980,00
4940200,00
B
6537040,00
4940226,00
C
6537060,00
4940288,00
D
6537077,00
4940322,00
E
6537108,00
4940342,00
F
6537130,00
4940364,00
G
6537146,00
4940416,00
H
6537154,00
4940432,00
I
6537206,00
4940490,00
J
6537228,00
4940480,00
K
6537038,00
4940176,00
Eksploataciono polje i Istraţno prostor PK Šićki brod-pogon rekultivacija se nalazi u istoĉnom
dijelu općine i osnovne karakterisitke tj. koordinate lomnih taĉaka su
Istraţni prostor
Općina:
Lukavac, Tuzla
Lokalitet:
PK Šićki Brod 1
Vrsta mineralne sirovine:
Kvarcni pijesak
Dozvoljena koliĉina za otkopati:
400 m3
Naĉin eksploatacije
-
Y
X
A
6545871,22
4932347,71
B
6545699,41
4932612,50
C
6545322,36
4932751,27
D
6545072,55
4932855,80
E
6544898,00
4932993,84
F
6544320,44
4932991,91
G
6544403,71
4932650,81
H
6544624,02
4932419,60
I
6544886,41
4932245,73
J
6545557,37
4932047,86
Eksploataciono polje
Općina:
Lukavac
Lokalitet:
PK Šićki Brod 2
Vrsta mineralne sirovine:
Kvarcni pijesak
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
20 godina
78
Naĉin eksploatacije
Y
Površinski
X
50
6545651,12
4932137,44
51
6545600,94
4932384,21
52
6545486,64
4932367,54
53
6545362,81
4932497,71
54
6545179,46
4932551,69
55
6544973,24
4932919,67
56
6544898,00
4932993,84
57
6544320,44
4932991,91
58
6544403,71
4932650,81
59
6544624,02
4932419,60
60
6544886,41
4932245,73
61
6545557,37
4932047,86
Nije poznat kvalitet kvarcnog pijeska ali se on koristi u proizvodnji cementa, za betone, maltere
kolovozne konstrukcije, livarske radove i kao filtrirajuće sredstvo u industriji.
KREĈNJAK
Kreĉnjak se eksploatiše na lokalitetu Vijenac i za isto su odreĊena dva eksploataciona polja a
osnovne karakteristike ovog leţišta su prikazane u nastavku
Općina:
Lukavac
Vrsta mineralne sirovine:
Kreĉnjak
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
25 godina
Lokalitet:
Vijenac 1
Y
X
C
6534605,00
4922975,00
D
6534212,00
4922195,00
E
6535530,00
4922195,00
F
6535530,00
Lokalitet:
4922975,00
Y
Vijenac 2
X
A
6534740
4923920
B
6534335
4923190
C
6534605
4922975
F
6535530
4922975
G
6535215
4923920
Na podruĉju Tuzlanskog kantona su procjenje koliĉine kreĉnjaka na oko 3-4 miliona m3/god dok za
lokalitet Vijenac nisu bili dostupni podaci.
79
ARHITEKTNSKO-GRAĐEVINSKI KAMEN
Juţni dio općine je u geološkom smislu graĊen od magmatskih stijena koji se mogu korisitti kao
arhitektonsko-graĊevinski kamen kao što su peridotiti, serpentitni, doleriti, dijabazi i sliĉno. MeĊutim
ovi resursi su slabo istraţeni i neophodno je u narednom periodu da se detaljno geološki ispitaju i
utvrde rezerve mineralnih sirovina i njihova namjena.
PODZEMNA PITKA VODA
Teritorija općine Lukavac je relativno bogata ovim resursom i na njenoj teritoriji se nalazi veliki broj
izvora razliĉite izdašnosti.
Na teritoriji općine Lukavac nalaze se dva istraţna prostora podzemnih pitkih voda i to lokalitet
Devetak, leţište Osmići i lokalitet Devetak, leţište Bregovi.
Karakteristike ovih istraţnih prostora su sljedeće:
Lokalitet Devetak-Osmići
Općina:
Lokalitet:
Vrsta mineralne sirovine:
Lukavac
Devetak - Osmići
Podzemna pitka voda
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
Naĉin eksploatacije
-
Y
A
B
C
D
X
6536600,00
4933800,00
6535600,00
6535140,00
6536140,00
4934590,00
4934000,00
4933230,00
Lokalitet Devetak-Bregovi
Općina:
Lokalitet:
Vrsta mineralne sirovine:
Period vaţenja dozvole za eksploataciju:
Naĉin eksploatacije
Y
A
B
C
D
E
F
6536190,00
6536895,00
6536780,00
6536290,00
6536000,00
6536000,00
Lukavac
Devetak - Bregovi
Podzemna voda
-
X
4935270,00
4934575,00
4934350,00
4934090,00
4934090,00
4935200,00
80
TERMALNE, MINERALNE I TERMOMINERALNE VODE
Prema do sada poznatim podacima na teritoriji općine Lukavac nisu konstatovane termalne,
mineralne ili termomineralne vode. MeĊutim, teritorija općine Lukavac svojim centralnim dijelom
pripada oblasti gdje je moguće formiranje i akumuliranje termomineralnih podzemnih voda meĊutim
ova oblast treba da se detaljno istrţi da bi se eventualno utvrdile rezerve ovog resursa. Na slici u
prilogu je prikazana karta termomineralnih voda teritorije općine Lukavac.
Slika br. 2.:Termomineralne vode teritorije općine Lukavac
8.2.
Mogućnost korištenja površina nad podzemnim kopovima
Plаnirаnje prostorа i izgrаdnjа objekаtа u podruĉju odobrenog eksploаtаcionog poljа morа biti uz
sаglаsnost sа nosiocem eksploаtаcionog prаvа i resornog ministаrstvа nаdleţnog zа eksploаtаciju
minerаlnih sirovinа, а koji vodi evidenciju eksploаtаcionih poljа (Ministаrstvo industrije, energetike i
rudаrstvа ).
81
Pored toga za gradnju u zoni površinskih i podzemnih kopova neophodno je uraditi detaljna
geotehniĉka ispitivanja koja će dati uslove i mogućnosti graĊena u zoni eksploatacije mineralnih
sirovina.
8.3.
Deponije jalovine
Negativan uticaj površinske eksploatacije mineralnih sirovina, nastaje kroz zauzimanje i uništavanje
plodnog zemljišta, zagaĊenje vazduha prašinom (prašina uslijed atmosferskog razlaganja jalovine na
prostorima koji nisu rekultivisani), remećenje reţima podzemnih voda u dijelu otkopa u eksploataciji
odvodnjavanja i zasipanja prostranstva jalovinom, narušavanja estetskih vrijednosti okoline i pojave
buke uslijed rada mehanizacije.
Kao direktna posljedica površinske eksploatacije raznih sirovina je stvaranje velikih koliĉina
krovinskog materijala – jalovine. Ovaj materijal se odlaţe najĉešće na dva naĉina:
 prvi naĉin – kada se krovina - jalovina odlaţe po površini tla, a time se i ove površine
iskljuĉuju iz dalje proizvodnje,
 drugi naĉin – kada se krovina – jalovina odlaţe u već postojeće kratere, iz ranijih površinskih
kopova. Razumljivo ovaj drugi postupak znatno smanjuje posljedice oštećenja zemljišta.
Prvi naĉin odlaganja jalovine podrazumijeva ĉesto odlaganje van granica eksploatacionog polja, a
drugi naĉin podrazumijeva odlaganje jalovine unutar eksploatacionog polja.
U okviru eksploatacije u rudniku uglja-lignita "Šikulje" jalovina se odlaţe na vanjsko odlagalište.
Vanjsko odlagalište je locirano zapadno od površinskog kopa i zauzima maksimalno mogući prostor
izmeĊu izmještene ţeljezniĉke pruge Tuzla-Doboj prema kojoj je ostavljen sigurnosni pojas, regulacije
rijeke Spreĉe na juţnoj i zapadnoj granici reguliranog potoka Šikuljaĉke rijeke na sjevernoj granici.
PredviĊeni prostor vanjskog odlagališta zauzima oko 300 ha i uslovno se dijeli na "sjever" i "jug".
Obzirom na deficit graĊevinskog i poljoprivrednog zemljišta, ubuduće Rudarske organizacije se
moraju opredijeliti za formiranje unutrašnjih odlagališta.
8.4.
Eksploataciona polja planirana za sanaciju i rekultivaciju
Dostignuti nivo istraţenosti eksploatacije rudnika uglja i drugih mineralnih sirovina ima za posljedicu
propratne štetne posljedice koje su se dogodile, i mogu se dogoditi na ovim terenima. Kao jedna od
najznaĉjnijih posljedica površinske i podzemne eksploatacije dogodile su se velike deformacije
površine terena u obliku slijeganja i prorušavanja terena.
Rudarstvo je jedan od velikih potrošaĉa urbanog zemljišta, naroĉito pri prelasku sa jamske na
površinsku eksploataciju mineralnih sirovina. Površinski kopovi u većini sluĉajeva dovode do stvaranja
kratera velikih dimenzija, ĉija dubina nekad iznosi i preko 100 m, a preĉnik i preko 200 m.
Po završetku eksploatacije otkop moţe biti rekultivacijom, uz prihvatljive troškove, pripremljen za
druge namjene, tako da nabrojani negativni uticaji najvećim dijelom su privremenog karaktera, a
njihov prostorni obuhvat zavisi od specifiĉnosti svakog otkopa. Najĉešće se na tehniĉki neureĊenim
površinama vrši sadnja šumskih sadnica (pošumljavanje) u cilju zaštite od erozionih procesa. U tom
sluĉaju izvršena je samo polu rekultivacija, jer na zemljištu nije provedena tehniĉka rekultivacija.
Prava, potpuna rekultivacija, zapoĉinje sa poĉetkom eksploatacije mineralne sirovine i ukljuĉuje
kompleksne mjere koje su organizacione, tehniĉke ( ukljuĉujući i agrotehniĉku), biološke, pravne i
etiĉke prirode.
82
Kako je površinski kop "Lukavaĉka Rijeka" gotovo iscrpljen površinski kop, zakonska obaveza je
izrada Elaborata i provoĊenje rekultivacije.
9. PROIZVODNJA I PRIJENOS ENERGIJE
9.1.
Izvori energije sa potrebama u planskom periodu
Na podruĉju Opštine ne postoje znaĉajniji hidroenergetski potencijali koji bi se mogli koristiti za
zadovoljavanje povećanih potreba za elektriĉnom energijom u planskom periodu. Sliĉno vaţi i za
energiju vjetra, pa se proizvodnja elektriĉne energije iz ovih izvora ne planira.
Proizvodnja elektriĉne energije u planskom periodu moguća je iz energije Sunca, korištenjem
fotonaponskih panela.
Kao izvor energije ĉije je korištenje moguće u narednom planskom periodu trebalo bi razmatrati otpad
sa regionalne deponije otpada.
Uzimajući u obzir elektroenergetske potrebe konzuma na podruĉju Opštine u proteklom periodu,
moţe se primjetiti konstantan rast opterećenja od 3-8% godišnje. Izuzetak je 2008. godina, kod koje
je primjećeno prolazno znatno povećanje opterećenja. Na osnovu gore navedenog u predstojećem
planskom periodu je planiran rast vršnog opterećenja od 5% godišnje. Elektroenergetske potrebe u
planskom periodu su prikazane u sledećoj tabeli.
godina
Vršno
opterećenje
godina
Vršno
opterećenje
9.2.
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
32
2017
43
2018
34
2019
37
2020
39
2021
41
2022
43
2023
45
2024
47
2025
50
52
55
58
61
64
67
70
74
77
Objekti za proizvodnju energije i prijenos energije sa zaštitnim zonama i
pojasevima
Za izgradnju solarnih elektrana na postojećim industrijskim objektima, kojih na teritoriji Općine ima
veliki broj, kao i na devastiranim površinama naznaĉenim u grafiĉkim prilozima. Osim solarnih
elektrana,moguća je i proizvodnja manjih koliĉina elektriĉne energije iz mikro postrojenja koja bi bila
instalirana na postojećim cjevovodima za snabdijevanje industrijskih potrošaĉa vodom iz
akumulacionog jezera Modrac.
Znaĉajnija proizvodnja elektriĉne energije moguća je gradnjom elektrane koja bi sagorijevala otpad sa
kantonalne deponije otpada.
Postojeća transformatorska stanica 110kV „Lukavac 1 – Puraĉić― zadovoljava potrebe za snagom u
planskom periodu, prema navedenom scenariju rasta opterećenja. Pored navedene transformatorske
stanice, planirana je rekonstrukcija postojeće 35/10kV „Lukavac 2― sa povećanjem naponskog nivoa
na 110kV. Na ovaj naĉin dodatno će se povećati instalisana snaga za preuzimanje elektriĉne energije
iz prenosne mreţe.
Pored postojeća ĉetiri dalekovoda koji se svode u transformatorsku stanicu 110kV „Lukavac 1 –
Puraĉić―, planirana je izgradnja prikljuĉnog voda za novu TS „Lukavac 2― po principu ulaz-izlaz sa
postojećeg dalekovoda 110kV TE Tuzla – Lukavac 2, kao i izgradnja prikljuĉnog voda za novu TS
83
„Tinja― po principu ulaz-izlaz sa postojećeg dalekovoda 110kV Lukavac – Srebrenik.
Transformatorska stanica se nalazi na podruĉju Općine Srebrenik, ali prikljuĉni dalekovod je većim
dijelom trasiran preko teritorije Općine Lukavac.
Nije planirana izgradnja prenosnih elektroenergetskih vodova napona višeg od 110kV.
Zaštitni pojasevi planiranih dalekovoda iznose 20m i prikazani su u grafiĉkim prilozima.
10. SAOBRAĆAJ
10.1.
Sistem saobraćaja i veza
Putnu mreţu Općine Lukavac ĉine kategorisani i nekategorisani putevi. Tu spadaju magistralni,
regionalni i lokalni putevi, i to, 76 % su lokalni putevi sa savremenim kolovoznim zastorom, a 24% su
ostali lokalni putevi bez savremenog kolovoznog zastora.
Kroz podruĉje Općine Lukavac tranzitira magistralni put M-4, dionica Tuzla - Doboj u duţini od 22 km,
odnosno sav saobraćaj ulazi u grad, jer ne postoji nijedna obilaznica koja bi usmjerila teretni
saobraćaj van gradske zone. Znaĉaj ovog magistralnog puta je u tome što ima funkciju povezivanja
naselja sa ostalim regionalnim centrima. Odrţavanje i upravljanje magistralnih putava obavlja JP
Ceste Federacije BiH.
Kroz općinu prolaze dva regionalna puta, i to R471 i R455a. Reginalni put R471 kroz općinu Lukavac
prolazi u duţini od 18 km sa savremenim kolovoznim zastorom, gdje povezuje dvije općine, i to preko
Poljica, Vijenaca do općine Banovići.
Regionalni put R455a je povezan sa reginalnim putem R471 i spaja općinu Lukavac sa općinom
Ţivinice.
Odrţavanje i upravljanje regionalnog puta obavlja Direkcija Tuzlanskog kantona.
Svi lokalni putevi su povezani sa postojećim regionalnim putevima R471 i R455a i sa magistralnim
putem M4.
Javni gradski saobraćaj:
Na podruĉju opštine Lukavac postoji ureĊena autobuska stanica. Sa autobuskog terminusa obavlja se
meĊunarodni, republiĉki i regionalni saobraćaj završnog i tranzitnog karaktera. Pored javnog prevoza,
koji prevozi putnike do ţeljenih odredišta, tu je i taxi sluţba koja je na raspolaganju graĊanima sa
definisanim i oznaĉenim stajalištima
Ţeljezniĉki saobraćaj:
Pored drumskog saobraćaja, kroz Općinu Lukavac prolazi i ţeljezniĉka pruga na relaciji Tuzla Lukavac - Doboj. Ovim pruţnim pravcem, Lukavac je povezan sa svim magistralnim ţeljezniĉkim
prugama u zemlji, a isto tako i sa evropskom mreţom koja je i sama dio te mreţe.
84
Slika br. 3.:Mreţa ţeljezniĉkih pruga u BiH kao dio Evropske mreţe
Vazdušni saobraćaj:
Najbliţi meĊunarodni aerodrom je u Tuzli sa Kargo centrom, koji moţe trenutno opsluţiti oko 150.000
putnika godišnje.
10.2.
Povezanost sistema sa saobraćajem u okruţenju (sa susjednim kantonima,
meĊuentitetski, sa susjednim drţavama)
Brţi razvoj saobraćaja i veće ekonomske efekte od saobraćaja, moguće je oĉekivati pod uslovom
stvaranja povoljnih predpostavki za razvoj saobraćaja. Pod ovim se smatra jasan, racionalan i
bezbjedan saobraćajni sistem dobrih performansi (protoĉnost i kapacitet, brzina, sigurnost, dobre
servisne usluge, minimalne gubitke u vrijemenu i sl.) o ĉemu se vodilo raĉuna kod odreĊivanja
saobraćajnog sistema, tehniĉkih elemenata i normativa i lokacionih faktora.
Da bi se obezbjedilo ukljuĉivanje Kantona u Evropske i transportne tokove BiH, a u okviru ovoga je i
Općina Lukavac, potrebno je razvijati mreţu saobraćajnica visokog ranga na ovom prostoru i to za
pravce:
 sjever – jug,
 istok – zapad.
Da bi poĉeli sa razvijanjem putne mreţe, potrebno je izvršiti prekategorizaciju nekih putnih pravaca,
odnosno nekih lokalnih u veće rangove, regionalne u magistralne a magistralne u brţe saobraćajnice i
sa tim omogućiti kvalitetniju i brţu transportnu povezanost općina i drţava. Osnovnu mreţu
saobraćajnica ĉine radijali, prstenovni pravci i obilaznice.
Drumski saobraćaj-plan:
Brţi razvoj saobraćaje infrastrukture i razvoj privrede i industrije, pozitivno će uticati na razvoj Općiine.
Pod ovim se smatra jasan, racionalan i bezbedan saobraćajni sistem dobrih performansi (protoĉnost i
kapacitet, brzina, sigurnost, dobre servisne usluge, minimalne gubitke u vremenu i sl.) o ĉemu se
vodilo raĉuna kod odreĊivanja saobraćajnog sistema, tehniĉkih elemenata i normativa i lokalnih
faktora. Da bi se gubici sveli na minimum, potrebna je modernizacija i rekonstrukcija postojeće putne
infrastrukture. Dobra infrastruktura je preduslov za razvoj privrede i industrije.
85
Planirana autocesta Tuzla-Ţepĉe-prikljuĉak na koridor Vc poĉinje na kraju dionice autoceste OrašjeTuzla koja se završava u podruĉju naselja ''Brgule''. Na kraju dionice autoceste Orašje-Tuzla u naselju
''Mihatovići planirano je ĉvorište ''Mihatovići'' koje će povezivati postojeću magistralnu cestu M1.8
Tuzla-Orašje na projektovanu autocestu te dalje prema Orašju i Ţepĉu.
Slika br. 4.:Prikaz planirane auto ceste
Poĉetna taĉka projekta Tuzla-Ţepĉe-prikljuĉak na koridor Vc odreĊena je od strane Investitora i
neposredno je iza petlje ''Mihatovići''.
Ukupna duţina auto-ceste Tuzla-Ţepĉe koja je planirana da prolazi kroz općinu Tuzla je u duţini od
cca 1,65km dok kroz općinu Lukavac duţina autoceste iznosi cca 19,60 km. Na granici općina Tuzla i
Lukavac planiran je ''tunel br.1'' duţine cca 675,00m a dalje u pravcu Lukavca trasa prolazi iza naselja
''Gornji Bistarac'' odnosno izmeĊu naselja i postojećeg lokalnog puta koji se nalazi iznad jezera
''Bistarac'', te ''tunelom br.2'' duţine cca 860,00m' prolazi kroz naseljeni dio ''Mijatovići''.
Planirana auto-cesta će prelaziti preko ţeljezniĉke pruge, potom trasa ide kroz ''Suvat'' odnosno
''Bokaviĉko Polje'' sve do ukrštaja sa postojećim regionalnim putem za Poljice. Na ovom dijelu trasa
se ukršta sa postojećim magistralnim putem M-4 Doboj-Tuzla, lokalnim putem za Ĉajiće, koritom
rijeke Jale i Spreĉe. Preko postojeće magistralne ceste i regulisanog korita rijeke jale predviĊen je
objekat Most L=258,00m', korito rijeke Jale koje se kreće Bokaviĉkim Poljem. Preko lokalne ceste za
Ĉajiće i korita rijeke Spreĉe predviĊen je most L=224m' kao i betonski zid sa desne strane uz korito
rijeke sve do mosta preko regionalne ceste. Most preko regionalne ceste je duţine cca L=156,00m'.
Slika br. 5.:Prikaz planirane auto ceste
86
U nastavku trasa od ukrštanja sa postojećim regionalnim putem za Poljice prolazi ispod ţiĉare,
izmeĊu naselja Modrac i korita rijeke Spreĉe te prelazi preko postojeće lokalne saobraćajnice i ide
iznad naselja ''Tabaci'' obodom brda ''Tirinovac''. Nakon prolaska brda ''Tiranovac'' trasa ide izmeĊu
naselja ''Bikodţe'' i ''Caparde'' nenaseljenim dijelom sve do ukrštanja sa postojećim regionalnim
putem za Poljice, u naselju ''Mosorovac''.
Slika br. 6.:Prikaz planirane auto ceste
U nastavku od naselja ''Mosorovac'' trasa prolazi pored jezera ''Modrac'' te dalje obilazi naselje
''Babice Donje'' odnosno pruţa se preteţno nenaseljenim dijelom sve do brda ''Nezino Brdo'' gdje je
predviĊen ulaz u tunel odnosno u dijelu naselja ''Babice Gornje'' trasa je u tunelu a izlazni portal
predviĊen je u naselju ''Begići''. U ovom dijelu iza naselja ''Babice Donje'' predviĊeno je odmorište na
trasi.
Od naselja ''Begići'' do granice sa općinom Banovići trasa prati postojeću saobraćajnicu i korito rijeke
''Turije'', potom trasa prolazi iza naselja ''Halvadţije'' ''Potoci'' ''Saviĉići'' te ulazi u naselje ''Lozna'' u
općini Banovići.(Preuzeto iz Idejnog rešenja usvojene trase auto-ceste kroz općinu Lukavac, IPSA
institut d.o.o. Sarajevo)
U Prostornom Planu Tuzlanskog kantona, planirana je obilaznica, odnosno saobraćajnica namenjena
za tranzitni saobraćaj, i to izgradnja brze saobraćajnice koja je veza sa koridorom Vc, odnosno trasa
Šićki Brod – Puraĉić – Staniĉ Rijela, pravac koji treba da poveţe podruĉje Tuzlanskog kantona sa
koridorom Vc u Doboju. Ova saobraćajnica na dionici Šićki Brod – Miriĉina realizuje se dogradnjom
postojećeg magistralnog puta Tuzla – Doboj, a na dionici Miriĉina – Stanić Rijeka, trasa saobraćajnice
prati ţelezniĉku prugu, odnosno formira se zajedniĉki transportni koridor.
Slika br. 7.:Planirana obilaznica, odnosno brza saobraćajnioca
(Slika preuzeta iz Panevropski prometni koridor)
87
Regionalni put ima ulogu povezivanja gradova, općina i većih naseljenih mjesta. Regionalni put R471
dionica: Banovići – Treštenica – Mosorovac – Lukavac, a dionica Mosorovac - Lukavac ostaje kao
deo regionalnog puta a ostatak dionice prelazi u viši rang, odnosno planira se kao magistralni put.
U planu je razvijanje postojeće putne mreţe (bilo da se radi o magistralnim, regionalnim ili lokalnim
putevima) u vidu postizanja tehniĉko-tehnološkog nivoa i njihovo odrţavanje. Razvijanjem putne
mreţe, dolazi do poboljšanje sistema prigradskog saobraćaja i povećanje udobnosti i sigurnosti kod
korisnika javnog i prigradskog saobraćaja.
Radi boljeg povezivanja mesnih zajednica i ostalih naselja, potrebna je modernizacija postojeće putne
mreţe, i usvajanje lokalnih puteva (49 pravaca) Tabela 15.
Tabela br. 15.:Planirane lokalne saobraĉajnice
’
R
Naziv ceste
e
d
.
r
Ozna
ka
ceste
Duţina
Stanje
ceste
/km/
Makada
m
Širina
Asfalt
Kolovoz
a
Kategorij
a
Postojeća
Prijedlo
g
1.
Bistarac D.Lukavac KHK
I
8,00
Asfalt
6
Lokalni
2.
KHK-ŠikuljeSamoluća-Cage
II
9,60
Makada
m Asfalt
4
Lokalni
3.
KHK-PuraĉićMalinjak
III
6,90
Asfalt
4,5-5.5
Lokalni
4.
Malinjak-Milio
selo-PanjikMiĉijevići-Maglaj
IV
13,60
Makada
m Asfalt
4-5
Lokalni
5.
Malinjak-TurijaBrijesnicaTumare
V
14,00
Makada
m Asfalt
4-5
Lokalni
6.
Turija(Ovršje)Mosoravac
VI
1,80
Asfalt
5
Lokalni
7.
Turija-Karići
VII
4,00
Asfalt
3
Lokalni
8.
BabiceOrahovicaLozna-Banovići
VIII
10.00
Makada
m Asfalt
5
Lokalni
Vijenac-Jaruške
IX
2,50
Asfalt
4
Lokalni
10. JaruškeOrahovica
X
2,00
Makada
m Asfalt
3
Lokalni
11. ModracBokavići-Tuzla
XI
5,50
Asfalt
4
Lokalni
12. Modrac-Tabaci-
XII
4,60
Asfalt
4
Lokalni
9.
Napome
na
Makadam
3.750 m1
Makadam
2.500 m1
Makadam
1.600 m1
88
Puraĉić(mlin)
13. M-4-SiţjeKrtovaII-Petrovo
XIII
5,50
Asfalt
3-4
Lokalni
14. KrtovaII-KomariStupari
XIV
6,50
Makada
m
4
Lokalni
15. M4-DobošnicaDobošnica polje
XV
2,50
Asfalt
5
Lokalni
16. Dobošnica
Dobošnica
Kruševica
XVI
5.50
Asfalt
4
Lokalni
17. M4-GnojnicaBerkovića
XVII
4.20
Asfalt
4.2-5.1
Lokalni
18. Lukavac
Mjesto-HuskićiSmoluća
XVII
6.40
Asfalt
5
Lokalni
19. BajkovacStupari-Jelova
gorica
XIV
4.50
Asfalt
3
Lokalni
20. Puraĉić(mezarje
)-Mosorovac
XX
4.00
Asfalt
4-4.5
Lokalni
21. Karići-Begići
XXI
3.00
Makada
m Asfalt
3
Lokalni
DG.-
Makadam
3.200 m1
22. Gnojnica-RatišKruševica
XXII
7.00
Makada
m
5.0
Lokalni
23. Hrvati-Turski
Lukavac(Danica
)
XXIII
2.50
Asfalt
2.7
Lokalni
24. Bistarac
G.Skola-Kuljen
XXIV
3.50
Asfalt
5.5
Lokalni
25. Bistarac
G.Ţigići-Bistarac
D.
XXV
3.60
Asfalt
2.6
Lokalni
26. M4 Bistarac D.Kolovoz
XXVI
6.00
Asfalt
3.0
Lokalni
27. Bokavići(Hodţić
i)-Kiseljak
XXVII
1.50
Asfalt
2.6
Lokalni
28. Poljice
D.(Omići)
Spomen Ĉesma
XXVII
I
4.50
Asfalt
2.6
Lokalni
29. R455aPoljiceD.Jezero Modrac
XXIX
3.00
Asfalt
2.6
Lokalni
30. Šareni
mostŠkola Poljice G.
XXX
1.80
Asfalt
3.0
Lokalni
3.0
89
31. Šareni
mostUgar-Škola
Poljice G.
XXXI
2.50
Asfalt
2.6
Lokalni
32. Murga-RomićiRabići-R471
XXXII
3.00
Asfalt
2.7
Lokalni
33. Murga-MurgićiBjelići-M471
XXXII
I
4.00
Asfalt
2.6
Lokalni
34. Bijelići-BabićiDom
kulture(Babice)
XXXI
V
7.50
Makada
m
4.0
Lokalni
35. R
471-AlićiSubašićiSpomen
obiljeţje
XXXV
3.20
Asfalt
2.8
Lokalni
36. Malin-SubašićiGrabovac
XXXV
I
2.30
Asfalt
2.6
Lokalni
37. Malin-ŠkolaKonculići
XXXV
II
0.60
Asfalt
i
Makada
m
2.8
Lokalni
38. Begići-MujagićiOrahovica
XXXV
III
1.60
Asfalt
i
Makada
m
2.6
Lokalni
39. Karići-Semići
XXXI
X
1.80
Asfalt
2.6
Lokalni
40. D.BrijesnicaPanjik
XXXX
6.80
Makada
m
5.0
Lokalni
41. Borice-Devetak
XXXX
I
1.00
Asfalt
Makada
m
2.7
Lokalni
42. Milino
SeloD.Brijesnić
XXXX
II
3.30
Makada
m
4.0
Lokalni
43. Puraĉko BrdoDugonjićiul.Devetaĉka
XXXX
III
1.60
Asfalt
Makada
m
2.6
Lokalni
44. Spomenik
Puraĉić-PijacaŠkola
XXXX
IV
2.20
Asfalt
2.7
Lokalni
45. Škola PuraĉićTrafostanica
XXXX
V
2.80
Asfalt
2.8
Lokalni
46. Ĉesma(Bukva)Tabaci
XXXX
VI
2.90
Asfalt
2.6
Lokalni
47. M4KHK-Cindra
XXXX
VII
2.50
Asfalt
4.5
Lokalni
48. Smoluća-
XXXX
5.00
Makada
3.0
Lokalni
1.40
2.40
2.50
2.40
90
G.Smoluća
49. HuskićiMramor(Tuzla)
VIII
XXXX
IX
m
4.50
Makada
m
4.0
Lokalni
Ţeljezniĉki saobraćaj-plan
Postojeća ţeljezniĉka mreţa, koja se podudara sa jakim saobraćajnim tokovima javnog gradskog
saobraćaja i to: Tuzla – Lukavac, ima za cilj razvoj gradskog ţeljezniĉkog sistema. UvoĊenje
gradskog ţeljezniĉkog saobraćaj, obezbjedio bi se veći komfor, kraće vrijeme putovanja, povoljnija
energetska i ekološka rešenja.
Planom je i predviĊena modernizacija, odnosno rekonstrukcija delova ţeljezniĉke mreţe koja je
neophodna za ukljuĉenje u meĊunarodne saobraćajne koridore i razdvajanje teretnog od putniĉkog
saobraćaja. Potrebno je povećati kvalitet i nivo usluge za korisnike ţeljezniĉkog saobraćaja,
osavremenjavanjem elemanata donjeg stroja ţeljezniĉkog saobraćaja i zamena starih ureĊaja za
osavremenijim performansama.
‖Master plan razvoja meĊunarodnog aerodroma Tuzla do 2020. godine― ukazao je na potrebu
osposobljavanja postojeće kolosjeĉne veze od aerodroma do pruge Brĉko-Banovići, u kontekstu
opsluţivanja planiranog multimodalnog terminala u zoni ovog aerodroma.
S obzirom da ne postoji studijska, planska i projektna dokumentacija za ovu prugu, biće potrebno
izraditi dokumentaciju za utvrĊivanje trase ove pruge i analizu njene izvodljivosti. Za koridor u
razmatranju predlaţe se postojeća trasa industrijske pruge Aerodrom-Ljubaĉe, zatim pruga BrĉkoBanovići (dionica Ljubaĉe-Bosanska Poljana) i pruga Doboj-Tuzla (dionica Lukavac-Bosanska
Poljana).
Slika br. 8.:Planirani terminal
Planirani terminal
Pored planiranog terminala koji je lociran u Tuzli – Bosanskoj Poljani, planira se kao alternativno
rješenje i Lukavac.
91
Planirani parking prostor
Kako bi se smanjila koncentracija motornih vozila u centru grada, a samim ti i samnjilo zagaĊenje
izduvnim gasovima, potrebno je panirati parking mesta na lokacijam van centra grada.
TakoĊe, potrebno je planirati i parking prostor za posetioce jezera Modrac, jer se ovo jezero koristi za
rekreacijske potrebe.
Prostornim Planom su osigurane sve površine saobraćajnih infrastrukturnih sistema kao linijske i
površinske infrastrukturne graĊevine drţavnog i kantonalnog znaĉaja, i to za: putni, ţeljezniĉki,
vazdušni i vodni saobraćaj.
10.3.
Saobraćajna infrastruktura sa zaštitnim pojasevima
Širine koridora i poloţaja trasa javnih puteva svih rangova i ţeljezniĉkih pruga odreĊene su razliĉito.
Širina koridora za javne puteve, unutar kojih se moţe razvijati trasa saobraćajnica, izvan
graĊevinskog podruĉja propisani su Zakonom o cestama Federacije Bosne i Hercegovine, Sluţbene
novine Federacije Bosne i Hercegovine broj 12/10 i 16/10, Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o
cestama Federacije Bosne i Hercegovine.
11. TERMOENERGETIKA
Mnogobrojni pozitivni efekti koje daje sistem toplifikacije gradova i naseljenih podruĉja općenito daju
veliki poticaj da se sistem širi sve do ekonomski opravdanih granica.
Na podruĉju Tuzlanskog kantona postoji povoljnost za toplifikaciju termoenergijom,time što se u
samom centru nalazi termoelektrana koja je veliki izvor energije.Isto tako je vrlo vaţno da kanton
raspolaţe sa rezervama uglja koje garantiraju stoljetnu eksploataciju,tako da će ulaganja u daljinski
sistem toplifikacije uvijek biti isplativa.
Planom se predviĊa razvoj već postojeće toplifikacijske mreţe u Lukavcu i prikljuĉenje svih objekata
na sistem daljinskog grijanja za koje postoji ekonomski i tehniĉki opravdana osnova.Samim tim došlo
bi se do procesa ukidanja lokalnih kotlovnica i sistema individualnog zagrijavanja,što bi svakako
pozitivno uticalo na zaštitu ţivotne sredine i uštedu energenata.Ovim sistemom se moţe obezbijediti i
potrošnja tople vode tokom cijele godine.TakoĊe treba planirati postavljanje mjernih ureĊaja kojima bi
se vršilo mjerenje utroška toplotne energije kod svakog potrošaĉa pojedinaĉno prema ĉemu bi se
utrošak energije naplaćivao.
U narednom periodu treba planirati da se toplotna energija Termoelektrane Tuzla u izvjesnoj mjeri
iskoristiti u poljoprivredne svrhe u staklenicima,koji se mogu izgraditi na prostorima gdje se razvije
toplifikacijska mreţa.
RashlaĊivanje,provjetravanje ili klimatizaciju prostorija u objektima vršiti pojedinaĉnim instalacijama
po prostorijama ili centralnim rashladnim stanicama i odgovarajućom instalacijom za svaki objekat u
cjelini.Vrstu opreme za rashlaĊivanje,provjetravanje ili klimatizaciju odrediti projektnom
dokumentacijom po ţelji investitora.
Što se tiĉe snadbijevanja prirodnim gasom, izvjesna je izgradnja trase ―Juţni tok‖,na kome su već
otpoĉeli radovi i nabavka gasa koji vodi preko Bugarske i Srbije.
92
U tom planskom periodu treba predvidjeti izgradnju gasovodnog sistema na podruĉju Kantona Tuzla,
povezanog u jedinstven sistem BiH (pravac Zvornik-Tuzla sa kantonalnim,odnosno regionalnim
odvojcima).
Postoji mogućnost korišćenja i nekih drugih izvora energije kao što su su: hidroenergija, nafta,
energija vjetra, sunĉeva energija i biomasa – otpada.Korištenje pomenutih navedenih izvora energije
nije znaĉajno zastupljeno.MeĊutim,obzirom na njihovu obnovljivost i ekološku ĉistoću,potrebno je
istraţiti mogućnost korištenja ovih izvora.
Znaĉajna je mogućnost dobijanja ekonomski isplativog potencijala energije bazirane na biomasi,koja
bi bila vezana za lokaciju deponije komunalnog otpada.
Na prostoru Općine lokacija sanitarne općinske deponije komunalnog otpada je predviĊena na
prostoru ―Lukavaĉka Rijeka‖,gdje bi trebalo istraţiti mogućnosti dobijanja ovog vida energije.
12. PRIVREDA
12.1.
Razvoj privrede i osnosvni faktori razvoja
Analiza dosadašnjeg razvoja općine Lukavac kao i ocjena postojećeg stanja pokazuju:
 da je Lukavac dostigao svoj do sada najviši nivo privredne razvijenosti (BDP p.c. 5.485 KM u
2012.g.) i po nivou razvijenosti u samom je vrhu meĊu općinama Tuzlanskog kantona,
 kada je u pitanju vanjskotrgovinska razmjena po općinama u Tuzlanskom kantonu, Lukavac
je na prvom mjestu kada je u pitanju vrijednost izvezene robe. Trgovinski bilans Lukavca je
pozitivan, takoĊe po tom pitanju je na prvom mjestu u Kantonu, ali i meĊu vodećim u Bosni i
Hercegovini,
 Najveći broj poslovnih subjekata registrovan je u tercijalnim sektoru,
 Na podruĉju općine Lukavac ostvarene su znaĉajne investicije stranog i domaćeg kapitala u
privredni razvoj,
 Visok stepen nezaposlenosti.
93
Privreda općine Lukavac u planskom periodu trebala bi se razvijati kao dinamiĉan kompleks
pokretaĉkih snaga, odnosno kao organski povezan skup raznorodnih djelatnosti ĉijim bi se razvojem u
ambijentu nauĉno – tehnološke i infrastrukturne izgraĊenosti, korišćenjem prednosti disprezne
koncentracije privrednih i vanprivrednih djelatnosti, podsticao dinamiĉki razvoj podruĉja.
Na osnovu analiziranog stanja privrede, kao i uz sve predratno, ratno i poratno nasljeĊe privreda
općine Lukavac, moţe se zakljuĉiti da dolazi do laganog oporavka. MeĊutim, još uvijek je potrebno
uloţiti dodatne napore u razvoju privrede kao bi se došlo do nivoa samoodrţivosti i postepenog
razvojnog uspona. TakoĊe, tome će uveliko doprinositi i poboljšanje privrednog ambijenta u Bosni i
Hercegovini. Ĉetiri znaĉajna faktora, usloviće budući strateški privredni razvoj Lukavca, a to su:
 vanjsko okruţenje BiH;
 razvojni ambijent u BiH i Tuzlanskom Kantonu;
 unutrašnji poticaji i potencijali u Kantonu;
 poticaji i potencijali u općini Lukavac.
U kreiranju ciljeva budućeg razvoja, i uz uvaţavanje postojećeg stanja i osnovnih faktora razvoja, a u
skladu sa Prostornim planom Tuzlanskog Kantona, polazi se i od opće prihvaćenih smjernica
budućeg globalnog razvoja, kao:
 tendiranje ka odrţivom razvoju (ekološka osjetljivost),
 uvoĊenje potpuno novih tehnologija,
 humanizacija ţivljenja,
 razvoj lokalne samouprave i veća uloga pojedinca,
 uvoĊenje trţišnih odnosa i povećanje efikasnosti,
 globalizacija i regionalizacija društva.
Strateški razvoj privrede
Dosadašnji stadiji razvoja bili su usmjereni na sprovoĊenju procesa privatizacije i pokretanju
proizvodnih kapaciteta koji su nosioci privrednog razvoja Općine. Privredni razvoj Lukavca pored
korištenja postojećih resursa i efikasnog njihovog korištenja, trebao bi se zasnivati na efikasnosti i
inovacijama, koji se temelje na nekoliko principa:
 Inoviranje i diverzifikacija privredne strukture sa novim proizvodnim profiliranjem u industriji,
graĊevinarstvu, poljoprivredi i drugim proizvodnim djelatnostima;
 Jaĉanje sektora usluga;
 Jaĉanje sektora malih i srednjih preduzeća;
 Maksimalna valorizacija kulturno-poduzetniĉke komponente i prirodnih potencijala;
 Aktiviranje privredno pasivnih prostora, posebno u oblasti poljoprivrede;
 Razvoj na osnovi procesno tehnološke saradnje u interindustrijskoj povezanosti sa susjednim
općinama i širim gravitacionim podruĉjem;
 Kreiranje mogućnosti i podsticanje zapošljavanja u najširem spektru proizvodnih i usluţnih
djelatnosti;
 Stimulisanje samozapošljavanja;
 Razvoj na principima odrţivosti i efikasnosti (ekonomske i posebno energetske).
Privredni razvoj općine Lukavac treba bazirati na intenzivnom razvoju djelatnosti koje su
sposobne za konkurentski nastup na domaćem i inostranom trţištu kao što su industrija i
poljoprivreda. Razvoj ovih djelatnosti kao i drugih za koje postoje potencijali na
predmetnom podruĉju potrebno je provodti mjerama koje će na direktan ili indirektan naĉin dovesti do
realizacije
razvojnih
privrednih
ciljeva.
Planskim
mjerama
i
aktivnostima
i
u
skladu sa raspoloţivim potencijalima i kapacitetima teţiće se unapreĊenju svih društvenoekonomskih sistema, u cilju unapreĊenja rasta i razvoja uz optimalno korišćenje resursa koji
stvaraju novu vrijednost, omogućavanja visoke produktivnosti, veće elastiĉnosti ekonomije,
efikasnosti i stvaranja profita, uz poštovanje svih mjera zaštite ţivotne sredine.
94
Da bi se realizovao planski koncept neophodna je podrška u smislu:
 obezbjeĊenje saobraćajne i infrastrukturne opremljenosti cijelog podruĉja Općine (unutar
općine, ne regionalnom i širem nivou),
 multifunkcionalno povezivanje urbanih i ruralnih dijelova,
 planskog ureĊenja i kontrolisane izgradnje prostora,
 odrţivog korišćenja prirodnih dobara i finansijske pomoći uţe i šire društvene zajednice za
prostorni razvoj predmetnog podruĉja (namjenski drţavni i drugi fondovi, podsticanje razvoja
malih samostalnih preduzetnika i preduzetništva, infrastrukture, podsticati investicije i dr.).
Jedan od razvojnih resursa općine, a koji nije u potpunosti iskorišten je mlada obrazovana struktura
stanovništva, radno aktivno nezaposleno stanovništvo, kao i razvoj tehnologije koji je presudan za
ekonomski razvoj i znanja u svim djelatnostima.
Buduću planski razvoj privrede zasnivaće se na sprovoĊenju strateških ciljeva, koji su selektivno
postavljeni u skladu sa mogućnostima njihove realizacije u planskom periodu. Strateški ciljevi
postavljeni su u skladu sa analizom trenutnog stanja privrede i u skladu sa Strategijom razvoja
Tuzlanskog kantona. Prema navedenom predlaţu su slijedeći strateški ciljevi:
1. Ubrzanje ekonomskog razvoja i unapreĊenje konkurentnosti privrede: ovaj cilj implicira
ekonomski rast, rast zapošljavanja, izvoza, investicija, stranih direktnih investicija, industrijske
proizvodnje, poljoprivredne proizvodnje, trgovine, turizma, saobraćaja, broj poduzeća i
promjene njihove strukture, SMEs, ulaganja u R&D (istraţivanje i razvoj), razvoj fiziĉke
infrastrukture (ceste, ţeljeznice, aerodrom), razvoj industrijskih zona, tehnoloških parkova i
istraţivaĉkih centara), razvijanje partnerstva javnog i privatnog sektora, razvijanje strategije
konkurentnosti i drugo.
Prvenstveno snage usmjeriti na razvoj i unapreĊenje industrije koja prestavlja okosnicu
razvoja općine, koja će igrati znaĉaju ulogu u povećanju broja zapolenosti i društvenog
proizvoda.
Ovaj cilj ostvariv je kroz:
 restruktuiranje tradicionalnih industrija, te modernizacija postojećih i izgradnja novih
proizvodnih kapciteta,
 podršku razvoju i generiranjem novih kompanija u oblasti malog i srednjeg
preduzetništava koji će biti konkurentan i okrenut izvozu,
 pоdsticаnjе širеnjа prоizvоdnоg аsоrtimаnа u smislu rаzvоја nоvih prоizvоdа u
sklаdu sа pоtrеbаmа trţištа;
 stvаrаnjе prеpоznаtljivоg brеndа dоmаćih prоizvоdа;
 ulаgаnjе u nоvе tеhnоlоgiје, zаsnоvаnе nа znаnju i ugrаĊivаti екоlоšku rеgulаtivu
која је nа snаzi u Еvrоpsкој uniјi.
2. Razvoj ljudskih resursa i poslovnog okruţenja: ovaj cilj implicira razvoj i podizanje
kvaliteta obrazovanja (od osnovnog do visokog), razvoj zdravstva, socijalne zaštite, kulture i
sporta, demografski razvoj, ruralni i urbani razvoj, unapreĊenje infrastrukture za kvalitetniji
ţivot (internet, telekomunikacije, biblioteke, elektronske baze podataka), unapreĊenje trţišta
rada. Stvaranje povoljnijeg poslovnog ambijenta radi formiranja novih poslovnih subjekata,
kao i funkcionisanja već postojećih, jedan je od preduslova za razvoj privrede Općine.
Pored jaĉanja malih i srednjih preduzeća potrebno je stvoriti uslove za stimulisanje njihovog
uvezivanja sa velikim sistemima, kako domaćim tako i stranim, odnosno uspostavitii privrednu
saradnju na regionalnom i globalnom nivou.
3. Povećanje zaposlenost - analiza stanja nezaposlenosti pokazala je da nisu iskorištene sve
komparativne prednosti i pogodnosti koje Općina pruţa. Sloţena problematika trţišta rada
zahtijeva mjere dugoroĉnog karaktera. Mjere koje bi se trebale poduzeti po ovom pitanju su:
 Stvaranje uslova za samozapošljavanje - korišćenje vlastitih radno-kreativnih potencijala;
 Jaĉanje javno-privatnog partnerstva;
95

Stimulisati zapošljavanje u sektoru poljoprivedne i stoĉarske proizvodnje (stimulisati
razvoj porodiĉnih gazdinstava i farmerske proizvodnje, te usmjeravanje manjih
industrijskih kapaceteta u seoska podruĉja, subvencije, organizovani otkup, i sl.).
4. Postizanje uravnoteţenog i odrţivog razvoja: Ovaj cilj podrazumijeva postizanje
uravnoteţenog, balansiranog, kao i ekonomski, ekološki, socijalno i tehnološki odrţivog
razvoja. Jedan od koraka ka realizaciji ovog cilja jeste i rаciоnаlnо rаspоlаgаnjе i uprаvljаnjе
prirоdniм rеsursimа i unаprеĊеnjе pоsтојеćе infrastrukture – odnosno rаciоnаlnо kоrišćеnjе
primаrnih rаspоlоţivih rеsursа Оpćinе u cilju privrеdnоg rаzvоја pоdruĉја (tј. gеоgrаfsкоg
pоlоţаја, zеmljištа, rаspоlоţivih sirоvinskih оsnоvа, stаnоvništvа, као i pоstојеćih privrеdnih
rеsursа).
5. Integralni ruralni razvoj - U planskom periodu, temeljiće se na ravnomjernom razvoju cijelog
ruralnog podruĉja Općine, gdje za to postoje uslovi, uz korišćenje komparativnih prednosti i
pogodnosti za odreĊene grane (ratarstvo, voćarstvo, stoĉarstvo, povrtlarstvo i sl.). TakoĊe,
planski ruralni razvoj vodiće ka rješavanju pitanja populacionog razvoja i poboljšavanja uslova
ţivljenja na selu, odnosno stvaranja uslova za ostankom i naseljavanjem seoskog podruĉja
prvenstveno mlaĊom populacijom.
Konkretno potrebno je bazirati se na stvaranju uslova za uvoĊenje intenzivne ratarske i
povrtlarske proizvodnje, kao i poluintenzivne u oblasti voćarstva i stoĉarstva. Kada je u pitanju
poljoprivredna proizvodnja potrebno je podsticati i trţišno se orjentisati ka proizvodnji zdrave
hrane.
TakoĊe od strateškog znaĉaja je uvezivanje poljoprivredne proizvodnje sa preradom
proizvedenih sirovina, putem konkretnih mjera: formiranje agrarnog fonda koji bi podrţavao
sve aktivnosti u vezi sa razvojem poljoprivrede sa fokusom na stoĉarstvo, ratarstvo i
voćarstvo; stvaranje uslova za doradu i brendiranje poljoprivrednih proizvoda; formiranje
otkupno-preraĊivaĉkih i skladišnih prostora; pridobijanje strateških partnera, donatora i drugih
investitora; stimulisati zapošljavanje kroz plansko korištenje sporednih šumskih proizvoda –
zapošljavanje ruralne populacije i ţena.
6. UnapreĊenje mogućnosti za razvoj turizma – će stvoriti preduslove da Lukavac izraste u
Kantonalni sportsko-rekreacioni turistiĉki centar. Rаzvoj turizmа i ugostiteljstvа, u nаrednom
plаnskom periodu bi mogli doprinijeti znаtnom povećаnju prometа i povećаnju zаposlenosti, s
obzirom dа su ovo rаdno-intenzivne djelаtnosti. Trgovinа, ugostiteljstvo, zаnаtstvo i turizаm
su komplementаrne djelаtnosti, s tim dа ih turizаm uvezuje i znаĉаjno utiĉe nа njihov rаzvoj.
Rаzvoj turizmа prаti rаzvoj infrаstrukturne opremljenosti podruĉjа, te unаpreĊenje opšteg
stаndаrdа ţivljenjа stаnovništvа. Plаnski rаzvoj turizmа moguće je provoditi jedino аko se
uspostаvi stаbilаn odnos turizmа i okoline, što podrаzumijevа prevenciju, zаštitu i monitoring.
Općina Lukavac rаzvoj turizmа trebа grаditi nа selektivnom pristupu, odnosno rаzvoju
odаbrаnih grаnа turizmа primjerenih rаspoloţivim resursimа, kаo što su: kulturnomanifestacioni, sportsko-rekreacioni, tranzitni, lovni i ribolovni i seoski turizam.
Konkretni koraci koje je potrebno poduzeti da bi se realizovao navedeni cilj, su:
 rаzvoj domaćeg i receptivnog turizmа (dovoĊenjа inostrаnih turistа u nаšu zemlju i
zаdrţаvаnje domаćih turistа) i plаsirаnje аrаnţmаnа kroz rаd turistiĉkih аgencijа i
otаlih turistiĉkih subjekаtа;
 unаpreĊenje turistiĉke infrаstrukture i suprаstrukture;
 unаpreĊenje kvаlitetа uslugа u turizmu i primjenа EU stаndаrdа;
 podsticаnje preduzetništvа u turizmu (jаĉаnje instrumenаtа rаzvojа ljudskih resursа te
trаnsferа znаnjа, pojednostаvljenje propisа zа registrаciju i poslovаnje preduzećа
turistiĉke privrede i inicirаnje poreskih olаkšicа zа preduzetnike poĉetnike);
 ureĊenje obаlа jezera Modrac i Bistarac, Turije i ostаlih vodenih tokovа – sportskorekreаtivnog i ribolovnog turizаm;
 ureĊenje: sportsko-rekreacionog i ugostiteljskog kompleksa Plaţa na jezeru Modrac;
 ureĊenje: sportsko-rekreacionih centara Svatovac i Vijenac;
 ureĊenje: rekreativno izletniĉkog kompleksa Turija i Tirnovac;
96





stvаrаnje uslovа zа integrаlni rаzvoj rurаlnih podruĉjа i njihovа integrаcijа u turistiĉke
tokove;
podići nivo sаrаdnje izmeĊu zаinteresovаnih strаnа u turizmu i uvezаnost turistiĉke
privrede;
jаĉаnje promotivnih аktivnosti i medijsko eksponirаnje turistiĉkih proizvodа;
uvezivаnje turizmа sа ostаlim komplementаrnim djelаtnostimа poljoprivredа,
šumаrstvo, zаnаtstvo, trgovinа itd.);
uvezivаnje turistiĉke ponude kroz regionаlne turistiĉke аrаnţmаne i stvаrаnje
integrаlnih regionаlnih turistiĉkih proizvodа.
Ostvarivanjem predviĊenih ciljeva predviĊa se:
 Ubrzаnо pоvеćаnjе stеpеnа zаpоslеnоsti i оbеzbјеĊеnjе nоvih rаdnih mјеstа,
 Pоvеćаnjе dоhоdkа privrеdе;
 Pоvеćаnjе dоhоtkа prvеnstvеnо zаsnivаti nа еkоlоški prihvаtljivој industriјi, zаtim nа
primаrnој pоljоprivrеdnој prоizvоdnji i prеrаdi pоljоprivrеdnih prоizvоdа i sеktоru
mаlih i srеdnjih prеduzеćа.
12.2.
Orjentacija i razmještaj privrede u prostoru
Analiza postojećeg stanja korištenja prostora za općinu Lukavac ukazuje na ĉinjenicu da je privreda
izuzetno znaĉajan korisnik prostora.
Analiza prostorne dirstribuciju poslovnih subjekata na podruĉju općine uraĊena je na osnovu
podataka dobijenih iz administrativne sluţbe općine Lukavac. Prema dostupnim podacima izvršen je
pregled poslovnih subjekata prema Gradsko - graĊevinskim zona. Na osnovu ĉlana 32. stav 1. taĉka
4. i ĉlana 104. stav 1. Statuta općine Lukavac – preĉišćeni tekst („Sluţbeni glasnik općine Lukavac―,
broj: 5/08), a u vezi sa ĉlanom 65., i ĉlanom 78. Zakona o graĊevinskom zemljištu („Sluţbene novine
FBiH―, broj: 25/03, 16/04 i 67/05), donešena je Odluka o granicama i zonama gradskog graĊevinskog
zemljišta i ostalog graĊevinskog zemljišta na podruĉju općine Lukavac.
Kategorizacija preduzeća izvršena je na Javna, Usluţna i Proizvodna. TakoĊe dat je i sumarni
pregled površina objekata (IGZ-predstavljaju površinu pod objektom, IGZ-ostalo su površine pod
nadstrešnicama i ostalim objektima, NGZ-NeizgraĊeno graĊevinsko zemljište). Klasifikacija izvršena
2
2
2
je prema površini na mala (<200 m ), srednja (200-500 m ) i velika (>500 m ). Klasifikacija veliĉine
objekata raĊena je na osnovu površine pod objektima, s tim da su pojedina proizvodna preduzeća
klasifikovana na osnovu površine pod objektom, ostalim površinama pod nadstrešnicama i ostalim
objektima i neizgraĊenom graĊevinskom zemljištu.
Privredni subjekti u zoni I - Gradsko graĊevinsko zemljište u I zoni obuhvata graĊevinsko zemljište
koje se nalazi u granicama obuhvata Regulacionog plana „Lukavac grad― („Centar II ―Lukavac) –
(„Sluţbeni glasnik Općine Lukavac―, broj: 3/99, 9/00, 10/02, 2/03, 5/03 i 5/04), a obuhvata parcele i
dijelove parcela izmeĊu ulica Bistaraĉke, ulice 8. Marta, ţeljezniĉke pruge Tuzla – Doboj i ulice
1
Lukavaĉkih brigada.
Tabela br. 16.:Privredni subjekti u gradsko-graĊevinskoj zoni I
Zona I
Djelatnost
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
2
Ukupno m
2
Br. poslovnih
subjekata
Javna
1
Sluţbeni glasnik općine Lukavac, Lukavac,08.02.2012.godine
97
mala
453
0
0
453
5
srednja
0
0
0
0
0
velika
4.436
0
10951,00
15.387,00
2
Ukupno
4.889
0
10.951
15.840
7
mala
6.443,26
0
1.360
7.803,26
151
srednja
715
0
362
1077
2
velika
0
0
0
0
0
Ukupno
7.158,26
0
1.722
8.880,26
153
mala
0
0
0
0
0
srednja
0
0
0
0
0
velika
0
0
0
0
0
Ukupno
0
0
0
0
0
Ukupno J+U+P
12.047,26
0
12.673
24.720,26
160
Usluţna
Proizvodna
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz administrativne
službe općine Lukavac
Prema navedenim podacima na ovom podruĉju nisu evidentirana proizvodna preduzeća, usluţni
poslovni subjekti uĉestvuju sa 95,6%u ukupnom broju subjekata, a javna sa 4,4%. Što se tiĉe veliĉine
poslovnih subjekata registrovano sudva velika i to u oblasti javnih djelatnosti, tj.JP "BH pošta",Centar
pošta, i dva srednja subjekta u oblasti usluţnih djelatnosti.
Privredni subjekti u Zoni II - Gradsko graĊevinsko zemljište u II zoni obuhvata graĊevinsko zemljište
koje senalazi u granicama obuhvata Regulacionog plana „Lukavac grad― („Centar I―Lukavac) –
(„Sluţbeni glasnik Općine Lukavac―, broj: 3/99, 9/00, 10/02, 2/03, 5/03i 5/04), a obuhvata parcele i
dijelove parcela izmeĊu ulice Muhameda HevaijaUskufija, ulice Lukavaĉkih brigada, ţeljezniĉke pruge
Tuzla – Doboj i ulice BosneSrebrene.
Tabela br. 17.:Privredni subjekti u gradsko-graĊevinskoj zoni II
Zona II
Djelatnost
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
mala
270
0
srednja
0
velika
Ukupno
2
Ukupno
2
m
Br. poslovnih
subjekata
0
270
5
0
0
0
0
12.935
0
32.423,00
45.358,00
6
13.205
0
32.423,00
45.628,00
11
Javna
Usluţna
mala
7.255,61
49
65
7.369,61
130
srednja
1.085
109
0
1.194
5
velika
10.803
1.650,33
9.533,67
2.1987
6
Ukupno
19.143,61
1.808,33
9.598,67
30.550,61
141
98
Proizvodna
mala
110
0
0
110
2
srednja
0
0
0
0
0
velika
0
0
0
0
0
Ukupno
110
0
0
110
2
Ukupno J+U+P
32.458,61
1.808,33
42.021,67
76.288,61
154
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz administrativne
službe općine Lukavac
Prema navedenim podacima na ovom podruĉju evidentirana su dva proizvodna preduzeća, 141
(90,9%) usluţna poslovna subjekta i 11 javnih (6,5%). Što se tiĉe veliĉine poslovnih subjekata
registrovano je 12 velikih i to 7 u oblasti javnih djelatnosti i 5 u usluţnim djelatnostima, kao i 5 srednjih
u oblasti usluţnih poslovnih subjekata. Kada su u pitanju velika preduzeća u usluţnim djelatnostima
to su: DD"VF Komerc- Progres"Lukavac, DD"Klas" Sarajevo, DOO "Bolia II", DOO "CPM BH"
Lukavac i CMP bazeni.
Znaĉajnija javno – usluţna preduzeća koja se nalaze na ovom podruĉju su JKP "RAD" i
JP"Elektroprivreda BiH".
Privredni subjekti u zoni III - Gradsko graĊevinsko zemljište u III zoni obuhvata graĊevinsko zemljište
izmeĊu potoka „Lukavĉić―, ţeljezniĉke pruge Doboj – Tuzla, ulice 8. Marta, magistralnog puta M-4
Tuzla – Doboj i potoka „Lukavĉić― (kod gradskog groblja).
Tabela br. 18.:Privredni subjekti u gradsko-graĊevinskoj zoni III
Zona III
Djelatnost
2
Ukupno m
2
IGZobjekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
Br. poslovnih
subjekata
mala
0
0
0
0
0
srednja
0
0
0
0
0
velika
3.509
346
630,00
4.485,00
2
Ukupno
3.509
346
630,00
4.485,00
2
mala
1.110,14
145
2.002
3.257,14
18
srednja
1.241
0
0
1241
4
velika
34.438,44
279
30.112
64.829,44
11
Ukupno
36.789,58
424
32.114
69.327,58
33
mala
0
0
0
0
0
srednja
810,83
0
2.170
2.980,83
2
velika
7.384
140
6.423
13.947
5
Ukupno
8.194,83
140
8.593
16.927,83
7
Ukupno J+U+P
4.8493,41
910
41.337,00
90.740,41
42
Javna
Usluţna
Proizvodna
99
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz administrativne
službe općine Lukavac
Prema navedenim podacima na ovom podruĉju evidentirana su dva javna preduzeća (4,8%), 33
(78,5%) usluţna poslovna subjekta i 7 proizvodnih (16,7%). Što se tiĉe veliĉine poslovnih subjekata
registrovano je 18 (42,8%) velikih i to 2 u oblasti javnih djelatnosti, 11 u usluţnim djelatnostima, kao i
5 u oblasti proizvodnih poslovnih subjekata.
Kada su u pitanju velika preduzeća u usluţnim djelatnostima, to su: DOO "Bingo" Lukavac, DOO
"Dolnov", DOO"Dţeneks",DOO "BEMIS",DOO "SHELL - ELEKTRON", DD "Lukavactrans" (u steĉaju),
TC "Omega" d.o.o. Ţivinice, DD RU "Štamparija Lukavac―, GP "TEHNIKA" DOO Lukavac i DOO
"Radnik gradnja".
Znaĉajnija javno – usluţna preduzeća koja se nalaze na ovom podruĉju su JKP "RAD" i ţeljeznice
FBiH.
Privredni subjekti u Zoni IV Gradsko graĊevinsko zemljište – u navedenoj zoni koja se nalazi u
obuhvatu Regulacionog plana „Lukavac Mjesto― {Odluka o usvajanju i sprovoĊenju regulacionog
plana „Lukavac Mjesto― („Sluţbeni glasnik opštine Lukavac―, broj: 2/89)}, obuhvata graĊevinsko
zemljište izmeĊu Ĉaršijske ulice, ţeljezniĉke pruge Tuzla – Doboj, uliceTuzlanski odred, ulice Mehe
Tubića, Rudniĉke ulice, ulicom bez naziva (ulica izgraĊena trasom dignute rudniĉke pruge) i ulice
Bosne Srebrene i Bistaraĉke ulice, do ulice Moĉile (put k.ĉ. broj: 2298 k.o. Bistarac) do ţeljezniĉke
pruge Tuzla – Doboj i ulice 8. Marta.
Tabela br. 19.:Privredni subjekti u gradsko-graĊevinskoj zoni IV
Zona IV
Djelatnost
2
Ukupno m
2
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
Br. poslovnih
subjekata
mala
0
0
0
0
0
srednja
0
0
0
0
0
velika
2.146
0
7.203,00
9.349,00
1
Ukupno
2.146
0
7.203,00
9.349,00
1
mala
1.094
0
2865
3959
28
srednja
448
0
0
448
1
velika
0
0
0
0
0
Ukupno
1.542
0
2865
4.407
29
Ukupno J+U+P
3.688
0
10.068,00
13.756,00
30
Javna
Usluţna
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz administrativne
službe općine Lukavac
Prema navedenim podacima na ovom podruĉju evidentirano je jedno javno preduzeće i 29 usluţnih
poslovnaih subjekta. Što se tiĉe veliĉine poslovnih subjekata registrovano je jedno u oblasti javnih
djelatnosti.
Kada su u pitanju srednja preduzeća u usluţnim djelatnostima registrovano je jedno i to DOO
"PIEMONTE".
100
Privredni subjekti u Zoni V - Gradsko graĊevinsko zemljište u V zoni obuhvata graĊevinsko zemljište
koje se nalazi u obuhvatu: Odluka o usvajanju i sprovoĊenju regulacionog plana „Doloţal brdo―
(„Sluţbeni glasnik opštine Lukavac―, broj: 2/87) i Odluka o usvajanju i sprovoĊenju regulacionog plana
„Bagremik - Bistarac Gornji― („Sluţbeni glasnikopštine Lukavac―, broj: 8/87).
Tabela br. 20.:Privredni subjekti u gradsko-graĊevinskoj zoni V
Zona V
Djelatnost
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
0
0
0
srednja
0
0
velika
994
0
Ukupno
994
0
mala
109
srednja
velika
2
Ukupno m
2
Br. poslovnih
subjekata
Javna
mala
0
0
0
0
0
3883,00
4.877,00
1
3.883,00
4.877,00
1
0
0
109
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Ukupno
109
0
0
109
2
Ukupno J+U
1.103
0
3.883,00
4.986,00
3
Usluţna
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz administrativne
službe općine Lukavac
Prema navedenim podacima na ovom podruĉju evidentirano je jedno javno preduzeće i 2 usluţna
poslovna subjekta.
Privredni subjekti u Zoni VI - Gradsko i ostalo graĊevinsko zemljište u VI zoni obuhvata graĊevinsko
zemljište koje se nalazi u obuhvatu Regulacionog plana Fabrike sode „Lukavac―, Regulacionog plana
Fabrike cementa Lukavac, Idejnog rješenja Regulacionog plana kompleksa OOUR-a „Tehniĉki
gasovi― Lukavac – RO „Tehnogas― Sarajevo, Idejnog rješenja Regulacionog plana Fabrike ĉeliĉnih
konstrukcija i procesne opreme – „UMEL― Lukavac i Prostornog plana posebnog podruĉja
površinskog kopa „Šikulje― Lukavac {Odluka o usvajanju i sprovoĊenju regulacionog plana za Fabriku
sode „Lukavac―, Fabriku cementa „Lukavac―, KHK Boris Kidriĉ Lukavac, Idejnog rješenja
Regulacionog plana za OOUR-a „Tehniĉki gasovi― Lukavac i Fabrike ĉeliĉnih konstrukcija i procesne
opreme – „UMEL― Lukavac i Prostornog plana posebnog podruĉja površinskog kopa „Šikulje―
Lukavac, („Sluţbeni glasnik opštine Lukavac―,broj:11/87)}; Regulacionog plana za I fazu Slobodne
zone „Lukavac― d.o.o. Lukavac {Odluka o usvajanju i sprovoĊenju Regulacionog plana za I fazu
Slobodne zone „Lukavac― d.o.o. Lukavac („Sluţbeni glasnik opštine Lukavac―, broj:2/97)};
Regulacionog plana Industrijske zone Lukavac sa Programom ureĊenja {Odluka o sprovoĊenju
Regulacionog plana Industrijske zone Lukavac sa Programom ureĊenja („Sluţbeni glasnik općine
Lukavac―, broj: 7/07, 7/08 i 2/09)}, bez obzira da li se kao enklave nalaze u zoni gradskog
graĊevinskog zemljišta, odnosno ostalog graĊevinskog zemljišta;
- zemljište koje ĉine trase infrastrukturnih sistema sa zaštitnim pojasom na kome nije dozvoljena
gradnja (vode, vodene površine i vodna infrastruktura, energetska infrastruktura, saobraćajna
infrastruktura, telekomunikacije, kablovska infrastruktura, privredna javna infrastruktura, komunalna i
druga infrastruktura), bez obzira da li trase infrastrukturnih sistema prolaze kroz zone gradskog ili
ostalog graĊevinskog zemljišta ili kroz zemljište koje nije proglašeno graĊevinskim zemljištem;
101
-zemljište u okviru granica Urbanistiĉkog plana Grada Lukavca {Odluka o sprovoĊenju Urbanistiĉkog
plana Grada Lukavca („Sluţbeni glasnik općine Lukavac―, broj: 1/86 i 1/90)}, Bistarac Gornji i Hrvati a
ne pripada I, II, III, IV ili V zoni i
-gradsko graĊevinsko zemljište koje se nalazi u obuhvatu Regulacionog plana „Lukavac Mjesto―
{Odluka o usvajanju i sprovoĊenju regulacionog plana „Lukavac Mjesto― („Sluţbeni glasnik opštine
Lukavac―, broj: 2/89)}, a ne pripada IV zoni.
Tabela br. 21.:Privredni subjekti u gradsko-graĊevinskoj zoni VI
Zona VI
Djelatnost
IGZ-objekat m
2
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
2
Ukupno m
2
Br. poslovnih
subjekata
Javna
mala
0
0
0
0
0
srednja
300
0
0
300
1
velika
35.476
767.581,2
859.351,40
1.662.408,60
7
Ukupno
35.776
767.581,2
859.351,40
1.662.708,60
8
mala
1.235
0
2.142
3.377
30
srednja
981,21
273,56
7.213,09
8.467,86
4
velika
20.363,78
29.082,72
44.680
94.126,5
18
Ukupno
22.579,99
29.356,28
54.035,09
105.971,36
52
mala
157
0
0
157
1
srednja
772
0
1.081
1.853
3
velika
327.668,5
8.100
20.97.690
2.433.458,5
13
Ukupno
328.597,5
8.100
2.098.771
2.435.468,5
17
Ukupno J+U+P
386.953,5
805.037,5
3.012.157,49
4.204.148,46
77
Usluţna
Proizvodna
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz
administrativne službe općine Lukavac
U gradsko-graĊevinskoj zoni VI nalazi se najveći broj poslovnih subjekata iz proizvodnih djelatnosti.
TakoĊe na ovom podruĉju poslovni subjeti zauzimaju najveću površinu kada je u pitanju gradskograĊevinsko zemljište. Prema navedenim podacima na ovom podruĉju evidentiran je 17 (22,1%)
proizvodnih preduzeća, 52 (67,5%) usluţna poslovna subjekta i 8 javnih (10,4%). Što se tiĉe veliĉine
poslovnih subjekata registrovano je 42 velika poslovna subjekta i to 7 u oblasti javnih djelatnosti, 18 u
usluţnim djelatnostima i 17 u oblasti proizvodnih poslovnih subjekata.
Znaĉajnija javno – usluţna preduzeća koja se nalaze na ovom podruĉju su JP"Elektroprivreda BiH",
JP Rudnik"Šikulje"Lukavac, "BH Telekom" Sarajevo, "Elektroprenos" BiH,AD Banjaluka, "Ţeljeznice
FBiH" i „Termoelektrana―.
Kada su u pitanju velika preduzeća u proizvodnim djelatnostima to su: PMP Mikron Metalno, DD
Fabrika cementa Lukavac, DOO "Messer Sarajevo plin","Sisecam Soda" Lukavac, DOO ―GlKIL"
Lukavac, "PLIN SARAJEVO" DDSarajevo, DOO"Umel-Fakol", "KHK" DD Lukavac, DOO "Reweus",
DOO "TBG BH" Kakanj, DOO "KONLES"; "INTRAL BH" Ţivinice i DOO "Lović & Company".
Navedeni poslovni subjekti predstavljaju i nosioce privrednog razvoja općine Lukavac.
102
Veliki poslovni subjekti iz oblasti usluţnih djelatnosti koji su registrovani na ovom podruĉju su: DD"VF
Komerc - Progres" Lukavac, DOO"Ferhem" Tuzla, DOO"DEMA COMERC", DOO Limpio, DOO
"Luciana " Lukavac, DOO "Luciana" Bistarac,DOO "Tesco" Bistarac, DOO "Zada pharmaceuticals,
DOO "Junuzović-Kopeks, DOO "RIVIN", DOO "CAN - BOS",DOO "VODOINS",Fabrika duhana
Sarajevo, BH Kable TV d.o.o.Lukavac, ELTA -MT Tuzla, Rudnik soli "Tušanj" Tuzla i DOO "Road".
Pored granica gradskog–graĊevinskog zemljišta utvrĊene su i granice i zone ostalog graĊevinskog
zemljišta, koje je podjeljeno u tri zone.
Privredni subjekti u Zoni I - Ostalo graĊevinsko zemljište u I zoni obuhvata graĊevinsko zemljište koje
se nalazi u granicama urbanih podruĉja utvrĊenih Prostornim planom za podruĉje TK-a za period
2005.- 2025. godine („Sluţbene novine TK-a― broj: 9/06) kako slijedi: Puraĉić, Dobošnica Donja,
Devetak, Modrac, Prokosovići,„REWOM― Dobošnica, „Rudnik kreĉnjaka― Vijenac.
Tabela br. 22.:Privredni subjekti u zoni I ostalo graĊevinsko zemljište
Zona I
Djelatnost
2
Ukupno m
2
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
Br. poslovnih
subjekata
mala
126
0
668
794
3
srednja
303
0
11.891
12.194
1
velika
8.700
0
26.625,00
35.325,00
3
Ukupno
9.129
0
39.184,00
48.313,00
7
mala
3.814,33
162
2.886
6.862,33
109
srednja
1.666,34
0
2.924,66
4.591
5
velika
13.699,15
7.423
18.356
39.478,15
12
Ukupno
19.179,82
7.585
24.166,66
50.931,48
126
mala
403
0
0
403
7
srednja
853
0
306
1.159
2
velika
16.594,72
500
43.810,81
60.905,53
7
Ukupno
17.850,72
500
44.116,81
62.467,53
16
Ukupno J+U+P
46.159,54
8.085
107.467,47
161.712,01
149
Javna
Usluţna
Proizvodna
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz
administrativne službe općine Lukavac
U zoni I ostalo graĊevinsko zemljište prema navedenim podacima na ovom podruĉju evidentiran je
najveći broj poslovnih subjekata u usluţnim djelatnostima 126 (84,6%), 16 (10,7%) proizvodnih
poslovnih subjekata i 7 javnih (4,7%). Što se tiĉe veliĉine poslovnih subjekata registrovano je 31 veliki
poslovni subjekt i to 3 u oblasti javnih djelatnosti, 12 u usluţnim djelatnostima i 16 u proizvodnim
djelatnostima.
Kada su u pitanju velika preduzeća u usluţnim djelatnostima to su: DOO"Nasko"Dobošnica, DOO
"Junuzović-Kopeks, DOO "Fric", DOO "EM-ONIKS",Lukavac, DOO Ontario, DOO "EM-ONIKS" i VP
"Spreĉa".
103
Veliki poslovni subjekti iz oblasti proizvodnih djelatnosti koji su registrovani na ovom podruĉju su:
DOO "Gredelj-Rewom" Dobošnica, RK "Vijenac", DOO "Kraning", DOO "BASANOVIĆ", DOO "Gostol
Gopan" i "Hemija Pateting" D.O.O.
Privredni subjekti u Zoni II - Ostalo graĊevinsko zemljište u II zoni obuhvata graĊevinsko zemljište
koje se nalazi u granicama podruĉja utvrĊenih Prostornim planom za podruĉje TK-a za period 2005.2025. godine („Sluţbene novine TK-a― broj: 9/06) kako slijedi: Bikodţe, Tabaci, Huskići, Gnojnica,
Kruševica, Berkovica, Dobošnica Gornja,Turija, Babice Donje, Babice Gornje, Poljice Donje,Poljice
Gornje, Siţje, Šikulje – Prline,Bokavići, Bistarac Donji i Caparde.
Tabela br. 23.:Privredni subjekti u zoni II ostalo graĊevinsko zemljište
Zona II
Djelatnost
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
2
Ukupno m
2
Br. poslovnih
subjekata
Javna
mala
337
0
2.004
2.341
2
srednja
1.080
0
4.326
5.406
3
velika
6.308
0
18.992,00
25.300,00
3
Ukupno
7.725
0
25.322,00
33.047,00
8
mala
4.905,24
91,5
3.440
8.436,74
112
srednja
693
145
1.412
2.250
3
velika
7.040,73
5.332,03
6.521
18.893,76
6
Ukupno
12.638,97
5.568,53
11.373
29.580,5
121
mala
420
0
0
420
6
srednja
0
210
0
210
1
velika
3.519,4
175,5
500,76
4.195,66
2
Ukupno
3.939,4
385,5
500,76
4.825,66
9
Ukupno J+U+P
24.303,37
5.954,03
37.195,76
67.453,16
138
Usluţna
Proizvodna
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz
administrativne službe općine Lukavac
U zoni II ostalo graĊevinsko zemljište prema navedenim podacima na ovom podruĉju takoĊe su
najzastupljeniji privredni subjekti iz oblasti usluţnih djelatnostima 121 (87,7%), dok iz oblasti
proizvodnih djelatnosti evidentirano je 9 (6,5%) poslovnih subjekata i 8 javnih (5,8%). Što se tiĉe
veliĉine poslovnih subjekata registrovano je 11 velikih poslovni subjekt i to 6 u oblasti usluţnih
djelatnosti, 3 u javnim djelatnostima i 2 u proizvodnim djelatnostima.
Privredni subjekti u Zoni III - Ostalo graĊevinsko zemljište u III zoni obuhvata graĊevinsko zemljište
koje se nalazi u granicama podruĉja utvrĊenih Prostornim planom za podruĉje TK-a za period 2005.2025. godine („Sluţbene novine TK-a― broj: 9/06) kako slijedi: Jaruške Donje, Jaruške Gornje,
Brijesnica Donja, Rosulje, Krtova I, Krtova II,Milino selo, Orahovica, Panjik, Smoluća Donja, Smoluća
Gornja, Stupari i Tumare.
104
Tabela br. 24.:Privredni subjekti u zoni III ostalo graĊevinsko zemljište
Zona III
Djelatnost
2
Ukupno m
2
IGZ-objekat
2
m
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
Br. poslovnih
subjekata
mala
0
0
0
0
0
srednja
0
0
0
0
0
velika
1.101
0
6.702,00
7.803,00
1
Ukupno
1.101
0
6.702,00
7.803,00
1
mala
156
0
0
156
7
srednja
331
0
1.131
1.462
1
velika
90
1.163
0
1.253
1
Ukupno
577
1.163
1.131
2.871
9
Javna
Usluţna
Proizvodna
mala
50
0
0
50
1
srednja
440
0
0
440
1
velika
12.356
800
20.596
33.752
2
Ukupno
12.846
800
20.596
34.242
4
Ukupno J+U+P
14.524
1.963
28.429,00
44.916,00
14
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz
administrativne službe općine Lukavac
U zoni III ostalo graĊevinsko zemljište prema navedenim podacima na ovom podruĉju takoĊe su
najzastupljeniji privredni subjekti iz oblasti usluţnih djelatnostima 9 (64,3%), dok iz oblasti proizvodnih
djelatnosti evidentirano je 4 (28,6%) poslovna subjekta i 1 javno (7,1%). Što se tiĉe veliĉine poslovnih
subjekata registrovana su 4 velika poslovna subjekta, najveći broj je evidentiran u preraĊivaĉkoj
oblasti i to su DOO "Fen-BH" Puračić i DOO "Pjeskar“.
Tabela br. 25.:Pregled poslovnih subjekata po Zonama
Zona
Ukupno
IGZ-objekat m
zona I
Ukupno J+U+P
12.047,26
zona II
Ukupno J+U+P
32.458,61
zona III
Ukupno J+U+P
zona IV
zona V
2
IGZ-ostalo
2
m
NGZ m
2
Ukupno m
2
Br.
poslovnih
subjekata
12.673
24.720,26
160
1.808,33
42.021,67
76.288,61
154
48.493,41
910
41.337
90.740,41
42
Ukupno J+U+P
3.688
0
10.068
13.756
30
Ukupno J+U+P
1.103
0
3.883
4.986
3
zona VI
Ukupno J+U+P
386.953,49
805.037,48
3.012.157,49
4.204.148,46
77
zona IA
Ukupno J+U+P
46.159,54
8.085
107.467,47
161.712,01
149
zona IIA
Ukupno J+U+P
24.303,37
5.954,03
37.195,76
67.453,16
138
Zona IIIA
Ukupno J+U+P
14.524
1.963
28.429
44.916
14
569.730,68
823.757,84
3.295.232,39
4.688.720,91
767
Ukupno
Izvor: Obrada radnog tima Instituta za građevinarstvo „IG“ na osnovu podataka preuzetih iz
administrativne službe općine Lukavac
105
Prema izvedenim pokazateljima o efikasnosti korištenja prostora ali i broju registrovanih poslovnih
subjekata po djelatnostima, moţe se zakljuĉiti da je usluži sektor na prvom mjestu kada je broj
subjekata u pitanju, ali da proizvodni sektor zauzima najveći dio prostora. Usluţni sektor uĉestvuje sa
66,7% poslovnih subjekata od ukupnog broja registrovanih, dok proizvodni sektor zauzima 7,9%.
Kada uporedimo površine i broj registrovaih subjekata, uoĉava se da kada su u pitanju proizvodni
pogoni rijeĉ je o velikim potrošaĉima prostora ali i znaĉajnim privrednim subjektima.
Kada su u pitanju proizvodni potencijali, najveći broj privrednih proizvodnih subjekatai i to iz oblasti
hemijske industrije, nalazi se na podruĉju gradske-graĊevinske zone VI, što ujedno prestavljaju i
privredne subjekte od strateškog znaĉaja za opštinu Lukavac. Osnovne aktivnosti privrede u ovoj zoni
vezane su za: hemijsku industriju, rudarstvo i industriju nemetala i minerala (cement, kreĉ),
graĊevinarstvo i proizvodnju graĊevinsko-zanatskih materijala, prehrambenu idustriju, mašinsku
industriju, proizvodnju opreme za plinovode.
Jedan od budućih ciljeva razvoja općine Lukavac je povećanje broja zaposlenih u preraĊivaĉkoj
industriji, ali sa većim akcentom na proizvodnju i preradu poljoprivrednih proizvoda, uz povećanje
broja zaposlenih u postojećim proizvodnim djelatnostima.
12.3.
Ocjena privrednih aktivnosti sa stanovišta uticaja na okoliš
Kada je rijeĉ o privrednim aktivnostima i njihovom uticaju na okoliš, dolazi se do zakljuĉka da ne
postoji privredna aktivnost koja je neutralna - indiferentna na ţivotnu sredinu i okolišne uvjete.
Podruĉje općine Lukavac, još u prijeratnom periodu pa i danas, svojom proizvodnjom podmiruju
potrebe kako stanovništva Bosne i Hercegovine tako i šire, ugljem, termoelektroenergijom, koksom,
sodom, cementom, te ostalim sekundarnim proizvodima hemijske industrije. Dakle, u pitanju su
najzahtjevniji industrijski sektori u prostoru, a moglo bi se reći i meĊu najagresivnijim u promjeni
ţivotnih i okolišnih uvjeta u naseljima.
Prema podacima iz Studije ranjivosti općine Lukavac, navodi se da su posljedice ove politike sledeće:
 Nesamoodrţiva ekonomija
 Devastacija prostora i resursa
 Radikalna, pa i nehumana promjena ţivotne sredine i okolišnih uvjeta
 Neuravnoteţen razvoj preraĊivaĉke industrije i usluţnih djelatnosti
 Ograniĉeno i diskontinuirano zapošljavanje.
Navedene posljedice imaju uporište i u ĉinjenici visokog stepena nezaposlenosti, iako je na podruĉju
registrovan solidan broj poslovnih subjekata, trgovinski bilans je pozitivan, itd.
Upravo na podruĉju Tuzlanskog kantona, najbrojniji i najagresivniji zagaĊivaĉi locirani su na prostoru
općine Lukavac. U pitanju je emisija i utjecaj zagaĊivaĉa na tlo, vodu, zrak, te destabilizacija
podzemlja. Kod privrednih aktivnosti, u smislu utjecaja na okoliš, moguće su tehniĉko-tehnološke
nesreće:




Poţari na poslovnim industrijskim i drugim objektima
Prelijevanje vode preko brana (HA)
Ekspanzija i eksplozija gasova i opasnih materija i sl.
Rudarske nesreće.
Detaljnije informacije o navedenim nesrećama mogu se pronaći u navedenoj Studiji.
Iako je industrija najvaţnija grana privrede na podruĉju općine, i za ovu granu se vezuje i strateški
razvoj općine, njoj su svojstvene i mnogobrojne vrste pritisaka na okoliš. Najveći dio otpada potiĉe od
106
ureĊaja za obradu otpadnih voda odnosno od procesa izgaranja krutih i tekućih goriva. U svim
industrijskim granama nastaju veće ili manje koliĉine otpadnih ulja. Oneĉišćavanje tla prouzrokuju
uglavnom emisije u zrak i u vode, te nepredviĊeni dogaĊaji (nesreće).
Pored navedenih nepovoljnih uticaja na okolinu treba napomenuti i buku, te problem mirisa, za koje
ne postoje propisi (industrijska postrojenja u gradskim središtima, kafilerije i sliĉno).
U periodu do prije rata, kada je radila hemijska industrija Lukavac, bile su prisutne izvjesne koliĉine
tehnološkog otpada koji se mogao deklarirati kao opasni otpad. Jedan od nekoliko glavnih generatora
ovog otpada je bilo i „Koksno-hemijski kombinat Lukavac―, gdje je nastajao tehnološki otpad. Sav ovaj
otpad odlagao se na deponiju u krugu „Koksno-hemijskog kombinata Lukavac―. Gudrun se bacao u
kanal koji je pritok rijeke Spreĉe i time se kontaminiralo zemljište u krugu Kombinata i do korita
Spreĉe. Pored toga i Fabrika sode Lukavac, takoĊe ostavlja znaĉajne negativne posljedice na
okolinu.
Pravac kojim općina Lukavac treba da se razvija po ovom pitanju je da lokalna uprava, privreda i
stanovništvo stvore uslove za sprovoĊenjem odgovornog odnosa prema prirodnim resursima, a u
ambijentu ĉistog i zdravog okoliša, koji će omogućiti odrţiv razvoj.
12.4.
Razvoj privrednih zona
U skladu sa koncepcijom budućeg razvoja privrede Lukavac, na podruĉju općine Lukavac planirana je
privredna zona u okviru urbanih podruĉja Lukavac i Puraĉić ( P=654,12 ha).
Kod realizacije i osposobljavanja ovih podruĉja za efikasan razvoj potrebno je i preduzeti niz koraka,
ali prvenstveno povezivanje sa adekvatnom infrastrukturom: saobraćajna, vodovodna, elektro i
kanalizaciona.
Kroz formiranje ove zone, uporedo sa ubrzanjem sveobuhvatnih kapitalnih ulaganja stvoriće se
stimulativan ambijent za aktiviranje privatnih investicija u MSP, samozapošljavanje i mnoštvo drugih,
prije svega privatnih inicijativa koje će ubrzati ritam zapošljavanja. Ovo je od velikog znaĉaja ukoliko
se uzme u obzir da općina Lukavac ima veoma izraţen problem nezaposlenosti.
Obzirom da u općini Lukavac još uvijek znatno veći broj radno aktivnog stanovništva koje je
nezaposleno nalazi se u ruralnim podruĉjima, nego u gradskim, potrebno je okrenuti se integralnom
ruralnom razvoju, koji bi mogao postati najefikasniji i najjeftiniji naĉin rješavanja nezaposlenosti i
fiktivne zaposlenosti. Pod integralnim ruralnim razvojem podrazumjeva se i uvoĊenje uĉinkovitije
politike razvoja agrarnog sektora u cijelini tj. poreske, urbane, infrastrukturne, obrazovne, servisne,
finansijske podrške itd.
13. DRUŠTVENE DJELATNOSTI
Razvoj neprivredne (društvene djelatnosti) planira se kroz jaĉanje sistema i mreţe naselja i hijerarhiju
centara primjenom kriterijuma za razvoj i dostupnost sljedećih funkcija: obrazovanje, zdravstvo,
socijalna zaštita, kultura, uprava, sport i fiziĉka kultura. Mreţa objekata društvenih djelatnosti prati
centralitet naselja, planirane urbane zone, definisana je u skladu sa postavljenim ciljevima u ovoj
oblasti, oĉekivanim demografskim trendovima i razvojnim mogućnostima Općine Lukavac.
Posebna paţnja posvećena je odrţavanju i unapreĊenju mreţe društvenih djelatnosti u vanurbanom
podruĉju, naroĉito onih orijentisanih ka djeci i omladini, kao jedan od preduslova demografskog
oporavka vanurbanog podruĉja.
107
U skladu sa osnovnom koncepcijom razvoja općine Lukavac kao funkcionalno urbanog podruĉja
planirano je dodatno unapreĊenje svih javnih sluţbi, naroĉito kulturnih i nauĉnih kapaciteta.
U planskom periodu neophodno je kvalitetno unapreĊenje društvenih djelatnosti, kao jedan od uslova
tog procesa je potreba za objektima društvenih djelatnosti. U planerskoj praksi definisani su planerski
prostorni normativi za svaku društvenu djelatnost posebno i s obzirom na njih u planskom periodu
potrebno je prije svega rekonstruisati postojeće objekte pa po potrebi izgraditi nove ĉime bi se
navedeni prostoni normativi zadovoljili.
Sve planirane izgradnje, sanacije ili rekonstrukcije objekata društvenih djelatnosti na podruĉju
obuhvata plana potrebno je uskladiti sa aktuelnim zakonima iz oblasti energetske efikasnosti.
13.1.
Zdravstvo
Najniţi nivo specijalistiĉke zaštite su općinski domovi zdravlja, to je najrasprostranjeniji i graĊanima
najdostupniji nivo specijalistiĉkih sluţbi.
Dom zdravlja Lukavac, kao primarna institucija za pruţanje zdravstvene pomoći, konstituiran je kao
Javna zdravstvena ustanova i njen osnivaĉ je općina Lukavac. Organizaciona struktura ustanove je
uspostavljena kroz pruţanje primarne zdravstvene zaštite putem organizacionih cijelina, odnosno
sluţbi.
Prostorni kapaciteti do kraja planskog perioda neće ispuniti potrebne prostorne standarde i normative,
a ĉine ga:
 Centralna zgrada doma zdravlja u Lukavcu površine 5.100 m²,
 Podruĉne ambulante smještene u 15 prostorno odvojenih lokaliteta površine od 60 do 100 m²
i to u: Poljicu Donjem, Poljicu Gornjem, Jaruškama, Orahovici, Turiji, Prokosoviću, Puraĉiću,
Devetaku, Dobošnici, Gnojnici, Milinu Selu, Panjiku, GIKIL-a, rudniku „Šikulje― i Sisecam soda
Lukavac.
Objekti su u vlasništvu općine Lukavac, Mjesna zajednica i GIKIL, rudnik „Šikulje‖ i SSL.
U planskom periodu potrebno je izgraditi sektorsku ambulantu u MZ Bistarac.
Javna ustanova Dom zdravlja Lukavac nema raspoloţivih bolniĉkih postelja. Kada je u pitanju
opremljenost ove zdravstvene ustanove, moţe se konstatovati sljedeće:
- 80% opreme nabavljeno je izgradnjom i puštanjem u rad ovog objekta, dakle 1985. godine,
pa se moţe smatrati da je oprema skoro amortizovana. Zahvaljujući racionalnom korištenju i
nabavci nove opreme, ustanova je zadovoljavajuće tehniĉki opremljena. U planskom periodu
planirana je dalja nabavka potrebne medicinske opreme.
Trenutni ukupan broj korisnika zdravstvenih usluga je 51.620 korisnika dok se u planskom periodu
planira povećanje broja korisnika od 20 %. Sistem zdravstvene zaštite za socijalno ugroţene
kategorije i prognana i raseljena lica u planskom periodu potrebno je adekvatno regulisati, gdje bi se
obezbjedila nova i stabilnija rješenja za tu populaciju korisnika. Plan za razvoj sistema zdravstvene
zaštite na općini Lukavac postoji u JZU Dom zdravlja u Lukavcu. U najkraćem on se bazira na
razvoju:
 Obiteljske (porodiĉne) medicine u prvoj fazi sa tri tima u Lukavcu, dva tima u sektorskoj
ambulanti u Puraĉiću, jednim timom u sektorskoj ambulanti u Dobošnici i jednim timom u
sektorskoj ambulanti Poljice Donje; u drugoj fazi sa dva tima u Lukavcu, jednim timom u
Dobošnici i jednim timom u Poljicu Gornjem,
 Razvoju poliklinike sa znaĉajnim dijagnostiĉkim centrom,
 Razvojem laboratorijske i mikrobiološke djelatnosti.
108
Do kraja planskog perioda pored izgradnje sektorskih ambulanti potrebno je nastaviti zapoĉete
reforme zdravstvenog sistema, dograditi i aktivirati sluţbu za fizikalnu medicinu kao i izgraditi
porodilište u općinskom centru.
13.2.
Školstvo i nauka
Obrazovanje se nalazi u nadleţnosti kantona i postoji adekvatna zakonska regulativa u ovoj oblasti.
Obrazovne ustanove na podruĉju obuhvata plana organizovane su na tri nivoa: predškolsko, osnovno
i srednje obrazovanje. Na podruĉju općine Lukavac postoji ukupno 5.537 uĉenika i djece koji
pohaĊaju neku od obrazovnih ustanova, a to ĉini oko 12% ukupnog stanovništva općine.
13.2.1. Predškolsko obrazovanje
Oblast predškolskog odgoja i obrazovanja regulisana je Zakonom o predškolskom odgoju i
obrazovanju koji donosi Skupština Tuzlanskog kantona. Tim zakonom se ureĊuje predškolski odgoj i
obrazovanje djece od jedne godine starosti do polaska u osnovnu školu kao poĉetni stepen odgoja i
obrazovanja, na koji se nadovezuje programski sadrţaj osnovne škole na podruĉju Tuzlanskog
kantona. Predškolski odgoj i obrazovanje je sastavni dio jedinstvenog odgojno-obrazovnog sistema,
koji u skladu sa psihiĉkim i tjelesnim razvojem djeteta doprinosi pravilnom tjelesnom, moralnom i
estetskom odgoju i obrazovanju. Nadleţnosti se ne poklapaju, a poštuje se i princip multietniĉnosti.
Javna ustanova za odgoj i obrazovanje djece predškolskog uzrasta Lukavac raspolaţe objektima u
Lukavcu i Puraĉiću. U 2012. godini broj korisnika ustanove je 104 rasporeĊenih u starosnim grupama
i to:
 Jaslićka grupa
od 1-2 godine,
 Mlađa vrtićka grupa
od 3-4 godine,
 Starija vrtićka grupa
od 4-5 godina,
 Predškolska grupa
od 5-6 godina,
 Školska – produženi boravaka
od 6-8 godina.
U ustanovi je zaposleno 17 radnika razliĉitih obrazovnih profila potrebnih za nesmetano
funkcionisanje. Ustanova raspolaţe objektom površine 1.273 m². Objekat je u skorijem vremenu
djelimiĉno saniran i neki od do tada postojećih problema su riješeni i ispravljeni. Ali bez obzira na to,
na osnovu inicijative administrativne sluţbe Općine, potrebno je u planskom periodu izgraditi potpuno
novi objekat koji bi u potpunosti zamjenio postojeći.
Novi objekat predškolske ustanove (obdaništa) u općinskom centru bi trebao da zadovolji potrebe za
vrtićkim prostorom od oko 300 djece koji se oĉekuje do kraja planskog perioda.
U naseljenom mjestu Turija postoji Djeĉje ''Selo Mira''. Smještajni kapacitet doma je 150 mjesta,
rasporeĊenih u 16 porodica. Brigu o djeci vode pomajke koje provode 24 sata u porodici, dok su za
obrazovni dio zaduţene tete.
13.2.2. Osnovno obrazovanje
Na podruĉju općine Lukavac u školskoj 2011/2012 godini evidentirano je 3.630 uĉenika osnovih
škola, što predstavlja skoro 8% ukupne populacije općine. Prije ratno osnovno obrazovanje
obuhvatalo je obrazovanje 6.578 uĉenika, a odvijalo se u 7 osnovnih i 21 podruĉnoj školi, kao i u
jednom specijalnom odjeljenju. U školskoj 1992/1993 godini obuhvatalo je obrazovanje 5.369
uĉenika, a odvijalo se u 8 osnovnih i 20 podruĉnih škola. U školskoj 2002/2003 godini obuhvatalo je 8
matiĉnih i 19 podruĉnih škola. Na teritoriji općine postoji osam osnovnih škola sa pripadajućim
podruĉnim školama u kojima su uĉenici rasporeĊeni u 225 odjeljenja.
109
Tabela br. 26.:Pregled objekata osnovnih i podruĉnih škola na podruĉju općine Lukavac
Red.
Naziv
Površine (m²)
Površine po uĉeniku (m²)
br.
Škola Uĉioniĉki Dvorište Školski Škola Uĉioniĉki Dvorište Školski
(bruto) prostor
kompleks (bruto) prostor
kompleks
1.
OŠ ―Lukavac
4.697
1.550
16.086
20.783
5,09
1,68
17,45
22,54
Grad‖
PŠ ―Modrac‖
PŠ ―Bokavići‖
PŠ ―Donji Bistarac‖
PŠ ―Gornji
Bistarac‖
Ukupno
uĉenika: 922
2.
OŠ ―Lukavac
2.661
1.254
8.400
11.061
4,63
2,18
14,61
19,24
Mjesto‖
PŠ ―Huskići‖
PŠ ―Hrvati
PŠ ―Šikulje‖
Ukupno
uĉenika: 575
3. OŠ ―Dobošnica‖
2.770
1.100
2.550
5.320
8,52
3,38
7,85
16,37
PŠ ―Srednja
Dobošnica‖
PŠ ―Gornja
Dobošnica‖
Ukupno
uĉenika: 325
4.
OŠ ―Puraĉić‖
2.619
1.120
18.395
21.014
4,98
2,13
34,97
39,95
PŠ ―Devetak‖
PŠ ―Tabaĉi‖
Ukupno
uĉenika: 526
5.
OŠ ―Poljice‖
2.025
637
2.402
4.427
5,14
1,62
6,10
11,24
PŠ ―Poljice Donje‖
Ukupno
uĉenika: 394
6. OŠ ―Prokosovići‖ 2.898
918
27.587
30.485
8,68
2,75
82,60
91,27
PŠ ―Orahovica‖
PŠ ―Babice‖
PŠ ―Jaruške‖
Ukupno
uĉenika: 334
7.
OŠ ―Gnojnica‖
1.776
550
21.555
23.331
6,00
1,86
72,82
78,82
PŠ ―Kruševica‖
PŠ ―Berkovica‖
Ukupno
uĉenika: 296
8.
OŠ ―Turija‖
2.354
784
13.000
15.354
9,12
3,04
50,39
59,51
PŠ ―Panjik‖
PŠ ―Rosulje‖
Ukupno
uĉenika: 258
Ukupno: 3.630
21.800
7.913 109.975 131.775 6,01
2,18
30,30
36,30
110
Izvor: „Informacija o uspjehu u učenju i vladanju učenika osnovnih i srednjih škola sa područja općine Lukavac,
na kraju školske 2011/2012 godine“, Služba za opću upravu, privredu i društvene djelatnosti administrativne
službe općine Lukavac, Prostorni plan za područje Tuzlanskog kantona 2005-2025 godine.
Orjentacioni planerski normativi u oblasti obrazovanja za zadovoljavanje prostornih potreba su: 1,8 m²
uĉioniĉkog prostora po uĉeniku tj. 6-8 m² bruto školskog prostora po uĉeniku, 18-20 m² školskog
kompleksa po uĉeniku.
Analizom školskog (bruto) prostora utvrĊen je deficit od 4.917 m² koji se pojavljuje u OŠ ―Lukavac
Grad‖, OŠ ―Lukavac Mjesto‖, OŠ ―Puraĉić‖ i OŠ ―Poljice‖.
Analizom stanja utvrĊeno je da uĉioniĉki prostor većinom zadovoljava prostorne normative. Jedino u
OŠ ―Lukavac Grad‖ i OŠ ―Poljice‖ normativi nisu ispunjeni te se javlja deficit uĉioniĉkog prostora od
ukupno 282 m².
Analizom dvorišnog prostora po uĉeniku zabiljeţen je deficit od ukupno 13.732 m² u Osnovnim
školama: Lukavac Grad, Lukavac Mjesto, Dobošnica i Poljice, dok je suficit od ukupno 52.257 m² u
Osnovnim školama: Puraĉić, Prokosovići, Gnojnica i Turija.
U planskom periodu u skladu sa projekcijama stanovništva po naseljenim mjestima potrebno je
povećati kapacitete školskih objekata u OŠ ―Lukavac Grad‖, OŠ ―Poljice‖, OŠ ―Puraĉić‖.
Što se tiĉe kapaciteta dvorišta OŠ na podruĉju opštine, proširiti je potrebno u Osnovnim školama:
Lukavac Grad, Lukavac Mjesto, Dobošnica i Poljice. Posebnu paţnju potrebno je posvetiti izgradnji
školskih igrališta u sklopu svih školskih kompleksa.
13.2.3. Srednjoškolsko obrazovanje
Srednjoškolsko obrazovanje u općini Lukavac odvija se u tri srednjoškolska centra i obuhvata 1891
uĉenika.
Tabela br. 27.:Pregled srednjih škola sa broj uĉenika na podruĉju općine Lukavac
Redni
broj
1.
2.
3.
Naziv škole
Broj uĉenika
Površina (m²)
Gimnazija
Mješovita srednja Ekonomskohemijska škola
Mješovita srednja Elektromašinska škola
Ukupno:
421
681
1.190
1.970
Površina po
uĉeniku (m )
2,83
2,90
701
2.686
3,83
1.803
5.846
3,24
Izvor: „Informacija o uspjehu u učenju i vladanju učenika osnovnih i srednjih škola sa područja općine Lukavac,
na kraju školske 2011/2012 godine“, Služba za opću upravu, privredu i društvene djelatnosti administrativne
službe općine Lukavac
U planskom periodu da bi se zadovoljili minimalni prostorni normativi u srednjoškolskom obrazovanju
od 8 m² školskog prostora po uĉeniku potrebno je izgraditi oko 9.000 m² zatvorenog školskog
prostora.
S obzirom na navedene normative potrebno je predvidjeti povećanje kapaciteta za postojeće objekte
te planirati izgradnju još jednog novog školskog objekta.
111
13.3.
Socijalna i djeĉija zaštita
Socijalna zaštita kao organizovana društvena djelatnost usmjerena je na obezbjeĊenje socijalne
sigurnosti graĊana. Sprovodi se preduzimanjem odgovarajućih mjera i usluga socijalne zaštite kao i
otklanjanjem posljedica stanja socijalne potrebe u kome se naĊe porodica ili pojedinac, uzrokovano
ratnim dogaĊanjima, općom ekonomskom krizom kao i psihološkim stanjem pojedinca koji se ne
mogu otkloniti bez pomoći drugog lica ili institucije.
Centar za socijalni rad Lukavac kao nadleţni organ starateljstva je konstituisan kao Javna ustanova
ĉiji je osnivaĉ Općina Lukavac.
Broj lica koji se mogu smatrati socijalno ugroţenim je veoma velik, iz razloga što postoji veliki broj ljudi
na birou za zapošljavanje i na ĉekanju, tako da prema procijenama Centra za socijalni rad ima oko
50% stanovništva općine Lukavac koji se nalaze u stanju socijalne potrebe.
Na osnovu kantonalnog Zakona o socijalnoj zaštiti, zaštiti civilnih ţrtava rata, zaštiti porodice sa
djecom, izmjena i dopuna Zakona i Zakona o upravnom postupku u JU Centrima za socijalni rad se
ostvaruju slijedeći oblici socijalne zaštite:
Tabela br. 28.:Pregled oblika socijalne zaštite u JU Centar za socijalni rad Lukavac
Red.
br.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Oblik socijalne zaštite
Stalna novĉana pomoć
Obiteljski smještaj djece
Obiteljski smještaj odraslih
Civilne invalidnine
TuĊa pomoć i njega ostvarena po propisima PIO
TuĊa pomoć i njega za korisnike po ranijim propisima soc. zaštite
Jednokratne novĉane pomoći
Dodatak na djecu korisnika soc. Zaštite
Naknada za porodiljsko odsustvo
Smještaj štićenika u ustanove
Naknada licima onesposobljenim za rad
Jednokratne novĉane pomoći majka-porodilja-nezaposlena
Izvor: Služba za opću upravu, privredu i društvene djelatnosti administrativne službe općine Lukavac
JU Centar za socijalni rad Lukavac ima vlastiti poslovni prostor koji djelimiĉno zadovoljava prostorne
potrebe za rad centra. U JU Centar za socijalni rad Lukavac zaposleno je 18 sluţbenika, a površina
zgrade iznosi 428 m².
Pored centra postoji i djeĉija ustanova socijalne zaštite „Selo Mira― u Turiji. Djeĉije selo, je izgradila
Rudolf Walther Fondacija iz Njemaĉka, u suradnji s općinom Lukavac i Tuzlanskim kantonom.
Smještajni kapacitet doma je 150 mjesta, rasporeĊenih u 16 porodica. Brigu o djeci vode pomajke
koje provode 24 sata u porodici, dok su za obrazovni dio zaduţene tete.
Prirodna patologija stanovništva kako Bosne i Hercegovine tako i općine Lukavac bitno je izmjenjena
tokom graĊanskog rata sredinom 90-ih godina proslog vijeka, pojavom većeg broja invalida i drugih
lica kojima je potrebna specijalna pomoć.
U planskom periodu u oblasti socijalne zaštite potrebno je:
 Promovisati aktivnosti i potrebe Centra za socijalni rad i socijalnu zaštitu, te zatraţiti pomoć
od drţavnih i privatnih preduzeća, vladinih i nevladinih organizacija za zbrinjavanje
najugroţenijih korisnika socijalne zaštite;
 Poboljšanje uslova u Centru za socijalni rad u smislu kvalitetnije opremljenosti, stvoriti
ekonomske, kadrovske i prostorne preduslove za rad;
112





Formiranje fonda za socijalnu i djeĉiju zaštitu na nivou TK;
Formiranje centra za dnevni boravak pri Centru za socijalni rad Lukavac, koji bi rado sa
djecom ometenom u psiho-fiziĉkom razvoju, maloljetnim delikventima, a bavio bi se i nasiljem
u obitelji te ovisnicima od opojnih droga;
Inicijativa za formiranje doma za zbrinjavanje osoba ometenih u psiho-fiziĉkom razvoju na
nivou TK;
Formiranje centra za zbrinjavanje staraĉkih domaćinstava (dom za stare) na nivou TK;
Formiranje Centra za lijeĉenje bolesti ovisnosti.
Planirana je izgradnja Centra za dnevni boravak, koji bi bio u sastavu JU Centra za socijalni rad
Lukavac. Centar za dnevni boravak bi posebno pruţao usluge socijalnog i struĉnog rada djeci
ometenoj u psihofiziĉkom razvoju, maloljetnim delikventima i porodicama u kojima ima nasilja, te
preventivnog djelovanja vezano za upotrebu opojnih droga.
13.4.
Kultura i fiziĉka kultura
Podizanje nivoa kulture naroda bitan je uslov sveukupnog razvoja kako općine i kantona tako i Bosne
i Hercegovine u cjelini. U tom pogledu graĊanima treba ponuditi razne mogućnosti izbora i prepustiti
lokalnim zajednicama pravo na izbor. Ipak, Bosna i Hercegovina vodi politiku razvoja kulture i
ujednaĉavanja nivoa kulturnog razvoja svih dijelova njene teritorije.
Svi centri općina trebali bi imati centre kulture, obezbjeĊene minimalne prostorne uslove i zaposlene
animatore i promotere kulture. Osnovni zadatak centra je informisanje i zadovoljavanje kulturnih
potreba graĊana.
Na podruĉju općine Lukavac postoje dvije registrovane ustanove za oblast kulture, a to su:
- JU Javna biblioteka Lukavac,
- JU Centar za kulturu Lukavac.
U gradu postoje namjenski izgraĊene prostorije u sklopu JU „Centar za kulturu― Lukavac za rad
kulturnih ustanova. Navedene ustanove bave se biblioteĉkom djelatnošću, organizovanjem izloţbi,
koncerata, pozorišnih predstava, pjesniĉko-knjiţevnih manifestacija i organizovanjem filmskih
predstava. Pored ovog centra postoje i Domovi kultura u naseljenim mjestima: Babice, Bistarac Donji,
Milino Selo, Bokavići, Kurtova jedan, Orahovica.
Na podruĉju općine Lukavac postoje i aktivno rade BZK „Preporod― Lukavac, kao i kulturno
umjetniĉka društva „Rudar― Lukavac Mjesto, „Jedinstvo― Puraĉić, te KUD-ovi u Bikodţama i
Prokosoviću.
Ne postoje NVO koje se aktivno bave kulturom, mada postoji FOM koji povremeno organizuje
kulturno – programske sadrţaje.
U planskom periodu u oblasti kulture planirano je:
 Javna raspodjela sredstava za kulturu na nivou općine uz formiranje fondacije za
unapreĊenje I razvoj kulture na nivou općine;
 Transformacija centra za kulturu u ustanovu za pozorišnu i filmsku djelatnost;
 Nastavak samostalnog organizovanja i djelovanja Javne biblioteke Lukavac;
 Osnove gradske galerije ―Jakub Mahmutović‖,
 Osnivanje muzeja grada Lukavca u zgradi stare osnovne škole u Lukavac Mjestu;
 Formiranje tima za nauĉno istraţivanje historijske I kulturološke baštine općine Lukavac.
Pored navedenog u planskom periodu potrebno je planirati otvaranje Domova kulture najmanje u
svim centrima zajednice sela na podruĉju Općine, a to su naseljena mjesta: Dobošnica, Gnojnica,
Puraĉić, Turija, Poljice.
113
13.5.
Uprava i komunalne djelatnosti
13.5.1. Uprava
Obzirom na neadekvatnost smještaja i nedostatak prostora, u narednom periodu će biti potrebno kroz
adaptacije, dogradnje ili izgradnju novih objekata obezbjediti radne uslove za veći broj institucija kako
na podruĉju Tuzlanskog Kantona tako I na podruĉju općine Lukavac, I to za:
 Općinski sud,
 Općinsko tuţilaštvo,
 Općinski sud za prekršaje,
 Administrativna uprava općine Lukavac.
Pored navedenih objekata u planskom periodu potrebno je voditi raĉuna o prostornim potrebama
kancelarija MZ. Postojeće kancelarije po potrebi renovirati i opremiti potrebnim sadrţajima, a nove
planirati u slobodnim prostorijama u okviru objekata Domova kulture.
13.5.2. Komunalne djelatnosti
Groblja
Na podruĉju općine Lukavac je evidentirano 127 lokaliteta za ukop umrlih. Prosjeĉna površina groblja
je 3.615 m² od kojih je najveći Gradsko groblje Lukavac sa površinom od 46.000 m², a najmanji
lokalitet je Vakufsko groblje pri Dţematu Puraĉić površine 152 m².
Tabela br. 29.:Pregled lokaliteta za ukop umrlih na podruĉju obuhvata plana
Redni
broj
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Površina (m²)
Upravljanje
Napomena
Gradsko groblje Lukavac
Rimokatoliĉko groblje
Bistarac
Puraĉić Caparde
46.000
16.800
JP „Rad― Lukavac
Rimokatoliĉka crkva
Aktivno
Aktivno
Siţje
mjesno groblje
Pjeskovito Brdo Molitvište
Krtova I - Barica
3.764
Naziv i lokacija
Brijesnica Donja
Rudinjak
Molitvište
Pašino brdo
Vinograd
Brijesnica Gornja
Matići
Reĉica
Tumare
Borik
Smoluća Donja
Mamutovac
Smoluća Gornja
Nikići
13.696
11.174
1.307
9.043
802
10.070
5.689
9.802
7.840
8.032
3.573
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
114
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Milino Selo
Petkovići
Komari
Vasiljevci
Kosice
Stupari
Lukaveĉić
Babice
Jaruške
Gavrići
Delanovo Brdo
Ĉelinovac
Dţemat Bokavići
Staro groblje
Ţivac
Tutljevac
Kosica
Dţemat Lukavac Mjesto
Brdo
Halima
Danica
Đuzići
Krĉevina
Stara kuća
Luka
Utrna
Prisoji
Nuhića Greblje
Greblje Gornje
Crveno Brdo
Karića Greblje
Bistaraĉko greblje
Atića groblje
Bistaraĉko groblje
Dţemat Bikodţe
Brdo
Siminovaĉa
Dţemat Prokosovići
Kosa
Bostanište
Solila
Hladovina
Dţemat Devetak
Milać
Ulice Male
Salkića groblje
Babića Groblje
Lipovac
Gradaĉkića Groblje
Hrastik
Dţemat Kruševica
Greblje
Zemljište Srpske
crkvene opštine
5.169
3.300
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
Zemljište Srpske
crkvene opštine
1.861
6.093
1.957
814
520
1.039
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
3.417
3.542
7.893
3.370
2.076
2.000
10.492
2.078
969
3.323
2.187
1.052
1.010
5.746
3.070
1.148
3.948
2.231
1.836
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
1.492
5.082
7.643
5.813
1.398
542
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
3.295
1.800
844
1.956
8.017
649
2.504
5.497
115
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
Greblje
Greblje
Greblje
Greblje
Greblje
Dţemat Dobošnica
Gornja
Njive
Strana
Bihornica
Lještak
Jašarevići
Dţemat Dobošnica
Staro Groblje
Cibrići
Staro Groblje
Staro Groblje
Staro Groblje
Matiševac
Harem
Grabici
Cerje
Brdo
Dolovi
Carska Bašĉa
Plašivac
Hamzići
Dţemat Gnojnica
Groblje
Loparići
Podosoje
Ignjište
Jusino Groblje
Hanĉino Groblje
Kadića Groblje
Dţemat Barkovica
Sjeĉa
Nišan
Dţemat Orahovica
Kamenjuša
Suvat
Dukovina
Brezik
Dţemat Puraĉić
Ĉamdţića Groblje
Dugonjića Groblje
Baĉića Groblje
Ćosićkića Groblje
Klanac
Hukića Groblje
Vakufsko Groblje
Ceparde
Barice
Dţemat Tabaci
Tirinovac
zajednice Puraĉić
714
78
2.708
1.248
812
Islamska zajednica
626
1.951
2.651
3.326
7.200
100
3.590
2.843
240
499
1.467
2.707
2.472
196
1.259
733
3.493
4.964
2.000
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Mezarije Jašarevići
– zemljište u
vlasništvu općine
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Zemljište MZ
Porodiĉno mezarije
Islamska zajednica
511
2.154
4.343
14.879
6.498
933
627
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
2.106
1.364
1.984
3.452
2.656
557
Islamska zajednica
2.068
894
1.114
200
1.640
200
152
822
10.000
Vlasništvo MZ
Islamska zajednica
5.299
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Zemljište u
vlasništvu Islamske
116
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
Karića Brdo
Dţemat Modrac
Karića Brdo Groblje
Hasanhodţići
Kujavić
Dţemat Turija
Ivkovina
Ivkovina
Dţemat Poljice Donje
Groblje
Glavići
Selište
Dţemat Poljice Gornje
Strane
Strane
Strane
Kahve
Dţemat Babice
Brdo
Raslovac
Brdo
Dţemat Šikulje
Luka
Groblje
Dţemat Jaruške D.
Brezik
Griĉ
Greda
Dţemat Jaruške G.
Groblje Sastavi
Podbiljci
Dţemat Huskići
UKUPNO:
5.518
Islamska zajednica
815
1.291
2.029
zajednice Puraĉić
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
5.323
3.740
1.169
3.814
705
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
1.995
228
1.076
4.000
7.775
1.032
3.376
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Islamska zajednica
1.892
1.042
9.005
4.822
3.269
Islamska zajednica
933
3.641
10.000
Zemljište u
vlasništvu Islamske
zajednice Puraĉić
Vlasnik zemljišta
rudnik
459.089
Izvor: Administrativna sluţba općine Lukavac
Na podruĉju općine Lukavac evidentirano je ukupna površina od 459.089 m² koja se koristi ili se
koristila za ukop umrlih. Vlasništvo nad zemljom na kojoj se odviaju ove aktivnosti je razliĉito, a
najviše pripada Islamskoj zajednici Puraĉić i Srpskoj crkvenoj opštini. Upravljanje grobljima je
organizovano preko općine, mjesnih i vijerskih zajednica.
Glavno gradsko groblje Lukavac odrţava općina preko JP „Rad― Lukavac dok ostala mjesne i vijerske
zajednice.
Tabela br. 30.: Procjena broja umrlih na podruĉju općine Lukavac
Vremenski period
Broj stanovnika
Broj umrlih (procijenjena
stopa mortaliteta je 7,5
promila
2011
47.828
359
2012-2020
52.866
3.564
2020-2025
55.898
2.095
117
Ukupan broj umrlih na podruĉju općine Lukavac za planski period procijenjuje se na 6.018, što
predstavlja broj potrebnih parcela za ukop umrlih. Uzevši u obzir popunjenost grobalja, potrebno je u
planskom periodu proširiti površine predviĊene za ukop umrlih. Povećanje površine odnosi se na
opštinski centar, tako da je u planskom periodu potrebno proširiti postojeće gradsko mezarije ili
planirati izgradnju novog mezarija. Oba riješenja potrebno je da obezbjede potrebne prostorne norme
za ukop umrlih.
13.6.
Vjerski objekti
U obuhvatu plana najzastupljeniji su objekti islamske, pravoslavne i katoliĉke konfesije.
Аnаlizоm prоstоrnоg rаspоrеdа vjerskih objekata dоlаzi sе dо zаklјuĉkа dа grаdskо nаsеlје sа svојim
grаvitаciоnim pоdruĉјеm imа zаdоvоlјаvајući brој vjerskih objekata.
U plаnskоm pеriоdu sе prеdpоstаvlја dа ćе dоći dо оbnоvе i izgrаdnjе оdrеĊеnоg brоја vjerskih
objekata i pratećih objekata koji su porušeni u graĊanskom ratu 90-tih godina prošlog vijeka. Pored
toga doćiće do izgradnje pojedinih spomen obiljeţja.
13.7.
Sport
Sport u Lukavcu ima veoma dugu tradiciju, od samog nastanka općine kao društvene i lokalne
zajednice. Industrijalizacijom ove općine i dolaskom mnogih ljudi iz razliĉitih krajeva svijeta, došlo je i
do razvoja sporta, pa se tako organizuju ekipe u razliĉitim sportskim disciplinama kao što su
gimnastika, atletika, kuglanje, nogomet i sliĉno.
Daljim razvojem općine došlo je do velike ekspanzije razvoja sporta, po ĉemu je Lukavac postao
poznat u cijeloj ex Jugoslaviji i šire u Evropi.
Na podruĉju općine Lukavac egzistira 29 klubova. Zastupljeni sportovi su fudbal, odbojka, kuglanje,
košarka, atletika, dţudo, karate, sjedeća odbojka, šah, tenis i plivanje. Iako je teška situacija u BiH
sportu uopšte, naši klubovi su postigli solidne rezultate.
U okviru nabrojanih klubova angaţovano je oko 3.000 sportista. Ovom broju se moţe dodati i oko
2.500 uĉesnika osnovnih i srednjih škola koji svoje sportske aktivnosti provode kroz razne sportske
sekcije u školi i kroz organizovano takmiĉenje u okviru srednjih i osnovnih škola Tuzlanskog kantona
u organizaciji sportskih saveza, Ministarstva i samih škola.
Svi klubovi imaju angaţiran struĉan kadar koji vrši pripreme sportista za takmiĉenja. Pored toga, u
srednjim i osnovnim školama rade profesori fiziĉkog odgoja koji svojim profesionalnim radom rade na
razvoju sporta i sportista.
U planskom periodu u oblasti sporta planirana je:
 Izgradnja malih sportskih terena na javnim površinama;
 Izgradnja zatvorenog bazena;
 Izgradnja ski-liftova na obroncima Ratiša I Ozrena za unapreĊenjezimskih sportova;
 Izgradnja trim staza za masovnu rekreaciju I amaterski sport;
 Formiranje sportskih klubova iz disciplina koje trenutno ne egzistiraju u okviru sportskog
saveza (rukomet, gimnastika, boks, sportovi na vodi i dr.);
 Kontinuirano praćenje sportskih potencijala za kvalitetan razvoj sporta, razvijati politiku I
mehanizme finansiranja sporta;
 Izgradnja biciklistiĉke staze.
118
14. POSEBNO ZAŠTIĆENI PROSTORI
Osnovna koncepcija zaštite prirodnih i kulturno - istorijskih vrijednosti i dobara ostvarivaće se
formiranjem mreţe zaštićenih i ekološki znaĉajnih podruĉja od nacionalnog i meĊunarodnog znaĉaja
na teritoriji općine i u okruţenju, fenomena geonasleĊa i kljuĉnih obiljeţja predjela, uz obezbjeĊenje
institucionalno - organizacione podrške i umreţavanja svih relevantnih aktera zaštite prirode. Prioritet
je ostvarivanje zaštite, prezentacije i odrţivog korišćenja zaštićenih prirodnih dobara i vrijednosti, koje
omogućavaju razvoj lokalne zajednice, odmor i rekreaciju u prirodi i edukaciju urbanog stanovništva.
Prirodne vrijednosti i kulturno-istorijska dobra treba tretirati kao jedinstven, integralni sistem radi
realizacije kompleksne prostorne zaštite ovih cjelina.
14.1.
Zaštićena prirodna podruĉja
Stavljanje pod zaštitu odreĊenih objekata lokaliteta ili kompleksa prirodnog nasljeĊa u kontekstu
prostornog planiranja podrazumijeva klasifikovanje po stepenima, odnosno kategorijama, zasnovanim
na pozitivnim zakonskim propisima.
TakoĊe, ovim Planom se propisuje potreba da se za svako prirodno dobro, za koje se pokrene
procedura stavljanja pod pravnu zaštitu, izvrši rekongnosciranje terena i evidentira stanje prirodnog
dobra uz izradu nauĉnih i struĉnih osnova za svako dobro pojedinaĉno, a zatim izvrši njihova
kategorizacija i odreĊivanje reţima zaštite.
Shodno gore navedenom, ovim planom je predviĊeno stavljanje pod zaštitu sljedećih prirodnih
podruĉja i lokaliteta:



Podruĉje vrijednog pejzaţa (pejzaţi) – predio Svatovac;
Pejzaţno parkovne površine (parkovi) - prirodni predio "Bokaviĉko brdo";
Prirodne vrijednosti:
o Hidrografija – jezero Modrac sa neposrednim obalskim podruĉjem i zamoĉvarenim
djelovima
o Flora i fauna – stanište bijele ĉaplje (lokalitet jezero Modrac), stanište dabra (staro korito
Spreĉe u Dobošnici).
Vrste i reţimi zaštite podruĉja prirodnog dobra precizno će se utvrditi aktom o ustanovljenju zaštite na
osnovu prethodno uraĊene struĉne dokumentacije Zavoda za zaštitu i korištenje kulturno –
historijskog i prirodnog naslijeĊa tuzlanskog kantona.
14.2.
Posebno vrijedna podruĉja kulturno – historijskog nasljeĊa
Kulturno-istorijska baština predstavlja jedan od najvaţnijih segmenata kulturnog identiteta odreĊene
zajednice i posebno doprinosi kvalitetu prostora u kojem ona egzistira, o starosnoj dobi pojedinih
naselja i vremenskim periodama u kojima je to naselje imalo najburniji razvoj. Evidencija i zaštita
kulturno-istorijskih vrijednosti ima prvorazredan znaĉaj za cjelokupno društvo i njegov razvoj.
Na podruĉju općine Lukavac zabiljeţen je veći broj kulturno-istorijskih spomenika. Evidentirani su
arheološki lokaliteti iz srednjeg vijeka, zatim spomenici iz vremena osmanskog, austrougarskog
perioda, spomenici NOB-e. Njihova rasprostranjenost i saĉuvanost je razliĉita i uslovljena je
društveno-ekonomskim i geografskim odrednicama. Treba svakako naglasiti da svi prostori nisu
119
jednako istraţeni te se na mogućnost dodatnih saznanja i otkrića novih kulturnih dobara svakako
mora raĉunati.
Za Nacionalne spomenike se primjenjuju mjere zaštite i rehabilitacije utvrĊene Zakonom o
sprovoĊenju odluka Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika ustanovljene u skladu sa Aneksom 8
Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini. Svaki Nacionalni spomenik kao i dobro za
koje su podnešene peticije biće obnovljene u skladu sa odobrenjem za rehabilitaciju izdatim od
nadleţnog entitetskog ministarstva.
Prema Zakonu o sprovoĊenju odluka Komisije, ĉlan 3, podrazumijeva se da nacionalni spomenici
automatski uţivaju najviši stepen zaštite, a Odlukama Komisije propisane su mjere ili zone zaštite za
sljedeće nacionalne spomenike:

Hram svetog proroka Ilije sa pokretnom imovinom u Puraĉiću, historijska graĊevina
(Odluka broj: 02-2-40/2009-32, od 13. maja 2009. godine, "Sluţbeni glasnik BiH", broj 55/09)
Na listi peticiji za proglašenje dobara nacionalnim spomenikom nalaze se slijedeća dobra:


















Dţamija u Berkovici;
Dţamija u Bikodţama;
Dţamija u Bokaviću;
Dţamija u Gnojnici;
Dţamija u Gornjim Poljicama;
Dţamija u Gornjoj Dobošnici;
Dţamija u Huskićima;
Dţamija u Kruševici;
Dţamija u Orahovici;
Dţamija u Prokosoviću;
Dţamija u Puraĉiću;
Dţamija u Srednjoj Dobošnici;
Dţamija u Ugru – Puraĉić;
Ĉaršijska dţamija;
Gora Vuĉijak;
Stara Dţamija u Turiji;
Temelji manastira - crkve u Gnojnici – KaluĊeru;
Zgrada „Vila Karamata―.
Osim navedenih dobara, na prostoru općine Lukavac nalazi se znaĉajan broj kulturnohistorijskih
spomenika i drugih znamenitih objekata, koji imaju znaĉajnu kulturnu i historijsku vrijednost a koji
zavreĊuju da se njihovom odrţavanju i ĉuvanju posveti neophodna paţnja.To su sljedeći objekti:







Begića Han, pominje se 1767. godine u Historijskom atlasu BiH, izdanje 2002. godine.
Trenutno srušen;
Bogumilsko svetište, Potiĉe iz 14. stoljeća. Glasnik zemaljskog muzeja BiH br. 6 iz 1973.
Godine;
Naselje Puraĉić, Prvi pisani spomen iz 1249. godine, Enciklopedija Leksikografskog zavoda
Zagreb iz 1953. Godine;
Camdţića konak, SagraĊen u 16. stoljeću (graditelj nepoznat), a obnovljen pedesetih godina
19. stoljeća, i od tada u vlasništvu porodice Ĉamdţić iz Puraĉića;
Pravoslavna crkva, Poĉela se graditi 1886. godine;
Gradina, neolitsko nalazište iznad Panjika na Ozrenu;
Ostaci kamenih blokova i nekropole stećaka, lokalitet "Barce" u Puraĉiću. Nauĉnici smatraju
da su to ostaci kamenih elemenata vojne utvrde Vojvode Purĉe iz 13. stoljeća. Bokavići,
Nalazište iz bronzanog doba;
120








Bistaraĉki dvor, Imanje porodice Uskufi, ĉiji je potomak Muhamed Hevaji Uskufi, autor prvog
pisma juţnoslovenskih narodau doba Otomanske imperije;
Gradina, Objekat u Orahovici;
Mramor - Babice, Ţivjeli Bogumili, spominje se u knjizi: Franjevci Dominikanci, dr. Marko
Vego;
Vila u Lukavcu, SagraĊena krajem 19. stoljeća;
Kuća Bikovića u Lukavac Mjestu, iz Turskog vremena;
Skamenjena djevojka, Kamen u oliku ţene nalazi se izmeĊu Poljica i Babica;
Ahme Dorića Han, Gnojnica - Sjedaljke - izgraĊen u vrijeme Turske vladavine, trenutno
srušen- pedesetih godina prošlog stoljeća (oko 1953);
Porodiĉna kuća Mevkić-Prokosović, trenutni naslednik Mevkić Jasminka (Stara oko 100
godina).
14.3.
Podruĉja namjenjena turizmu, rekreaciji
Lukavac je općina sa velikim brojem prostora i resursa za razvoj razliĉitih grana turizma.
Potencijalna namjena podruĉja po oblicima turizma:

Tranzitni i sportsko - rekreativni turizam
o sportsko, ugostiteljsko rekreacioni kompleks Plaţa na jezeru Modrac,
o sportsko - rekreativni centar Svatovac,
o sportsko - rekreativni centar Vijenac,
o sportsko - rekreativni centar Bistarac – nalazi se na tromeĊi tri naseljena mjesta (Bistarac
Donji, Bistarac Gornji, Kalajevo),
o sportsko - rekreativni centar Karića brdo (Prokosovići),
o izletniĉko - rekreatini kompleks Sokol (Turija),
o izletniĉko - rekreatini kompleks u Bokavićima (uz jezero Modrac),
o izletniĉko - rekreatini kompleks Tirnovac - nalazi se na tromeĊi tri MZ (Tabaci, Puraĉić,
Prokosovići),
o izletniĉko - rekreatini kompleks Batare (Modrac),
o staza za rekreaciju na Doloţaju (Ĉika Mišina staza) i staza Doloţaj – Delića potok.

Lovni i ribolovni turizam
o Podruĉje lovišta općine Lukavac,
o Jezero Modrac,
o Turija i drugi vodotoci.

Vjerski turizam
o Ratiš.

Seoski turizam
o Turija,
o Tumare,
o Stupari.
Kao posebna prirodna vrijednost, odnosno turistiĉki resurs izdvaja se jezero Modrac, znaĉajnije
vještaĉko jezero-akumulacija koje se moţe smatrati poluprirodnim jer je zahvaljujući prirodnom
okruţenju poprimilo sve karakteristike prirodnih jezera.
Modrac je najveće i najznaĉajnije jezero površine 1710 ha, maksimalne dubine 17,0 m, koje je
smješteno na prostoru tri općine, Lukavac, Tuzla i Ţivinice. Izuzetno je bogato ribom, a svojim
izduţenim oblikom zahvaljujući stalnom strujanju vjetra sa susjednih brda (obronaka Majevice i
121
Konjuha) vrlo je pogodno za razvoj sportova na vodi. Obale jezera su obrasle šumom, a naselja
smještena neposredno uz obale omogućavaju snabdijevanje turistiĉkih kapaciteta zdravom hranom i
ugostiteljskom podrškom.
Odluka Kantonalne vlade da se ovo jezero proglasi rezervom pitke vode mogla bi kao reperkusiju
imati i znaĉajne pomake u zaštiti vode, ali isto tako biti i koĉnica razvoja turizma (zabrana kupanja,
korištenja ĉamaca s motorima i sl.). Jezeru Modrac mora se posvetiti duţna paţnja, definirati njegov
status, utvrditi mjere zaštite, uraditi potrebnu plansku i drugu tehniĉku dokumentaciju.
Pored ovog najznaĉajnijeg tu je i niz manjih akumulacija kao što su Vijenac i Bistarac, zatim
Salihovića vodenica, kompleks vodenica na rijeci Spreĉi u Modracu, devet vrela u Devetaku, koji
predstavljaju atraktivna izletniĉka mjesta.
14.4.
Ugroţena podruĉja
Pod ugroţenim podruĉjima, na teritoriji Općine Lukavac mogu se izdvojiti bujiĉno – plavna i erozivna
podruĉja.
Pod zemljištem ugroţenim od erozije, smatra se zemljište na kome uslijed dejstva vode ili vjetra dolazi
do razaranja zemljišta i odnošenja zemljišnih ĉestica uz pojavu spiranja, brazdanja, jaruţanja,
podrivanja, kliţenja i drugih sliĉnih pojava.
Pod bujiĉnim tokovima smatraju se povremeni ili stalni vodotoci koji, kao specifiĉan oblik erozije
zemljišta, prilikom jakih kiša ili naglog topljenja snijega nabujaju i uz brzo formiranje i prolaz vodnog
talasa, opterećenog nanosom iz sliva i korita, postiţu znatnu brzinu i razornu snagu i izazivaju štete.
Erozivna i bujiĉno – plavna podruĉja na podruĉju Općine je sliv rijeke Bosne koji obuhvata sliv rijeke
Spreĉe.
Sa stanovišta erozije i bujica, u slivu rijeke Spreĉe razlikuju se tri dijela sliva:
o nizvodno od VS Dobošnica; sa desne strane su bujice Klokotnica II i I i Sokolska rijeka,
o sliv akumulacije Modrac (slivovi Oskove, Gostelje, Turije i Male Spreĉe i neposredni sliv
akumulacije),
o slivno podruĉje rijeke Jale (gornji dio sliva Jale i podruĉje Solinskog potoka).
Spreĉavanje štetnog dejstva erozije i bujica vrši se preduzimanjem radova za zaštitu od erozije i
ureĊenjem bujiĉnih tokova.
Protiverozivni radovi su naroĉito:








pošumljavanje goleti,
melioracije degradiranih šuma i pašnjaka,
podizanje pojaseva zaštitne vegetacije radi reguliranja površinskog slijevanja i smanjenja
snage vjetra,
izrada terasa, gradova, banketa i sliĉnih objekata na poljoprivrednim i šumskim zemljištima,
podizanje zasada voćaka, grmlja i zasada trava,
ureĊenje bujiĉnih tokova izgradnjom pregrada, kanala, kineta, obaloutvrda, drenaţa i sl.,
preureĊenje, odnosno uklanjanje vodenica, brana , stupa kanala za dovoĊenje i odvoĊenje
vode,
ĉišćenje korita bujiĉnog toka u svrhu pravilnog proticanja vode.
122
15. ZAŠTITA I UNAPREĐENJE OKOLIŠA
15.1.
Sprijeĉavanje negativnih uticaja na okoliš
Svaka privredna ekspanzija i urbanizacija neminovno sa sobom nose opasnosti po ţivotnu sredinu i
njenu degradaciju.
Da bi se obezbijedio adekvatan kvalitet ţivotne sredine u jednoj urbanoj cjelini neophodno je sprovesti
niz konkretnih mjera zaštite kako bi se već postojeći kvalitet odrţao ili da bi se postojeća degradacija
dovela na nivo odrţivog.
MeĊu te mjere mogu se svrstati: pravno-normativne mjere, tehniĉko-tehnološke, prostornoplanske,
ekonomske i.t.d, a njihove smjernice bi se zasnivale u:












Donošenjenju opštih normativno-pravnih akata Skupštine općine o zaštiti i unaprjeĊenju
ţivotne sredine u skladu sa vaţećim zakonskim propisima,kao i programi zaštite te postupci i
aktivnosti kao i kriterijumi ponašanja a u vezi stim sankcioni postupci u sluĉaju ne poštovanja
zakona;
Izrada katastra zagaĊivaĉa i stalno aţuriranje od strane nadleţnih u SO, pri ĉemu je naroĉito
vaţno ustanovljavanje mjernih punktova zagaĊivanja i uslova praćenja zagaĊivanja,
Zabrana i ograniĉenje gradnje objekata koji su potencjalni zagaĊivaĉi u zonama stanovanja,
društvenih, turistiĉko-rekreativnih, prosvetnih i drugih centara aktivnosti,
PrilagoĊavanje tehniĉkih i proizvodnih procesa u industriji zahtjevima i uslovima zaštite od
zagaĊenja ţivotne sredine, kako se štetni uticaji ne bi širili na okolinu,
Ugradnju, kontrolu upotrebe i odrţavanja instalacija i ureĊaja za preĉišćavanje zagaĊenih
otpadnih gasova i voda,
pravilan izbor lokacije (naroĉito proizvodnih i neproizvodnih objekata) uz poštovanje mezo i
mikroklimatskih karakteristika prostora,
Formiranje sanitarnih zaštitnih zona oko energana i glavnih saobraćajnica, pri ĉemu širina
zaštitnih zona zavisi od stepena mogućeg zagaĊenja,
Sprijeĉiti nedozvoljenu i nekontrolisanu eksploataciju šljunka , izvršiti sanaciju napuštenih
eksploatacionih mjesta,
Savremenim agrotehniĉkim mjerama,upotrebu pesticida, herbicida i vještaĉkih Ċubriva dovesti
u nivo potrošnje koja će zadovoljavati kako potrebe u poljoprivredi tako i standarde u zaštiti
ţivotne sredine,
Uspostavljanjem efikasnog sistema prikupljanja ĉvrstog otpada koji bi funkcionisao na što
većem prostoru Općine , a samim tim opsluţivao veći broj stanovnika,
Mjere fiskalne politike, izdvajanja doprinosa iz cijene proizvoda i usluga, naknada za
korištenje graĊevinskog zemljišta, kao i finansiranja iz novĉanih naknada i kazni za
emitovanje štetnih produkata preko ili u ţivotnu sredinu (iz ovih izvora će se obezbijedti
pribavljanje materijalnih srestava potrebnih za ostarivanje ciljeva zaštite i unaprjeĊenja
ţivotne sredine).
SprovoĊenje ovih i drugih mjera uticaće na smanjenje rizika i spreĉavanje zagaĊivanja i
degradacije ţivotne sredine, kao i na podizanje postojećeg kvaliteta ţĊivotne sredine, što će
se odraziti i na podizanje kvaliteta ţivljenja uopšte.
15.2.
Mjere zaštite od zagaĊivanja vode, vazduha i tla
Potrebne mjere na sanaciji zaštite okoliša koje se donose posebnim programom, u cilju poboljšanja i
oĉuvanja kvaliteta okolice, polazeći od dugoroĉnog i jasnog cilja da okoliš treba da dostigne
zadovoljavajući stepen kvaliteta. Mjere moraju jasno definirati osnovne ciljeve po pojedinim
segmentima, prioritete i rokove, koji trebaju biti usklaĊeni sa ostalim planskim elementima prostornog
plana.
123
Ostvarenje programa mjera, koji se sistemski treba i moţe evaluirati i prilagoĊavati u vremenu
primjene, treba da se osigurava instrumentima, a usmjerava razvojnim ciljevima. Konaĉno, uspješnost
programa provjerava se indikatorima koji pokazuju kako se odvija program i gdje ga valja mijenjati ili
dopunjavati.
15.2.1. Mjere zaštite od zagaĊivanja voda
Voda je jedan od osnovnih prirodnih elemenata bez kojeg je ne moguće zamisliti ţivot na zemlji.
Uĉestvuje u procesu kruţenja materije u prirodi, biološki je aktivna odnosno dobar je rastvaraĉ, ima
veliku sposobnost apsorpcije kako hemijskih supstanci tako i razliĉitih praškastih neorganskih
materija.
Upravo na osnovu ovih fiziĉkih osobina moţe se donijeti i zakljuĉak da je takvu materiju kao što je
voda teško i zaštititi.
S obzirom da su na podruĉju općine Lukavac registrovane znaĉajne koliĉine podzemnih voda na
osnovu kojih je predviĊena eksploatacija vode za piće za predmetno podruĉje a koje po svom
kvantitetu i kvalitetu imaju regionalni znaĉaj neophodno je posvetiti posebnu paţnju na oĉuvanje
kvaliteta podzemnih voda te smanjenju i eliminisanju uticaja postojećih i potencijalnih izvora
negativnih uticaja na kvalitet voda.
Mjere zaštite voda mogu biti:
 administrativne mjere,
 mjere za oĉuvanje kvaliteta voda,
 mjere za sprjeĉavanje i smanjenje zagaĊenja.
Administrativne mjere obuhvaćaju:





Planske osnove upravljanja vodama po slivovima koje treba da sadrţe procjenu mogućnosti
opterećenja vodotoka, ukupno planirano opterećenje za ispuštanje otpadnih voda, utvrĊivanje
mjerodavnog protoka prijemnika, recipijenta za prijem opterećenja;
Izmjene i dopune izdanih vodopravnih dozvola za ispuštanje otpadnih voda radi usklaĊivanja
s potrebnim mjerama i ciljevima zaštite voda;
Stalno praćenje propisa iz oblasti zaštite voda te njihovo usklaĊivanje s utvrĊenim mjerama u
provoĊenju zaštite voda;
Izrada katastra zaštite voda i izrada druge tehniĉke dokumentacije potrebne za provoĊenje
mjera zaštite voda;
Uspostavljanje sistema informiranja o stanju kvaliteta voda i efikasnosti primijenjenih mjera.
Mjere za oĉuvanje kvaliteta voda obuhvaćaju:




Zabranu izgradnje na podruĉjima gdje se ugroţava kvalitet voda izvorišta i podzemnih voda
koje se koriste ili planiraju koristiti za vodosnabdijevanje;
Zabranu ili ograniĉenje izgradnje na posebno zaštićenim podruĉjima i vrijednim vodnim
ekosistemima;
Ograniĉenje izgradnje i obavljanja djelatnosti na vodotocima gdje ispuštanje otpadnih voda
moţe imati uticaj na kvalitet voda i pored primjene potrebnih mjera zaštite, zabranu bili
kakvog ispuštanja opasnih/toksiĉnih materija;
Povećanje kapaciteta recipijenta-prijemnika izgradnjom potrebnih vodnih objekata.
124
Mjere za spreĉavanje i smanjenje zagaĊenja obuhvaćaju:








Planiranje, rekonstrukcija i izgradnja sistema za prikupljanje i odvoĊenje komunalnih otpadnih
voda;
Planiranje, rekonstrukciju i izgradnju ureĊaja za preĉišćavanje komunalnih otpadnih voda;
Smanjenje opterećenja otpadnih voda iz raznih tehnoloških procesa i prilagoĊavanje sastava
otpadnih voda dopuštenim vrijednostima opasnih i drugih materija koje se ispuštaju u sistem
javne kanalizacije ili prirodni recipijent-prijemnik;
Zamjena postojećih tehnologija sa ĉišćim tehnologijama u tehnološkim procesima gdje
opasne i druge materije zagaĊuju vode;
UvoĊenje programa mjera za smanjenje zagaĊenje voda od agrotehniĉkih sredstava;
UreĊenje erozijskih podruĉja i spreĉavanje ispiranja gradnjom regulacijskih vodnih objekata,
pošumljivanjem, pravilnom obradom zemljišta, i pravilnom upotrebom agrotehniĉkih sredstava
u poljoprivredi;
Izgradnju deponija-odlagališta svih vrsta otpada koja zadovoljavaju tehniĉko-tehnološke
uvjete;
Saniranje postojećih neureĊenih deponija-odlagališta otpada, prvenstveno na onim mjestima
gdje postoji opasnost od zagaĊenja podzemnih voda i površinskih voda koje su namijenjene
za izvorišta.
Pritisci na kvalitet površinskih voda dolaze skoro iz svih sektora, ali najveći pritisci su iz komunalnog,
energetskog i industrijskog sektora.
Naznaĉene mjere zaštite voda, posebno mjere za oĉuvanje kvaliteta voda i mjere za spreĉavanje i
smanjenje zagaĊenja, treba detaljno razraditi po pojedinim sektorima iz kojih dolaze pritisci na kvalitet
površinskih voda. Detaljan program Mjera zaštite kvaliteta voda donijet će se općinskim planom
zaštita voda.
Za uspješnu realizaciju postavljenih ciljeva za zaštitu voda, imajući u vidu sadašnje stanje kvaliteta
voda i postavljene zahtjeve za kvalitetom voda, trebalo bi u što kraćem roku napraviti slijedeće:




Donijeti planove zaštite podruĉja za rijeĉne slivove i podslivove na podruĉju općine;
Utvrditi ciljeve kvaliteta voda u skladu sa planovima zaštite podruĉja rijeĉnih slivova i
zakonskih propisa;
Uspostaviti katastar zagaĊivaĉa voda;
Uspostaviti informacijski sistem o vodama (vodnom bogatstvu i kvalitetu voda) i stvarati uvjete
za informiranje javnosti o kvalitetu voda.
15.2.2. Mjere zaštite u upravljanju otpadom
Da bi se zbrinjavanje ĉvrstog otpada sa podruĉja općine Lukavac sprovelo na adekvatan i
odgovarajući naĉin potrebno je sljedeće :
 Izvršiti proširenje postojeće deponije Potoĉari,
 Izvršiti dodatnu rekonstrukciju postojeće deponije u smislu tretmana procjednih otpadnih
voda,
 U okviru proširenja postojeće deponije predvidjeti i urediti prostor za odlaganje industriskog,
medicinskog i opasnog ĉvrstog otpada (deponovanje vršiti do momenta uspostavljanja
regionalnih sanitarnih, medicinskih i industriskih deponija),
 Predvidjeti mogućnost primarne reciklaţe ĉvrstog otpada u okviru postojeće deponije,
 Omogućiti prikupljanje ĉvrstog otpada sa cijelog prostora opštine,
 Izvršiti sanaciju divljih deponija kao i sprijeĉiti nastajanje novih.
125
15.2.3. Mjere zaštite od zagaĊivanja zraka
Na podruĉju obuhvata uglavnom moţe se konstatovati da su prisutni linijski i taĉkasti zagaĊivaĉi.
U cilju zaštite vazduha neophodo je sprovesti sledeće mjere:
 Na podruĉju općine Lukavac maksimalno provoditi prikljuĉenje na postojeći toplinski sistem
(iz TE „Tuzla―), gdje postoji mogućnost prikljuĉenja na toplinski sistem zabraniti izgradnju
malih kotlovnica na ugalj;
 Kao gorivo za zagrijevanje koristiti kombinaciju : prirodnog gasa, mazut, sa specificiranim
sadrţajem sumpora i geotermalnu energju ( kao novi obnovljivi izvor energije), koja u odnosu
na konvencionalna fosila goriva ne zagaĊje atmosferu emisionim gasovima.
 Rekonstrukcju saobraćajne mreţe, kao i iznalaţenje i realizacju arhitektonskih , graĊevinskih i
hortikulturnih rješenja izmeĊu saobraćajnica, stambenih i radnih zona i objekata.
 Vršiti kontrolu vozila na tehniĉkom pregledu saglasno propisima o bezbjednosti saobraćaja u
odnosu na dozvoljene koliĉine izduvnih gasova,
 U cilju bolje kontrole kvaliteta vazduha (imisija), neophodno je napraviti katastar zagaĊivaĉa,
podruĉja koji treba dinamiĉki obnavljati,
 Uspostaviti monitoring kvaliteta vazduha za praćenje osnovnih zagaĊujućih materija (SO i
ĉaĊ, taloţne materije, suspendovane ĉestice, NOx i CO),
 Povremeno mjeriti karakteristiĉne zagaĊujuće materije iz saobraćaja,
 Povremeno mjeriti specifiĉne zagaĊujuće materije iz industrijskih i drugih proizvodnih objekata
koji potencijalno ugroţavaju vazduh,
 Predvidjeti maksimalno ozeljenjavanje slobodnih površina kako javno tako i oko okućnica
individualnih stambenih objekata,
 Za zaštitu od individualnih gasova, prašine i buke iz saobraćaja prilikom projektovanja i
izvoĊenja saobraćajnica predvidjeti zaštitne drvorede, i druge vidove ĉvrstih barijera,(zaštita
od buke)
 Prilikom izgradnje novih ili rekonstrukcije postojećih proizvodnih pogona koji mogu da ugroze
vazduh naselja, dozvolu za rad usloviti prilaganjem odreĊene dokumentacije o mjerama njene
ţaštite i to prije oprjedjeljenja za odreĊenu lokaciju,
 Ne smije se dozvoliti da tretman ĉvrstog otpada se obavlja spaljivanjem pri ĉemu će doći do
emisije štetnih gasova koji nastaju sagorjevanjem tog otpada,
 ObezbjeĊenje komunalne higijene.
Polazeći od porijekla pritisaka na okoliš, razradom programa mjera, trebalo bi detaljno razraditi mjere
zaštite po pojedinim sektorima iz kojih dolaze najveći pritisci na kvalitet zraka. Obzirom da će se
detaljan program mjera zaštite zraka donijeti kantonalnim planom zaštite zraka, ovim planom daće se
naznaka samo osnovnih zaštitnih mjera za sektore: industrije i saobraćaja.
U sektoru industrije: Veći dio industrijskog sektora Općine, zbog tranzicijskih problema koji su
pojaĉani ratnim zbivanjima trenutno radi umanjenim kapacitetom, ali uz oĉekivanje da će većina
industrijskih postrojenja u kratkom roku dostići predratne proizvodne kapacitete kada se moţe
oĉekivati veliki pritisak na okoliš te emisija iz raznolikih tehnoloških procesa.
Glavni pritisci na kvalitet zraka dolaze iz baziĉne industrije i to iz proizvodnje: soda, koksa i proizvoda
na bazi koksnog plina, cementa, prerade drveta i dr. Za ovaj sektor osnovne mjere su:





Prihvaćanje standarda EU u procesima proizvodnje i produkcije;
Stroga kontrola emisija iz industrijskih procesa;
Ograniĉavanje emisije i propisivanje standarda i normativa za vrlo otrovne i kancerogene
materije;
Podsticanje uvoĊenja alternativnih tehnoloških procesa, po mogućnosti da se slijedi naĉelo
primjene najboljih raspoloţivih tehnika za smanjenja emisije-tzv principa BAT;
Razmatranje izgradnje dovoljno visokih dimnjaka, zbog smanjenja uticaja emisija na okolicu;
126




Razmatranje mogućnosti preseljenja-dislociranja pojedinih industrijskih postrojenja izvan
urbanih naselja;
Propagiranje i razvijanje odgovornosti za smanjenje nastajanja emisija;
Usmjeravanje potrošaĉa na nove proizvode, gdje u proizvodnim procesima nastaju znatno
manje emisije;
UvoĊenje naknada za prekomjerno emitiranje zagaĊujućih materija u zrak.
U sektoru saobraćaja: Danas, iz sektora saobraćaja ima se znaĉajan pritisak na kvalitet zraka.
Osnovne mjere u sektoru saobraćaj su:







Optimiranje svih transportnih tokova;
Što ubrzanija rekonstrukcija i modernizacija putne mreţe;
Potpora promjeni strukture javnog prevoza, otpoĉeti sa postepenim uvoĊenjem saobraćaja
korištenjem elektriĉne energije;
Insistiranje na obnovi i modernizaciji ţeljezniĉkog transporta na pruzi Doboj-Tuzla;
U svim većim gradskim naseljima: izvršiti optimiranje saobraćaja, osigurati protoĉnost
saobraćajnica, proširiti gradske saobraćajnice, unaprediti javni gradski prevoz, proširiti
pješaĉke zone, po potrebi uvesti zone ograniĉenog saobraćaja;
Podobnim mjerama nastojati povećati upotrebu goriva sa niskim sadrţajem sumpora;
Pojaĉati inspekcijski nadzor za: kontrolu ispravnosti vozila (posebno gradskog javnog prevoza
i dostavnih teretnih vozila) i kontrolu kvaliteta goriva.
U koliko se ţeli omogućiti kvalitetno planiranje zaštite zraka i razvoja, što je od posebne vaţnosti za
planiranje korištenja i zaštitu prostora na podruĉju kantona, trebalo bi u što kraćem roku napraviti
slijedeće: u što kraćem roku donijeti plan zaštite zraka, kojim će se detaljno razraditi svi elementi koji
su utvrĊeni zakonskim propisima, a posebno mjere zaštite u upravljanju kvalitetom zraka sa utvrĊenim
rokovima realizacije pojedinih mjera i slijedom prioriteta po pojedinim sektorima, otpoĉeti sa radom na
reonizaciji prostora prema kvalitetu zraka, odnosno uraditi disperzivno modeliranje u monitoringu
kvaliteta zraka za podruĉje općine, a u svrhu:



Procjene koncentracije zagaĊujućih materija na pojedinim podruĉjima i razliĉitim vremenskim
razdobljima, odnosno ocjene izglednih promjena kao rezultata modifikacija u procesu;
Uspostavljanja legislative o kontroli emisija u zrak, odnosno odreĊivanju maksimalno
dopuštenih iznosa emisija u zrak koji će odgovarati standardima kvaliteta zraka;
Odabira lokacija budućih izvora polutanata, radi minimiziranja njihovih uticaja na okolicu i dr.,
a što treba da ima veliku vrijednost pri izradi prostornih i urbanistiĉkih planova pojedinih
podruĉja, planiranja toplifikacije i saobraćaja i dr.
15.3.
Podruĉja i mjere sanacije
Za potrebe izrade dokumenta prostornog ureĊenja - prostorni plan općine Lukavac, neophodno je na
osnovu sveukupnog sagledavanja stanja kvaliteta okoliša na podruĉju tuzlanskog kantona, mogućeg
prihvatnog kapaciteta okoliša, uvjeta koji proizilaze iz planiranja korištenja i ureĊenja prostora i
trenutno vaţećih zakonskih propisa, dati prijedlog potrebnih mjera za sanaciju okoliša prostora
Općine za plansko razdoblje.
Ukoliko se ţele ispuniti postavljeni ciljevi u zaštiti okoliša, osim jasno izraţene ţelje i politiĉke volje, za
to je potrebno imati kvalitetan program i plan kao i velike promjene u sadašnjim institucionalnim
odnosima te angaţman ljudskih i financijskih resursa u onoj mjeri u kojoj se mogu osigurati samo
dugoroĉno usmjeravanjem kroz strateško opredjeljenje i paţljivo planiranje.
127
U cilju provoĊenja i ostvarenja mjera zaštite u oblasti zaštite okoliša, u sklopu plana zaštite okoliša
(plana zaštite zraka, plana zaštite voda, plana upravljanja otpadom) neophodno je uraditi program i
plan za realizaciju provedbenih mjera koji izmeĊu ostalog treba da sadrţi i:






Popis svih zagaĊivaĉa okoliša (zraka, voda i tla) i ocjenu stanja;
UtvrĊivanje potrebnih mjera zaštite;
Instrumente za provoĊenje mjera zaštite;
OdreĊivanje prioriteta kod provoĊenja potrebnih mjera zaštite;
Rokove za provoĊenje utvrĊenih mjera zaštite;
Potrebna financijska sredstava za provoĊenje utvrĊenih mjera zaštite.
Za uspješno provoĊenje mjera zaštite okoliša, mogu se koristiti razliĉiti instrumenti kojim se treba
usmjeravati i etapno kontrolirati napredovanje realizacije planiranih zadataka. Kada je u pitanju izbor
instrumenata koje treba koristiti, iskustvo pokazuje da se najbolji rezultati u provoĊenju politike zaštite
okoliša postiţu primjenom kombinacije razliĉitih instrumenata, regulacionih, klasiĉnih, ekonomskih,
poticajnih, ali i svih drugih koji podupiru primjenu i provoĊenje mjera i osiguravaju praćenje efekata
zaštite okoliša. Pri planiranju korištenja više instrumenata posebnu paţnju treba usmjeriti
uspostavljanju konzistentnog skupa mjera ciljanih na odabrani prioritetni sektor (energetiku,
saobraćaj, industriju i dr.), uobiĉajeni instrumenti su:




Regulacioni instrumenti, jaĉanje legislative za zaštitu okoliša i bolja implementacija iste,
razvoj standardizacije i evaluacija planova i programa zaštite okoliša;
Klasiĉni instrumenti, korištenje najĉešće primjenljivih mjera koje se zasnivaju na pristupu,
propiši i nadziri i korištenje i primjena tuĊih pozitivnih iskustva;
Financijski i ekonomski instrumenti, provoĊenje naĉela "zagaĊivaĉ plaća" i "korisnik plaća",
pouzdan mehanizam financijske potpore (osnivanje i funkcioniranje posebnih fondova za
zaštitu okoliša), uvoĊenje poreza na okoliš i odgovornosti za okoliš, uvoĊenje dodatnih
poreza, povećanje naknada, uvoĊenje stroţijih kazni za zagaĊenje okolice i dr.;
Poticajni instrumenti, donošenje mjera na zaštiti okoliša dogovorom sa svim akterima
(zagaĊivaĉima), uvoĊenje predviĊenih mjera i mehanizama stepenasto, osiguranje istog nivoa
primjene za sve ukljuĉene subjekte i iznalaţenje povoljnih kredita, smanjenje taksi,
oslobaĊanje dijela carine na opremu (kod uvoĊenja novih tehnologija i rekonstrukcija u cilju
smanjenja zagaĊenja) i sl.
Na osnovu naznaĉenih ciljeva i mjera, u cilju zaštite okoliša, neophodno je da se meĊusobnom
saradnjom i umreţenošću svih aktera koji treba da uzmu uĉešće u donošenju programa mjera zaštite,
donesu i prioriteti kod sanacije postojećeg stanja, odnosno da se utvrde prioriteti realizacije pojedinih
mjera zaštite.
Od niza problema prisutnih na podruĉju općine, kada je u pitanju zaštita okoliša, veoma je teško
izdvojiti prioritetne probleme i utvrditi rokove realizacije za predviĊene mjere zaštite.
15.4.
Procjena stanja do kraja planskog perioda
Brza sanacija odnosno poboljšanje kvaliteta okoliša, teško je izvodljivo imajući u vidu:




Trenutno stanje kvaliteta okoliša na podruĉju općine koje je više nego kritiĉno i to u svim
segmentima;
Da se oĉekuje, već u kratkoroĉnom razdoblju, rast industrijske proizvodnje i porast u privredi
s rastom potrošnje energije;
Da se oĉekuje daljnja ekspanzija saobraćaja;
Da je proces zaštite okoliša sloţen tehniĉko-tehnološki problem;
128

Da je ekonomsko stanje općine, takvo da ne mogu omogućiti potrebna sredstva za sanaciju
zaštite okoliša do potrebnog nivoa.
MeĊutim, ukoliko se obezbijede osnovni preduvjeti, kao:




Omogući potpuna implementacija zakonskih propisa;
Obezbijedi jaĉanje sistema zaštite okoliša, uvoĊenjem novih instrumenata za smanjenje
pritiska na okoliš;
Obezbijedi prihvatljiv naĉin finansiranja u projekte zaštite okoliša;
Rast svijesti o potrebi promjena kada je u pitanju zaštita okoliša.
Treba oĉekivati da će se u planskom razdoblju postići vidan napredak kada je u pitanju kvalitet
okoliša, odnosno da će doći do podizanja nivoa zaštite okoliša i oĉuvanje istog u odnosu na sadašnje
stanje.
U kratkoroĉnom razdoblju, ne treba biti iznenaĊen da se ima i trend pogoršanja kvaliteta okoliša u
pojedinim segmentima, posebno segmentima: kvaliteta zraka i kvaliteta voda, iskljuĉivo kao posljedica
rasta proizvodnje u energetici i industriji.
U srednjoroĉnom razdoblju, oĉekivati je znaĉajne pomake u svim segmentima zaštite okoliša, i to:
 Kod upravljanja komunalnim otpadom (izgradnjom sanitarne općinske deponije),
 kod kvaliteta zraka treba oĉekivati poboljšanje kvaliteta zraka, (primjenom propisa o
ograniĉavanju emisija zagaĊenja u zrak i uvoĊenjem sankcija za emitiranje zagaĊenja iznad
dozvoljenih vrijednosti) i
 kod kvaliteta voda treba oĉekivati poboljšanje kvaliteta voda, posebno u gornjem slivu rijeke
spreĉe (implementacijom dijela projekata vezanih za zaštitu akumulacije modrac).
U dugoroĉnom razdoblju, bilo bi realno da se riješi veliki dio problema u oblasti zaštite okoliša na
podruĉju općine. U ovom trenutku treba planirati da će se na kraju ovog razdoblja dostići i ostvariti
planirani cilj u zaštiti okoliša. Da će okoliš dostići zadovoljavajući stepen kvaliteta i to u svim
segmentima.
Kod davanja procjene stanja kvaliteta okoliša do kraja planskog razdoblja, treba raĉunati i sa
oteţavajućim ograniĉenjima koja mogu uticati djelomiĉno na ostvarenje postavljenih ciljeva, kao:




Opće privredno stanje u kojem je najveći problem nezaposlenost;
Okruţenje u kojem se nepoštivanje zakona i zakonskih ograniĉenja tolerira, neefikasni sudski
sistem zbog ĉega su instrumenti, definirani postojećim zakonima nedjelotvorni;
Nedostatak financijski sredstava za realizaciju svih planiranih aktivnosti u oblasti zaštite
okoliša;
Ograniĉenih ljudskih resursa potrebnih za obavljanje izuzetno struĉnog i opseţnog posla na
realizaciji postavljenih ciljeva.
16. ZAŠTITA I REVITALIZACIJA KULTURNO – HISTORIJSKOG
PRIRODNOG NASLJEĐA I NJIHOVA EKONOMSKA VALORIZACIJA
16.1.
I
Zaštita prirodnog naslijeĊa
U cilju optimalne prezentacije, polivalentnog korištenja , odnosno ekonomske valorizacije prirodnog
naslijeĊa Prostorni plan se zalaţe za hitno pokretanje inicijativa i drugih radnji za stavljanje pod
129
posebnu (zakonsku) zaštitu kao i poduzimanje ostalih praktiĉnih i spasilaĉkih radnji slijedećih dobara
prirodnog naslijeĊa:




predio Svatovac – zaštićeni pejzaţ;
prirodni predio "Bokaviĉko brdo" – park;
jezero Modrac (staništa bijele, sive i crvene ĉaplje, selidbene puteve i odmorišta migratornih
vrsta);
staro korito spreĉe u Dobošnici – stanište dabra.
Prostornim planom se utvrĊuju slijedeĊi nivoi zaštite:


opće mjere i ciljevi zaštite prirodnog naslijeĊa koje se odnose na ukupno prirodno naslijeĊe,
posebne mjere zaštite koje se odnose na pojedine vrste prirodnog naslijeĊa.
Opće mjere zaštite:






Zaštita i oĉuvanje biološke razliĉitosti i ekosistemske prirodne ravnoteţe usklaĊene sa
ljudskim djelovanjem;
Izrada valorizacione osnove i utvrdivanje evidencije prirodnog nasljedja u cilju praćenja stanja
istog;
UtvrĊivanje mjera, sugestija, mišljenja, saglasnosti, ekspertiza, revizija i druge dokumentacije
iskljuĉivo na bazi odrţivog korišćenja prirodnog nasljedja (minimalna oštećenja i narušavanje
ravnoteţe);
Mjere spreĉavanja svih štetnih antropogenih zahvata i poremećaja u prirodi;
Mjere za oĉuvanje prirodnosti tla, ĉistoće vode, atmosfere, produkcije kiseonika i smanjenje
efekata „staklene bašte― radi oĉuvanja klime;
Interpolacija i dosljedna primjena zakonske legislative iz oblasti zaštite prirodnog nasljeĊa i
zaštite prirode u svim dokumentima i nivoima prostornog palniranja.
Posebne mjere zaštite
Pejzaţi i parkovi


Kao posebna i osnovna mjera zaštite prirodnih podruĉja utvrĊuje se provoĊenje postupka
geodetske reambulacije i kompletiranje katastarskih planova sa dobivenim podacima.
izrada i donošenje pejzaţne osnove Tuzlanskog kantona sa obaveznim razvrstavanjem svih
pejzaţnih površina u tipove pejzaţa temeljem kriterija (razliĉitost prirodnog, graditeljskog i
tradicijskog naslijeĊa).
Hidrografija





OdreĊivanje zaštitnih zona za dobra prirodnog naslijeĊa iz ove skupine, koja su naroĉito
propisana Zakonom o zaštiti prirode, Zakonom o prostornom ureĊenju, Zakonom o vodama i
Uredbom o kategorizaciji vodotoka,
Mjere zaštite od oneĉišćenja i praćenje stanja oneĉišćenja voda,
Mjere naĉelne zabrane pregraĊivanja vodenih površina, isušivanja, zatrpavanja vodenih
površina ukljuĉujući i moĉvarne dijelove, sve u sluĉajevima ugroţavanja prirodne izvornosti i
biološke razliĉitosti,
Naĉelno se zabranjuju svi zahvati i radnje koji bi utjecali na smanjenje koliĉine vode i
izdašnosti izvorišta,
Zabrana svih vrsta graĊenja u zaštitnoj zoni ovih dobara,
130

Poduzimanje i svih drugih radnji oko zaštite ovih dobara na naĉelima Konvencije o zaštiti
vlaţnih staništa (Ramsarska konvencija).
Flora i fauna
Integralni pristup zaštiti ovih vrijednosti prirodnog naslijeĊa moguć je jedino zaštitom šumskih
ekoloških sistema kao iskljuĉivih staništa ovoga dijela naslijeĊa. U tome cilju potrebno je realizirati
slijedeće postavke:




stavljanje pod posebnu zaštitu prirodnih podruĉja gdje su locirana ova prirodna dobra,
pokretanje procedure na izmjeni i dopuni Zakona o šumama u skladu sa evropskim
standardima iz ove oblasti, odnosno uvoĊenje certifikacije šuma,
u svim šumama osigurati stalan procent starih i suhih stabala i stabala sa dupljama, radi
oĉuvanja biološke razliĉitosti, kao i ostavljanje manjih neposjeĉenih površina kao refugijuma,
sa istim ciljem,
zaštićena flora i fauna ne smije se sjeći, ubirati, ubijati, tj jedini naĉin korištenja i prezentacije
je njihovo fotografiranje.
16.2.
Zaštita kulturno – historijskog naslijeĊa
Osnovna koncepcija prostornog razvoja općine Lukavac, sa aspekta zaštite kulturnog naslijeĊa,
zasnovana je na njihovoj identifikaciji njihovim stavljanjem pod zaštitu, a u cilju povećanja procenta
zaštićenih kulturnih dobara.
Opća djelatnost zaštite kulturnih dobara podrazumijeva:













istraţivanje i evidentiranje dobara koja uţivaju prethodnu zaštitu;
predlaganje i utvrĊivanje kulturnih dobara;
voĊenje registra i dokumentacije o kulturnim dobrima;
pruţanje struĉne pomoći na ĉuvanju i odrţavanju kulturnih dobara sopstvenicima i korisnicima
tih dobara;
staranje o korišćenju kulturnih dobara u svrhe odreĊene ovim zakonom;
predlaganje i praćenje provoĊenja mjera zaštite kulturnih dobara;
prikupljanje, sreĊivanje, ĉuvanje, odrţavanje i korišćenje pokretnih kulturnih dobara;
prikupljanje podataka o nestalim i otuĊenim kulturnim dobrima;
provoĊenje mjera tehniĉke i fiziĉke zaštite kulturnih dobara;
izdavanje publikacija o kulturnim dobrima i o rezultatima rada na njihovoj zaštiti;
izlaganje kulturnih dobara, organizovanje predavanja i drugih prigodnih oblika kulturno obrazovne djelatnosti;
drugi poslovi u oblasti zaštite kulturnih dobara utvrĊeni ovim zakonom i na osnovu njega;
ukoliko se predviĊaju intervencije na kulturnim dobrima ili u njihovoj tangentnoj zoni, koje
mogu uticati na izgled i svojstva dobra, prije preduzimanja radova potrebno je obratiti se
Zavodu za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog nasljeĊa Tuzlanskog kantona
posebnim zahtjevima radi propisivanja detaljnih mjera zaštite, izdavanja saglasnosti na
projektnu dokumentaciju i uvida u izvedene radove.
U aktu o utvrĊivanju svakog pojedinog kulturnog dobra, mere zaštite obuhvataju:



bliţe uslove ĉuvanja, odrţavanja i korišćenja;
tehniĉko-zaštitne mjere radi obezbeĊivanja kulturnog dobra od oštećenja, uništenja i kraĊe;
naĉin obezbjeĊivanja korišćenja i dostupnosti kulturnog dobra javnosti;
131



ograniĉenja i zabrane u pogledu raspolaganja kulturnim dobrom i njegove upotrebe, u skladu
sa zakonom;
ograniĉenja, odnosno zabrane izvoĊenja odreĊenih graĊevinskiih radova, promjene oblika
terena i korišćenja zemljišta u okviru zaštićene okoline kulturnog dobra, kao i promjene
njegove namjene;
uklanjanje graĊevinskog ili drugog objekta ĉije postojanje ugroţava zaštitu ili korišćenje
kulturnog dobra.
Mjere zaštite utvrĊuju se i za zaštićenu okolinu nepokretnog kulturnog dobra.
Mjere tehniĉe zaštite za nepokretna kulturna dobra su:

radovi na konzerviranju, restauriranju, rekonstrukciji, revitalizaciji i prezentaciji kulturnih
dobara.
Mjere tehniĉke zaštite i drugi radovi kojima se mogu prouzrokovati promjene oblika ili izgleda
nepokretnog kulturnog dobra ili povrjediti njegova svojstva, mogu se preduzimati ako se:



utvrde uslovi za preduzimanje mjera tehniĉke zaštite i drugih radova;
pribavi saglasnost na projekat i dokumentaciju za izvoĊenje ovih radova, u skladu sa
zakonom;
pribave potrebni uslovi i odobrenja na osnovu propisa o planiranju i ureĊenju prostora i
izgradnje objekta.
Mjere zaštite arheoloških lokaliteta:




zabranjuje se neovlašćeno iskopanje i istraţivanje arheološkog nalazišta;
ukoliko se pri zemljanim radovima naiĊe na do sada nepoznato arheološko nalazište izvoĊaĉ
je duţan da obustavi radove i obavesti nadleţnu sluţbu zaštite (Zavod za zaštitu i korištenje
kulturno-historijskog i prirodnog nasljeĊa Tuzlanskog kantona);
izvoĊaĉ je duţan da preduzme mjere zaštite kako nalazište ne bi bilo uništeno i oštećeno;
troškove iskopavanja,istraţivanja,zaštite,ĉuvanja,publikovanja i izlaganja otkrivenog dobra
koje uţiva prethodnu zaštitu snosi investitor objekta.
Mjere zaštite spomenika kulture:







zabrana radova koji mogu ugroziti statiĉku stabilnost spomenika kulture;
zabrana nestruĉnih prepravki, dogradnje, pregradnje, nadgradnje;
voĊenje elektro i TT vodova podzemnim putem;
zabrana postavljanja prikljuĉnih kutija , ormara i rashladnih ureĊaja na fasadama;
negovanje i redovno odrţavanje dekorativne flore;
oĉuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog
gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata , stilskih
karakteristika , originalnih materijala i funkcionalnih karakteristika;
aţurno praćenje stanja i odrţavanje konstruktivno-statiĉkog sistema, krovnog pokrivaĉa, svih
fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture.
Mjere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

zabrana gradnje i postavljanja trajnih ili privremenih objekata koji svojim namjenom,
volumenom gabarita po visini i obliku mogu ugroziti ili degradirati spomenik kulture i njegovu
zaštićenu okolinu;
132





zabrana postavljanja pokretnih tezgi,kioska i drugih privremenih objekata unutar zaštićene
okoline;
zabrana radova koji mogu ugroziti statiĉku bezbednost spomenika kulture;
zabrana izvoĊenja radova kojima se vrši promjena oblika ili namjene terena;
zabrana postavljanja dalekovoda, vazdušnih elektro i TT vodova preko zaštićenih parcela,
njihovo voĊenje izvršiti podzemnim kanalima, uz vraćanje terena u prvobitno stanje;
urbanistiĉko i komunalno ureĊenje, hortikulturno opremanje, njegovanje dekorativne flore i
redovno odrţavanje prostora zaštićene okoline u funkciji spomenika kulture.
Mjere tehniĉe zaštite za spomen obiljeţja:



trajno ĉuvanje i odrţavanje kulturnih dobara spomeniĉkog i memorijalnog karaktera;
spomenici, spomen biste i spomen obeleţja moraju se adekvatno odrţavati obnovom
oštećenih natpisa, ĉišćenjem spomeniĉkih podloga i površina, kao i odrţavanjem zelenih
površina oko spomenika;
obnovu oštećenih i izbledjelih natpisa na spomen ploĉama na objektima, mogu izvoditi
struĉna lica kvalitenim materijalima i kvalifikovanom radnom snagom.
Neophodno je uraditi Studiju zaštite nepokretnih kulturnih dobara kojom će se utvrditi pojedinaĉni
uslovi zaštite za svako kulturno dobro.
16.3.
Revitalizacija i ekonomska valorizacija prirodnog naslijeĊa
Veoma povoljan geoprometni poloţaj, kao i velika koncentracija vrijednih i atraktivnih prirodnih
lokaliteta, predstavljaju glavne pokretaĉke motive revitalizacije prirodnog naslijeĊa kao preduvjet
ekonomske valorizacije prirodnog naslijeĊa.
U Prvi stepen prioriteta realizacije mjera zaštite i spasilaĉkih intervencija svrstavaju se predio
Svatovac (zaštićeni pejzaţ) i jezero Modrac.
Ovim Planom odreĊuje se i Nulta pozicija mjera zaštite u koju se iskljuĉivo svrstavaju pejzaţno –
parkovna podruĉja, odnosno prirodni predio "Bokaviĉko brdo" i „Svatovac―. Nulti pristup zaštiti
podrazumijeva ţurno poduzimanje mjera zaštite, a najduţe u roku od pet godina od poĉetka vaţenja
ovoga Plana.
Mjere zaštite prvenstveno se odnose na:
 biološku revitalizaciju i sanaciju,
 instalacije parkovskog mobilijara i drugih sadrţaja.
Nakon stavljanja pod zaštitu donose se programi revitalizacije i korištenja pojedinog dobra naslijeĊa
na bazi procjene prihoda iz: boravišnog, tranzitnog i poslovnog turizma, a na temelju zdravstvenoterapeutske, rekreativne, lovne i vjerske funkcije turizma.
Postojeća ekonomska valorizacija prirodnog naslijeĊa, u prvom redu iskorištavanje prirodnih resursa
(obnovljivih i neobnovljivih), ekonomski je neznatna, trenutaĉna, periodiĉna i socijalno neopravdana u
poreĊenju sa mogućom ekonomskom valorizacijom utvrĊenih prirodnih podruĉja i drugih kulturnih
elemenata koji se mogu ekonomski valorizirati samo stavljanjem prirodnih podruĉja pod zaštitu.
Na primjer ljepota pejzaţa, vidikovci, ţivopisni planinski vodotoci, pećine i druge vrijednosti mogu se
ekonomski vrednovati bez sadašnje ekstenzivno, intenzivnim (organizovanim) naĉinom prezentacije i
korištenja putem programa prostorne organizacije, revitalizacije i korištenja prirodnih podruĉja.
133
Samo na taj naĉin ekonomski efekti korištenja prirodnog naslijeĊa se mogu uvećavati, a ujedno
otvaralo mogućnosti supstitucije angaţiranosti radnog aktiviteta lokalnog stanovništva iz ekonomski
neprimjerene primarne industrijske proizvodnje.
16.4.
Revitalizacija i ekonomska valorizacija kulturno – historijskog naslijeĊa
Kulturno-historijsko naslijeĊe Općine Lukavac je tokom rata 1992-1995.bilo znaĉajno oštećeno, ali i
zbog neodrţavanja, i nebrige brojni objekti su došli u stanje devastacije.
Zbog toga se daje prijedlog da se izrade standardi za fiziĉku obnovu objekata kulturnog naslijeĊa:







da se izradi program preventivnih konzervatorsko-restauratorskih zahvata na graditeljskom
naslijeĊu u cilju zaustavljanja njihovog daljeg fiziĉkog uništavanja,
da se ostvari saradnja na zaštiti kulturnih i prirodnih vrijednosti u okviru prostornog planiranja;
da se izradi plan za sveobuhvatnu dugoroĉnu obnovu svih objekata graditeljskog naslijeĊa po
fazama, uz pomoć općinskih i kantonalnih sluţbi sa financijskim pokazateljima. Kod toga se
mora osigurati aktivniji angaţman lokalnih zajednica u smislu planiranja i upravljanja ovim
objektima;
osigurati aktiviranje saradnje drţavnog i privatnog sektora, gdje se posebno naglašava
aktiviranje privatnog sektora u smislu davanja koncesija na korištenje objekata kulturnog
naslijeĊa i njihove obnove,
odrediti ulogu koju baština igra u stvaranju novih radnih mjesta uzimajući u obzir lokalni razvoj
i sheme urbanog planiranja,
formulirati kategorije kod odluĉivanja drţavnih vlasti i privatnog sektora u smislu da se istakne
dugoroĉna vrijednost investiranja u programe naslijeĊa i ĉinjenice da se profitabilnost u ovoj
oblasti ne vrednuje samo u ekonomskom smislu nego na osnovu kompletnog uĉinka na
društvo (znaĉaj obnavljanja starih zgrada u odnosu na izgradnju savremenih objekata).
u okviru strategije odrţivog razvoja ukazati na ekonomski i društveni potencijal kulturnog
naslijeĊa koji mora naći svoje mjesto u okviru ovih programa.
17. MINSKA POLJA
17.1.
Podruĉja i mjere sanacije
Postojanje neeksplodiranih ubojnih i minsko eksplozivnnih sredstava na dijelovima analiziranog
prostora predstavlja specifiĉan oblik zagaĊenja tla u smislu mogućnosti korištenja površina kao i
mogućih posledica po zdravlje ljudi.
Na podruĉju općine Lukavac, površine pod minsko eksplozivnim sredstvima iznose cca 550 hektara.
Lokacije površina pod minsko eksplozivnim sredstvima se preteţno nalaze na zapadnom obodu
granice opštine.
Mjere sanacije podrazumijevaju uklanjanje MES – a i NUS – a, te privoĊenje namjeni sanirnih
površina.
134
17.2.
Etape realizacije deminiranja
S obzirom da je proces uklanjanja MES – a i NUS – a dugotrajan i u finansijskom smislu ima veoma
visoku cijenu, moţe se oĉekivati da će proces deminiranja ugroţenih površina na prostoru općine
Lukavac trajati duţi vremenski period, u zavisnosti prvenstveno od materijalnih i finansijskih
mogućnosti.
Iz prethodno navedenih razloga potrebno je definisati prioritetne površine za sanaciju (deminiranje)
kroz etapni plan deminiranja prostora.
Prioritetne površine koje bi imale prioritet u procesu deminiranja, a u skladu sa namjenom površina
su:
 graĊevinska zemljišta u sklopu urbanih podruĉja ili izvan njih sa namjenom stanovanja,
 graĊevinska zemljišta namijenjena za privredne komplekse,
 podruĉja znaĉajna za razvoj poljoprivredne proizvodnje,
 podruĉja od posebnog znaĉaja za druge planirane namjene.
18. UGROŢENOST PODRUĈJA
Specifiĉnosti prirodnih uslova (geoloških, hidrografskih, klimatoloških, geomorfoloških i geoloških
karakteristika) i steĉenih uslova (privredni i infrastrukturni objekti, velika gustina naseljenosti, ratna
dejstva), doprinose da se Općina sa aspekta ugroţenosti moţe ubrajati u relativno ugroţene kantone.
Ugroţenost prostora od elementarnih nepogoda, posebno posljednjih godina, je ĉesta pojava na
podruĉju Općine.
Na podruĉju Općine mogu nastati; prirodne, tehniĉko-tehnološke i druge nesreće koje mogu ugroziti
ţivot i zdravlje većeg broja ljudi i izazvati materijalne štete većeg obima.
18.1.
Procjena ugroţenosti podruĉja od ratnih dejstava, elementarnih nepogoda i
tehniĉkih katastrofa do kraja planskog perioda
Sa stanovišta procjene ugroţenosti odreĊenih podruĉja mogu se izdvojiti sljedeće cjeline:
Prirodne nesreće









Rijeka Spreĉa nizvodno od Dobošnice (mogućnost plavljenja prostora);
Sliv jezera Modrac (mogućnost plavljenja prostora);
Slivno podruĉje rijeke Jale sa pritokom – rijeka Solina (mogućnost plavljenja prostora);
dolina rijeke Turije i Bukovice, odnosno Turije;
dolina rijeke Brijesnice na dijelu izmeĊu sela Rosulj i Grebići;
Sjeverno i sjeveroistoĉno od Lukavca mogu se oĉekivati potresi intenziteta od 7 do 7,5
stepeni Merkalijeve skale i to je ujedno najugroţenije podruĉje Tuzlanskog kantona.
IzgraĊena veća urbana naselja (Lukavac,.....) sa stanovišta izbijanja poţara, zemljotresa,
klizišta
Vrijedni šumski kompleksi locirani preteţno na juţnom i jugoistoĉnom dijelu opštine Lukavac
(mogućnost šumskih poţara);
podruĉie Smoluća—Dolovi u duţini 887 m i širini 250 m,podruĉje juţno od »Dolova« u duţini
425, i širini 160 m,padine Jastrebice odnosno Molitvišta u duţini 300 m i širini 80 m,podruĉie
Babunovići—Rasadište,podruĉje Buruma u duţini 124 m i širini 88 m,podruĉje istoĉno od
zaseoka Hotići (klizišta);
135



podruĉje sela Hotići — prostor uz seoski put,podruĉje sela Podosoja i Strana,podruĉje zvano
Lukovi,Graljevac — Poljice (sa stanovišta slijeganja zemljišta);
sliv riieke Turije, Bukovica, Orahovica, Brijesnica Šikuljaĉka rijeka,sliv potoka Ugar, Mednica,
Begića potok, Strojina, Rosni potok, Saviĉića potok i Lukavĉić,podruĉje Bukoviĉke rijeke i
njenih pritoka (sa stanovišta slijeganja zemljišta)
dolina potoka Bistarac,dolina potoka Jošik,dolina potoka Lukavac,dolina potoka Doloţaj,slivno
podruĉje rijeke Turije sa Gukovicom sa 15 bujiĉnih tokova,slivno podruĉje Šikuljaĉke Rijeke
(mogućnost bujica).
Tehniĉko – tehnološke nesreće



Vrijedni šumski kompleksi locirani preteţno na juţnom i jugoistoĉnom dijelu opštine Lukavac
(mogućnost šumskih poţara).
Prelijevanje vode preko brane na HA "Modrac";
Veliki privredni giganti hemijske industrije: "Fabrika Sode" Lukavac, "Koksna industrija"
Lukavac, samo su od nekih subjekata koji mogu zbog karakteristika tehnološkog procesa, biti
mjesta eventualnih nesreća većih razmjera usljed ekspanzija i eksplozija plinova i opasnih
materija.
18.2.
Mjere za ograniĉavanje negativnih efekata prirodnih i ljudskim djelovanjem
izazvanih nepogoda i katastrofa
Mjere za ograniĉavanje negativnih efekata nepogoda i katastrofa izazavane prirodnim i ljudskim
djelovanjem obuhvataju sljedeće :






Izgradnja i odrţavanje odbrambenih nasipa nizvodno od hidroakumulacije „Modrac―;
Izgradnja i odrţavanje adekvatnih vodoprivrednih objekata i sistema za odvoĊenje i prihvat
površinskih i podzemnih voda (izgradnja i odrţavanje propusta i kanala ispod i pored
saobraćajnica i sl.);
Planiranje, graĊenje i opremanje objekata izvoditi prema urbanistiĉko tehniĉkim uslovima
posebno: razmak izmeĊu objekata, širine saobraćajnice, protivpoţarne saobraćajnice;
Izrada katastra klizišta na podruĉju općine Lukavac;
ProvoĊenje zakonskih propisa o naĉinu i uslovima gradnje na nestabilnim terenima;
ProvoĊenje mjera za spreĉavanje većih šumskih poţara (osmatranje, formiranje
protivpoţarnih prosjeka, odrţavanje stabilnih šumskih sistema, odrţavanje šumskog reda i
sl.).
19. OSNOVNA NAMJENA PROSTORA I POJEDINIH PODRUĈJA – SINTEZNA
PROJEKCIJA
19.1.
Sintezna projekcija korištenja prostora
U cilju racionalnog korišćenja i upravljanja zemljištem, kao ograniĉenim resursom, neophodno je
pristupiti organizovanim planskim aktivnostima. OdreĊivanje namjena zemljišta prema osnovnim
kategorijama zemljišta se vrši prostornim planovima jedinica lokalne samouprave, a evidencije o
promjeni namjene vrši Republiĉki geodetski zavod.
Analizom evidencija o promjeni namjene, utvrĊene su sljedeće dugoroĉne tendencije:
136
Poljoprivredno zemljište ima tendenciju smanjenja površina; neophodno je oĉuvanje kvalitetnog
poljoprivrednog zemljišta. U odnosu na postojeće stanje poljoprivredne površine bi se do kraja
planskog perioda smanjile za 13,06%, radi izgradnje ostalog graĊevinskog zemljišta.
Šumsko zemljište ima tendenciju smanjenja; šumovitost od 43,34% u postojećem stanju će se
smanjiti za 3,58% do kraja planskog perioda.
Vodno zemljište ima tendenciju stagnacije; povećanje površina ovog zemljišta, ili eventualno
smanjenje neće znaĉajnije uticati na promjenu bilansa korišćenja zemljišta na teritoriji Opštine.
Posebnu paţnju treba posvetiti oĉuvanju i zaštiti vodnog zemljišta od svih oblika degradacije.
GraĊevinsko zemljište ima tendenciju povećanja; povećanje vršiti samo u sluĉajevima kad za to
postoji opravdanost, teţiti smanjenju graĊevinskog zemljišta gdje je to moguće, radi racionalnijeg
korišćenja i opremanja.
Posebnu paţnju treba posvetiti osjetljivim procesima promjene namjene poljoprivrednog u
graĊevinsko zemljište (širenje graĊevinskih podruĉja naselja, formiranje radnih zona na
poljoprivrednom zemljištu, kao i duţ saobraćajnih koridora, formiranje vikend zona bez degradacije
predjela). Za realizaciju kontrolisanih promjena poljoprivrednog u graĊevinsko zemljište, potrebno je
obezbjediti odgovarajuću institucionalnu, organizacionu i finansijsku podršku, kako prilikom izrade
prostornih planova, tako i u njihovom sprovoĊenju.
S obzirom na ukupnu raspoloţivost graĊevinskog zemljišta u Općini i njegovu prostornu distribuciju,
planira se njegovo uvećanje za ukupno 15,6%.
Plansko opredjeljenje je da se racionalnije i intenzivnije koriste i ureĊuju postojeća graĊevinska
podruĉja naselja, kao i graĊevinsko zemljište u ataru. Preporuka o povećanju od 15,6% odnosi se na
ograniĉenje i kontrolisanje njihovog širenja.
Kod utvrĊivanja planirane strukture korišćenja zemljišta korišćeni su sljedeći elementi:






Obuhvat planiranog urbanog podruĉja općinskog centra Lukavac,
Urbana podruĉja centra zajednice sela i lokalnih seoskih centara,
Poljoprivredno zemljište,
Šumsko zemljište,
Vodene površine,
Proizvodno – poslovne zone.
Ukupna površina urbanih podruĉja iznosi 5 644,19 ha i ĉini 16,68 % površine Općine.
Poljoprivredno zemljište predstavlja podruĉje koje je ĉini 31,20 % površine Općine.
Šumsko zemljište predstavlja podruĉje koje je zauzima 39,76 % površine Općine.
Vodene površine su veće površine (preko 2 ha) pod vodom ili namjenjene akumulaciji. Vodene
površine zauzimaju 3,1 % površine Općine.
Ukupna površna poslovnih zona iznosi 869,68 ha.
U ovim podruĉjima objekti infrastrukture se grade u skladu sa planom.
137
19.2.
Obavezni prostorni pokazatelji
Naĉin korištenja i ureĊenja prostora na podruĉju za koji je uraĊen Prostorni plan iskazuje se brojĉanim
prostornim pokazateljima i to za neto i bruto gustinu stanovanja i gustinu naseljenosti.
Brojĉani prostorni pokazatelji utvrĊeni Uredbom o jedinstvenoj metodologiji za izradu dokumenata
prostornog ureĊenja (Sluţbene novine Federacije BiH broj 63 od 12.11.2004 godine) kojima se
iskazuje naĉin korištenja prostora su sljedeći:
Obavezni prostorni pokazatelji

Ukupna površina plana

Ukupan broj stanovnika
 Postojeći 2011.godina
 Planirani 2025. godina

338,29 km²
47 828
55 898
Bilans planiranih površina po namjeni:
Prikaz prostornih pokazatelja za namjenu
površina
GraĊevinsko zemljište ----- ukupno
GraĊevinsko zemljište – stanje
GraĊevinsko zemljište – plan
Privredne zone – stanje
Privredne zone – plan
Ukupno ha
7 558,48
2 053,70
4 635,10
215,56
654,12
% od površine
Općine
22,34 %
6,07 %
13,70 %
0,64 %
1,93 %
Ostalo neplodno zemljište - - - -ukupno
Rekreacija – stanje
Rekreacija – plan
Vikend zone – plan
Groblja
Aktivni rudokopi
Deponija tehnološkog otpada „Bijelo more―
Sanitarna općinska deponija
Površine predviĊene za rekultivaciju
Jalovište – stanje
Jalovište – plan
1 226,27
6,33
370,73
29,99
15,41
472,49
70,95
10,08
244,93
2,30
3,06
3,62 %
0,02 %
1,09 %
0,09 %
0,04 %
1,40 %
0,21 %
0,03 %
0,72 %
0,01%
0,01 %
Poljoprivredne površine- - -ukupno
Obradive površine
10 554,39
10 554,39
31,20 %
31,20 %
Šumske površine - - -ukupno
Lišćarske šume
Ĉetinarske šume
Mješovite šume
Prelazni šumovito-ţbunasti predio
13 450,96
7 451,54
1 297,64
3 909,29
792,49
39,76 %
22,03 %
3,83 %
11,55 %
2,16 %
Vodene površine
Jezero Modrac
Ostale vodene površine
1 039,0
1024,4
14,59
3,1 %
3,0 %
0,1 %
UKUPNO
33 829,42
100 %
138
Sa osnovnim planiranim namjenama korištenja prostora, preklapaju se namjene eksploatacionih polja
(uglja, kvarcnog pijeska, soli), istraţnog pitke i podzemne vode, te površine minskih polja i sumnjivih –
riziĉnih površina.S obzirom da navedene površine nisu mogle biti iskazane u sklopu ukupnog bilansa
planiranih površina, daje se njihov odvojeni bilans:
Eksploataciona polja
Istraţna polja (pitka i podzemna voda)
Površina minskih polja
Površina sumnjivih – riziĉnih površina
15 522,48
161,53
2988,17
1270,28
45,88 %
0,48 %
8,83 %
3,75 %
Površina Općine
UKUPNO
18 942,46
55,99 %
100
Bruto gustina naseljenosti
Kojeficijent urbaniteta
(ha urbanog podruĉja/broj stanovnika plana)
314,91 st/km²
0,074
139
TREĆI DIO
140
III. PROJEKCIJA RAZVOJA PROSTORNIH SISTEMA
1. OSNOVA PROSTORNOG SISTEMA NASELJA
1.1.
Koncept razvoja naselja
Osnovni princip prostorne organizacije naselja je policentriĉan model razvoja naselja.
Planom je diferenciran i hijerarhijaski struktuiran sistem centara u policentriĉnom modelu, koji je
komplementaran u smislu razvoja funkcija svih nivoa prema komparativnim prednostima pojedinih
podruĉja.
Na osnovu analize stanja postojećeg sistema naseljenih mjesta i gravitacionih sprega, utvrĊena su
pojedina podruĉja, te je na osnovu toga predloţen sistem centara razvoja, koji ĉine okosnicu razvoja
policentriĉnog modela, u kome su naselja diferencirana na sljedeći naĉin:




Opštinski, sekundarni i lokalni centar –Lukavac,
Centri zajednice sela –Gnojnica, Dobošnica, Puraĉić, Prokosović, Turija, Poljice
Lokalni centri - Devetak,
Primarna seoska naselja – preostala naselja;
Ovakav policentriĉan sistem djelovao bi na ujednaĉavanje uslova ţivota, što bi stimulisalo
preduzetnike da se usmjere na razvoj poljoprivredne proizvodnje, otvaranje malih proizvodnih
pogona, razvoj proizvodnje u okviru seoskih domaćinstava i sl.
Centri razliĉitog nivoa bi podigli urbana obiljeţja na viši nivo, njihov gravitacioni uticaj bi rastao i
obezbebiĊavo usluţne djelatnosti i tako bi postali dostupni cjelokupnoj populaciji općine. Da bi se ovo
ostvarilo mora se usmjeriti razvoju saobraćajne mreţe, te razvoj ostale infrastrukture, što je primarni
preduslov za razvoj policentriĉnog sistema naseljenih mjesta.
1.2.
Smjernice za razvoj urbanih podruĉja
Formiranje urbanih podruĉja obezbjeĊuje racionalno korištenje prostora, infrastrukture, sadrţaje
javnog interesa – društvene infrastrukture. Na tom prostoru prvenstveni cilj je vrednovanje prostora u
cilju njegovog racionalnog korištenja, uz poštovanje ambijetalnih vrijednosti sredine.
Smjernice za razvoj urbanih podruĉja su:



Spijeĉiti neopravdano širenje graĊevinskog zemljišta unutar urbanih podruĉja;
Prioritetno koristiti dijelove graĊevinskog zemljišta koja su već opremljena komunalnom
infrastrukturom;
Novu gradnju (stambenu i drugu), ponajprije provoditi na nedovoljno ili neracionalno
izgraĊenim dijelovima urbanih podruĉja. Pri tome urbanom obnovom (rekonstrukcijom,
asanacijom i sl.), oĉuvati graditeljski identitet historijskih sjedišta naseljenih mjesta, a takoĊer
dati prioritet odrţavanju ili ureĊenju postojećeg stambenog fonda.
141
1.3.
Smjernice za razvoj naselja na eksploatacionim poljima (površinska i podzemna
eksploatacija)
 Izuzeti iz eksploatacionih polja sva urbana podruĉja koja se nalaze u njihovim granicama (dio
urbanog podruĉja "Lukavac" i "Dobošnica");
 GraĊenje novih objekata na postojećim graĊevinskim zemljištima u okviru eksploatacionih
polja vršiti u skladu sa Zakonom o rudarstvu ( saglasnost rudarske organizacije).
Podzemna eksploatacija
 Za razvoj industrije (privredne zone) koristiti kompleks-krug napuštene jame rudnika
"Lukavac"(Kreka).
1.4.
Sanacija degradiranih površina
U Općini Lukavac su prisutne velike koliĉine raznih mineralnih sirovina, meĊu kojima dominiraju: lignit,
mrki ugalj, a zatim kvarcni pijesak i kreĉnjak i sl.
Eksploatacijom ovih mineralnih sirovina dolazi do degradacije tla u ogromnim razmjerima (posebno
eksploatacijom površinskim putem).
Degradaciji tla posebno doprinose deponije: krovinskog (jalovinskog) materijala, šljake, industrijskog i
komunalnog otpada.
U planskom periodu neophodno je pristupiti djelomiĉnoj rekultivaciji degradiranih površina na
površinskom kopu "Šikulje" (po fazama u zavisnosti od eksploatacionih radova).
Konaĉnu (cjelovitu) rekultivaciju degradiranih površina u planskom periodu, treba izvesti na
prostorima gdje je završena eksploatacija (podzemna, površinska) i odlaganje jalovinskog materijala,
šljake i komunalnog otpada, a to su:
 Rekultivacija površinskog kopa (stari rudarski radovi) Šićki Brod – jezero "Šići", i na prostoru
Bistarca;
 Rekultivacija površinskog kopa (stari rudarski radovi) Lukavaĉka Rijeka.
2. OSNOVA
PROSTORNOG
INFRASTRUKTURE
2.1.
RAZVOJA
PRIVREDNE
JAVNE
Smjernice za razvoj saobraćajnog sistema
Osnovom prostornog razvoja privredne i javne infrastrukture usmjerava se razvoj saobraćajne
infrastrukture, odnosno razvoj saobraćajnog sistema ( putna, ţeljezniĉka i druga infrastruktura ) u
skladu sa planiranim razvojem u cilju povezivanja privrednih, industrijskih mesta. Potom, omogućava i
povezivanje entiteta i susjednih drţava kao i funkcionalno saobraćajno povezivanje naselja ( sa
naglaskom na povezivanje urbanih centara i ruralnih podruĉja ), javni saobraćaj i drugo.
Putna infrastruktura i transport

Izraditi dugoroĉnu strategiju razvoja putnog sektora
142










Razviti sistem menadţmenta, monitoringa I zaštite puteva
Formirati bazu podataka za cestovnu mreţu na teritoriji opštine kao osnovu sistema
upravljanja i monitoring. Time bi se na efikasan naĉin pratilo stanje puteva i dobijali podaci za
planiranje i programiranje radova na odrţavanju rekonstrukcije i izgradnje puteva.
Izraditi studiju izvodljivosti za rekonstrukciju i izgradnju novih puteva
Revitalizirati, modernizirati postojeću putnu mreţu
Povećati intenzitet saobraćaja na pojedinim dionicama postojeće putne infrastructure
Povećati nivo bezbjednosti na lokalnim i regionalnim putevima u skladu sa utvrĊenim
prioritetima.
Modernizacija i povećanje nivoa bezbjednosti na magistralnim putevima
Nastaviti sa aktivnostima na izgradnji auto-puta Tuzla-Ţepĉe-prikljuĉak na koridor Vc
Osigurati finansijska sredstva
Ekonomskim mjerama stimulirati javni prevoz I postizanje većeg nivoa usluga za korisnike
javnih prevoza.
Ţeljeznicka infrastruktura I transport




Izraditi studiju izvodljivosti za rekonstrukciju ţeljezniĉkog saobraćaja I moguće nove trase
Osigurati finansijska sredstva
Ekonomskim mjerama stimulirati ţeljezniĉki saobraćaj
Postizanje većeg nivoa u bezbjednosti za korisnike javnih prevoza
Zraĉni transport i aerodrom

Povećati intenzitet korištenja Tuzlanskog aerodroma ( kao najbliţeg aerodroma ) sa dobrom
infrastrukturom.
2.2.
Smjernice za razvoj telekomunikacione infrastrukture
Razvoj telekomunikacija na podruĉju opštine Lukavac će biti u ovom planskom periodu vrlo
dinamiĉan. Javljanje konkurencije u svim domenima ove djelatnosti će usloviti da operatori koji djeluju
na podruĉju Kantona, svakako i šire, moraju imati vrlo izraţene razvojne politike koje će rezultirati
velikim pogodnostima za graĊane. Oĉekuje se jak uticaj regulatora na politiku cijena, te će, obzirom
na liberalizacija trţišta telekomunikacija u Bosni i Hercegovini, doći do velikog iskoraka u ovoj oblasti
u više pravaca.
Iz oblasti fiksne telefonije koja je najrazvijenija na opštini Lukavac u odnosu na druge, doći će do
primjene novih tehnologija u pristupnim mreţama. Prije svega to će biti optiĉki kablovi, a i novi beţiĉni
sistemi koji će sa širokopojasnim pristupom riješiti mnoge probleme komunikacija na nivou govora i
posebno interneta sa svim njegovim servisima. Telekom operatori će se pojaviti kao konkurencija
kablovskim TV operatorima na podruĉjima koje ovi nisu ili neće pokrivati sa svojom infrastrukturom.
U narednom periodu razvojem privrede i potreba fiziĉkih lica za globalnim komunikacijama, pored
usluga govorne telefonije, sve više će biti izraţena potreba za širokopojasnim pristupom i uslugama
na bazi prenosa podataka. Ovakva projekcija budućnosti u oblasti telekomunikacija otvara znaĉajne
razvojne mogućnosti u okviru mreţe i usluga na bazi prenosa podataka, te zahtijeva posvećivanje
znatno više paţnje ovom segmentu usluga.
U mobilnoj telefoniji oĉekuje se relativno veliko povećanje broja korisnika. Veliki iskoraci se oĉekuju
na ponudi novih servisa kojima se otvaraju nove poslovne mogućnosti za zapošljavanje, a posebno
na korištenju tzv. LBS servisa koji koriste aplikacije na bazi lokacije korisnika. Znaĉajni iskoraci se
oĉekuju na pruţanju usluga elektronskog plaćanja i poslovanja i u razvojnim planovima operatora ove
aktivnosti imaju znaĉajne uloge. Uvoditi će se nove generacije mobilne telefonije „ĉetrvrte― generacije
na pojedinim mjestima u gradu. Posebna će paţnja biti posvećena izgradnji novih baznih stanica i
143
proširenju kapaciteta postojećih. Znaĉajne probleme će predstavljati rješavanje imovinsko-pravnih
odnosa, jer se oĉekuje izgradnja samo za potrebe BH telekoma baznih stanica.
Posebna paţnja će biti usmjerena na preces internetizacije i uvoĊenja Bosne i Hercegovine u
informaciono društvo. Sa sadašnjih skromnih oko 20.000 internet korisnika oĉekuje se povećenje na
oko 40.000 korisnika interneta kroz razne tehnologije i putem raznih operatora. Planira se masovnija
upotreba ADSL tehnologije koja osim prenosa glasa omogućava prenos više kanala slike kao i brzi
pristup internetu. Na podruĉju Sarajevskog kantonu predviĊa se oko 30.000 korisnika ADSL
prikljuĉaka do 2010. godine.
Oĉekuje se otvaranje telekom šopova koji će u velikoj mjeri poboljšati raspoloţive servise i kroz
odgovarajuću konkurenciju obezbijediti povoljnije telekomunikacione usluge graĊanima Kantona.
Posebna paţnja će biti poklonjena izgradnji telekomunikacione infrastrukture kroz projekat izgradnje
transportnog koridira Vc, jer on predstavlja i vrlo bitan koridor u telekomunikacionom smislu. U
planiranoj realizaciji je i projekat izgradnje telekomunikacionog sistema na infrastrukturi ţeljeznice.
U cilju prikljuĉenja Bosne i Hercegovine globalizacijskim promjenama u koje spada i izgradnja
modernog informacionog društva u saradnji sa UNDP-jem uraĊena je Strategija razvoja
informacionog društva Bosne i Hercegovine. Strategija je usvojena od strane Vijeća ministara Bosne i
Hercegovine. Strategija se odnosi na period 2004-2010 godina. U Strategiji se posebno obraĊuje
razvoj telekomunikacione infrastrukture kao dio informacijske i tekomunikacione tehnologije (IKT). S
obzirom na ciljeve koji su zadati u Strategiji kao i mogućnostima realizacije, njena realizacija će
sigurno biti produţena i na duţi period.
S obzirom na vaţnost telekominikacinih usluga na razvoj ukupnog društva neophodno je razvijati ovu
infrastrukturu. Pokazatelj razvoja je broj korisnika nekog servisa na sto stanovnika. Da bi smanjili jaz u
razvoju, potrebno je povećati fiziĉke kapacitete infrastrukture mjereno na sto stanovnika :
 broj prikljuĉaka fiksne mreţe
20 do 2017
 broj prikljuĉaka mobilne mreţe
50 do 2017
 broj prikljuĉaka internet korisnika
30 do 2017
 broj prikljuĉaka preko mobilne mreţe (GPRS, EDGE,) 20 do 2017
 broj prikljuĉaka CaTV
20 do 20119
 broj prikljuĉaka DTV (Digitalne TV)
20 do 2021.
U planskom periodu potrebno je da se broj korisnika primijenjenih tehnologija poveća:
 Broj korisnika ISDN linija na 100 linija, 10% do 2015 ,20% do 2018
 broj korisnika širokopojasnog pristupa na 100 linija, 5% do 2015 ,30% do 2022 godine,
 broj korisnika GPRS, EDGE mobilnih komunikacija 25% do 2017
 broj korisnika UMTS (3G) mobilnih komunikacija 20% do 2020.
Pored fiziĉkog povećanja broja korisnika telekomunikacionih servisa neophodno je graditi mreţe
sljedeće generacije a to znaĉi:
 izgradnja širokopojasne telekomunikacione infrastrukture
 izgradnja multiservisnog transportnog sistema za paketsku, fiksnu i mobilnu mreţu
 izgradnja mobilne mreţe treće generacije.
Ove mreţe su višeusluţne, višekorisniĉke, fleksibilne, skalabilne i visokoraspoloţive. Kao takve
omogućavaju i konvergenciju usluga, konvergenciju mreţa i konvergenciju operatera i davaoca
usluga što će korisnicima dati mogućnost jednostavnog korištenja i uvijek najbolju konekciju na
telekomunikacionu mreţu.
Telekom operatori koji djeluju (ili će djelovati) na podruĉju opštine Lukavac imaju obavezu da u svom
razvoju pomognu realizaciji planskih ciljeva koji su predviĊeni u ovom dokumentu.
144
2.3.
Smjernice za razvoj energetske infrastrukture
Na podruĉju općine vanurbano podruĉje najvećim dijelom ĉini poljoprivredno i šumsko zemljište. Tu
su još eksploataciona polja i zemljišta namijenjena za turizam i rekreaciju, privredni kompleksi, te svi
infrastrukturni koridori. Prostorne mogućnosti razvoja opštine mogu se ocijeniti kao povoljne za
planirani dugoroĉni razvoj, pod uslovom njegovog racionalno korištenja, posebno vanurbanih
podruĉja.
Radi poboljšanja naslijeĊenog stanja, budući raspored proizvodnih kapaciteta i drugih sadrţaja u
prostoru, prilagoditi sljedećim smjernicama za razvoj vanurbanih podruĉja:









Kvalitetne poljoprivredne površine i vrijedna šumska podruĉja zaštititi od promjene namjene,
odnosno izgradnje objekata;
Posebno odrediti i saĉuvati izrazito vrijedne prostore za poljoprivrednostoĉarske djelatnosti
U vanurbanim podruĉjima dati mogućnost povećanja gustine izgraĊenosti, koja je na ovim
prostorima vrlo niska;
Eksploataciju mineralnih sirovina vršiti do stepena ekonomske opravdanosti, uz uvaţavanje
svih principa zaštite okoliša;
Obezbijediti rekultivaciju svih sadašnjih i budućih degradiranih površina;
Poboljšati saobraćajnu povezanost podruĉja unutar opštine, kao i opštine sa okruţenjem;
Postepeno rješavati probleme ostale infrastrukture, posebno izgrdnja vodovodne i
kanalizacione mreţe, tako da se saĉuvaju izvorišta pitke vode;
Posebno zaštititi podruĉja prirodne i kulturne baštine;
Izgradnju turistiĉkih kapaciteta planirati racionalno, tako da se vodi raĉuna o zaštiti okolnog
vrijednog podruĉja.
2.4.
Smjernice za razvoj komunalne infrastrukture
2.4.1
Smjernice za razvoj sistema vodosnabdijevanja
U cilju smanjenja trenutno iskazanog deficita u vodi, a time i poboljšanja uslova snabdijevanja pitkom
vodom stanovništva razmatranog podruĉja, utvrĊuju se slijedeće smjernice:



optimizacija postojećih izvorišta vode za piće do postizanja punog kapaciteta
optimizacija dogradnjom novih zahvatnih objekata (bunara);
pored novih zahvatnih objekata potrebna i optimizacija postojećih.
Ove mogućnosti su, u većini sluĉajeva, nedovoljno istraţene i hidrogeološki nedefinirane, pa je
potrebno odmah pristupiti odgovarajućim istraţivanjima.
Smanjenje gubitaka na dovodnim cjevovodima i razvodnoj mreţi
Enormni gubici vode procijenjeni u razvodnim mreţama opšinskih sistema vodosnabdijevanja (30 –
70%), uslovljavaju da se saniranje istih postavi kao hitan i kontinuiran zadatak svim komunalnim
organizacijama koje upravljaju vodovodnim sistemima,ĉiji gubici prelaze 20 – 25%.
Smanjenje gubitaka vode moţe se postići i rekonstrukcijom (zamjenom) dotrajalih dijelova mreţe,
saniranje kvarova na dovodnim cjevovodima i razvodnoj mreţi, zamjenom dotrajalih vodovodnih
armatura i drugo.
145
Treba izvršiti preraspodjelu raspoloţivog bilansa voda Modraca na tehnološku i vodu za piće, provesti
neophodne mjere zaštite akumulacije i njenog sliva, kao i primijeniti odgovarajuće tehnologije
preĉišćavanja voda.
Izvršiti definitivnu raspodjelu raspoloţivog bilansa voda akumulacije na tehnološku i vodu za piće, što
će se moći utvrditi tek nakon provoĊenja potrebnih analiza, ukljuĉujući i razmatranje mogućnosti
uvoĊenja racionalizacije i recirkulacije potrošnje tehnološke vode u proizvodnim procesima postojećih
potrošaĉa.
Pripremiti i realizovati program hidrogeoloških istraţnih radova kojima bi se utvrdila mogućnost
zahvatanja dodatnih koliĉina vode iz rijeka, sa posebnim naglaskom na mogućnost oĉuvanja kvaliteta
istih. Po definiranju kapaciteta izvorišta i optimalnih tehniĉkih rješenja eksploatacije istog, pristupiti
pripremi odgovarajuće dokumentacije za uvoĊenje novih koliĉina vode u postojeći sistem
vodosnabdijevanja.
Na sliĉan naĉin pristupiti istraţivanju i realizaciji parcijalnih sistema vodosnabdijevanja za pojedina
mjesna podruĉja, na lokalnim akviferima.
Neovisno o realizaciji gore navedenih aktivnost, neke od opština vjerojatno neće riješiti problem
deficita pitke vode u planskom periodu. Zbog toga, a i zbog potrebe razvoja potrošnje poslije 2025.
godine, nuţno je planirati realizaciju regionalnog sistema vodosnabdijevanja u periodu od 2015. do
2030. godine.
2.4.2
Smjernice za razvoj sistema kanalizacije
U cilju smanjenja tereta zagaĊenja koji se unosi u površinske vode,odnosno poboljšanja i oĉuvanja
kvaliteta površinskih voda, utvrĊuju se smjernice za prikupljanje, odvoĊenje i preĉišćavanje
komunalnih i industrijskih otpadnih voda.
UtvrĊivanje koncepcije prikupljanja, odvoĊenja i preĉišćavanja otpadnih voda Da bi utvrdili koncepciju
prikupljanja, odvoĊenja i preĉišćavanja otpadnih voda sa podruĉja opštine, potrebno je pristupiti
pripremi potrebne dokumentacije, odgovarajućeg nivoa, te provoĊenjem potrebne struĉne revizije:
Za gradsko podruĉje, gdje su primijenjeni kombinovani sistem kanalizacije, odmah pristupiti izradi
analize stanja izgraĊenih sistema za prikupljanje i odvoĊenje fekalnih voda, a gdje je to potrebno i
oborinskih voda, za izradom prijedloga mjera za poboljšanje trenutnog stanja.
Za naselja koja nisu obuhvaćena sistemom gradske kanalizacije, izradom odgovarajuće
dokumentacije utvrditi koncepciju prihvaćanja i odvoĊenja otpadnih voda, uz optimizaciju
preĉišćavanja istih na tipskim postrojenjima, koja je potrebno izgraditi.
U općini Lukavac, utvrĊena je koncepcija prihvata i odvoĊenja otpadnih voda.
Potrebno razmotriti naĉin prihvaćanja, odvoĊenja, te optimalno preĉišćavanje otpadnih voda na
jednom ili više postrojenja. Razmotriti i predloţiti eventualnu rekonstrukciju već izvedene kolektorske i
kanalizacione mreţe.
Analiziran je i koncept prihvaćanja, odvoĊenja i preĉišćavanja otpadnih voda naselja lociranih na
obodu akumulacije Modrac ,sa tipskim postrojenjima kapaciteta do 2.000 ES.
146
Realizacija planiranih kanalizacionih sistema i postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda
Po izradi odgovarajuće dokumentacije i usvajanju koncepcije prihvaćanja, odvoĊenja i preĉišćavanja
otpadnih voda, opšina pojedinaĉno utvrĊuje redoslijed prioriteta za realizaciju planiranih objekata.
Za utvrĊeni prioritet(e), pristupa se pripremi dokumentacije višeg nivoa, obezbjeĊenju sredstava i
provoĊenju procedure za dodjelu ugovora o nabavci, a potom i realizaciji planiranih radova.
Planirano je da se postrojenja za preĉišćavanje otpadnih voda izvode fazno, s tim da se do kraja I
planskog perioda (2015. godina), realizuje i faza postrojenja orjentacionog kapaciteta koji odgovara
40 – 60 % kapaciteta planiranog za kraj planskog perioda , a da se do kraja planskog perioda
realizuje II faza postrojenja kao dopuna do ukupno planiranog kapaciteta. Planirano je takoĊer, gdje
god je to izvodljivo, preĉišćavanje komunalnih i otpadnih voda industrije na jednom postrojenju.
Kada su u pitanju kanalizacioni sistemi prednost treba dati kolektorskoj i kanalizacionoj mreţi koja
obezbjeĊuje prihvat i dovoĊenje većih koliĉina otpadne vode do postrojenja za preĉišćavanje.
3. OSNOVA PROSTORNOG RAZVOJA OKOLINE
3.1.
Smjernice za razvoj vanurbanih podruĉja
Na podruĉju općine vanurbano podruĉje najvećim dijelom ĉini poljoprivredno i šumsko zemljište. Tu
su još eksploataciona polja i zemljišta namijenjena za turizam i rekreaciju, privredni kompleksi, te svi
infrastrukturni koridori. Prostorne mogućnosti razvoja opštine mogu se ocijeniti kao povoljne za
planirani dugoroĉni razvoj, pod uslovom njegovog racionalno korištenja, posebno vanurbanih
podruĉja.
Radi poboljšanja naslijeĊenog stanja, budući raspored proizvodnih kapaciteta i drugih sadrţaja u
prostoru, prilagoditi sljedećim smjernicama za razvoj vanurbanih podruĉja:









Kvalitetne poljoprivredne površine i vrijedna šumska podruĉja zaštititi od promjene namjene,
odnosno izgradnje objekata;
Posebno odrediti i saĉuvati izrazito vrijedne prostore za poljoprivrednostoĉarske djelatnosti
U vanurbanim podruĉjima dati mogućnost povećanja gustine izgraĊenosti, koja je na ovim
prostorima vrlo niska;
Eksploataciju mineralnih sirovina vršiti do stepena ekonomske opravdanosti, uz uvaţavanje
svih principa zaštite okoliša;
Obezbijediti rekultivaciju svih sadašnjih i budućih degradiranih površina;
Poboljšati saobraćajnu povezanost podruĉja unutar opštine, kao i opštine sa okruţenjem;
Postepeno rješavati probleme ostale infrastrukture, posebno izgrdnja vodovodne i
kanalizacione mreţe, tako da se saĉuvaju izvorišta pitke vode;
Posebno zaštititi podruĉja prirodne i kulturne baštine;
Izgradnju turistiĉkih kapaciteta planirati racionalno, tako da se vodi raĉuna o zaštiti okolnog
vrijednog podruĉja.
3.2.
Smjernice za razvoj poljoprivrede, stoĉarstva i šumarstva
3.2.1. Poljoprivreda i stoĉarstvo
Zbog znaĉaja poljoprivrednog zemljišta i poljoprivrede u cjelini, posebno je neophodno da se mjerama
zemljišne politike obezbijedi zaštita poljoprivrednog zemljišta i njegovo racionalno korištenje, odnosno
da se kvalitetnije zemljište u cjelini koristi za proizvodnju hrane.
147
U cilju voĊenja što efikasnije politike u gazdovanju poljoprivrednim zemljištem i stoĉarstvom,
neophodno je :
1. Podsticati trţište zemljištem ukidanjem poreza na promet zemljišta,
2. Izmijeniti Zakon o nasljeĊivanju kako bi se sprijeĉilo dalje usitnjavanje zemljišta programe
komasacije zemljišta,
3. Drţavno poljoprivredno zemljište dodjeljivati zapaţenim poljoprivrednim proizvoĊaĉima kako
bi uvećali svoj posjed i dr.
4. Korištenje sorti višeg genetskog potencijala,
5. Viši nivo korištenja Ċubriva i pesticida,
6. Korištenje adekvatne mehanizacije,
7. Razvoj poljoprivrednog zemljišta investiranjem u sisteme za navodnjavanje, te putem
agromelioracija u širokim rijeĉnim dolinama,
8. Nadoknaditi deficit obradivog zemljišta ureĊenjem zemljišta hidromelioracijama
(odvodnjavanje i navodnjavanje)
9. Proizvodnja hrane u zaštićenom prostoru (staklenici, plastenici, gljivarnici),
10. Spreĉavanje pretvaranja poljoprivrednog u nepopljoprivredno zemljište,
11. Razvijati prehrambenu industriju koja će omogućiti proizvodima šireg podruĉja da apsorbuju
nova trţišta. Deficit vode rješavati izgradnjom hidroakumulacija, regulacijama rijeka i
izgradnjom ustava u cilju prihranjivanja podzemlja,
12. Organizovati monitoring, tj. praćenje promjena namjene korištenja zemljišta uz formiranje
zemljišnog informacionog sistema (ZIS), kao dijela geografsko informacionog sistema,
13. Primijeniti zakonsku regulativu kod promjene namjene zemljišta, tj. zaštititi bonitete, I, II, III,
kategorije, od njihovog korištenja izvan sfere poljoprivrede.
14. Posebnim odlukama ograniĉiti korištenje kvalitetnih zemljišta (I, II, III kategorije) za izgradnju
stanova, industrije i drugih objekata.
15. U cilju daljeg razvoja sistema odvodnje zemljišta, izraditi odgovarajuće projekte,
16. Posebnim odlukama omogućiti korištenje sredstava iz Fonda, a koja su se akumulirala
promjenom namjene korištenja zemljišta u druge svrhe, za ureĊenje zemljišta i njegovo
istraţivanje.
17. Istraţiti varijante zemljišne rente kao trţišne kategorije i na osnovu toga donijeti propise o
renti kao jednom od regulatora korištenja prostora.
18. Donijeti razvojne programe kroz planove zaštite i racionalnog korištenja zemljišta,
19. Podrţati razvoj poljoprivredno – prehrambene proizvodnje,
20. Pojaĉati i intenzivirati rad inspekcijskih sluţbi iz ove oblasti,
21. Potrebno je donijeti odredbe o standardima kvaliteta i zahtjevima za obiljeţavanje proizvoda,
22. Povećavati stoĉni fond,
23. Povećanje površina pod krmnim biljem i povećanje proizvodnje i prinosa radi povećanja
stoĉnog fonda, potreba za proizvodnjom kvalitetne stoĉne hrane, te potrebom popravljanja
kvaliteta zemljišta djelovanjem leguminoza kao bioloških melioratora zbog prisustva
azotofiksatora na korijenu biljaka,
24. Poboljšati genetsku osnovu za stoĉarsku proizvodnju,
25. Usmjeravati vrstu stoĉarstva prema specifiĉnostima općina.
3.2.2.
Šumarstvo
Šumska privreda Općine Lukavac proizvodno je ograniĉena kvalitetom postojećeg šumskog fonda, jer
su u duţem ratnom i poratnom periodu znaĉajni djelovi ovih šuma bili izloţeni neplanskom
gazdovanju, prekomjernim i neplanskim sjeĉama što je za posljedicu ostavilo prisustvo devastiranih
površina sa znatno manjim mogućnostima staništa. Naime, postojeća šumovitost Općine Lukavac
iznosi svega oko 39 %, što je znatno ispod prosjeka šumovitosti Federacije Bosne i Hercegovine koja
iznosi 48%. Stoga se kao osnovna planska postavka nameće povećanje površina pod šumama na
148
uštrb poljoprivrednih površina lošije bonitetne kategorije, te pošumljavanje površina predviĊenih za
pošumljavanje i rekonstrukciju.
U odnosu na zadate ciljeve Plana, rješenja za njihovu realizaciju zasnivaju se na sljedećim
postavkama:








Izvršiti pošumljavanje goleti podesnih za pošumljavanje i poljoprivrednih površina lošijih
bonitetnih kategorija (VII i VIII), odnosno površina predviĊenih za pošumljavanje i
rekonstrukciju
Promjena pristupa korišćenja šuma i šumskih zemljišta sa monofunkcionalnog na
polifunkcionalni.
Pri izradi Šumsko gospodarske osnove uzimati u obzir konvencije i standarde propisane
Programom dugoroĉnog razvoja šumarstva
Formirati strukture šuma u one iz kojih će se moći dobivati ujednaĉeni prinosi po koliĉini i
kvalitetu,
Potrebno je sprovoditi aktivnosti u cilju unapreĊenja stanja šumskog fonda u privatnom
vlasništvu;
Povećanje stepena korišćenja sporednih šumskih proizvoda i ostvarivanje rente od strane
sektora vezano za ovu oblast;
Deminiranje površina pod šumama;
Korišćenje certifikovanih sporednih šumskih proizvoda na višem stepenu obrade i
organizovan plasman na strana trţišta predstavlja potrebu u budućnosti. TakoĊe, potrebno je
podrţati u znaĉajnijoj mjeri nauĉno–istraţivaĉki rad u oblasti šumarstva, strukovna
udruţivanja i licenciranja, uvoĊenje informacionih tehnologija kao sredstva planiranja,
evidencije i kontrole u sektoru, naroĉito GIS podršku i sl.
3.3.
Smjernice za razvoj industrijskih zona
Planom namjene prostora su utvrĊene lokacije mogućih industrijskih zona (privrednih zona. To će biti
rezervirane površine namijenjene za te namjene, sve do pojave interesenata u skladu sa pravilima za
davanje lokacija ili posebnih zahtjeva iz pravila ponašanja Evropske zajednice.
Privredne – industrijske zone će se locirati u skladu sa tehniĉkim i privrednim zahtjevima, a u
planiranju i operacionalizaciji poslovanja će biti obavezne na:





operativnu primjenu modernih tehnologija,
stvaranje okruţenja za inovativni razvoj,
maksimalno poštivanje i primjenu evropskih standarda o zaštiti okoline,
zadovoljavanje potreba lokalne i regionalne privrede,
pomaganje malih i srednjih preduzeća (MSP) u razvoju,
Industrijske - privredne zone, u planiranom vremenu svog postojanja na planiranom prostoru se
obavezuju na dosljedno provoĊenje u djelo aktuelnih propisa u oblasti prostornog ureĊenja, zaštite i
unapreĊenja kvaliteta ţivotne okoline i privrednog razvoja.
3.4.
Smjernice za razvoj rudarstva
Ugalj i elektriĉna energija iz uglja, kao i veoma vaţna tehniĉko –tehnološka dostignuća na planu
energetskih, ekonomskih i ekoloških parametara, pruţaju i dalje solidan oslonac opredjeljenju
proizvodnje elektriĉne energije iz uglja. Prema tome, rudarstvo ostaje grana kojoj treba posvetiti
posebnu paţnju, te je u njegovom razvoju potrebno poštovati sljedeće osnovne smjernice:
149








U planskom periodu eksploatacija uglja će se nastaviti u Krekanskom bazenu (PK "Šikulje");
U planskom periodu izvesti revitalizaciju rudarskih pogona i njihovo prestrukturiranje i
primjenu za proces privatizacije;
Izvršiti optimizaciju radne snage (proces socijalnog zbrinjavanja);
Definirati ciljeve dodatnog zapošljavanja;
Unaprijediti pogone i odrţavanje opreme korištenjem novih metoda i alata;
U postupku eksploatacije, koristiti napredne tehnologije;
U postupku eksploatacije, posebnu paţnju posvetiti voĊenju okolinske politike;
U okviru starih rudarskih radova (jama "Lukavac"), postojeći objekti koji su korišteni kao
prateći (upravne zgrade, odr០ avanje i dr.) mogu se koristiti za lociranje industrijskih
kapaciteta.
3.5.
Smjernice za razvoj turizma
3.5.1. Smjernice za razvoj turizma na bazi prirodne baštine
Opće smjernice








Intenziviranje procesa zakonske zaštite prirodnog naslijeĊa, osobito pejzaţnih podruĉja,
Rekonstrukcija putne infrastrukture,
Ukljuĉivanje u turistiĉko korištenje lokalnih, šumskih i nekategorisanih puteva,
Vizualna identifikacija lokaliteta prirodnog naslijeĊa pored putnih pravaca (natpisne table,
panoi, displeji, šematski prikazi , prezentacijski tekstovi),
Urbanistiĉko prostorna analiza i izgradnja potrebne infrastrukture na temelju te analize,
Podizanje optimalnih receptivnih kapaciteta koristeći estetske elemente konkretnog pejzaţa u
projektnoj koncepciji,
OdreĊen broj receptivnih objekata mora se graditi na naĉelima tradicijske gradnje i historijskih
ugostiteljskih objekata, kao što su: stari hanovi, karavan saraji, musafirhane, manastirski
konaci i sl.,
Edukativna funkcija na podizanju turistiĉke kulture lokalnog stanovništva koristeći postojeće
vrijednosti tradicijsku prostodušnost i gostoljubivost stanovništva.
Posebne smjernice


Predio Svatovac : izletniĉko-rekreativni i zdravstveni turizam radi povećanog sadrţaja ozona.
Jezero Modrac: pored rekreativno-izletniĉke posebnu usmjerenost posvetiti lokalitetu jezera
kao potencijalno ornito parku s obzirom na staništa ĉaplje i drugih zaštićenih vrsta sa
posebnim akcentom migratorno podruĉje jezera.
3.5.2. Smjernice za razvoj turizma na bazi kulturne baštine
Ono što bi bilo znaĉajno naglasiti u okviru ovog segmenta je:
 osigurati dostupnost kulturnim dobrima,
 izvršiti deminiranje prostora objekta kulturnog naslijeĊa,
 stvoriti sigurnost objekta u konstruktivnom smislu i u smislu prohodnosti,
 osigurati piktograme sa edukativnim i komunikacijskom porukom na više jezika,
 postaviti malu muzeološku postavku u nekim od objekata ili organizirati lapidarij na otvorenom
prostoru,
 dati informacije na internetu,
 osigurati pisani promotivni materijal o kulturnom dobru,
 osigurati prostor za odmor i rekreaciju (nadstrešnice, sokovi, kafa),
 osigurati i mogućnost raznih audiovizualnih prikazivanja historijskih dogaĊaja koji su se desili
na samom lokalitetu.
150
ĈETVRTI DIO
151
IV. ODLUKA O PROVOĐENJU PROSTORNOG PLANA
Na osnovu odredaba ĉlanova 21. i 22. Zakona o prostornom ureĊenju (''Sluţbene novine Tuzlanskog
kantona'', broj ....), kao i odredaba ĉlanova 19, 23, 24 i 35 Uredbe o jedinstvenoj metodologiji za
izradu dokumenata prostornog ureĊenja (''Sluţbene novine Federacije Bosne i Hercegovine
br.63/04'') Općinsko Vijeće Lukavca na sjednici odrţanoj dana _____________donosi:
ODLUKU
o provoĊenju prostornog plana općine Lukavac za period 2007- 2025. godine
I.
OPĆE ODREDBE
Ĉlan 1.
Prostorni plan općine Lukavac za period 2007. – 2025. godine (u daljem tekstu Prostorni plan) je
osnovni obavezujući dokument za regulisanje odnosa prostornog ureĊenja za cijelu teritoriju općine.
Ĉlan 2.
Ovom Odlukom se ureĊuje provoĊenje Prostornog plana za period 2007-2025 godine i sastavni je dio
Prostornog plana.
Ovom Odlukom utvrĊuju se uslovi korištenja, izgradnje, ureĊenja i zaštite prostora, ĉime se
obezbjeĊuje realizacija Prostornog plana.
Odlukom se obuhvataju:
 Program mjera prostornog ureĊenja i aktivnosti za provoĊenje Prostornog plana kroz koje se
razraĊuju mjere ekonomske politike, mjere zemljišne politike, investiciona i fiskalna politika,
obaveze u pogledu detaljnijeg ureĊenja prostora, te obaveze izrade izvještaja o stanju u
prostoru u dvogodišnjim periodima,
 Detaljna uputstva kojima se osigurava usklaĊivanje prostorno-planske dokumentacije.
Ĉlan 3.
Odredbe ove Odluke se primjenjuju na cjelokupno podruĉje općine Lukavac uz primjenu postojećih
odluka o usvajanju i provoĊenju planova niţeg reda.
Ĉlan 4.
Dokumentacija Prostornog plana uraĊena je u skladu sa ĉlanom 26. Uredbe o jedinstvenoj
metodologiji za izradu dokumenata prostornog ureĊenja ("Sluţbene novine Federacije BiH, br. 63/04"u daljem tekstu Uredba), a ista sadrţi:
I)
Prostornu osnovu plana sa prijedlogom koncepcije prostorne organizacije – tekstualni i
grafiĉki dio
a) Tekstualni dio Prostorne osnove sadrţi ĉetiri dijela:
152
1.
2.
3.
4.
Analiza stanja prostornog uređenja
Ocjena stanja u prostoru
Mogući pravci prostornog razvoja
Koncepcija prostornog razvoja
b) Grafiĉki dio ĉine 23 digitalnih grafiĉkih priloga na kojima je prikazano postojeće stanje
prostornog ureĊenja podruĉja Općine Lukavac i 3 digitalna grafiĉka priloga na kojima je data
koncepcija prostornog razvoja. Digitalne karte uraĊene su na geodetskim podlogama u
razmjeri 1:25000.
II) Prostorni plan – tekstualni i grafiĉki dio
a) Tekstualni dio Prostornog plana sadrţi ĉetiri dijela:
1.
2.
3.
4.
Opći i posebni ciljevi prostornog razvoja
Projekcija prostornog razvoja
Projekcija razvoja prostornih sistema
Odluka o provoĊenju Prostornog plana
b) Grafiĉki dio Prostornog plana ĉine 19 digitalnih grafiĉkih priloga na kojima je prikazana
projekcija prostornog razvoja podruĉja Općine.Digitalne karte uraĊene su na geodetskim
podlogama u razmjeri 1:25000.
Ĉlan 5.
Prostorni plan općine je osnov za pripremu, izradu i donošenje ostalih dokumenata prostornog
ureĊenja za uţa podruĉja unutar podruĉja Prostornog plana kao narednih faza detaljnijeg planiranja
ureĊenja prostora.
II. UREĐENJE PROSTORA
1. Urbana podruĉja
Ĉlan 6.
Prostornim planom općine utvrĊene su granice urbanih podruĉja na kartama razmjere 1:25000, na
grafiĉkom prilogu br.26, IV i XIX.
Urbana podruĉja, osim graĊevinskog zemljišta obuhvataju i zemljišta druge namjene (šumske,
poljoprivredne, vodne i sl.).
Prostornim planom općine Lukavac utvrĊeno je 12 urbanih podruĉja. Ukupna površina urbanih
podruĉja iznosi 5 644,19 ha, što je oko 16% ukupne teritorije općine.
Reţim
graĊenja
Urbano
podruĉje
Lukavac
II
III
Bokavići
Djelovi naselja
Površina (ha)
Struktura %
Lukavac,Bistarac
Gornji,Bistarac
Donji,Bokavić,
Modrac,Puraĉić,
Crveno
Brdo,
Huskići
Bokavići
1 598,31
4,72
195,42
0,58
Površina
Općine
153
III
Modrac
III
I
Tabaci
Puraĉić
III
Prokosovići
Bikodţe
Devetak
III
I
I
Siţje
Poljice
Turija – Cerik
I
Dobošnica
Kruševica
Gnojnica
Berkovica
12
I
I
UKUPNO
-
–
–
Modrac,
Tabaci,
Bokavići
Tabaci
Puraĉić,Caparde,
Bikodţe
Prokosovići,
Bikodţe
Devetak, Puraĉić,
Siţje
Siţje
Poljice
Turija, Cerik, Milino
Selo
Dobošnica,
Kruševica, Prline
Gnojnica, Berkovica
69,09
0,20
78,39
525,14
0,23
1,55
354,37
1,05
319,49
0,94
311,85
784,90
206,55
0,82
2,32
0,61
670,54
1,98
530,14
1,57
5 644,19
16,68
33 829,42
1. Urbano podruĉje Lukavac- centar općine, obuhvata dijelove naselja: Lukavac, Bistarac Gornji,
Bistarac Donji, Bokavić, Modrac, Puraĉić, Crveno Brdo, Huskići. Urbano podruĉje se nalazi u
istoĉnom dijelu općine i zauzima prostor sjeveroistoĉno (većim dijelom) i jugozapadno od
magistralnog puta Doboj-Tuzla-Zvornik (M-4), površine P= 1598,31ha. Sa jugoistoka je
ograniĉeno šumskim pojasom, dijelovima poljoprivrednog zemljišta i granicom sa općinom
Tuzla; sa istoka i sjeveroistoka je ograniĉeno površinskim kopom Šićki Brod i odlagalištem
Šićki Brod (stari rudarski radovi); sa sjevera je ograniĉeno graĊevinskim zemljištem Huskići i
površinskim kopom Šikulje; sa sjeverozapada je ograniĉeno urbanim podruĉjem Puraĉić; sa
jugozapada i juga je ograniĉeno poljoprivrednim zemljištem i dijelom privredne zone.
2. Urbano podruĉje Poljice obuhvata dijelove naselja Poljice.Urbano podruĉje se nalazi u
jugoistoĉnom dijelu općine na raskršću regionalnog puta Banovići-Lukavac (R-471) i lokalnog
puta Poljice-Priluk-Suha-Ţivinice (L-2), i zauzima površinu P= 784,90 ha. Sa istoka je
ograniĉeno granicom sa općinom Ţivinice; sa sjeveroistoka i sjevera je ograniĉeno vještaĉkim
jezerom Modrac; sa sjeverozapada je ograniĉeno graĊevinskim zemljištem Babice; sa
zapada, jugozapada, juga i jugoistoka je ograniĉeno šumskim pojasom i malim dijelovima
poljoprivrednog zemljišta.
3. Urbano podruĉje Bokavići - nalazi se u istoćnom dijelu općine i zauzima prostor jugoistoĉno
od regionalnog puta Banovići-Lukavac (R-471), površine P= 195,42 ha. Sa istoka je
ograniĉeno granicom sa općinom Tuzla; sa sjeveroistoka i sjevera je ograniĉeno
poljoprivrednim zemljištem i malim dijelovima šumskog pojasa; sa sjeverozapada je
ograniĉeno urbanim podruĉjem Modrac; sa jugozapada i juga je ograniĉeno šumskim
pojasom i manjim dijelovima poljoprivrednog zemljišta.
4. Urbano podruĉje Modrac.Urbano podruĉje se nalazi u istoĉnom dijelu općine i zauzima
prostor sjeverozapadno od urbanog podruა ja Bokavići, odnosno od regionalnog puta
Banovići-Lukavac (R-471),površine P= 69,09 ha. Sa istoka i jugoistoka je ograniĉeno urbanim
podruĉjem Bokavići;sa sjevera je ograniĉeno poljoprivrednim zemljištem; sa sjeverozapada je
ograniĉeno urbanim podruĉjem Tabaci; sa zapada i jugozapada je ograniĉeno šumskim
pojasom i manjim dijelovima poljoprivrednog zemljišta.
5. Urbano podruĉje Prokosovići – Bikodţe. Urbano podruĉje se nalazi u istoĉnom dijelu općine i
zauzima prostor sjeverozapadno (većim dijelom) i jugozapadno od regionalnog puta BanovićiLukavac (R-471), površine P= 354,37 ha. Sa istoka je ograniĉeno regionalnim putem (R-471);
sa sjeveroistoka, sjevera i sjeverozapada je ograniĉeno šumskim pojasom i dijelovima
poljoprivrednog zemljišta; sjeverozapada i zapada je ograniĉeno poljoprivrednim zemljištem,
sa jugozapada je ograniĉeno graĊevinskim zemljištem Puraĉi, sa juga je ograniĉeno
vještaĉkim jezerom Modrac i poljoprivrednim zemljištem.
154
6. Urbano podruĉje Tabaci. Urbano podruĉje se nalazi u istoĉnom dijelu općine i zauzima
prostor sjeverozapadno od regionalnog puta Banovići-Lukavac (R-471), površine P= 78,39
ha. Sa jugoistoka je ograniĉeno urbanim podruĉjem Modrac; sa istoka i zapada je ograniĉeno
poljoprivrednim zemljištem; sa sjeverozapada je ograniĉeno urbanim podruĉjem Puraĉić; sa
juga je ograniĉeno poljoprivrednim zemljištem i dijelovima šumskog pojasa.
7. Urbano podruĉje Puraĉić – se nalazi u središnjem dijelu općine i zauzima prostor
sjeveroistoĉno i jugozapadno od magistralnog puta Doboj-Tuzla-Zvornik (M-4), površine P=
525,14 ha. Sa istoka je ograniĉeno urbanim podruĉjem Lukavac; sa sjeveroistoka i sjevera je
ograniĉeno površinskim Kopom Šikulje; sa sjeverozapada je ograniĉeno planiranom
privrednom zonom; sa zapada je ograniĉeno urbanim podruĉjem Devetak i šumskim
pojasom; sa juga je ograniĉeno graĊevinskim zemljištem Bikodţe, šumskim pojasom i
poljoprivrednim zemljištem.
8. Urbano podruĉje Devetak – se nalazi u središnjem dijelu općine i zauzima prostor
jugozapadno od magistralnog puta Doboj-Tuzla-Zvornik (M-4), površine P= 319,49 ha. Sa
istoka je ograniĉeno urbanim podruĉjem Puraĉić; sa sjeveroistoka je ograniĉeno magistralnim
putem M-4; sa sjevera je ograniĉeno graĊevinskim zemljištem Devetak i poljoprivrednim
zemljištem; sa sjeverozapada, zapada, jugozapada, juga i jugoistoka je ograniĉeno šumskim
pojasom i manjim dijelovima poljoprivrednog zemljišta.
9. Urbano podruĉje Dobošnica – Kruševica se nalazi u sjevernom dijelu općine (P= 670,54 ha).
Obuhvata manjim ili većim djelom sljedeća naseljena mjesta: Dobošnicu, Kruševicu i
Prline.Sa istoka i zapada većim dijelom je ograniĉeno šumskim pojasom, a sa sjeverostoka i
sjeverozapada većim dijelom poljoprivrednim zemljištem; sa juga ograniĉeno je
poljoprivrednim zemljištem, a sa jugoistoka, malim dijelom graniĉi sa površinskim kopom
Šikulje.
10. Urbano podruĉje Turija - Cerik obuhvata dijelove naselja: Turija, Cerik, Milino Selo. Urbano
podruĉje nalazi se zapadno od Modraĉkog jezera te zauzima površinu od 206,55 ha. Sa
istoka, jugoistoka i sjeverozapada je ograniĉeno šumskim pojasom i manjim dijelovima
poljoprivrednog zemljišta; sa sjeveroistoka je ograniĉeno poljoprivrednim zemljištem;
11. Urbano podruĉje Siţje – se nalazi u sjevernom dijelu općine i zauzima prostor zapadno od
magistralnog puta Doboj – Tuzla- Zvornik (M-4), manjim dijelom se nalazi i sa istoĉne strane
ovog magistralnog puta, površine P= 311,85 ha. Sa juga se graniĉi sa poljoprivrednim i
šumskim zemljištem, sa istoka granica mu je eksploataciono polje, sa sjevera poljoprivrednim
zemljištem i urbanim podruĉjem Dobošnica, dok je sa zapada ograniĉeno sa šumskim
zemljištem i graĊevinskim zemljištem Krtova II.
12. Urbano podruĉje Gnojnica – Berkovica ouhvata dijelove naselja Gnojnica i Berkovica.Nalazi
se u sjevernom dijelu općine i zauzima prostor istoĉno od magistralnog puta Doboj-TuzlaZvornik (M-4), površine P= 530,14 ha. Sa istoka, sjevera i sjeverozapada je ograniĉeno
šumskim pojasom; za zapadne strane ograniĉeno je poljoprivrednim zemljištem.
2. GraĊevinsko zemljište izvan urbanih podruĉja
Ĉlan 7.
Analiza postojećeg stanja je ukazala na postojanje velikog broja manjih površina sa izgraĊenim
objektima na cijelom podruĉju općine. Sva ova podruĉja nisu mogla biti obuhvaćena urbnim
podruĉjima zbog njihove raštrkanosti i male gustine naseljenosti.Obzirom da postoji potreba da se
zaštiti prostor, što se moţe postiĉi usmjeravanjem izgradnje, Prostornim planom su definisana
graĊevinsko zemljište van urbanih podruĉja.Odnosno, izvan urbanih podruĉja ima izgraĊenih površina
– graĊevinskog zemljišta, koja se zadrţavaju u postojećim površinama i planirane su nove površine
graĊevinskog zemljišta. To je neophodno u cilju racionalnijeg korištenja raspoloţivog zemljišta.
GraĊevinsko
zemljište
izvan
urbanih podruĉja
Površina (ha)
Struktura
Reţim graĊenja
155
Babice Donje
Babice Gornje
Bikodţe
Bistarac Donji
Bistarac Gornji
Bokavići
Brijesnica Donja
Brijesnica Gornja
Caparde
Cerik
Crveno Brdo
Devetak
Dobošnica
Gnojnica
Huskići
Jaruške Donje
Jaruške Gornje
Krtova
Kruševica
Lukavac
Lukavac Gornji
Miĉijevići
Milino Selo
Modrac
Orahovica
Poljice
Prline
Prokosovići
Puraĉić
Semići
Siţje
Smoluća Gornja
Smoluća Donja
Stupari
Šikulje
Tabaci
Tumare
Turija
Vasiljevci
Vijenac
UKUPNO
140,38
83,59
17,09
80,39
31,95
19,14
146,61
9,97
157,48
5,25
60,88
25,29
38,38
100,74
83,11
1,86
47,21
113,65
0,51
18,76
0,22
15,47
100,77
3,09
70,18
85,82
15,06
1,27
53,87
34,14
46,45
4,02
32,20
76,07
93,28
47,36
22,32
13,45
27,20
0,05
1924,61
7,29
4,34
0,89
4,18
1,66
0,99
7,62
0,52
8,18
0,27
3,16
1,31
1,99
5,23
4,32
0,09
2,45
5,90
0,03
0,97
0,01
0,80
5,23
0,16
3,65
4,46
0,78
0,06
2,79
1,77
2,41
0,21
1,67
3,95
4,85
2,46
1,16
0,69
1,41
0,002
100 %
IV
Izuzetno, izvan granica urbanog podruĉja, odnosno izvan granica graĊevinskog zemljišta, moţe se
odobriti graĊenje koje, s obzirom na svoje osobenosti, zauzima prostore izvan urbanih podruĉja, a
naroĉito:
1. Magistrane
i
regionalne
infrastrukture
(prometna,
telekomunikacijska i dr.),
2. Zdravstvene, turistiĉke, rekreacione i sportske graĊevine,
3. GraĊevine za potrebe odbrane i vojske,
energetska,
vodoprivredna,
156
4. Stambene i privredne graĊevine registriranog poljoprivrednog proizvoĊaĉa za potrebe
poljoprivredne proizvodnje ili seoskog turizma, ukljuĉujući melioracione sustave i sustave
navodnjavanja,
5. Istraţivanje, iskorištavanje i ureĊivanje prostora prirodnih dobara (mineralne sirovine, šume,
vode, poljoprivredno zemljište i dr.),
6. Komunalne i druge sliĉne graĊevine ( deponije, groblja, spomen-obiljeţja i sl.).
3. Reţim graĊenja
Ĉlan 8.
1. Reţim graĊenja prvog stepena utvrĊuje se za urbano podruĉje naselja Gnojnica, Dobošnica,
Puraĉić, Prokosović, Turija, Poljice, kao centre zajednice sela, odnosno za planirane centre
za koje je potrebno uraditi regulacione planove. Po Zakonu o prostornom ureĊenju na
urbanom podruĉju ili drugom dijelu urbanog podruĉja, na kojem se planira izgradnja, a za koje
je utvrĊen reţim graĊenja prvog stepena urbanistiĉka saglasnost se izdaje na osnovu
regulacionog plana.
2. Reţim graĊenja drugog stepena utvrĊuje se za urbano podruĉje centra Općine Lukavac, , za
koje je potrebno uraditi urbanistiĉki plan. Na podruĉjima na kojima je predviĊen reţim
graĊenja drugog stepena uvjeti za odobravanje graĊenja utvrĊuju se na temelju prostornog
plana, urbanistiĉkog plana i plana parcelacije.
3. Reţim graĊenja trećeg stepena utvrĊuje se za ostala urbana podruĉja (graĊevinska zemljišta
unutar urbanih podruĉja). Urbanistiĉka saglasnost u navedenim urbanim podruĉjima izdaje se
na osnovu Prostornog plana, plana parcelacije i urbanistiĉko-tehniĉkih uslova.
4. Reţim graĊenja ĉetvrtog stepena utvrĊen je za graĊevinska zemljišta izvan urbanih podruĉja
za koje nije utvrĊena obaveza donošenja Plana parcelacije. Na podruĉjima za koja je
predviĊen ĉetvrti reţim graĊenja, odobrenje se daje po posebnom postupku, koji je utvrĊen
Zakonom o prostornom ureĊenju.
5. Reţim zabrane graĊenja utvrĊuje se na površinama rezervisanim za poznatu ili još
neutvrĊenu namjenu, a u smislu zadrţavanja postojećeg stanja do privoĊenja zemljišta
konaĉnoj namjeni. Na podruĉjima od znaĉaja za budući razvoj na kojima se ne dozvoljava
nikakva izgradnja graĊevina i ureĊaja, izuzimajući tekuće odrţavanje, dogradnju u svrhu
obezbeĊenja osnovnih higijenskih uslova, pregradnju koja nema karakter nove gradnje i
konzervaciju graĊevine, a samo izuzetno podizanje novih graĊevina i ureĊaja koji sluţe
neophodnom odrţavanju postojećeg dijela naselja (instalacije, neophodni javni objekti, objekti
za snabdjevanje i sl.).
Ĉlan 9.
Odnos prema postojećim objektima koji su ostali van granica urbanih podruĉja i graĊevinskih zemljišta
utvrĊenih ovim Planom i Odlukom, moţe se utvrditi na slijedeći naĉin:



Da se objekat trajno zadrţava i da se na njemu mogu odobriti radovi rekonstrukcije,
dogradnje i nadziĊivanja;
da se u okviru graĊevinske parcele na kojoj je objekat izgraĊen i koja sluţi za njegovu
redovnu upotrebu mogu izgraditi pomoćni objekti (garaţe, šupe, ljetne kuhinje, ostave i sl.);
graditi privredni objekti, kao i objekti koji sluţe postojećem domaćinstvu, ukoliko zadovoljavaju
sve ostale urbanistiĉko-tehniĉke uslove utvrĊene Planom i ovom Odlukom.
Na ovim objektima moguća je promjena namjene objekata ili njihovih dijelova (u smislu pretvaranja
stambenih objekata u poslovne radi obavljanja djelatnosti male privrede i sl.).
157
U ovakvim sluĉajevima parcele na kojima su zateĉeni objekti smatraju se graĊevinskim dok na njima
postoje objekti, ali se na istoj ne moţe vršiti preparcelacija u cilju njenog povećanja.


Da se objekat privremeno zadrţava do privoĊenja zemljišta konaĉnoj namjeni u sluĉajevima
kad se objekat nalazi na trasi i zaštitnom pojasu budućeg krupnog infrastrukturnog objekta,
na poljoprivrednom zemljištu, zaštićenom podruĉju i podruĉju kulturno-istorijskog i prirodnog
nasljeĊa i sl. Kako je potrebno obezbijediti da se do konaĉnog uklanjanja ovakvog objekta ne
povećava znaĉajnije njegova vrijednost, na objektu i zemljištu koje sluţi za njegovu redovnu
upotrebu mogu se odobriti samo radovi redovnog odrţavanja, obezbijeĊenja sanitarnih uslova
ţivota.
Da se objekat ukloni u roku koji odredi Općina Lukavac u sluĉajevima kada se isti nalazi na
utvrĊenim zaštitnim pojasevima i zonama, a neposredno ugroţava objekat ili dobro radi kojeg
je zaštita uspostavljena.
Ove odredbe se odnose na podruĉje cijele općine (podruĉje za koje se Plan donosi), a primjenjuju se
na objekte koji su izgraĊeni na osnovu vaţeće dokumentacije (odobrenje za graĊenje), kao i za
objekte za koje u vrijeme njihove gradnje nije bilo obavezno pribaviti odobrenje za graĊenje.
Ĉlan 10.
Odnos prema postojećim objektima koji su zateĉeni na graĊevinskom zemljištu utvrĊenim ovim
Planom, ali ĉija je namjena suprotna namjeni tog graĊevinskog zemljišta, moţe se utvrditi tako da se
objekat trajno zadrţava (ukoliko ne predstavlja smetnju izgradnji planiranih sadrţaja, ili da ti sadrţaji
ne ugroţavaju korištenje postojećeg objekta) ili da se privremeno zadrţava do privoĊenja zemljišta
konaĉnoj namjeni.
Ovom Odlukom odnos se uspostavlja samo prema objektima zateĉenim na graĊevinskim zemljištima
na koji se primjenjuje reţim graĊenja I, II i III stepena.
4. Odnos prema bespravno izgraĊenim objektima
Ĉlan 11.
Odnos prema bespravno izgraĊenim objektima utvrĊuje se samo za objekte izgraĊene unutar granica
urbanih podruĉja i graĊevinskih zemljišta utvrĊenih ovim planom na kojima se primjenjuje reţim
graĊenja I, II i III stepena i za objekte van ovih podruĉja na podruĉju cijele općine. Pitanje bespravno
izgraĊenih objekata ili zapoĉetih objekata, moţe se riješiti na slijedeće naĉine:
 Legalizacija bespravno izgraĊenih objekata,
 Uklanjanje bespravno izgraĊenih objekata.
Ĉlan 12.
Legalizovati se mogu bespravno izgraĊeni ili zapoĉeti objekti ukoliko se zateknu u urbanom podruĉju,
odnosno na graĊevinskom zemljištu koje odgovara namjeni objekta, te ukoliko zadovoljava ostale
urbanistiĉko-tehniĉke uslove utvrĊene reţimom graĊenja I, II i III stepena graĊenja iz ove Odluke, te
pod uslovima da investitor objekta podnese zahtjev za njegovu legalizaciju, pod uslovima definisanim
Zakonom o graĊenju Tuzlanskog kantona.
Ĉlan 13.
Objekti koji se ne mogu legalizovati, kao i objekti za koje investitor ne podnese zahtjev za legalizaciju
ili privremeno zadrţavanje i ne ispuni druge traţene uslove, uklonit će se u rokovima i pod uslovima
koje propiše općina.
158
5. Uslovi izgradnje na podruĉjima predviĊenim za potrebe izgradnje kuća za
odmor i naselja za seoski turizam
Ĉlan 14.
Na teritoriji općine Lukavac, na ruralnim podruĉjima, kuće za odmor (vikend kuće) mogu se graditi pod
istim uslovima koji vaţe za izgradnju stambenih objekata.
Ĉlan 15.
Za izgradnju vikend naselja odreĊuje se treći reţim graĊenja. Urbanistiĉka saglasnost moţe se izdati
na osnovu Prostornog plana, plana parcelacije i urbanistiĉko-tehniĉkih uslova propisanih ovom
Odlukom.
Ĉlan 16.
Urbanistiĉko-tehniĉki uslovi za izgradnju kuća za odmor su slijedeći:





Da se kuće za odmor grade od tvrdih materijala (zidani elementi, drvena oblovina ili
prefabrikovani elementi,
Da korisna površina kuće za odmor ne prelazi 80 m2,
Da spratnost kuće za odmor ne bude veća od P+1,
Da površina parcele bude cca 200 do 1.000 m2,
Da prikupljanje i dispozicija otpadnih voda bude u skladu sa Zakonom o vodama.
6. Uslovi izgradnje poljoprivrednih, privrednih objekata u poljoprivredi i
pomoćnih objekata u sklopu domaćinstva
Ĉlan 17.
Za urbana podruĉja i graĊevinska zemljišta, kao i za zemljišta izvan utvrĊenog graĊevinskog
zemljišta, na ruralnom podruĉju, a na kojima je utvrĊen III reţim graĊenja predviĊa se mogućnost
izgradnje poljoprivrednih i privrednih objekata u sklopu domaćinstava i utvrĊuju se uslovi njihove
izgradnje i to zavisno od vrste i kapaciteta takvih objekata.
Prema vrsti ovi objekti mogu biti: objekti za preradu, smještaj i skladištenje poljoprivrednih proizvoda:
Ċubriva, sjemena, zaštitnih sredstava, alata i poljoprivrednih mašina, zatim objekti za drţanje i
smještaj stoke i ţivine, stoĉnih proizvoda i stoĉne hrane (ţivinarnici, štale, Ċubrišta i sl.).
Prema kapacitetu oni mogu biti manji koji zadovoljavaju potrebe domaćinstava i veći u kojima se
odvija proizvodnja za trţište.
Ĉlan 18.
Poljoprivredni objekti ne mogu se graditi uz stambene zgrade na odstojanju manjem od 15m, kao ni
izmeĊu stambenih zgrada i puteva.
Rastojanje izmeĊu stambenih i poljoprivrednih objekata moţe biti manje od 15 m ako su time
obezbijeĊeni higijensko-tehniĉki uslovi koji su propisani za tu vrstu graĊevina i ako je obezbijeĊena
zaštita sredine od takvih graĊevina, s tim da od susjeda mora biti na rastojanju od 15 m.
Ĉlan 19.
Septiĉke jame, Ċubrišta i sl. objekti koji mogu biti izvor zagaĊenja sredine, ne mogu se graditi na
rastojanju manjem od 50m od objekata za lokalno snabdijevanje vodom za piće.
159
Izuzetno, moţe se odobriti izgradnja lokalnih graĊevina za snabdijevanje vodom za piće i na manjem
rastojanju od propisanog u prethodnom stavu, samo ako te graĊevine ispunjavaju higijensko-tehniĉke
i druge uslove za zaštitu vode za piće u takvim uslovima.
Ĉlan 20.
Objekti za spremanje stoĉne hrane (sijeno, slama i dr.) ne mogu se graditi na odstojanjima manjim od
10 m od susjednih objekata.
Objekti graĊeni od lakozapaljivog materijala iz prethodnog stava ne mogu se graditi na odstojanju
manjem od 15 m od susjednog objekta.
Ĉlan 21.
Na podruĉjima na kojima se snabdijevanje vodom za piće vrši iz podzemnih tokova putem bunara,
pumpi i sliĉno, Ċubrišta i septiĉke jame moraju se graditi kao vodonepropusne graĊevine.
Đubrišta i septiĉke jame moraju biti pokrivene i obezbijeĊene od pristupa ljudi i ţivotinja.
Ĉlan 22.
U interesu obezbijeĊenja povoljnih uslova za poljoprivrednu proizvodnju, izgradnja objekata za
potrebe iste, moţe se odobriti, i na poljoprivrednom zemljištu pod uslovima:
 Da je investitor objekta poljoprivredni proizvoĊaĉ i da je registrovan kao poljoprivredni
proizvoĊaĉ,
 Da to neminovno zahtjeva proces proizvodnje ili da investitor nema mogućnost izgradnje
takvog objekta na već utvrĊenom graĊevinskom zemljištu u neposrednoj blizini,
 Da se naknadnom odlukom Općinskog vijeća, parcela na kojoj se traţi izgradnja
poljoprivrednog objekata utvrdi kao graĊevinska.
 Da se na datoj parceli mogu obezbijediti uslovi neophodni za funkcionisanje traţenog objekta.
7. Uslovi za izdavanje urbanistiĉke saglasnosti i odobrenja za graĊenje
Ĉlan 23.
Urbanistiĉka saglasnost i odobrenje za graĊenje na podruĉjima namijenjenim za izgradnju
sekundarnih naselja i centara zajednica sela i njihovih dijelova izdaje se na osnovu Prostornog plana i
uslova utvrĊenih u ovoj Odluci.
Urbanistiĉku saglasnost i odobrenje za graĊenje izdaje organ uprave nadleţan za poslove urbanizma.
Sluţbenici u Sluţbi za urbanizam u postupku izdavanja urbanistiĉke saglasnosti odreĊuju
urbanistiĉko-tehniĉke uvjete o naĉinu gradnje objekta i vršenje drugih radnji.
Kao dokaz o pravu graĊenju smatra se slijedeće:
 ZK izvadak da je zemljište u privatnom vlasništvu (ukoliko se vodi na drugom licu potrebna je
izjava), odnosno ukoliko je zemljište u drţavnom vlasništvu potreban je dokaz o pravu
korištenja zemljišta,
 Posjedovni list,
 ugovor ili odluka nadleţnih organa na osnovu koje je investitor stekao pravo vlasništva ili
pravo graĊenja ili pravo korištenja,
 ugovor o partnerstvu sklopljen sa vlasnikom zemljišta, i/ili nekretnine, ĉiji je cilj zajedniĉko
graĊenje,
 ugovor o koncesiji kojim se stiĉe pravo graĊenja,
 pisana saglasnost vlasnika nekretnine ili vlasnika nad zajedniĉkim dijelovima zgrade ovjerena
kod nadleţnog organa ili sluţbe.
160
Ĉlan 24.
Na podruĉjima za koje je utvrĊen reţim graĊenja trećeg stepena mogu se graditi objekti ĉija visina ne
prelazi prizemlje i tri etaţe i potkrovlje.
Na preostalim podruĉjima za koje je utvrĊen reţim graĊenja prvog i drugog stepena, takoĊer, se
mogu graditi objekti i graĊevine ĉija visina ne prelazi prizemlje, ĉetiri etaţe i potkrovlje, pod uslovom
da je traţena visina objekata u skladu sa odredbama planskih dokumenata na tom podruĉju.
Izgradnja javnih i društvenih zgrada ( objekti kolektivnog stanovanja, trţni centri i sl. djelatnosti) moţe
biti sa većim gabaritima i većom spratnošću.
Ĉlan 25.
U svrhu poboljšanja higijenskih uvjeta i povećanja stupnja iskorištenosti graĊevinskog i
poljoprivrednog zemljišta, veliĉina graĊevinske parcele za individualne objekte preporuĉuje se u
pravilu veliĉine 400-600m2, a maksimalno 800 m2, ne ukljuĉujući u ovu površinu i površinu koju
zauzimaju poljoprivredne (gospodarske) i pomoćne graĊevine.
Ukoliko veliĉina objekta zahtjeva veću graĊevinsku parcelu moţe se ići na spajanje dvije ili više
parcela.
Prostorni raspored glavnih organizacionih cjelina i njihov oblik (stambeni objekat sa stambenim
dvorištem, poljoprivredne zgrade sa ekonomskim dvorištem, te okućnice –voćnjak, povrtnjak) će
zavisiti od nagiba terena, raspoloţive površine, kao i vrste objekata.
Pomoćne objekte na parceli u pravilu treba locirati u straţnjem dijelu parcele. Prednji dio parcele
treba hortikulturno obraditi i u njemu riješiti pitanje parkiranja osobnih vozila.
Parcele na ravnom terenu mogu da budu pravilne i treba teţiti tome da imaju s jedne strane
ekonomski ulaz sa ekonomske saobraćajnice, a sa druge strane, sa ulice, glavni ulaz u stambeni dio
parcele.
Kod parcela na nešto većim nagibima bi se trebalo odustati od šeme organizacije parcele kod koje je
stambeno dvorište uz put, stajsko iza njega, a voćnjak / povrtnjak u pozadini, ukoliko je nagib terena
prema ulici. U tom sluĉaju bi moglo doći do slivanja atmosferske vode sa stajskog na stambeno
dvorište. To bi trebalo izbjeći obratnom dispozicijom ili da parcela bude izduţena po izohipsi kako bi i
stambeno i stajsko dvorište mogli biti postavljeni u istoj graĊevinskoj liniji.
U ovim sluĉajevima organizacije parcele na strmom terenu je najĉešći sluĉaj pristupa samo sa jedne
strane.
Na ravnim i na jako nagnutim terenima bi trebalo teţiti formiranju stambenih i ekonomskih ulica ĉime
bi se takoĊer povećao stupanj iskorištenosti graĊevinskog i poljoprivrednog zemljišta u naselju.
Racionalan oblik parcele je pravougaonik sa uţom stranom od oko 20-35 m.
U objektima iz prethodnog ĉlana se ne moţe odobriti poslovna djelatnost kojom se stvara buka,
vibracije, dim, prašina, neugodni mirisi, para ili na drugi naĉin zagaĊuje ţivotna sredina, odnosno
ometa funkciju stanovanja u samom objektu ili u njegovoj okolini.
U postojećim objektima koji ne zadovoljavaju uvjete iz prethodnog stava se zateĉene djelatnosti
moraju uskladiti sa odredbama ove Odluke u roku kojeg odredi nadleţni organ Općine.
Postojeći objekti koji po svojoj namjeni nisu u skladu sa namjenom prostora odreĊenih ovom
Odlukom, ne mogu se dograĊivati, nadziĊivati, niti se na istim mogu vršiti konstruktivne adaptacije, ali
se mogu vršiti radovi redovnog odrţavanja.
161
Izuzetno ako su izgraĊeni objekti takvog karaktera da njihovo izmještanje zahtijeva velika materijalna
sredstva ili to zahtjeva opći interes isti se mogu drţati pod uvjetom da svoju djelatnost u odreĊenom
roku uskladi sa okolinom i da ne zagaĊuje sredinu, niti ometaju osnovnu funkciju na odreĊenom
prostoru.
Ĉlan 26.
Objekti koji se grade unutar urbanih podruĉja, i na graĊevinskom zemljištu koji sluţi za stanovanje ili
neku poslovnu djelatnost, moraju imati ugraĊene instalacije za elektriĉnu energiju, vodovod i
kanalizaciju, bez obzira da li u vrijeme izdavanja odobrenja za upotrebu objekat moţe da bude
prikljuĉen na javnu infrastrukturu mreţe.
Zateĉeni objekti koji nemaju ugraĊene instalacije, iz prethodnog stava, moraju biti rekonstruisani na
odgovarajući naĉin, samo ako se nalaze unutar urbanih podruĉja. Rok za rekonstrukciju utvrĊuje
organ nadleţan za poslove urbanizma, u skladu sa planovima izgradnje infrastrukturne mreţe.
Ĉlan 27.
Na postojećim objektima koji se nalaze u zaštićenim podruĉjima, zaštitnim zonama ili pojasevima
mogu se vršiti adaptacije i tekuća odrţavanja, ukoliko se prethodno dobije urbanistiĉka saglasnost.
Postojeći objekti koji su zateĉeni u uţoj zaštitnoj zoni izvorišta voda moraju biti porušeni u roku koji
odredi nadleţni organ uprave.
Ĉlan 28.
Unutar urbanih podruĉja na graĊevinskim zemljištima sjeĉa pojedinaĉnih stabala je dozvoljena samo
na osnovu urbanistiĉke saglasnosti. Ova saglasnost se, po pravilu, izdaje po hitnom postupku.
Izuzetno od odredaba prethodnog stava, ukoliko postoji opasnost , da stablo ometa normalno
odvijanje saobraćaja na javnom putu, da ugroţava ţivot ili zdravlje ljudi, odnosno prijeti da ošteti neki
izgraĊeni objekat, u urbanom podruĉju je dozvoljena sjeĉa stabala bez prethodno pribavljene
saglasnosti . Obaveza je investitora (onog koji je stablo posjekao) da posjeĉeno stablo zamijeni novim
na mjestu koje odredi nadleţni organ općine Lukavac.
Ĉlan 29.
U urbanim podruĉjima i na graĊevinskim zemljištima van urbanog podruĉja je dozvoljeno podizanje
ograda i podzida duţ granica graĊevinskih parcela. Ograda, odnosno podzida izmeĊu dvije
graĊevinske parcele moţe da bude zajedniĉka, ili da se nalazi samo na jednoj parceli, u zavisnosti od
sporazuma korisnika susjednih parcela.
Svaka graĊevinska parcela, se moţe ograditi prema ulici propisanom ogradom ili podzidom, ukoliko
Regulacionim planom nije drugaĉije regulisano.
Sve ograde i podzide se proglašavaju privremenim objektima.
Ĉlan 30.
Ograda, odnosno podzida prema ulici moţe se postaviti na regulacionu liniju ili ako ista nije utvrĊena
na granicu graĊevinske parcele.
U pogledu materijala, boje i naĉina izrade ograde, odnosno podzide uz ulicu moraju se prilagoditi
izgledu mjesta, ulice i okoline.
Ograda izmeĊu dvije susjedne parcele ne moţe da bude viša od 1,20 m iznad prirodnog ili nasutog
terena.
162
Ograda na granici parcele prema javnom putu ne moţe da bude viša od 1,20 m iznad nivoa puta
odnosno trotoara duţ puta.
Visina podzide ne smije biti veća od 0,20 m u odnosu na nivo višeg terena.
Ĉlan 31.
U urbanim podruĉjima i na graĊevinskim zemljištima van urbanih podruĉja općine zabranjeno je
podizanje ograde od bodljikave ţice. Postojeće ograde od bodljikave ţice i ţivica imaju se ukloniti u
roku koji odredi nadleţni organ Općine.
Ograde oko parcela sa objektima specifiĉne namjene (otvoreni magacini, skladišta, gradilišta, sportski
poligoni i sl. ) kao i ograde gradilišta na kojima poĉinje nova gradnja, moraju biti visoke 2,0 m i
graĊene od punog neprovidnog materijala.
Ograde uz ulicu se moraju redovno odrţavati. Vrata i kapije uliĉnih ograda ne smiju se otvarati prema
ulici, odnosno na ploĉnik van graĊevinske linije.
Postojeće uliĉne kapije i ograde koje svojom veliĉinom, oblikom, vrstom materijala i estetskim
izgledima narušavaju i štete cjelokupnom izgledu ulica i objekata ili nisu izgraĊene na regulacionoj
liniji moraju se na zahtjev organa nadleţnih za gradnju ukloniti odnosno zamijeniti.
Za izgradnju popravljanje i bojenje ograda uz ulicu mora se prethodno pribaviti odobrenje od organa
nadleţnog za gradnju.
Ĉlan 32.
Slobodni prostor izmeĊu zgrada, kao i prostor izmeĊu regulacionih i graĊevinskih linija (predbašte)
mora se koristiti i oblikovati prema usvojenom parternom rješenju.
Na površini predbašte dozvoljeno je samo saĊenje ukrasnog grmlja, cvijeća, sijanje trave i
postavljanje drugih baštenskih elemenata koji doprinose ljepšem izgledu ulice.
Slobodne površine koje nisu ozelenjene treba obraditi prema svojoj namjeni.
Staze moraju biti oiviĉene, poploĉane ili asfaltirane, a izuzetno se moţe dozvoliti nasipanje kamenom
rizlom.
Ĉlan 33.
Prostornom organizacijom parcele treba omogućiti postepenu transformaciju seoskog naselja, u
naselje mješovitog tipa, jer omogućuje diobu većih parcela na dvije ili ĉetiri, ali tako da ekonomska
ulica postane jednom stambena.
Obavezno je zadovoljenje saobraćaja u mirovanju na vlastitoj parceli.
Ĉlan 34.
Minimalna rastojanja izmeĊu graĊevinskih objekata se utvrĊuje radi oĉuvanja slobodnih površina i
obezbjeĊivanja dovoljne osvijetljenosti zgrada.
Visine zgrada i njihova meĊusobna rastojanja se utvrĊuju na parcelama predviĊenim za izgradnju
stambenih i stambeno-poslovnih objekata, odnosno za dogradnju i nadziĊivanje objekata, pod
slijedećim uvjetima:
1. Odstojanje izmeĊu najisturenijih dijelova objekata ne raĉunajući krovnu strehu ne moţe biti
manje od:
o izmeĊu prizemnih objekata 4,00 m,
o izmeĊu spratnih objekata (P+1) 6,00 m,
163
o izmeĊu spratnih objekata (P+2) 8,00 m.
2. Ukoliko na boĉnim fasadama već izgraĊenih objekata ne postoje otvori na stambenim
prostorijama nego samo pomoćnim (ulaz, hodnik, stepenište, ostava, kupatilo) odstojanja iz
taĉke 1 mogu biti i manja, ali ne manja od 1,00 m od granice susjedne parcele, pod uvjetom
da objekat koji se gradi isto tako ne smije imati otvore stambenih prostorija na toj strani.
3. Ako na susjednoj parceli nema objekata odstojanje od iste mora biti minimalno 3,00 m ako će
objekat imati otvore na stambenim prostorijama sa te strane, odnosno minimalno 1,00 m ako
neće biti otvora na stambenim prostorijama.
Izuzetno od odredaba prethodnog stava, korisnici susjednih parcela se mogu sporazumjeti da grade
dvojne ili objekte u nizu. Ovaj sporazum moţe uzajamno da obavezuje i više korisnika susjednih
parcela.
Sporazum iz prethodnih stavova mora da bude sastavljen u pismenom obliku, ovjeren i dostavljen
organu nadleţnom za poslove urbanizma zajedno sa zahtjevom za izdavanje urbanistiĉke
saglasnosti.
Ĉlan 35.
Krovovi objekata se preporuĉuju da budu kosi, u nagibu, primjereno klimatskim uvjetima.
Objekte treba graditi od ĉvrstih materijala uz maksimalno poštivanje tehniĉkih propisa.
Objekti moraju biti graĊeni u skladu sa okolinom i tako da zadovoljavaju estetske i ostale propise.
Fasade se mogu malterisati ili obraĊivati na tradicionalan naĉin, tipiĉan za podneblje (oblaganje
daskom, šindrom, kamenom itd.).
Na podruĉjima reţima graĊenja prvog i drugog stepena, kao i na preostalim podruĉjima u ovisnosti od
znaĉaja lokaliteta i objekta, graĊenje objekta, kao i završni zanatski radovi na izvedbi fasada na
objektima se moraju okonĉati u roku, a najdalje u roku 3 godine od poĉetka izgradnje.
Na objektima se trebaju primjenjivati rješenja koja omogućavaju dobivanje energije na odrţiv naĉin.
Ukoliko se objekti ne mogu prikljuĉiti na kanalizacionu mreţu moraju imati vezu sa septiĉkom jamom
koja mora biti izgraĊena tako da udovolji najstroţim sanitarnim normama.
Ĉlan 36.
Stambene, poslovne i privredne graĊevine mogu se graditi samo ukoliko je za iste moguće obezbjediti
kolski i pješaĉki pristup.
Upotreba tipskih projekata za izgradnju graĊevina i izvoĊenje drugih radova moţe se dozvoliti ako su
ti projekti dopunjeni i prilagoĊeni terenu na kojem se gradi graĊevina, odnosno izvode radovi.
8. Uslovi graĊenja pomoćnih objekata i objekata namijenjenih za obavljanje
djelatnosti privremenog ili sezonskog karaktera
Ĉlan 37.
Pomoćnim objektima, u smislu ove Odluke smatraju se garaţe za osobna vozila (ako nisu u sklopu
objekata druge namjene), šupe i ostave za smještaj ogrjeva i alata, slobodnostojeće nadstrešnice,
ljetne kuhinje i sl. objekti.
Pod objektima namijenjenim za obavljanje djelatnosti privremenog ili sezonskog karaktera u smislu
ove Odluke, smatraju se svi objekti ĉija je vrsta i namjena privremenog karaktera.
164
Ĉlan 38.
Uslovi za izgradnju objekata iz ĉlana 44. utvrĊuju se za podruĉja na kojima je utvrĊen I, II, i III reţim
graĊenja, a na drugim podruĉjima utvrĊuju se detaljnim planovima koji je za njih propisan.
U pravilu odobrenje za privremeno postavljanje objekata se izdaje u sluĉaju kada je zemljište
planirano za drugu namjenu, pa se daje mogućnost privremenog korištenja zemljišta do privoĊenja
konaĉnoj namjeni.
Izgradnja objekata namijenjenih za obavljanje djelatnosti privremenog ili sezonskog karaktera moţe
se odobriti za slijedeće namjene:
 Objekti usluţnih djelatnosti (prehrambenih proizvoda, štampe, cvijeća, lutrije, biţuterije,
garaţe, privredni objekti u poljoprivrednim domaćinstvima i sl.).
 Veliĉina takvih privremenih objekata moţe se kretati od minimalne veliĉine od 4,0 m² do
maksimalne veliĉine od 20,0 m².
Ĉlan 39.
Objekti namijenjeni za obavljanje djelatnosti privremenog ili sezonskog karaktera mogu ostati na
mjestu na kojem je i odobrena njihova izgradnja, odnosno onoliko vremena koliko je to odreĊeno u
urbanistiĉkoj saglasnosti.
Po isteku roka predmetni objekti se, na zahtjev nadleţnog općinskog organa uprave, moraju ukloniti
bez prava na naknadu i obavezu davanja nove lokacije, a prostor na kome se objekat nalazi mora se
urediti prema uslovima utvrĊenim u urbanistiĉkoj saglasnosti.
Ĉlan 40.
Urbanistiĉka saglasnost za objekte namijenjene za obavljanje djelatnosti privremenog ili sezonskog
karaktera moţe se izdati ako su ispunjeni slijedeći uslovi:
 Da predmetni objekat ima odreĊen rok trajanja poslije koga se na zahtjev nadleţnih općinskih
sluţbi mora ukloniti,
 Ako se rok trajanja objekta ne moţe odrediti, mora se utvrditi obaveza korisnika da po nalogu
općinske sluţbe uprave u datom roku objekat poruši bez prava na naknadu troškova,
 Da objekat zadovoljava propisane udaljenosti od susjednih objekata,
 Da objekat zadovoljava estetske uslove savremenih objekata ove vrste i da svojim izgledom
ne narušava izgled okoline,
 Da objekat svojom funkcijom ne ometa funkciju namjene prostora,
 Da objekat bude graĊen od takvog materijala da njegovo rušenje ne zahtjeva velike troškove,
odnosno iskljuĉivo da bude montaţno-demontaţnog karaktera,
 Da objekat ne stvara buku, neugodne mirise, dim i otrovne gasove i sl.
 Da ne ometa bezbijedno odvijanje saobraćaja,
 Da se objektu mogu obezbijediti neophodni prikljuĉci na komunalnu infrastrukturu.
9. Smještaj privrednih sadrţaja u prostoru
Ĉlan 41.
Prostornim planom općine Lukavac utvrĊene su privredne zone i privredni kompleksi koje obuhvataju
postojeće i planirane površine za razvoj privrednih djelatnosti.
Pregled navedenih površina je u tekstualnom dijelu plana, u oblasti koja se odnosi na razvoj privrede,
prikazan je i na grafiĉkim prilozima br. 11,15,23,26,II,IX,XIX.
165
Ĉlan 42.
Na navedenim grafiĉkim prilozima date su zone površine veće od 10 ha, dok proizvodno-poslovne
zone manje površine mogu biti formirane i unutar ostalih urbanih podruĉja.
Ĉlan 43.
Precizne granice privrednih zona i privrednih kompleksa biće definisane detaljnim dokumentima
(regulacioni planovi za podruĉja planiranih proizvodno-poslovnih zona), a do donošenja takvih
planova i odluka primjenjivaĉe se odredbe ove Odluke.
Ĉlan 44.
Smještaj kapaciteta privredne infrastrukture usmjerava se u proizvodne i privredne zone.
Privredne djelatnosti treba da ispune slijedeće uslove:
 Da racionalno koriste prostor, bolje iskoriste i popunjavaju postojeće zone namijenjene ovim
djelatnostima kako bi se sprijeĉilo neopravdano zauzimanje novih površina,
 Da nisu energetski zahtjevne, te da su saobraćajno primjerene (saobraćajno ne opterećuju
lokaciju),
 Da zadovoljavaju propisane mjere zaštite okoliša ( zaštita od buke, mirisa, oneĉišćavanja
zraka, zagaĊivanja podzemnih i površinskih voda i sl.),
 U urbanim sredinama treba planirati intenzivnije korištenje poslovnog prostora i prenamjenu
postojećih prostora za tercijarne i kvartarne djelatnosti, kao i proizvodne pogone koji ne
umanjuju kvalitet stanovanja i ne ugroţavaju okoliš,
 ZagaĊivaĉi okoliša moraju voditi aktivnosti na stalnom smanjenu zagaĊenja.
Ĉlan 45.
Tehnološki parkovi, slobodne zone, poduzetniĉki i drugi preteţno poslovni centri poslovno-proizvodnih
zona moraju imati dobru saobraćajnu povezanost, posebno sa glavnim saobraćajnim pravcima, a
turistiĉko-ugostiteljski centri unutar tih zona dobru povezanost.
Obavezno je zadovoljenje saobraćaja u mirovanju na vlastitoj parceli.
10. Smještaj društvenih djelatnosti u prostoru
Ĉlan 46.
U cilju obezbjeĊenja uslova za normalno funkcionisanje naselja i njihovih dijelova, u sklopu izgradnje i
ureĊenja urbanih podruĉja, obezbijediti i izgradnju objekata društvene infrastrukture i sadrţaja
društvene opreme ( škola, zdravstvene i socijalne ustanove, kulture, sporta, vjerske objekte, objekata
snabdijevanja, servisi, zelene površine i sl.) u skladu sa opredjeljenjima iz Prostornog plana.
Izgradnju objekata društvene infrastrukture i urbane opreme planirati unutar urbanih podruĉja,
poštujući odgovarajući centralitet u odnosu na korisnike, vodeći raĉuna o uslovima gravitacije
(udaljenosti korisnika) u skladu sa opredjeljenjima Prostornog plana.
Ĉlan 47.
Mreţa graĊevina društvene infrastrukture na urbanom podruĉju utvrĊuje se urbanistiĉkim planom.
Ĉlan 48.
U sekundarnim naseljima obavezno je obezbijediti površine za smještaj sadrţaja osnovnog
obrazovanja, primarne zdravstvene zaštite, kulture, politiĉkih i vjerskih organizacija, trgovine,
ugostiteljstva i usluţnog zanatstva za stanovništvo naselja i gravitirajuće stanovništvo.
166
11. Šume i šumska zemljišta
Ĉlan 49.
Šumama i šumskim dobrom treba gospodariti na principima trajnosti i odrţavanja biodiverziteta, a
šume i šumsko zemljište općine Lukavac, dodijeljene su javnom preduzeću „Šume Tuzlanskog
Kantona»―.
12. Poljoprivredna zemljišta
Ĉlan 50.
Korištenje poljoprivrednog zemljišta, u zonama koje se koriste i štite pod posebnim uvjetima mora se
odvijati pod propisanim i kontrolisanim uslovima za to podruĉje.
Proizvodnja se mora uskladiti sa spektrom vrijednosti koje treba oĉuvati, zaštititi i unaprijediti, tj. sa
usvojenim mjerama zaštite za pojedine sisteme sa ciljem smanjenja negativnih uticaja na druge
segmente ţivog svijeta i okoliša.
Izbjegavati primjenu genetski modifikovanog sadnog materijala, sjemena, stoĉne hrane, a posebno u
ekološki osjetljivim podruĉjima.
Racionalno upotrebljavati zaštitna sredstva i primjenjivati metode integralne zaštite od štetnika u cilju
odrţavanja biološke ravnoteţe u agroekološkom sistemu.
Korištenje, zaštita i oĉuvanje poljoprivrednog zemljišnog fonda je jedna od bitnih funkcija planiranja i
ureĊenja prostora. Racionalnim planiranjem u ovoj oblasti obezbijediće se trajno oĉuvanje mogućnosti
poljoprivrednog zemljišta za proizvodnju potrebnih koliĉina hrane visoke zdravstvene vrijednosti.
Zaustavljanje trenda gubitaka najkvalitetnijih poljoprivrednih površina i donošenja Plana korištenja
zemljišta, treba da bude jedan od strateških zadataka Tuzlanskog kantona, a time i Općine Lukavac.
13. Mineralna nalazišta
Ĉlan 51.
Ovim prostornim planom utvrĊuje se naĉin korištenja prostora za eksploataciju mineralnih i
nemineralnih sirovina:







Izrаditi Elаborаte o klаsifikаciji i kаtegorizаciji rezervi minereаlnih sirovinа zа koje se utvrdi
ekonomskа oprаvdаnost zа eksploаtаciju;
Zа svаki izvor i bunаr koji se koristi zа ljudsku upotrebu potrebno je urаditi Progrаm sаnitаrne
zаštite premа '' Pravilnik o uslovima za odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za
izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da koriste za piće (¨Sluţbene novine Federacije
BiH¨, broj:51/02);
U sluĉаju rješаvаnjа vodosnаbdijevаnjа odreĊenih mjesnih zаjednicа ili drugih dijelovа općine
nа rаĉun podzemnih vodа, neophodno je dа se izvode detаljnа hidrogeološkа istrаţivаnjа а
premа Projektu detаljnih hidrogeoloških istrаţivаnjа а u sklаdu sа Zakonom o geološkim
istraţivanjma Bosne i Hercegovine («Sluţbene list F BiH «, broj 9/10 )
Urаditi kаtаstаr zаgаĊivаĉа podzemnih vodа nа teritoriji opštine Lukvacа;
Urаditi kаtаstаr klizištа koji predstаvljа bаzu zа izrаdu kаrаtа hаzаrdа sа
inţenjerskogeološkog аspekаtа;
Eksploаtаcijа bilo kog minerаlnog resursа se morа vršiti u sklаdu Zаkonom o rudаrstvu,
Zаkonom o geološkim istrаţivаnjimа, Zаkonom o koncesijаmа i drugim zаkonskim i
podzаkonskim аktimа koji defiišu ovu oblаst;
Plаnirаnje prostorа i izgrаdnjа objekаtа u podruĉju odobrenog eksploаtаcionog poljа morа biti
uz sаglаsnost sа nosiocem eksploаtаcionog prаvа i resornog ministаrstvа nаdleţnog zа
167




eksploаtаciju minerаlnih sirovinа, а koji vodi evidenciju eksploаtаcionih poljа (Ministаrstvo
industrije, energetike i rudаrstvа );
Predlаţe se nаstаvаk istrаţivаnjа olova i cinkа, gvoţĊа, mаngаnа, boksitа, ukrаsnog
kаmenа, kаolinа, ţiĉnog kvаrcа i drugih minerаlnih resursа nа teritoriji opštine Lukavac. Ovа
istrаţivаnjа je neophodno dа se rаde sistemаtski, а premа Projektimа koji morаju dа
zаdovolje sve zаkonske obаveze;
Minerаlne resurse je potrebno koristiti u sklаdu sа principimа ''odrţivog rаzvojа''.
Neophodno je najstroţim mjerama sprijeĉiti nekontrolisanu i nelegalnu eksploataciju
mineralnih sirovina,
Napušteni objekti i eksploataciona polja mogu promijeniti namjenu u skladu sa odrednicama
ovog Prostornog plana.
14. Mjere oĉuvanja zaštićenih i kulturno-istorijskog i naslijeĊa
Ĉlan 52.
Prikaz kulturno–istorijskog nasljeĊa prikazan je na grafiĉkim prilozma br.18 i XV.
Ĉlan 53.
Dobra koja su evidentirana kao dobra kulturno-historijskog naslijeĊa na podruĉju Općine ukljuĉiti u
razvoj kulture i turizma.
Ĉlan 54.
Zaštita graditeljskog naslijeĊa podrazumijeva djelovanje u skladu i u pravcu postavljenih ciljeva:
 ĉuvanje, revitalizacija ili rekonstrukcija najznaĉajnijih objekata kulturno – historijskog naslijeĊa
i njihovo privoĊenje pogodnim namjenama;
 revitalizacijom, rekonstrukcijom i privoĊenjem nekoj namjeni, obogatiti i proširiti kulturnu
baštinu i turistiĉku ponudu općine;
 oĉuvanje autentiĉnosti nepokretnog kulturnog dobra i njegovog okruţenja;
 zaštićene objekte, pejzaţe i prostore prirodnih rijetkosti maksimalno ĉuvati i njegovati;
 vaspitno-obrazovnim sistemom podizati nivo kulture ĉuvanja i zaštite kulturno – historijskih i
prirodnih vrijednosti i rijetkosti.
15. Mjere oĉuvanja zaštićenih podruĉja prirodnih vrijednosti
Ĉlan 55.
Prikaz prirodnog naslijeĊa dat je u grafiĉkom prilogu br.XIV, opće i posebne mjere su date u
tekstualnom dijelu plana, a obaveza nadleţnih organa je da obezbijede njihovo provoĊenje.
Ĉlan 56.
Podruĉja prirodnih vrijednosti moraju imati poseban tretman u izradi i donošenju svih nivoa
dokumenata prostornog ureĊenja. Predmetna podruĉja podlijeţu posebnoj paţnji i za ista se mora
izraditi i donijeti odgovarajuća provedbena dokumentacija, kojom će se konkretno utvrditi zaštita i
naĉin korištenja ovih podruĉja. Zabranjene su sve aktivnosti koje na bilo koji naĉin mogu ugroziti
evidentirane prirodne vrijednosti na podruĉju općine.
16. Turizam
Ĉlan 57.
S obzirom na raspored, vrstu, kapacitet i veliĉinu i ostale pokazatelje ugostiteljskoturistiĉkih podruĉja,
prema karakteristikama prostora treba :
 Izgradnju novih kapaciteta u turizmu usmjeriti u većem dijelu na izgradnju kvalitetnih dopuna
postojeće i nove turistiĉke ponude, saglasnom ukupnom ruralnom razvoju,
 Prilikom investiranja u postojeće ili nove objekte stimulirati izgradnju viših i visokih kategorija,
 Gradnju novih graĊevina treba prostorno i oblikovno uklapati u oblike tradicionalne gradnje
lokalnog ambijenta,
168


Koristit resurse etnološke i kulturne baštine,
Osigurati prostore za nove i atraktivne turistiĉko-rekreacijske sadrţaje, kao npr. uvjete za
razvoj zdravstveno-rekreacijskog i selektivnog turizma (jahanje, biciklizam, lov, ribolov, i sl.).
Ĉlan 58.
Kao posebno vrijedni vidovi turizma utvrĊuju se:
 kulturni turizam i obrazovni turizam s obzirom na vrijedne kulturno-historijske i vjerske
objekte,
 tranzitni i boravišni turizam,
 manifestacioni turizam,
 izletniĉki turizam s obzirom na postojeća i potencijalna izletišta,
 seoski i eko turizam s obzirom na prirodne ljepote i seoska naselja,
 rekreativni turizam s obzirom na mogućnost izgradnje sportskih kompleksa i ostalih
rekreativnih sadrţaja.
Ĉlan 59.
Planom su predloţene zone posebnih turistiĉkih predispozicija i to:
 Tranzitni, boravišni i sportsko rekreativni turizam
o sportsko, ugostiteljsko rekreacioni kompleks Plaţa na jezeru Modrac,
o sportsko rekreativni centar Svatovac,
o sportsko rekreativni centar Vijenac,
o sportsko rekreativni centar Bistarac – nalazi se na tromeĊi tri naseljena mjesta (Bistarac
Donji, Bistarac Gornji, Kalajevo),
o sportsko rekreativni centar Karića brdo (Prokosovići),
o izletniĉko rekreatini kompleks Sokol (Turija),
o izletniĉko rekreatini kompleks u Bokavićima (uz jezero Modrac),
o izletniĉko rekreatini kompleks Tirnovac - nalazi se na tromeĊi tri MZ (Tabaci, Puraĉić,
Prokosovići),
o izletniĉko rekreatini kompleks Batare (Modrac),
o staza za rekreaciju na Doloţaju (Ĉika Mišina staza) i staza Doloţaj – Delića potok.

Lovni turizam
o Jezero Modrac,
o Turija i drugi vodotoci.

Vjerski turizam
o Ratiš.

Seoski turizam
o Turija,
o Tumare,
o Stupari.
17. Ugroţena zemljišta (plavna zemljišta, erozije, bujice, klizišta, slijeganje
zemljišta i sl)
Ĉlan 60.
Kao plavna zemliišta, do rješenja uzroka plavnosti, utvrĊuju se sliedeća zemljišta:
 dolina rijeke Turije i Bukovice, odnosno Turije,
 dolina rijeke Brijesnice na dijelu izmeĊu sela Rosulj i Grebići,
 Rijeka Spreĉa nizvodno od Dobošnice (mogućnost plavljenja prostora);
 Sliv jezera Modrac (mogućnost plavljenja prostora);
169

Slivno podruĉje rijeke Jale sa pritokom – rijeka Solina (mogućnost plavljenja prostora).
Ĉlan 61.
Kao erozivna zemljišta, do njihove sanacije, utvrĊuju sljedeća zemljišta:
 sliv riieke Turije, Bukovica, Orahovica, Brijesnica Šikuljaĉka rijeka,
 sliv potoka Ugar, Mednica, Begića potok, Strojina, Rosni potok, Saviĉića potok i Lukavĉić,
 podruĉje Bukoviĉke rijeke i njenih pritoka.
Ĉlan 62.
Kao bujiĉasta zemljišta, do izvoĊenja mjera sanacije, utvrĊuju se sljedeća:
 dolina potoka Bistarac,
 dolina potoka Jošik,
 dolina potoka Lukavac,
 dolina potoka Doloţaj,
 slivno podruĉje rijeke Turije sa Gukovicom sa 15 bujiĉnih tokova,
 slivno podruĉje Šikuljaĉke Rijeke.
Ĉlan 63.
Kao zemljišta koja su podloţna klizanju ili to jesu, do izvoĊenja sanacionih mjera, utvrĊuju se
sljedeća:
 podruĉie Smoluća—Dolovi u duţini 887 m i širini 250 m,
 podruĉje juţno od »Dolova« u duţini 425, i širini 160 m,
 padine Jastrebice odnosno Molitvišta u duţini 300 m i širini 80 m,
 podruĉie Babunovići—Rasadište,
 podruĉje Buruma u duţini 124 m i širini 88 m,
 podruĉje istoĉno od zaseoka Hotići.
Ĉlan 64.
Kao zemljišta koja su podloţna slijeganju ili to jesu, utvrĊtuju se sljedeća:
 podruĉje sela Hotići — prostor uz seoski put,
 podruĉje sela Podosoja i Strana,
 podruĉje zvano Lukovi,
 Graljevac — Poljice.
III. USLOVI KORIŠTENJA PROSTORA NA ZAŠTITNIM INFRASTRUKTURNIM
POJASEVIMA I ZONAMA I NA ZAŠTIĆENIM PODRUĈJIMA
Ĉlan 65.
Prostornim planom definišu se osnovni funkcionalni, prostorni i ekološki uslovi za korištenje prostora
na zaštitnim pojasevima infrastrukturnih sistema.
Trase infrastrukturnih sistema i lokacije njihovih graĊevina prikazane su na grafiĉkom prilogu br. XII i
usmjeravajućeg su znaĉaja, a dozvoljena su odgovarajuća prostorna prilagoĊavanja koja ne
odstupaju od koncepcije rješenja.
Uslovi korištenja površina obuhvaćenih zaštitnim infrastrukturnim pojasevima (uz puteve, ţeljeznice,
dalekovode, vodovode, izvorišta i sl.) utvrĊuju se na nivou posebnih zakona. U principu se utvrĊuje da
se na zaštitnim infrastrukturnim pojasevima ne mogu vršiti radovi niti graditi objekti koji su suprotni
svrsi zbog koje je zaštitni pojas uspostavljen, a moţe se planirati izgradnja objekata koji sluţe
korištenju tih objekata, kao npr. uz puteve: prikljuĉci, autobusna stajališta, benzinske stanice,
autoservisi, parkinzi, vidikovci, ugostiteljski objekti, razni ureĊaji i oznake, reklame i sl.
170
18. Zaštitni pojasevi saobraćajnih površina
Ĉlan 66.
Kao putne saobraćajnice na podruĉju općine Lukavac Prostornim planom su utvrĊene:





Autoput,
Magistralni putevi,
Regionalni putevi,
Lokalni putevi i
Nekategorisani putevi i ulice.
Ĉlan 67.
Zaštitni pojas putnih saobraćajnica na urbanim podruĉjima utvrĊuje se odgovarajućim planom i
reţimom graĊenja I, II stepena.
U ostalim naseljima (reţim graĊenja III i IV stepena) udaljenost objekta od spoljne ivice putnog pojasa
utvrĊuje se u urbanistiĉkoj saglasnosti, odnosno odobrenju za graĊenje, ali u skladu sa Zakonom o
cestama i na osnovu odredbi koje su utvrĊene ovom Odlukom.
Ĉlan 68.
Širina zaštitnog pojasa puta u kome se ne smiju graditi i podizati ţeljezare, tvornice cementa ili vapna,
kao i industrijski objekti koji zagaĊuju okoliš ( neĉista industrija, otvarati rudnici i kamenolomi, graditi
kreĉane i ciglane, kao i sliĉni objekti), iznose s obje strane puta raĉunajući od putnog pojasa:
 kod autoputeva najmanje 100 m,
 kod magistralnih puteva najmanje 60 m,
 kod regionalnih puteva najmanje 40 m,
 kod lokalnih puteva najmanje 30 m od spoljne ivce putnog pojasa.
Ĉlan 69.
Uz puteve i saobraćajnice utvrĊene ovim Prostornim planom utvrĊuju se zaštitni pojasevi u kojima se
ne smiju graditi, podizati ili postavljati poslovni, pomoćni, stambeni i sliĉni objekti i industrijski objekti
koji ne zagaĊuju zrak i okoliš ( ĉista industrija ) i magistralni i regionalni i lokalni dalekovodi, a koja
iznosi s obje strane puta, raĉunajući od putnog pojasa s obje strane puta:
 kod autoputeva najmanje 40 m,
 kod magistralnih puteva najmanje 20 m,
 kod regionalnih puteva najmanje 15 m,
 kod lokalnih puteva najmanje 10 m od spoljne ivice putnog pojasa.
 kod nekategorisanih puteva najmanje 5m (10m za objekte tlocrtne vel. preko 400m2).
Ĉlan 70.
Širina zaštitnog pojasa magistralnih, regionalnih i lokalnih puteva u kome se ne mogu graditi
stambene, poslovne, pomoćne i sliĉne zgrade, kopati bunari, rezervoari i sl. niti podizati elektriĉni
dalekovodi, iznosi kod :
 magistralnih 20 m,
 regionalanih najmanje 15 m, a
 kod lokalnih puteva najmanje 10 m od spoljene ivice putnog pojasa.
Mogu se postavljati i graditi u zaštitnom i putnom pojasu javnog puta samo na naĉin i pod uvjetima
utvrĊenim u odobrenju , odnosno uz prethodnu saglasnost odgovarajućeg nadleţnog organa.
171
Ĉlan 71.
Telegrafske i telefonske vazdušne linije i vodovi, elektriĉni vodovi niskog napona, elektriĉni
dalekovodi, kanalizacija, vodovodi kao i benzinske pumpe mogu se postavljati i graditi u zaštitnom
pojasu javnog puta samo uz predhodnu saglasnost odgovarajuće zajednice za puteve.
Odredbe prethodnog stava ne odnose se na dijelove reogionalnih i lokalnih puteva kroz naselja
odnosno urbana podruĉja, ukoliko ti putevi prolaze kroz naselja, odnosno urbana podruĉja.
Ĉlan 72.
Na nivou plansko-usmjeravajućeg znaĉenja trase puteva i dispozicije raskršća obraĊeni su naĉelno,
primjereni mjerilu katastarskog prikaza.
U cilju potrebe provedbe Plana potrebno je:


U slijedećim fazama izrade prostorno-planske dokumentacije (urbanistĉki planovi i provedbeni
planovi, idejna rješenja i sl.) odrediti optimalne trase i širine koridora saobraćajnica.
Izraditi potrebnu dokumentaciju pogotovo uvaţavajući temeljna planska usmjerenja o
poloţaju mreţe saobraćajnica.
Ĉlan 73.
U odnosu na planiranu putnu mreţu moguće su promjene u funkcionalnom smislu - promjena
kategorije, na osnovu općinske odluke za njenu nadleţnost i odluka nadleţnih ministarstava za
saobraćajnice za koje su nadleţni, a bez posebnih izmjena i dopuna Plana.
Ĉlan 74.
Cjevovodi, kablovi i vodovi mogu se postavljati u zaštitnom putnom pojasu, a samo izuzetno i u
putnom pojasu, a benzinske stanice i parkirališta se mogu postavljati i graditi u zaštitnom i putnom
pojasu javnog puta samo na naĉin i pod uvjetima utvrĊenim u odobrenju, odnosno saglasnosti
nadleţnog organa ili ministarstva.
Ĉlan 75.
U već izgraĊenom naseljenom mjestu ili gradu moţe se dozvoliti graĊenje objekata na graĊevinskoj
liniji javnog puta, osim autoputa ukoliko je to predviĊeno usvojenom prostorno planskom
dokumentacijom.
Ukoliko za naseljeno mjesto ili grad nije usvojena prostorno-planska dokumentacija, barem u
minimalnom obimu, ne moţe se odobriti nikakva izgradnja u zaštitnom pojasu tih puteva.
Širine zaštitnih pojasa saobraćajnica ne odnose se na podruĉja obuhvaćena provedbenim planskom
dokumentom.
Ĉlan 76.
Rekonstrukcija dionice ispravkom ili ublaţavanjem loših tehniĉkih elemenata puta, kao i djelomiĉno
izmještanje trase ne smatra se promjenom trase.
Do izgradnje planiranih puteva (paralelnih putnih pravaca postojećim) postojeći putevi zadrţavaju
sadašnju kategoriju.
Do izrade provedbene planske dokumentacije potrebno je osigurati prostorne koridore za prolaz
putnih pravaca prema trasama i širinama utvrĊenim ovim Planom i sa zaštitnim pojasevima
odreĊenim posebnim propisima iz oblasti putnog saobraćaja.
172
19. Uslovi prikljuĉivanja na kategorisane saobraćajnice
Ĉlan 77.
Ovom Odlukom daju se uslovi prikljuĉivanja na kategorisane saobraćajnice.
Na magistralnim putevima je potrebno ostvariti potpunu kontrolu prikljuĉaka, a broj dozvoljenih
prikljuĉaka ne smije da bude veci od 3 prikljuĉka po kilometru. Isto vaţi i za magistralne puteve koji
prolaze kroz urbana podruĉja. Prikljuĉenje na magistralni put se dozvoljava pojedinaĉnim objektima benzinskim stanicama ili drugim objektima u funkciji puta, ili za više pojedinaĉnih objekata na osnovu
Idejnog rješenja prikljuĉka uraĊenom prema ovom Planu ( 3 prikljuĉka po kilometru ), a izuzetno u
skladu sa odredbama „Pravilnika o utvrĊivanju uslova za projektovanje i izgradnju prikljuĉaka i prilaza―
(„Sluţbene novine FBiH―, broj:48/03).
Ĉlan 78.
Za magistralni put M-4 Doboj-Tuzla i regionalni put R471 za Poljice, kao i za planiranu auto-cestu je
potrebno uraditi idejne projekte prikljuĉaka, kojima bi se zaštitila funkcija ovih saobraćajnica koja je u
znaĉajnoj mjeri ugroţena izgraĊenošću podruĉja kroz koje ovi putevi prolaze.
Potrebno je taĉno definisati mjesta prikljuĉaka lokalne putne mreţe na ove puteve, kao i mogućnost
izgradnje sabirnih saobraćajnica, koje bi skupljale saobraćaj sa lokalne mreţe i na kontrolisanim
prikljuĉcima ga sprovodile na primarne saobraćajnice.
Ĉlan 79.
Na regionalnim putevima je potrebno ostvariti djelimiĉnu kontrolu prikljuĉaka, a broj dozvoljenih
prikljuĉaka ne smije da bude veći od 5 prikljuĉaka po kilometru, a izuzetno u skladu sa odredbama
„Pravilnika o utvrĊivanju uslova za projektovanje i izgradnju prikljuĉaka i prilaza― („Sl.novine FBiH―,
broj:48/03).
Na lokalne puteve se mogu dati dozvole za prikljuĉak pojedinaĉnih objekata, a u zavisnosti od
saobraćajnih uslova na svakoj pojedinoj lokaciji.
Ĉlan 80.
Prikljuĉak na magistralni, regionalni i lokalni put treba riješiti (gdje god je to moguće ) preko internih,
zajedniĉkih saobraćajnica.
20. Veze
Ĉlan 81.
Razvoj poštanskog saobraćaja i telekomunikacija u dijelu koji se odnosi na izgradnju poslovnih
objekata usmjeren je na graĊevinska podruĉja naselja i tretiran je u izradi slijedećih faza planske
dokumentacije (urbanistiĉki planovi i provedbeni planovi). Za stubove i kontejnere mobilne
telekomunikacione mreţe (GSM) mogu se osigurati parcele i izvan graĊevinskih podruĉja u skladu sa
naĉelom racionalnog korištenja i zaštite prostora.
Ĉlan 82.
Zaštitni pojasevi telefonsko-telegrafske (TT) vodove utvrĊuje se posebnim propisima koji regulišu
oblast TT komunikacija.
U urbanim podruĉjima izgradnja TT vodova se vrši podzemno, a na ostalom graĊevinskom zemljištu
moţe i nadzemno.
173
21. Zaštitni pojasevi energetske infrastrukture
Ĉlan 83.
Svi novi objekti za proizvodnju elektroenergije moraju biti graĊeni u skladu sa evropskim standardima
u smislu primjene najsavremenijih tehniĉkih rješenja opreme, sa aspekta ekonomiĉnosti i zaštite
okoliša.
Ĉlan 84.
Zaštitni pojasevi uz trase postojećih i planiranih koridora, utvrĊuju se u skladu sa vaţećom
zakonskom regulativom iz ove oblasti.
Ĉlan 85.
Pri prolasku elektroenergetskih nadzemnih vodova preko graĊevina, odnosno pribliţavanje vodova
graĊevinama, graĊevine moraju biti udaljene od vodova za minimalnu sigurnosnu visinu i udaljenost
utvrĊenu u „ Pravilniku o tehniĉkim normativima za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova
nazivnog napona od 1kV do 400kV― („Sluţbeni list SFRJ―, broj: 65/88).
Ĉlan 86.
Zaštitni pojasevi uz trase postojećih i planiranih koridora, utvrĊuju se u skladu sa vaţećom
zakonskom regulativom iz ove oblasti:
 40 metara za dalekovod 400 kv,
 30 metara za dalekovod 220 kv,
 25 metara za dalekovod 110 kv,
 15 metara za dalekovod 35 kv,
 10 metara za dalekovod 10 kv.
Odnos svih objekata i elektroenergetskih vodova moraju se rješavati u skladu sa Pravilnikom o
tehniĉkim normativima za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova i tehniĉkim propisima o
podzemnim vodovima.
22. Zaštitni pojasevi vodovoda i kanalizacije
Ĉlan 87.
Do izgradnje regionalnog sistema snabdijevanja vodom za piće zaštićuje se
odnosno trase primarnih vodovoda, bunara, postrojenja i ureĊaji.
postojeći vodovod
Trasa primarnog voda, do razvodne mreţe, zaštićuje se u širini zaštitnog pojasa od 15 m od osovine
cjevovoda.
Na prostoru obuhvaćenom zaštitnim infrastrukturnim pojasom ne mogu se graditi objekti ili vršiti
radovi suprotni svrsi zbog koje je uspostavljen zaštitni pojas.
Ĉlan 88.
Zaštitni pojas primarnog voda vodozahvat Poljice - crpna stanica - rezervoar Kalajevo u Lukavcu,
utvrĊuje se u širini od 50 m od osovine primarnog voda.
Za lokaciju rezervoara Kalajevo u Lukavcu rezerviše se prostor u povrsini od 1 hektara.
Ĉlan 89.
Izgradnja lokalnog vodovoda i drugih vodoopskrbnih objekata, kao i upravljanje tim objektima i njihovo
odrţavanje, vršiti pod uslovima propisanih Zakonom o vodama Tuzlanskog kantona.
174
Ĉlan 90.
Za potrebe vodosnabdijevanja podruĉja Lukavac i šireg podruĉja, su utvrĊene akumulacije Bukovica i
Brijesnica.
Ĉlan 91.
Zaštitno podruĉje akumulacije Bukovica obuhvaćeno je u sljedećim granicama:
Granica ovoga podruĉja poĉinje na granici naseljenog mjesta tj. urbanog podruĉja naselja Cerik na
visinskoj koti 266, nastavlja na sjeverozapad kosom do kote 299, nastavlja Boţinom kosom do kote
461, Visa 531 na kotu 602, 546 i izlazi na kotu 866 koja se nalazi na opštinskoj granici. Granica dalje
nastavlja sa ove kote na jug granicom opštine do Tumorskog brda na koti Rudnica 555, nastavlja na
istok Tumorskom kosom vododelnicom kotama 506, 460, te kosom Prisojak i putem po ovoj kosi izlazi
na put Tumore—Turija, silazi na rijeku Bukovicu sjeverno od naselja Cerik zatvara granicu ovog
zaštitnog podruĉja voda rijeke Bukovice.
Ĉlan 92.
Zaštitno podruĉje akumulacije Brijasnica utvrĊuje se usljedećim granicama:
Granica poĉinje na rijeci Brijesnici u urbanom podruĉju naselja Brijasnica Donja i nastavlja u pravcu
zapada vododelnicom preko kote 286 kosom Maglajska Rudina na kotu 471, kote Brus, Mrka Ploĉa
551, Budarevina 536, Crna ploĉa na granici opštine, zatim nastavlja granicom opštine u pravcu jugoistoka na kotu Kamen 584, napušta granicu i sa ove kote nastavlja vododelnicom u pravcu sjevera
kotama Rudeljak 502 Visići, Rudenjak 472, zatim na zapad preko zaseoka Kreštalica na kotu 496,
461 Suvi Bor, Rudinjak 378 i zapadno od Donje Brijesnice u korito rijeke Brijesnice odakle je granica i
poĉela.
Ĉlan 93.
Na utvrĊenim zaštitnim pojasevima i zaštitnim podruĉjima vodovoda i akumulacija
ne moţe se odobriti izgradnja objekata kao i vršenje drugih radova koji bi mogli prouzrokovati
opasnost
za
higijensku
ispravnost
vode,
odnosno
za
njezin
kvalitet
i koliĉinu, kao što su objekti i ureĊaji za odvod (septicke jame), preĉišćavanje i deponovanje otpadnih
materijala, niti se u pojasu dvostruko širem od utvrĊene zaštitne zone, ovi objekti mogu izgraĊivati na
koti višoj od kote vodovoda.
23. Zaštita vodotoka
Ĉlan 94.
Izvorišta i zaštitni pojasevi izvorišta
Ĉlan 95.
Zaštitni pojas izvorišta voda na podruĉju općine Lukavac utvrĊuju se sva izvorišta i stavljaju se zone
zaštite u skladu sa Zakonom o vodama Tuzlanskog kantona („Sluţbene novine Tuzlanskog kantona―,
broj: 11/08), Pravilnikom o uslovima za odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta
voda koje se koriste ili planiraju da koriste za piće (Sl. novine F BiH 51/02).
Ĉlan 96.
Posebno se zaštićuju izvorišta, koja sluţe stanovništvu za snabdijevanje vodom, ili koja mogu da
predstavljaju rezerve za buduće vodosnabdijevanje.
Ovime je obuhvaćeno izvorište Bunari Spreĉa - Izvorište intergranularne poroznosti.
Kao izvorišta voda na podruĉju općine Lukavac utvrĊuju se sljedeća:
175


























Donje Poljice — izvor »Vrelo« — 7 lit/sek,
Gornja Brijesnica — izvor »Sedra« — 3 lit/sek,
Gornja Brijesnica — izvor »Pecića Bunar« — 1,J lit/sek,
Donja Brijesnica — izvor »Joševac« — 4 lit/sek,
Selo Krtova — izvor »Zarkovac« — 3 lit/sek,
Selo Gornja Orahovica — izvor »Tocine« — 2 lit/sek,
Selo Gornja Orahovica — izvor »Mrke bare« - 2 lit/sek,
Selo Orahovica — izvor »Studenac« — 1,2 lit/sek,
Selo Vijenac — izvor »Vrela« — 2 lit/sek,
Selo Vasiljevci — izvori »Vrela« i »Vodica« — 2 lit/sek,
Selo Gornja Smoluća — izvor »Jezera« — 1,3 lit/st,
Selo Donje Javuške — izvor »Gradina« — 1,3 lit/sek,
Selo Gornje Babice — izvor »Mramor« — 2,0 lit/sek,
Selo Gornja Brijesnica — izvor Sedra — 2 lit/sek,
Selo Turija, Cerik — vrelo Fatuševina — 2 lit/sek,
Selo Devetak, Kovaĉevići — vrelo Devetak — 1 lit/sek,
Selo Berkovica — voda Dţamići — 1 lit/sek,
Selo Berkovica, Ratiš — Grozniĉava voda — 1 lit/sek,
Selo Gnojnica, Hanići — vrelo Zmajevac — 2,5 lit/sek,
Selo Gornja Smoluća, D. Selo — voda Cajići — 1,3 lit/sek,
Selo Gornja Smoluća, Ratiš — voda Kamnik — 1,0 lit/sek,
Selo Donji Bistarac, Nikolići — voda Pirkovac — 1,0 lit/sek,
Milino Selo, Vukomanovići — voda Vas. bunar — 1,0 lit/sek,
Selo Miĉijevići, Mitriĉi — voda Mituĉka — 1,0 lit/sek,
Selo G. Orahovica, Saviĉići — voda Ravan — 1,0 lit/sek,
Selo G. Jaruške — voda Turija — 6,0 lit/sek.
Kao izvorišta voda utvrĊuju se i postojeći bunari za crpljenje podzemne vode na potrebe naselja
Lukavac i snabdijevanje industrijskom vodom.
Ĉlan 97.
Korištenje izvorišta za pitku vodu i izgradnja vodoopskrbnih objekata i ureĊaja koji sluţe za
snabdijevanje vodom za piće stanovništva imaju prvenstvo ispred ostalih objekata i ureĊaja koji vodu i
izvorišta koriste u druge svrhe.
Vode, vodne površine i vodna infrastruktura
Ĉlan 98.
Kao vodne površine na podruĉju opštine Lukavac utvrĊuju se:
 jezero Modrac,
 rijeka Spreĉa,
 rijeka Jala,
 rijeka Bukovica sa pritokama Kosamac, Zirova, Kamenica i dr.,
 rijeka Turija sa pritokama Seona, Strojna, Orahoviĉka rijeka,
 Brijesnica sa pritokama Matiĉka i Vukadinovska rijeka i drugim,
 Mednica,
 Lukavaĉka rijeka,
 Smolućka rijeka (Mala rijeka),
 Ponikva,
 Babin Potok,
 Varadinski Potok,
 potoci Jelovac i Smrekovac,
 Krivi Potok,
176






Lukavac,
Kruševiĉka rijeka,
Seferska rijeka,
Šikuljaĉka rijeka,
Mramorski potok,
Rašljevska rijeka.
Ĉlan 99.
Neophodno je dovesti do poboljšanja kvaliteta i kvantiteta površinskih voda na podruĉju Općine, a
tome će doprinijeti aktivnosti u oblasti prikupljanja i tretmana otpadnih voda, kao i sprjeĉavanje
nekontrolisane sjeĉe šume u slivnom podruĉju, deponovanje kabastog i ostalog otpada u vodotoke
itd.
Na karakteristiĉnim mjestima potrebno je uvesti monitoring kvaliteta vodotoka, a utvrĊuje se kao
obaveza izrade pokazatelja kvaliteta vodotoka na podruĉju općine.
UtvrĊuje se obaveza izrade katastarske evidencije svih vodnih dobara na podruĉju Općine Lukavac, a
najduţe u periodu od 2 godine nakon donošenja ovog Plana.
UtvrĊuje se obaveza izrade katastra zagaĊivaĉa radi praćenja i reagovanja na negativne uticaje, a
posebno na ekscesne situacije.
Posebnu paţnju u pogledu kvaliteta voda treba posvetiti onim vodotocima na kojima se planiraju
akumulacije.
Ĉlan 100.
Vodne resurse na podruĉju općine neophodno je štititi zbog osiguranja dovoljnih koliĉina vode za
piće, za potrebe privrede i tehnološke potrebe, za sport, rekreaciju i za sve druge oblike korištenja (
proizvodnja el. energije, baleološke potrebe, uzgoj riba i dr.), a posebno kada se radi o bespravnoj
izgradnji, uticaju postojećih graĊevina, uticaju površina sahranjivanja na vodozaštitnim i slivnim
podruĉjima, kao i drugim aktivnostima.
Zaštitni pojas uz rijeku Spreĉu utvrĊuje se u širini od 50 m od desne i lijeve obale rijeke.
Zaštitni pojas uz ostale rijeke i potoke utvrĊuje se u širini od 25 m sa jedne i druge strane rijeke.
U cilju zaštite izvorišta voda od svih vrsta zagaĊivanja i nekontrolisanog korišćenja, utvrĊuju se
zaštitni pojasevi uz izvorišta voda i bunare:
- uţa zaštitna zona u radijusu od 50m oko izvorišta,
- I zaštitna zona u radijusu od 100m oko izvorišta
- II zaštitna zona u radijusu od 250m oko izvorišta
- III zaštitna zona u radijusu od 350m oko izvorišta slivno podruĉje jezera Modrac.
Ĉlan 101.
Pravilnik o uslovima za odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se
koriste ili planiraju da koriste za piće (u daljem tekstu Pravilnik ) zahtijeva da se reţim zaštite i
kontrole uspostavlja ne samo oko samog izvora, nego i oko ranjivih taĉaka i lokaliteta unutar
hidrogeološkog sliva, preko kojih je moguća direktna komunikacija površinskih sa podzemnim vodama
a to su u karstnoj morfologiji prvenstveno ponori, vrtaĉe i druge tipiĉno karstne forme, kao i rasjedne
zone, kod kojih postoji direktna komunikacija izmeĊu površine terena i podzemnih voda.
177
U realnoj situaciji, kod opredjeljenja za ograniĉavanje pojedinih zona sanitarne zaštite primjenjive su
odredbe ĉlana 47. Pravilnika, koji odreĊuje da se kod postojećih izvorišta i zateĉenog stanja, kada nije
moguće uspostaviti granice zaštitnih zona i sprovesti zaštitne mjere u potpunosti u skladu sa
Pravilnikom, nameće obaveza uspostave posebne kontrole, prilagoĊeno realno mogućim
posljedicama i ostvarivim zagaĊenjima.
Opći akt nadleţnog organa je Odluka o uspostavljanju zona sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama, a
osnova za donošenje odluke je Elaborat istraţnih radova odnosno Projekat zaštite izvorišta.Ovim
Prostornim planom razmatraju se samo okvirni uslovi zaštite i mogućnosti usklaĊenja prostornog
razvoja sa njima.
Ĉlan 102.
Nalazišta vode za piće štititi kontinuiranim ureĊenjem i odrţavanjem postojećih i planiranih izvorišta,
donošenjem odluka kojim se odreĊuju sanitarne zone zaštite ( I,II i III) i izvorišta gradskih vodovoda.
Odlukom se definišu naĉini postupanja u tim zonama i propisuju potrebne aktivnosti, a naroĉito:
 Uspostaviti stalni monitoring kvaliteta i kvantiteta voda u vodozaštitnim podruĉjima,
 eksploatacija mineralnih sirovina u III vodozaštitnoj zoni moţe se dozvoliti izuzetno i samo u
sluĉaju da hidrogeološka ispitivanja potvrde da eksploatacija nema negativnog uticaja na
kvalitet i kvantitet vode. Skladištenjem otpada i opasnih materija mora se obezbjediti na
podruĉju koje ne moţe štetno djelovati na vodne resurse,
 poljoprivredne površine koristiti na naĉin da se ne ugroţava kvalitet vodnih resursa,
 za postojeće objekte u I i II vodozaštitnoj zoni ĉiji je status prethodno pravno regulisan
neophodno je izgraditi vodonepropusnu separatnu kanalizacionu mreţu i obezbjediti sve
ostale uslove zaštite voda,
 za svako podruĉje ĉija je zaštita deinisana Odlukom neophodno je donijeti i provoditi
Program provoĊenja sa definisanim nosiocima aktivnosti i naĉinom obezbjeĊenja financijskih
sredstava sa rokovima realizacije.
Ĉlan 103.
Osnovni preduslov za poboljšanje kvaliteta vodotoka je uspostavljanje i provoĊenje tretmana za
preĉišćavanje otpadnih voda, te da se za sva urbana podruĉja obezbijedi pokrivenost separatnom
kanalizacionom mreţom.
Za sva podruĉja koja se poloţajno ne mogu prikljuĉiti na centralni ureĊaj predvidjeti lokalne ureĊaje
za preĉišćavanje otpadnih voda u skladu sa konkretnim uslovima. Zabranjuje se direktno ispuštanje (
bez predtretmana ) fekalnih i tehnoloških otpadnih voda u vodotoke bilo otvorene bilo zacjevljene.
Ĉlan 104.
Obavezno je provoĊenje odgovarajućeg tretmana otpadnih voda za sva industrijska postrojenja ĉije
otpadne vode iz procesa proizvodnje ne zadovoljavaju propise za kvalitet dozvoljen za upuštanje u
javnu kanalizacionu mreţu.
Ĉlan 105.
Za vodotoke za koje je propisana I kategorija zabranjeno je ispuštanje otpadnih, tehnoloških i
oborinskih voda bez obzira na postignuti stepene preĉišćavanja.
Za vodotoke za koje se propiše II kategorija ispuštanje otpadnih i oborinskih voda uslovljava se
prethodnim postizanjem propisanog stepena preĉišćavanja.
Vještaĉke akumulacije (namjena, problemi, sistem rješavanja)
Na podruĉju Općine egzistira višenamjenskih vještaĉka akumulacija ĉija je preteţna namjena
snabdijevanje vodom privrede i stanovništva.To je akumulacija ''Modrac''.
178
Zaštitu akumulacije „Modrac― sprovoditi u skladu sa Zakonom o zaštiti akumulacije Modrac.
24. Odredbe i smjernice za prostorno i urbanistiĉko planiranje
Zone sanitarne zaštite izvorišta vode za piće
Ĉlan 106.
Na lokalitetu izvorišta vode za javno snadbjevanje stanovništva, potrebno je uspostaviti i sprovoditi
planirane mjere koje se propisuju po vaţećem Pravilniku o naĉinu utvrĊivanja uslova za odreĊivanje
zona sanitarne zaštite i zaštiinih mjera za izvorišta vode za javno snadbjevanje stanovništva, te u
skladu sa Odlukom koju će (nakon usvajanja ovog Plana) saĉiniti općinska Sluţba nadleţna za
izdavanje vodnih akata.
Ĉlan 107.
U skladu sa navedenim Pravilnikom razlikuju se uslovi i naĉin odreĊivanja zona sanitarne zaštitezaštitinih zona za : izvorišta podzemne vode u akviferima intergranularne poroznosti, izvorišta
podzemne vode u kraškim akviferima, izvorišta vode iz površinskih vodotokova, izvorišta vode iz
akumulacije/jezera. TakoĊe, za zaštitu izvorišta vode utvrĊuju se ĉetiri zaštitne zone:
-I zaštitna zona kao zona sa najstroţijim zabranama i ograniĉenjima;
-II zaštitna zona kao zona sa strogim zabranama i ograniĉenjima;
-III zaštitna zona kao zona sa umjerenim zabranama i ograniĉenjima;
-IV zaštitna zona kao zona sa preventivnim zabranama i ograniĉenjima.
Taĉan broj, veliĉina i granice zaštitnih zona utvrdiće se u elaboratu zaštite izvorišta na osnovu
analize rizika o specifiĉnoj osjetljivosti izvorišta u odnosu na ljudske aktivnosti koje se odvijaju ili
planiraju da se odvijaju u slivu izvorišta, a koje mogu direktno ili indirektno ugroziti izdašnost i/ili
kvalitet vode na izvorištu.
U akviferima intergranularne poroznosti, u skladu sa Pravilnikom o naĉinu utvrĊivanja uslova za
odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštiinih mjera za izvorišta vode za javno snadbjevanje
stanovništva, uspostavljaju se sljedeće zone sanitarne zaštite:
I zona sanitarne zaštite izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti formira se oko
vodozahvatnog podruĉja, a obuhvata izvorište, objekete i prostor eventualnog vještaĉkog
prihranjivanja izvorišta, bez obzira na udaljenost istih od vodozahvata. Granica ove zone obezbjeĊuje
se ogradom ne niţom od dva (2) m koja se postavlja na udaljenosti ne manjoj od deset (10m) od
vanjskih kontura svih objekata koji se nalaze u vodozahvatnom podruĉju. U zavisnosti od lokalnih
uslova, udaljenost granice I zaštitne zone moţe se smanjiti na udaljenost ne manju od tri (3)m od
vanjskih kontura vodozahvatnog podruĉja, pod uslovom da se odgovarajućim istraţnim radovima i
proraĉunima utvrdi da:
a) ne postoji mogućnost direktnog površinskog zagaĊenja izvorišta na neposrednom lokalitetu
zahvata, a troškovi eksproprijacije zemljišta oko samog izvorišta su iznimno visoki, ili
b) bi ograĊivanje (ne niţe od dva (2) m koi se postavlja na udaljenosti ne manjoj od deset (10) m od
vanjskih kontura svih objekata koji se nalaze u vodozahvatnom podruĉju) zahtjevalo visoke
investicione troškove.
U izuzetnim sluĉajevima, granice I zaštitne zone mogu se proširiti u cilju zaštite direktnog zahvata
podzemnih voda kako bi se sprijeĉio transport zagaĊenja od postojećih javno znaĉajnih
infrastrukturnih objekata (saobraćajnica, ţeljezniĉka pruga, specijalni objekti i sl.) koji se već nalaze u
179
neposrednoj blizini zahvata. U ovim sluĉajevima proširene granice I zaštitne zone utvrdiće se na
osnovu ekonomsko-tehniĉke argumentacije koja opravdava ovo izuzeće, a koje će se prezentirati u
elaboratu zaštite izvorišta.
II zaštitna zona izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti utvrĊuje se radi smanjenja
rizika od zagaĊenja izvorišta hemijskim materijama visokog rizika i drugim štetnim uticajima koji se
mogu pojaviti tokom zadrţavanja vode u podzemlju. Granica II zaštitne zone izvorišta omeĊuje teren
od vanjske granice I zaštitne zone do linije od koje je podzemnoj vodi, pod pretpostavkom
kontinuiranog crpljenja na izvorištu maksimalnih dnevnih potreba vodovodnog sistema, potrebno
najmanje deset (10) dana teĉenja do vodozahvata.
III zaštitna zona izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti utvrĊuje se radi smanjenja
rizika od zagaĊenja podzemnih voda patogenim mikroorganizmima i drugim štetnim uticajima koji se
mogu pojaviti tokom zadrţavanja vode u podzemlju. Granica III zaštitne zone izvorišta omeĊuje teren
od vanjske granice II zaštitne zone do linije od koje je podzemnoj vodi, pod pretpostavkom
kontinuiranog crpljenja na izvorištu maksimalnih dnevnih potreba vodovodnog sistema, potrebno
najmanje pedeset (50) dana teĉenja do vodozahvata.
IV zaštitna zona izvorišta vode u akviferima intergranularne poroznosti utvrĊuje se prvenstveno radi
smanjenja rizika zagaĊenja podzemnih voda od teško razgradivih hemijskih i radioaktivnih materija.
Granica IV zaštitne zone izvorišta omeĊuje teren od vanjske granice III zaštitne zone do
hidrogeološke granice sliva izvorišta.
U sluĉajevima izuzetno sloţenih hidrogeoloških uslova na terenu, naruĉilac izrade elaborata zaštite
izvorišta moţe predloţiti smanjenje ili povećanje podruĉja zaštitnih zona izvorišta. Ovaj prijedlog
zajedno sa kljuĉnim obrazloţenjem i prijedlogom planiranog programa radova dostavlja se nadleţnoj
Agenciji za vodno podruĉje na davanje struĉnog mišljenja o opravdanosti takvog zahtjeva kao i o
dodatnim analizama koje elaborat zaštite mora sadrţavati.
Mjere zaštite u zonama sanitarne zaštite
Ĉlan 108.
Mjere zaštite u zaštitnim zonama izvorišta provode se putem zabrana, ograniĉenja i drugih oblika
kontrole ljudskih aktivnosti radi smanjenja rizika od zagaĊenja izvorišta ili drugih uticaja koji mogu
nepovoljno djelovati na izvorišta, njihovu izdašnost, kvalitet i zdravstvenu ispravnost vode. U tu svrhu,
elaboratom zaštite izvorišta utvrĊuju se aktivnosti koje se u pojedinim zaštitnim zonama:
a) zabranjuju u potpunosti;
b) dopuštaju uz provoĊenje standardnih mjera zaštite;
c) dopuštaju uz provoĊenje standardnih i dodatnih mjera zaštite (standardne mjere prvenstveno
obuhvataju obavezu zagaĊivaĉa da prikupi sve svoje otpadne vode vodonepropusnim kanalizacionim
sistemom i da tako prikupljene vode preĉišćava minimalno sekundarnim tretmanom preĉišćavanja).
U svim sluĉajevima gdje se odreĊene aktivnosti (iz Priloga 1. Pravilnika o naĉinu utvrĊivanja uslova za
odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštiinih mjera za izvorišta vode za javno snadbjevanje
stanovništva) moraju provesti uz standardne ili dodatne mjere zaštite iste se moraju detaljno
specificirati u elaboratu zaštite izvorišta. U najvećem broju sluĉajeva dodatne mjere zaštite će
ukljuĉiti izgradnju adekvatnog kanalizacionog sistema sa postrojenjem za proĉišćavanje otpadnih
voda koje su specifiĉne za predmetnog zagaĊivaĉa, kako bi se sprijeĉilo direktno oticanje ili infiltracija
otpadnih voda u podzemlje.
U izuzetnim sluĉajevima, ako se procjenom ukupnog rizika u elaboratu zaštite izvorišta utvrdi da se
provoĊenjem standardnih i dodatnih mjera zaštite ne moţe obezbijediti adekvatna zaštita izvorišta u
180
sluĉaju provoĊenja neke od aktivnosti (iz Priloga 1. Pravilnika o naĉinu utvrĊivanja uslova za
odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštiinih mjera za izvorišta vode za javno snadbjevanje
stanovništva) Federalno ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva će informisati Vladu
Federacije Bosne i Hercegovine i od iste zatraţiti zabranu predmetne aktivnosti ili donošenje odluke o
eventualnoj izgradnji infrastrukturnih objekata kojima će se obezbijediti adekvatna zaštita izvorišta.
Za provoĊenje aktivnosti (provoĊenje standardnih mjera zaštite; provoĊenje standardnih i dodatnih
mjera zaštite) zainteresirana pravna i fiziĉka lica duţna su pribaviti vodne akte prema odredbama
Zakona o vodama. Operator vodovodnog sistema obavezan je ograditi podruĉje I zaštitne zone
izvorišta i istaći upozorenje o zabrani neovlaštenog pristupa te osigurati stalni elektronski i/ili fiziĉki
nadzor.
Pristup ograĊenim prostorima unutar I zaštitne zone izvorišta dozvoljen je samo zaposlenim licima
koje odredi Operator vodovodnog sistema, nadleţnim inspekcijskim organima za vrijeme vršenja
kontrole, kao i drugim licima uz posebnu dozvolu i evidenciju Operatora vodovodnog sistema, što se
precizira općim aktom o odrţavanju i korištenju vodnih objekata iz ĉlana 20. stav 4. Zakona o
vodama.
Ĉlan 109.
Akltivnosti i nivo ograniĉenja njihove primjene po pojedinim zaštitinim zonama dati su u Prilogu br 1.
Pravilnika o naĉinu utvrĊivanja uslova za odreĊivanje zona sanitarne zaštite i zaštiinih mjera za
izvorišta vode za javno snadbjevanje stanovništva.
Zone sanitarne zaštite
Ĉlan 110.
Na dijelu obuhvata izvorišta vode za piće moraju se provoditi propisane mjere sanitarne zaštite, kako
sa stanovišta izgradnje planiranih objekata, tako i sa stanovišta tretmana postojećih objekata.
Dozvoljene i zabranjene aktivnosti u pojedinim zonama izvorišta vode za piće su propisane Zakonom
o vodama i posebnim Pravilnikom.
25. Komunalna higijena/prikupljanje, uklanjanje i deponovanje otpada
Ĉlan 111.
Postupanje sa otpadom i odrţavanje komunalne ĉistoće, kao aspekt zaštite ţivotne sredine, u cjelosti
se mora obraditi posebnom propisom o odrţavanju ĉistoće u ljetnim i zimskim uvjetima i disponiranju
komunalnim otpadom.
Osnovni zadatak planskog upravljanja otpadom na podruĉju Općine Lukavac je uspostavljanje
mehanizma za implementaciju integralnog upravljanja otpadom na podruĉju Općine.
Ĉlan 112.
Komunalni otpaci treba da se skupljaju u posude koje se mehanizovano mogu prazniti.
Lokacije ovih posuda treba odobriti na udaljenosti 2,0 m od spoljne ivice saobraćajnice, i da su na
pogodan naĉin vizuelno zaklonjene.
Potrebno je obezbjediti posude za sekundarne sirovine (staklo, papir i dr.) na pogodnim lokalitetima.
Ĉlan 113.
Planom je definirano zbrinjavanje komunalnog otpada sa podruĉja Općine na postojeću deponiju na
lokaciji Potoĉari.
181
Na sanitarnoj deponiji komunalnih otpadaka realizovati projekt putem kojeg će se obezbjediti tehniĉko
rješenje prostora za deponovanje otpadaka, prihvat i tretman filtrata i gasova, kao i tehnologija
odlaganja otpadaka i rekultivacije prostora.
Na površini izvan granica sanitarne deponije planirati lokaciju stoĉnog groblja-jama za odlaganje
leševa uginulih ţivotinja.
Sanitarna deponija se ne moţe koristiti za odlaganje inertnog otpada ( zemlje, graĊevinskog šuta i
sl.), osim u koliĉinama potrebnim u tehnologiji odlaganja otpada na deponiji.
Pijace, trţnice (snabdijevanje)
Ĉlan 114.
Snabdijevanje graĊana na podruĉju Općine Lukavac će se vršiti u skladu sa Zakonom o komunalnim
djelatnostima i obezbijedit će se :


sanacijom i modernizacijom pijaca koje se zadrţavaju na postojećim lokalitetima,
iznalaţenjem novih lokacija i izgradnjom pijaca ili zatvorenih trţnica na njima, i mimo
graĊevinskih rejona.
Mezarja - Groblja (sahranjivanje)
Ĉlan 115.
Sahranjivanje umrlih će se vršiti u skladu sa Zakonom o komunalnim djelatnostima, a na postojećim
mezarjima-grobljima i iznalaţenjem novih lokacija na urbanim i vanurbanim podruĉjima.
Gasne infrastrukture
Ĉlan 116.
S obzirom da cijevni transport ima u svijetu dinamiĉnu stopu rasta, ocjenjuje se da će biti opravdan i
njegov razvoj i u okviru općine Lukavac.
Što se tiĉe snadbijevanja prirodnim gasom, izvjesna je izgradnja trase ―Juţni tok‖,na kome su već
otpoĉeli radovi i nabavka gasa koji vodi preko Bugarske i Srbije.
U tom planskom periodu treba predvidjeti izgradnju gasovodnog sistema na podruĉju Kantona Tuzla,
povezanog u jedinstven sistem BiH (pravac Zvornik-Tuzla sa kantonalnim,odnosno regionalnim
odvojcima).
IV. MJERE PROVEDBE
PROGRAM MJERA PROSTORNOG UREĐENJA I AKTIVNOSTI ZA PROVOĐENJE
PROSTORNOG PLANA
26. Spreĉavanje nepovoljnih uticaja na ţivotnu sredinu
Ĉlan 117.
Prostornim planom u poglavlju Zaštite i unapreĊenja okoliša utvrĊene su mjere zaštite od zagaĊenja
zraka, vode, tla, kao i upravljanja otpadom a takoĊe su propisane mjere sanacije koje se obavezno
182
moraju poštovati i ugraditi u sve planske dokumente, ĉija će izrada uslijediti nakon donošenja
Prostornog plana.
Prirodni resursi i biodiverzitet
Ĉlan 118.
Posebne mjere sprjeĉavanja nepovoljnih uticaja na okoliš date su u poglavlju teksta plana pod
nazivom „ Zaštita i unaprijeĊenje okoliša―.
Privreda
Ĉlan 119.
Industrija



Za nove industrijske proizvodnje uspostaviti principe zaštite okoliša kroz poštivanje graniĉnih
vrijednosti emisije ( zagaĊivanja ) i primjena najboljih raspoloţivih tehnika i tehnologija,
Za postojeću industrijsku proizvodnju do roka predviĊenog u zakonskoj regulativi ispoštovati
principe: poštivanje graniĉnih vrijednosti emisije (zagaĊivanja) i primjena najboljih raspoloţivih
tehnika i tehnologija,
U industrijskim i privrednim zonama koje ĉine jednu cjelinu, a na kojoj se nalazi više subjekata
koji utjeĉu na okoliš ukupni (kumulativni) nivoi zagaĊenja uzimaju se kao parametar za ocjenu
neophodnosti izrade procjene utjecaja na okoliš.
Privredne zone
Za sve privredne i industrijske zone kroz izradu planova niţeg reda, odnosno regulacionim planovima
potrebno je predvidjeti izradu strategijske procjene utjecaja okoliša, te definisati mjere i uslove
neophodne za zaštitu okoliša.
Kroz procjenu utjecaja na okoliš za privredne i industrijske zone definisati namjene industrijskih i
privrednih aktivnosti.
Za sve privredne i industrijske zone koje su postojale prije donošenja ovog Plana saĉiniti strategijske
procjene utjecaja okoliša u kojima će biti definisane mjere i uslovi neophodni za zaštitu okoliša,
neophodni za njihovo daljnje egzistiranje.
27. Mjere zaštite stanovnika i materijalnih dobara od prirodnih i ljudskim
djelovanjem izazvanih nepogoda i katastrofa i ratnih djelovanja
Ĉlan 120.
Svaka izgradnja je zabranjena na nestabilnim terenima dok se ne dokaţe tehniĉkim ekspertizama da
je moguća izgradnja na takvim zemljištima. TakoĊe je zabranjena izgradnja na kontaminiranim
zemljištima.
Zabranjena je upotreba svih vrsta kancerogenih materijala, ureĊaja i postrojenja koja emitiraju
radioaktivna zraĉenja štetna po ljudsko zdravlje.
Ĉlan 121.
Posebno mora biti predmetom paţnje ostvarena i realizirana mjera zaštite koja se moţe oĉekivati od
potresa, poplava, klizanja zemljišta, poţara, ratnih razaranja, sabotaţe, udara groma, od
elektroinstalacija visokog i niskog napona, saobraćaja i dr.
183
Ĉlan 122.
U cilju zaštite od štetnog djelovanja voda, općina na ugroţenom podruĉju osigurava u okviru svoje
nadleţnosti prema odredbama Zakona o vodama, planiranje mjera zaštite, gradnju i upravljanje
zaštitnim vodnim objektima, a naroĉito gradnju nasipa, brana, pregrada, objekata za stabilizaciju dna i
obala, objekata za odvoĊenje unutrašnjih voda i dr.
Obim zaštite od štetnog djelovanja voda i potrebne mjere odreĊuju se sljedeĉim planovima: posebnim
planovima zaštite od poplava i leda, planovima zaštite od erozije i bujica i planovima zaštite od
vanrednog zagaĊenja voda.
Na erozivnim zemljištima utvrĊenim ovom odlukom, utvrĊuju se protiv-erozivne i urbanistiĉkograĊevinske mjere, i to:
 zabranjuje se izgradnja svih objekata na erozivnom zemljištu,
 na zemljištu ugroţenom od erozije zabranjuje se vaĊenje šljunka, kamena, pijeska, ilovaĉe i
drugih sliĉnih materija,
 erozivna i bujiĉna zemljišta ne mogu biti utvrĊena kao urbana podruĉja odnosno njihovi
dijelovi, ako to nije predviĊeno odgovaraiućim planom,
 zabranjuje se sjeĉa šume, voćaka i drugog visokog rastinja,
 zabranjuje se krĉenje šumskog i drugog drveća i grmlja,
 zabranjuje se kopanje i preoravanje livada, pašnjaka i drugih neobraĊenm površina na strmim
zemliištima i njihovo pretvaranie u njive sa jednogodišnjim kulturama,
 zabranjuie se voĊenie vode neobloţenim kanalima,
 zabraniuje se izgradnja objekata kao što su vodenice, stupe, brane, kanali za dovoĊenje i
odvoĊenje vode i sliĉno, a koji bi mogli da ugroze stabilnost zemliišta,
 zabranjuje se odbacivanje i deponovanie otpadnog materijala iz kamenoloma i jalovine iz
rudnika, kao i materiiala dobivenog prilikom graĊenja saobraćajnica i drugih graĊevina, kao i
ostataka od posjeĉenih stabala na erozivna i bujiĉasta zemljišta.
Ĉlan 123.
Zaštita od plavnog vala u sluĉaju djelimiĉnog ili potpunog rušenja brane Modrac, izvršiće se u skladu
sa posebnim elaboratom koji će obraĉunati plavni val i mjere zaštite.
Nizvodno od brane Modrac nije dozvoljena gradnja objekata takve veliĉine i oblika koji bi povećali
zonu plavljenja i izazivali pojavu povratnog talasa.
Ĉlan 124.
Podruĉje Prostornog plana pripada zoni sa mogućim intenzitetom udara od 7º MSK-64 za povratni
period od 500 godina .Osnovne mjere zaštite od zemljotresa su:
 tehniĉke norme o izgradnji objekata (aseizmiĉka izgradnja);
 izbor lokacije za izgradnju;
 kontinuiran proces prostornog i urbanistiĉkog planiranja (generalno i detaljno), arhitektonskog
i graĊevinskog projektovanja i izgradnje objekata;
 graĊenje objekata usmjereno u pravcu usklaĊivanja sa seizmogeološkim osobinama terena,
kako bi se smanjio nivo povredljivosti objekata i seizmiĉkog rizika, a time i štete od
eventualnog zemljotresa.
Ĉlan 125.
Organizovanie i sprovoĊenje zaštite od poţara većih razmjera na podruĉju općine Lukavac, vrši se na
osnovu plana zaštite od poţara koji donosi Općinsko Vijeće, kao i mjesne zajednice i druge
organizacije koje odredi Vijeće općine, a na osnovu Zakona o zaštiti od poţara.
Zaštita od poţara većih razmjera vrši se naroĉito:
 na urbanom podruĉju Lukavac,
 na šumskim kompleksima općine Lukavac,
184

na privrednim i drugim znaĉajnim objektima izvan urbanog podruĉja Lukavac.
Ĉlan 126.
Sanacija utvrĊenih zemljišta koia su podloţna slijeganju vrši se na osnovu posebnog elaborata i
programa.
Ĉlan 127.
GraĊenje na površinama gdje je završena eksploatacija se moţe vršiti tek nakon izrade elaborata o
rekultivaciji, odnosno provedenim kompleksnim geotehniĉkim i inţinjersko-geološkim istraţivanjima.
Ĉlan 128.
Planom su evidentirana eksploataciona polja na grafiĉkom prilogu br.6. nakon završetka eksploatacije
mineralnih sirovina, kao i na devastiranim površinama koja ih prate obavezno je izvesti radove
kompletne sanacije i rekultivacije zemljišta u funkciji zaštite ţivotne sredine.
Ĉlan 129.
Nije dozvoljeno korištenje za bilo kakve namjene površina pod minama, kao i sumnjivih i riziĉnih
površina, dok se ne izvrši deminiranje istih.
U procesu realizacije etapnog deminiranja prostora, prioritet moraju biti graĊevinska zemljišta u
urbanim podruĉjima kao i podruĉja saobraćajnih komunikacija i lokaliteti od strateškog znaĉaja.
U cilju otklanjanja opasnosti od mina i minsko-eksplozivnih sredstava definišu se prioritetne površine
za sanaciju kroz etapni plan deminiranja prostora.
Prioritetne površine su:
 GraĊevinska zemljišta u sklopu urbanih podruĉja ili izvan njih sa namjenom stanovanja,
 GraĊevinska zemljišta za privredne komplekse,
 Podruĉja znaĉajna za razvoj poljoprivredne proizvodnje,
 Podruĉja od posebnog znaĉaja za druge planirane namjene.
Ĉlan 130.
Radi zaštite stanovništva i materijalnih dobara od ratnih dejstava, pored mjera utvrĊenih drugim
planovima i propisima, ovom odlukom se utvrĊuju urbanistiĉko-graĊevinske mjere zaštite.
Urbanistiĉko-graĊevinske mjere zaštite stanovništva i materijalnih dobara od pretpostavljenih vidova
napada obuhvataju:
 planiranje, lokaciju i sistem izgradnje stambenih, upravnih, društvenih, školskih, zdravstvenih i
drugih objekata visokogradnje u kojima ţive, borave ili rade ljudi na naĉin koji pruţa optimalnu
zaštitu, a što se utvrĊuje urbanistiĉkim, odnosno regulacionim planom,
 planiranje industrijske zone u naselju Lukavac na naĉin i u obimu kojim se posljedice
pretpostavljenih napadnih sredstava svode na minimum, a što se utvrĊuje posebnim planom
industrijske zone,
 planiranje i izgradnja tzv. paralelnih saobraćajnica unutar urbanog podruĉja Lukavac, kao i
pristupnih saobraćajnica naselju,
 zaštitu magistralnog puta M-4 Tuzla—Lukavac—Doboj, kao i svih putnih objekata na njemu,
 zaštitu regionalnog puta Lukavac—Banovići i objekata na njemu, posebno na dijelu
Lukavac—Modrac—Turija,
 zaštitu ţeljezniĉke pruge Tuzla—Lukavac—Doboj, kao i svih ţeljezniĉkih instalacija,
postrojenja, objekata i ureĊaja,
 zaštitu brane na akumulaciji Modrac,
 zaštitu vodotokova, izvorišta, a posebno jezera Modrac,
185




planiranje i izgradnja vodoopskrbnih objekata i njihovu zaštitu od pretpostavljenih napadnih
sredstava,
planiranje, izgradnju i zaštitu elektroenergetske mre-ţe, dalekovoda, trafo-stanica i sliĉnih
objekata,
zaštitu poljoprivrednih i šumskih zemljišta,
planiranje, izgradnju i zaštitu PTT mreţe i ureĊaja, kao i drugih objekata i instalacija u sistemu
veza.
Ĉlan 131.
Neposredna zaštita stanovništva i materijalnih dobara od ratnih dejstava vrši se na podruĉju Općine
Lukavac:
 izgradnjom odgovarajućih skloništa,
 izgradnjom objekata (materijal i izbor materijala konstrukcije),
 privremenim ili stalnim iseljavanjem stanovništva sa ugroţenih podruĉja.
Ovom odlukom utvrĊuje se obaveza i naĉin izgradnje skloništa za smještaj ljudi i materijalnih dobara.
Izgradnja objekata (materijal i konstrukcije) regulisana je drugim propisima.
Privremena ili stalna evakuacija stanovništva sa ugroţenog podruĉja reguliše se posebnim
planovima.
Ĉlan 132.
Kao skloništa za zaštitu stanovništva i materijalnih dobara od ratnih dejstava, smatraju se zatvorene
prostorije koje po svom funkcionalnom rješenju, konstrukciji i obliku treba da obezbijede propisanu
zaštitu stanovništva i materijalnih dobara od ratnih dejstava.
Ĉlan 133.
Na podruĉju Općine Lukavac, zavisno od procjene ugroţenosti prostora ili objekata, zaštita
stanovništva i materijalnih dobara vrši se u skloništima :
 skloništa osnovne zaštite,
 skloništa pojaĉane zaštite (posebne namjene i javna skloništa),
 skloništa dopunske zaštite,
 skloništa materijalnih dobara.
U posotjećem dijelu urbanog podruĉja Lukavca potrebno je izgraditi:
 skloništa osnovne zaštite u stambenim, javnim, društvenim i drugim objektima 22 skloništa,
odnosno cca 3900 m2,
 skloništa pojaĉane zaštite i to: jedno sklonište javne namjene i jedno sklonište posebne
namjene sa ukupno cca 360 m2,
 skloništa pojaĉane zaštite za potrebe zaštite materijalnih dobara sa ukupno 180 m2,
 skloništa pojaĉane zaštite za organizacije udruţenog rada koje rade u ratnim uslovima
raĉunajući sa 2/3 radnika.
Izgradnja skloništa za zaštitu stanovništva i materijalnih dobara od ratnih dejstava vršiće se prema
posebnom programu izgradnje skloništa na podruĉju naselja Lukavca.
Ĉlan 134.
Izgradnja skloništa na ostalim urbanim podruĉjima Općine vršiće se prema posebnom programu
izgradnje, ovisno od utvrĊenog stepena ugroţenosti podruĉja ili objekata.
Na ostalim urbanim podruĉjima mogu se graditi skloništa dopunske zaštite.
186
Ĉlan 135.
Skloništa osnovne zaštite koja se grade na podruĉju općine Lukavac smatraju se stalnim zaštitnim
objektima i moraju biti otporni na nadpritisak udarnog talasa od 2 AT.
Skloništa dopunske zaštite su zaštitni objekti koji moraju biti otporni na nadpritisak udarnog talasa od
najmanje 0,5 AT.
Skloništa pojaĉane zaštite su stalni zaštitni objekti koji moraju biti otporni na nadpritisak udarnog
talasa od najmanje 3 AT.
Skloništa za smještaj materijalnih dobara moraju biti otporni na nadpritisak udarnog talasa od 1 AT.
Ĉlan 136.
Za kontaminirana podruĉja izazvana proteklim ratom, upotrebom municije sa osiromašenim
uranijumom, te podruĉja kontaminirana i drugim vrstama kontaminacije koja se nalaze na podruĉju
općine potrebno je izvršiti istraţivanja radi poduzimanja mjera sanacije.
Ĉlan 137.
Lokacija skloništa se utvrĊuje prema radijusu gravitacije, i to:
 da radijus gravitacije obezbjeĊuje zaposjedanje skloništa u predviĊenom vremenu tj. 5 minuta
brzog ćovjeĉijeg hoda, odnosno 250 m udaljenosti,
 da rastojanje izmeĊu skloništa bude najmanje 150 m,
 da se vertikalna udaljenost od skloništa raĉuna trostruko.
Ĉlan 138.
Kapacitet skloništa se utvrĊuje po normativu 1 m2 sklonišnog prostora na jednog stanovnika i to:
 za kućna skloništa, hotele i odmarališta, odnosno graĊevinski blok – prema broju stanovnika
u objektu odnosno bloku ili grupi zgrada, raĉunajući da se 50m2 razvijene graĊevinske
površine zgrade obezbjedi sklonišni prostor najmanje za jednog stanovnika,
 za skloništa u organizacijama udruţenog rada kapacitet skloništa mora se obezbjediti za 2/3
od ukupnog broja radnika u nejvećoj smjeni,
 za javna skloništa, kapacitet se utvrĊuje prema broju stanovnika za koje nije obezbjeĊen
smještaj u kućnim skloništima i broju procjenjenog stanovništva koje se moţe zateći na
javnom mjestu u radijusu gravitacije tog skloništa,
 za dopunska skloništa na ostalim urbanim podruĉjima općine Lukavac kapacitet se odreĊuje
prema broju stanovnika u ratnim uslovima.
Ĉlan 138.
Površina prostorija za boravak stanovništva u skloništu odreĊuje se po normativu od najmanje 0,60
m2 po stanovniku i to:
 skloništa osnovne zaštite mogu biti kapaciteta od 300 do 200 ljudi i da omogućavaju boravak
od 7 dana, uz uslov da imaju sve predviĊene ureĊaje,
 skloništa pojaĉane zaštite mogu biti kapaciteta od C-2x200 ljudi i da omogućavaju boravak od
14 dana, sklonište mora imati posebne ureĊaje i prostore,
 skloništa dopunske zaštite treba da imaju kapacitet od C-25 ljudi, a ako su izgraĊena kao
rovovska skloništa sa izlomljenom trasom, sklonište moţe da ima kapacitet i do 50 ljudi.
Ĉlan 140.
Općina je duţna da oznaĉi podruĉje na kojem je registrovana kontaminacija i da klasifikuje podruĉje
po stepenu i vrsti kontaminacije, a u skladu sa vaţećim standardima.
Ĉlan 141.
Općina je duţna da izvrši dekontaminaciju svih podruĉja na kojima je stepen kontaminacije iznad, za
ljude, dozvoljenog stepena kontaminacije.
187
28. Zaštita prava lica sa smanjenim tjelesnim sposobnostima, urbanistiĉkotehniĉkim uvjetima i normativima za sprjeĉavanje svih barijera za ljude sa
umanjenim tjelesnim sposobnostima
Ĉlan 142.
Pri izradi detaljnije dokumentacije, urbanistiĉkih planova, provedbenih planova prostornog ureĊenja, u
postupku odobrenja za graĊenje, odnosno u postupku urbanistiĉe saglasnosti i odobrenja za
graĊenje, nadleţna Sluţba je duţna obezbjediti da se primjeni Uredba o urbanistiĉko-tehniĉkim
uslovima, prostornim standardima i normativima za otklanjanje i sprijeĉavanje stvaranja arhitektonskourbanistiĉkih barijera za kretanje invalidnih lica koja koriste tehniĉka i ortopedska pomagala.
Obavezno je dati uslove i mjere svim uĉesnicima u projektovanju i izgradnji javnih i stambenih
objekata za normalno korištenje istih licima sa umanjenim tjelesnim sposobnostima i u tom smislu
obaveza je uĉesnika da u svakoj fazi propisuju konkretne uslove zavisno od nivoa dokumenata koji se
izraĊuju i donose.
U definisanju namjene odreĊenih prostora i objekata obavezno se mora uzeti u obzir i ova kategorija
stanovništva.
Podruĉja posebne namjene i podruĉja planirana za daljni razvoj
Ĉlan 143.
Podruĉja rezervisana za daljni razvoj su graĊevinska zemljišta koja se u ovom planskom periodu
koriste u postojećoj namjeni, a utvrĊuju se kao potencijalna podruĉja za daljnji razvoj u postplanskom
periodu.
Izuzetno, ukoliko se ukaţe potreba i stvore uslovi, u postupku izmjene i dopune Prostornog plana
izvršiće se promjena namjene odreĊenog lokaliteta i u ovom planskom periodu.
29. Pribavljanje, ureĊenje i korištenje graĊevinskog zemljišta
Ĉlan 144.
GraĊevinskim zemljištem smatra se zemljište koje je ovom Odlukom utvrĊeno kao graĊevinsko
zemljište, bilo da je u drţavnoj svojini ili svojini graĊana ili graĊansko-pravnih lica.
Ĉlan 145.
Pribavljanje graĊevinskog zemljišta u drţavnoj svojini vrši se na naĉin i po postupku
utvrĊenom Zakonom o graĊevinskom zemljištu.
Ĉlan 146.
Izgradnja graĊevina se, po pravilu vrši na ureĊenom graĊevinskom zemljištu.
Izuzetno se izgradnja graĊevina moţe vršiti i na neureĊenom graĊevinskom zemljištu, ukoliko se
obezbijedi njegovo ureĊenje u toku izgradnje graĊevine, a u skladu sa uvjetima utvrĊenim
urbanistiĉkom saglasnošću.
Ĉlan 147.
Kao minimum ureĊenja graĊevinskog zemljišta, u smislu odredaba Zakona o prostornom ureĊenju,
smatra se izvoĊenje radova na zemljištu koji obezbjeĊuju:
188



snabdijevanje vodom i odvoĊenje (i prema potrebi preĉišćavanja) otpadnih voda prema
raspoloţivim uvjetima;
odgovarajući prilazni put;
prikljuĉak na elektriĉnu mreţu, ili obezbijeĊen vlastiti izvor elektriĉne energije.
Ĉlan 148.
Troškovi ureĊenja graĊevinskog zemljišta se formiraju na osnovu usvojenih Odluka o uslovima i
naĉinu dodjele graĊevinskog zemljišta u drţavnom vlasništvu, te usvojenih Programa ureĊenja. U
troškovima ureĊenja i djelomiĉnog ureĊenja graĊevinskog zemljišta uĉestvuju općina Lukavac j,
komunalne radne organizacije i druge organizacije nosioci razvoja i izgradnje.
Investitori objekata su duţni da prema utvrĊenim mjerilima i naĉinu obraĉunavanja troškova ureĊenja
graĊevinskog zemljišta prije poĉetka izgradnje izvrše uplatu naknade za ureĊenje graĊevinskog
zemljišta, kao i naknade za uspostavljeno graĊevinsko zemljište u drţavnoj svojini, ako to nije
drugaĉije utvrĊeno ugovorom izmeĊu organizacije i investitora.
Ĉlan 149.
Troškovi ureĊenja graĊevinskog zemljišta ne mogu biti veći od troškova stvarno izvršenih radova,
odnosno radova koji će se izvršiti prema Programu ureĊenja, odnosno djelimiĉnog ureĊenja za
urbanistiĉku prostornu cjelinu.
Troškovi iz prethodnog stava se obraĉunavaju na osnovu prosjeĉnog iznosa troškova po 1 m2
ureĊenog zemljišta ili po 1 m2 izgraĊene površine graĊevinskog objekta, u zavisnosti od urbanog
podruĉja na kojem se objekti nalaze.
Ĉlan 150.
Ustupanje graĊevinskog zemljišta u drţavnoj svojini vrši se na naĉin i po postupku predviĊenom
Odlukom o ustupanju i korištenju graĊevinskog zemljišta u drţavnoj svojini.
Ĉlan 151.
IzgraĊenim graĊevinskim zemljištem se smatra ono zemljište, odnosno graĊevinska parcela na kojoj
je, prema odgovarajućem planu, odnosno urbanistiĉkoj saglasnosti i odobrenju za izgradnju sagraĊen
stalan objekat, kao i zemljište koje sluţi redovnoj upotrebi izgraĊenog objekta.
NeizgraĊenim graĊevinskim zemljištem smatra se zemljište koje je ovom Odlukom utvrĊeno kao
graĊevinsko zemljište, a na kojem nisu izgraĊeni objekti, ili su sagraĊeni objekti privremenog
karaktera.
Ĉlan 152.
Za korištenje graĊevinskog zemljišta na teritoriji općine Lukavac se plaća naknada, bez obzira da li je
graĊevinsko zemljište izgraĊeno ili neizgraĊeno.
Naknada za korištenje graĊevinskog zemljišta se plaća za korištenje graĊevinskog zemljišta u
drţavnoj svojini, svojini graĊana i graĊansko-pravnih lica.
30. Populaciona politika
Ĉlan 153.
Mjere populacione politike su neophodne da bi stanovništvo odgovorilo brojnim zahtjevima i ostvarilo
rast, te ih treba definisati, sprovoditi i kontrolisati na nivou drţave i kantona.
Kao znaĉajne mjere populacione politike predlaţu se:
189





demografski oporavak domicilnog stanovništva u pravcu zaustavljanja tendencije opadanja
nataliteta i njegovu stabilizaciju u najkraćem periodu,
obezbeĊenje minimalnih materijalnih uslova za proširenu reprodukciju stanovništva,
stimuliranje povećanja stope nataliteta kroz razne oblike socijalne, zdravstvene i materijalne
pomoći,
obezbeĊenje zaposlenja jednog od roditelja,
poticajnim mjerama obezbjediti povratak izbjeglih i raseljenih osoba.
31. Ekonomska politika
Ĉlan 154.
Normativno regulisanje odnosa u privrednom ţivotu Općine Lukavac je odreĊeno propisima koji su u
iskljuĉivoj nadleţnosti drţave Bosne i Hercegovine, odnosno Federacije Bosne i Hercegovine i
Tuzlanskog kantona.
MeĊutim Općina ima vrlo vaţnu ulogu u stvaranju poslovnog ambijenta, a općina iz svoje nadleţnosti
preduzima aktivnosti za ostvarenje ciljeva iz Prostornog plana, te u domenu ekonomske politike
naroĉitu paţnju posvetiti:











Kontinuirano raditi na aktivnostima na stvaranju poslovnog ambijenta i stvaranju uslova za
uspješnije poslovanje i uspostavljanje partnerskog odnosa izmeĊu općine i poduzetnika,
S obzirom da su Strategijom razvoja Općine Lukavac do 2020. godine utvrĊeni strateški
pravci razvoja potrebno je u narednom periodu nastaviti sa donošenjem sektorskih politika (
po usvojenim strateškim pravcima razvoja ),takoĊer je potrebno podsticanje kretanja kapitala
po strateškim sektorima,
politikom regresa, premija, kompenzacija, otkupa gotovih proizvoda i drugim mjerama
unaprijediti instrumente razvojne politike i uskladiti sa prostornom organizacijom, stimulisati
razvoj poljoprivrede, male privrede i proizvodnih kapaciteta u sekundarnim centrima,
kreditnim, poreskim i drugim instrumentima ekonomske politike stvarati uslove za povećano i
kvalitetno zapošljavanje,
iskoristiti mogućnosti za otvaranje inkubacionih centara, dati potporu u otvaranju malih i
srednjih preduzeća, razvoju usluga i formiranje mreţe klastera, uz izbjegavanje industrije koja
zagaĊuje,
da Lukavac koristi prostorne i druge planove u cilju podsticanja partnerstva izmeĊu privatnog i
javnog biznisa i da se tim fazama postiţe koncezus putem ukljuĉivanja graĊana u ove
aktivnosti, kako bi se zajedniĉki kreirala odgovarajuća i ostala opredjeljenja,
usmjeravati razmještaj privrednih kapaciteta na podruĉju općine, koja su resorno,
infrastrukturno i kadrovski optimalna sa stanovišta proizvodnih procesa,
usklaĊenom politikom odnosa sa inostranstvom sa politikom Evropske zajednice, usmjeravati
povećanje kvaliteta proizvoda i usluga u cilju njihove konkurentne sposobnosti za plasman na
inostranim trţištima,
posebnim mjerama će se uticati na kvalitet uvezenih ĉistih tehnologija i tehniĉkih sredstava u
cilju obezbeĊenja preduslova za usmjeravanje odrţivog razvoja, naroĉito iz aspekta zaštite i
unapreĊenja zaštite ţivotne sredine,
podrţati proces infrastrukturnog opremanja lokacija za izgradnju malih i srednjih preduzeća
uz pruţanje struĉnih usluga ovim preduzećima, te kontinuirano smanjivati razliku izmeĊu
ruralnih i urbanih podruĉja općine,
trţišno, tehnološko, kadrovsko i organizaciono restruktuiranje privrede i izvozno orjentisano
gospodarstvo, uz promjenu tehnološke osnovice i nove investicije.
U politici zapošljavanja s obzirom na vrlo izraţen problem nezaposlenosti potreban je:
 Proces prekvalifikacije, sticanje novih znanja, te permanentno obrazovanje,
 Program za samozapošljavanje,
 Mjere za podsticanje zaposlenosti, posebno u privatnom sektoru.
190
Neophodno je preko svih medija i raznih oblika komunikacija razvijati svijest graĊana o neophodnim
promjenama proteklog društveno-ekonomskog sistema ka novom, trţišnom sistemu sa sinergijom
odrţivog razvoja, javnog sektora i privatne svojine i drugim oblicima organizacije rada i menadţmenta,
a sve u cilju povećanja kvaliteta ţivota i zadovoljenja ljudskih potreba stanovnika Općine.
32. Zemljišna politika
Ĉlan 155.
Razvojni koncept novog sistema zemljišne politike ima nekoliko osnovnih pravaca:




Nuţno je hitno pristupiti redefiniranju osnovnih postavki zemljišne politike i promjenama
zakonskih elemenata i općinskih odluka pokušavajući izvući maksimum pogodnosti i
domaćinskog gazdovanja iz aktuelnih socio-ekonomskih, pravno-zakonodavnih i tehniĉkotehnoloških i kulturno-historijskih uslova. TakoĊer je potrebno povećati efikasnost poslovanja
svih struktura i struke usmjerene na izgradnju i odrţavanje tehniĉke infrastrukture i izgraĊenih
fondova u okviru komunalnog preduzeća,
Neophodno je pristupiti pripremi trţnih modela gazdovanja svim resursima Općine, posebno
ukupnog prostora i graĊevinskog zemljišta koristeći teorijsku pripremu, organizacionu,
materijalnu, finansijsku, institucionalnu, pravnu i svaku drugu, kako bi se što bezbolnije
transformisali na novi trţni sistem razmišljanja i gazdovanja resursima, gdje će graĊevinsko
zemljište i infrastruktura postati stimulans razvoja općina,
Neophodno je preko svih dostupnih medija i raznih oblika komunikacija razvijati svijest
graĊana o neophodnim promjenama proteklog društveno-ekonomskog sistema ka novom,
trţišnom sistemu (npr.socijalne trţišne privrede nordijskog i srednjoevropskog tipa) sa
sinergijom odrţivog razvoja, javnog sektora i privatne svojine, ali i zadruţnim i drugim
oblicima organizacije rada i menadţmenta.
Cilj je povećati kvalitet ţivota i zadovoljenje ljudskih potreba.
S obzirom da zemljišna politika, po svojoj sloţenosti, predstavlja bitan okvir ukupnog razvoja,
mjerama zemljišne politike će se obezbjeĊivati racionalno korištenje i zaštita zemljišta od neplanskog
korištenja. Primarno će se obezbjeĊivati zaštita zemljišta za unapreĊenje poljoprivredne proizvodnje,
a politikom cijena i na druge naĉine usmjeravati će se tokovi urbanizacije i korištenje planiranog
graĊevinskog zemljišta. U tom pravcu će se:






istraţiti i izvršiti ekonomsko vrednovanje zemljišta (cijena neizgraĊenog zemljišta, troškovi
ureĊenja, vrijednosni izrazi svih vrsta rente, i drugo),
podsticati slobodno trţište graĊevinskog zemljišta, omogućavajući njegovu proširenu
reprodukciju, utvrĊivanje realne trţišne vrijednosti zemljišta, grupe lokacija i samih parcela,
ĉime će se afirmisati pravi trţišni odnos u ovoj znaĉajnoj oblasti i afirmisati optimalno
ureĊivanje, raspodjela i eksploatacija graĊevinskog zemljišta,
afirmacijom trţišta graĊevinskog zemljišta, te realnih cijena svih instrumenata zemljišne
politike uspostaviće se veća pokretljivost sadrţaja na parcelama, posebno u urbanim
centrima, kao preduslov efikasne urbane ekonomije,
posvetiti paţnju zaštiti poljoprivrednog i šumskog zemljišta i zabraniti izgradnje graĊevinskih ili
drugih objekata i sadrţaja kojima se pospješuje neracionalno korištenje prostora,
propisima na osnovu izvršene valorizacije vrijednosti zemljišta obezbjediti priliv kvalitetnih
finansijskih sredstava za izgradnju novih i unapreĊenje postojećih komunalnih infrastrukturnih
sistema i ureĊivanje zemljišta, posebno u urbanim podruĉjima,
kao jedna od okosnica provoĊenja zemljišne politike dalje će se razvijati i unapreĊivati
geografski informacioni sistemi (GIS), koji će uz registar svih nekretnina biti okosnica za
donošenje mjera i propisa u ovoj i drugim oblastima ureĊenja i korištenja prostora,
191




osnovni cilj svih planova, pa i Prostornog plana općine Tešanj je da se uvede red u prostor,
obezbjede koridori za tehniĉku i prostori za socijalnu infrastrukturu, te da se utvrde pravila
graĊenja i korištenja fiksnih fondova zemljišta, tehniĉke infrastrukture i objekata,
vrlo su bitne agencije za ureĊivanje nekretnina koje najĉešće osniva lokalna uprava, pa sa
privatnim kapitalom ureĊuje pojedine dijelove naselja, te ih postepeno prepušta efikasnijem
privatnom sektoru kada,prethodno, obezbijedi planski dokument u tom prostoru, te kada se
formiraju realne cijene parcela i kada lokalna zajednica povrati svoja uloţena sredstva sa
dijelom profita i rente. Na bazi tih oplemenjenih sredstava lokalna uprava pristupa ureĊenju
drugih lokacija i opet sa privatnim kapitalom i efikasnošću oplemenjuje prostor koji se
postepeno prepušta daljem ureĊenju i izgradnji, a sve da bi lokalna uprava i njena
opunomoćena preduzeća zaĉela novo ureĊivanje na uvijek nedovoljno ureĊenom urbanom
prostoru,
Izrada godišnjeg i višegodišnjeg Programa ureĊenja zemljišta i komunalne izgradnje doprinijet
će da se u ovom Prostornom planu, ali i u drugim urbanim planovima afirmiše Program
ureĊenja kao noseći instrument implementacije svih planskih akata, i to konkretno, ne samo
na bazi realnih potreba, već na osnovu stvarnih materijalnih, finansijskih, lokacionih,
organizacionih i drugih mogućnosti, zapravo kao sinteza potreba i stvarnih mogućnosti
podruĉja,
u provoĊenju Prostornog plana u oblasti zemljišne politike, osnovu ĉine odredbe ove Odluke.
Renta je poseban stimulans svim uĉesnicima u planiranju, izgradnji i korištenju ljudskih naselja da,
rukovoĊeni mogućnostima zahvatanja dijela rente, traţe i koriste najpovoljnije lokacije, tj.parcele za
svoje djelatnosti. Tako, dio rente ne pripada samo vlasniku parcele, već i svim onim koji tu grade, ili
zakupljuju objekt ili dio objekta.
TakoĊer, jedan od baziĉnih ekonomskih principa je da se jednom plaćena cijena za neku robu ili
uslugu ne moţe ponovo naplaćivati. U ovom sluĉaju to je posebno bitno, pošto se renta zahvata
konkretnim instrumentima i to:




Apsolutna renta AR, koja se zahvata na bazi apsolutnog prava svojine na konkretnoj parceli,
naplaćuje se od investitora kroz naknadu za dodijeljeno graĊevinsko zemljište, tj. novi
instrument koji trţište afirmiše, a to je zakupna cijena dodijeljenog zemljišta,
Diferencijalna renta DR-1a nastala na bazi prirodnih pogodnosti parcele za graĊenje pripada
samo konkretnoj parceli i naplaćuje se kroz naknadu za ureĊenje graĊevinskog zemljišta, ali
dijelom i ostale instrumente,
Diferencijalna renta DR-1b nastala na bazi poloţaja parcele u odnosu na gradski centar i
urbane sadrţaje i poloţajna renta, kao najizraţajniji oblik rente koji u sebi sadrţi brojna
ulaganja nastala od nastanka naselja, sadrţana je i naplaćuje se djelomiĉno prilikom dodjele
zemljišta kroz naknadu za dodijeljeno gradsko graĊevinsko zemljište, tj. zakupnu cijenu
zemljišta, a kasnije prvenstveno kroz naknadu za korištenje ukupnog graĊevinskog zemljišta,
Diferencijalna renta DR-2 nastala na bazi dodatnog ulaganja kapitala na ureĊenju konkretne
lokacije tj. parcele, sastavni je dio naknade za ureĊenje graĊevinskog zemljišta i plaća je
investitor prilikom dobijanja odobrenja za graĊenje.
Renta se tako iskazuje kao vrlo sloţen, relativno skriven i mnogoznaĉan element trţišta graĊevinskog
zemljišta koja u sebi sadrţi brojna vjekovna ulaganja u konkretno naselje, sa svim njegovim
prednostima i sloţenostima.
Pošto je grad kao najveći domet ljudskog stvaralaštva tako atraktivan da sve više privlaĉi stanovništvo
i kapital sa šireg gravitacionog podruĉja, tu se slivaju osim stanovnika i brojni ekonomski i drugi
razvojni tokovi, te se i renta multiplikuje sa svim tim dodatnim elementima. Tako svi oblici rente
oplemenjuju gradsko tkivo i ĉine ga sve privlaĉnijim za ĉitavo široko razgranato gravitaciono podruĉje.
Osnovni ekonomski principi-efikasnost ( na bazi neprikosnovenog privatnog interesa) i pravednost (
na bazi, ne samo humanosti, već i efikasnosti i potrebe sigurnosti) upućuju da je graĊevinsko
192
zemljište sa tehniĉkom infrastrukturom, ali i objektima svih namjena, podruĉje gdje se sublimiraju svi
oblici rente kroz cijenu lokacija, sve do pojedinaĉnih parcela.
Zato je neophodno, ne samo upoznati se sa svim pojavnim oblicima rente koji definišu cijenu
zemljišta, već i sa brojnim karakteristikama i elementima nekretnina koji utiĉu na ovo najsloţenije
trţište i najinteresantniji dio ukupnog socio-ekonomskog ţivota.
33. Investiciona i fiskalna politika
Ĉlan 156.
Investiciona i fiskalna politika, koje imaju presudan uticaj na intenzitet i kvalitet korištenja i ureĊenja
prostora, će biti naroĉito paţljivo odreĊivane i usmjeravane, posebno kada su u pitanju investicije
inostranih ili zajedniĉkih domaćih i inostranih investitora, kao i kada je u pitanju ureĊenje prostora i
izgradnja infrastrukturnih sistema na svim nivoima. U tom pravcu će se, posebno:





racionalizovati i na najmanje vremenske intervale skratiti procedura registracije firmi,
odobravanja lokacija i pribavljanja dokumenata potrebnih za otvaranje procesa investiranja,
podrţavati politika stimulisanja investitora za izgradnju objekata sa savremenim proizvodnim
tehnologijama koje su kompatibilne sa postojećim proizvodnjama u općini i okruţenju, kao i
onih koji omogućavaju visoke standarde u kvalitetu proizvoda, većem broju zaposlenih i
većim profitima,
fiskalnom politikom poticati i usmjeravati intenzivnu primarnu poljoprivrednu proizvodnju na
svim prostorima gdje to prirodni uslovi i mogućnosti dozvoljavaju, kao i plansko upravljanje i
korištenje šumskih resursa,
uz inoviranje politike koncesija kroz izdvajanja za istraţivanja potencijalnih podruĉja leţišta
mineralnih sirovina i koristeći pozitivan utjecaj brze ceste, obezbijedit će se povećanje
interesa za koncesijama, što moţe uticati na povećanje finansijskih kapaciteta,
Investicionom politikom podsticati ostvarivanje adekvatne politike prostornog ureĊenja, tako
da bi privredni subjekti i prostorne strukture se meĊusobno usklaĊivale. U tom smislu nuţno
je obezbjediti takvo usmjeravanje sredstava za investicije, kako bi se mogli adekvatno
sagledati uzroĉno-posljediĉni efekti na cjelokupno podruĉje.
34. Obaveze u pogledu planiranja ureĊenja prostora
Ĉlan 157.
Prostorni plan je javni dokument i u naĉelu pokriva cijelu teritoriju općine, i kao takav je dostupan svim
zainteresovanim. Isti se koristi i provodi kroz nadleţne organe općine.
Realizaciju mjera provedbe Prostornog plana će voditi Nosilac pripreme plana, odnosno općina
Lukavac.
Da bi se moglo operativno djelovati na cijeloj teritoriji potrebno je u kontinuitetu nastaviti aktivnosti
kojim će se ostvariti mogućnosti rada svih nivoa nadleţnosti da konkretno ostvare zacrtane ciljeve i
opredjeljenja. Da bi se ovo moglo sprovesti potrebno je odmah pristupiti ostvarenju slijedećeg:





izvršiti inventarizaciju raspoloţive prostorno-planske dokumentacije, i u tom postupku izvršiti
selekciju i usklaĊivanje svih do sada donesenih dokumenata prostornog ureĊenja,
iskljuĉiti iz dalje upotrebe akta i dokumenta kojima su istekli rokovi vaţnosti kao i sve planske
dokumente koji su u neskladu sa ovim Prostornim planom,
obezbjediti izradu dokumenata prostornog ureĊenja propisanih ovim planom, odnosno,
obezbjediti izradu detaljnijih dokumenata,
povremene Izmjene i dopune Prostornog plana u ovisnosti od rezultata iz Izvještaja stanja u
prostoru.
193
UsklaĊivanje dokumenata prostornog ureĊenja
Ĉlan 158.
Na podruĉju općine potrebno je izvršiti:
 Reviziju provedbenih planova radi usklaĊivanja sa
novoizraĊenim ili revidovanim urbanistiĉkim planovima,
 Izradu novih provedbenih planova,
 Po potrebi planova za izgradnju i sanaciju,
Prostornim
planom,
odnosno
Donijeti podzakonske akte (pravilnike) o urbanom mobilijaru, aspektu materijala i boja na fasadama
graĊevina u Općini, i sl.
Prostornim planom utvrĊuje se obaveza izrade slijedećih dokumenata prostornog ureĊenja:
 Prostorni plan podruĉja posebne namjene
o Grad region Tuzla – Ţivinice – Lukavac,
o Slivno podruĉje jezera Modrac.

Urbanistiĉki plan za:
o Šire urbano podruĉje gradskog naselja Lukavac.

Regulacioni plan za:
o Središte centra većih urbanih podruĉja (općinskog centra i centre zajednice sela),
o Podruĉja planiranih proizvodno-poslovnih zona,
o Sve sportsko-rekreacione zone i komplekse.
Ekonomsko-finansijske mjere koje su u domenu nadleţnih drţavnih institucija su:
 poreska politika koja stimulativno djeluje na privlaĉenje kapitala;
 instrumenti spoljnotrgovinske politike u funkciji povećanja izvoza;
 kreditna politika u funkciji podsticaja razvoja malih i srednjih preduzeća.
Organizacione mjere ili instrumenti:
 stvaranje uslova za privlaĉenje stranih investicija kroz aktivnost nadleţnih ministarstava i
institucija;
 stvaranje preduslova za formiranje novih proizvodno-poslovnih zona itd.),
o koridor autoputa,
o sve sportsko-rekreacione centre,
o društveno opsluţne centre.
Ĉlan 159.
Planske dokumente je obavezno raditi u propisanom obliku i razmjeri prema vaţećoj Uredbi.
6. Izvještaj o stanju prostora na podruĉju opštine
Ĉlan 160.
Izraditi će se izvještaji o stanju u prostoru na temelju monitoringa za najmanje ĉetverogodišnji period
na osnovu kojeg će se izraditi i donijeti program mjera za unaprjeĊenje stanja u prostoru, a prije
svega potrebe izrade novih, odnosno izmjena i dopuna postojećih dokumenata, novih istraţivanja za
pojedina podruĉja i lokalitete, te primjenu posebnih razvojnih i drugih mjera za ta podruĉja Općine,
kao što su:


PreduprijeĊivanje nezakonitog graĊenja,
Usaglašavanje ili izrada nove zakonske regulative relevantne za prostorno ureĊenje,
194


UvoĊenje monitoringa o stanju prostornog ureĊenja radi praćenja pojava i procesa u prostoru,
Izradu sanacionih programa.
Obaveza Ministarstva je izrada Izvještaja o stanju prostora na podruĉju Kantona svake ĉetiri godine.
Na osnovu izvještaja o stanju prostora donosi se ĉetverogodišnji Program mjera za unapreĊenje
stanja u prostoru, koji sadrţi i procjenu potrebe izrade novih, odnosno izmjenu i dopunu postojećih
planskih dokumenata.
Jaĉanje infrastrukture provoĊenja Prostornog plana
Ĉlan 161.
ProvoĊenje Prostornog plana se vrši kroz faze:
 Monitoring (sistem praćenja aktivnosti, kvaliteta ţivota graĊana, uticaja na okolinu),
 Screening (ekspertske analize),
 Scoping (analize i odluke odgovornih tijela).
V. NADZOR I UPRAVNE MJERE
Ĉlan 162.
Nadzor nad provoĊenjem odredaba Zakona o prostornom ureĊenju, drugih zakona i propisa kojima se
reguliše oblast prostornog ureĊenja, kao i ove Odluke, vrše nadleţni inspekcijski organi.
Ĉlan 163.
Nadzor iz prethodnog ĉlana, po pravilu, vrši inspektor za urbanizam i graĊevinarstvo, osim u
sluĉajevima koji su zakonom ili podzakonskim aktom stavljeni u nadleţnost drugog inspektora, ili
drugog organa uprave.
V. KAZNENE ODREDBE
Ĉlan 164.
Za povrede odredaba ove Odluke se primjenjuju sankcije propisane Zakonom o prostornom ureĊenju
i drugih propisa koji regulišu oblast prostornog ureĊenja.
Ĉlan 165.
Odredbe ove Odluke primjenjivat će se na zahtjeve po kojima do dana stupanja na snagu ove Odluke
nije doneseno prvostepeno rješenje ili je prvostepeno rješenje poništeno i predmet vraćen na ponovni
postupak.
Ĉlan 166.
Sastavni dio ove Odluke su grafiĉki prilozi Prostornog plana u razmjeri 1:25000, grafiĉki prilozi sa
granicama urbanih podruĉja - graĊevinskih zemljišta u razmjeri 1:25.000, kao i digitalni prikaz urbanih
podruĉja, odnosno graĊevinskih zemljišta.
Ĉlan 167.
Ova Odluka stupa na snagu osam dana od dana objavljivanja u „Sluţbenom glasniku Općine
Lukavac―.
195
Download

Nacrt Prostornog plana Općine Lukavac