REPUBLIKA SRPSKA
VLADA
Gender centar – Centar za jednakost i ravnopravnost polova
AKCIONI PLAN ZA UNAPREĐENJE POLOŽAJA ŽENA NA SELU
U REPUBLICI SRPSKOJ DO 2015. GODINE
IZVJEŠTAJ ZA 2011. GODINU
Usvojen na 16. sjednici Narodne skupštine Republike Srpske, 14. marta 2012.
SADRŽAJ:
1
2
Uvod................................................................................................................................................ 3
Pregled postignutih rezultata za 2011. godinu ............................................................................... 4
2.1
Rezultati specifičnih ciljeva, ključne aktivnosti i dodata vrijednost ........................................ 4
2.1.1
Specifični cilj 1: Unaprijeđen ekonomski položaj žena na selu ....................................... 5
2.1.2
Specifični cilj 2: Poboljšani uslovi života za žene na selu............................................... 10
2.1.3
Specifični cilj 3: Poboljšan pristup javnim uslugama za žene na selu ............................ 13
2.1.4
Specifični cilj 4: Osnažen društveni položaj žena na selu .............................................. 14
2.1.5
Specifični cilj 5: Povedana svijest stanovništva o ulozi, značaju i doprinosu žena na selu
....................................................................................................................................... 18
2.1.6
Operacionalizacija Akcionog plana za 2011. godinu ..................................................... 23
2.1.7
Pradenje i nadzor nad sprovođenjem Akcionog plana .................................................. 23
2.2
Prepreke i mogudnosti za poboljšanje u bududem radu ....................................................... 23
3
Zaključak ....................................................................................................................................... 24
2
1
Uvod
Žene na selu su velika grupa stanovništva u Republici Srpskoj, čije potrebe i problemi su gotovo
„nevidljivi“, iako su brojni i određeni različitim faktorima koji uzrokuju njihovu višestruku
marginalizaciju. Iako su žene vitalni faktor od kojih najviše zavisi oživljavanje sela i ruralni razvoj u
cjelini, njihov nepovoljan položaj i problemi sa kojima se suočavaju, od osnovnih životnih potreba, pa
do dugoročnih interesa u okviru održivog razvoja, ostaju marginalna tema u procesima i politikama,
od entitetskog do lokalnog nivoa.
Unapređenje položaja žena na selu ima višestruki značaj za Republiku Srpsku, u smislu:
1. Demografskog oživljavanja sela;
2. Ekonomskog osnaživanja sela, putem razvoja poljoprivrede i ruralnog razvoja u cjelini, te
razvoja turizma na selu;
3. Unapređenja standarda i uslova života u seoskim sredinama;
4. Smanjenja generacijskog siromaštva na selu.
U tu svrhu, Gender centar je u 2009. godini inicirao izradu i usvajanje Informacije o položaju žena u
ruralnim sredinama u Republici Srpskoj i Rodno odgovornu analizu budžeta sektora poljoprivrede i
ruralnog razvoja Republike Srpske, u saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede Republike Srpske, na osnovu čega je Vlada Republike Srpske donijela zaključak kojim se
Gender centar i Ministarstvo zadužuju da u 2010. godini izrade Akcioni plan za unapređenje položaja
žena na selu u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Akcioni plan), kao posebnu privremenu mjeru za
žene i sastavni dio operacionalizacije Strateškog plana ruralnog razvoja Republike Srpske 2009-2015.
Nakon toga Informaciju je usvojila Narodna skupština Republike Srpske i tim povodom donijela
sljedede zaključke:
1. Strateški plan ruralnog razvoja provoditi na način da su žene na selu i udruženja žena
uključeni u sve operativne aktivnosti, uključujudi, ali ne ograničavajudi se na učešde u
odlučivanju, finansiranju, sprovođenju i nadzoru nad primjenom ovog plana. U indikatore za
pradenje rezultata provedenih mjera i aktivnosti, u okviru Strateškog plana ruralnog razvoja,
uključiti pokazatelje učešda i koristi za žene i muškarce.
2. U Akcioni plan za unapređenje položaja žena na selu u Republici Srpskoj, koji de se donijeti
kao privremena posebna mjera u okviru Strateškog plana ruralnog razvoja Republike Srpske,
posebno uključiti aktivnosti usmjerene na:
zakonodavne i administrativne mjere i reforme radi uspostavljanja ravnopravnog
vlasništva nad zemljom žena, članica poljoprivrednih gazdinstava i domadinstava;
uvesti kao obavezan kriterij za dodjelu povlastica, grantova i kredita, saglasnost i
izjavu žena kao supruga i članica poljoprivrednih gazdinstava i domadinstava;
povedati podsticaje za ženska udruženja na selu, domadinstva i poljoprivredna
gazdinstva koja vode žene;
intenzivirati različite programe obuka za udruženja žena na selu i žene na selu;
uvesti posebne kreditne programe i lakši pristup kreditima za žene koje žive na selu i
bave se poljoprivrednom proizvodnjom i ruralnim razvojem, kao i drugim oblicima
privređivanja na selu, uključujudi, ali ne ograničavajudi se na seoski turizam,
proizvodnju i preradu ljekovitog bilja, proizvodnju zdrave hrane, očuvanje kulturne
baštine, proizvodnju i preradu mlijeka, ribogojstvo itd.
3. Narodna skupština Republike Srpske obavezuje sva resorna ministarstva u Vladi Republike
Srpske, uključujudi, ali ne ograničavajudi se na resore zdravlja, socijalne zaštite, obrazovanja,
kulture, saobradaja i veza, urbanizma, trgovine i turizma, industrije, energetike i razvoja, da u
svoje godišnje i srednjoročne programe rada i budžete, počevši od 2010. godine, ugrade
3
ciljeve i mjere za poboljšanje i unapređenje položaja žena na selu i otklanjanje ključnih
prepreka koje su u Informaciji o položaju žena u ruralnim sredinama u Republici Srpskoj
identifikovane.
4. Ovi zaključci stupaju na snagu narednog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku
Republike Srpske.
Ovi zaključci objavljeni su u „Službenom glasniku Republike Srpske“, broj 109/09, od 09.12.2009.
godine i predstavljaju osnov za obaveze definisane ovim Akcionim planom.
Akcioni plan izrađen je u prvom kvartalu 2010. godine i nakon usvajanja od strane Vlade Republike
Srpske, upuden je Narodnoj skupštini Republike Srpske na razmatranje i usvajanje. Usvojen je na 3.
sjednici Narodne skupštine Republike Srpske, dana 15.12.2010. godine.
Ovaj izvještaj nije sačinjen kao lista sprovedenih aktivnosti kojih je bilo veoma mnogo, ved sadrži
rekapitulaciju postignutih rezultata u 2011. godini, sa ključnim aktivnostima i dodatom
vrijednošdu, identifikovane prepreke i ograničavajude faktore, kao i zaključak kojim se naglašavaju
ključna postignuda i pravci djelovanja.
2
Pregled postignutih rezultata za 2011. godinu
Sprovođenje Akcionog plana ima opšti cilj – planirani uticaj koji je formulisan kao „Unaprijeđen
položaj žena na selu u Republici Srpskoj“. Opšti cilj prevazilazi okvir samog Akcionog plana, u smislu
vremenske dinamike i sveobuhvatnosti uticaja koji podrazumijeva napore svih institucija i vaninstitucionalnih aktera. Specifični ciljevi predstavljaju ciljeve manjeg obima ali koji direktno doprinose
ostvarivanju opšteg cilja. Oni su direktni učinci i ishodi planiranih aktivnosti.
2.1 Rezultati specifičnih ciljeva, ključne aktivnosti i dodata vrijednost
Prije svega, veoma je važno imati u vidu da je ovaj Akcioni plan prvi takav dokument ne samo u
Republici Srpskoj, ved i na Balkanu, čime se značaj njegovog usvajanja i sprovođenja proširio van
granica Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. Izrada i sprovođenje ovakvog plana je u našem
slučaju, prije svega, bilo utemeljeno na relevantnim činjeničnim osnovama (analiza položaja žena
na selu i rodno odgovorna analiza budžeta sektora poljoprivrede i ruralnog razvoja) ali isto tako i
na osnovu i u saglasnosti sa međunarodnim standardima i preporukama Savjeta Evrope,
Ujedinjenih nacija i Evropske unije. Navedenim elementima uspostavili smo okvir za djelovanje,
istovremeno prepoznajudi da je rad na unapređenju položaja seoskih žena višestruko otežan zbog
različitih društvenih faktora, koji se na našim prostorima mogu svesti na nekoliko ključnih:
patrijarhalni tradicionalni kontekst, tranzicija, siromaštvo, višedecenijska tendencija
industrijalizacije, kao primarne privredne aktivnosti, na štetu agrara i ruralnog razvoja koji su naš
prirodni potencijal, te migracije koje su pratile sve ove faktore. Iz razloga ovakve složenosti
konteksta, samo donošenje, ali i sprovođenje jednog ovako značajnog dokumenta ima svoju
posebnu težinu i vrijednost, koji na duži rok utiče na revitalizaciju seoskih područja.
Za poređenje, odnosno potkrepljivanje gore navedenog, može se istadi primjer Vojvodine kao
Autonomne pokrajine u Republici Srbiji, koja ima mnogo vedu tradiciju i potencijal u sektoru
poljoprivrede i ruralnog razvoja, kao i tradiciju i potencijal u pogledu višedecenijskog aktivnog rada
velikog broja udruženja žena na selu, kojih ima više nego u bilo kojoj drugoj zemlji ili regiji u bivšoj
Jugoslaviji. I pored ovakvih preduslova, te veoma jakih mehanizama za rodnu ravnopravnost u AP
Vojvodini, oni su tek sada u procesu donošenja sličnog dokumenta i to po uzoru i inicirani našim
iskustvima. Takođe, Hrvatska i Crna Gora se oslanjaju na iskustva Republike Srpske u ovom pravcu
djelovanja.
U ovom dijelu predstavljeni su rezultati (učinci i ishodi) u okviru specifičnih ciljeva, kao i ključne
aktivnosti putem kojih su rezultati ostvareni. Osim ovih rezultata, prikazana je dodata vrijednost
nastala u okviru realizacije, kroz ostvarenje novih rezultata, provedbu novih aktivnosti i uključivanje i
doprinos drugih partnera u okviru zajedničke saradnje. Navedeni su ključni partneri Gender centra u
procesu provedbe pomenutih aktivnosti.
4
2.1.1 Specifični cilj 1: Unaprijeđen ekonomski položaj žena na selu
Žene na selu su višestruko opteredene brojnim i teškim poslovima iz domena ekonomije brige i
tržišne ekonomije, i stoga predstavljaju ključni resurs za održanje i unapređenje ruralne ekonomije.
Međutim, one ne ostvaruju prihode niti beneficije od tog rada, niti u perspektivi postoji bilo kakvo
rješenje ovog problema. Mnogo žena na selu nije evidentirano na tržištu rada, ne vode se kao
nezaposlene, te nisu uključene u statističke podatke o nezaposlenosti, niti obuhvadene programima
zapošljavanja. Žene na selu najčešde rade na imanjima svojih očeva, brade i muževa koji su isključivo
vlasnici imanja. Žene na selu se često odriču nasljedstva u korist muških srodnika, a vrlo rijetko su
vlasnice imovine stečene u braku. Time su žene na selu višestruko osiromašene u odnosu na
muškarce.
Postignuti rezultati u 2011:
U 2011. godini nadležne institucije su samostalno razvile programe za ekonomsko
osnaživanje žena na selu, u pogledu jačanja njihovih kapaciteta za zapošljavanje i
samozapošljavanje. Ovo možemo smatrati napretkom, jer u ranijem periodu nije bilo
posebnih programa iz oblasti poljoprivrede i ruralnog razvoja koji su posebno bili namijenjeni
i usmjereni ka ženama. Ovi programi mjera podržani su iz sredstava FIGAP programa BiH,
kojim upravlja i koordinira Gender centar za teritoriju Republike Srpske:
Nosilac
Naziv i cilj programa
Očekivani rezultati
Ministarstvo poljoprivrede,
šumarstva i vodoprivrede
Naziv: Žensko preduzetništvo u
okviru agrobiznisa
1.
Cilj: Podrška razvoju ženskog
preduzetništva u ruralnim
područjima
Povedanje informisanosti žena
u ruralnim sredinama o
mogudnostima korištenja
podsticajnih sredstava MPŠV
RS i kreditnih sredstava fonda
Partner.
2. Veda uključenost žena u razne
vidove preduzetništva u
ruralnim područjima
3. Veda informisanost zaposlenih
u ministarstvu o rodnoj
ravnopravnosti
Agencija za pružanje stručnih
usluga u poljoprivredi
Naziv: Mapiranje preduzetničkih
potencijala udruženja i žena u
ruralnim zajednicama u Republici
Srpskoj s posebnim osvrtom na
njihove obrazovne potrebe
Cilj: Unapređenje preduzetničkih
kapaciteta žena u ruralnim
zajednicama Republike Srpske
1.
2.
3.
4.
5.
Ministarstvo industrije, energetike
i rudarstva
Naziv: Podrška ženskom
preduzetništvu u Republici Srpskoj
Cilj: Jačanje podrške razvoju
ženskog preduzetništva u Republici
Srpskoj
1.
Identifikovani preduzetnički
potencijali i potrebe žena u
ruralnim područjima
Povedana informisanost žena
iz oblasti preduzetništva
Žene u ruralnim područjima
osposobljene iz oblasti
preduzetnistva
Pružanje i pradenje
savjetodavnih usluga koje
uvažavaju rodnu
ravnopravnost
Žene u ruralnim područjima
koriste usluge savjetodavne
službe
Veda podrška razvoju ženskog
preduzetništva kroz edukaciju,
promociju, bolju informisanost
žena, a posebno žena u
ruralnim sredinama o Vladinim
politikama i programima u
5
2.
oblasti preduzetništva
Vedi broj žena preduzetnica
koje uvode sistem kvaliteta
U 2011. godini, takođe su podržani i sprovedeni projekti nevladinih organizacija iz sredstava
FIGAP programa BiH, kojim upravlja i koordinira Gender centar za teritoriju Republike Srpske,
a koji doprinose ispunjenju ovog specifičnog cilja:
Nosilac
Naziv i cilj programa
Očekivani rezultati
UG „Home“ Trebinje
Naziv: Škola pčelarstva za žene
1.
Opšti cilj: Podidi nivo učešda žena u
privrednom životu Hercegovine
2.
Specifični cilj: Edukovati žene o
načinima pokretanja
preduzetništva u oblasti pčelarstva
te upoznati javnost Hercegovine sa
prednostima pčelarske djelatnosti
3.
4.
HUG „Žena Trnova“ Trnovo
Naziv: Edukacija žena „Od ideje do
biznisa“ u ruralnim opštinama
Trnovo, Istočna Ilidža, Kalinovik,
Foča (Miljevina)
1.
Formirana je Škola pčelarstva
koja kontinuirano radi na
obuci za žene pčelare
Nakon završene obuke žene
pčelari su usvojile znanja i
započele formiranje
sopstvenog pčelinjaka
Putem promotivne kamapnje
80.000 građana Hercegovine
edukovano o značaju i
mogudnostima razvoj a
ženskog preduzetništva u
oblasti pčelarstva
Formirana mreža žena pčelara
Hercegovine na internetu
Edukovano 160 žena o
osnovnim pojmovima rodne
ravnopravnosti i samostalno
upravljanje projektima
Cilj: Edukacija i povezivanje žena iz
četiri ruralne opštine Republike
Srpske
Pored navedenih rezultata koji su proizašli iz institucionalnih i vaninstitucionalnih programa i
projekata može se konstatovati da su u 2011. godini:
Osnaženi kapaciteti udruženja žena na selu kroz aktivnosti čiji je nosilac bio Gender centar
Republike Srpske, u pogledu pisanja i upravljanja projektima za različite podsticaje i druge
vrste podrške iz različitih fondova.
Kao rezultat aktivnosti animiranja udruženja žena u seoskim sredinama za korištenje
podsticajnih sredstava Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike
Srpske, zabilježen je povedan broj zahtjeva udruženja žena za sufinansiranje određenih
poslovnih aktivnosti. Najvedi broj zahtjeva po ovom osnovu je zaprimljen je nakon
sprovedenih aktivnosti animiranja udruženja žena.
Ojačana međusektorska saradnja institucija i postignut vedi stepen povezivanja
institucionalnog i vaninstitucionalnog sektora, uključujudi lokalne zajednice.
Unaprijeđena znanja i prihvatanje rodno odgovornog budžetiranja kao mogudnosti za
poboljšanje kvaliteta i transparentnosti trošenja budžetskih sredstava.
Ključne aktivnosti u 2011:
U okviru gore navedenih institucionalnih programa podržanih iz sredstava FIGAP-a,
sprovedene su sljedede ključne aktivnosti:
6
1. Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede:

Pripremljen, štampan i distribuisan promotivni materijal za promociju
preduzetništva žena u agrobiznisu;

Izvršena promocija materijala namijenjenih seoskim ženama za vede učešde u
podsticajima za agrobiznis u lokalnim zajednicama;

Medijska promocija podsticajnih sredstava Ministarstva i kreditnih sredstava
Partner Fonda za agrobiznis žena;

Dodjela grant sredstava udruženjima žena na selu;

Održane radionice o rodnoj ravnopravnosti za zaposlene u Ministarstvu;
2. Agencija za pružanje stručnih usluga u poljoprivredi:

Izvršeno anketiranje o potrebama za stručnim obukama namijenjenim
ženama na selu u 36 opština (ukupno anketirano 305 žena nosilaca seoskih
domadinstava i 60 udruženja);

Pripremljen i publikovan priručnik za preduzetnišvo namijenjen ženama na
selu;

Organizovane obuke za žene na selu – formirane grupe, organizovani tehnički
uslovi za izvođenje obuka i sprovedeno 10 obuka na 10 lokacija (Ljubinje,
Nevesinje, Rogatica, Trnovo, Modriča, Bratunac, Bijeljina, Novi Grad, Ribnik,
Čelinac), u kojima je učestvovalo 285 korisnica, sa sljededim temama: mjere
agrarne politike, izrada poslovnog plana, proizvodnja povrda u zaštidenom
prostoru, prerada voda i povrda, proizvodnja sira;

Organizovane jednodnevne obuke za zaposlene u Agenciji o rodnoj
ravnopravnosti i indikatorima za pradenje rezultata programa;

Sprovedene redovne posjete korisnicama programa i pradenje uticaja
programa, kao i stalni savjetodavni rad;

Sprovedeno redovno informisanje korisnica o mjerama, podsticajima i
ostalim izvorima za ostvarivanje njihovih prava;
3. Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva:

Sprovedena edukacija zaposlenih o standardima rodne ravnopravnosti;

Pripremljena i štampana brošura za bolju informisanost žena o uvođenju
sistema kvaliteta i CE znaka;

Organizovan seminar za preduzetnice o procesu uvođenja sistema kvaliteta i
CE znaka;

Podrška sajmu Doboj-Expo – izložba ženskog preduzetništva.
U okviru navedenih projekata vaninstitucionalnih partnera podržanih iz sredstava FIGAP-a,
sprovedene su sljedede aktivnosti:
1. UG „Home“ Trebinje:

Udruženje „Home“ i Agencija za razvoj malih i srednjih preduzeda opštine
Trebinje opremili su prostorije Škole računarskom opremom (5 računara i
projektor) i kancelarijskim materijalom neophodnim za izvođenje planiranih
obuka.

Izrađen je Vodič za žene pčelare, kao i plakati i leci sa osnovnim
informacijama bitnim za žene pčelare, posebno pogodan za početnice u
ovom poslu. Štampano je 100 primjeraka Vodiča, 1000 plakata i 2000 letaka.
7
Plakati i leci su distribuirani na području Hercegovine, dok se Vodič dijelio
učesnicama u projektu.

Organizovano je 12 radionica u skladu sa vremenskim okvirom projekta, sa
različitim temama iz oblasti pčelarstva. Na radionicama je učestvovalo po
šest polaznica.
2. HUG „Žena Trnova“ Trnovo:

Održano je 5 radionica na kojima je bilo prisutno 117 učesnica iz opština
Trnovo, Istočna Ilidža, Kalinovik, Foča (Miljevina), a na kojima su prisutne bile
upoznate sa normativno-pravnim aktima koji se odnose na ruralni razvoj sa
akcentom na rodnu ravnopravnost, te kako da svoje ideje plasiraju putem
svojih prava, na koji način da brže i lakše pristupe rješavanju problema
vlastite egzistencije, te kako da vlastitu ideju pretvore u biznis.
Preko Agencije za agrarna pladanja, Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede
Republike Srpske za 2011. godinu je dodijelilo podsticaje za udruženja žena na selu, za
sufinansiranje poslovnih aktivnosti i edukacije udruženja žena. Najvedi broj zahtjeva po ovom
osnovu je zaprimljen je nakon sprovedenih aktivnosti animacije udruženja žena. Tako je u
2011. godini Ministarstvo zaprimilo 24 zahtjeva za sufinansiranje poslovnih aktivnosti i
edukacije udruženja žena (11 zahtjeva prema sredstvima Ministarstva za sufinansiranje
nabavke opreme i adaptacije objekata i 12 zahtjeva prema sredstvima FIGAP programa za
edukacije i osposobljavanje žena u ruralnim sredinama). U 2011. godini ukupno su
realizovana 23 projekta udruženja žena, što je u odnosu na 2010. godinu, gdje se od 10
zaprimljenih zahtjeva realizovalo 7, znatno povedanje realizovanih i zaprimljenih zahtjeva
udruženja žena. Sredstva za udruženja su obezbijeđena iz FIGAP-a (45.000,00 KM) i iz
budžeta Ministarstva (35.391,00 KM), što znači da je direktno za žene na selu kao krajnje
korisnice realizovano 80.391,00 KM. Pregled dodijeljenih podsticaja udruženjima po osnovu
Pravilnika (budžet Ministarstva) je dat kako slijedi:
1. Udruženju žena regije Birač „Birčanka“, Skelani, opština Srebrenica kao
novoformiranom udruženju, na osnovu njihovog poslovnog plana, dodijeljena su
sredstva u iznosu od 3.970,00 KM za nabavku kancelarijskog materijala i opreme.
2. Udruženju žena „Podrinje 1“, Skelani, opština Srebrenica dodijeljena su sredstva u
iznosu od 10.000,00 KM, za sufinansiranje adaptacije i uređenje objekta za sušenje
ljekovitog bilja, gljiva i šumskog voda.
3. Udruženju žena „Astra“ iz Šipova na osnovu podrške za razvoj poslovne aktivnosti
sufinansirana je nabavka razboja za tkanje iz oblasti starih zanata u iznosu od
3.866,00 KM.
4. Udruženju žena „Plodovi sela“, opština Novi Grad dodijeljena su sredstva u iznosu od
1.165,00 KM za nabavku kancelarijskog materijala i opreme.
5. Humanitarnom udruženju građana „Žena Trnova“ iz Istočne Ilidže sufinansirana je
nabavka opreme za mlijeko u cilju unapređenja otkupa i poboljšanje higijenskih
uslova otkupa mlijeka u iznosu od 6.600,00 KM.
6. NVO „Ženski centar“ iz Trebinja sufinansirana je nabavka štandova za izložbeni
prostor u iznosu od 2.390,00 KM.
7. Udruženju žena „Snop“iz Rogatice su dodijeljena sredstva u iznosu 2.400,00 KM za
nabavku opreme za tkanje.
8. Udruženju žena „Maja iz Kravice dodijeljeno je 5.000,00 KM za nabavku plastenika.
Gender centar je u 2011. godini sproveo sljedede aktivnosti kao podršku sistemskim mjerama
za jačanje kapaciteta i vidljivosti žena na selu:
8
1. Stalna stručna i konsultativna podrška institucionalnim partnerima u razvijanju gore
navedenih programa mjera, kao i stalna stručna podrška u pogledu njihovog
sprovođenja, pradenja i ocjene efekata.
2. Pradenje i ocjena rada projekta vaninstitucionalnih partnera koji su bili dio podrške iz
FIGAP programa za Bosnu i Hercegovinu.
3. Obuke o standardima rodne ravnopravnosti i rodno odgovornom budžetiranju za
institucionalne partnere koji sprovode programe mjera.
4. Stalna saradnja i komunikacija sa udruženjima žena na selu, radi blagovremenog
informisanja o mogudnostima prijavljivanja projekata i u smislu učešda u
aktivnostima koje ova udruženja provode u lokalnim zajednicama.
5. Podrška organizovanju prvog „Sajma za žene u agrobiznisu Republike Srpske“ 1517.10.2011. godine u Bratuncu, u saradnji sa „Forumom žena“ Bratunac, uz podršku
UN WOMEN. Partneri su lokalna udruženja žena “Maja” Kravica, “Jadar” Konjevid
polje i “Priroda” Bratunac. Ciljevi sajma su bili: obilježavanje 15. oktobra - Svjetskog
dana žena na selu”, promocija i predstavljanje udruženja žena sa sela, zadruga žena,
individualnih proizvođačica, turistističkih organizacija koje u svojoj ponudi imaju
seoski turizam i kulturno-umjetničkih društava iz Republike Srpske. Sajamski sadržaj
činili su: medijska promocija sajma, štandovi prezentacije udruženja i zadruga žena sa
sela, javna tribina (prezentacija “Akcioni plan za unapređenje položaja žena na selu u
Republici Srpskoj do 2015 godine”, video prezentacija uspješnih žena u agro-biznisu
Republike Srpske, radionice (“Žena nosilac razvoja seoskog turizma”, “Praktična
izrada, promocija i plasman tradicionalnih prehrambenih i upotrebnih predmeta”,
“Žene u agro biznisu - izrada biznis plana” i “Pravni okvir – udruženja i zadruge”), te
kulturno - umjetnički program. Programski sadržaji sajma su doprinijeli osnaživanju
žena na selu, podizanju svijesti javnosti o vidljivosti, značaju i ulozi žena na selu, koje
su ostvarile vidne rezultate u agro-biznisu u Republici Srpskoj. Ovo je takođe bila
prilika da se razmijene iskustva, usvoje nova znanja i vještine kroz niz edukativnih
radionica.
6. Podrška organizovanju obuke za upravljanje projektima i radionice za procjenu
potreba udruženja žena na selu 28-30.10.2011. godine na Palama, u saradnji sa
HUG „Žena Trnova“, uz podršku UN WOMEN. Cilj radionica je da se ojačaju kapaciteti
udruženja žena na selu u Republici Srpskoj kroz podizanje svijesti i motivacije seoskih
žena, zatim sticanje znanja i vještina za pisanje projekata, upravljanje projektima i
pribavljanju sredstava, kako bi se ekonomski osnažile i razmijenile iskustva i znanja,
te međusobno povezale.
18.10.2011. godine održana je konferencija „Unapređenje položaja žena na selu u Republici
Srpskoj“, za opštine Mrkonjid Grad, Šipovo, Jezero i Ribnik, u organizaciji i partnerstvu Misije
OEBS-a za BiH i Gender centra Republike Srpske. Ovom prilikom analizirane su mogudnosti za
naredne konkretne aktivnosti iz Akcionog plana koje bi se sprovodile na nivou ovih opština.
Prvi naredni koraci bili su programi edukacije za žene na selu iz ovih opština o pisanju i
upravljanju projektima, a u 2012. godini rad na izmjeni opštinskih akata kako bi se povedalo
učešde žena u savjetima mjesnih zajednica.
U opštini Ribnik 2011. godine organizovana je obuka o preduzetništvu, kao prva takva
edukacija za žene sa ovog područja, sa ciljem unapređenja znanja o razvoju poslovne ideje i
izradi poslovnog plana, a učesnicama de biti omogudena naknadna konsultativna podrška u
izradi poslovnog plana. Takođe, organizovana je obuka u pisanju projekata i korištenju
međunarodnih i nacionalnih finansijskih sredstava u sklopu projekta „Podrška stanovništvu
u ruralnim područjima“ (PERA) 2009-2011.
U organizaciji Misije OEBS-a i uz podršku Gender centra, u decembru 2011. u Derventi je
organizovan regionalni sastanak sa lokalnim organima vlasti i nevladinim organizacijama, na
9
kojem je predstavljen Akcioni plan, dosadašnje aktivnosti u dobojskoj regiji i predloženi oblici
saradnje i unapređenja primjene Akcionog plana u 2012.
Dodata vrijednost u 2011:
Sprovođenje aktivnosti na terenu je proizvelo vedu podršku lokalnih organa vlasti i ustanova
na lokalnom nivou, koje prihvataju obaveze iz Akcionog plana i planiraju budude korake i
uvrštavanje ovih prioriteta u svoje lokalne razvojne strategije i akcione planove za
ravnopravnost polova.
Kao rezultat projekta „Foruma žena“ Bratunac, podržanog iz FIGAP programa BiH, Opština
Bratunac je od planiranih 50.000 KM podsticaja za poljoprivredu, lokalnom udruženju žena
„Maja“ sa sjedištem u mjesnoj zajednici Kravica – Bratunac odobrila 10.000 KM za proširenje
plasteničke proizvodnje. Realizacija ove odluke predstavlja dio zaključaka sa javne tribine
koju je Forum žena Bratunac organizovao 19.08.2011. godine, a tiče se iznalaženja
mogudnosti da u preraspodjeli budžetskih sredstava u iznosu od 50.000 KM za podsticaj
poljoprivrede u 2011. godini budu zastupljene i žene, nositeljice seoskog gazdinstva.
Odjeljenje za privredu opštine Prnjavor je na osnovu Programa korišdenja sredstava za
unapređenje poljoprivredne proizvodnje u toku 2011. godine primilo 41 zahtjev žena
registrovanih nosilaca poljoprivrednih gazdinstava. Za ove namjene doznačeno je 28.942 KM,
a ova aktivnost sprovodide se i u narednim godinama.
Opština Gacko je još 2007. godine izradila i sprovodi Strateški plan za zaštitu ljudskih prava
žena i djece i opštini Gacko, čiji su ciljevi unapređenje ekonomskog položaja žena, povedanje
učešda žena u društvenom i javnom životu, obrazovanje, unapređenje zdravstvene njege
žena i zaštita od nasilja.
Glavni nosioci sprovedenih aktivnosti: Gender centar Vlade Republike Srpske, Ministarstvo
poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, Agencija za pružanje stručnih usluga u poljoprivredi,
Agencija za agrarna pladanja, Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva, UG „Home“ Trebinje,
HUG „Žena Trnova“ Trnovo, „Forum žena“ Bratunac, Misija OEBS-a u BiH.
Partneri: lokalni organi vlasti, nevladine organizacije, UN WOMEN.
2.1.2 Specifični cilj 2: Poboljšani uslovi života za žene na selu
Kvalitet života u seoskim područjima je veoma loš zbog sljededih problema:
neadekvatna infrastruktura (putevi, struja, nepostojanje javnog prevoza, npr. za učenike, ili
fizička izolacija u zimskim mjesecima);
neadekvatna institucionalna pokrivenost (domovi zdravlja, centri za socijalni rad, škole,
prihvatni centri) i mala sredstva lokalnih vlasti;
nizak kvalitet društvenog života sa preovladavajudim osjedanjem društvene izolacije,
dosadom, nedostatkom komunikacija sa „ljudima sa strane” i nedostatkom različitih javnih i
kulturnih događaja;
nisko učešde građana/ki (mali broj NVO-a, nizak nivo mobilizacije i političkog učešda).
Postignuti rezultati u 2011. godini:
U 2011. godini nadležne institucije su razvile programe za unapređenje mobilnosti seoskih
žena, te za mapiranje potreba mladih koji žive na selu, u pogledu ključnih faktora koji bi
uticali na njihov ostanak na selu. Ovi programi mjera podržani su iz sredstava FIGAP
programa BiH, kojim upravlja i koordinira Gender centar za teritoriju Republike Srpske:
Nosilac
Naziv i cilj programa
Ministarstvo saobradaja i veza
Naziv: Unapređenje mobilnosti
Očekivani rezultati
1.
Izrađena analiza potreba za
10
žena u ruralnim područjima u
Republici Srpskoj
Cilj: Izraditi i usvojiti program
mjera za unapređenje položaja
žena u ruralnim područjima u
pogledu mobilnosti
Ministarstvo porodice, omladine i
sporta
Naziv: Osnaživanje mladih na selu
putem edukacije i rodne
senzibilizacije
Cilj: Osnaženi kapaciteti mladih u
ruralnim područjima Mrkonjid
Grada, Gradiške, Trebinja,
Vlasenice i Petrova, za
prepoznavanje poslovnih prilika u
njihovom okruženju i šire, uz
povedanje stepena njihove rodne
senzibilizacije u društvu
mobilnošdu žena u ruralnim
područjima
2. Ojačani kapaciteti Ministarstva
o rodnoj ravnopravnosti
3. Izrađene i definisane mjere za
unapređenje mobilnosti žena i
ugrađene u program rada
1. Identifikovane potrebe
mladih u ruralnim sredinama
2. Edukovani mladi iz pet opština
o mogudnostima
(samo)zaposlenja i rodnoj
ravnopravnosti
Ministarstvo saobradaja i veza je sprovelo prvu Analizu potreba žena u ruralnim sredinama
Republike Srpske sa aspekta saobradaja i saobradajne infrastrukture, koja je kao takva
predstavlja veliki iskorak i dala je veoma važne nalaze koji su osvijetlili povezanost rodne
ravnopravnosti i saobradaja, te da se saobradajna infrastruktura, pored ekonomskog
osnaživanja, pokazuje kao jedna od najvažnijih komponenti za poboljšanje položaja žena, jer
put i prevozno sredstvo, kao i dostupnost informacija, određuju mnogo više: nivo
obrazovanja, zdravlja, učešda u razvoju zajednice itd. Zaključci Analize dati su kako slijedi:
1. Neophodno je da se ubudude sva istraživanja o pitanjima saobradaja i saobradajne
infrastrukture posmatraju i sa rodnog aspekta.
2. Izgrađena i kvalitetna saobradajna infrastruktura, pristupačan i kvalitetan javni
prevoz su od velikog značaja za žene koje žive na selu, jer su zavisne od njih.
3. Izgradnjom infrastrukture, povedanjem kvaliteta javnog prevoza, pristupačnim
savremenim informacionim tehnologijama i poštanskim uslugama smanjio bi se
interes žena sa sela da prelaze u grad, a povedao bi se interes žena koje žive u gradu
za prelazak u sela, gdje mogu da imaju zdravije i pogodnije uslove za život.
4. Izgradnja infrastrukture, ponuda prevoza i ostalih usluga, pristup savremenim
informacionim tehnologijama se instalira na osnovu ekonomskih relacija. Zbog toga
društvo u cjelini treba da utiče i dotira mjere koje de stvoriti takav sistem koji de
povedati mobilnost žena na selu.
Ministarstvo porodice omladine i sporta sprovelo je istraživanje o položaju i potrebama
mladih u ruralnim područjima Republike Srpske, koje je pokazalo još uvijek veliki stepen
predrasuda i stereotipa o ulogama žena i muškaraca u društvu i zabrinjavajudi socijalni status
porodica koje žive na selu. Mladi kao najvede probleme ističu nezaposlenost, opšte
siromaštvo, materijalnu ovisnost od roditelja, alkoholizam, osjedaj zanemarenosti od strane
vlasti, te nedostatak kulturnih sadržaja. Veliki postotak mladih (40% ispitanih) je
nezaposleno, a najkorisnije mjere zapošljavanja po njihovom mišljenju su: podsticaji za razvoj
poljoprivrede i zanatstva i prenošenje znanja o određenim oblastima, pružanje savjeta i
podrške tokom ispitivanja tržišta i izrade poslovnog plana. Najvažniji faktor koji podstiče
mlade da napuste selo je nemogudnost zarade, a faktori koji doprinose ostanku na selu su
stanje infrastrukture (putevi, vodovodna i kanalizaciona mreža), vizuelni izgled mjesta, te
mogudnost rada i zarade. Prisutni su različiti vidovi nasilja među mladima, a postoji
zabrinjavajudi stepen fizičkog nasilja roditelja nad djecom. Međutim, još više zabrinjava je da
u stavovima ispitanih ima dosta uvjerenja koja odobravaju razne vrste nasilja. Kao najvedi
zdravstveni problemi ocijenjeni su pušenje i alkoholizam. Mladi vide svoju bududnost dosta
11
pozitivnije nego bududnost društva. Vedina ispitanih mladih u ruralnim područjima (83%) bi
napustila BiH što zauvijek ili na duže ili krade vrijeme. Oko 17% mladih bi ostalo i ne bi
napuštalo BiH.
Ključne aktivnosti u 2011:
U okviru gore navedenih institucionalnih programa podržanih iz sredstava FIGAP-a,
sprovedene su sljedede ključne aktivnosti:
1. Ministarstvo saobradaja i veza:

Kreiranje upitnika i uzoraka;

Terensko istraživanje;

Analiza i obrada podataka;

Publikovanje izvještaja i obrađenih podataka;

Izrada plana i programa obuke i priprema materijala;

Jednodnevne radionice o rodnoj ravnopravnosti za zaposlene u Ministarstvu;

Definisanje mjera i prioriteta;

Izrada prijedloga mjera;

Usvajanje plana i programa Ministarstva;
2. Ministarstvo porodice, omladine i sporta:

Kreiranje upitnika, strukturisanje uzorka, odabir i edukacija istraživača,
koordinacija toka istraživanja, te sprovođenje terenskog dijela istraživanja;

Kreiranje aplikativne baze i unos podataka, statistička obrada podataka,
pisanje izvještaja i publikacija rezultata istraživanja;

Predstavljanje rezultata istraživanja – održavanje okruglog stola i postavljanje
rezultata na internet stranicu aplikanta;

Provođenje edukacija o (samo)zapošljavanju i rodnoj ravnopravnosti za 150
mladih u dobi 18-30 godina u pet odabranih opština (Mrkonjid Grad,
Gradiška, Trebinje, Vlasenica, Petrovo);

Uspostavljanje Resursnog centra koji de nastaviti da šalje informacije
korisnicama programa o mogudnostima dobijanja fondova nakon kraja
realizacije projekta;
Ministarstvo porodice, omladine i sporta je u 2011. godini kroz program „Stambeno
zbrinjavanje porodica sa petoro i više djece“ izgradilo 12 stambenih jedinica u seoskim
sredinama Grada Banje Luke i Opštine Doboj, čime su unaprijeđeni uslovi stanovanja za žene
i njihove porodice.
Gender centar je u 2011. godini sproveo sljedede aktivnosti kao podršku sistemskim mjerama
za jačanje kapaciteta i vidljivosti žena na selu:
1. Stalna stručna i konsultativna podrška institucionalnim partnerima u razvijanju gore
navedenih programa mjera, kao i stalna stručna podrška u pogledu njihovog
sprovođenja, pradenja i ocjene efekata.
2. Obuke o standardima rodne ravnopravnosti i rodno odgovornom budžetiranju za
institucionalne partnere koji sprovode programe mjera.
U cilju poboljšanja dostupnosti i unapređenja zdravstvenih usluga u seoskim područjima, u
2011. godini Opština Ribnik je u mjesnoj zajednici Sitnica obnovila i opremila ambulantu.
Dodata vrijednost u 2011:
12
Program za unapređenje rodne ravnopravnosti u oblasti saobradaja je posebno značajan jer
je kao takav takođe jedinstven u regionu i primjer je dobre prakse, reprezentativan van
granica Republike Srpske i BiH. Na ovaj način, uvode se inovativni programi rodne
ravnopravnosti u sektore koji se tradicionalno smatraju „rodno neutralnim“.
Agencija za pružanje stručnih usluga u poljoprivredi je prepoznala značaj organizovanja
Lokalnih akcionih grupa (LAG) za razvoj lokalne zajednice i održiv razvoj ruralnih područja. Cilj
ovih aktivnosti je da stanovništvo na selu ima kvalitetan život u pogledu zadovoljenja
osnovnih životnih potreba (potrebe za obrazovanjem, zdravstvenom i socijalnom zaštitom,
kulturnim i sportskim ustanovama i sadržajima, blizinom tržišta itd). Opštine Rogatica,
Sokolac i Han Pijesak su formirale prvi LAG u Republici Srpskoj. Očekuje se da ove grupe
uzimaju u obzir prioritete i potrebe seoskih žena, u skladu sa ovim Akcionim planom.
Glavni nosioci sprovedenih aktivnosti: Gender centar Vlade Republike Srpske, Ministarstvo
saobradaja i veza, Ministarstvo porodice, omladine i sporta, Agencija za pružanje stručnih usluga u
poljoprivredi.
Partneri: lokalni organi vlasti, nevladine organizacije, UN WOMEN.
2.1.3 Specifični cilj 3: Poboljšan pristup javnim uslugama za žene na selu
Kvalitet života na selu je veoma loš, a pristup uslugama i infrastrukturi takođe je nedostatan, u nekim
ruralnim krajevima i ne postoji, naročito za žene. Javni saobradaj, vodosnabdijevanje, električna
mreža, informacione i komunikacione tehnologije, nove proizvodne tehnologije i druge prednosti
urbanih sredina, za seoske sredine predstavljaju veliku prepreku. U ovom smislu, naročito ističemo
važnost obrazovanja i obuka, koje je veoma često zbog prethodno pomenutih prepreka za žene
nedostupno i nedovoljno, čime se perpetuira njihov težak položaj i ne stvaraju nove mogudnosti
izlaska iz siromaštva i razvoja sela u cjelini. Izloženost nasilju je višestruko ozbiljan problem, i za same
žene i za društvo u cjelini, a zaštita žena na selu od nasilja u porodici i drugih oblika rodno
zasnovanog nasilja je u cjelini nedovoljna.
Postignuti rezultati u 2011:
Ovaj cilj je u organizacionom i funkcionalnom smislu vrlo zahtjevan i kompleksan, jer
zahtijeva posebne pripreme, analize potreba na terenu, te donošenje i usvajanje relevantnih
planova i programa, kako na republičkom, tako i na lokalnom nivou, za njegovu realizaciju.
U okviru ovog specifičnog cilja, očekuju se rezultati u narednom periodu koji su specifično
povezani sa gore pomenutim programom Ministarstva saobradaja i veza, te Ministarstva
porodice, omladine i sporta. Ovi rezultati de posredno uticati na poboljšan pristup javnim
uslugama, ali je težište ovog cilja na samim uslugama zdravlja, socijalne zaštite, obrazovanja,
sporta i kulture.
Takođe je važno napomenuti da je, radi stvaranja uslova za postizanje ovog cilja, Gender
centar Vlade Republike Srpske, kontinuirano tokom 2011. godine, radio sa lokalnim organima
vlasti kako bi ojačao kapacitete nadležnih izvršnih odjeljenja za rodno odgovorno planiranje i
izradu lokalnih razvojnih politika i posebnih akcionih planova za ravnopravnost polova u
opštinama, uzimajudi u obzir i Akcioni plan u dijelu nadležnosti lokalnih zajednica.
Važno je naglasiti da su aktivnosti u okviru Strategije za borbu protiv nasilja u porodici u
Republici Srpskoj do 2013. godine, a koje su usmjerene na jačanje multisektorskih modela
postupanja u slučajevima nasilja u porodici u lokalnim zajednicama, u direktnoj vezi sa
ostvarenjem ovog cilja u pogledu zaštite seoskih žena od nasilja i njihovom pristupu
socijalnim i zdravstvenim uslugama u ovim situacijama. Ovome doprinosi i osnivanje prvog
Muškog centra u Modriči, kao prvog tretmanskog centra za rad sa počiniocima nasilja u
porodici. Izvještaj o sprovođenju Strategije za 2011. godinu sadrži detaljne informacije o ovim
aktivnostima.
13
Ključne aktivnosti u 2011:
Ministarstvo porodice, omladine i sporta je kroz program „Izgradnja kulturno-zabavnih i
sportsko-rekreativnih sadržaja u seoskim sredinama“ podržalo izgradnju i rekonstrukciju
sportskih objekata u seoskim sredinama u opštinama Brod, Kostajnica, Osmaci, Prijedor,
Gradiška, Pelagidevo, Rudo.
Gender centar je u 2011. godini sproveo sljedede aktivnosti kao podršku sistemskim mjerama
za jačanje kapaciteta i vidljivosti žena na selu:
1. Stalna stručna i konsultativna podrška institucionalnim partnerima u razvijanju gore
navedenih programa mjera, kao i stalna stručna podrška u pogledu njihovog
sprovođenja, pradenja i ocjene efekata.
2. Obuke o standardima rodne ravnopravnosti i rodno odgovornom budžetiranju za
institucionalne partnere koji sprovode programe mjera.
3. Stalna stručna i konsultativna podrška i obuke za lokalne organe vlasti u primjeni
standarda za rodnu ravnopravnost kod izrade lokalnih razvojnih politika i akcionih
planova za ravnopravnost polova.
Opština Ribnik je iz budžeta za 2011. godinu izdvojila sredstva za stipendiranje 59
studentkinja. Takođe su izdvojena sredstva za izradu diplomskih radova za 14 djevojaka, a 1
djevojka dobila je stipendiju za postdiplomske studije. Ova opština takođe sprovodi
aktivnosti i podržava kampanju „Porodica bez nasilja“ u skladu sa ciljevima Strategije za
borbu protiv nasilja u porodici u Republici Srpskoj do 2013. godine.
Glavni nosilac sprovedenih aktivnosti: Gender centar Vlade Republike Srpske, Ministarstvo porodice,
omladine i sporta, lokalni organi vlasti.
Partneri: lokalni organi vlasti.
2.1.4 Specifični cilj 4: Osnažen društveni položaj žena na selu
Žene na selu su marginalizovana grupa u našem društvu i njihova uloga je zanemarena. Žene na selu
nisu dovoljno uključene u nacionalne i lokalne planove i programe ruralnog razvoja. Svakodnevni
doprinos žena u lokalnom razvoju zajednice premalo se cijeni i one nemaju dovoljno prostora i
mogudnosti za učešde u odlučivanju. Podrška udruživanju i liderstvu žena na selu je izuzetno mala ili
ne postoji, što stvara veliku prepreku za njihovo organizovanje i formiranje kritične mase za
artikulisanje potreba i interesa žena na selu, te adekvatan uticaj na sve procese u lokalnim
zajednicama koji ih se tiču.
Postignuti rezultati:
Kao rezultat podrške Gender centra i UN WOMEN i saradnje sa HUG „Žena Trnova“,
uspostavljena je mreža udruženja žena na selu u Republici Srpskoj „Progres“, koju je
osnovalo 15 udruženja iz 12 opština Republike Srpske. Mreža je otvorena za sve organizacije
žena na selu i planirano je njeno proširivanje novim članicama. Ova mreža ima za cilj da
unaprijedi komunikaciju institucija i civilnog sektora žena na selu, kao i da bolje identifikuje
probleme i prepreke sa kojima se suočavaju seoske žene, te u zajedničkom djelovanju iznalazi
i predlaže načine za njihovo prevazilaženje. Na ovaj način dolazi se do znanja o stvarnim
potrebama i do povedanog učešda ciljnih grupa seoskih žena u društvenom životu, kao i
povedanja transparentnosti i njihovog uključivanja u kreiranje i sprovođenje javnih politika i
lokalni razvoj.
Uz podršku FIGAP programa BiH, kojim na teritoriji Republike Srpske koordiniše Gender
centar, podržani su sljededi programi nevladinih organizacija u saradnji sa lokalnim organima
vlasti, koji po svojim specifičnim ciljevima, između ostaloga, imaju funkciju osnaživanja
društvenog položaja žena na selu:
14
Nosilac
Naziv i cilj programa
Očekivani rezultati
„Forum žena“ Bratunac
Naziv: Smanjenje diskriminacije
kroz podizanje nivoa efikasnosti i
funkcionalnosti u zaštiti ljudskih
prava u Bratuncu
1.
Obrazovan i osposobljen
lokalni radni tim (institucije i
NVO) o konceptu i procesu
izrade senzibilnog lokalnog
budžeta.
2.
Usvojena znanja i potrebe
proizašle iz analize ugrađene u
lokalni Akcioni plan za čiju
primjenu su obezbijeđena
sredstva u lokalnom budžetu.
1.
Anketirano 10 političkih
stranaka u Gradišci i
prikupljeni statistički podaci o
broju žena u organima
stranaka
2.
Djelimično obučene 133 žene
3.
Pripremljeno i prezentovano 8
različitih predavanja: 1. Vrste
vlasti u BiH; 2. Kako se
uspješno kandidovati; 3. Rad
SO Gradiška – posao
odbornika; 4. Rad Narodne
skupštine RS – posao
poslanika; 5. Medijski nastupi;
6. Govorništvo kao alat; 7.
Položaj žena u političkim
strankama i 8. Ekonomija kao
preduslov za ravnopravnost
polova.
1.
Osposobljavanje muškaraca i
žena, predstavnika/ca
političkih stranaka iz opština
dobojske regije o potrebi
uvođenja rodnih mehanizama i
razbijanje predrasuda o učešdu
Cilj: Izgraditi i ojačati kapacitete,
operativnost i održivost lokalnih
institucionalnih mehanizama za
integrisanje principa
ravnopravnosti svih sektora i
aktera u lokalnoj upravi.
Specifični ciljevi:
1. Edukovati i osposobiti
predstavnike zakonodavne, izvršne
vlasti i NVO-a da samostalno rade
na analizi i izradi rodno osjetljivog
budžeta čime de se obezbjediti
ljudski resursi i sredstva za
kontinuiranu primjenu zakona o
ravnopravnosti polova kroz lokalni
Akcioni plan.
2. Dobijeni rezultati lokalnih
istraživanja i analiza o pristupu
korištenja lokalnih resursa i
procentualnoj zastupljenosti žena i
muškaraca u donošenju odluka
prezentovani građanima uz
distribuciju zakona i preporuka
CEDAW izvještaja.
Udruženje „Žena i porodica“
Gradiška
Naziv: Bidu odbornica
Cilj: Povedanje učešda žena
(ravnopravno učešde) u političkom
i javnom životu opštine Gradiška
Specifični cilj: Povedanje broja
odbornica u SO Gradiška nakon
lokalnih izbora 2012. godine u
odnosu na sadašnje
UG „Bududnost“ Modriča
Naziv: Prevazilaženje tradicionalnih
uvjerenja je uslov za značajnu
ulogu žena u javnom prostoru
Cilj: Uspostavljanje efikasnog
sistema integracije principa
ravnopravnosti polova u svim
15
segmentima društva u opštinama
dobojske regije, bez predrasude i
diskriminacije čime de se
unaprijediti položaj žena i
muškaraca i primjena
međunarodnih i domadih rodno
zasnovanih standarda
žena u rukovodstvima
stranaka
2.
Osnivanje alternativnih savjeta
mjesnih zajednica od strane
žena sa izrađenom strategijom
i planom rada
Specifični cilj: Jačanje kapaciteta
žena pripadnica političkih partija iz
opština dobojske regije o rodnim
mehanizmima zaštite i pokretanje
zalagačkih aktivnosti za uvođenje
programa i mjera za integraciju
principa ravnopravnosti polova u
skladu sa Zakonom o
ravnopravnosti polova u BiH
Ključne aktivnosti:
U okviru navedenih projekata vaninstitucionalnih partnera podržanih iz sredstava FIGAP-a,
sprovedene su sljedede aktivnosti:
o
„Forum žena“ Bratunac:

U martu mjesecu održan je radni sastanak sa lokalnim partnerima kako bi se
formirala radna grupa i definisale uloge u implementaciji projekta.

Radnu grupu sačinjavaju predsjednica opštinske Komisije za ravnopravnost
polova i predstavnice lokalnih ženskih organizacija: „Maja“- Kravica,
„Priroda“ i „Forum žena“ – Bratunac koji su radili na istraživanju o
zastupljenosti žena i muškaraca u kreiranju politika i donošenju odluka,
analizi preraspodjele sredstava pojedinih stavki opštinskog budžeta u 2011
godini (razvoj malih i srednjih preduzeda, da li su planirana sredstva za
poljoprivrednu proizvodnju, da li su planirana sredstva za NVO, podrška
zapošljavanja mladih kroz pripravnički staž i zastupljenost stipendiranja
studenata po polu) i pradenju rada lokalnog parlamenta.

Dobijeni rezultati su prezentovani građanima uz distribuciju zakona i
preporuka CEDAW izvještaja.

Koordinatorica projekta vrši monitoring rada lokalnog parlamenta gdje se
uglavnom prati jesu li i koliko su žene uključene u radu lokalnog parlamenta
kroz diskusije i prijedloge.

Tokom jula održan je sastanak radne grupe gdje je sastanku prisustvovao i
načelnik opštine Bratunac kako bi usaglasili mišljenja oko sadržaja i dizajna
brošure prije štampanja i prezentacije.

Brošura je data na štampanje i bide prezentovana građanima na javnoj tribini
koju planiramo održati u julu.

Izrađen je Vodič za žene pčelare, kao i plakati i leci sa osnovnim informacije
bitne za žene pčelare, a posebno je pogodan za početnice u ovom poslu.
Štampano je 100 primjeraka Vodiča, 1000 plakata i 2000 letaka. Plakati i leci
su distribuirani na području Hercegovine, dok se Vodič dijelio učesnicama u
projektu.

Organizovano je 12 radionica u skladu sa vremenskim okvirom projekta, sa
različitim temama iz oblasti pčelarstva. Na radionicama je učestvovalo po
šest polaznica.
16
o
o
Udruženje „Žena i porodica“ Gradiška:

Anketnim listom su prikupljeni podaci od 10 političkih stranaka koje djeluju
na području opštine Gradiška s ciljem uvida u broj žena u organima stranaka.
Rezultat je da svega 15% žena učestvuje u organima stranaka.

Održano je 7 radionica na području opštine Gradiška sa usvojenim
zaključcima. Radionice su organizovane za djevojke i žene iz svih političkih
partija o tome kako se mogu uspješno kandidovati za lokalne izbore u
Gradišci 2012. godine.

Na osnovu indikatora projekta (broj žena na radionicama, učešde u
diskusijama, predlaganje...) može se zaključiti da je efektivnost projekta
uočljiva, jer od 133 žene koje su učestvovale u radionicama, preko 60% njih
su izjavile da se žele kandidovati za odbornice. Tokom ovih aktivnosti
stvorena je potencijalna ciljna grupa za II fazu projekta, žene koje se zaista
hode kandidovati, oko 50 kandidatkinja.
UG „Bududnost“ Modriča:

Anketiranje žena i muškaraca članova/ica političkih stranaka (opštine
Modriča, Doboj, Teslid, Petrovo, Derventa, Brod i Vukosavlje).

Izrađen je polustruktruktuiran upitnik sa istim pitanjima postavljenim i
ženama i muškarcima. Usaglašen je kriterij da se ukupno uradi 400 anketa
(200 muškaraca i 200 žena) sa članovima/icama političkih partija koje
djeluuju u opštinama u kojima se provodi projekat, te da polovina
anketiranih bude iz ruralnog, a polovina iz urbanog područja.

Urađeno je anketiranje, izvršena je rodna analiza učešda žena u
zakonodavnoj vlasti i izvršnim tijelima.

U toku je obrada anketa obavljena sa muškarcima i ženama članovima/icama
političkih stranaka.
Gender centar je iz sredstava UN WOMEN podržao HUG „Žena Trnova“ u organizovanju
obuke o pisanju projekata i radionice za procjenu potreba udruženja žena na selu (2830.10.2011). Na ovoj radionici uspostavljena je mreža udruženja žena na selu u Republici
Srpskoj „Progres“, koju je osnovalo 15 udruženja: HUG „Žena Trnova”, Udruženje žena „Žena
Šamac” - Šamac, Udruženje „Žena i porodica” – Gradiška, „Forum žena”-Bratunac, Udruženje
žena „Maja”- Kravica, Udruženje „Aurora” Sokolac, Udruženje „Hercegovka”-Nevesinje,
Udruženje „Neretva”- Kalinovik, „Forum žena” – Milidi, Udruženje „Teodora“ Prijedor,
Udruženje „Podrška”- Sokolac, Udruženje „Jadar” – Konjevid Polje, Udruženje „Priroda”Bratunac, Udruženje „Poljoprivrednica”- Foča, Udruženje žena „Podrinje”- Vlasenica. Mreža
je otvorena za sve organizacije žena na selu i planirano je njeno proširivanje novim
članicama. Koordinacija mrežom se obavlja po principu rotacije, a do kraja 2012. godine
mrežom de koordinirati HUG „Žena Trnova“. Ciljevi mreže su:
o
Jačanje kapaciteta udruženja koje za cilj imaju unapređenje položaja žena na selu.
o
Širenje informacija u cilju vede informativne podrške mreži i članicama mreže, ali i
povedanje svjesti javnosti o potrebama i ključnim pitanjima žena na selu.
o
Primjena pristupa razvoj uz učešde zajednice u cilju dobivanja javne podrške mreži i
njenim članicama u njihovim aktivnostima.
o
Promocija i implementacija Akcionog plana za unapređenje položaja žena na selu u
Republici Srpskoj do 2015.
17
o
Promocija namicanja sredstva. Dodatno, potrebno je djelovati u pravcu stvaranja
takvog društvenog okruženja koje de podržavati mobilizaciju lokalnih resursa i učešde
u ruralnom razvoju.
o
Primjena pristupa razvoja uz učešde zajednice u lokalnim/mjesnim zajednicama. Kroz
savjetovanje i podršku participativnim inicijativama u zajednicama, povedati
spremnost i sposobnost zajednica da učestvuju u lokalnom razvoju i mobiliziraju
lokalne resurse za lokalno dobro.
o
Jačanje partnerskih odnosa između članica mreže kroz razmjenu informacija,
zajedničko djelovanje, rad na projektima i projektnim aktivnostima, savjetodavana
podrška i sl.
Gender centar je obavio konsultativne sastanke i inicirao pokretanje procesa usklađivanja
zakona i podzakonskih akata kojima se reguliše registrovanje poljoprivrednih domadinstava i
pitanje vlasništva nad nekretninama sa standardima za ravnopravnost polova. Ova pitanja su
ključna sa osnaživanje društvenog i ekonomskog položaja žena na selu, ali su takođe veoma
složena za rješavanje zbog tradicionalne prakse i običajnog prava koje ne ide na ruku ženama
i koje ih ograničava ili onemogudava da ostvare prava na imovinu. Iz ovog razloga, naše
inicijative u 2011. godini kao prvoj godini sprovođenja Akcionog plana nisu proizvele
značajnije rezultate, osim, što su relevantna ministarstva i institucije upoznate sa obavezama
koje proizilaze iz međunarodnih i domadih standarda u ovom smislu, te demo na ovome dalje
raditi.
Dodata vrijednost:
Od 2009. godine, otkada su u toku aktivnosti na promovisanju unapređenja položaja žena,
povedava se broj novoformiranih udruženja žena koja djeluju na selu, koja se uspostavljaju i
u područjima u kojima je neaktivan ili uopšte ne postoji nevladin sektor. Ova udruženja
sprovode projekte značajne za lokalnu zajednicu, koji proističu iz stvarnih potreba
stanovništva, i treba ih u tom smislu dalje podržavati i jačati, kako bi mogla u lokalnim
zajednicama napraviti promjene ka unapređenju društvenog položaja žena. Umrežavanje i
jačanje saradnje ovih udruženja, kako između sebe, tako i sa institucijama vlasti na
republičkom i lokalnom nivou, proizvodi višestruki pozitivni uticaj na lokalne zajednice. Raste
broj inicijativa i konkretnih rezultata na terenu.
Glavni nosilac sprovedenih aktivnosti: Gender centar Vlade Republike Srpske, nevladine organizacije
Partneri: lokalni organi vlasti, UN WOMEN
2.1.5 Specifični cilj 5: Povećana svijest stanovništva o ulozi, značaju i doprinosu
žena na selu
Zvanično od 2009. godine provodi se kampanja „RAVNOPRAVNO za žene na selu“ na cijeloj teritoriji
Republike Srpske svake godine. Kampanjom se želi ukazati na probleme žena na selu, na njihovu
veoma značajnu ulogu, te obezbijediti njihovu vidljivost u društvu i unaprijediti njihov položaj.
Posteri, spotovi, edukativni i promotivni materijali su i do danas neprekidno prisutni u svim
ustanovama i institucijama, počev od Vlade Republike Srpske do institucija i ustanova na lokalnom
nivou vlasti, medija i nevladinih organizacija, i dostupni su svim građankama i građanima. Svijest
stručne i šire javnosti o ulozi i značaju doprinosa žena na selu ruralnom razvoju je povedana.
Postignuti rezultati:
U periodu oktobra mjeseca, počev od 15. oktobra, Svjetskog dana žena na selu, na cijeloj
teritoriji Republike Srpske povedava se intenzitet promotivnih aktivnosti za unapređenje
položaja žena na selu. Povedani intenzitet promocije dovodi do povedanja svijesti šire
javnosti o doprinosu, značaju i ulozi seoskih žena i potrebi da se njihov položaj poboljša kao i
do uključivanja šireg kruga aktera u ovaj proces.
18
Povedan je stepen svijesti i interesovanje medija, koji aktivno prate ovu problematiku i
zainteresovani su za probleme položaja žena na selu i načine za njegovo poboljšanje.
Poboljšan je kvalitet i pristup izvještavanju o ovim pitanjima.
Svake godine sve više se povedava broj lokalnih organa vlasti i nevladinih organizacija koje
samostalno, kroz vlastiti doprinos, podržavaju i organizuju različite događaje (ulične podjele
materijala Gender centra, okrugle stolove, tribine, gostovanja u medijima, kao i druge
događaje) u lokalnim zajednicama kao dio kampanje „RAVNOPRAVNO za žene na selu“. Ove
kampanje tako postaju i vlasništvo svih drugih relevantnih institucija, organizacija i aktera i
postiže se lančana reakcija povedanja svijesti.
Ključne aktivnosti:
Tokom cijele 2011. godine pripremana su idejna rješenja i prijedlozi promotivnih i
edukativnih materijala za potrebe sprovođenja kampanje. Materijali su pripremljeni i
distribuirani početkom oktobra mjeseca svim republičkim institucijama i ustanovama,
lokalnim organima vlasti i udruženjima koja su poslala plan aktivnosti na promociji kampanje.
11.10.2011. godine održana je pres konferencija u Administrativnom centru Vlade Republike
Srpske, kojom su najavljene aktivnosti kampanje i predstavljene dosadašnje aktivnosti
institucija Vlade Republike Srpske na operativnom sprovođenju Akcionog plana za 2011.
godinu.
Uz pokroviteljstvo Gender centra Vlade Republike Srpske, po prvi put u Republici Srpskoj
organizovan je „Sajam za žene u agrobiznisu Republike Srpske“ 15-17.10.2011. godine u
Bratuncu, u saradnji sa „Forumom žena“ Bratunac, uz podršku UN WOMEN. Partneri su
lokalna udruženja žena “Maja” Kravica, “Jadar” Konjevid polje i “Priroda” Bratunac. Cilj sajma
je obilježavanje 15. oktobra - Svjetskog dana žena na selu”, promocija i predstavljanje
udruženja žena sa sela, zadruga žena, individualnih proizvođačica, turistističkih organizacija
koje u svojoj ponudi imaju seoski turizam i kulturno-umjetničkih društava iz Republike
Srpske. Sajamski sadržaj činili su: medijska promocija sajma, štandovi prezentacije udruženja i
zadruga žena sa sela, javna tribina (prezentacija “Akcioni plan za unapređenje položaja žena
na selu u Republici Srpskoj do 2015 godine”, video prezentacija uspješnih žena u agro-biznisu
Republike Srpske, radionice (“Žena nosilac razvoja seoskog turizma”, “Praktična izrada,
promocija i plasman tradicionalnih prehrambenih i upotrebnih predmeta”, “Žene u agro
biznisu - izrada biznis plana” i “Pravni okvir – udruženja i zadruge”), te kulturno - umjetnički
program. Programski sadržaji sajma su doprinijeli osnaživanju žena na selu, podizanju svijesti
javnosti o vidljivosti, značaju i ulozi žena na selu, koje su ostvarile vidne rezultate u agrobiznisu u Republici Srpskoj.
Aktivnosti opština i opštinskih komisija za ravnopravnost polova u Republici Srpskoj koje su
dostavile izvještaje o svojim aktivnostima u provođenju kampanje „RAVNOPRAVNO za žene
na selu 2011“ i obilježavanju 15. oktobra - Svjetskog dana žena na selu:
o
Opština Prijedor i Komisija za ravnopravnost polova opštine Prijedor je u saradnji sa
udruženjima žena „Teodora“ i „Fondacija za obrazovanje, razvoj i socijalnu zaštitu
djece“ organizovala sljedede aktivnosti: 13-15.10.2011. ulična akcija podjele
promotivnog materijala u lokalnoj zajednici, sa fokusom na seoske sredine; 1214.10.2011. obilazak seoskih zajednica radi upoznavanja stanovništva sa
obilježavanjem 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu; 15.10.2011. okrugli sto na
temu „Doprinos žena sa sela razvoju i promociji lokalne zajednice“ i pres konferencija
povodom obilježavanja “15. oktobra - Svjetskog dana žena na selu”; 14. i 15.10.2011.
promocija seoskih zanata, umijeda i proizvoda; 17.10.2011. prezentacija zaključaka
okruglog stola predstavnicima lokalne vlasti i drugih udruženja žena i nevladinih
organizacija. Zaključci sa okruglog stola i informacija o održanim aktivnostima su
predstavljeni na oktobarskom zasjedanju Skupštine opštine Prijedor, kako bi se
odbornici i javnost upoznali sa svim aktivnostima povodom obilježavanja 15.oktobra
19
– Svjetskog dana žena na selu i mogudnostima unapređenja položaja žena na selu u
Republici Srpskoj.
o
Opština Pale i Komisija za ravnopravnost polova opštine Pale je obilježila 15.
oktobar – Svjetski dan žena na selu pokretanjem inicijative za osnivanje kreativnog
udruženja žena na području ove opštine, s ciljem okupljanja žena, podizanja svijesti i
njihovog osnaživanja. Takođe komisija za ravnopravnost polova je posjetila žene na
selu u ovoj opštini, koje se bave proizvodnjom zdrave hrane, mlijeka i mliječnih
proizvoda, a potom je posjetila Kolo srpskih sestara i Udruženje penzionera u cilju
obilježavanja i promocije 15. oktobra – Svjetskog dana žena na selu.
o
Komisija za ravnopravnost polova opštine Rudo je održala sastanak povodom
obilježavanja 15. oktobra – svjetskog dana žena na selu i kampanje „RAVNOPRAVNO
za žene na selu“, te je u skladu s tim podržala aktivnosti kampanje i sprovela niz
različitih aktivnosti u cilju obilježavanja ovog veoma značajnog dana i unapređenja
položaja žena na selu.
o
Opština Vlasenica i Komisija za ravnopravnost polova opštine Vlasenica je održala
sastanak i napravila plan aktivnosti u okviru obilježavanja 15. oktobra – Svjetskog
dana žena na selu i provođenja kampanje, te je u skladu s tim organizovala posjete
ženama u 12 mjesnih zajednica na području opštine Vlasenica.
o
Opština Šipovo je u saradnji sa lokalnim udruženjem žena „Astra“ Šipovo provela
razne aktivnosti povodom obilježavanja 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i
provođenja kampanje: medijska promocija, organizovanje okruglog stola, obilasci
mjesnih zajednica i ulična promocija podjele promotivnih materijala kampanje.
o
Opština Ugljevik je u saradnji sa „Organizacijom žena – Lara“ Bijeljina obilježio
15.oktobar – Svjetski dan žena na selu, organizovanjem predavanja na temu položaja
žena na selu u Domu kulture Ugljevik. Prisustvovale su žene iz svih mjesnih zajednica
sa područja opštine Ugljevik.
o
Komisija za ravnopravnost polova Opštine Kostajnica je održala sjednicu komisije i
usvojila Plan i program obilježavanja 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i
provođenja kampanje, te je u skladu s tim 15.10.2011. godine u organizovala
centralnu tribinu na temu „Ravnopravnost žena na selu“ u maloj sali Skupštine
opštine Kostajnica.
o
Opština Foča – Odjeljenje za privredu i društvene djelatnosti je u okviru
obilježavanja 15. oktobra – Svjetskog dana žena na selu i provođenja kampanje
organizovala osnivanje podsekcije „Udruženja žena sa sela“ u okviru formiranog
„Udruženja poljoprivrednika“ opštine Foča, te okrugli sto na temu „Ravnopravnost
za žene na selu“.
o
Opština Srbac je podržala aktivnosti obilježavanja 15. oktobra – Svjetskog dana žena
na selu i provođenja kampanje podjelom promotivnih materijala u okviru opštine, te
podizanjem svijesti javnosti, prije svega omladine o važnosti promovisanja
ravnopravnosti polova i značajne uloge žena u društvu.
o
Opština Ribnik je u okviru obilježavanja 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i
provođenja kampanje organizovala obilazak žena poljoprivrednih proizvođača malina
na teritoriji opštine Ribnik, te ih upoznala sa njihovim pravima.
o
Opština Brod je organizovala „Oktobarske svečanosti slobode 2011“ u okviru kojeg je
obilježila 7. oktobar – Dan opštine Brod i 15.oktobar – Svjetski dan žena na selu.
o
Odbor jednakih mogudnosti opštine Prnjavor je održao sjednicu 12.09.2011. godine
na kojoj je svojim zaključkom odlučio da održi okrugli sto i svečani prijem za 23 žene
na selu koje se bave poljoprivrednom proizvodnjom povodom obilježavanja 15.
oktobra – Svjetskog dana žena na selu i provođenja kampanje. Pomenutom okruglom
20
stolu i svečanom prijemu je prisustvovao načelnik opštine Prnjavor koji je predstavio
planove i aktivnosti u cilju pomodi i podsticaja žena na selu.
o
Komisija za ravnopravnost polova opštine Laktaši je u saradnji sa „Aktivom žena“
povodom obilježavanja 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i provođenja
kampanje organizovao jednodnevno druženje na Krupi na Vrbasu. Takođe je
distribuirao promotivne materijale kampanje na području opštine Laktaši.
o
Komisija za jednakost i ravnopravnost polova opštine Milidi je na sjednici održanoj
02.09.2011. godine podržala obilježavanje 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i
provođenje kampanje, te u skladu s tim izradila Plan aktivnosti. 12.10.2011.
članovi/članice Komisije za jednakost i ravnopravnost polova učestvovale su u radio
emisijama lokalnih radio stanica „MAGIC” Milidi i „BIRAČ“ Milidi, putem kojih su
upoznale javnost sa značajem obilježavanja 15. oktobra – Svjetskog dana žena na
selu. Takođe, 15.10.2011. u saradnji sa udruženjima žena iz Milida, posjetila je tri
seoske mjesne zajednice na području opštine.
o
Komisija za ravnopravnost polova opštine Čajniče je održala sastanak povodom
obilježavanja 15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i provođenja kampanje, te u
skladu s tim distribuirala promotivne materijale kampanje građanima/građankama
na području opštine Čajniče.
o
Opština Mrkonjid Grad je održala različite aktivnosti povodom obilježavanja
15.oktobra – Svjetskog dana žena na selu i provođenja kampanje, te distribuirala
promotivne materijale kampanje građanima/građankama na području opštine
Mrkonjid Grad.
o
Opština Vlasenica je organizovala zajednički sastanak predstavnica žena iz svih
mjesnih zajednica na teritoriji opštine, na kojem se razgovaralo o problemima sa
kojima se susredu žene u svakodnevnom životu i radu i njihovom doprinosu razvoju
lokalne zajednice. Takođe se razgovaralo o mogudnostima za animiranje što vedeg
broja žena da prisustvuju ovakvim sastancima, a dogovoreno je da Komisija za
jednakost i ravnopravnost polova u narednom periodu stalno obilazi mjesne
zajednice i unapređuje direktnu komunikaciju sa ženama, radi rješavanja njihovih
pitanja i potreba.
Aktivnosti nevladinih organizacija/udruženja žena u Republici Srpskoj koje su dostavile
izvještaje o svojim aktivnostima u provođenju kampanje „RAVNOPRAVNO za žene na selu!
2011“ i obilježavanju 15. oktobra - Svjetskog dana žena na selu:
o
Udruženje građana „Bududnost“ Modriča je organizovalo javne tribine u sedam
mjesnih zajednica u svakoj od opština dobojske regije (Modriča, Doboj, Teslid,
Petrovo, Derventa, Brod, Šamac). Javnim tribinama su prisustvovale žene iz mjesnih
zajednica, kao i politički angažovane žene, s ciljem isticanja veoma važne uloge i
učešda žena za zajednice u kojima žive. Takođe, cilj je osnaživanje žena za aktivno
učešde u radu mjesnih zajednica i osnivanje alternativnih savjeta mjesnih zajednica,
jer ih u sada formiranim savjetima gotovo i nema.
o
Udruženje žena „SNOP“ Rogatica – 07.10.2011. godine u prostorijama Kulturnog
centra Rogatica, u okviru „Regionalne poljoprivredne izložbe” održana je prezentacija
na temu: „Ruralni razvoj i uloga žene u ruralnom razvoju”, kao i prezentacija
dosadašnjih dostignuda UŽ „SNOP” kako bi se pokazalo da su žene na selu i ženske
organizacije bitan potencijal za razvoj seoskih zajednica. Takođe je održana i modna
revija tradicionalnih nošnji i izložba drugih rukotvorina sekcije žena pri udruženju,
čime bi se promovisala mogudnost ostvarivanja prihoda u ruralnoj ekonomiji.
15.10.2011. godine je održana i ulična akcija podjele promotivnog materijala
kampanje u opštini Rogatica.
21
o
Organizacija žena „Lara“ Bijeljina 14.10.2011. godine organizovala je uličnu akciju
„Ravnopravno za žene na selu“ i podjelu promotivnih materijala, te učešde u radio i
TV emisijama na ovu temu. 15.10.2011. je održana radionica sa ženama na selu pod
nazivom: "Žene na selu - akterke razvoja turizma". U saradnji sa opštinom Ugljevik,
održano je predavanje na temu "Žene na selu" za predstavnice mjesnih zajednica
opštine Ugljevik.
o
Udruženje žena „Maja“ Kravica organizovalo je radionice i sastanke sa ženama sa
sela i predstavnicima Komisija za ravnopravnost polova u opštinama Bratunac,
Srebrenica, Milidi i Vlasenica.
o
Udruženje žena „Teodora“ Prijedor i „Fondacija za obrazovanje, razvoj i socijalnu
zaštitu djece“ Prijedor učestvovali su u svim zajedničkim aktivnostima na
obilježavanju 15. oktobra i promovisanju kampanje „RAVNOPRAVNO za žene na selu“
sa opštinom Prijedor i Komisijom za ravnopravnost polova SO Prijedor.
o
Udruženje žena „Derventa“ organizovalo je manifestaciju "Korak po korak do
znanja" i podjelu certifikata o završenoj obuci za Izradu biznis plana za žene na selu.
Manifestacija je bila prilika da se žene iz različitih mjesnih zajednica upoznaju
međusobno, razmijene iskustva, razgovaraju sa predstavnicima vlasti o
mogudnostima primjene naučenih lekcija o društvenom i ekonomskom osnaživanju.
U okviru manifestacije učesnice su pripremile izložbu ručnih radova i nacionalnih jela.
Takođe je održan okrugli sto "Obilježavanje svjetskog dana žena na selu - Društveno i
javno angažovanje žena na selu", kojem su prisustvovale žene iz seoskih mjesnih
zajednica, članovi/ce komisije za ravnopravnost polova SO Derventa i predstavnici
vlasti. Organizovana je ulična akcija podjele promotivnog materijala među ženama
derventske opštine.
o
Udruženje „Žena i porodica“ Gradiška učestvovalo je u jednočasovnoj emisiji na
Radiju Gradiška, u saradnji sa udruženjima žena iz sela Laminci i Kočidevo.
Organizovana je ulična podjela promotivnog materijala i sastanak sa predstavnicama
svih udruženja žena sa sela opštine Gradiška, te predstavnicima lokalnih medija.
o
Udruženje žena „Vreteno“ Oštra Luka organizovalo je uličnu akciju podjele
promotivnih materijala kampanje i kulturno-umjetnički događaj na otvorenom
povodom obilježavanja 15. oktobra – Svjetskog dana žene na selu na taj dan
(program KUD Koprivna i gosti).
o
Udruženje žena „Žene to mogu“ Banja Luka organizovalo je radionicu u mjesnoj
zajednici Šargovac, na temu „Promocija ravnopravnosti polova u mjesnim
zajednicama“, okrugli sto u mjesnoj zajednici Lazarevo i Vrbanja, tema: „Ostvarivanje
Zakona o ravnopravnosti polova u nasljeđivanju imovine“.
o
Udruženje građana "Tolerancijom protiv različitosti" - Topeer, Doboj učestvovalo je
u organizaciji VIII sajma investicija „Sliv rijeke Bosna“ u oktobru mjesecu u saradnji sa
Reprezentativnom regionalnom grupom Sliva rijeke Bosne. U okviru prvog dana
sajma „Ravnopravno – izjednačene mogudnosti“ predstavljene su sljedede teme:
„Žensko preduzetništvo - neiskorišten ekonomski potencijal“, „Žene i ruralni razvoj“,
„Rodno odgovorno budžetiranje“.
o
Udruženje građana „Demokratija“ Brod je povodom obilježavanja 15. oktobra –
svjetskog dana žena na selu i kampanje organizovalo ulične akcije podjele
promotivnog materijala kampanje po mjesnim zajednicama, gradu i tržnici, kao i
podizanje svijesti javnosti putem lokalnih medija „Radio Brod“ i „Brodske novine“.
o
Centri za lokalni razvoj i dijasporu, Debeljaci je sprovelo niz različitih aktivnosti u
koje su bile uključene žene iz mjesnih zajednica ruralnih sredina na području
Banjaluke, Debeljaka, Vrbanje i Čelinca: okrugli sto na temu „Ravnopravno i za ženu
na selu“ (30 žena), zajednički izlet u prirodi (30 žena), postavljanje štanda sa
22
promotivnim materijalom kampanje uz pomod volontera/voloterki, te kulturnoumjetnički program KUD ,,14. februar“.
Dodata vrijednost:
Mediji su se uključili kao aktivni partneri, kako na nivou Republike Srpske, tako i na lokalnom
nivou, što je povedalo intenzitet i rasprostranjenost promotivnih aktivnosti.
Glavni nosilac sprovedenih aktivnosti: Gender centar Vlade Republike Srpske, lokalni organi vlasti,
nevladine organizacije.
Partneri: mediji, UN WOMEN.
2.1.6 Operacionalizacija Akcionog plana za 2011. godinu
Kao koordinator Akcionog plana, Gender centar je u prvom kvartalu 2011. godine pripremio
operativni plan za 2011. godinu, a s obzirom na činjenicu da je Akcioni plan usvojen u decembru
2010. godine. Tada je sa glavnim partnerima postignut dogovor o ključnim aktivnostima koje de se
sprovoditi u toku 2011. godine, uzimajudi u obzir kapacitete, prioritete i finansijske mogudnosti
nosilaca aktivnosti i partnera. Operativni plan je bio inkluzivan i uzeo je u obzir potrebe svih partnera,
te je i u toku planiranja i u toku sprovođenja operativnog plana Akcionog plana poštovan taj pristup.
U pogledu finansijskog planiranja, konstatovano je da de se određene aktivnosti sprovoditi
korištenjem budžetskih sredstava Republike Srpske, a na osnovu programa i planova rada i
finansijskog okvira institucija nosioca aktivnosti, te da de značajan dio aktivnosti, kako Gender centra,
tako i drugih partnera, u ovoj godini biti podržan iz donatorskih sredstava. To su prije svega sredstva
FIGAP programa za BiH, za čije je sprovođenje na teritoriji Republike Srpske nadležan Gender centar
Republike Srpske, a kojim sredstvima je omogudeno da osim Gender centra, partnerske institucije i
nevladine organizacije sprovode programe i projekte u skladu sa ciljevima Akcionog plana. Drugi
važan izvor sredstava je projekat „Izgradnja rodno odgovornog budžetiranja u okviru procesa
budžetske reforme u Republici Srpskoj i BiH“, uz podršku UN WOMEN.
Sve planirane operativne aktivnosti za 2011.godinu su i realizovane.
2.1.7 Praćenje i nadzor nad sprovođenjem Akcionog plana
Godišnji izvještaji se podnose Vladi Republike Srpske i Narodnoj skupštini Republike Srpske, kako je
predviđeno Akcionim planom. Ovaj izvještaj u vidu informacije, kada prođe proceduru razmatranja i
usvajanja, bide podnesen i Koordinacionom tijelu za provođenje Strateškog plana ruralnog razvoja,
radi srednjoročnog izvještavanja o napretku u realizaciji Akcionog plana sa ocjenom učinka.
2.2 Prepreke i mogućnosti za poboljšanje u budućem radu
U toku sprovođenja operativnog plana Akcionog plana za 2011. godinu identifikovani su određeni
ograničavajudi faktori, odnosno ekonomska kriza i štednja u budžetima uticale su na smanjenje i
doprinos sredstava Budžeta Republike Srpske sprovođenju Akcionog plana. Ispunjavanje plana je bilo
mogude zbog doprinosa donatorskih sredstava.
S obzirom na činjenicu da su poljoprivreda i ruralni razvoj prioriteti Evropske unije, te da su kao takvi
identifikovani i na nivou Republike Srpske kroz Strateški plan ruralnog razvoja, Akcioni plan
predstavlja dodatu vrijednost, osnov i mogudnost za budude korištenje evropskih i drugih fondova.
Ova mogudnost naročito je prepoznata ved u prvoj godini sprovođenja Akcionog plana, kada su
predstavnici Gender centra Republike Srpske pozivani u Srbiju i Hrvatsku da predstavljaju Akcioni
plan, a takođe su učestvovali i na dvije regionalne radionice na temu unapređenja položaja žena na
selu, sa akcentom na zapošljavanje i samozapošljavanje, sa primjerima dobrih praksi iz regiona i
Evrope.
23
3
Zaključak
Donošenje Akcionog plana značilo je veliki korak za Republiku Srpsku i kao takav predstavlja
privremenu posebnu mjeru za seoske žene, u okviru Strateškog plana ruralnog razvoja. Akcioni plan
je prvi takav dokument ne samo u Republici Srpskoj, ved i na Balkanu, čime se značaj njegovog
usvajanja i sprovođenja proširio van granica Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. Izrada i
sprovođenje ovakvog plana je u našem slučaju, prije svega, bilo utemeljeno na relevantnim
činjeničnim osnovama (analiza položaja žena na selu i rodno odgovorna analiza budžeta sektora
poljoprivrede i ruralnog razvoja) ali isto tako i na osnovu i u saglasnosti sa međunarodnim
standardima i preporukama Savjeta Evrope, Ujedinjenih nacija i Evropske unije. Navedeni elementi
uspostavili su solidnu osnovu i okvir za djelovanje, istovremeno prepoznajudi da je rad na
unapređenju položaja seoskih žena višestruko otežan zbog različitih društvenih faktora, koji se na
našim prostorima mogu svesti na nekoliko ključnih: patrijarhalni tradicionalni kontekst, tranzicija,
siromaštvo, višedecenijska tendencija industrijalizacije, kao primarne privredne aktivnosti, na štetu
agrara i ruralnog razvoja koji su naš prirodni potencijal, te migracije koje su pratile sve ove faktore. Iz
razloga ovakve složenosti konteksta, samo donošenje, ali i sprovođenje jednog ovako značajnog
dokumenta ima svoju posebnu težinu i vrijednost, koji na duži rok utiče na revitalizaciju seoskih
područja.
Sprovođenje Akcionog plana ima uticaj na vedi stepen koordinacije institucija i vedi stepen saradnje
i uključenosti aktera na lokalnom nivou, kako institucionalnih, tako i vaninstitucionalnih. On ima i
veoma važnu ulogu u procesu uvođenja rodno odgovornih budžeta, jer je resor poljoprivrede i
ruralnog razvoja bio prvi resor u kojem je sprovedena rodno odgovorna analiza budžeta, te
nastavljeno rodno odgovorno planiranje sredstava i njihovo sprovođenje i ocjena učinka. Ova rodnobudžetska inicijativa je takođe prvi i jedinstven takav rezultat u regionu.
Rezultati Akcionog plana za prvu godinu sprovođenja, uzimajudi u obzir aktivnosti koje su sprovedene
kao pripremne prije njegovog formalnog usvajanja u decembru 2010. pokazali su da su minimalna
ulaganja u ovoj oblasti proizvela višestruki efekat ne samo na ciljnu grupu, ved i na sve uključene
partnere. To je pokazalo da je bio krajnji momenat da se aktivnosti i resursi usmjere na ciljnu grupu
žena na selu, kao mogude nositeljke društvenih i ekonomskih promjena, koje kao takve imaju stvarni i
veliki potencijal i entuzijazam.
Naročito treba imati u vidu da su prekogranična i regionalna saradnja mogudnost za dalje aktivnosti u
ovoj oblasti i unapređenje rada na poboljšanju položaja seoskih žena i razvoja sela u cjelini.
Neophodno je dalje raditi na jačanju saradnje institucija i vaninstitucionalnih partnera, koordinisanju
aktivnosti i integrisanom i holističkom pristupu, kao i na unapređenju sistema pradenja i ocjene
rezultata.
24
Download

„Zdrave škole“