KALİTE
ve
İlişkili Kavramlar
Zekeriya Aktürk
EQuiP Türkiye Delegesi
Aile Hekimliğinde Kalite Kursu
Prof. Dr. ; Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD, Erzurum
[email protected], http://aile.atauni.edu.tr
1 / 36
İlacın Tarihçesi
M.Ö. 2000: Al, bu kökü ye...
M.S. 1000: O kök kötü...Gel, bu duayı oku...
M.S. 1850: O dua batıl inanç...Al, bu iksiri iç...
M.S. 1940: O iksir yılan yağı...Al, bu hapı yut...
M.S. 1985: O hap etkisiz...Gel, bu antibiyotiği al..
M.S. 2000: O antibiyotik artık işe yaramıyor..."Al, bu kökü ye..."
2 / 36
Amaç:
• Bu dersin sonunda katılımcıların Kalite kavramı ve ilişkili terimler
hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Hedefler: Katılımcılar bu oturum sonunda;
• Kalite kavramını tanımlayabilmeli
• Kalite uygulamalarının yararlarını sayabilmeli
• Kalite çemberlerini tanımlayabilmeli
• Kalite çemberlerinin işleyiş şeklini açıklayabilmeli
• Misyon, vizyon, QALY, DALY gibi kavramları açıklayabilmeli
3 / 36
KALİTE NEDİR?
4 / 36
Kalite
• Latince qualis = gerçekte öyle olmak
• bir şeyin ya da birinin doğası, niteliği,
• bir şeyin iyi ya da kötü olma özelliği,
• herhangi bir bakımdan üstünlük,
eksiksizlik
5 / 36
Kalite
• Kullanıma uygunluktur.
(Dr. J.M. Juran)
6 / 36
Kalite
• Şartlara uygunluktur.
(P.B.Crosby)
7 / 36
Kalite
• İhtiyaçların karşılanabilme oranıdır.
8 / 36
Kalite
• İstenen şartlara ilk defada, her defasında ve
zamanında uymaktır.
9 / 36
Kalite
• Müşteri memnuniyetidir.
10 / 36
Kalite
• Bir ürün veya hizmetin belirlenen veya
olabilecek ihtiyaçları karşılama kabiliyetine
dayanan özelliklerin toplamıdır.
(TS9005)
11 / 36
Toplam Kalite Yönetimi
Yönetim ve bütün çalışanların katılımı ile
müşteri isteklerinin karşılanmasıdır.
12 / 36
TARAFLAR
Hastalar
Yöneticiler
KALİTE
Çalışanlar
13 / 36
Sağlık Hizmeti Kalitesi
Sağlık hizmeti sunumu sürecinde kurumu
oluşturan birimlerin ortaya koyduğu yarar ve
zarar dengelerinin yargısı neticesinde varılan
maksimum bir iyileşme beklentisidir.
Avedis Donabedian
KALİTE, günün bilgileri ışığında verilen
bakımın, hastalardan istenen sonuçların
alınmasını artırma ve muhtemel istenmeyen
sonuçları azaltma derecesidir
Amerikan Sağlık Örgütleri Akreditasyon Komitesi
14 / 36
İnsan
Teknoloji (Özellikle iletişim)
Sınırların azalması
Yarışma ortamı
Daha iyi hizmet
Toplam Kalite Yönetimi
15 / 36









Esnaf locaları, Ahi teşkilatı
2. dünya savaşı sonrası
Japon sanayisi
Prof. William Edwards Deming (www.deming.org)
1954 J.M. Juran (www.juran.com)
Dr. Kaoru Ishikawa
İlk toplantı: 1962 Tokyo
1985 ABD’de en büyük sanayi şirketlerinin %90’ı
Türkiye: 1969 yılında sağlık ocağı sağlık kurulları
16 / 36
Farklı görüşler
ORTAK PAYDA
17 / 36
Donabedian’a göre
Kaliteyi belirleyen 7 faktör:
•
Etkinlik (efficient; randımanlı)
•
Etkililik (effective)
•
Verimlilik
•
Optimallik
•
Kabul edilebilirlik
•
Meşruluk
•
Eşitlik (adil)
+
•
Güvenli,
•
Hasta merkezli ve
•
Zamanında
hizmet
18 / 36
Kalite Döngüsü
W. Edwards Deming
19 / 36
20 / 36
Kalite Bir Süreçtir
21 / 36
Kalite Yaklaşımları
Düzeltici Sistem
1
Müşteri istekleri analizi
4
Düzeltici faaliyetler
2
Pazarlama ve satış
3
Sürecin kontrolü
22 / 36
Kalite Yaklaşımları
Önleyici Sistem
1
Müşteri istekleri analizi
4
Pazarlama ve satış
2
Tasarım ve geliştirme
3
Sürecin kontrolü
23 / 36
Toplam Kalite Yönetiminin Yararları
Çalışanlara
 Bilgilerini artırma
 Problemleri önleyebilme
 Birlikte çalışmayı öğrenme
 Daha başarılı tanı koyma
 Etkileşimi öğrenme
 Daha etkin ve ekonomik ilaç
kullanımı
 Moral yüksekliği
 Özgüven yüksekliği
 Sistematik çalışma
 Etkinlikleri planlama
 Problem çözme tekniklerini
öğrenme
 Gizli kalmış yeteneklerin
ortaya çıkması
 İş tatmininda artma
 Yeni beceriler kazanma
 İşinde terfi etme imkanı
24 / 36
• Liderlik özelliklerinin gelişmesi
Toplam Kalite Yönetiminin Yararları
İşverene
 Maddi tasarruf
 Daha az işten çıkarma
 Çalışanların işe gelmeme oranlarında azalma
 Ürünün hızlı ulaştırılması
 Ürün kalitesinde artma
 Araç ve gereçlerin etkin kullanımı
25 / 36
Toplam Kalite Yönetiminin Yararları
Genel
 Ürün kalitesinde artma
 İletişimde artma
 Daha iyi eğitilmiş iş gücü
 Daha etkili ekip çalışması
 Güven ortamı oluşması
 İşe katılım ve motivasyon
 İş güvenliğinde artma
26 / 36
Kalite Çemberleri
• Kalite çemberi iş ve iş yeri ile ilgili
ürünlerin, hizmetlerin vs. iyileşmesi için
çalışan aynı iş yerindeki bir ekiptir.
İşçiler
İş yeri
Öğrenciler
Ürün
Okul
Eğitim
27 / 36
Kalite Çemberlerinin Örgütlenme Şekli
28 / 36
Amaç
• Kurumun gelişmesi
• İnsani ilişkilere saygı ve iş tatmini
• Çalışanların potansiyellerini ortaya koyma
http://www.mftrou.com/kaoru-ishikawa.html
29 / 36
Kalite Çemberlerinin İşleyiş Şekli
•
•
•
•
•
•
•
7-10 kişi
1 moderatör
Haftada 1 toplantı
İşle ilgili problemlerin ortaya konması
Çözüm üretilmesi
Çözümlerin yönetime sunulması
Sonuçların değerlendirilmesi
30 / 36
Yaşam Kalitesi
• Sık kullanılan bir ölçek SF36’dır
• Yaşam kalitesini 36 soruyla 8 boyutta
değerlendirir:
–
–
–
–
–
–
–
Fiziksel işlevler
Fiziksel sağlık nedeniyle rol kısıtlılıkları
Duygusal problemler nedeniyle rol kısıtlılıkları
Enerji/bitkinlik
Sosyal işlev
Ağrı
Genel sağlık
31 / 36
QALY (Quality Adjusted Life Years)
• Yaşamın süresini (kantite) ve
• Sağlık hizmetleriyle elde edilen
kalitesini dikkate alır
• «Yaşam beklentisinin» ve «geriye
kalan ömrün kalitesinin» aritmetik
bir ürünüdür.
• Fiyat-yararlılık hesapları için
kullanılabilir (Tedavinin QALY
başına ne kadar maliyeti var?)
32 / 36
DALY (Disability Adjusted Life Years)
DALY=YLL (Years of Life Lost) +YLD (Years Lost due to Disability)
YLL = N (number of deaths) x L (standard life expectancy at age of death in years)
http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/metrics_daly/en/index.html
Veri yok
<9250
9250-16000
16000-22750
22750-29500
29500-36250
36250-43000
43000-49750
49750-56500
56500-63250
63250-70000
70000-80000
>80000
http://en.wikipedia.org/wiki/File:All_Causes_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg
33 / 36
Ulusal Hastalık Yükü Çalışması
34 / 36
http://www.tusak.saglik.gov.tr/pdf/nbd/raporlar/hastalikyukuTR.pdf
Misyon – Vizyon
• Her kurumun bir vizyonu ve misyonu
olmalıdır
• Misyon: Biz kimiz ve ne yaparız?
• Vizyon: Kendimizi gelecekte nerede
görmek istiyoruz? Gelecekle ilgili
vizyonumuz nedir?
35 / 36
• “I think I have said enough to show how we
have progressed and how each one of us is
only a link in a chain that began long before
us and will continue long after we have
gone. Therefore, we must honor our
predecessors and delight in those who shall
follow.”
• “Quality is very simple. It is love – love of
knowledge, love of man, and love of God.”
Avedis Donabedian
Spanish Journal of Health Care and Quality, 1999
36 / 36
Download

document