Prof. Dr. Hakan Ozan
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi
Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD
Jinekolojik Onkoloji BD
Sürdürülebilir Sağlık Sistemi


Anahtar özellikler;
Olabilirlik
 Hastalar ve aileleri, işverenler, hükümet
 Vergi mükellefi, tüketici, çalışan

Uygunluk
 Hastalar, sağlık çalışanları

Uyarlanabilirlik
 Sağlık ve sağlık uygulamaları statik değil
 (sağlık sistemi yeni hastalıklara, demografik
değişimlere, bilimsel gelişmelere, dinamik
teknolojilere adapte olabilmeli).
Performans yönetimi

Sağlık hizmetleri yüksek oranda iş gücü
gerektirir
 Sağlık hizmetleri işgücünün çalışma
koşullarının dönüşümü

Sağlık hizmetlerinde orantılı performans
 Çalışanın becerisi, motivasyonu ve bağlılığı
Performans yönetimi
Sağlık çalışanının performansının
toplam organizasyonal performansa
katkısına göre ölçülmesi, izlenmesi ve
artırılması.
 Çalışandan beklentiler açık, anlaşılabilir,
gerçekçi ve objektif olarak ölçülebilir
olmalıdır.

Performans yönetimi
Finansal olmayan ödüller
Finansal ödeme, düşük gelir düzeyli
ülkelerde bile tek motivasyon unsuru
değildir.
 Çalışanlar organizasyonun önemli ve
açık bir misyonu olduğunu ve
kendilerinin de bu organizasyonal
çabanın bir parçası olduklarını bilmek
isterler.

• Martínez and Martineau 2001
Performans yönetimi
Finansal olmayan ödüller



Yapılan işten zevk almak ve harcanan
emeğin buna değer olduğunu hissetmek,
çalışanın mesleki açıdan tatmin olmasını
sağlar.
Çalışanlar kendilerini toplumda iyi olarak
kabul edilen bir uğraşının parçası olarak
görmek isterler.
Toplumdaki arkadaşlardan ve
yöneticilerden kabul ve saygı görülmesi,
takdir edilmesi önemlidir.
• Martínez and Martineau 2001

Birleşik Krallık’da 61 hastahane
 İnsan kaynakları yönetimi ile hasta mortalitesi
arasında oldukça güçlü ilişki
 Hasta sağlığını etkileyen faktörler; Yeterli eğitim,
çalışana verilen değer ve ekip çalışmasının
boyutu
• West et al. 2002

Hasta tedavisinin sonuçları profesyonel
hemşirelik hizmetlerinin niteliği ile ilişkili
 Hemşire bakımı, hemşire-hekim ilişkisi,hemşire
otonomisi
• Sochalski and Aiken 1999; Aiken et al. 2002
Magnet Hastaneler

ABD, hemşireler için çekici
 İlerici, organizasyonal görev verme
 Artmış mesleki tatmin
 Üstün hasta tedavi sonuçları
 Daha yüksek hasta tatmini
 İşyeri güvenlik düzeyinde artış
• Aiken et al. 1994, 1997; Aiken and Sloane 1997
Hastalardaki değişim
○ Hastalıkları hakkında gittikçe artan bilgilenme
 Kılavuzlar
 İnternet
○ Tüketici kültürünün yerleşmesi
 Beklentilerde artış
 Tedavinin konusu değil, partneri
Günümüze Bakmak

Mortalitede büyük azalma
 Bulaşıcı hastalıklar
○ HIV hariç
 Maternal
 Perinatal
 Nutrisyonel
Sağlık turistleri yurtdışına hangi
tedaviler için gidiyor?
Cosmetic
Dental
Infertility
Obesity
Orthopaedic surgery
Oncologic surgery
Ophthalmology surgery
Cardiac surgery
General surgery
Gynaecology
Medical spa
Scan-Investigation
Stem cell
0
10
20
30
%
40
Treatment Abroad Medical Tourist Survey 2012
Stem cell
Scan-Investigation
Medical spa
Gynaecology
General surgery
Cardiac surgery
Ophthalmology surgery
Oncologic surgery
Orthopaedic surgery
Obesity
Infertility
Dental
Cosmetic
Yurtdışında kalış süresi
Tedavi
Ortalama konaklama (gün)
Klinik
Toplam
Tümü
3,3
15,94
Kozmetik
1,89
13,60
Dental
1,41
14,86
İnfertilite
0,93
12,16
Obesite
3,86
6,90
Ortopedi
15,40
34,0
Treatment Abroad Medical Tourist Survey 2012
Yarına Uyanmak
Şehirleşme
15
Dünyada Hastalık Yükü
World Bank 1992
 WHO collaboration 2001

 Dünyada yaş, cinsiyet, bölge ve nedene
göre mortalite öngörüsü
○ 135 mortalite nedeni
○ Ülke verilerinin kümelenmesine dayalı 17 alt-
bölge
PROJEKSİYONLAR

Önümüzdeki 25 yıl içerisinde dünyada
ölüm nedenleri,
 bulaşıcı hastalıklardan bulaşıcı olmayan
hastalıklara
 Genç yaş grubundan ileri yaş grubuna
doğru yön değiştirecek.
World Health Statistics 2007
Nedenlere göre ölüm projeksiyonları

2030 yılında
ölümlerin önde
gelen nedeni
bulaşıcı olmayan
hastalıklar
 İskemik kalp hastalığı
 Serebrovasküler
hastalık (stroke)
 Kronik obstruktif
pulmoner hastalık

World Health Statistics 2012
Kanserler listenin
tepesine yükseliyor
Mathers CD, Loncar D. Projections of global mortality and burden of disease from 2002 to 2030. PLoS Medicine [online
journal],2006, 3(11):e442 (http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pmed.0030442,
accessed 4 April 2007).

2030’da tüm ölümlerin %70’i bulaşıcı
olmayan hastalıklara bağlı
 Şehirleşme
○ Yaşlanma
○ Sedenter yaşam tarzı
○ Tütün tüketimi
○ Hava kirliliği
○ Radyasyon
○ Kötü beslenme
Zihin ve Beden

Kronik hastalıkları olan kişilerin
sağlığına olumsuz etki
 Kaynak eksikliği
 Depresyon
○ Yaşamboyu yüksek prevalans
○ Anlamlı disabilite
Disability Adjusted Life Years

Bir DALY, bir tam sağlık yılı eşdeğerinin
kaybını temsil eder.
 Erken ölümle sonlanan ama disabilitesi
düşük olan hastalık (kızamık, boğulma)
yükünün ölümle sonlanmayan ama
disabiliteye yol açan hastalık (körlüğe yol
açan katarakt) yükü ile karşılaştırılması
Zihin ve Beden

Depresyon
 2002 yılında tüm dünyadaki toplam DALY
cinsinden hastalık yükünün %4.5’i
 Kronikleşme eğilimi, tekrarlama ve
disabiliteye yatkınlık
 Ölümcül olmayan hastalıkların en büyük
bileşeni
Gelir düzeyine göre 15-44 yaş grubundaki
kadınlarda önde gelen hastalık yükleri
Global Burden of Diseases , WHO 2004 update (2008)
Hastalık durumuna göre
ortalama sağlık skoru (0-100)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Without Depression



With Depression
Depresyon ve diğer
kronik bozuklukları
olmayan >18 yaş
bireylerde yüksek skor
90.
Sadece tek bir kronik
hastalığı olan
erişkinlerde skor 80
Tek bir kronik hastalığı
ve depresyonu olan
erişkinlerde skor 73
World Health Survey 2013
Önde gelen 10 hastalık yükünün
değişim projeksiyonu
Global Burden of Diseases , WHO 2004 update (2008)
Geleneksel, Alternatif, Tamamlayıcı Tıp
Davranışsal risk faktörleri
 Hipertansiyon
 Obesite
 Hiperglisemi
○ %22 koroner kalp hastalığı ölümü
%16 serebrovasküler ölüm
 Hiperlipidemi
Global ölümler
 Tütün kullanımı
Hiperlipidemi
13%
 Sedenter yaşam
Tütün kullanımı
9%
Hiperglisemi
6%
Sedenter yaşam
6%
Obesite
5%
Yaşam Beklentisi (yıl)
WHO
Africa
Americas
SEAR
Europe
EMR
WPR
Doğumda
60 yaşında
1990
2009
1990
2009
51
71
59
71
61
69
54
76
65
75
66
75
15
20
15
19
16
18
15
22
17
21
17
20
SEAR=South-East Asia Region, EMR=Eastern Mediterranean Region, WPR=Western Pacific Region
Mortality Data. Geneva, World Health Organization, 2011 (http://www.who.int/healthinfo/statistics/mortality/en/). Incomegroup aggregates are based on the 2010 World Bank list of economies.
Yaşam Beklentisi (yıllar)
Gelir
Doğumda
60 yaşında
1990
2009
1990
2009
Düşük
52
57
15
16
Düşük orta
63
68
16
18
Yüksek orta
68
71
18
19
Yüksek
76
80
21
24
Mortality Data. Geneva, World Health Organization, 2011 (http://www.who.int/healthinfo/statistics/mortality/en/).
Income-group aggregates are based on the 2010 World Bank list of economies.
Sağlık hizmetleri işgücünde
sürekli ve hızlı değişim
 Yeni rollerin uyarlanması – Eski rollerin
terkedilmesi
 Yeni oluşan iş-gücü gruplarının tanımlarıyla
halen mevcut olanlar arasındaki ayrımın
bulanık olması
• Darby 1998; Schneider et al. 1999; Dudley et al. 2000
Sağlık hizmetleri işgücünde
sürekli ve hızlı değişim
 Beklentiler ve taleplerin artması
 Finans ve çalışma koşulları
 İş ve aile yaşamı arasındaki dengenin
değişmesi
 İşgücünün değişen kompozisyonu
 Bayan doktor oranında artış – ailelerde ve
cinsiyetlerin rollerinde değişiklik
 Sağlık hizmeti sonuçlarını iyileştirme talebi
• Darby 1998; Schneider et al. 1999; Dudley et al. 2000
Sağlık hizmetleri sisteminde değişim

Eğitim vermeye yönelik öğrenim
programları
 Geleneksel yeteneklerden daha farklı
becerilerin öğretilmesi
○ Gelişmiş iletişim becerileri
 Ortak karar verme.
○ Klinik karar verme sürecini destekleyebilecek
yeni bilgi yönetim becerileri ve yeni araçlar
○ Ekip oluşturma ve ekibi sürdürme becerileri
SONUÇ
Sağlık hizmetlerinin sağlanmasında
insan kaynakları sıklıkla yük olarak
görülmekte, başlıca öneme sahip bir
yatırım olduğu düşünülmemekte
 Kronik problemler

 Arz-talep dengesizliği, Sağlık çalışanlarının
yanlış dağılımı, beceri sorunları, kötü
çalışma koşulları
SONUÇ

Geleneksel personel idare modeli
yerine, stratejiye dayanan ve insan
kaynakları yönetiminin tüm araçlarını
kullanan bir model
• Biscoe 2000
Sağlıkta trend analizi

Uzun dönemli trend paternlerini daha
sistematik analiz etme yaklaşımları
 Prediksiyon
 Eksplorasyon
 Tercihler ve seçim
• Henchey 1978; Garrett 1994; Bell 1997
Geleneksel işgücü planlaması
 Sosyoekonomik sistemler bilinebilir;
 Günümüze ve geçmişe bakarak,
gelişen trendlere göre ekstrapole
edilebilir.
• Berkhout and Hertin 2002
Oysa ki.......

Beklenmeyen değişimleri göz önüne
alarak araştırmacı gözle geleceği çeşitli
senaryolara göre predikte etmek
 Yeni geliştirilecek teknolojiler, ekonomik
dalgalanmalar, politik transformasyonlar, vs.
• Godet 1987; Berkhout and Hertin 2002; Wehrmeyer et
al. 2002).
 Biyoteknolojide ortaya çıkan gelişmeler =
Biyomühendis, Genetik teknisyeni/uzmanı
 Yaşlanmaya bağlı kronik hastalıklar ve
kognitif bozukluklar = Evde bakım hemşiresi,
fizyoterapist
 Kozmetoloji = Fitness director? Beauty
manager? Skin care manager? Hair
stylist?...........
VE ŞİMDİ İŞİNİZİ TANIMLAYIN......
Ne tür spa işletiyorsunuz?
 Spa menüleriniz neler?
 Daha sonra.....
 Daha sonra.....
 Daha sonra.....
 Hangi ana veya ara elemanlara
ihtiyacınız olduğuna karar verin

Hangi Limana Gideceğini Bilmeyen
Gemiye Hiçbir Rüzgar Yardım Edemez
Download

Hakan OZAN-Sağlık Turizminde İnsan Kaynakları