ĐÇĐNDEKĐLER
1.
GENEL ................................................................................................................................... 1
2.
GEOMETRĐK TASARIM ..................................................................................................... 2
2.1
YATAY GÜZERGAH........................................................................................................... 2
2.1.1 Genel ...................................................................................................................... 2
2.1.2 Düz Hat Kesimleri.................................................................................................. 2
2.1.3 Kurplar ................................................................................................................... 3
2.1.3.1 Dairesel Kurplar ................................................................................................. 3
2.1.3.2 Bileşik Kurplar ................................................................................................... 3
2.1.3.3 Ters Kurplar ....................................................................................................... 3
2.1.3.4 Geçiş Eğrisi ........................................................................................................ 3
2.1.3.5 Dever .................................................................................................................. 4
2.2 DÜŞEY GÜZERGAH................................................................................................. 4
2.2.1 Genel ...................................................................................................................... 4
2.2.2 Eğimler ................................................................................................................... 4
2.2.3 Düşey Kurplar......................................................................................................... 4
2.3
GABARĐLER .................................................................................................................... 5
2.3.1 Araç Gabarisi.......................................................................................................... 5
2.3.1.1 Statik Gabari....................................................................................................... 5
2.3.1.2 Dinamik Gabari .................................................................................................. 5
3.
ĐNŞAAT VE YAPISAL TASARIM...................................................................................... 8
3.1
GENEL ................................................................................................................................... 8
3.2
HATYOLU YAPILARI......................................................................................................... 8
3.2.1
3.2.2
3.2.3
3.2.4
3.2.5
Hemzemin Hatlar ................................................................................................... 8
Köprüler-Viyadükler ............................................................................................ 13
Tüneller ................................................................................................................ 13
Kablo Kanalı ve Yaya Yürüme Yolları................................................................ 17
Cer Gücü Trafo Yapıları ...................................................................................... 17
4.
HAT ĐŞLERĐ TASARIMI.................................................................................................... 18
4.1
ALT YAPI ............................................................................................................................ 18
4.2
ÜSTYAPI ............................................................................................................................. 18
4.2.1 Balastsız Hat......................................................................................................... 18
4.2.2 Balastlı Hat ........................................................................................................... 18
4.3
MANEVRA VE PARK HATTI .......................................................................................... 19
4.4
KORUMALI HATLARA ERĐŞĐM YOLLARI .................................................................. 19
4.5
RAYLAR.............................................................................................................................. 19
4.5.1 Ray Tipleri............................................................................................................ 19
4.5.2 Toleranslar............................................................................................................ 19
Tramvay Tasarım Kriterleri
i
4.6
4.5.3 Ray Kaynakları..................................................................................................... 20
4.5.4 Karşılık Rayları (Kontrray) .................................................................................. 20
4.5.5 Makaslar ............................................................................................................... 21
BAĞLANTI ELEMANLARI ......................................................................................... 21
4.6.1 Doğrudan Tespit Ray Bağlantıları........................................................................ 21
4.6.2 Beton Travers Bağlantı Elemanları ...................................................................... 22
4.7
TRAVERSLER .................................................................................................................... 22
4.8
BALAST............................................................................................................................... 23
5.
DURAKLAR........................................................................................................................ 25
5.1
DURAK YOLCU YÜKÜ .................................................................................................... 25
5.2
DURAK YERLEŞĐMLERĐ ................................................................................................. 25
5.2.1 Peronlar ve Boyutları ............................................................................................. 25
5.3
DURAK TESĐSLERĐ ........................................................................................................... 26
5.4
DURAK GĐRĐŞ TESĐSLERĐ VE KAPASĐTE HESAPLARI............................................. 26
5.5
MERDĐVENLER ................................................................................................................. 26
5.6
MALZEMELER................................................................................................................... 26
5.7 ENGELLĐLER ĐÇĐN EK TEDBĐRLER............................................................................... 26
6.
DEPO SAHASI, BAKIM ONARIM ATÖLYELERĐ VE ĐŞLETME MERKEZĐ............. 27
6.1
DEPO SAHASI TASARIM GEREKSĐNĐMLERĐ.............................................................. 27
6.1.1 Güvenlik ............................................................................................................... 28
6.1.2 Elektrifikasyon ...................................................................................................... 28
6.1.2.1 Cer Gücü Temini............................................................................................... 28
6.1.2.2 Enerji Temini .................................................................................................... 28
6.1.2.3 Acil Durum Güç Kaynakları ............................................................................. 29
6.1.2.4 Atölyeye Güç Temini ....................................................................................... 29
6.1.2.5 Aydınlatma ....................................................................................................... 29
6.1.2.6 Acil Aydınlatma................................................................................................ 29
6.1.2.7 Atölye ve Đşletme Bakım Binası Aydınlatması .................................................. 29
6.2
DEPO SAHASI KAPASĐTESĐ............................................................................................ 29
6.3
DEPO SAHASI DÜZENĐ VE YERLEŞĐMĐ....................................................................... 30
6.4
DEPO SAHASI TESĐSLERĐ ............................................................................................... 30
6.5
ARAÇ BAKIM BĐNASI VE ATÖLYELER ...................................................................... 30
6.5.1
6.5.2
6.5.3
6.5.4
6.5.5
6.5.6
6.5.7
Küçük Onarım ve Önleyici Bakım/Muayene Bölümü......................................... 31
Ana Onarım Bölümü ............................................................................................ 31
Đç Temizlik Bölümü ............................................................................................. 32
Ana Üniteler Onarım Atölyeleri........................................................................... 32
Hat Yapıları ve Hat Bakım - Onarım Bölümü ..................................................... 32
Tesisat Alanı......................................................................................................... 33
Boji ve Büyük Ünite Depolama Alanı ................................................................. 33
Tramvay Tasarım Kriterleri
ii
6.5.8 Genel Depo Alanı................................................................................................. 33
6.5.9 Ofisler................................................................................................................... 33
6.5.10 Yemek Salonları, Mutfak, Tuvalet, Duş ve Giyim Mekanları ............................. 33
6.6
ĐŞLETME MERKEZĐ .......................................................................................................... 33
6.6.1 Depo Đşletme Merkezi .......................................................................................... 33
6.6.2 Servis Đşletme Merkezi......................................................................................... 34
7.
ĐNŞAAT VE BĐNA ĐŞLERĐ ELEKTRĐK VE MEKANĐK TESĐSAT SĐSTEMLERĐ....... 35
7.1
ELEKTRĐK........................................................................................................................... 35
7.1.1
7.1.2
7.1.3
7.1.4
7.2
Aydınlatma ........................................................................................................... 35
Güvenlik ve Kontrol Sistemleri............................................................................ 36
Durak Elektrik Sistemleri..................................................................................... 36
Topraklama........................................................................................................... 36
MEKANĐK SĐSTEMLER .................................................................................................... 37
7.2.1 Sıhhi Tesisat (Temiz Su, Atıksu-Pissu ve Drenaj)............................................... 37
7.2.2 Isıtma, Havalandırma ve Đklimlendirme............................................................... 38
7.2.3 Acil Havalandırma ............................................................................................... 39
7.2.3.1 Tüneller ............................................................................................................ 39
7.2.3.2 Duraklar............................................................................................................ 39
7.2.4 Acil Kaçış ve Boşaltma ........................................................................................ 39
7.2.5 Yangından Korunma ............................................................................................ 39
7.2.5.1 Malzeme ........................................................................................................... 40
7.2.5.2 Yangın Yayılımının Durdurulması................................................................... 40
7.2.5.3 Söndürme Sistemleri ........................................................................................ 40
7.2.5.4 Diğer Hususlar.................................................................................................. 42
8.
ELEKTROMEKANĐK SĐSTEMLER ................................................................................. 43
8.1
ELEKTRĐFĐKASYON......................................................................................................... 43
8.1.1 Enerji Temini........................................................................................................ 43
8.1.1.1 Enerji Kaynağı .................................................................................................. 43
8.1.1.2 Sistem Güvenilirliği.......................................................................................... 43
8.1.1.3 Orta Gerilim (O.G.) Enerji Dağıtımı ................................................................. 43
8.1.1.4 Güç Sistemlerinin Kontrolü.............................................................................. 43
8.1.2 Cer Gücü Sistemi ................................................................................................. 44
8.1.2.1 Sistem Gerilimi ................................................................................................. 44
8.1.2.2 Sistem Tertibi.................................................................................................... 44
8.1.2.3 Trafo Merkezlerinin Yerleşimi ......................................................................... 44
8.1.2.4 Cer Gücü Sistemi Topraklaması ....................................................................... 45
8.1.2.5 Korozyon Kontrolü ........................................................................................... 45
8.1.3 Yardımcı Güç Sistemleri ...................................................................................... 46
8.1.3.1 Alçak Gerilim Dağıtımı .................................................................................... 46
8.1.3.2 Aydınlatma ....................................................................................................... 46
8.1.3.3 Topraklama ve Yıldırımdan Korunma .............................................................. 46
8.1.4 Katener Sistem ..................................................................................................... 46
Tramvay Tasarım Kriterleri
iii
8.1.4.A1 Kontak Teli .................................................................................................... 46
8.1.4.A2 Askı Teli......................................................................................................... 46
8.1.4.A3 Katener Tellerinin Asılması............................................................................ 47
8.1.4.B Rijit Katener ................................................................................................... 47
8.1.5 Dönüş Hattı................................................................................................................. 47
8.2
SĐNYALĐZASYON VE HABERLEŞME........................................................................... 47
8.2.1 Makas Sinyalizasyon Sistemi................................................................................ 47
8.2.1.1 Sinyalizasyon Genel Prensipleri....................................................................... 47
8.2.1.2 Kapsam............................................................................................................. 48
8.2.1.3 Makas Sistemi .................................................................................................. 48
8.2.2 Haberleşme Sistemleri ........................................................................................... 49
8.2.2.1 Telsiz Sistemi ile Haberleşme .......................................................................... 50
8.2.2.2 Telefon Sistemi ile Haberleşme ....................................................................... 50
8.2.2.3 Anons Sistemi Đle Haberleşme ......................................................................... 50
8.3
KAPALI DEVRE TELEVĐZYON SĐSTEMĐ (CCTV)....................................................... 51
8.3.1 Genel .................................................................................................................... 51
8.3.2 Teknik Özellikler.................................................................................................. 51
8.4 TELSĐZ SĐSTEMĐ ................................................................................................................. 52
8.4.1 Genel .................................................................................................................... 52
8.4.2 Sistem Bileşenleri................................................................................................. 53
8.4.2.1 Anahtarlama Birimi ( Switcher)....................................................................... 53
8.4.2.2 Baz Đstasyonu ................................................................................................... 53
8.4.2.3 Ağ Yönetim Sistemi (Network Management System - NMS)......................... 53
8.4.2.4 Dişpeç Ünitesi (Operatör Konsolu).................................................................. 53
8.4.2.5 Ses Kayıt Cihazı ............................................................................................... 53
8.4.2.6 Mobil Araç Telsiz Terminali............................................................................ 53
8.4.2.7 Mobil (El) Telsiz Terminali ............................................................................. 53
8.5
SCADA SĐSTEMĐ (Supervisory Control And Data Acquisition System).......................... 53
8.5.1 Genel .................................................................................................................... 53
8.5.2 Kapsam................................................................................................................. 54
8.5.3 Merkezi Kumanda Elemanları ............................................................................. 54
8.5.3.1 Bilgisayar Donanımı ........................................................................................ 54
8.5.3.2 SCADA Yazılımı (Türk alfabesine uyumlu olacaktır) .................................... 54
8.5.4 Sistem Görevi .............................................................................................................. 54
8.6 ÜCRET TOPLAMA SĐSTEMĐ............................................................................................ 55
8.6.1 Sistem Elemanları ................................................................................................ 55
8.6.2 Sistem Çalışma Kavramı ...................................................................................... 55
8.7 ĐLETĐŞĐM AĞI (COMMUNICATION NETWORK) ..................................................... 56
8.7.1 Genel .................................................................................................................... 56
8.7.2 Sistem Kapsamı.................................................................................................... 56
8.7.3 Sistem Yapısı........................................................................................................ 56
Tramvay Tasarım Kriterleri
iv
9.
ARAÇLAR ........................................................................................................................... 57
9.1
TASARIM ............................................................................................................................ 57
9.2
ARAÇ GÖVDESĐ ................................................................................................................ 58
9.2.1 Araç Gövdesi Đmalat Özellikleri ........................................................................... 59
9.2.2 Körük Bölümü...................................................................................................... 59
9.2.3 Camlar ve Pencereler............................................................................................ 59
9.2.4 Araç Zemini .......................................................................................................... 60
9.2.5 Araç Koltukları ..................................................................................................... 60
9.2.6 Araç Đzolasyonu.................................................................................................... 60
9.2.7 Isıtma, Havalandırma ve Klima............................................................................. 61
9.2.8 Yangın Söndürme ................................................................................................. 61
9.2.9 Krikolama ve Kaldırma......................................................................................... 61
9.2.10 Kapılar .................................................................................................................. 61
9.2.11 Dikmeler, Tırabzanlar, Tutamaklar...................................................................... 62
9.2.12 Araçlarda Engelliler Đçin Ek Önlemler ..................................................................... 62
9.3 AYDINLATMA .................................................................................................................... 63
9.3.1 Đç Aydınlatma ....................................................................................................... 63
9.3.2 Yedek Aydınlatma................................................................................................ 63
9.3.3 Dış Aydınlatma .................................................................................................... 63
9.4
OTOMATĐK KOŞUM TAKIMLARI............................................................................. 64
9.5
CER SĐSTEMLERĐ ......................................................................................................... 64
9.5.1
9.5.2
9.5.3
9.5.4
9.5.5
9.5.6
9.5.7
9.6
FRENLER ....................................................................................................................... 66
9.6.1
9.6.2
9.6.3
9.6.4
9.6.5
9.6.6
9.6.7
9.6.8
9.6.9
9.7
Yol Verme Düzeni ................................................................................................ 64
Akım Toplama Elemanları - Pantograf ................................................................. 64
Hat Kesicisi........................................................................................................... 65
Cer Motoru ........................................................................................................... 65
Ana Kontrolör ...................................................................................................... 65
Performans Karakteristikleri................................................................................. 65
Fırçalıklar ............................................................................................................. 66
Servis Freni .......................................................................................................... 66
Đmdat Freni ........................................................................................................... 67
Đmdat Fren Şalteri................................................................................................. 67
Otomatik Durma................................................................................................... 68
Manyetik Ray Freni.............................................................................................. 68
Park Freni.............................................................................................................. 68
Patinaj/Kızaklama Önleme Sistemi....................................................................... 68
Kumlama Sistemi.................................................................................................. 69
Hat ve Ray Temizleme......................................................................................... 69
YARDIMCI ELEKTRĐK SĐSTEMLERĐ ........................................................................ 69
9.7.1 Alternatif Akımla Besleme ................................................................................... 69
9.7.2 Düşük Gerilimli Güç Temini ve Batarya Şarj Cihazı ........................................... 70
9.7.3 Batarya.................................................................................................................. 70
Tramvay Tasarım Kriterleri
v
9.7.4 Elektrik Kuplörleri ............................................................................................... 70
9.8
BOJĐ VE BAĞLI TEÇHĐZATI............................................................................................ 70
9.8.1
9.8.2
9.8.3
9.8.4
9.8.5
9.9
Boji ....................................................................................................................... 70
Amortisörler ......................................................................................................... 71
Havalı Askı Sistemi .............................................................................................. 71
Tespit Mili ............................................................................................................ 72
Tekerlekler ........................................................................................................... 72
HAVA KOMPRESÖRLERĐ ........................................................................................... 72
9.10 DĐĞER HUSUSLAR....................................................................................................... 73
9.10.1 Ekipman Seri Numaraları ve Parça Tanımları ..................................................... 73
9.10.2 Titreşim Kıstasları ................................................................................................ 73
9.10.3 Titreşim Ölçme Usulleri....................................................................................... 73
10. EKLER..................................................................................................................................... 75
Ek-1: Gabari Hesapları .................................................................................................................. 77
Ek-2: Köprü Tasarımında Yararlanılacak Standart ve Kurallar................................................... 80
Ek-3: Tramvay Sistemi Tasarımında Yararlanılacak Standartlar, Yönetmelikler ve Teknik
Şartnameler........................................................................................................................... 81
Ek- 4:Kısaltmalar ........................................................................................................................... 89
Tramvay Tasarım Kriterleri
vi
ŞEKĐLLER
Şekil – 2.1: Tramvay Aracı Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direği Ortada .................... 6
Şekil – 2.2: TramvayAracı Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direği Yanda...................... 7
Şekil – 3.1: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direği Ortada ................................................... 9
Şekil – 3.2: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direği Kenarda .............................................. 10
Şekil – 3.3: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direği Caddede .............................................. 11
Şekil – 3.4: Yarmada Hat Enkesiti ........................................................................................... 12
Şekil – 3.5: Aç-kapa Hat Enkesiti - Tek Hat............................................................................ 14
Şekil – 3.6: Aç-kapa Hat Enkesiti - Çift Hat, Tek Göz............................................................ 15
Şekil – 3.7: Aç-kapa Hat Enkesiti - Çift Hat, Çift Göz............................................................ 16
Tramvay Tasarım Kriterleri
vii
Tramvay Tasarım Kriterleri
viii
1.
GENEL
Bu bölümde kentçi toplu taşım sistemleri içerisinde yer alan Tramvay, Cadde Tramvayı, Hızlı
Tramvay vb. adlarla anılan Tramvay Sistemlerine ilişkin asgari tasarım kriterleri
verilmektedir. Ancak, çalışma alanındaki yerel şartlar, topoğrafik özellikler, tarihi ve doğal sit
alanların bulunması gibi etkenlerden kaynaklanan kısıtlılıklarda; alternatif güzergahlar da
incelenmiş olmak kaydıyla, hat eğimi ve kurp yarıçapı kriterlerinde farklı değerlerin
kullanılması durumunda, gerekçe raporu ile birlikte DLH’nın onayına sunulabilecektir.
Mevcut raylı sistem hatlarının uzantılarının planlanması durumunda ise; Ray Açıklığı, Depo
Sahası Ray Đşleri (betona tespitli veya travers-balastlı hat yapımı) gibi kriterler mevcut sistem
özellikleri ile uyumlu olacaktır.
Tramvay Sisteminde tek yönde saatlik yolcu kapasitesi 10.000 ila 15.000 arasındadır.
Enerji gereksinimi katener veya rijid katener şeklinde havai hattan sağlanacaktır.
Sistem tasarımı; ekte yer alan ulusal-uluslararası standartlar ile kamu kurum ve kuruluşlarının
ilgili yönetmelik ve teknik şartnameleriyle uyumlu olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
1
2.
GEOMETRĐK TASARIM
Projelerde kullanılacak ölçekler Bayındırlık Bakanlığı Yapı Đşleri Genel Müdürlüğü Mimari
Proje Düzenleme Esaslarına ve ilgili standartlara uyulacaktır.
2.1
YATAY GÜZERGAH
2.1.1
Genel
Bu kriterler hatyolu yatay güzergahının bütün tasarım aşamalarında ana hat ve depo alanı
üzerindeki bütün ray işlerine uygulanacaktır.
Ana hat üzerindeki yatay güzergah, dairesel kurplara geçiş eğrileriyle bağlanan düz hat
(aliyman) bölümlerinden oluşmaktadır.
Ana hat üzerindeki gelir getiren işletme hattı için maksimum tasarım hızı, tramvayın taşıt
yolunda seyretmesi durumunda taşıt yolu hız kurallarına uygun olmalıdır. Korumasız hatta
(cadde tramvayı) tasarım hızı 50 km/saattir. Taşıt yolundan ayrılmış, yaya girişi önlenmiş
korumalı hatlarda (örneğin refüjde ve tünellerde) tasarım hızı 70 km/saat, depo ve atölye alanı
üzerindeki hatlarda (ana hattan depo alanına giden hatlar hariç) ise15 km/saattir.
Korumalı hatta tasarım 70 km/saate göre (korumasız hatlarda 50 km/saat) hazırlanmalı, fakat
konfor kriterlerine uyulduğunu garantilemek için 80 km/saatlik (korumasız hatlarda 60
km/saat) test hızına göre kontrol edilmelidir.
2.1.2
Düz Hat Kesimleri
a)
Hatlar
Ana hat tasarımında kullanılan kriterler aşağıda yer almaktadır:
Konfor Katsayısı
(Yanal Đvme: m/s²)
Eğimler
Geçiş Eğrileri
maksimum
0,65
maksimum
%7,0
minimum
25 m
mutlak maksimum
1,0
mutlak maksimum
%12,0
mutlak minimum
10 m
Not: Mutlak minimum değer, kurp bölgesindeki tasarım hızına bağlı olarak aracın 2 saniye süre ile
sabit geometride yol alması prensibi doğrultusunda belirlenecektir.
b)
Duraklar
Yatay güzergah, peron boyunca düz hat olacaktır. Peron ile araç arasında sabit bir mesafe
bulundurmak için düz hat kesimi, peronun her iki ucundan da ileriye uzanacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
2
c)
Özel Hat Đşleri
Bütün özel hat işleri düz hat üzerinde yapılacaktır. Gerek ana hatta gerekse Đşletme ve Bakım
Merkezinde, bir makas noktasından önce bulunan düz hattın minimum uzunluğu 5,0 m
olacaktır.
2.1.3
Kurplar
2.1.3.1
Dairesel Kurplar
Dairesel kurplar, metre olarak yarıçaplarına göre tanımlanacaktır.
Rahat ve güvenli bir seyir sağlamak için, kurplarda imkan ölçüsünde büyük yarıçaplar
kullanılacaktır. Ana hattın minimum kurp yarıçapı ile ilgili kısıtlamalar aşağıda verilmiştir:
YATAY KURPLAR
Minimum yatay yarıçap
Kurplar arasındaki düz
hat minimum uzunluğu
Yatay kurp uzunluğu
Minimum
Mutlak Minimum
25 m
20 m
25 m
6m
25 m
10 m
Not: Mutlak minimum düz hat ve yatay kurp uzunluk değerleri, kurp bölgesindeki tasarım hızına
bağlı olarak aracın 2 saniye süre ile sabit geometride yol alması prensibi doğrultusunda
belirlenecektir.
Depo hatları, depo bağlantı hatları ve manevra hatları tasarımında da yukarıdaki kriterlere
uyulacaktır.
2.1.3.2
Bileşik Kurplar
Bileşik kurp kullanımı tavsiye edilmemekle birlikte, maddi veya işletmeyle ilgili zorlamaların
üstesinden gelmek için gereken yerlerde kullanılabilecektir. Yarıçapları 1600 m veya daha az
olan iki veya daha fazla dairesel kurp, bileşik kurp oluşturmak üzere birbirine bağlanacak
olduğu takdirde, dairesel kurplar geçiş eğrileri ile birleştirilecek ve izin verilen maksimum hız
bileşik kurbun bütün kısımlarında aynı kalacak şekilde ayarlanacaktır.
2.1.3.3
Ters Kurplar
Ters kurp kullanımı tercih edilmeyecektir. Fakat gereken yerlerde, iki kurp madde 2.1.3.1’de
belirtilen kriterleri karşılayacak şekilde birbirinden ayrılacaktır.
2.1.3.4
Geçiş Eğrisi
Düz hat ile dairesel kurplu hat arasında geçiş eğrisi uygulanacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
3
2.1.3.5
Dever
Güzergah üzerinde karma trafik olması durumunda dever öngörülmeyecektir. Ancak diğer
trafikten ayrılmış korumalı hatlarda zorunlu hallerde dever uygulaması yapılabilecektir.
2.2
DÜŞEY GÜZERGAH
2.2.1
Genel
Hat ekseni, alçak kottaki rayın üst kotunu hat merkezinde gösteren boyuna kesittir.
2.2.2
Eğimler
a)
Ana Hatlar
Maksimum devamlı eğim %7 olacaktır. Ardı ardına gelen eğimler kullanıldığında hat estetiği
olumsuz yönde etkilenmeyecektir.
Geometrik mecburiyetler, tarihi yapılar, çevre dokusu vb. gibi kısıtlılıklar altında, %7’yi aşan
eğimler ancak %12’ye kadar ve yalnız kısa mesafelerde kullanılabilecektir.
b)
Depo ve Bakım Atölyeleri Sahası
Depo alanındaki istenilir eğim %0,0 dir. Zorunlu hallerde maksimum eğim %0,3 olacaktır.
Atölyedeki bütün hatlar %0,0 eğimli olacaktır. Depo ve atölye hatlarını ana hatta bağlayan
hatlar ile depo hatlarını atölyelere bağlayan hatlar çıkış yönünde rampalı olacaktır. Alan
dahilinde, depo hatlarını atölyelere bağlayan irtibat hatlarının eğimi maksimum %1,5
olacaktır.
Depo ve Atölye hatlarında dever olmayacaktır.
Atölyede ray üstü yer tabanıyla aynı düzeyde olacak ve gömülmüş rayı çevreleyen beton,
asfalt ya da başka bir malzemede “flanş – yolu” tesis edilecek veya oluklu ray kullanılacaktır.
Depo giriş hatları tasarımı, ana hat standartlarını izleyecektir.
2.2.3
Düşey Kurplar
Hat eğiminde değişiklikler olması halinde düşey kurplar ile yumuşak bir geçiş sağlanacaktır.
Düşey kurplar dairesel veya parabolik eğrilerle oluşturulacaktır.
Düşey Kurp Yarıçapı:
Ana hatta minimum düşey kurp yarıçapı R= V²/4 formülü ile hesaplanacaktır.
V: tasarım hızı (km/saat)
DÜŞEY KURPLAR
Minimum
Düşey kurp yarıçapı
1000 m
625 m
20 m
10 m
Düşey kurp uzunluğu
Tramvay Tasarım Kriterleri
Mutlak Minimum
4
Mutlak minimum kurp uzunluğu, kurp bölgesindeki tasarım hızına bağlı olarak aracın 2
saniye süre ile sabit geometride yol alması prensibi doğrultusunda belirlenecektir.
2.3
GABARĐLER
Ray açıklığı 1435 mm olacaktır.
Hatlar ve hat boyu yapılarda uygulanacak minimum gabariler ve diğer özellikler, araç ve
güzergah özellikleri esas alınmak üzere belirlenecektir.
Esas alınacak araç özellikleri:
Araç mafsallı veya mafsalsız, pantograf ile katenerden aldığı 750 V DA ile çalışacaktır. Tekli
araç veya çoklu araçtan oluşan diziler kullanılabilecektir.
W3 yükü altında izin verilen dingil yükü (maksimum):
10.000 kg
Bu maddede belirlenen kriterler depo ve atölye alanlarını içeren bütün sistemin
tasarımlanmasında uygulanacaktır.
Aşağıdaki maddelerde hatyolu enkesitlerinden örnekler ve bunların tramvay aracı ile olan
ilişkisi gösterilmektedir.
2.3.1
Araç Gabarisi
Araç gabarisi dinamik gabarinin etrafına 100 mm'lik bir yedek pay ilavesiyle, aracın işgal
ettiği mekan olarak tanımlanır. Yedek pay, sistemin herhangi bir yerinde sabit bir yapının
cephesi ile araç arasında kalan minimum boşluk mesafesini ifade eder. Durak peronları bunun
dışında bırakılmıştır. (Ölçülendirmeler için bkz. EK-1)
2.3.1.1
Statik Gabari
Aracın statik gabarisi örneği Şekil 2.1 ve Şekil 2.2’de gösterilmiş olup aracın hareketsiz
haldeki ölçüleridir. Statik gabaride araç ayna veya kamera yerleri dikkate alınacaktır.
2.3.1.2
Dinamik Gabari
Şekil 2.1 ve Şekil 2.2’de gösterilen örnek dinamik gabari, aracın çeşitli durumlardaki düşey,
yanal ve döner kaymalarını etkileyen tüm güçlere ve şartlara cevap verecek şekilde
tasarımlanacaktır. Dinamik gabari, karoseri kenar hattının maksimum kaymasıdır. Karoseri
kenar hattının maksimum kayması ise, araç genişliği ve yüksekliği açısından olabilecek en
kötü durumda araç tarafından işgal edilen maksimum yer olarak tanımlanmaktadır.
Yeri değiştirilemez herhangi bir yapının bu zarfa olan mesafesi 100 mm’den az olmayacaktır.
Duran bir aracın platforma olan uzaklığı 50 mm – 80 mm arasında olacaktır.
Araç dinamik zarfları arasındaki minimum uzaklık (en kötü durumda) 0,20 m olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
5
Şekil- 2.1: Tramvay Aracı Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direği Ortada (Örnektir)
Not: Ölçülendirmeler EK-1’de yer almaktadır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
6
Şekil- 2.2: Tramvay Aracı Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direği Yanda (Örnektir)
Not: Ölçülendirmeler EK-1’de yer almaktadır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
7
3.
ĐNŞAAT ve YAPISAL TASARIM
3.1
GENEL
Yapısal tasarım Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı Yapı Đşleri Genel Teknik Şartnamesi ve ilgili
ulusal-uluslararası standartlarla uyumlu olacaktır.
3.2
HATYOLU YAPILARI
3.2.1
Hemzemin Hatlar
Hemzemin yapıları genel olarak;
a)
b)
c)
Mevcut yağmur drenaj kanalına bağlanan eksiksiz bir drenaj sistemi,
Kesintisiz kablo hattı,
Gerekli geçiş elemanları ile traverslerdir.
Aracın yüksek hızda seyredebilme olanağı olan bölgelerde korumalı hatlar tesis
edilebilecektir. Korumalı hatlarda, ray hattına izinsiz girişleri engellemek üzere her iki yanda
emniyet parmaklığı tesis edilecektir. Parmaklık, en yüksek yerden veya bordürden 2,0 m
yüksekte, üst kısmı dikenli tırmanılamayan standart galvanizli tel olacaktır.
Hemzemin ve yarmada hat enkesit örnekleri Şekil 3.1, 3.2, 3.3 ve 3.4’te gösterilmiştir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
8
Şekil- 3.1: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direği Ortada (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
9
Şekil- 3.2: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direği Kenarda (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
10
Şekil- 3.3: Hemzemin Hat Enkesiti - Caddede (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
11
Şekil- 3.4: Yarmada Hat Enkesiti (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
12
3.2.2
Köprüler -Viyadükler
Köprü/viyadük hesaplarında, trafik yükü ve buna ait kuvvetler dahil tüm yükler göz önüne
alınacaktır.
Kurp yarıçapı 300 m'nin altındaki köprülerde başka bir emniyet önlemi yoksa kontrray
kullanılacaktır.
Köprü/viyadüklerde yaya yolundan düşme tehlikesi olan yerlerde 1 m yüksekliğinde korkuluk
yapılacaktır. Orta perona sahip köprülerde, ters taraf kapılarının açılma ve yolcu düşme
ihtimaline karşı önlem alınacak veya köprünün her iki tarafına yaya yolu yapılacaktır.
Köprü/viyadük ayakları, taşıt trafiği ile yan yana olan hatlarda herhangi bir araç çarpmasında
sağlam kalacak şekilde tesis edilecek ve yan destekler, yer seçimi veya özel önlemlerle
çarpmalara karşı korunacaktır.
Köprü/viyadüklerde gerçek sehim, hesaplanan sehimi aşmayacaktır. Köprü/viyadükler
işletmeye açılmadan önce yükleme deneyine tabi tutulacaktır.
Tramvay araçlarını taşıyacak yapı ve yapı kısımlarının hesaplarında alınacak yükler şunlardır:
a)
Ölü yük
Yapının kendi ağırlığı ile birlikte yapı üzerinde sürekli bulunan yol malzemesi, kablo, direk,
elektrifikasyon teçhizatı, refüj, parapet vb. dir.
b)
Hareketli Yük
Tramvay araçlarının dingil yükü, dingil aralığı, araç boyu ve dizi boyu dikkate alınarak gayri
müsait yüklenmesidir.
Dinamik etki katsayısı;
- 40 m'ye kadar olan basit mesnetli köprülerde: 1,30
- Sürekli kiriş köprülerde, mesnetlerde ve negatif moment bölgesinde: 1,45
- Süreklilik göstermeyen mesnet ve pozitif moment bölgesinde 1,30 alınacaktır.
Lase Kuvveti: Dingil yükünün %10'u alınacaktır.
Etki noktası, en düşük ray üst seviyesinden 1,10 m yüksekliğinde hat eksenine dik alınacaktır.
Fren ve Demeraj Kuvveti: Dingil yükünün %20'sidir.
Köprülerin ve viyadüklerin yapımında EK-2'de yer alan standart ve kriterlere uyulacaktır.
3.2.3
Tüneller
Tramvay hatlarının, normal araç trafiğinin kesintiye uğramasının istenmediği otoyol vb. gibi
yapıları geçmek zorunda olması halinde, bu tip yapıların geçişi için tünel yapımı tercih
Tramvay Tasarım Kriterleri
13
edilebilecektir. Tünel yapımında HRS Tasarım Kriterleri geçerli olacaktır. Tünelde durak
yapımından kaçınılacaktır. Ancak zorunlu hallerde tünellerde durak/istasyon yapımı söz
konusu olduğunda HRS Tasarım Kriterleri geçerli olacaktır.
Hatyolunun aç-kapa tünel enkesit örnekleri Şekil 3.5, 3.6 ve 3.7’de gösterilmiştir.
Şekil 3.5: Aç-Kapa Hat Enkesiti - Tek Hat (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
14
Şekil 3.6: Aç-Kapa Hat Enkesiti - Çift Hat, Tek Göz (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
15
Şekil 3.7: Aç-Kapa Hat Enkesiti - Çift Hat, Çift Göz (Örnektir)
Tramvay Tasarım Kriterleri
16
3.2.4
Kablo Kanalı ve Yaya Yürüme Yolları
Korumalı hatlarda, madde 3.2.2 ve 3.2.3 gereği yapılacak olan tünellerde, köprüler ve
viyadüklerde ana hat boyunca hat yatağının en azından bir yanında yürüme yolları tesis
edilecektir.
Hat yapılarında yürüme yolları; yolcular ve personel için emniyetli, rahatça geçişi sağlayacak
seviyede, minimum 70 cm genişlikte olacaktır. Yürüme yolu üzerindeki güvenli bölgenin
temiz yüksekliği ise minimum 200 cm olacaktır. Yürüme yolları beton veya çelik kafesli
olabilecek ve kablo kanalları ile kombine gerçekleştirilebilecektir. Tünellerde ve yükseltilmiş
hatlarda, ray hatlarından uzakta yolcu tutunma tırabzanları temin edilecektir.
Ana hat boyunca hat yatağının en azından bir yanında kablo kanalı tesis edilecektir.
Kablo kanalları; iletişim ve kontrol için ayrı bölümlü ve kendinden tahliyeli olacak, yaya
yollarının desteklenmesi için kullanılabilecektir.
Kablo kanalları ve yürüme yolları makasların, makas makinelerinin, kablo eklerinin ve diğer
ray hattına monteli teçhizatın bakımını kolaylaştıracak şekilde tasarımlanacaktır.
3.2.5
Cer Gücü Trafo Yapıları
Hat boyunca ihtiyaç duyulacak cer gücü trafoları, yüzeyde tesis edilecek Cer Gücü Trafo
Yapıları içinde yer alacaktır.
Tasarımda; bu yapıların yangına dayanıklı, su geçirmez, yeterli havalandırma ve
aydınlatmaya sahip ve drenajının sağlanmış olması gözetilecektir.
Bu yapıların gereksinimleri madde 8.1.2’de belirtilmiştir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
17
4.
HAT ĐŞLERĐ TASARIMI
4.1
ALT YAPI
Altyapı tasarımında yerel jeolojik ve hidrolik özellikler göz önüne alınacak, yağmur ve sel
sularının işletmeyi etkilemeyecek şekilde yönlendirilmesi sağlanacaktır.
4.2
ÜSTYAPI
Araçların üzerinde hareket ettiği raylar, bunları traverslere ve birbirlerine bağlayan bağlantı
malzemesi, mevcut ise travers ve balast üstyapıyı teşkil eder.
Üstyapı, aşağıdaki fonksiyonlar emniyetle yerine getirilecek şekilde tasarımlanacaktır:
a)
Projede belirtilen en fazla araç yükünde ve maksimum hızda statik ve dinamik
kuvvetlerin etkisinden dolayı kalıcı şekil değişiklikleri olmayacaktır,
b)
Hat boyutları ile araç ölçüleri birbiriyle istenen hızda ve kabul edilen aşınma paylarında,
güvenli bir seyir sağlayacak şekilde uyuşacaktır,
c)
Kurp yarıçapı, sistemin ortalama hızını sınırlamayacak kadar büyük tutulacaktır,
d)
Kurplar; müsaade edilen hıza ulaşıldığında, dengeleme, yan ivme ve onun zamanla
değişimi en az olacak şekilde tesis edilecektir,
e)
Yüzey suları üst yapıdan kolayca uzaklaştırılacaktır.
Standart raylı sistem üst yapısının balastlı ve balastsız olmak üzere iki yapım şekli vardır.
4.2.1
Balastsız Hat
Balastsız hat; rayların bağlantı malzemesi ile doğrudan ana yapıya bağlanması, tek ya da
ikişerli blok halinde elastik tabana oturan prefabrik beton traverslere bağlanması veya
prefabrik levhalarla bağlanması şeklinde olacaktır.
Ray hattı gömme ankastreler kullanılarak beton ray yatağına direkt olarak tespit edilecektir.
Direkt tespit ray hattı ve balastlı ray hattı arasındaki bağlantı yerinde transfer dilimleri tesis
edilecektir.
Balastsız hatlarda; yol elastikliğinin sağlanması, titreşim ve gürültünün azaltılması için
gerekli önlemler alınacak, beton ve ray temel kaidesi arasında elastik malzeme kullanılacaktır.
4.2.2
Balastlı Hat
Balastlı hat; rayların balast tanımına uyan, gerektiği gibi tesviye edilmiş agrega içerisine
oturtulmuş beton veya ahşap traverse monte edildiği hattır. Balastlı hat, motorlu taşıt trafiğini
üzerinde taşımayan veya eşdüzey kesişmesiz hatlarda kullanılabilecektir.
Balastlı hat yol tabanı, ray yapısından yapılacak pozitif drenaja göre tasarımlanacak ve araç
ile yol tabanı mukavemetinin yüküne istinaden minimum bir derinliği olacak, balast
yüksekliği traverslerin alt kısmından itibaren minimum 30 cm olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
18
4.3
MANEVRA VE PARK HATTI
Manevra ve Park Hattı, sinyalize edilmiş hattın dışında kalan, yolcu taşıma amacında
kullanılmayan, manevra ve park alanının belirlenmiş sınırları içindeki hat kesimidir.
4.4
KORUMALI HATLARA ERĐŞĐM YOLLARI
Acil durumlarda karayolundan gerekli ekipmanın hatta erişimi için uygun aralıklarla erişim
yolları tasarlanacaktır.
4.5
RAYLAR
4.5.1
Ray Tipleri
Raylar, UIC Standartlarına ve EN 13674 - Railway Applications - Track - Rail - Part 1:
Vignole Railway Rails 46 kg/m and Above - Demiryolu Uygulamaları - Bölüm 1:Vignole
Demiryolu Rayı 46 kg/m ve Üstü - Standardına uygun şekilde, R 260 kalitesinde olacaktır.
Çalışan tüm raylar, UIC Standartlarının veya dengi standartların en yeni versiyonlarının
gereklerine uygun olarak imal, monte, muayene ve test edilecektir. Rayların her türlü kesilişi
ve aktarılışı, UIC Standartlarının veya dengi standartların gereklerine uygun olacaktır. Raylar
kaynaklı olacak ve kaynak aralıkları mümkün olduğu kadar uzun tutulacaktır. Kaynağa ait
teknik özellikler ise aşağıda verilmiştir:
Raylara cebire delikleri delinmemiş olacaktır.
Ray eğimi tasarım ayrıntılarına uymak için sıfır olacaktır.
150 m veya daha küçük yarıçaplı kurplarda kullanılacak olan raylar, standart atölye
yöntemleri ya da diğer onaylanmış yöntemlerle önceden bükülmüş veya kavislendirilmiş
olacaktır.
4.5.2
Toleranslar
Tüm hat ve hat donanımı aksamı, sıcaklık değişmelerini karşılayan ve yapım hassasiyetini
sağlayan hat yapım toleranslarına uyan minimum toleranslara göre monte edilecektir.
Ana hat ve depo hat donanımına ilişkin tüm yapım toleransları, aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Hat Yapım Tolersansları
Hat Boyunca
Ekartman (Ray Açıklığı)
Boyuna Kot Farkı
Enine Kot Farkı
Fleş Toleransı
Tramvay Tasarım Kriterleri
Ana Hatta
16 m ray boyunda, ray
eksenleri arasında 3mm
1435 mm ± 3 mm
50 m’de ± 3 mm
± 2 mm
± 2 mm
Depoda
20 m ray boyunda, ray
eksenleri arasında 3 mm
1435 mm ± 3 mm
50 m’de ± 10 mm
± 3 mm
± 2 mm
19
4.5.3
Ray Kaynakları
Ray kaynağı işlemleri, UIC ve TS EN 14730 -1 - Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Rayların Alumino Termik Kaynağı - Bölüm 1: Kaynak Đşlemlerinin Onayı - Standartlarına
uygun olacaktır.
Raylar; seyyar direnç ray kaynak makinesi veya sabit direnç ray kaynak makinesi ile alın
kaynağı veya alüminotermit ray kaynağı ile kaynaklanacaktır.
Kaynaksız ek mecbur kalınmadıkça kullanılmayacaktır. Kullanılması gerekirse kaynaksız tüm
ekler ilgili standartlara göre; her ekte en az 4 delik açılıp, ölçülü torkta sıkıştırılacak, yüksek
çekme mukavemetli en az 25 mm çaplı cıvatalarla tespit edilmiş, epoksi yapıştırmalı çubuk
cebireler (ray tespit demirleri) kullanılacak şekilde tasarımlanacaktır. Bu ekler ray mantarında
0 mm tolerans ile yapılacak, gerekirse elektrik yalıtımları sağlanacaktır.
Kaynak Yapılacak Minimum Ray Uzunlukları
Proje hızı 70 km/saat olan hatlarda kaynakla birleştirilebilecek minimum ray uzunluğu ana
hatlarda 18 m ve seçilen imalatçının normal olarak çekebileceği ve kontrol altında soğutacağı
maksimum uzunlukta olacaktır.
Yine aynı hız değeri için kaynak edilerek birleştirilecek toplam ray uzunluğu 120 ile 180 m
arasında olacaktır.
50<V<70 km/saat proje hızı aralığında kaynakla birleştirilebilecek minimum ray uzunluğu 5m
ve V<50 km/saat için ise 3 m olacaktır.
Makaslarda, bağlantı bölümlerinde daha kısa ray kaynak boyu kullanılabilecektir.
Geçiş Raylarında Kaynak
Birbirini takip eden raylar farklı özellikte ise geçiş rayları kullanılacaktır.
Ray Döşenmesinde Kaynak Boşluğu
Rayların döşeme durumuna ve o günkü hava şartlarına göre kaynak için bırakılacak mesafeler
tespit edilecektir.
Makasların Montajı ve Kaynağı
Makaslara, montaj yerinde veya inşaatın olduğu yerde kaynak yapılabilecektir.
4.5.4
Karşılık Rayları (Kontrray)
Deraymanı ve araçların devrilmesini önlemek amacıyla,
a)
Makas göbeklerinde,
b)
270 m veya daha küçük yarıçaplı kurplarda iç rayın iç tarafında,
Tramvay Tasarım Kriterleri
20
c)
Deraymanın kesinlikle önlenmesi gereken yükseltilmiş yapıların üzerinde hattın her iki
rayı boyunca
kontrray döşenecektir.
4.5.5
Makaslar
Makaslar sistemin işletme hızlarını karşılayacak şekilde tasarlanıp yerleştirilecektir.
Tramvay hattında hatyolunun geometrisine uygun olarak kesişme açısı 1/4, 1/6, 1/7 ve 1/9
olan makaslar kullanılabilecektir. Makasların, sabit eğimli aliyman bölümlerinde kullanılması
tercih edilecektir. Oluklu ray kullanılan güzergah bölümünde makas kullanılmayacaktır.
Yerel iklim şartlarının gerekli kıldığı durumlarda, depo alanındaki manüel makaslar hariç
bütün özel hat donanımı, buz oluşumunun makasın hareketini engellemesine mani olmak için
ısıtıcı elemanlarla teçhiz edilecektir.
4.6
BAĞLANTI ELEMANLARI
Bağlantı elemanlarının özellikleri aşağıda verilen standartlara uygun olacaktır:
-
TS EN 13481-1: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Bağlantı Sistemleri Đçin
Performans Özellikleri - Bölüm 1: Tarifler
-
TS EN 13481-2: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Bağlantı Sistemleri Đçin
Performans Özellikleri Bölüm 2: Beton Traversler Đçin Bağlantı Sistemleri
-
TS EN 13481-3: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Bağlantı Sistemleri Đçin
Performans Özellikleri Bölüm 3: Ahşap Traversler Đçin Bağlantı Sistemleri
4.6.1
Doğrudan Tespit Ray Bağlantıları
Ray bağlantı elemanları; raya araç tekerlek yüklerinden, ray uzamasından ve rayın
mesnetlendiği yapılardan ortaya çıkan yüklere karşı bir direnç sağlayacaktır.
Doğrudan tespitli hat kesimlerinde hattın tüm esnekliği esnek ray pedi veya üstyapıda alınan
diğer fiziki önlemler ile sağlanacaktır.
Bağlantı Elemanlarının Özellikleri
a)
Ray Mantarı Yanal Sapması
Bağlantı elemanı; ısı genleşmesi ve doluluk oranı izdiham hali kriterindeki (W4 yük durumu,
bkz: Bölüm 9.2) araçtan gelen düşey ve yatay yükler altında (buz yükü dahil) en fazla 6
mm’lik bir gabari açılmasından daha fazla bir açılmaya meydan vermeyecek şekilde
seçilecektir.
Normal merkezkaç kuvvetinin maksimum değerini seyir konforu kriteri belirleyecektir (yanal
0,1xg).
Tramvay Tasarım Kriterleri
21
b)
Rayın Düşey Sapması
Hatyolunun dinamik düşey deformasyonu değişik araç yükleri ve seçilen ray ile belirlenen ray
aralığı esas alındığında aşağıdaki mertebelerde olacaktır:
-
W3 statik araç yükü (bkz. madde 9.2) altında (200C’de) 0,65 mm'nin üzerinde,
-
W4 araç yükü (bkz. madde 9.2) altında (buz dahil) (200C’de) 1,8 mm’nin altında.
c)
Boylamasına Sınırlama
TS EN 13146-1: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Bağlantı Sistemleri Đçin Deney
Yöntemleri - Bölüm 1: Boylamasına Ray Tutulmasının Belirlenmesi - Standardına göre bir
ray bağlantı seti için rayın boyuna direnci minimum 7 kN olmalıdır.
d)
Kırılma Sonucu Oluşan Boşluk
Bağlantı elemanının boylamasına oluşturduğu direnç, minimum ray sıcaklığında hesaplanan
açılma aralığının 50 mm'den daha az olmasını sağlayacak mertebede olacaktır. Bu açılmanın
hesaplanmasında rayın bağlantı düzeni içerisindeki kayma miktarı ile viyadük yapısındaki
deformasyon dikkate alınacaktır.
e)
Bağlantı Elemanı Aralığı
Ayrıntılı tasarımda aksi gerekmiyorsa, doğrudan tespitli hatyolu kesimlerinde, bağlantı
elemanlarının aralığı kurplu hatlarda 0,65 m, düz hatlarda 0,75 m ve atölye hatlarında 1,0
m’den fazla olmayacaktır.
f)
Elektriksel Yalıtım Özellikleri
Rayların hatyolu alt yapısından elektriksel olarak yalıtılmış olması depo dışındaki bütün ray
bağlantı elemanları için bir gerekliliktir.
4.6.2
Beton Travers Bağlantı Elemanları
Beton traversler üzerinde ray bağlantı sistemi ile birlikte kullanılacak olan ray bağlantı
elemanları doğrudan tespitli hat kesimleri için belirlenen hususlara benzer olacaktır.
4.7
TRAVERSLER
Ön Gerilmeli Beton Travers
Kullanım Alanı: Ön gerilmeli beton travers, tüm hemzemin hatlarda ve balast tabliyeli
köprülerde kullanılacaktır.
Aralık: Ön gerilmeli beton traversler eksenden eksene dingil yükü ve hıza bağlı olarak
maksimum 75 cm aralıklarla yerleştirilecektir. Özel hallerde aralıklar değişebilecektir.
Boyutlar: Beton traversler aşağıda verilen standartlardaki boyut ve özelliklerde olacaktır:
Tramvay Tasarım Kriterleri
22
-
TS EN 13230-1: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Beton Traversler ve
Mesnetler - Bölüm 1: Genel Kurallar
-
TS EN 13230-2: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Beton Traversler ve
Mesnetler - Bölüm 2: Öngerilmeli Yekpare Traversler
-
TS EN 13230-3: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Beton Traversler ve
Mesnetler - Bölüm 3: Takviyelendirilmiş Đkiz Traversler
-
TS EN 13230-4: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Beton Traversler ve
Mesnetler - Bölüm 4: Makaslar ve Kesişen Demiryolları Đçin Öngerilmeli Traversler
Özel Boyutlarda (uzunluk olarak) Traversler: Sistemde elektriksel veya yapısal
gerekliliklerden dolayı özel boyutlarda uzun traversler kullanılabilecektir.
Ahşap Travers
Kullanım Alanı: Sadece hatların özellik gerektiren bölümlerinde kullanılacaktır. Tüm ahşap
traverslerin kullanımında TS 700 EN 13145 - Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Ahşap
Traversler ve Destekler - Standardı ve TCDD Şartnamelerine uyulacaktır.
Boyutlar: Balastlı hatlarda kullanılan standart ahşap traversler, TSE 700 EN 13145
Standardında belirtilen özelliklerde ve boyutlarda ayrıca iki kenarı da çelik bant ile sarılı
olacak ve/veya travers başlarına dik çakılmış çelik paslanmaz dikdörtgen veya S taraklar
bulunacaktır.
Aralıklar: Ahşap traversler eksenden eksene dingil yüküne ve hıza bağlı olarak maksimum
60 cm aralıklarla yerleştirilecektir.
Makas Traversleri: Özel durumlarda kullanılan değişik uzunluktaki traversler olup,
boyutları konumlarına göre değişecektir.
4.8
BALAST
Raylı sistemlerde hat zemini üzerine serilen, traverse gelen yükü zemine dağıtan, düşey
deformasyona engel olan, hat düzleminde yatay hareketi önleyerek verilen geometrik şekli
koruyan ve drenaj olanağı sağlayan bir malzemedir.
Kullanılacak Tip: Kırma taş balast kullanılacaktır.
Granülometrik Özellikler
Elek Delik Çapı
(inç)
3"
2½“
1½“
¾“
½“
No: 200 elek
Tramvay Tasarım Kriterleri
Elekten Geçen Malzeme Miktarı
(% olarak)
(mm)
76,2
63,5
38,10
19,05
12,70
100
90-100
20-55
0-15
0-5
0-1
23
Balast Derinliği: Balast derinliği; varsa alt balastın üst yüzeyi, alt balast yoksa yol yatağının
üst yüzeyi ile traversin alt taban yüzeyi arasındaki düşey mesafe olarak tanımlanır. Derinlik,
ray hattı yatağı ve zemin şartlarına göre değişmekle birlikte minimum 30 cm olacaktır.
Balast Genişliği: Balast genişliği; travers boyuna R>300 m kurplu hatlarda travers ucundan
itibaren 20 cm, R<300 m kurplu hatlarda ise 30 cm eklenerek bulunacaktır.
Balast Malzemesi: Balast olarak kullanılacak malzeme, bazalt, granit, diyorit, diyabaz veya
kuvarsit kökenli olacaktır. Cüruf, kireçtaşı, kum taşı ve tüm killi kaya cinsleri
kullanılmayacaktır. Malzemeler TS 7043 EN 13450/AC - Demiryolu Balastları Đçin
Agregalar- Standardına uygun olacaktır.
Balast Đletkenliği: Balast malzemesi olarak; alternatif malzemeler arasından, malzemelerin
kuru ve ıslak olması hallerinde ölçülecek elektriksel iletkenliği az olan malzeme seçilerek
kaçak akımların azaltılması sağlanacaktır.
Balast Boyutu Oranı: En uzun boyutun en kısa boyuta oranı en fazla 3 olacaktır.
Balast Altı Tabakası: Taşıma kapasitesi yetersiz kohezyonlu zeminler için balast altı
tabakası kullanılacaktır. Tek ya da çok katlı tabakalar halinde tertiplenecektir. Oluşumunda
kum, çakıl gibi taneli bir malzeme kullanılabileceği gibi, buruşmayan sentetik keçe türünden
malzeme de kullanılabilecektir. Balast altı tabakasının kalınlığı minimum 15 cm olacaktır. Bu
kalınlık zemin koşullarına bağlı olarak belirlenecek ve drenaj için uygun eğim verilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
24
5.
DURAKLAR
Tramvay sistemlerinde duraklar hat tipine, sistem kapasitesine, hatyolunun ve korumasız
hatlarda taşıt yolunun geometrik özelliklerine bağlı olarak, yolcuların güvenli, basit ve direkt
sirkülasyonunu sağlayacak tarzda tasarlanacaktır. Durak tasarımında aşağıda verilen
standartlardan yararlanılacaktır:
-
TS 12127: Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 1: Yer Altı Đstasyon
Tesisleri Tasarım Kuralları
-
TS 12186: Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 2: Yer Üstü Đstasyon
Tesisleri Tasarım Kuralları
-
TS 12460: Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 5: Özürlü ve Yaşlılar için
Tesislerde Tasarım Kuralları
-
TS 12511:Đstasyonlarda Kullanılacak Olan Tanıtım Sembollerinin Tasarım ve
Yerleştirmeleri
-
TS 12527: Platform Oturma elemanlarının Tasarım ve Yerleştirme Kuralları
-
TS 12574: Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri - Bölüm 10: Đstasyon Đçi Đşaret
ve Grafikler
-
TS 12575: Bilgi ve Đlan Panolarının Yerleşim ve Genel Kuralları
-
TS 12692: Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri - Bölüm 13: Đstasyon Platformu
(Peron) Emniyet Kenar Bandı ve Đkaz Şeridi Tasarım Kuralları
5.1 DURAK YOLCU YÜKÜ
Durak yolcu yükü, acil durum şartlarında bir dizinin, doruk saatte bekleyen yolcuların
bulunduğu bir perona yolcu boşaltması göz önünde bulundurularak belirlenecektir.
Perondaki yolcu yoğunluğu TS 12186 gereği kişi başına 0,35-0,50 m² veya TS 12127 gereği
kişi başına 0,50-0,75 m² kabul edilecektir.
5.2 DURAK YERLEŞĐMLERĐ
a)
b)
c)
Karşılıklı Yan Peronlu Duraklar: Her biri ayrı ana hatta hizmet etmek üzere,
karşılıklıdır.
Şaşırtmalı Peronlu Duraklar: Karşılıklı olmayan bu peronların her biri ayrı hatta hizmet
vermektedir.
Orta Peronlu Duraklar: Ortada, tek bir peron olup, her iki yandaki hatlara hizmet verir.
Durak yerleşimi, tramvay sisteminin kapasitesine, çevre koşullarına ve mevcut yolun
kapasitesine bağlı olarak planlanacaktır.
5.2.1
Peronlar ve Boyutları
Peron yüksekliği yolcunun araca girişini kolaylaştırmak üzere araç tabanı yüksekliğinde
olacaktır.
Dönüş hattı bulunmayan, çıkışı kapalı terminal duraklarda orta peron tercih edilecek ve durak
Tramvay Tasarım Kriterleri
25
öncesinde makaslarla çift yönlü geçiş tesis edilecektir.
Peron boyutları bir dizi uzunluğuna uygun, peron kenarı-araç arası mesafe 5-8 cm, ayrıca
hatta paralel ve tanjantında olacaktır. Peronlar, araçlardan inen ve binen yolcuların peron
üzeri ve çevre tesislerdeki fonksiyonel sirkülasyonuna bağlı olarak düzenlenecektir. Peron
genişliği hesabında TS 12127 veya 12186’ya uyulacak ancak peron genişliği, taşıt yolu
üzerinde korumasız hatlarda 1,5 m’nin altına düşmeyecektir. Hesaplanacak genişliğe 45
cm'lik bir uyarı bandı da dahil olacaktır.
Yol kotu ile hemzemin olmayan perona, engelliler için tekerlekli sandalye rampası yapılacak
ve rampanın eğimi %8’i geçmeyecektir. Hemzemin duraklarda yoldaki trafiğe uygun,
yolcuların emniyetli geçişini sağlayan yaya geçişleri yapılacaktır.
Peronlarda mümkün olan yerde sağ geçişler teşvik edilecek, yolcu akış planı, yaşlı ve engelli
yolcuların varış noktalarına kolaylıkla erişebilmelerini sağlayacak şekilde olacaktır.
5.3 DURAK TESĐSLERĐ
Durak tesisleri yerel şartlara ve sistemin ihtiyacına göre belirlenecektir.
Yolcuya yardımcı olabilecek durak donanımları genel olarak:
-
Bilet gişeleri/makineleri,
Oturma yerleri,
Çöp kutuları,
Yolcu danışma büroları,
Yolcu yönlendirme işaretleridir.
5.4 DURAK GĐRĐŞ TESĐSLERĐ ve KAPASĐTE HESAPLARI
Durak giriş tesisleri durağın konumuna ve sistemin ihtiyacına göre belirlenecektir. Durak giriş
tesislerinin planlaması, peron ve merdiven kapasite hesapları, hesap detayları TS 12127 veya
TS 12186’ya uygun olacaktır.
5.5 MERDĐVENLER
Genel sistemdeki merdiven genişlikleri TS 12127 veya TS 12186’a uygun olacaktır.
5.6 MALZEMELER
Duraklarda döşeme, duvar, tavan, merdiven, peron, kapı vb. gibi tüm elemanlarda
kullanılacak malzemeler görünüş, kullanışlılık, yangına, aşınmaya, deformasyona, çizilmeye,
darbeye, suya, neme, kaymaya karşı dayanıklılık ve emniyetlilik, bakım-onarım ve yenileme
kolaylığı gibi çeşitli özellikler açısından ilgili ulusal ve uluslararası standartlarla uyumlu
olacaktır.
5.7 ENGELLĐLER ĐÇĐN EK TEDBĐRLER
Bu gruba hareket olanağı kısıtlı olanlar, tekerlekli sandalye kullananlar, duyma ve görme
engeli olan kimseler ile yaşlılar dahildir. Bu grup için durak ve tesislerin tasarımında gereken
yerlerde TS 12460, TS 12692, TS 12574 standartlarındaki kriterlere uyulacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
26
6.
DEPO SAHASI, BAKIM ONARIM ATÖLYELERĐ ve ĐŞLETME MERKEZĐ
6.1
DEPO SAHASI TASARIM GEREKSĐNĐMLERĐ
Depolama sahası, sistemin ilk aşama filosunun depolanma gereksinimleri ve gelecekteki
genişlemeleri gözetilerek tasarımlanacaktır.
Depolama sahasının tasarımında tüm sistemin bakımıyla ilgili aşağıdaki hususlar göz önünde
bulundurulacaktır:
-
Güvenlik,
Sistem Elverişliliği,
Đşlerin Yapımında Verimlilik,
Tüm Sistemin ve Raylı Sistem Araçlarının Temizliği.
Açık depo sahasındaki tüm hat işleri travers ve balastlı tipte olacaktır. Depolama hatları,
yıkama hatları, araç temizleme/muayene hatları, dolaşım hatları ve atölye giriş hatları
üzerindeki makaslar depo işletme merkezinden kumandalı motorlu makaslar olacaktır.
Depolama sahası ve bakım atölyelerinin tasarımında aşağıdaki hususlar göz önünde
bulundurulacaktır:
-
Tramvay araçlarının özellikleri,
Đşletme şartları,
Tramvay aracı ve sabit tesislerinin bakım şartları,
Bakım atölyeleri, hat boyu bakımı ve sabit tesislerin ekipman ihtiyacı,
Araç sürücüleri, bakım-onarım personeli ve diğer personelin sosyal gereksinimleri,
Ekipman ve personelin saha içinde emniyetli ve hızlı bir şekilde taşınabilmesi.
Atölye alanlarında döşemeler, merdivenler ve rampalar tahmin edilen yaya trafiği hacmine
göre boyutlandırılacaktır. Atölye döşemelerindeki yürüyüş yolları boya ile işaretlenecektir.
Yüzey kaplama malzemeleri dayanıklı ve kaymaya karşı emniyetli olacaktır. Atölyenin her
tarafındaki yaya yolları, merdivenler ve rampalar en az 1,2 m genişliğinde olacaktır.
Depo alanlarında yeterli genişlikte yaya yolları planlanacaktır. Yüzeyler çok kullanılan
alanlarda asfalt veya betonla, diğer sahalarda ise sıkıştırılmış granül malzeme ile
kaplanacaktır. Bu alanlardaki yaya yolları her türlü hava koşullarında kullanıma uygun, su
birikimi önlenecek ve kısa sürede drenajı sağlanacak şekilde tasarımlanacaktır.
Görevlilerin araca giriş kullanımları için depo yol şeritlerine bitişik, araç zemini seviyesinde
1,5-2,0 m genişliğinde, her türlü hava şartlarına uygun yüzeyi olan yürüyüş ve biniş yolları
tesis edilecektir.
Nakliye ve alım işlevleri için dağıtım kamyonetleri vb. ticari araçların uygun giriş ve
dolaşımını teminen gereken önlemler alınacaktır. Bu alan asfaltla kaplanacaktır.
Atölye ve işletme personeli ile ziyaretçiler için yeterli kapasitede otopark planlanacaktır. Bu
alan asfaltla kaplanacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
27
Bütün ana giriş yol kenarlarını, binaları, açık hava depo alanlarını, trafo merkezi ve araç depo
alanını kapsayacak şekilde alan içinde 60 m aralıklarla hidrantlar (yangın muslukları) ve
hortum makaraları yerleştirilecektir. Đtfaiye araçlarının bütün hava koşullarında güvenli bir
şekilde hemzemin geçitlerden bir yandan öbür yana geçmeleri temin edilecektir.
Atölye ve işletme binasının içindeki bütün mekanlar tesisin ve monte edilmiş olan donanımın
tipine göre “Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik” hükümlerine uygun
olarak yangın dolaplı, sprinklerli veya temiz gazlı söndürme sistemleri ile donatılacaktır.
Yangın yayılımını önleyici tedbirler alınacaktır.
Çöpler ve atıklar sınıflarına göre gruplandırılarak ayrı ayrı toplanacak, atık yağlar tanklarda
biriktirilecektir. Atıkların standartlara ve yerel yönetmeliklere uygun olarak atımı yapılacaktır.
Depo sahası ve atölye tesisleri tasarımında, bu alanda araç filosunun servise hazırlanması ile
bakım, onarım ve depolanmasının sağlanacağı hususu gözetilecektir. Depo sahası ayrıca hat,
elektrifikasyon ve sinyalizasyon ekipmanlarının bakımlarının yapılabilmesini sağlayacak
şekilde planlanacaktır.
6.1.1
Güvenlik
Alana giriş kontrollü olacak, araçların ve yayaların girişini denetlemek için bir kapı kontrol
binası tesis edilecektir.
Bazı atölye ve donanım odaları kontrollü giriş alanları olarak tasarımlanacaktır. Bu husus,
anahtarlı veya şifreli girişin teminini gerektirecek olup, mekanik kilitler, değiştirilebilir kilit
göbekleri ve/veya elektronik güvenlik cihazlarını kapsayacaktır.
Kontrollü Giriş Alanlarının tasarımı ve güvenlik önlemleri, tesisin tasarımı sırasında
geliştirilecek işletme gereksinimlerine uygun olacaktır.
Yaya giriş ve dolaşım yolları engelsiz, emniyetli ve kullanışlı yaya trafiği akışını sağlayacak
şekilde, gereksinimlere uygun olarak tasarlanacaktır. Yaya dolaşım yollarının tasarımında;
boyutlandırmalar için, dolaşım sıklığı ve dolaşım hacminin yanı sıra, el arabaları ile
taşınabilecek aletler ve ekipmanlar da dikkate alınacaktır.
6.1.2
6.1.2.1
Elektrifikasyon
Cer Gücü Temini
Depo sahasına tesis edilecek cer trafo merkezi, depo sahasındaki cer gücü ihtiyacını
karşılayacak kapasitede olacaktır.
6.1.2.2
Enerji Temini
Cer trafo merkezinden temin edilecek O.G. fideri, işletme binası için tesis edilecek yeterli
kapasitedeki transformatörü besleyecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
28
6.1.2.3
6.1.2.4
Acil Durum Güç Kaynakları
Kesintisiz güç kaynağı (UPS)
Dizel - jeneratör grubu tesis edilecektir.
Atölyeye Güç Temini
Cer gücü besleme tipine (katener) uygun olarak atölye içindeki araçlara, tahrik güç ihtiyacı
sağlanacaktır.
6.1.2.5
Aydınlatma
Her türlü hava şartlarında, depo ve bakım sahasının tüm gün güvenli işletimini destekleyecek
seviyede aydınlatması sağlanacaktır.
Depo ve bakım sahasında minimum aydınlatma düzeyleri aşağıda belirtilen değerlerde
olacaktır:
- Depoya giriş yolu, park alanı, acil durum giriş yolları, dolaşım hattı alanları,
yol bakımı hatları
22 lüks
- Đşletme binası ve atölye girişi ile yıkama hattı
200 - 300 lüks
- Depolama alanları
6.1.2.6
10 lüks
Acil Aydınlatma
Depo alanında; elektriki güç temininde bir problem olduğunda veya yavaşlatılmış işletim
modunda, bakım alanının emniyetle çalışmasını sağlamak amacıyla acil durum aydınlatması
temin edilecektir.
Acil durum aydınlatması aşağıda belirtilen değerlerde olacaktır:
- Depoya giriş yolu, park alanı, acil durum giriş yolları, dolaşım hattı alanları,
yol bakımı hatları, depolama alanları, yıkama hattı
- Đşletme binası ve atölye girişi ile yıkama hattı
6.1.2.7
3 lüks
10 - 20 lüks
Atölye ve Đşletme Bakım Binası Aydınlatması
Atölye ve işletme binası içindeki aydınlatmalar için TSE veya EN normlarına uygun
aydınlatma seviyeleri seçilecektir.
6.2
DEPO SAHASI KAPASĐTESĐ
Depo sahası kapasitesi hedeflenen yıla ait yolcu tahminlerine göre ihtiyaç duyulacak filo
büyüklüğü esas alınarak belirlenecektir. Sistemin işletmeye gireceği yıla ait yolcu
tahminlerine göre hesaplanan kapasite tesis edilecek, hedeflenen yıla ait kalan kapasite için
rezerv alan bırakılacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
29
6.3
DEPO SAHASI DÜZENĐ ve YERLEŞĐMĐ
Depo sahası, depolama ve bakım olmak üzere iki ana fonksiyon içerecektir. Depo sahası
yerleşimi, araçların yolcu servisine verilmeleri veya servisten alana alınmaları sırasında ters
yönde hareketleri ve manevra mesafelerini en aza indirecek şekilde düzenlenecektir.
Raylı sistem hattı ve karayolu üzerinde hareket eden bakım araçlarının depolanması, bakım ve
onarımı için yeterli saha ayrılacaktır. Ayrıca çeşitli malzeme için de depo yeri sağlanacaktır.
Araç yıkama tesisinin yer tespitinde, tesisin her iki tarafında da daha sonraki ihtiyaçlara cevap
verebilecek yeterli alanın bırakılmasına dikkat edilecektir.
6.4
DEPO SAHASI TESĐSLERĐ
Depo sahası tesisleri aşağıdakileri kapsayacak şekilde tasarımlanacaktır:
6.5
-
Manevra şefi ofisi, araç operatörlerinin rapor ve araç sevki için gerekli haberleşmeleri
yapabilecekleri yeri ve araç temizleyicileri için malzeme koyma yerini içine alan bir
bölüm bulunacaktır.
-
Depo sahası, depo hattı, depo sahasına giriş - çıkış hattı, depo sahasındaki hatlara giriş
kolaylığı sağlamak üzere bir bölümü test hattı olarak da kullanılabilecek çevresel
dolaşan dağıtıcı hat (ring hattı), araç yıkama ve hat bakımı gözetimini sağlayacak
şekilde yerleştirilecektir. Bu tesis, araç sevki ve depo sahası içerisindeki hareketlerde
gerekli sinyal ekipmanları ile donatılacaktır.
-
Servis ve muayene yeri, ana onarım yeri, ofisler ve özel bakım ekipmanlarını içine
alacak bir bakım tesisi bulunacaktır. Tesis içerisinde servis ve muayene yerleri ayrı
kısımlardan oluşacaktır.
-
Tesislere ve kilit bölgelere; personel, imdat aracı ve malzeme ikmali yapan vasıtalar
için uygun giriş yolları açılacaktır.
-
Depo sahası ve bakım atölyelerinin etrafı güvenliği sağlamak amacıyla çevrilecektir.
Yasak bölgelere yetkililerin dışında girişi önlemek ve depo sahası personelinin
emniyetini sağlamak için dahili çitler çekilecektir. Güvenlik için giriş kontrol kulübesi
tesis edilecektir.
-
Altyapı kapsamında; çalışma şartlarına uygun enerji, elektrik, telekomünikasyon, gaz,
su, atık su ve drenaj, havalandırma, aydınlatma tesisleri ile yağ dağıtım şebekesi ve
yangın hidrantları bulunacaktır.
ARAÇ BAKIM BĐNASI VE ATÖLYELER
Araç Bakım Binası, tüm gelecekteki gelişmelere uygun şekilde tasarımlanacaktır. Tasarım,
ileride yapılacak modifikasyonlara izin verecek şekilde ve bu modifikasyonlar sırasında
mevcut yapılarda ve tesisatlarda herhangi bir değişikliğe gidilmesine ihtiyaç duyulmayacak
şekilde olacaktır.
Araç bakım binası çeşitli çalışma ve sorumluluk alanlarına bölünecektir. Bu bölümler tramvay
aracının tipine bağlı olarak eksiltilebilecek veya ihtiyaca göre arttırılabilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
30
-
Küçük Onarım ve Önleyici Bakım / Muayene Bölümü,
Ana Onarım Bölümü,
Đç Temizlik Alanı,
Ana Üniteler Onarım Atölyeleri,
Hat Bakım - Onarım Bölümü,
Tesisat Alanı,
Boji ve Büyük Ünite Depolama Alanı,
Genel Depo Alanı,
Ofisler,
Yemek Salonları, Mutfak, Tuvalet, Duş ve Giyim Mekanları.
Atölye ve depo sahası hatları sayısı araç miktarına, tahmini arıza sayısına, ortalama onarım ve
periyodik bakım sürelerine bağlı olarak tespit edilecektir.
6.5.1
Küçük Onarım ve Önleyici Bakım/Muayene Bölümü
Bu bölümde periyodik ve önleyici bakım yanında, sürücüler tarafından bildirilen arızaların
tespit ve onarımları da yapılacaktır. Genellikle üç, dört saatlik kısa süreli onarımlar burada
yapılacak, daha uzun süreli, önemli onarım veya ağır kaldırma aletleri gerektiren işler ana
onarım bölümünde yapılacaktır.
Atölye hatlarında, araç altı muayene, bakım ve onarım için kanal bulundurulacaktır. Araç üstü
ekipmanlarının bakımı için bir platform oluşturulacaktır. Atölyedeki hatlar en az bir dizi
alacak kapasitede olacaktır.
Muayene ve servis bölümünde tekerlek taşlama, yağlama, tazyikli hava ile araç altı temizliği,
fren pabuçları ile kolektör çarığının ayarlanması vb. ufak onarım işleri ve parça değişimi
yapılabilecektir.
6.5.2
Ana Onarım Bölümü
Ana Onarım bölümünde tramvay aracının zaman isteyen ve ağır kaldırma ekipmanı gerektiren
onarım işleri yapılacaktır.
Bu bölümde tekerlek torna işleri tezgahı dahil özel test ekipmanı ve aletleri gerekecektir. Boji
değişimi için körüklü (mafsallı) bir aracı kaldırabilecek ağır kaldırma ekipmanı
bulundurulacaktır.
Ana Onarım Atölyesinde; tekerlek ve dingil bölümü, boji değiştirme ve boji yağlama sahası,
boji yıkama ve onarım tesisleri, vinçler, boji depo alanı ve bojilerin istenilen yerlere
kaldırılmalarını sağlayan döner tablalar bulunacaktır.
Uygun şekilde teçhiz edilen onarım bölümlerinde; cam değiştirilmesi, boya işleri, cer motor
onarımı, araç içi onarım işleri sinyal ve haberleşme test ve onarımı, kaporta işleri yapılacaktır.
Elektronik işler kısmı, hat bakım tesisi dahil bütün bakım işlemlerine destek sağlayacaktır.
Ana onarım bölümünde hatlar, en az bir dizi alacak kapasitede olacaktır. Hat sayısı sistemdeki
araç/dizi sayısına bağlı olarak tayin edilecek ancak bu bölüm için en az iki hat sağlanacaktır.
Ana onarım işleri olmadığında bu hatlar servis ve muayene işleri için kullanılabilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
31
6.5.3
Đç Temizlik Bölümü
Atölye hatlarından birinde en az bir dizinin iç temizliği için araç zemini seviyesinde peron
tesis edilecektir. Standart her muayeneden sonra araç iç temizliği yapılacaktır. Bu hat,
koşulların uygun olması durumunda atölye binası dışında da tesis edilebilecektir. Muayene
sonrasındaki iç temizlikler dışında günlük temizliklerin araçların depolandığı hatlarda da
yapılmasını sağlayacak şekilde önlem alınacaktır.
6.5.4
Ana Üniteler Onarım Atölyeleri
Bu atölyelerde, tramvay sisteminin bütün elemanlarına destek sağlanacak ve ana fonksiyonları
şunlar olacaktır:
-
Yeni parça, modül ve ekipmanın kabulü, muayene ve testi,
Koruyucu bakım programı çerçevesinde, parça, modül ve ekipmanın servis, bakım ve
testi,
Onarım, test ve arızalı parça ve modül arıza analizi,
Parça ve modül değişiklikleri.
Ana ünite onarım atölyesinde aşağıda belirtilen alanlar bulunacaktır:
6.5.5
Makine ve Mekanik Alan,
Motor Onarım Alanı,
Elektrik ve Elektronik Onarım Alanı,
Pnömatik Aksam Onarım ve Revizyonu,
Ücret Toplama Teçhizatı Onarım Alanı.
Hat Yapıları ve Hat Bakım - Onarım Bölümü
Bu bölümde; tramvay araçları haricinde, aşağıda belirtilenler dahil olmak üzere bütün tesis ve
sistemlerin bakım ve onarımı sağlanacaktır:
-
Ana hat ve depo sahası hat işleri,
Ana hat ve depo sahası sinyalizasyonu,
Haberleşme sistemleri,
Elektrifikasyon,
Diğer bütün yapılar ve depo sahası tesisleri,
Bu işe ayrılmış yardımcı demiryolu araçları,
Lastik tekerlekli ve ray üstünde de gidebilen bakım aracı ve ekipmanı,
Bu işe ayrılmış karayolu araçları,
Sistemin diğer aktivitelerine ayrılmış araçlar,
Hat kenarı bakımı,
Peyzaj.
Hat bakım tesisinde; ofisler, onarım atölyeleri, personel sosyal tesisleri, yedek parça, malzeme
ve teçhizat için depo yerleri bulunacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
32
Tramvay araçları dışındaki araçların bakımı için altında çalışma kanalı bulunan depo hatları
ve onarım hatları; sistemdeki yardımcı demiryolu araçlarının, lastik tekerlekli araçların,
vinçlerin ve benzer araçların bakımı için de kapalı bakım yerleri tasarımlanacaktır.
6.5.6
Tesisat Alanı
Bu alanlarda AG-OG odaları, acil durum aydınlatma beslemesi, merkezi kontrol röleleri,
besleme kontrol röleleri, telefon sistemi, atölye beslemesi, hava kompresörü, havalandırma
klima santral odaları, kullanma ve yangın suyu tesisatları ve acil durum besleme jeneratörü
vb.üniteler yer alacaktır. Bu odaların ebatları teçhizata göre sonuçlandırılacaktır.
6.5.7
Boji ve Büyük Ünite Depolama Alanı
Bu alan büyük yedek parça üniteleri için bir depolama alanı olacaktır. Burası döner tablalar ve
boji depolama ray hatları ile teçhiz edilmiş olacaktır. Binalar ilk baştaki döner tablalara göre
tasarımlanacaktır.
6.5.8
Genel Depo Alanı
Bu alan, atölyelere gelen tüm malzemelerin ve ekipmanın teslim alınacağı yer olacaktır.
Vagon yedek üniteleri ile kalıcı hat ekipmanı buradan ilgili bölümlere aktarılacaktır. Genel
temizlik malzemeleri, genel hırdavat, vagon ve kalıcı hat ekipmanı yedek parçaları gibi diğer
tüm kalemler, çeşitli bölümlerce çekilinceye kadar genel ambarlarda saklanacaktır. Bu alanda
gerekli ağır hizmet ve depolama rafları ile vinç donanımı bulunacaktır. Kimyasal maddeler
için, genel depo alanından bağımsız bir alan tasarımlanacaktır.
6.5.9
Ofisler
Depo ile atölyelerin çalışmasını yürütecek personel için ofis mekanı tasarımlanacaktır.
Ofislerin yeri personel için çalışma gücüne uygun destek sağlayacak şekilde ayarlanacaktır.
6.5.10 Yemek Salonları, Mutfak, Tuvalet, Duş ve Giyim Mekanları
Personel için yemek salonları ve mutfak, bayan ve bay çalışanlar için ayrı duş, tuvalet ve
giyim mekanları tasarımlanacaktır.
6.6
ĐŞLETME MERKEZĐ
Đşletme merkezinde kumanda bilgisayarları, ekranları, sistem mimik ekranı, depoya ait
münferit CCTV monitörleri yer alacaktır.
6.6.1
Depo Đşletme Merkezi
Depoda araçların konumu ve hızı işletme merkezinden izlenecektir. Depolama hatları, yıkama
hatları, araç temizleme/muayene hatları, dolaşım hatları ve atölye girişleri depo işletme
merkezinden CCTV ile izlenecek, kontrol ve kumanda edilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
33
6.6.2
Servis Đşletme Merkezi
Servis Đşletme Merkezi, araç/dizi sevk etme dahil işletmesi, iletişimler ve cer gücü
kumandasından (sistemin genişlemesi hesaplanarak, toleranslı) sorumlu olan bütün Đşletme
Merkezi (ĐM) çalışanlarının yer alacağı alandır.
Servis Đşletme Merkezinin Depo Atölye alanında olması tercih edilecektir. Zorunlu hallerde
bu merkez güzergah boyunca sisteme uygun bir alanda da yer alabilecektir.
Elektronik Donanım Odası
Telsiz, Telefon, Đletişim Ağı ile Denetsel Kumanda ve Veri Toplama Sistemi (SCADA) gibi
bütün gerekli iletişim sistem cihazlarını barındıracak bir alandır.
Makas Kumanda Sistemi Alanı
Depo Alanı makasları için gerekli makas kumanda donanımının yerleştirilmesi için
planlanacak bir alandır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
34
7.
ĐNŞAAT VE BĐNA ĐŞLERĐ ELEKTRĐK VE MEKANĐK TESĐSAT
SĐSTEMLERĐ
7.1
ELEKTRĐK
7.1.1
Aydınlatma
Duraklarda aydınlatma; emniyet, güvenlik, konfor ve memnuniyeti arttıracak, yolcu
dolaşımını yönlendirecek ve aydınlık alanlardan karanlık alanlara keskin geçişlerin
olmamasını sağlayacak düzeyde olacaktır.
Duraklarda aydınlatma seviyesi genelde aynı düzeyde olacak, ancak bilet gişesi veya peron
eşiği, merdiven ve yürüyen merdiven sahanlıkları gibi fonksiyonel alanlar veya uyarı
bölgelerini vurgulamak amacı ile daha yüksek düzeyde aydınlatma seviyeleri kullanılacaktır.
Aşağıdaki çizelgede, duraklarda kullanılması arzu edilen ortalama aydınlatma seviyeleri
gösterilmiştir:
NORMAL AYDINLATMA DÜZEYLERĐ
Alan
Genel Alanlar
Normal Merdivenler
Peron
Genel Alanlar
Peron kenarları
Bilet (veya Jeton) Gişeleri
Elektrik ve Mekanik Odaları
Aydınlatma Düzeyi (Lüks)
175-250
150-200
150-200
200-250
250-300
150-200
Özel ışıklandırma isteyen alanlar şunlardır:
-
Merdivenler,
Bilet gişesi önleri,
Peron kenarları.
Hatyolunun yeraltı ve viyadük kesimlerinde en az 5 lüks’lük bir aydınlatma sağlanacaktır.
Armatürlerin düzenlenmesi ve yerleşimi durak tasarım modülüne uygun olacaktır. Armatürler
yenileme, ampul değiştirme ve temizlenmesini kolaylaştıracak şekilde yerleştirilecektir.
Yolcu dolaşım alanlarında bulunan aydınlatma armatürlerinin kumandası, ilgili panolardan
yapılacaktır.
Tramvay tesislerinin umumi yerlerinde kullanılan aydınlatma armatürleri benzerlik ve
bütünlük arz edecektir.
Ampullerde enerji tasarruflu tipler tercih edilecektir.
Duraklar acil durum armatürleri ve ışıklandırılmış çıkış işaretleri ile donatılacaktır. Bu
Tramvay Tasarım Kriterleri
35
armatürlerde ve çıkış işaretlerinde; yüksek sıcaklıklara dayanıklı H-NiCd batarya ve 8 w
gücünde flüoresan lambalar kullanılacaktır.
Acil durum aydınlatması aşağıda verilen aydınlatma seviyelerini sağlayacaktır:
Peron, giriş ve geçişler dahil yolcu dolaşım alanları …………………………………10 lüks
Merdivenler……………………………………………………………………………10 lüks
Bilet gişeleri ve bankamatik makine alanları ………………………………………. 10 lüks
7.1.2
Güvenlik ve Kontrol Sistemleri
Güvenlik ve Đstasyon kontrolü konusunda kullanılan elektrik ekipmanları ve sistemleri
aşağıda belirtilmiştir:
Kapalı Devre Televizyon Sistemi
Güvenlik ve işletme verimliliğini artırmak amacıyla yolcu peronları, depolama alanı ve
benzeri kritik alanların merkezden gözetlenmesi için bir kapalı devre televizyon sistemi tesis
edilecektir (bkz. madde 8.3).
Genel Anons Sistemi
Ana kontrolörden araçlardaki veya duraklardaki yolculara bilgi vermek amacıyla bir anons
sistemi ve dizi sürücüsünün (veya dizideki yetkili personelin) yolcuya bilgi veya uyarı
vermesi amacıyla lokal anons sistemi tesis edilecektir (bkz. madde 8.2.2.3).
Uzaktan Kontrol ve Đzleme Sistemi (SCADA)
Bu sistem vasıtasıyla trafo – redresör merkezleri denetlenecek, izlenecek ve bazı ekipmanlar
kumanda edilecektir (bkz. madde 8.6).
7.1.3
Durak Elektrik Sistemleri
Durakların elektrik sistemleri, aydınlatmanın yanında haberleşme sistemlerini de içerecektir.
Bu kapsama aşağıdaki hususlar dahildir:
-
Normal ve acil durum aydınlatması,
Genel anons, telsiz,
Işıklı işaret levhaları.
Yukarıda belirtilen sistem ekipmanlarının montaj yerleri, kablo hatları, kablo taşıyıcıları,
geçiş koşulları ile ince işlerle olan entegrasyonu da tasarımlarda göz önüne alınacaktır.
7.1.4
Topraklama
Duraklarda; tesis edilecek elektrik ekipmanlarını korumak üzere bir topraklama tesis
edilecektir. Durak yakınına gömülecek bir bakır kaplamalı çelik topraklama çubuğu veya
Tramvay Tasarım Kriterleri
36
topraklama levhası vasıtasıyla duraklarda bulunan elektrik panolarının topraklaması
yapılacaktır.
7.2
MEKANĐK SĐSTEMLER
7.2.1
Sıhhi Tesisat (Temiz Su, Atıksu-Pissu ve Drenaj)
Sıhhi tesisat sisteminin tasarımı, aşağıda belirtilen standartlara uygun olarak yapılacaktır:
-
TS EN 12056-1: Cazibeli Drenaj Sistemleri - Bina Đçi - Bölüm 1: Genel Kurallar ve
Performans Kuralları
-
TS EN 12056-2: Cazibeli Drenaj Sistemleri - Bina Đçi - Bölüm 2: Sıhhî Tesisat Boru
Sistemi - Tasarım ve Hesaplama
-
TS EN 12056-3: Cazibeli Drenaj Sistemleri - Bina Đçi - Bölüm 3: Çatı Drenajı Tasarım ve Hesaplama
-
TS EN 12056- 4: Cazibeli Drenaj Sistemleri - Bina Đçi - Bölüm 4: Atık Su Terfi
Tesisleri - Tasarım ve Hesaplama
-
TS EN 12056-5: Cazibeli Drenaj Sistemleri - Bina Đçi - Bölüm 5: Montaj ve Deneyler,
Đşletme, Bakım ve Kullanma Talimatları
-
TS EN 12380: Drenaj Sistemleri Đçin Hava Emiş Vanaları-Kurallar, Deney Metotları
ve Uygunluk Değerlendirme
-
TS EN 752: Drenaj ve Kanalizasyon Sistemleri - Bina Dışı
-
TS 1258: Temiz Su Tesisatı Hesap Kuralları
-
TS EN 806-1: Bina Đçi Tesisatı - Đçme ve Kullanma Sularının Taşınması Đçin
Özellikler - Bölüm 1: Genel
-
TS EN 806-2: Bina Đçi Tesisatı - Đçme ve Kullanma Sularının Taşınması Đçin
Özellikler - Bölüm 2: Tasarım
-
TS EN 806-3: Bina Đçi Tesisatı - Đçme ve Kullanma Sularının Taşınması Đçin
Özellikler - Bölüm 3: Boru Ölçülendirilmesi - Basitleştirilmiş Metot
Madde 3.2.3’te belirtilen zorunlu haller nedeniyle inşa edilecek olan tünellerde; yağmur,
sızıntı ve yangın söndürme sistemi sularını deşarjı için pompa istasyonları oluşturulacaktır. Su
çukurlarda toplanacak ve basınçlı boşaltma borularından ana drenaj sistemine
pompalanacaktır. Her pompa istasyonunda birbirine doğrudan bağlanan bir çökeltme kuyusu
ve bir bekletme çukuru bulunacaktır. Her bir pompa istasyonunda gerekli olacak pompa
kapasitesi, pompalama ve depolama kapasitesinin bir kombinasyonu olarak tespit edilecektir.
Pompa kapasitesi düzenli olarak ve sık aralıklarla akan suları boşaltmaya yetecek kadar
olacaktır. Pompalar, yürüyen merdiven ve asansör çukurunda yer alanlar hariç yedekli
olacaktır. Yürüyen merdiven ve asansör çukurlarının drenajının doğal yöntemle
sağlanamaması durumunda tek pompalı sistem tesis edilecektir. Depolama kapasitesi ise
büyük bir araç yangını esnasında yangın önleme çalışmaları gibi sık karşılaşılmayan su
akımları ve 100 yılda gözlenen 15 dakikalık en şiddetli yağıştan kaynaklanabilecek suların
depolanmasını ve atılmasını karşılayacak şekilde olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
37
Pissu toplama çukurları, drenaj çukurlarından bağımsız olarak ve üstü kapaklı olarak
tasarımlanacak, gaz sıkışmalarını önlemek için havalandırma boruları tesis edilecektir.
Tahliye pompaları dalgıç tip ve yedekli tesis edilecektir.
Drenaj ve pissu borularından gömülü olanlar PVC veya pik döküm, açıktan giden borular pik
döküm, pompa basma hatları pik döküm veya galvanizli çelik boru olacaktır.
Temiz su şebekesindeki kesinti ve arızalardan etkilenmemek için bir su deposu ve
basınçlandırma sistemi tasarlanacaktır. Su deposu yangın suyu deposundan bağımsız, en az 2
günlük gereksinmeyi karşılayacak yeterlilikte ve paslanmaz çelikten olacaktır.
Temiz su tesisatında gömülü borular PPRC, açıktan giden borular ise galvanizli çelik boru
olacaktır.
Đstasyonlarda hangi armatürlere sıcak su tesisatı çekileceğine ilgili Đdarelerce karar
verilecektir.
Boru tesisatı, çelik ankraj dübelleri ile tespit edilecek ve yumuşak çelik malzemeden mamul
konsollar üzerine mesnetlendirilecektir.
Boruların duvarları, bölmeleri, taban ve tavanları delerek geçtiği durumlarda boru kılıfları
kullanılacaktır. Ses iletimini engellemek için, boruların kullanılan hacimlerden geçmesi
halinde boru kılıfları içine mineral yünü sıkıca doldurulacaktır. Yangın boşluğundan geçen
boru kılıfları içine yanmaz malzeme doldurulacaktır.
7.2.2
Isıtma, Havalandırma ve Đklimlendirme
Açık havaya açılan yapılara TS 825 - Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları - Standardına uygun
olarak ısı yalıtımı uygulanacaktır.
Yeraltı yapılarının ısıtılan mahallerinin toprak temaslı betonarme perdelerine ve tavanlarına
ısı yalıtımı uygulanacaktır.
Özellikli bazı mekanların yaz kış maksimum ve minimum sıcaklıkları, kullanılacak olan
ekipmanların üreticileri tarafından farklı bir kriter belirtilmemiş olması durumunda aşağıdaki
gibi olacaktır:
Mekan Adı
Yaz Sıcaklığı
(maksimum)
400 C
Kış Sıcaklığı
(minimum)
50 C
400 C
50 C
250 C KT, %40 RH
200 C KT, %40 RH
Akü Odası, Havalandırma Fan Odaları,
Pompa Odaları
250 C
50 C
USP Odası
250 C
200 C
Trafo Odaları
AG, OG, Elektrik Pano Odaları
Haberleşme ve Sinyalizasyon Odaları
Tramvay Tasarım Kriterleri
38
Diğer mekanlarda Türk Standartlarının ve Yönetmeliklerin öngördüğü yaz ve kış sıcaklıkları
uygulanacaktır.
Đşletme personelinin uzun süre bulunacağı odalar ile elektrik ve elektronik ekipmanların
konulduğu odalarda iklimlendirme tesisatı yapılacaktır. Doğal havalandırma ile
havalandırılamayan, içinde sürekli insan bulunan veya tuvalet, drenaj, pissu pompa odaları
gibi koku ve nem üreten tüm mekanlarda mekanik havalandırma uygulanacaktır.
Havalandırma fan odaları vb. mekanlarda mekanik havalandırmaya gerek olup olmadığına,
ilgili Đdare tarafından, mekanın konumu ve iklim koşulları gözetilerek karar verilecektir.
Đklimlendirme ve havalandırma yükleri, fiili doluluk oranları, aydınlatma devreleri,
ekipmanlar ve diğer dahili yükler dikkate alınarak tespit edilecektir.
Havalandırma ve iklimlendirme tasarımında TS 3419 - Havalandırma ve Đklimlendirme
Tesisleri - Projelendirme Kuralları ve TS 3420 - Havalandırma ve Đklimlendirme Tesislerini
Yerleştirme Kuralları - Standartlarına uyulacaktır.
Haberleşme ve sinyalizasyon odaları ile kontrol ve kumanda odaları klimatize edilecektir. Bu
mahallerdeki klima üniteleri, herhangi bir ünitenin arızalanması veya aksamasının, toplam
verimi tasarım yükünün %33’ünden fazla düşürmeyecek şekilde seçilecektir.
Elektrik ve elektronik cihaz bulunduran mekanlar ve acil kaçış kovaları artı basınç altında
tutulacaktır.
7.2.3
Acil Havalandırma
7.2.3.1 Tüneller
Madde 3.2.3’te belirtilen zorunlu haller nedeniyle inşa edilecek olan tünellerde HRS Tasarım
kriterleri göz önüne alınacaktır.
7.2.3.2 Duraklar
Madde 3.2.3’te belirtilen zorunlu haller nedeniyle tünellerde inşa edilecek olan duraklarda
HRS Tasarım Kriterleri göz önüne alınacaktır.
7.2.4
Acil Kaçış ve Boşaltma
Madde 3.2.3’te belirtilen zorunlu haller nedeniyle inşa edilecek olan tünellerde acil kaçış ve
yolcu tahliyesi için HRS Tasarım Kriterleri göz önüne alınacaktır.
Diğer yapılarda “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik”te yer alan hükümler
geçerlidir. Söz konusu Yönetmelikte bulunmayan hususlar için de NFPA 130 ve uzantıları
başvuru kaynağı olarak kullanılacaktır.
7.2.5
Yangından Korunma
Bu başlık altında verilmemiş olan özellikler için “Binaların Yangından Korunması Hakkında
Yönetmelik”te yer alan hükümler geçerlidir. Söz konusu yönetmelikte bulunmayan hususlar
için NFPA 130 ve uzantıları başvuru kaynağı olarak kullanılacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
39
7.2.5.1 Malzeme
Hatyolu ve yapılarda (durak vb.) alevi yayma özelliği, yandığında zehirli gaz ve duman
çıkarma özelliği olan malzemeler kullanılmayacaktır. Kullanılacak olan malzemeler minimum
B1 sınıfı olacaktır. Seçilen malzemelerin bu özellikleri belgelenecektir.
7.2.5.2 Yangın Yayılımının Durdurulması
Teknik hacimlerin yangın dayanım sınıfları aşağıdaki gibi olacaktır:
Teknik Hacim
Yer / Duvar / Döşeme
Kapı
Elektronik Teçhizat Odası
F120
F 90
Şalt Kontrol Odası
F120
F 90
Trafo Odası
F180
F120
AG -OG Odaları
F120
F 90
UPS (Akü) Odası
F120
F 90
Elektrik Pano Odaları
F120
F 90
Acil Çıkış Merdivenleri
F120
F 90
Havalandırma Santral Odası
F120
F 90
Haberleşme ve Sinyalizasyon Odaları
F120
F 90
Yangına dayanıklılık için söz konusu bölgelerde duvar, tavan, döşeme gibi yapısal unsurların
yanı sıra, yangına dayanıklı kapı, hava kanalı giriş-çıkışlarında yangın algılama sisteminden
gelecek olan sinyalle kapanan yangın damperleri, kablo ve tesisat giriş-çıkışlarında ısı altında
genleşerek boğan malzeme kullanılacaktır. Duman damperlerinin duman detektörlerinden
duman algılama yapıldığında kapanması sağlanacaktır.
7.2.5.3
Söndürme Sistemleri
Sulu Söndürme Sistemleri
Madde 3.2.3’te belirtilen zorunlu haller nedeniyle inşa edilecek olan tünellerde ve duraklarda
HRS Tasarım Kriterleri göz önüne alınacaktır.
Tünellerde ve istasyonlarda ıslak borulu ve yangın dolaplı yangın söndürme sistemleri tesis
edilecektir. Donma riskinin yüksek olduğu durumlarda sistem kuru borulu veya donmayı
önleyecek önlemlerle tasarlanacaktır. Sulu sistemlerde, donma riski olan tüm borular izole
edilecek ve refakat ısıtıcı ile donatılacaktır.
Đstasyonlarda ve binalarda içerisinde yanabilir yükler taşıyan tüm mekanlar otomatik sprinkler
(yağmurlama) sistemi ile korunacaktır. Bu mekanlar; istasyonların yolculara açık olmayan
kısımları, pompa odaları, temizlik malzemesi bulundurulan odalar, personel barındıran odalar,
havalandırma tesisat odaları vb. dir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
40
Sistem tasarımı TS 12845 - Sabit Yangın Söndürme Sistemleri - Otomatik Sprinkler Sistemi Tasarım, Montaj ve Bakım - Standardına uygun olacaktır.
Đstasyon içerisinde; yolcu ve istasyon personeli tarafından kullanılmak üzere her biri 400
litre/dakika kapasiteli, aynı anda 2 adet kullanılabilecek (toplam 800 l/dk.) hortum sistemi
tasarımlanacaktır.
Hortum dolap giriş boruları ve vanaları DN 65 çapında olacaktır. Ancak bilet holü ve ara
katlarda TS EN 671-1- Sabit Yangın Söndürme Sistemleri - Hortum Sistemleri - Bölüm 1:
Yarı Sert Hortumlu Hortum Makaraları - Standardına uygun DN 25 çapında yarı sert
hortumlar, peron katında ise TS EN 671-2- Sabit Yangın Söndürme Sistemleri - Hortum
Sistemleri - Bölüm 2: Yassı Hortumlu Hortum Sitemleri - Standardına uygun, DN 50 çapında
yassı hortumlar, kolay sökülebilir redüksiyon parçaları ile vanalara bağlanmış olacaktır.
Yönetim binalarında bilet holü ve ara katlar için önerilen tipte, atölye ve kapalı depo
binalarında ise peron katı için önerilen tipte yangın dolapları tesis edilecektir.
Tüm yangın dolapları iki bölmeli olacak ve bir bölmesine 6 kg kapasiteli ABC tipi
yangınlarda kullanılabilecek kuru kimyevi tozlu tüp yerleştirilecektir.
Büyük fan odaları ve atölyelere ayrıca 12 kg kapasiteli tekerlekli yangın söndürücüleri
öngörülecektir.
Tünel içinde itfaiye tarafından kullanılmak üzere her biri 500 litre/dakika kapasiteli, aynı anda
2 adet kullanılabilecek (toplam 1000 l/dk.), 2 adet DN 65 storz bağlantılı hortum ağızları tesis
edilecektir. Hortum bağlantı ağızları arasındaki mesafe maksimum 35 m olacaktır. Boru
çapları hidrolik hesaplar sonucu tayin edilecek ancak 4” ten düşük çaplı boru
kullanılmayacaktır.
Herhangi bir mekanik veya elektrik sorunu nedeniyle pompaların basınç üretememesi veya
depolama suyunun yetersiz kalmasına karşı önlem olarak istasyon veya bina dışından sulu
yangın söndürme sistemine (hortum ve sprinkler sistemleri) basınçlı su basabilmek için
görülebilir noktalara itfaiye bağlantı ağızları tesis edilecektir.
Tünel girişlerine itfaiyenin kullanabileceği teçhizat dolapları yerleştirilecektir.
Madde 3.2.3 gereği yapılacak olan tünellerde ve Depo Alanında sistemi 60 dakika süre ile
besleyecek bir yangın suyu deposu bulunacaktır. Yangın suyu deposu bakım-onarım
dönemlerinde sistemin susuz kalmasını önlemek amacı ile iki bölmeli olacak şekilde
tasarımlanacaktır.
Yangın pompaları yedekli olacaktır. Yedek pompa elektrikli veya dizel motorlu olabilecek
ancak istasyonların yangın söndürme sistemlerinde kullanılan yangın pompalarının yedek
pompaları elektrikli olacaktır. Sulu sistemlerde küçük basınç kayıplarını karşılamak için
kaçak giderme pompası (jokey pompa) kullanılacaktır. Pompaların elektrik beslemeleri
birbirinden bağımsız iki ayrı kaynaktan sağlanacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
41
Yüzeyde bulunan binaların ve tesislerin çevresine ve hemzemin hatlarda hat boyunca itfaiye
ve araçlarının kolay yanaşabileceği ve bağlantı yapabileceği yangın hidrant sistemi tesis
edilecektir. Hidrant sistemi tasarım debisi 1900 litre/dakika olacaktır.
Depo ve atölyelerde depolama ve araç bakımında kullanılan tüm kapalı alanlar otomatik
sprinkler sistemi ile korunacaktır.
Her sprinkler sistemi ilgili alarm presostatı ile, yangın musluğu ve yangın hortumları ise akış
algılayıcı şalterler vasıtasıyla izlenecektir. Akış şalterleri uyarlandırıldıkları boru
donanımlarına göre boyutlandırılmış otomatik tür şalterler olacaktır. Akış şalterlerine
bağlanmış olan pnömatik zaman geciktiriciler, basınç şok dalgalarının etkisini önlemek üzere
20 saniyeye göre ayarlanacaktır. Alarm presostatları ve akış şalterleri adresli alarm sistemine
adresli izleme modülleri ile bağlanacaktır. Tüm bu bağlantılar durum değiştirici kontakların,
alarm sistemine “Yangın” girişi yapacağı şekilde kullanılacaktır.
Gazlı Söndürme Sistemleri
Sistem tasarımı TS ISO 14520 - Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri - Fiziksel Özellikler ve
Sistem Tasarımı - Bölüm 1: Genel Kurallar - Standardına göre yapılacaktır
Aşağıdaki mekanlarda ve elektronik ve elektriksel ekipmanlar barındıran odalarda temiz gazlı
otomatik söndürme sistemleri tesis edilecektir:
-
Elektronik Teçhizat Odası,
Şalt Kontrol Sistemi Odası,
AC Elektrik Odası,
OG Pano Odası,
UPS Odası (Akü Odası),
Trafo Odaları,
Haberleşme ve Sinyalizasyon Odası,
Đşletme Merkezi Kumanda ve Elektronik Techizat Odaları.
Gazlı Söndürme Sistemi uygulanacak olan hacimlerdeki pencere, kapı ve duvar menfezleri ile
havalandırma sistemi üzerinde bulunan yangın damperleri, yangın algılama sisteminden
alacağı sinyal ile gaz boşaltım anında kapanacaktır.
Asansör, yürüyen merdiven, aydınlatma vb. amaçlı küçük elektrik pano odalarına elle çalışan
6 kg kapasiteli yangın söndürme tüpleri tesis edilecektir.
7.2.5.4
Diğer Hususlar
Diğer tüm hususlarda “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” hükümleri
esas alınacaktır. Söz konusu Yönetmeliğin yetersiz kaldığı durumlarda NFPA 130 Standardı
referans olarak alınacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
42
8.
ELEKTROMEKANĐK SĐSTEMLER
8.1
ELEKTRĐFĐKASYON
8.1.1
Enerji Temini
8.1.1.1 Enerji Kaynağı
Enerji kaynağı cer gücü sistemi ve yardımcı güç sisteminin ihtiyacı olan gücü karşılayacak
kapasitede olacaktır. Enerji kaynağının seçiminde cer motorlarının yol almaları esnasında
çekecekleri yüksek akım değerleri dikkate alınacaktır.
8.1.1.2 Sistem Güvenilirliği
Yolcuların güvenliği ve araç/dizi işletmesinin devamlılığı bakımından trafo istasyonlarına
enerji temini mümkün olan yerlerde en az iki ayrı kaynaktan yapılacaktır. Bu kaynakların her
biri toplam sistem yükünü karşılayabilecek kapasitede olacaktır. Ayrı iki kaynağın
bulunamaması durumunda her trafo istasyonuna aynı kaynaktan 2 adet besleme temin
edilecektir.
Bütün elektrikli ve elektronik ekipman, sistem tarafından üretilen elektromanyetik ortamda
kalite, performans veya fonksiyon kaybı olmadan düzgün çalışacak biçimde
projelendirilecektir. Kendiliğinden oluşan elektromanyetik girişimi bastırmak için gerekli her
türlü ekranlama, filtreleme veya diğer aygıtlar ve tekniklerden faydalanılacaktır.
8.1.1.3 Orta Gerilim (O.G.) Enerji Dağıtımı
Cer gücü trafo merkezleri ile yardımcı güç trafo merkezleri açık işletilecek bir ring sistemi
üzerinden ve en az iki ayrı kaynaktan beslenecektir. Trafo Merkezlerinde genelde cer gücü ve
yardımcı güç için ikişer adet trafo bulunacaktır. Bu durumda her trafo ayrı devreden
beslenecektir. Bu devrelerin birinden beslemenin tümüyle kesilmesi halinde ilgili kesicileri
açıp kapayarak trafo istasyonlarının tümünün enerjisi kesilmemiş devreden beslenmesi
mümkün olacaktır. Kesicilerin açma kapama kumandaları gerek mahalli, gerekse kumanda
merkezinden uzaktan kumanda ile yapılabilecektir. Trafo merkezlerinde kuru tip trafolar
kullanılacaktır. Duraklarda ve Sistemin açık havadaki kısımlarında UV korumalı XLPE izoleli
kablo, toprağa gömülü yerlerde ise XLPE izoleli kablolar kullanılacaktır.
O.G. Enerji dağıtımında enerjiyi veren kurumun teknik şartnamelerine uyulacaktır.
8.1.1.4
Güç Sistemlerinin Kontrolü
O.G. ana kesicileri hariç cer gücü ve yardımcı güç besleme kesicileri mahalli olarak ve
kontrol merkezinden uzaktan kumanda ile kontrol edilecektir. Akım ve gerilim değerleri ve
arıza durumları uzaktan kontrol sistemi üzerinden kumanda merkezine aktarılacaktır.
Cer gücü trafo merkezlerinde, güç sistemlerinin kontrolü için tesis edilecek SCADA sistemi
ile sinyalizasyon ve iletişim yükleri için kesintisiz güç kaynakları tesis edilecektir. Kesintisiz
güç kaynakları ve bağlı akülerinin kapasitesi en az dört saat beslemeye yeterli olacaktır. O.G.
ana besleme kesicilerinin kumandası enerjiyi veren kuruluşla koordineli olarak yapılacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
43
8.1.2
8.1.2.1
Cer Gücü Sistemi
Sistem Gerilimi
Nominal gerilim 750 V DA olacaktır. Araçlar, redresörler ve katener sistemleri bu nominal
gerilimlere göre tasarımlanacaktır. Bu gerilimlerin işletme koşullarından dolayı + %20 ve
- %30 toleranslar içerisinde değişmesi durumunda sistem emniyetle çalışabilecektir.
8.1.2.2
Sistem Tertibi
Trafo-Redresör üniteleri altı fazla on iki dalgalı çıkış sağlayacaktır. Redresörler yarı iletkenli
tip olacaktır. Trafolar ve redresörler ayrı ve müstakil bölümlerde olacaktır. Her trafo redresör
DA çıkışı 2 adet yüksek kesme hızlı DA kesicileri üzerinden katener sistemine bağlanacaktır.
Trafo-Redresör üniteleri, komşu bir trafo-redresör merkezinin devre dışı kalması durumunda
bu merkezden beslenen yükleri de besleyebilecek kapasitede olacak ve belirlenmiş
performans kriterlerini sağlayacaktır.
Komşu olmayan iki trafo redresör merkezinin aynı anda devre dışı kalması durumunda
yavaşlatılmış hizmete olanak tanıyacak şekilde önlemler alınacaktır.
Komşu iki trafo redresör merkezinin aynı anda devre dışı kalması durumunda ise acil durum
hizmetine olanak verecek şekilde sistemin tümden devre dışı kalmasını önleyecek tedbirler
alınacak, ancak bu durumda daha uzun bir hattın ve daha çok aracın sağlam kalan trafolardan
beslenmesi nedeniyle sistemdeki gerilim düşümü artacaktır. Bu nedenle katener geriliminin
kabul edilebilir minimum değerinin üstünde tutulabilmesi için dizilerin hızı ve sevk aralığı
sınırlanabilecektir.
Trafo-Redresör üniteleri, genelde her trafo merkezinde çift olarak tesis edilecektir. Her ünite
ayrı devreden beslenecektir. Yük akım etütleri sonuçlarına göre bazen hat başına ve hat
sonuna yakın trafo merkezlerinde bir takım trafo-redresör grubu yeterli olabilecektir. Bu
durumlarda ileriye dönük olarak ikinci trafo-redresör grubu için, trafo merkezlerinde rezerv
yer bırakılacaktır.
Bu ünitelerin her biri sistemin toplam yükünü karşılayabilecek ve ünitelerle ilgili şalt teçhizatı
da buna uygun kapasitede olacaktır. Negatif dönüş raylar üzerinden olacaktır. Normal olarak,
cer gücü trafo merkezleri bulundukları yerdeki hat kısmını doğrudan besleyecektir. Bununla
beraber Alternatif Akım besleme kaynağından enerjinin tümüyle kesilmesi veya komşu trafo
merkezlerinden birindeki ekipman arızası gibi durumlarda sağlam kalan trafo merkezi, hattın
bir kısmını daha besleyecek ve böylece güzergah boyunca ulaşım hizmetinin aksamaması
sağlanacaktır.
Cer gücü sistemi araçların rejeneratif frenlemesini kabul edecek şekilde tasarımlanacaktır.
Güzergahta rejeneratif enerjiyi kullanacak sayıda dizi yoksa rejeneratif enerjiyi absorbe
edecek veya tekrar kullanımını sağlayacak bir sistem temin edilecektir.
8.1.2.3
Trafo Merkezlerinin Yerleşimi
Trafo merkezlerinin yerleri sistemin cer ve yardımcı güç talepleri, izin verilen minimum
Tramvay Tasarım Kriterleri
44
gerilim düşümü, coğrafi ve teknik koşullar ile sistem parametreleri ve benzeri girdileri
kullanan yük akım etüdü ile modellenerek tespit edilecektir.
Kullanılabilirlik Gereksinimler
a)
Güç dağıtım sistemi kullanılabilirlik gereksinimlerini karşılayacak şekilde
projelendirilecektir. Bu nedenle, donanımda sistemin güvenilirliğini ve sürekliliğini
sağlayacak özellikler bulunacaktır. Güç dağıtım sistemindeki, hizmeti aksatan arızalar
(iki trafo redresör merkezinin aynı anda hizmet dışı kalması) arasındaki ortalama süre
minimum 50.000 saat olacaktır. Đkiden fazla trafo redresör merkezinin aynı anda
devreden çıkması durumundaki hizmeti aksatan arızalar arasındaki ortalama süre
minimum 100.000 saat olacaktır.
b)
Đki trafo redresör merkezinin aynı anda devre dışı kalması durumunda onarım için
ayrılacak süre maksimum beş saat olacaktır. Đkiden fazla trafo redresör merkezinin aynı
anda devre dışı kalması durumunda ise onarım için ayrılacak süre maksimum on saat
olacaktır. Güç dağıtım sistemi bu gereksinimi sağlamak için, donanımların arıza halinde
hızlı bir şekilde eski haline getirilmesine olanak verecek şekilde projelendirilecektir.
8.1.2.4
Cer Gücü Sistemi Topraklaması
Cer gücü sisteminin topraklanması, normal ve arızalı durumlarda sistemde meydana
gelebilecek aşırı gerilimlerin doğuracağı hasarlardan şahısları, ekipmanı ve tesisleri
koruyacaktır. Topraklama sistemi, arıza durumunda donanımın maruz kaldığı dokunma
gerilimini sınırlayarak elektrikli donanım için de koruma sağlayacaktır. Cer gücü sisteminin
topraklanması aşağıdaki gibi yapılacaktır:
-
Cer gücü sisteminin pozitif besleme ve negatif dönüş kabloları ile katener ve
demiryolu (taşıyıcı) rayları topraktan izole edilecektir. Depo ve bakım işletme binası
sahasındaki taşıyıcı raylar topraklanacaktır.
-
Redresörler ve doğru
topraklanacaktır.
akım
kesicileri
hariç,
bütün
ekipman
muhafazaları
- Redresör ve doğru akım kesici hücreleri muhafazalarının topraklaması ise toprak
rölesi gibi bir koruma elemanı vasıtası ile özel olarak yapılacaktır.
8.1.2.5
Korozyon Kontrolü
Yapılacak etüde göre gerekiyorsa sistemin gerekli bölümlerine katodik koruma sistemi
uygulanacaktır.
Sistem üç tip korozyona karşı korunacaktır:
-
Atmosferik korozyon,
-
Galvanik korozyon,
-
Kaçak akım korozyonu: Güzergah raylarının cer gücü dönüş akımı yolu olarak
kullanılmasında raylar doğru bir şekilde yapıdan izole edilmezse; yapılarda, yapı
takviyelerinde ve kentin alt yapı tesislerinde kaçak akım korozyonuna neden olur. Bu
nedenle sistemde oluşabilecek kaçak akımların önlenmesi ve bu akımların Tramvay
Tramvay Tasarım Kriterleri
45
güzergahında mevcut diğer tesislere verebileceği zararlar için tedbirler alınacaktır.
Bunun zarar verici etkilerini en aza indirgemek için kaçak akımın trafo merkezindeki
negatif baraya dönüş yolu kontrol altında tutulacaktır.
8.1.3
Yardımcı Güç Sistemleri
8.1.3.1 Alçak Gerilim Dağıtımı
Yardımcı güç sistemi nominal gerilimi 220/380 V AC 50 Hz olacaktır. DC kullanılması
gereken sistemlerde besleme gerilimi 48 veya 110 V DC olacaktır.
Hemzemin tipteki yolcu istasyonlarında, 220/380 V AC yardımcı güç ihtiyacı yakın bir
TEDAŞ yerel trafo merkezinden veya sistemin kendi yardımcı güç trafosundan sağlanacaktır.
Tünellerde ve yeraltı tesislerinde yeterli sayıda topraklı trifaze ve monofaze priz bulunacaktır.
8.1.3.2 Aydınlatma
Đç aydınlatmada genel olarak flüoresan lambalar, dış aydınlatmada ise cıva buharlı ve sodyum
buharlı lambalar kullanılacaktır.
Yolcu bulunan alanlardaki aydınlatma tesisatı ilgili panolardan kontrol edilecektir. Harici
aydınlatma fotoseller ile kontrol edilecek, ayrıca el ile kumanda için fotosele paralel bir
anahtar bulunacaktır.
8.1.3.3 Topraklama ve Yıldırımdan Korunma
Yerüstü yapıları yıldırımdan korumak üzere aktif paratoner tesisatları kurulacak ve koruma
topraklaması ağına irtibatlanacaktır.
8.1.4
Katener Sistem
8.1.4.A Normal (Klasik) Katener Sistem
8.1.4.A1 Kontak Teli
Kontak teli, çekilen akıma bağlı olarak 80, 100, 120 veya 150 mm² kesitinde, kolay
aşınmayan iletkenliği yüksek malzemeden oluklu yapılmış olacaktır. Pandül teli 25 mm²
bakırdan imal edilecektir. Yüksek akımın talep edildiği yerlerde paralel bağlı 2 adet kontak
teli kullanılabilecektir. Kuruluş ve işletme masraflarının ekonomik analizi yapılarak
kullanılacak telin tipi ve montaj tertibi seçilecektir.
Pantografta kömürün tek noktadan aşınmasını önlemek için tel zikzaklı olarak çekilecektir.
Kontak telinin bu sapmaları hat merkezinin her iki tarafından 30-35 cm’ye, kurplu yollarda 40
cm’ye kadar olacaktır. Kontak telinin gerginlik ayarı otomatik olarak bir düzenekle
sağlanacaktır. Kontak teli kurbun dışına doğru gerdirilecektir.
8.1.4.A2 Askı Teli
Askı teli kesiti, akıma uygun olarak seçilmiş örgülü elektrolitik bakır olacaktır. Yüksek
Tramvay Tasarım Kriterleri
46
akımın talep edildiği yerlerde paralel bağlı 2 adet askı teli kullanılabilecektir. Depo sahasında
askı teli kullanılması durumunda 50 mm² kesitinde olacaktır. Merkezi bakım atölyesindeki
hatlarda askı teli kullanılmayacaktır. Kontak teli ve askı teli arasındaki potansiyel
dengelemesi her 100 m’de esnek bir bakır iletkenle yapılacaktır. Kontak teli, askı teline
maksimum her 10 m’de bir pandüllerle asılacaktır. Đşletme ortamı sıcaklıklarında telin sehimi
otomatik bir düzenekle sabit tutulacaktır.
8.1.4.A3 Katener Tellerinin Asılması
Katener telleri orta veya kenarlarda bulunan direklerdeki konsollara asılacaktır. Direkler çelik
veya beton olabilecektir. Direkler arası mesafe düz yolda 50-65 m arasında olacaktır. Kurplu
yollarda, kurp yarıçapına bağlı olarak daha sık direk gerekebilecektir. Direkler paralel
yollarda iki hattın ortasında olacak ve her iki hattın telleri bu direklere asılacaktır. Tellerin
asılmasında, caddelerde bina ve elektrik direklerinden yararlanılabilecektir.
8.1.4.B Rijit Katener
Hatyolunun kapalı (tünel) bölümlerinde tavana monte edilen aluminyum kompozit bir profil
ve buna tutturulmuş kontak telinden meydana gelecektir. Kontak teli sert oluklu bakırdan
mamul olacaktır. Hatyolunun açık kesimlerinde yer alacak normal katener sistemi ile uyumlu
olacak ve iki tip arası geçişler düzgün ve pürüzsüz olacaktır.
8.1.5
Dönüş Hattı
Dönüş hatları elektrik ve mekanik bakımdan güvenilir olacaktır. Dönüş hattına ait bütün
ekipman ancak aletle sökülebilecektir.
Her besleme merkezinden en az iki dönüş hattı bulunacaktır. Dönüş hatlarından birinin
kopması durumunda, diğer hat işletme dönüş akımı değerinin tümünü taşıyabilecek
kapasitede olacaktır.
Dönüş yolu olarak güzergah raylarının kullanılması durumunda, dört güzergah rayı hat
boyunca belirli aralıklarla çapraz bağlama kabloları ile paralel hale getirilecektir.
Raylara dokunma nedeniyle meydana gelebilecek tehlikelere karşı önlemler alınacaktır.
8.2
SĐNYALĐZASYON VE HABERLEŞME
Bu bölümde araçların güzergahlardaki hareketlerinde emniyetli, düzenli ve etkin bir işletme
için teçhiz edilecek sinyalizasyon ve haberleşme sistemlerinin genel yapısı ve özellikleri
tanımlanmıştır.
8.2.1
Makas Sinyalizasyon Sistemi
8.2.1.1 Sinyalizasyon Genel Prensipleri
Tramvay hattına konulacak sinyal sisteminin, araç ve yaya trafiğiyle beraber işleyen fakat
tramvay araçlarına öncelik veren bir sinyal sistemi olması gerekmektedir. Bu sistem sayesinde
seferler aksamadan tarifeye uygun bir şekilde araçlar işleyebilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
47
Tramvay aracı, kavşağa gelmeden önce kavşak kontrol cihazına bir işaret verecektir.
Yapılacak olan sistem lastik tekerlekli araç-yaya trafiğiyle entegre çalışacağı için, sistemin bu
işten sorumlu şehir trafik sinyalizasyon kurumunun sistemine entegre olması gerekmektedir.
8.2.1.2 Kapsam
Şehir trafik sinyalizasyon kurumunun kavşaklardaki sinyal kontrol cihazına, tramvay aracı
kavşağa emniyet mesafesinde iken talep verecek, bu talep kontrol cihazına bir girdi olarak
işlenecektir.
Tramvay aracı normal işletme hızını düşürmeden kavşağa geldiğinde, sinyalin tramvay
aracının geçişine uygun hale gelmesi sağlanacaktır.
Sistemin teknik özellikleri şu şekilde olacaktır:
-
Tramvay aracı algılama ünitesi,
Trafik sinyalizasyon kontrol cihazı,
Tramvay sinyalleri,
Oto-yaya sinyalleri.
Tramvay aracı algılama ünitesi, talep mesafesinden tramvay aracını algılayarak, tramvay
aracının geçiş üstünlüğünü sağlamak üzere ilgili sinyale ait kontrol cihazına bir sinyal
gönderecektir. Bu sayede sinyal kontrol cihazı tramvay araçlarına, lastik tekerlekli araçlara
göre geçiş üstünlüğü sağlayacaktır.
Şehir trafik sinyalizasyon kurumunun kavşak kontrol cihazının güç beslemesi şebeke elektriği
kesildiği zaman trafo merkezlerinden çekilecek olan UPS hattından beslenebilecek şekilde
tesis edilecektir.
Sinyalizasyon sistemi pek çok değişik metotla gerçekleştirilebilir. Burada aşağıda belirtilen
iki hususa dikkat edilecektir:
a) Tramvay aracı algılama ünitesinin, karşı yönden gelen araçtan etkilenmemesi,
b) Dış ortamdaki frekansların sistemi etkilememesi.
8.2.1.3
Makas Sistemi
Amaç
Tramvay hattı üzerinde bulunan makaslar, sürücü tarafından, araç hareket halinde iken veya
durmakta iken otomatik olarak kumanda edilecektir. Ayrıca makasın 15 m önüne konulacak
bir sinyal lambası ile makasın hangi yöne tanzimli olduğu veya arıza durumu gösterilecektir
(Düz Yol, Sapan Yol ve Arıza Durumu olmak üzere 3 konum).
Makas sistemleri hayati güvenlik düzeyinde tesis edilecektir. Tramvay aracı makas üzerinde
iken makas kesinlikle hareket etmeyecektir.
Tramvay aracının makas üzerinde olduğunun kesin olarak anlaşılması için, makas
bölgelerinde raylar, bu amaca hizmet edecek şekilde düzeneklerle tesis edilecek ve bu
Tramvay Tasarım Kriterleri
48
düzenekler, her türlü dış ortamda (kar, yağmur, su baskını gibi) çalışır durumda olacak
şekilde tasarımlanacaktır.
Kapsam
Tesis edilecek makas sistemi aşağıdaki ünitelerden oluşacaktır:
123456-
Makas yönü kumanda cihazı,
Araç verici ünitesi,
Alıcı ünitesi,
Kontrol ve kumanda panosu,
Sinyal lambası,
Makas tahrik ünitesi.
Sürücü kabininden bir kumanda cihazı vasıtasıyla makası istenilen yöne kumanda
edilebilecektir. Bu kumanda cihazı araçtaki vericinin farklı iki işaret üretmesini sağlayacaktır.
Kumanda cihazının iki konumu olacaktır:
1- Makası düz yola tanzim eden normal konum,
2- Makası sapan yola tanzim eden manevra konumu.
Makasın yön bilgisi, her konum için en az iki bilgi şeklinde yedeklenmiş (fail safe işletme)
olarak alınacaktır.
Araçtaki vericiden gelen işaret, kontrol ve kumanda panosuna ulaştıran bir alıcı ünitesi
olacaktır.
Sistem, kontrol ve kumanda panosu ile yönetilecektir. Makasın konum bilgisi, sinyalin
durumu, makasın hareketi, makas üzerinde aracın olup olmadığı bilgisi, araçtan gelen talep
bilgisi ve diğer bütün güvenlik şartları burada kontrol ve kumanda edilecektir.
Sürücü, araç hareket halinde iken makasa talep verebileceğinden, makasın istenilen konuma
geçtiğine ait sinyal bilgisi, tramvay aracı sinyalleri geçmeden verilmiş olacaktır.
Sistem, bir arıza oluşması durumunda, makasın manuel olarak yapılmasına müsaade edecek
şekilde tasarımlanacaktır.
Tüm kumanda edilecek makasların konum bilgileri, Araç Takip Sisteminden izlenecektir.
Bunun için, makas kontrol panosunda gerekli olan kontak çıkışları sağlanacaktır.
8.2.2
Haberleşme Sistemleri
Tramvay sistemi dahilinde, depo, idari bina, araçlar ve işletme bakım personelleri arası
haberleşmeyi sağlamak üzere aşağıdaki fonksiyonları yerine getiren haberleşme sistemleri
sağlanacaktır:
-
Telsiz sistemi ile haberleşme,
Telefon sistemi ile haberleşme,
Anons sistemi ile haberleşme.
Tramvay Tasarım Kriterleri
49
8.2.2.1 Telsiz Sistemi ile Haberleşme
-
Tramvay sürücüleri ve kumanda merkezi arasında işletme kanalı ile iki yönlü
haberleşme,
-
Kumanda merkezi ile bakım/işletme personeli arasında bakım kanalı ile iki yönlü
haberleşme,
-
Bakım/işletme personelinin kendi aralarında bakım kanalı ile iki yönlü haberleşme
sağlanacaktır.
8.2.2.2 Telefon Sistemi ile Haberleşme
Telefon alt sistemi dahilinde depolama sahasındaki idari binada bir PABX santral kurulacak
ve saha içindeki bina ve ofislerde analog haberleşme sağlanacaktır. Bu donanım vasıtası ile;
-
Tüm personelin işletme dahilindeki görüşmeleri,
-
Acil durumlarda ilgili personelin polis, ambulans, itfaiye gibi acil servislere
ulaşabilmesi,
-
Personelin harici telefon hatları vasıtası ile işletme dışındaki Telekom aboneleri ile
görüşmeleri sağlanacaktır.
8.2.2.3 Anons Sistemi ile Haberleşme
Anons alt sistemi ile haberleşme, işletme merkezi ve araçlarda bulunan donanımlar ile
yolculara; aşağıda belirtilen anonsların otomatik veya yetkili personel tarafından
yapılabilmesi işlerini yerine getirecektir:
-
Đşletmeye yönelik çağrılar,
Yolcu emniyetine yönelik bilgilendirme,
Personel ve yolculara yönelik acil durum.
Bu çerçevede aşağıdaki anonslar yapılabilecektir:
Kumanda Merkezinden Yolcuya Anons
Kumanda merkezinden direkt olarak araçlardaki yolculara, araç içi anons sistemi ile bilgi
aktarımı sağlanabilecektir. Bu anonslar sürücüden yolcuya anons özelliğinden daha öncelikli
olacak ve telsiz sistemi vasıtası ile araçlara iletilecektir.
Sürücüden Yolcuya Anons
Araç sürücüsü, sürücü kabinindeki mikrofon ve araç anons sistemi vasıtası ile yolculara
gerekli anonsları yapacaktır.
Araç Đçi Otomatik Anonslar
Sürücü kabinindeki bir kayıt sistemi ile varılacak istasyonların isimleri otomatik olarak araç
içine anons edilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
50
Tanımlanan haberleşme sistemleri için Kumanda Merkezinde sistemlerin kontrol ve
kullanımını sağlamak üzere bir haberleşme konsolu temin edilecektir.
8.3
KAPALI DEVRE TELEVĐZYON SĐSTEMĐ (CCTV)
8.3.1
Genel
Tramvay hattının mimari yapısına uygun, işletme ve güvenlik ihtiyaçlarına yönelik olarak
yolcu durakları, kavşak noktaları, depo alanı ve diğer önemli görülen sahaların uzaktan
izlenebilmesi ve gerektiğinde güvenlik birimlerince denetlenebilmesi için Kapalı Devre
Televizyon Sistemi tesis edilecektir.
Sistem kurulurken; hattın mimari yapısı, yolcu akışı, güvenlik durumu ve ilave durakların
olabileceği dikkate alınarak gerekli altyapı hazırlanacaktır.
8.3.2
Teknik Özellikler
Sistem genel olarak kameralar, monitörler, kayıt ve kontrol ekipmanlarından oluşacaktır.
Kapalı Devre Televizyon Sistemi, mevcut gün ışığı, suni aydınlatma, acil aydınlatma koşulları
dahil her türlü ışık ortamında insan hareketlerinin Kumanda Merkezinden izlenmesini
sağlayacaktır.
Sistem, sahadan alınan video sinyalleri fiber optik kablo üzerinden merkeze iletilecek, kayıt
ve kumanda işlemleri Kumanda Merkezinde yapılabilecek şekilde tasarımlanacaktır.
Bütün kameralardan gelen görüntülerin 30 gün süreli gerçek zamanlı kaydı yapılacaktır.
Kaydedilen görüntüler istenildiğinde bir izleme monitöründen izlenebilecek ve CD kayıt
modülünden istenilen görüntünün kaydı alınabilecektir.
Đstenilen herhangi bir kamerayı seçip izleme ve kamerayı kontrol etme amacıyla Kumanda
Merkezinde her yolcu istasyonu ve depo için bir monitör atanmış olacak, istenildiği an
istenilen herhangi bir kameranın görüntüsü monitörden izlenebilecektir. Aynı zamanda ilgili
durağa ait tüm kameraların görüntüleri dönüşümlü olarak ilgili monitöre getirilebilecektir.
Kameralar kullanıldıkları noktalara göre hareketli ve/veya zumlu olacaktır.
Her bir kamera görüntüsünün ne kadar süreyle ekranda kalacağı ayarlanabilir olacaktır.
Sistem tasarımı modüler yapıda olacak, kamera ve monitör sayısının arttırılmasına olanak
sağlayacaktır.
Sistemde görüntü üzerinde kameranın ismi, tarih ve saat bilgileri mevcut olacaktır.
Kumanda Merkezinde, monitörlerin her birinde, ilgili duraktan 2-5 adet kamera ile
izlenebilecek şekilde seçme ve kumanda etme ekipmanları kullanılacaktır.
Kapalı Devre Televizyon Sistemi güvenlik amaçlı ve tramvay hattının denetlenmesine
yardımcı olacak şekilde tasarımlanacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
51
Tasarım hattın değişik yerlerinde mimari proje ve ihtiyaca göre alt kumanda merkezleri tesis
edilebilecek şekilde olacaktır.
Tüm sistem, renkli olarak izlenebilecek şekilde seçilecektir.
Kapalı Devre Televizyon Sistemi ile aşağıda belirtilen alanların izlenmesi sağlanacaktır:
-
Araç ve yolcu giriş noktaları,
Araç ve yolcu çıkış noktaları,
Bilet satış noktaları,
Kavşak noktaları,
Depo alanı.
Kameralar, harici ortama uygun her türlü hava koşullarından ve fiziksel saldırılardan
etkilenmeyecek şekilde uygun koruma kutuları ile teçhiz edilecektir. Koruma kutuları en az
IP66 koruma sınıflı olacaktır.
Durak izleme monitörleri düşük radyasyonlu, yüksek çözünürlüklü ve en az 15" çapraz
ebadında ve renkli olacaktır. Kayıt monitörleri 19" çapraz ebadında ve renkli olacaktır.
Kameralar oto iris, arka ışığı kompanze edebilen (BLC: Back-light Compensation), yüksek
çözünürlüklü özelliklerine sahip olacaktır.
8.4
TELSĐZ SĐSTEMĐ
8.4.1
Genel
Telsiz sistemi tramvay güzergahı boyunca yerüstünde, yeraltında, tünellerde, duraklarda
iletişimi sağlayacak şekilde bütün güzergahta %98 temiz kapsama sağlayacaktır. Tünellerde
sızdırmalı kablo tipinde telsiz anteni kullanılacaktır. Sistem acil durumda bile kesintisiz
iletişim sağlayacaktır.
Açık standart yapıda temin edilecek olan telsiz sisteminin frekans verimliliğini en üst düzeyde
sağlayabilmesi için, Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (ETSI) tarafından
tanımlanmış TETRA (Terrestrial Trunk Radio) sayısal telsiz standardında olacaktır.
Gerekli olan tünel içi, durak içi telsiz kapsama sistemleri ve bunları besleyecek ve açık
hatlarda kapsamayı sağlayacak baz istasyonlarının yer ve sayıları kapsama alanı simülasyonu
ve trafik analizleri ile belirlenecektir.
Kurulacak sistemler ve ekipmanlar her yönüyle Telekomünikasyon Kurumu yönetmeliklerine
uyacaktır.
Telsiz sistemi tramvay hatları ve duraklarda sistem iletişimi ihtiyaçlarının yanı sıra, itfaiye,
emniyet, tıbbi acil servislerin sistem içinde kesintisiz iletişimine olanak sağlayacaktır.
Telsiz kapsaması için kullanılacak kablo sistemleri GSM telefon şebekelerinin de içerisine
entegre olabilecek şekilde seçilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
52
8.4.2
Sistem Bileşenleri
8.4.2.1 Anahtarlama Birimi (Switcher)
TETRA ağ mimarisinin çekirdek parçası olacaktır.
8.4.2.2 Baz Đstasyonu
TETRA baz istasyonu donanımı, baz istasyonu kapsamında bulunan coğrafi alan içinde
yerleşik ve konuşlandırılmış telsizler (el telsizi, araç istasyonu, sabit istasyon vb.) ile tüm
TETRA ağı içerisindeki diğer ekipmanlar arasındaki hava ara yüzünü sağlayan ağ elemanıdır.
8.4.2.3 Ağ Yönetim Sistemi (Network Management System - NMS)
NMS, TETRA sisteminin yönetimine olanak veren bir konfigürasyon ve izleme aracı
/yazılımıdır.
8.4.2.4 Dişpeç Ünitesi (Operatör Konsolu)
Operatör Konsolları, PC tabanlı olacak ve görüşmelerin yapılabilmesi için gerekli hoparlör,
mikrofon ve kulaklık takımına sahip olacaktır. Yazılım tabanlı olacak operatör konsolları bu
sayede kolayca konfigüre olabilecek ve muhtemel genişleme ve değişikliklerde kolayca
yeniden tasarımlanacak özellikte olacaktır.
8.4.2.5 Ses Kayıt Cihazı
Merkezi ses kayıt cihazı, telsiz sistemi üzerinden yapılan bütün ses haberleşmelerini kayıt
edecektir. Cihaz üzerinde saklanan en az 1 aylık ses kayıtları dijital olarak saklanacak ve tarih
bazında sorgulanarak daha sonra dinlenebilecek özellikte olacaktır.
8.4.2.6 Mobil Araç Telsiz Terminali
Araç sürücü kabinlerinde ve mobil bakım araçlarında sabit montajlı olacaktır. Ana işlevi ses
haberleşmesinin yanı sıra, dosya aktarma, mesajlaşma, veri tabanı güncellemesi için çok
kanallı devre verisi, IP paket verisi uygulamalarını destekleyecektir. Özellikle gürültülü
ortamlarda kullanıma uygun, 15 watt nominal güç çıkışlı, yüksek kalitede hoparlöre sahip
olacaktır. Cihaz araç içi anons sistemi ile uyumlu çalışacaktır.
8.4.2.7 Mobil (El) Telsiz Terminali
Đşletme ve bakım personeli tarafından elde kullanılan seyyar terminallerdir. En çok 4 watt
nominal güç çıkışlı olacaktır.
8.5
SCADA SĐSTEMĐ (Supervisory Control and Data Acquisition System)
8.5.1
Genel
SCADA sisteminde ana amaç, trafo istasyonlarındaki kumanda sinyallerini, ölçüm değerlerini
uzaktan izlemek, kumanda merkezine transfer etmek ve istasyonların kumandasını bu
Tramvay Tasarım Kriterleri
53
merkezden gerçekleştirmektir. Bu şekilde zamandan ve personelden tasarruf sağlanacak ve
kesintisiz tramvay işletmeciliği yapılacaktır.
Bu sistem sırasıyla;
a)
b)
c)
d)
Elektrik şebekesinin merkezden izlenmesi ve kumandası,
Đhmallerden doğan arızaların en aza indirgenmesi, zaman ve ekipman tasarrufu,
Bakım süresinin azaltılması yoluyla zaman ve iş gücü tasarrufu,
Sahadan gelecek arıza alarmları ile arızalardan anında haberdar olunarak müdahale
gecikmelerinin önlenmesi ve araç sefer kayıplarının giderilmesi,
Yeni tesislerin ve tesislerdeki eklemelerin sisteme kolaylıkla adapte edilmesi,
Düzenli ve güvenilir istatistiki bilgilerin tutulması, geriye dönük analizlerin
yapılabilmesi işlerini temin edecektir.
e)
f)
8.5.2
Kapsam
Sistemin temel elemanları aşağıda sıralanmıştır:
-
8.5.3
Merkezi kumanda donanımı,
Trafo istasyonlarındaki lokal birimler (RTU),
Trafo istasyonlarındaki yardımcı elektrik donanımı,
Merkezi kumanda birimi ile lokal birimler (RTU) arasındaki haberleşme sistemi
(Đletişim ağı vasıtası ile).
Merkezi Kumanda Elemanları
8.5.3.1 Bilgisayar Donanımı
Merkezdeki bilgisayar donanımı test ve devreye alma işlerinin başlayacağı tarihte bulunabilen
en gelişmiş ve en hızlı mikro-işlemcilere, hard disklere sahip kabul edilebilir markalı
bilgisayarlardan oluşacaktır.
Haberleşme sisteminden bağımsız olarak, SCADA bilgisayarlarından birinde arıza olması
durumunda, sistem diğerinden kesintisiz devam edecektir.
8.5.3.2
SCADA Yazılımı (Türk alfabesine uyumlu olacaktır)
Sistemin mimarisi ileride istenildiği zaman ilave özelliklere ve cihazların kolayca
eklenmesine olanak verecek şekilde tasarımlanacaktır (açık sistem). Örneğin; ilave fiderler,
merkezlerde bazı otomasyon fonksiyonları, yeni trafo merkezi ilavesi gibi özellikleri
içerecektir.
-
Renkli grafik gösterimli iki operatör istasyonu,
Biri yedek olmak üzere üç yazıcı.
8.5.4
Sistem Görevi
a)
Sisteme bağlı trafo istasyonlarındaki kesicilerin ve ayırıcıların (uzaktan kontrol
olanağına sahip tüm cihazların) on/off durumları eş zamanlı olarak SCADA ekranına
yansıtılacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
54
b)
Sürekli sistem başında bulunacak operatör gerekli gördüğü manevraları (kesici açma
kapama vb.) SCADA ekranından klavye ve/veya mouse yardımıyla kolaylıkla
yapacaktır.
c)
Akım, gerilim, sıcaklık vb. gibi anolog değerler SCADA ekranında gösterilecek ve
harddiske kaydedilecektir.
d)
Uygulama yazılımı, sisteme bağlı tüm çevre birimlerinin (RTU ve haberleşme
üniteleri) durum bilgilerini gösterecektir.
e)
Cer gücü trafo merkezlerindeki bazı bölümlere giriş ve çıkışların engellenmesi veya
izlenmesi yapılacaktır.
8.6
ÜCRET TOPLAMA SĐSTEMĐ
Bu sistem kapsamında ücret toplamaya yönelik altyapı (turnikeler, kablolama, kumanda
butonları, bilgisayar vb.) gerçekleştirilecektir.
Sistem tasarımı TS 12637 - Şehir Đçi Yollar - Raylı Toplu Taşıma Sistemleri - Bölüm 22:
Biletlendirme Sistemi Tasarım Kuralları - Standardına uygun olacaktır.
Sistem, bulunduğu kentteki diğer toplu taşım araçlarında kullanılan ücret toplama sistemine
entegre olacak şekilde tasarımlanacaktır.
Bilet sistemi tekli ve çoklu yolculuğa uygun olacaktır.
8.6.1
8.6.2
Sistem Elemanları
Bilet onaylama veya iptal etme (giriş) turnikeleri,
Çıkış turnikeleri,
Durak seviyesi bilgisayarları,
Kontrol merkezi bilgisayarları,
Engelliler ve istasyon personeli için özel kapılar.
Sistem Çalışma Kavramı
Her giriş turnikesi ters yöne de çalışabilecektir. Turnikeler bilgisayar ağ bağlantısına uygun
donanımda olacak ve farklı pozisyonlarda (giriş-çıkış-serbest-kilitli) çalışabilecektir.
Çıkış turnikesi, tek yönlü ve serbest geçiş kapılı olacak, gerektiğinde giriş turnikesi olarak
kullanılacaktır.
Her giriş kapısındaki bilet gişesinin yanında yer alan konsollu özel kapılar, engelliler ve
bakım personeli giriş-çıkışına olanak verecek ve uzaktan kumanda edilecektir.
Turnikeler durak seviyesi bilgisayarı ile haberleşeceklerdir.
Durak seviyesi bilgisayarları kontrol merkezi bilgisayarlarına iletişim ağı üzerinden bilgi
aktaracaktır.
Turnikelerin tüm dış aksamı paslanmaz çelik olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
55
8.7
ĐLETĐŞĐM AĞI (COMMUNICATION NETWORK)
8.7.1
Genel
Tüm duraklar, trafo merkezleri ve Đşletme Kumanda Merkezi arasında tüm iletişim ve veri
aktarımını sağlamak üzere hat boyunca bir fiberoptik kablo şebekesi kurulacaktır.
8.7.2
Sistem Kapsamı
Đletişim ağı sistemi aşağıda listelenen tüm veri ve kontrol fonksiyonlarını taşıyacak şekilde
haberleşme kapasitesine sahip olacaktır:
8.7.3
Sinyalizasyon sistemi (araç takip sistemi),
Telsiz sistemi,
SCADA sistemi,
Ücret toplama sistemi,
Kapalı devre televizyon (CCTV) sistemi.
Sistem Yapısı
Sistem alt yapısı Kumanda Merkezinden çıkan dairesel bir ağ sistemi olarak düzenlenmiş
fiber- optik kablolardan oluşacaktır.
Sistemde kullanılacak fiber-optik kablolar %50 yedek kapasiteli olacaktır. Çemberi oluşturan
kablolar tünellerde ve açık alanlarda ayrı güzergahtan çekilecek, böylece bir kaza/kırım
durumunda haberleşme diğer kablo üzerinden sürecektir. Arıza durumunda sistemin yeniden
yapılandırılması otomatik olarak gerçekleştirilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
56
9.
ARAÇLAR
Bu bölümde tramvay sistemi araçlarının planlama ve tasarımı için gerekli asgari kriterler
verilmektedir.
Tramvay araçları alçak tabanlı (minimum %70) olacaktır.
9.1
TASARIM
Araçlar şehir içi ve banliyölerinde kullanılma amacına uygun olarak tasarımlandırılmış,
ekonomik işletmeye uygun çoklu ya da tekli olarak çalıştırılabilen, mafsallı veya mafsalsız
olabilecektir.
Araçlar, araç ağırlığını taşıyacak ve her dingile gelen yükün izin verilen sınırlar içerisinde
kalmasını sağlayacak sayıda bojiye sahip olacaktır.
Araçlar, işletilecekleri sistemin özelliklerine göre değişen adetlerde aşağıdaki üç tipte imal
edilebilecektir:
1. Tek ucunda kumanda kabini bulunan araçlar (diğer ucunda manevra teçhizatı
olacaktır),
2. Her iki ucunda kumanda kabini bulunan araçlar,
3. Kumanda kabini olmayan araçlar.
Her üç tipteki araçlar arka arkaya bağlanarak dizi oluşturmaya ve bir kumanda kabininden
kumanda edilmeye uygun tasarımlanacaktır.
Kabin tasarımı, sürücü koltuğunda oturan sürücünün aracın ön tamponundan 200 mm
mesafede 1 m boyundaki objeyi görecek şekilde olacaktır.
Tasarımda TS EN 50126 - Railway Applications - The Specification and Demonstration of
Reliability, Availability, Maintainability and Safety (RAMS) - Part 1: Basic Requirements
and Generic Process (Demiryolu Uygulamaları-Güvenilirlik, Elde Edilebilirlik, Bakım
Yapılabilirlik ve Güvenlik Spesifikasyonu ve Gösterimi (RAMS) - Bölüm 1:Temel Kurallar
ve Genel Đşlem) gerekleri karşılanacaktır.
Tasarımda araç yangın yükü (MW) hesabı yapılacaktır.
Araçların tip testleri aşağıda verilen standartların gereklerine uygun olarak yapılacak ve
dokümante edilecektir:
-
TS EN 50215: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtları - Đmalatın
Tamamlanmasında ve Đşletmeye Alınmadan Önce Demiryolu Taşıtlarının Denenmesi
-
IEC 61133: Railway Applications - Rolling Stock - Testing of Rolling Stock on
Completion Of Construction and Before Entry Đnto Service - (Demiryolu
Uygulamaları - Araçlar - Yapım Đşleri Tamamlandığında ve Đşletmeye Alınmadan
Önce Araçların Testleri)
Tramvay Tasarım Kriterleri
57
-
TS EN 14363: Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtlarının Seyir
Karakteristiklerinin Kabul Deneyleri - Seyir Davranışlarının Denenmesi ve Durağan
Deneyler
-
TS EN 13749: Demiryolu Uygulamaları - Tekerlek Takımları ve Bojiler - Boji
Şaselerinin Yapısal Şartları Belirleme Metotları
9.2
ARAÇ GÖVDESĐ
Araçların sürücü kabini olan başlarında sürücüye ait içe açılan birer kapı bulunacak, ayrıca
sürücü kabininden yolcu bölümüne geçiş bir kapı ile sağlanacaktır. Sürücü kabini, uygun
çalışma ortamı sağlamak üzere ayrı bir ısıtma ve havalandırma düzenine sahip olacaktır.
Yolcu bölümlerinde ise giriş ve çıkışı temin için madde 9.2.10’da belirtilen kriterleri
karşılayacak sayıda kapı bulunacaktır.
Araç Boyutları ve Ağırlıkları
Araç yüksekliği
Döşeme yüksekliği
Genişlik
Uzunluk
Pantograf çalışma yüksekliği
Dingil Yükü (W3’te)
Dingil aralığı
3,66 m (maksimum)
Tramvay aracının tipine göre
2,65 m (maksimum)
20 m - 43 m
4m-6m
10 ton (maksimum)
(*)
( * ): Dingil aralığı, yolculuk sayılarına göre hesaplanmış W3 yükündeki toplam ağırlığın izin verilen
dingil yükünü geçmeyecek şekilde, araçların çalışacağı en dar kurp yarıçapı dikkate alınarak tespit
edilecek dingil sayısına göre belirlenecektir.
Araç Yük Durumu
W0: Boş Araç
W1: W0+Oturan Yolcular
W2: W1+4 yolcu/m² (nominal yük)
W3: W1+6 yolcu/m²
W4: W1+8 yolcu/m²
olarak tanımlanır.
Araç çatısına monte edilecek ekipman veya donanım tasarımı aşağıdaki standartlara uygun
olarak yapılacaktır:
-
TS EN 50124 - 1: Demiryolu Uygulamaları - Yalıtım Koordinasyonu Bölüm 1: Temel
Kurallar - Bütün Elektrik ve Elektronik Donanımlar Đçin Yalıtım Aralıkları ve
Yüzeysel Kaçak Yolu Uzunlukları
-
TS EN 50125 - 1: Demiryolu Uygulamaları - Donanım Đçin Ortam Şartları Bölüm 1:
Demiryolu Taşıtları Üzerindeki Donanım
-
TS EN 50155: Demiryolu Uygulaması - Demiryolu Taşıtlarında Kullanılan Elektronik
Donanım
Tramvay Tasarım Kriterleri
58
9.2.1
Araç Gövdesi Đmalat Özellikleri
Araç gövdesi tasarımı ve imalat özellikleri TS EN 12663 - Demiryolu Uygulamaları Demiryolu Taşıt Gövdelerinin Yapısal Özellikleri - Standardına uygun olacaktır.
Araç gövdelerinin çarpma dayanımları TS EN 15227 - Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu
Araç Gövdeleri Đçin Çarpmaya Elverişlilik Kuralları-Standardına uygun olacaktır.
Metrik sistem kullanılacaktır.
Gövde yapısının oluşturulmasında alüminyum alaşımı, paslanmaz çelik veya korozyona
dirençli tip yüksek dayanımlı, düşük alaşımlı çelik kullanılacaktır. Sac malzeme boyanmadan
önce kumlanarak temizlenecektir.
Araç gövdesi ve bağlı cihazlar, gerekli gabarileri sağlayacak şekilde tasarımlandırılacaktır.
Körüklü araçlarda, aracın bir bölümünden diğer bölümüne (körüklü bölümden) geçiş
kolaylıkla ve emniyetle sağlanacaktır. Körüklü bölümün aydınlatma, ısıtma sistemleri diğer
bölümler ile aynı olacaktır.
Sık bakım, muayene ve ayar isteyen cihazlar kolaylıkla erişilebilir ve değiştirilebilir olacak
şekilde monte edilecektir.
Bütün şasi altı ve çatı cihazlarının doğal hava sirkülasyonu ile soğutulması tercih edilecek
ancak bunun mümkün olmadığı durumlarda cebri soğutma yapılacaktır.
Aracın güzergah tanıtımı her aracın alınları ve her iki yan yüzeyinde belirtilecektir.
9.2.2
Körük Bölümü
Körüklerin iç ve dış kaplama panelleri yolcuların azami emniyetini temin edecek ve ana
gövde bölümleri arasında serbest dolaşımına müsaade edecektir. Körük malzemesi ateşe ve
iklim şartlarına dayanıklı olacaktır.
9.2.3
Camlar ve Pencereler
Sürücü kabini ön camı elektrikli ısıtmalı veya sıcak hava üflemeli dağılmaz lamine emniyet
(safety) camından olacak, bu camın darbelere mukavemeti, saatte 80 km hızla çarpan 2
kiloluk bir nesnenin içeriye girmesine izin vermeyecektir. Ön cam alanını rahatça
temizleyebilen, görüşü engellemeyecek şekilde yeteri kadar cam sileceği ve su püskürtme
tertibatı bulunacaktır.
Sürücü için, aracın yan tarafının ve yolcu peronu kenarının görülmesini sağlayacak bir peron
izleme sistemi veya araç ile durağı izleyebilecek yan aynalar bulunacaktır. Đzleme sistemi
aracın yan tarafına yönelen görüntü kameralarından ve peron ucunda aracın sürücü kabininin
durduğu konumdaki görüntü monitörlerinden oluşacaktır. Görüntü monitörleri, araç
mevcudiyeti detektörü tarafından harekete geçirilen devre dışına alma işlevi ile donanacaktır.
Monitörler sadece araçlar peronda bulundukları zaman devreye girecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
59
Sürücü kabinin tüm pencereleri TS EN 15152 - Demiryolu Uygulamaları - Tren Kabinleri Đçin
Ön Cam Silecekleri - Standardının gereklerini karşılayacak şekilde tasarlanacak ve pencereler
6 mm'lik dağılmaz lamine emniyet camından veya toplu taşım araçlarında kendini kanıtlamış
6 mm'lik güvenlik camından olacaktır.
Sürücü kabininden yolcu bölmesine açılan pencere sabit olacak ve sürücü tarafından
perdelenebilecektir.
Yolcu bölümünün imdat çıkışları hariç tüm camları en az 5 mm kalınlığında lamine emniyet
camı olacaktır. Camlar ECE 43 -R- Motorlu Taşıtlar - Emniyet Cam Malzemelerinin ve
Bunların Takıldığı Taşıtların Onayı Đle Đlgili Hükümler - Standardına uygun olacaktır.
Đmdat çıkışı sağlayacak camlar laminesiz emniyet camı olacaktır. Zorunlu durumlarda
kullanılmak üzere yeterli miktarda cam kırma çekici bulunacaktır.
9.2.4
Araç Zemini
Araç zemini, araç boyunca gövdelerde ve körük bölmesinde aynı seviyede olacaktır. Zemin
kaplaması yapılması için düzgün bir yüzey elde etmek amacıyla dolgu malzemesi
kullanılacaksa, bu malzemenin miktarı en az seviyede tutulacaktır. Uygun bir sızdırmazlık
için gerekli conta ve levhalar kullanılacak ve zemin gıcırtılarının giderilmesi için önlemler
alınacaktır. Zemin ve zemin altı malzemeleri yangına dayanıklı olacaktır.
Zemin döşemesi yangına dayanıklı ve kaygan olmayan tipten olacak ve kullanılacak olan örtü
koltuk kaidelerinin altına, kabin arka duvarına ve varsa süpürgelik tipi ısıtıcılara kadar
uzanacaktır.
9.2.5
Araç Koltukları
Koltuk malzemeleri yanmaya dayanıklı ve düşük duman yoğunluklu olacaktır.
Koltuklar UIC 566 - Loadings of Coach Bodies and Their Components - (Yolcu Vagonu
Gövdesi ve Bileşenlerinin Yüklenmesi) Standardının gereklerini sağlayacaktır.
9.2.6
Araç Đzolasyonu
Aracın bütün yüzeylerinde ısı ve gürültü iletişimini azaltmak üzere yeterli izolasyon temin
edilecektir. Kullanılan izolasyon malzemeleri yangına dayanıklı olacaktır.
Đmal edilecek raylı sistem araçları aşağıda belirtilen EN normlarında tariflenen gürültü testlerini
başarıyla geçebilecektir:
-
TS EN ISO 3381: Demiryolu Uygulamaları - Ray Üstü Taşıtların Đçindeki Gürültünün
Ölçülmesi
-
TS EN ISO 3095: Demiryolu Uygulamaları - Ray Üstü Taşıtlardan Neşrolunan
Gürültünün Ölçülmesi
Tramvay Tasarım Kriterleri
60
9.2.7
Isıtma, Havalandırma ve Klima
Araç içinde alınan havanın yaklaşık üçte biri doğrudan dışarı atılarak kabin içinde hava giriş
panelleri vasıtasıyla aynı anda temiz hava girişi sağlanacaktır.
Isıtma gerektirmeyen hava şartlarında araç içinde alınan havanın tamamı yardımcı cihazlarda
soğutma havası olarak kullanıldıktan sonra dışarı atılacaktır.
Isıtma termostat kontrollü olacak ve sıcaklık aralığı TS EN 14750 -1 koşullarına bağlı olarak
ayarlanabilecektir.
Đklim şartlarına bağlı olarak gerektiğinde klima tesisatı da kullanılabilecektir.
Araçların HVAC sistemleri aşağıda tarif edilen TS normlarına uygun olarak imal edilecektir:
-
TS EN 14750-1: Demiryolu Uygulamaları - Şehir Đçi ve Banliyö Çeken ve Çekilen
Taşıtlar Đçin Havalandırma - Bölüm 1 Konfor Parametreleri
-
TS EN 14750-2: Demiryolu Uygulamaları - Şehir Đçi ve Banliyö Çeken ve Çekilen
Taşıtlar Đçin Havalandırma - Bölüm 2 Tip Deneyleri
-
TS EN 14813-1: Demiryolu Uygulamaları - Makinist Kabini Đçin Havalandırma Bölüm 1 Konfor Parametreleri
-
TS EN 14813-2: Demiryolu Uygulamaları - Makinist Kabini Đçin Havalandırma Bölüm 2 Tip Deneyleri
9.2.8
Yangın Söndürme
Her yolcu bölümünde ve sürücü kabininde en az 1 adet olmak üzere yolcular veya görevliler
tarafından kolayca erişilebilecek bir yerde kuru kimyevi tozlu ve en az 3 kg kapasitede yangın
söndürücüler bulunacaktır.
9.2.9
Krikolama ve Kaldırma
Bakım maksadıyla veya raydan çıkan aracın raya tekrar oturtulması için aracın tamamı veya
bir bölümü mafsallı kısımdan eğilerek herhangi bir sökme gerektirmeden ray üzerine krikolar
vasıtası ile konulabilecektir. Đlave olarak aynı şartlar altında tam kaldırma temin edilecek, ana
gövde ve körükte ayrı krikolama mesnetleri ve kaldırma kancaları bulunacaktır.
Krikolama ve kaldırma esnasında bojiler özellikle gövdeden ayrılmamış ise gövde ile birlikte
kalkacaktır.
9.2.10 Kapılar
Doruk saatte araçtaki yolcuların inmesi ve istasyonda bekleyen yolcuların araca binmesini
aracın istasyonda bekleme süresi içinde gerçekleşmesini sağlayacak şekilde aracın her iki
tarafında karşılıklı yeterli sayıda kapı olacaktır.
Kapılar TS EN 14752 - Demiryolu Uygulamaları Araç Gövdesi Yan Giriş Sistemleri Standardı şartlarını karşılayacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
61
Kapılar kaymalı veya kaymalı-geçmeli tip(sliding plug) tip olacaktır. Kapı açıp kapama
kumandası sürücü kabininden olacak ve tüm kapılar tam olarak kapanmadıkça araç hareket
edemeyecektir. Gerek tek bir araçla işletme, gerekse dizi halinde işletmede kapılardan
herhangi birinin açık olması, sürücü kabinlerinde bir ikaz lambası ile görülecektir.
Aracın her iki yanındaki kapılar, kapıların istem dışı açılmasını önleyecek bir cihaz tarafından
sürgülenecektir. Acil durumlarda kapıların yolcular tarafından açılabilmesi için her kapının
üzerinde açma mekanizması bulunacaktır. Bu mekanizma, sürgü cihazını etkisiz hale
getirecektir. Kapılar araç durmadan kesinlikle açılmayacaktır.
Kapıların açılıp kapanması sürücü tarafından yapılacaktır. Ancak istenirse, sürücü kabininden
açma kumandası verildikten sonra aracın içinden veya dışından yolcular tarafından açma
talebi yapılan kapılar açılabilecektır.
Kapı sistemi tahrik mekanizması servo kontrollü ve araç aküsünden beslenen elektrik motorlu
olacaktır. Enerji kesilmesi halinde dahi kapıları açıp kapatmak mümkün olacaktır.
Yolcuların yaralanmasını önlemek için kapının son kapanma pozisyonu azaltılmış kuvvetle
yapılacaktır. Kapı arasına yolcu sıkıştığında veya kapı kapanırken engelle karşılaşıldığında
devreye girmek üzere kapı geri açma düzeneği sağlanacaktır. Bu düzenek engelle
karşılaşılması durumunda iki kez daha kapanmaya çalışacak, kapanmaması durumunda
kapılar açık konumda bekleyecektir. Kapılar, sürücünün kontrolden sonra vereceği kapan
komutuna kadar açık kalacaktır.
Kapı açık iken net genişlik minimum 1300 mm olacaktır.
Her bir araçtaki kapıların (farklı taraflarda, ortaya yakın) en az ikisi, acil durum
boşaltmalarında kullanıma uygun olacaktır. Bu kapılar açıkça görülebilecek şekilde “Acil
Çıkış” işareti taşıyacak, çalışma mekanizması çarpmalara dayanıklı olacak ve kaza ile
açılmasını önleyici özelliklere sahip olacaktır.
9.2.11 Dikmeler, Tırabzanlar, Tutamaklar
Dikmeler, tırabzanlar, dikey ve yatay tutamaklar 30 mm dış çapında paslanmaz çelik borulu
olacaktır. Tavandaki yatay tutamak boruları, ayakta seyahat eden yolcuların rahat
erişebileceği yükseklikte olacak veya yatay tutunma çubuklarında, W3 yolcu yoğunluğu
dikkate alınarak yeterli sayıda (minimum %25), yanmaya, kopmaya dayanıklı ve zehirli
madde çıkartmayan, hareket edebilen sert plastik tutamaklar tesis edilecektir.
9.2.12 Araçlarda Engelliler Đçin Ek Önlemler
Bedensel engelliler için araçlarda tekerlekli sandalye bağlama yerleri ve özel katlanır
koltuklar gibi donanımlar projelendirmede göz önünde bulundurulacak, bu hususta TS 12694Demiryolu Taşıtları - Yolcu Vagonları - Özürlü Yolcuların Tekerlekli Sandalyeleri Đle
Seyahatine Uygun Vagon Düzenlemeleri - Standardında öngörülen önlemler alınacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
62
9.3
AYDINLATMA
9.3.1
Đç Aydınlatma
Yolcu bölümlerinin aydınlatması, araç boyunca iki dizi halinde tavana monte edilmiş 220 V,
50 Hz flüoresan lambalarla sağlanacaktır.
Aydınlatma sistemi fotosel ile otomatik ve sürücü kabininden elle kumandalı olacaktır.
Oturma mahallerinde ortalama aydınlatma düzeyi zemin seviyesinden 90 cm yükseklikte 250
lüks olacak, yolcu koridorlarında zemin seviyesindeki ortalama aydınlatma düzeyi 100
lüks'den az olmayacaktır.
Giriş ve çıkış yerlerinde zemin seviyesinde aydınlatma yüzeyi 100 lüks olacaktır.
Sürücü kabini aydınlatması, akkor lambalarla ve aydınlatma ayarı için dimmer kontrollü
olacaktır. Normal şartlarda dimmer çıkışı sürücü mahallinde 0 lüks ile 300 lüks arasında
aydınlatma sağlayabilecek şekilde olacaktır.
9.3.2
Yedek Aydınlatma
Yedek aydınlatma akkor lambalarla sağlanacak ve kesintisiz çalışan yedek güç grubundan
(akü-redresör) beslenecektir.
Yedek aydınlatma armatürleri, kapı girişlerinde ve koridor tavanında olacak ve zemindeki
aydınlatma düzeyi 10 lüksten az olmayacaktır. Araç normal enerjisinin kesilmesi durumunda
yedek aydınlatma otomatik olarak devreye girecek, ana enerji sağlandığı anda ise otomatik
olarak devreden çıkacaktır.
Sürücü kabininin yedek aydınlatması, prensipte yolcu mahalli ile aynı olacak fakat minimum
aydınlık şiddeti çalışma yüzeylerinde 30 lüks’ten az olmayacaktır.
9.3.3
Dış Aydınlatma
Bütün dış aydınlatma ışıkları su ve neme karşı korunmuş tipten olacaktır. Bu ışıkların devrede
olduğu sürücü kabininden ışıklı göstergelerle izlenecektir.
a)
Ön Farlar
Aracın ön cephesinde aydınlatma şiddeti ayarlanabilen 2 adet far bulunacaktır. Aynı anda
sadece gidilen yönün farlarının (en öndeki aracın farı) yanması arka farların ise kapalı olması
bir kilitleme tertibatı ile sağlanacaktır.
b)
Güzergah Işıkları
Araçların alınları ile her iki yanda en az birer adet güzergah yazısı belirtme ışığı bulunacaktır.
Gece veya güç görüş şartlarında güzergah işaretleri gözde kamaşmaya neden olmayacak
şekilde aydınlatılacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
63
c)
Park ve Fren Işıkları
Park lambaları aracın ön ve arkasında ikişer adet ve kırmızı renkte olacaktır. Bu lambalar,
aracın ana kumandaları veya yardımcı sistemlerden herhangi biri (havalandırma, iç
aydınlatma, farlar vb.) devreye girdiğinde yanacaktır.
Fren lambaları, park lambalarının %150’si şiddetinde kırmızı ışık verecek ve aracın
frenlenmesi durumunda yanacaktır.
9.4
OTOMATĐK KOŞUM TAKIMLARI
Dizi teşkil edecek araçlarda, aracın her iki ucunda hiçbir deformasyona maruz kalmaksızın
bağlama anında meydana gelecek şoka dayanıklı, yeterli mekanik mukavemetli, mekanik ve
elektriksel bağlantıyı sağlayacak sabit, yarı otomatik veya tam otomatik koşum takımı
bulunacaktır. Tekli çalışacak araçlarda ise acil çekme (albert kuplaj) kullanılacaktır.
Koşum takımının çözülmesi işlemi, sürücü kabininde bulunan bir anahtar vasıtası ile
pnömatik veya elektrikli bir sistemle yapılabilecektir. Bu anahtar ancak araç dururken görev
yapacak bir otomatik kilitleme tertibatı ile teçhiz edilecek ve kaza ile işletmedeki araçta
kullanılmayacak şekilde korunacaktır.
Koşum takımının ayrılması ayrıca elle kumandalı olarak da yapılabilecektir. Otomatik ayırma
düzeninde arıza olması durumunda elektrik ve mekanik bağlantısının el ile ayrılmasına izin
veren bir düzene sahip olacaktır.
Araçlar bağlandığı zaman (tekerlek aşınması ve susta sapmalarından dolayı meydana gelen
uyumsuzluklar da dahil) koşum takımları tüm kurplara yatay ve dikey olarak serbest şekilde
uymaya müsait olacaktır. Hava hortumları ve elektrik kabloları, koşum takımının her türlü
işletme pozisyonunda lüzumsuz gerilmeleri önleyecek tarzda ve yeterli uzunlukta olacaktır.
Koşum takımları asgari olarak aşağıdaki performans kriterlerini sağlayacaktır:
-
W3 yükünde maksimum eğimde bir aracı çekebilecek dayanım,
Deformasyon kapasitesi 65 kj enerji sönümlendirme kapasitesi,
700 kN çekme, 800 kN basma dayanımı.
9.5
CER SĐSTEMLERĐ
9.5.1
Yol Verme Düzeni
Yol verme düzeni olarak doğru akım veya alternatif akım cer motorlarının kullanımlarına
uygun özelliklerde ve enerji kaybını en aza indirgeyici sistemler kullanılacaktır.
Fren emrinin hareket emrine nazaran önceliği olacaktır.
9.5.2
Akım Toplama Elemanları - Pantograf
Pantograf tek bacaklı, raya göre yüksekliği 4 ile 6 metre arasında değişebilen mesafelerden
akım alacak şekilde tasarımlanacaktır. Pantografın ana karakteristikleri aşağıda verilmiştir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
64
: 750 V DA (+%20, −%30)
-
Nominal gerilim
-
Gezinti alanında kontak teline baskı kuvveti: 80-100 N
-
Maksimum çalışma yüksekliği
-
Minimum çalışma yüksekliği (izolatörsüz) : 270 mm
9.5.3
: 2830 mm
Hat Kesicisi
Hat kesicisi, elektromanyetik tip olacak ve araç elektrik ekipmanlarını aşırı akım ve kısa
devrelere karşı korumak üzere katenerden gelen ana devre akımını kesecektir. Aşırı akım veya
kısa devre nedeniyle otomatik olarak kesicinin açılması durumunda açmaya neden olan arıza
giderilene kadar kesicinin kapatılması mümkün olmayacaktır. Kesicinin pozisyonu sürücü
kontrol konsolunda bir gösterge ile gözükecektir.
9.5.4
Cer Motoru
Seri, kompaund veya serbest uyartımlı doğru akım motoru veya kısa devre rotorlu alternatif
akım motoru kullanılacaktır. Motor nominal gerilimin +%20, −%30 değişiminde emniyetle
çalışmaya müsait olacaktır.
Cer motorları IEC 349 - Factory-Built Assembler of Low - Voltage Switchgear and
Controlgear - (Alçak Gerilim Kesme ve Kontrol Anahtarlarının Fabrika Montajları) Standardı
veya eşdeğer normlara uygun olacaktır.
9.5.5
Ana Kontrolör
Her kumanda kabininde elle kumandalı bir ana kontrolör olacaktır. Yön kontrolü, harekete
hazırlanma ve enerjilenme, bağlı bulunan diğer araçlarda da (bütün dizide) ana kontrolör
tarafından yerine getirilecektir.
Sürücünün kontrol etme yeteneğini (ölüm veya bayılma) kaybetmesi durumunda diziyi acil
frenlemeye geçirici bir sistem bulunacaktır.
9.5.6
Performans Karakteristikleri
Cer sistemi performans taleplerine uygun cer kuvveti sağlayacaktır. Cer sırasında patinajı,
fren sırasında da kızaklamayı önleyici (tekerlek apleti önleyici) bir kontrol sistemi olacaktır.
Patinaj ve kızaklamayı önleyici sistem, her boji için müstakil devreye (her tahrikli tekerlek
için ayrı olması önerilir) sahip olacaktır.
Yön değiştirme cer motorlarının dönüş yönlerini değiştirerek elde edilecektir. Araç hızının
5-6 km/saat’ten büyük olduğu durumlarda yön değiştirme işleminin yapılmasını önlemek
üzere bir otomatik kilitleme tertibatı bulunacaktır.
Her motorlu boji bir tahrik sistemi ve kendisine ait kontrol sistemi ile donatılacaktır. Sadece
ana kesici ve merkezi kontrol bloğu olarak olacaktır.
Fren performans değerleri TS EN 13452 -1 - Demiryolu Uygulamaları - Frenleme - Kütle
Đletimli Fren Sistemleri-Bölüm 1: Performans Kuralları - Standardı gereklerini karşılayacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
65
Dizi, saatte 70 km'lik maksimum seyir hızına; temiz, kuru, eğimsiz, düz bir hat üzerinde, yarı
aşınmış tekerleklerle ve W3 yükü (bkz. madde 9.2) altındayken ulaşabilecektir.
9.5.7
Fırçalıklar
Doğru akım motorlarında fırçalıklar başka cihazları sökmeksizin normal bakım işletmesinde
aracın altından ayarlanabilir ve sökülebilir olacaktır. Fırçalıkların motorla birlikte tasarımı
aracın altında kolayca fırça yenilenmesi ve muayenesini yapacak şekilde yapılacaktır. Fırçalık
sustaları susta kuvvetinin tanzimine müsaade edecek şekilde ayarlanabilir olacaktır. Fırçalık
ve bütün parçaları akım geçişi neticesi oluşan zarara karşı uygun şöntler, izolasyon veya diğer
yollarla korunacaktır.
9.6
FRENLER
Araç frenleri, bir kompresörün sağlayacağı
elektromanyetik bir sistemle de çalışabilecektir.
hava
basıncıyla
çalışabileceği
gibi,
Frenler TS EN 13452-1 Standardı gereklerine uygun olacaktır.
9.6.1
Servis Freni
TS EN 13452-1 Standardının gerektirdiği fren performans kriterlerini karşılayacaktır.
Frenleme sistemi, normal şartlar altında belirlenen sarsıntı (Jerk) sınırlamaları dahilinde ve
arızalara karsı emniyetli olmalıdır. Bu sistemde, frenleme gereksinimin maksimum enerji
etkinliği ile karşılanabilmesi için, gereken düzeyde bir frenler sistemi kombinasyonu
uygulanacaktır. Bunlar;
-
Elektro-dinamik fren sistemi,
Sürtünmeli fren sistemidir.
Normal Đşletme Freni: Elektro-dinamik fren ve sürtünme fren sisteminin entegre bir şekilde
çalışması ile gerçekleşecektir.
Elektro-dinamik fren iki türlü uygulanacaktır:
-
Rejeneratif Fren: Hatta geri verilen elektrik enerjisinin harcanması ile sağlanacak bu
fren sisteminde minimum %15 enerji geri dönüşümü sağlanacaktır.
-
Reostatik Fren: Rejeneratif frenlemede hatta alıcı konumunda araç olmaması halinde
elektrik enerjisi dirençler üzerinde harcanarak frenleme sağlanacaktır.
Elektro-dinamik frenlemede, rejeneratif frenden reostatik frene veya reostatik frenden
rejeneratif frene veya elektro-dinamik frenden sürtünmeli frene geçişler otomatik ve silkinme
değerlerine uygun olarak sarsıntısız bir şekilde gerçekleştirilecektir.
Elektro-dinamik ve sürtünmeli fren kombinasyonunda, frenleme oranının ± %5 aralığında
muhafaza edilmesi sağlanacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
66
Elektro-dinamik fren zayıflaması cer motorlarının karakteristik değerlerinin elverdiği hız
sınırına kadar devam edecek ve hız sınırının altında sürtünmeli frenler işlevi yapacaktır.
Sürtünme frenleri, disk fren ve hidro-dinamik kontrollü olacak, motorlu ve motorsuz bojilerde
bulunacaktır.
Her dingilde diskli tip fren bulunacaktır. Tüm sürtünmeli frenlerin zamanla tükenen baskı
malzemeleri kurşun ve asbest içermeyecektir.
Disk freni kullanılmasının mümkün olmadığı hallerde KOMPOZĐT pabuç freni tercih
edilebilecektir.
Sürtünmeli servis freninin nasıl uygulanacağı araç üreticisi tarafından tayin edilecektir.
Her bojideki sürtünmeli frenler birbirinden bağımsız olacaktır. Böylece bir bojide arızalı olan
frenler manüel olarak devre dışı edilecek ve tramvay bir süre daha hizmete devam
edebilecektir.
Tekerlek kaymasına karşı, işletim etkisi kanıtlanmış ve mikro-işlemcil tabanlı bir koruma
sistemi, hem işletme ve hem de acil durum frenlemesi için temin edilecektir. Bunun için yolcu
yükünü algılayarak fren kuvvetine etki edecek yük sensörleri teçhiz edilecektir.
Frenleme sistemi, tüm sistemlerde oluşabilecek her türlü hatayı tespit edebilecektir.
Algılanan ve tespit edilen hata ve arızalar sürücü kabininde görüntülenecek ve hata tanımlama
sistemi tarafından kaydedilecektir.
9.6.2
Đmdat Freni
Bu fren sistemi yolcu bölümündeki imdat durum kolunun çekilmesi veya sürücünün
bayılması veya ölmesi halinde, ölü adam sisteminin devreye girmesi ile aktif hale gelecektir.
Her yolcu kapısının yanında bir imdat freni kolu bulunacaktır. Đmdat kolu yolcular tarafından
kolayca erişilebilecek bir yükseklikte ve fazla kuvvet harcamadan çekilebilecek ve mühürlü
olacaktır. Đmdat kolunun üzerinde “Tehlike Halinde Çekiniz. Gereksiz Kullananlar
Cezalandırılır.” yazısı bulunacaktır.
Đmdat freni; jeneratör freni, maksimum sürtünme freni ve manyetik ray freninin bir
kombinasyonu olarak uygulanabilecektir.
TS EN 13452-1 Standardının gerektirdiği fren performans kriterleri karşılanacaktır.
9.6.3
Đmdat Fren Şalteri
Her kapı bölgesinde bir acil durum fren şalteri bulunacaktır. Đmdat freni şalterinin
kullanılması, sürücü kabinindeki görsel ve işitsel sinyali harekete geçirecektir.
Acil durum freninin kullanılması halinde iki çalışma koşulu arasında bir ayrım yapılmalıdır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
67
-
Araç durmaktadır:
Bu durumda araç hareket etmemelidir.
-
Araç yerüstü bir hat kesitinde veya bir tüneldedir:
Sürücü bir sonraki durağa kadar gitmeye ya da fren yapmaya karar verecektir. Đmdat
kolu eski durumuna getirilinceye kadar fren sistemi aracın hareketine engel
olacaktır.
Bu fren ancak hareket halinde devreye girecektir.
9.6.4
Otomatik Durma
Otomatik durma, yüke göre ayarlanmış sürtünme frenleri, manyetik ray frenleri, yeniden
üretici fren ve kumlamanın bir kombinasyonu şeklinde araç bilgisayarı tarafından otomatik
olarak uygulanacaktır.
Otomatik durmanın uygulanmasında sarsılma olabilecek ve durma gerçekleşene kadar işlem
devam edecektir.
TS EN 13452-1 Standardının gerektirdiği fren performans kriterlerini karşılayacaktır.
9.6.5
Manyetik Ray Freni
TS EN 13452-1 Standardının gerektirdiği fren performans kriterlerini karşılayacaktır.
9.6.6
Park Freni
Yaylı frenler park freninin işlevini üstlenecektir.
Hızın yaklaşık saatte 5 km'nin altına düşmesi nedeniyle ana frenin frenleme gücü azaldığında
ve bir fren komutu verildiğinde park freni durdurma freni olarak kendiliğinden devreye
girecektir.
Sarsıntının azalmasıyla serbest bırakma gerçekleşecektir.
Park freni, aracın hareketsiz hale gelmesiyle otomatik olarak harekete geçtiği gibi sürücü
konsolu üzerindeki bir düğme aracılığıyla da çalıştırılabilecektir.
Yaylı fren için arıza durumlarında kullanılmak üzere merkezi bir acil durum şalteri de
bulundurulacaktır.
Park freni, güzergah üzerindeki en yüksek rampada aracı emniyetle tutabilecek kapasitede
olacaktır.
9.6.7
Patinaj/Kızaklama Önleme Sistemi
Her kabinde, tekerleklere gelecek hasarı önlemek için, bir tekerlek patinaj ve kızaklama tespit
sistemi bulunacaktır. Tekerleklerin ayrı ayrı veya hep birden patinaj ve kızaklamasını tespit
edecek olan bu sistem, saatte 10 km'ye kadarki tekerlek hız farklarında ve 2,6 m/s² veya daha
büyük tekerlek hızlanmalarında oluşan patinaj ve kızaklamayı tespit edebilecektir. Bu sistem
Tramvay Tasarım Kriterleri
68
durma esnasında tekerleklerin kilitlenerek aplatiyi ve hareket esnasında patinajı önleyecek
şekilde olacaktır.
Bu patinaj / kızaklama tespit sisteminde, dizide tespit edilip giderilen her kaymayı sürücüye
iletecek bir gösterge de bulunacaktır.
Aracın tüm tekerleklerinin dönüş hızları elektronik sistemle değerlendirilecek ve tekerleklerde
patinaj ve kayma olması halinde kumlama sistemi devreye girecektir.
Patinaj önleme sistemi genel olarak UIC 541 - 05 - Electropneumatic Brakes For Passenger
and Freight Trains: Minimum Requirements (Yolcu ve Yük Trenleri için Elektropnömatik
Frenler: Minimum Gereksinimler) Standardı şartlarını sağlayacaktır.
9.6.8
Kumlama Sistemi
Hattın fiziksel ve bölgenin iklimsel özelliklerinin gerektirmesi durumunda bütün araçlar
sürücü tarafından el ile de kullanılması mümkün olan otomatik kumlama teçhizatı ile teçhiz
edilecek ve kumlama en az iki aksta yapılacaktır.
Kumlama sistemi, kumu otomatik olarak tekerlek-ray yüzeyleri arasına aşağıdaki durumlarda
boşaltacak şekilde tasarımlanacaktır:
-
3 saniyeden fazla süren kayma veya patinaj olduğunda,
-
Đmdat frenine ihtiyaç duyulduğunda ve aracın sürati 5 km/saat’in üzerinde
olduğunda.
Sistem zaman ayarlı olacaktır.
9.6.9
Hat ve Ray Temizleme
Hattın fiziksel özelliklerinin gerektirmesi durumunda hareket yönünde ilk tekerlek takımından
önce aracın raydan çıkma tehlikesini önlemek için hat temizleme düzeneği olacaktır. Bu
düzenek mümkün olduğu kadar tekerleğe yakın ve raydan yüksekliği az olacaktır.
9.7
YARDIMCI ELEKTRĐK SĐSTEMLERĐ
9.7.1
Alternatif Akımla Besleme
Alternatif akımla çalışan cer motoru kullanan sistemlerde, yardımcı devreleri (fan, kompresör,
aydınlatma, klima vb.) beslemek üzere, yeterli güçte 380/220 V 50 Hz alternatif akım çıkış
gerilimine sahip bir yardımcı devre inverteri bulunacaktır.
Doğru akımla çalışan cer motoru kullanan sistemlerde her araçta bir alternatif akım beslemesi
temin edilecektir. DA'dan alınan enerji katı hal tekniği ile imal edilmiş bir statik invertör
aracılığı ile alternatif akıma dönüştürülecektir. Bu sistem trifaze ve 50 Hz. olacaktır.
Fazlar arası 380 Volt yıldız bağlamalı olacak, yıldız merkezi araç gövdesine bağlanarak
topraklanacaktır. Giriş DA geriliminin değişmesi durumunda çıkış gerilimi ± %10'dan fazla
değişmeyecektir. Frekans, 50 Hz'lik nominal frekansın ± %3'ü mertebesinde sabit tutulacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
69
Faz-nötr arası gerilim 220 V olacaktır.
Bu AA gerilim; florsan aydınlatma, havalandırma ve fanlar, alçak gerilim güç beslemesi,
batarya şarjı ve araçlar üzerindeki yardımcı motorları besleyecektir.
9.7.2
Düşük Gerilimli Güç Temini ve Batarya Şarj Cihazı
Araçlar 110 Volt ve/veya 24 Volt DA'lı iki çıkış temin eden statik konvertörlerle teçhiz
edilecektir. Bu konvertör aynı zamanda batarya şarj cihazı olarak da kullanılacaktır.
Düşük gerilimli güç kaynağı bütün düşük gerilimli yükler için (batarya şarjı dahil) yeterli
gücü temin edecektir.
9.7.3
Batarya
Uygun ebat ve tipte nikel-kadmiyum veya en az 10 yıl ömürlü kuru tip bataryalar her araçta
temin edilecektir.
Batarya şarj cihazı çalışmadığı veya düşük gerilimli güç olmadığı takdirde batarya kapasitesi
düşük gerilimli devrelere normal olarak iki saat yetecek şekilde olacaktır. Đki saat süresince
yük üzerindeki batarya voltajı alçak gerilim sistemi için verilen limitlerin altına
düşmeyecektir.
9.7.4
Elektrik Kuplörleri
Elektrik kuplörü kontakları gümüş kontaklı olacak ve iki kontağın tam temas etmesi için
esnek olacaktır. Elektrik kuplörü kontakları bakım için kolay girilir şekilde tanzim edilmiş
olacaktır.
Otomatik olarak çalıştırılan uygun tipteki kapaklar, kuplör açıldıktan sonra sürücü kabini
önündeki elektrik kontaklarını korumak için konulacaktır. Kapak su sızdırmaz şekilde olacak,
aracın yıkanması ve basınçlı su gelmesi halinde kontak yüzeyi bölgesine su ve rutubet
girmesini önleyecektir.
9.8
BOJĐ VE BAĞLI TEÇHĐZATI
Boji tasarımında TS EN 13749 - Demiryolu Uygulamaları - Tekerlek Takımları ve Bojiler Boji Şaselerinin Yapısal Şartları Belirleme Metotları - ve EN 15827-1 - Railway
Applications. Bogies and Running Gear. Part 1. General Principles (Demiryolu Uygulamaları,
Bojiler ve Şanzuman Kısım 1. Genel Prensipler) standartları gereklerine uyulacaktır.
9.8.1
Boji
Araçlar madde 9.1’de belirtilen koşullara uygun sayıda bojiye sahip olacaktır. Bojilerin
yapısal tüm elemanları W4’e kadarki vagon ağırlıklarının ve 85 km/saat'e kadarki hızların
getireceği gerilmelere dayanacak hatasız ve emniyetle işletmeye uygun olacaktır. Boji
bağlantıları titreşim ve ses iletişimine mani olmak ve işletmede rezonans titreşimlerini en aza
indirmek amacıyla metalik olmayan malzemelerden yapılacaktır.
Tasarım, cihazda özel tadilat istemeksizin tekerlekleri bojiden sökmeden boji ve araç üzerinde
Tramvay Tasarım Kriterleri
70
yeniden profillendirme (torna etme) için puntaya alan standart profil tornası kullanmaya
müsaade edecektir.
Tasarım, bojiyi aracın altından almak için araç gövdesini en az yukarıya kaldıracak tarzda
olacaktır.
Boji şasisi dökme çelik veya çelik kaynak konstrüksiyon olacaktır.
Araç gövdesi kaldırıldığında, bojinin araç gövdesinden aksamların ise bojiden ayrılmasını
önleyecek düzenekler sağlanacaktır.
Yolcu yükündeki değişiklikler ile W0 - W3 arası ağırlık dağılımları karşısında, araç zemininin
ray üzerindeki yüksekliğini +6 mm/ −20 mm dahilinde muhafaza edecek bir yük terazileme
sistemi sağlanacaktır. Yük terazileme sistemi, W0’den W3’e yahut ters yönde bir ağırlık
değişikliğini 50 saniye içerisinde dengeleyebilecektir.
Tekerlekler aşınırken boji iskeletinin veya araç gövdesinin yüksekliğinin ayarlanabilmesine
olanak verecek bir düzenek sağlanacaktır. Boji tasarımları, yükseklik ayarı için araç krikosu
kullanımını gerektirmeyecektir.
9.8.2
Amortisörler
Hidrolik amortisörler her bojiye konulacak ve dingil buatlarına monte edileceklerdir. Araç
sandığına veya bojiye bağlanacak, yanal ve düşey titreşimleri önleyecektir. Amortisörler
yatay ve düşey titreşim iletilmesini önleyecek tarzda elastomer bağlantı parçaları ile araç
sandığına ve bojiye bağlanacaktır.
Araç ile bileşenlerinin normal her türlü çalışma koşulundaki ve herhangi bir süspansiyon
bileşeninin tek bir aksaklığı durumundaki statik ve dinamik hiçbir hareketi aracın herhangi bir
kısmını, dışarıya, hareket halindeki dinamik gabariden daha fazla taşırmayacaktır.
Yolculuğun kalitesini yükseltmek için gereken özelliklere sahip hem düşey hem yatay
hidrolik amortisörlerle donatılacaktır.
Hem yüksek frekanslı titreşimlerin söndürülmesini hem de akustik yalıtımı sağlamak için,
mümkün olan her durumda amortisörlerin iki ucunda da elastomerler kullanılacaktır.
Hidrolik düşey amortisörler yerine, havalı yastıklar içinde hava boğazlı darbe yutma düzenleri
de kullanılabilecektir.
9.8.3
Havalı Askı Sistemi
Havalı askı sistemleri her bojide olacak ve boji şasisi ile araç şasisi arasına yerleştirilecektir.
Sistemde ayrıca seviye ayarlayıcı valflar olacak ve aracın yükleme durumuna göre meydana
gelecek olan seviye farkını giderecektir. Bu işlemi meydana getirecek olan elastik askı sistemi
aracın her türlü yükleme ve çalışma şartlarına mukavemet edecek yapıda olacaktır.
Sistem tasarımında TS EN 13597 - Demiryolu Uygulamaları - Lastikli Amortisör Sistemleri Pnömatik Amortisör Yayları Đçin Lastik Diyaframlar - Standardının gerekleri yerine
getirilecektir.
Tramvay Tasarım Kriterleri
71
9.8.4
Tespit Mili
Tespit Milleri, tasarıma uygun olarak varsa boji beşiğini boji şasisine ve beşiği araç sandığına
bağlayacak şekilde her bojide bulunacaktır. Bağlantılar, düşük süratlerde olan çarpışmalar ve
normal serviste tayin edilecek belirli sürate kadar olan frenlemelerde beşik araç sandığı ve
boji şasisine gelen yüklere dayanacak tarzda tasarımlanacaktır. Yukarıda tanımlananın
ötesinde aşırı yükleme şartlarında tespit mili veya bağlantıları, boji ve beşik eğilme veya
bükülmeye maruz kalmadan önce kopacaktır.
9.8.5
Tekerlekler
Tekerlekler monoblok bandajlı veya esnek (resilient) tipte olabilecaktır.
Monoblok Tekerlekler; TS 11588 - Demiryolu Hareketli Malzemeler - Kısım 8: Çeken ve
Çekilen Taşıtlar Đçin Monoblok Tekerlerin Boyut ve Dengeleme Özellikleri,
Bandajlı Tekerlekler; TS 10184 - Demiryolu Hareketli Malzemeler - Kısım 2: Çeken ve
Çekilen Taşıtlar Đçin Bandajlı Tekerlekler- standartlarına uygun olacaktır.
Tekerleklerin dingilden çıkarılmalarında basınçlı yağ metodunun uygulanabilmesine uygun
tasarlanmış olacaktır. Boden yağlaması araç üzerindeki boden yağlama teçhizatı ile
yapılacaktır.
9.9
HAVA KOMPRESÖRLERĐ
Tahrik sistemi, elektrik motoru ile kompresör arasına esnek kavrama ile direkt olarak
irtibatlandırılacaktır. Kompresör, motor bakımı için kolaylıkla sökülebilecektir. Kompresör,
fren, kapılar, pantograf, ikaz kornaları, hava yastıkları vb. pnömatik sistemlerin beslenmesi
için kullanılabilecektir.
Kompresör motoru devamlı işletme için hava ihtiyacını karşılayacak kapasitede olacaktır.
Her kompresör kullanıldıktan sonra atılacak tipte giriş filtre elemanları ile teçhiz edilecek,
giriş ve çıkışların susturucu ile bağlantıları uygun esnek borularla yapılacaktır.
Bir adet emniyet valfi, bir adet su/yağ ayırıcısı ve bir adet de kurutucu temin edilecek ve
tesisatın uygun yerlerine monte edilecektir. Su/yağ ayırıcı, otomatik drenaj ünitesi ile akuple
olacak ve drenaj ünitesi suyun donmasını önlemek amacıyla ısıtıcı sisteme sahip olacaktır.
Sistem içine girebilecek suyu boşaltmak üzere su boşaltma muslukları olacaktır.
Hava kurutma teçhizatı ile kademeli olacak ve iklim şartlarından dolayı havanın rutubetinin
hava teçhizatı ve borularda korozyon oluşturmasını önleyecek şekilde monte edilecektir.
Kompresörün montajı, motorun her devir kademesinde üzerindeki titreşimlerin iletişimini
önleyecek tarzda tasarımlanacaktır. Kompresörü, aracın altındaki teçhizatın gabarisi içinde
tutacak emniyet kabloları bulunacaktır.
Kompresör, araç ana hava deposunu uygun basınç limitleri içinde sabit tutacak bir regülatöre
sahip olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
72
Tanklar aşağıda belirtilen standartlara uygun olacaktır:
-
TS EN 286 -3: Tanklar - Basınçlı - Hava veya Azot Depolamak Đçin - Çelik - Bölüm3:
Demiryolu Taşıtlarında Kullanılan Hava Freni ve Yardımcı Pnömatik Donanım Đçin
Tasarımlanmış
-
TS EN 286-4: Tanklar - Basınçlı - Hava veya Azot Depolamak Đçin - Alüminyum
Alaşımından - Bölüm 4: Demiryolu Lokomotif ve Vagonlarda Kullanılan Hava Freni
ve Yardımcı Pnömatik Donanım Đçin Tasarımlanmış
9.10
DĐĞER HUSUSLAR
9.10.1 Ekipman Seri Numaraları ve Parça Tanımları
Aşağıdakilerle sınırlı kalmamak üzere ana parçaların hepsinin üzerinde birer ekipman seri
numarası bulunacaktır. Bu seri numaraları okunaklı ve kalıcı olacaktır.
-
Cer motorları,
Cer dişli kutuları,
Motor alternatör setleri (motora bağlı olan),
Hava kompresörleri,
Hava kompresörü motorları,
Boji şasileri,
Araç kuplajları,
Batarya şarj aygıtları,
Akım kıyıcısı (chopper).
9.10.2 Titreşim Kıstasları
Araç içinde ve dışında titreşim kıstasları olarak DIN 4150 - Vibrations in Buildings
(Binalardaki Titreşim) ve ISO 2631 - Mechanical Vibration and Shock - Evaluation of Human
Exposure to Whole - Body Vibration (Mekanik Titreşim ve Şok - Tüm Gövdesel Titreşimin
Đnsan Üzerindeki Etkisinin Hesaplanması) standartlarındaki değerler sağlanacaktır.
9.10.3 Titreşim Ölçme Usulleri
Araç Đçinde
Araç ve yardımcı ekipmanlarıyla ilgili iç mekan titreşim düzeyleri, duran bir araç çalışır
vaziyetteyken araç zemininde ve bu ekipmanların üzerindeki bir noktada ölçülecektir.
Araç Dışında
Tipik hat yapılarında, düz hat üzerinde saatte 58-60 km hızla seyreden bir diziden zemine
yansıyan titreşim, hat ekseninden 125 m ve 30 m uzakta ölçülecektir. Tipik hat yapıları
şunlardır:
Açık yarmalar,
Daire/kutu kesitli tüneller.
Ölçülen değerler DIN 4150 Standardına uygun olacaktır.
Tramvay Tasarım Kriterleri
73
Tramvay Tasarım Kriterleri
74
10. EKLER
Ek-1: Gabari Hesapları
Ek-2: Köprü Tasarımında Yararlanılacak Standart ve Kurallar
Ek-3:Tramvay Sistemi Tasarımında Yararlanılacak Standartlar,
Yönetmelikler ve Teknik
Şartnameler
Ek-4: Kısaltmalar
Tramvay Tasarım Kriterleri
75
Tramvay Tasarım Kriterleri
76
EK- 1: GABARĐ HESAPLARI
I- DĐREKLERĐN ORTADA OLMASI DURUMU
S1:Bordür taşından raylı sistem araç ve sabit tesislere minimum mesafe
0,65 m
S2: Kullanılmadı
S3: Ray Üst Kotu (RÜK) 0+00 ─ 0,80 m arasında, aracın iki hat arasındaki
sabit tesislere minimum mesafesi
0,10 m
S4:Araç ─ katener direği arasındaki mesafe(minimum)
0,30 m
W: Araç genişliği
2,30 - 2,65 m
M: Direk genişliği (maksimum)
0,40 m
He: Yeşillendirme genişliği
0,40 m
Ha: Hemzeminde durak genişliği (minimum)
1,50 m
G: Hat Açıklığı
G1:Hat ekseninden hat eksenine mesafe
W+2S4+M
F: Hat Ekseninden Olan Minimum Mesafeler
F1: RÜK 0+00 ─ 0,15 m arasında
F2: +0,15 m ─
+0,80 m kotları arasında
F3: +0,80 m ─
+2,80 m kotları arasında
F4: +0,35 m ─
+2,80 m kotları arasında (duraklar için)
F5: +2,80 m ─
+3,20 m kotları arasında
W
+0,05m
2
W
= +0,30 m
2
W
= +0,50 m
2
W
= +0,75 m
2
W
= +0,40 m
2
=
F6: Kullanılmadı
F7: Hat merkezinden bordüre kadar
=F1+Ha
F8: RÜK 0+0,00 ─ +0,80 m arasında
=
F9:Hat ekseninden direk dış kenarına kadar
Tramvay Tasarım Kriterleri
W
+ S3
2
W
= + S4
2
77
L: Aracın Dinamik Zarfı (Genişlik)
L1: (RÜK) 0+000 ─
Tek Hat
Çift Hat
2 F1
2 F1+G1
2 F2
2 F2+G1
0,15m arasında
L2: +0,15 m ─ 0,80 m kotları arasında
L3: +0,80 m ─
+2,80 m kotları arasında:
*Güzergahta
*Durakta
2 F3
2 F3+G1
F3+F4
F3+F4+G1
L3 'ten L4 'e dengeli bir geçiş için:
L4: +3,40 m ─
+ 6 m kotları arasında
2,60 (her hat için)
B: Üst Yapı Genişliği (Đki tarafı duraklı)
2 F7+G1
II- DĐREKLERĐN KENARDA OLMASI DURUMU
S1:Bordür taşından raylı sistem aracı ve sabit tesislere mesafe (minimum)
0,65 m
S2: Đki araç arasındaki mesafe (minimum)
0,65 m
S3: Raylı sistem araçları ile sabit tesisler arasındaki mesafe
*Düşeyde
0,80 m
*Yatayda
0,10 m
S4: Kullanılmadı
W: Araç genişliği
2,30 - 2,65 m
M: Direk genişliği (maksimum.)
0,40 m
He: Yeşillendirme genişliği
0,40 m
Ha: Hemzeminde durak var ise genişliği (Minimum)
1,50 m
G: Hat Açıklığı
G2: Eksenden eksene mesafe (direklerin kenarda olması durumu)
Tramvay Tasarım Kriterleri
W + S2
78
F: Hat Ekseninden Olan Minimum Yatay Genişlikler
W
+0,05 m
2
W
= +0,30 m
2
W
= +0,50 m
2
W
= +0,75 m
2
W
= +0,40 m
2
F1: RÜK 0,00 ─ -0,15 m arasında
F2 :
+0,15 m ─ +0,80 m kotları arasında
F3 :
+0,80 m ─ +2,80 m kotları arasında
F4 :
+0,35 m ─ +2,80 m kotları arasında (duraklar için)
=
F5 : +2,80 m ─ +3,20 m kotları arasında
F6: Kullanılmadı
F7: Hat merkezinden bordüre kadar
= F1+Ha
F8: RÜK 0+0,00 ─ +0,80 m arasında
=
W
+S3
2
L : Aracın Dinamik Zarfı (Genişlik)
Tek Hat
L1: RÜK
2 F1
2 F1+G2
2 F2
2 F2+G2
* Güzergahta
2 F3
2 F3+G2
* Durakta
2 F4
2 F4+G2
0+000 ─ 0,15 m arasında
L2: +0,15 m ─ 0,80 m kotları arasında
Çift Hat
L3: +0,80 m ─ +2,80 m kotları arasında:
L3 'ten L4 'e dengeli bir geçiş için:
L4: +3,40 m ─ + 6 m kotları arasında
Tramvay Tasarım Kriterleri
2,60 (her hat için)
79
EK- 2: KÖPRÜ TASARIMINDA YARARLANILACAK STANDART VE KURALLAR
(Aşağıdakilerle sınırlı kalmamak üzere ilgili diğer ulusal, uluslararası standartlar)
1-
TS 500, Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları
2-
TS 3233 Öngerilmeli Beton Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları
3-
KGM, Yol Köprüleri için Teknik Şartname
4-
BS 5400 Steel, Concrete and Composite Bridges (Çelik, Beton ve Kompozit Köprüler)
5-
DIN 1075 Massive Brücken (Betonarme Köprüler)
6-
DIN 1072 Strassen und Wegbrücken, Lastannahmen
(Cadde ve Yol Köprüleri Yük Kabulleri)
7-
DIN 1078 Verbundtrager - Strassenbrücken - Richtlinien für die Berechnung und
Ausbildung (Köprülerde Komposit Kirişlerin Hesap ve Tasarımı)
8-
DIN 4227 Spannbeton - Richtlinien für Bemessung und Ausführung
(Öngerme ve Ardgerme Hesap ve Tasarımı)
9-
Berechnungsgrundlagen für stahlerne Eisenbahnbrücken (BE)
(Çelik Demiryolu Köprüleri Statik Hesap Esasları)
10-
Berechnungsgrundlagen für stahlerne Eisenbahnbrücken (DV 804)
(Çelik Demiryolu Köprüleri Statik Hesap Esasları)
11-
Grundsatze für die bauliche Durchbildung stahlerne Eisenbahnbrücken GE (DV 805)
Çelik Demiryolu Köprüleri Yapım Esasları
12-
EUROCODE 1, Actions on Structures
(Avrupa Yapı Kodları - Kod 1, Yapılardaki Hareketler)
13-
UIC CODE, International Union of Railways (Uluslararası Demiryolları Birliği
Kodları)
14-
AASHTO, Seismic Design (American Association of State Highway and
Transportation Officals) (Amerikan Devlet Karayolu ve Kamu Taşımacılığı BirliğiSismik Tasarım)
15-
AASHTO, LRFO Bridge Design Specifications (AASHTO, Load and Resistance
Factor Design) (Yük ve Direnç Faktörleri Tasarımı, Köprü Tasarım Şartnamesi)
16-
AASHTO, SSHB (Standard Specifications for Highway Bridges) (AASHTO,
Karayolu Köprüleri Standart Şartnamesi
Tramvay Tasarım Kriterleri
80
EK-3:
TRAMVAY
SĐSTEMĐ
TASARIMINDA
YARARLANILACAK
STANDARTLAR, YÖNETMELĐKLER VE TEKNĐK ŞARTNAMELER
(Aşağıdakilerle sınırlı kalmamak üzere ilgili diğer ulusal, uluslararası standartlar-yönetmelikler)
STANDARTLAR
Sıra Standart No
No
1
TS 498
Yapı Elemanlarının Boyutlandırılmasında Alınacak Yüklerin Hesap Değerleri
2
TS 500
Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları
3
TS 825
Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları
4
TS 1258
Temiz Su Tesisatı Hesap Kuralları
5
TS 2400
Demiryolu Rayları
6
TS 2494
Akustik-Ses Şiddeti Seviyesini Hesaplama Yöntemi
7
TS 2510
Kargir Duvarlar Hesap ve Yapım Kuralları
8
TS 3167
Kazık Temellerin Hesap ve Düzenlenmesinde Genel Kurallar
9
TS 3169
Çakma Kazıklar, Tasarım, Yapım ve Uygulama Kuralları
10
TS 3233
Öngerilmeli Beton Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları
11
TS 3419
Havalandırma ve Đklimlendirme Tesisleri -Projelendirme Kuralları
12
TS 3420
Havalandırma ve Đklimlendirme Tesislerini Yerleştirme Kuralları
13
TS 3647
14
TS 8022
Binalarda Yer Altı Suyuna Karşı Yapılacak Yalıtımlarda Tasarım-Yapım
Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Yaya Alt Geçitleri
15
TS 9986
Yangından Korunma-Yangın Algılama ve Alarm-Terim ve Tarifler
16
TS 10184
17
TS 11588
18
TS 12127
19
TS 12186
20
TS 12342
21
TS 12460
Demiryolu Hareketli Malzemeler - Kısım 2: Çeken ve Çekilen Taşıtlar Đçin
Bandajlı Tekerlekler
Demiryolu Hareketli Malzemeler - Kısım 8: Çeken ve Çekilen Taşıtlar Đçin
Monoblok Tekerlerin Boyut ve Dengeleme Özellikleri
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 1: Yer Altı Đstasyon Tesisleri
Tasarım Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 2: Yer Üstü Đstasyon Tesisleri
Tasarım Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 4: Bakım Onarım Atölyeleri
ve Depo Tasarım Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 5: Özürlü ve Yaşlılar Đçin
Tesislerde Tasarım Kuralları
Tramvay Tasarım Kriterleri
Adı
81
22
TS 12461
23
TS 12464
24
TS 12465
25
TS 12466
26
TS 12511
27
TS 12525
28
TS 12527
29
TS 12535
30
TS 12574
31
TS 12575
32
TS 12576
33
TS 12588
34
TS 12637
35
TS 12692
36
TS 12694
37
38
TS EN 1151+A1
TS EN 286-3
39
TS EN 286-4
40
TS EN 671-1
41
TS EN 671-2
42
TS EN 752
43
TS EN 806-1
44
TS EN 806-2
45
TS EN 806-3
46
TS 3033 EN
60529/A1
Tramvay Tasarım Kriterleri
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 8: Đstasyon Tanıtım Sembolleri
- Tasarım ve Yerleştirme Kuralları
Demiryolu Taşıtları - Fren Papucu - Kompozit Malzemeli - Asbest Đhtiva
Etmeyen
Demiryolu Taşıtları - Fren Balatası - Kompozit Malzemeli - Asbest Đhtiva
Etmeyen
Demiryolu Taşıtları - Fren Bağlantı Başlıkları
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 7: Ulaşım Sistemi SembolleriTasarım ve Yerleştirme Kuralları
Yangın Önleme - Metro ve Hafif Raylı Sistemler - Đstasyonlar - Genel
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 14: Đstasyon Platformu Oturma
Elemanları - Tasarım ve Yerleştirme Kuralları
Demiryolu Uygulamaları - Sinyal Lambaları ve Sinyal Lambaları Tutucuları Tesis Kuralları - Çeken ve Çekilen Taşıtlar Đçin
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 10: Đstasyon Đçi Đşaret ve
Grafik Tasarım Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 11: Sistem Bilgi ve Đlan
Panoları Genel Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Özürlü ve Yaşlılar Đçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yollarda
Yapısal Önlemler ve Đşaretlemelerin Tasarım Kuralları
Demiryolu Uygulamaları - Trenler Đçin Elektrik Güç Beslemesi - Tren Barası
(Tren Kablosu) Özellikleri
Şehir Đçi Yollar - Raylı Toplu Taşıma Sistemleri -Bölüm 22: Biletlendirme
Sistemi Tasarım Kuralları
Şehir Đçi Yollar - Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 13: Đstasyon Platformu (Peron)
Emniyet Kenar Bandı ve Đkaz Şeridi Tasarım Kuralları
Demiryolu Taşıtları - Yolcu Vagonları - Özürlü Yolcuların Tekerlekli
Sandalyeleri Đle Seyahatine Uygun Vagon Düzenlemeleri
Yürüyen Merdiven ve Yürüyen Bantlar Đçin Güvenlik - Bölüm 1: Yapım ve
Montaj
Tanklar - Basınçlı - Hava Veya Azot Depolamak Đçin - Çelik - Bölüm 3:
Demiryolu Taşıtlarında Kullanılan Hava Freni ve Yardımcı Pnömatik Donanım
Đçin Tasarımlanmış
Tanklar - Basınçlı - Hava veya Azot Depolamak Đçin - Alüminyum Alaşımından
- Bölüm 4: Demiryolu Lokomotif ve Vagonlarda Kullanılan Hava Freni ve
Yardımcı Pnömatik Donanım Đçin Tasarımlanmış
Sabit Yangın Söndürme Sistemleri - Hortum Sistemleri - Bölüm 1: Yarı Sert
Hortumlu Hortum MakaralarıSabit Yangın Söndürme Sistemleri - Hortum Sistemleri - Bölüm 2: Yassı
Hortumlu Hortum Sitemleri
Drenaj ve Kanalizasyon Sistemleri - Bina Dışı
Bina Đçi Tesisatı - Đçme ve Kullanma Sularının Taşınması Đçin Özellikler Bölüm 1: Genel
Bina Đçi Tesisatı - Đçme ve Kullanma Sularının Taşınması Đçin Özellikler Bölüm 2: Tasarım
Bina Đçi Tesisatı - Đçme ve Kullanma Sularının Taşınması Đçin Özellikler Bölüm 3: Boru Ölçülendirilmesi - Basitleştirilmiş Metot
Muhafazalarla Sağlanan Koruma Dereceleri (IP kodu)
82
47
53
TS EN ISO
3095
TS 3168 EN
1536
TS EN ISO
3381
TS EN ISO
3766
TS 3532 EN
ISO 5455
TS EN 120561-2-3-4-5
TS ENV 12299
54
TS EN 12380
55
TS EN 12663
56
TS EN 12845
57
58
TS 700 EN
13145
TS EN 13146-1
59
TS EN 13230-1
60
TS EN 13230-2
61
TS EN 13230-3
62
TS EN 13230-4
63
TS EN 13231-1
64
TS EN 13231-2
65
TS EN 13231-3
66
TS EN 13232-3
67
TS EN 13261
68
TS EN 13272
69
70
TS 7043 EN
13450
TS EN 13452-1
71
TS EN 13481-1
72
TS EN 13481-2
48
49
50
51
52
Tramvay Tasarım Kriterleri
Demiryolu Uygulamaları - Akustik - Ray Üstü Taşıtlardan Neşrolunan
Gürültünün Ölçülmesi
Özel Jeoteknik Uygulamaları Delme (Fore) Kazıklar - (Yerinde Dökme
Betonarme Kazıklar)
Demiryolu Uygulamaları - Akustik - Ray Üstü Taşıtların Đçindeki Gürültünün
Ölçülmesi
Yapı Resimleri - Beton Takviye Donatısının Basitleştirilmiş Gösterimi
Teknik Resim - Ölçekler
Cazibeli Drenaj Sistemleri - Bina Đçi Demiryolu Uygulamaları - Yolcular Đçin Seyahat Konforu Ölçme ve
Değerlendirme
Drenaj Sistemleri Đçin Hava Emiş Vanaları - Kurallar, Deney Metotları ve
Uygunluk Değerlendirme
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıt Gövdelerinin Yapısal Özellikleri
Sabit Yangın Söndürme Sistemleri - Otomatik Sprinkler Sistemi - Tasarım,
Montaj ve Bakım
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Ahşap Traversler ve Destekler
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Bağlantı Sistemleri Đçin Deney
Yöntemleri-Bölüm 1: Boylamasına Ray Tutulmasının Belirlenmesi
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Beton Traversler ve MesnetlerBölüm 1: Genel Kurallar
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Beton Traversler ve MesnetlerBölüm 2: Öngerilmeli Yekpare Traversler
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Beton Traversler ve MesnetlerBölüm 3: Takviyelendirilmiş Đkiz Traversler
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Beton Traversler ve MesnetlerBölüm 4: Makaslar ve Kesişen Demiryolları Đçin Öngerilmeli Traversler
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu -Đş Kabulü-Bölüm 1: Balastlı
Demiryolunda Çalışmalar-Düz Hat
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu -Đş Kabulü-Bölüm 2: Balastlı
Demiryolunda Çalışmalar - Makas Dil Göbekleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu -Đş Kabulü-Bölüm 3: Demiryolu Üzerinde
Rayların Taşlanması, Frezelenmesi ve Planyalanmasının Kabulü
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu -Makaslar ve Kesişen Demiryolları
Bölüm 3:Teker/Ray Etkileşimi Đçin Kurallar
Demiryolu Uygulamaları - Tekerlek Takımları ve Bojiler- Dingiller - Mamül
Özellikleri
Demiryolu Uygulamaları - Toplu Taşıma Sistemlerinde Çeken ve Çekilen
Taşıtların Elektrikli Aydınlatması
Demiryolu Balastları Đçin Agregalar
Demiryolu Uygulamaları - Frenleme-Kütle Đletimli Fren Sistemleri - Bölüm1:
Performans Kuralları
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Bağlantı Sistemleri Đçin Performans
Özellikleri - Bölüm 1: Tarifler
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Bağlantı Sistemleri Đçin Performans
Özellikleri Bölüm 2: Beton Traversler Đçin Bağlantı Sistemleri
83
73
TS EN 13481-3
74
TS EN 13597
75
EN 13674
76
TS EN 13749
77
TS EN 138481+A1
TS EN 13848-2
78
79
80
TS EN 138485+A1
TS EN 13802
81
TS EN 13913
82
TS EN 14363
83
TS ISO 14520-1
84
TS EN 14587-1
85
TS EN 14587-2
86
TS EN 14730-1
87
TS EN 14750-1
88
TS EN 14750-2
89
TS EN14752
90
TS EN 14813-1
91
TS-EN 14813-2
92
TS EN 15085-1
93
TS EN 15085-2
94
TS EN 15085-3
95
TS EN 15085-4
96
TS EN 15085-5
97
TS EN 15152
98
TS EN 15227
Tramvay Tasarım Kriterleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu-Bağlantı Sistemleri Đçin Performans
Özellikleri Bölüm 3: Ahşap Traversler Đçin Bağlantı Sistemleri
Demiryolu Uygulamaları - Lastikli Amortisör Sistemleri-Pnömatik Amortisör
Yayları Đçin Lastik Diyaframlar
Railway Applications - Track-Rail - Part1:Vignole Railway Rails 46 kg/m and
Above (Demiryolu Uygulamaları-Ray-Bölüm1: Vignole Demiryolu Rayı 46
kg/m ve Üstü)
Demiryolu Uygulamaları - Tekerlek Takımları ve Bojiler - Boji Şaselerinin
Yapısal Şartları Belirleme Metotları
Demiryolu Uygulamaları - Hat - Hat Geometrisinin Kalitesi Bölüm 1: Hat Geometrisinin Karakterize Edilmesi
Demiryolu Uygulamaları - Ray Hattı - Ray Hattı Geometrisinin Kalitesi Bölüm 2: Ölçme Sistemleri - Ray Hattı Kayıt Araçları
Demiryolu Uygulamaları - Ray Hattı - Ray Hattı Geometrisinin Kalitesi Bölüm 5: Geometrik Kalite Seviyeleri - Düz Hat
Demiryolu Uygulamaları - Süspansiyon Bileşenleri - Hidrolik Amortisörler
Demiryolu Uygulamaları - Lastikten Mamül Amortisör Bileşenleri-Kauçuk
Esaslı Mekanik Bileşenler
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtlarının Seyir Karakteristiklerinin
Kabul Deneyleri - Seyir Davranışlarının Denenmesi ve Durağan Deneyler
Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri - Fiziksel Özellikler ve Sistem Tasarımı Bölüm 1:Genel Kurallar
Demiryolu Uygulamaları -Yol - Rayların Alın ve Alın Yakma Kaynağı
Bölüm 1:Yeni R220, R260, R260Mn ve R350H Sınıf Raylar
Demiryolu Uygulamaları -Yol - Rayların Alın ve Alın Yakma Kaynağı Bölüm 2
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu - Rayların Alumino Termik Kaynağı Bölüm 1: Kaynak Đşlemlerinin Onayı
Demiryolu Uygulamaları - Şehir Đçi ve Banliyö Çeken ve Çekilen Taşıtlar Đçin
Havalandırma Bölüm 1: Konfor Parametreleri
Demiryolu Uygulamaları - Şehir Đçi ve Banliyö Çeken ve Çekilen Taşıtlar Đçin
Havalandırma Bölüm 2: Tip Deneyleri
Demiryolu Uygulamaları - Araç Gövdesi Yan Giriş Sistemleri
Demiryolu Uygulamaları - Makinist Kabini Đçin HavalandırmaBölüm 1:Konfor Parametreleri
Demiryolu Uygulamaları - Makinist Kabini Đçin Havalandırma Bölüm 2: Tip Deneyleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Araçları ve Bileşenlerinin KaynağıBölüm 1:Genel
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Araçları ve Bileşenlerinin KaynağıBölüm 2:Kaynak Đmalatçılarının Kalite Özellikleri ve Belgelendirilmesi
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Araçları ve Bileşenlerinin KaynağıBölüm 3:Tasarım Özellikleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Araçları ve Bileşenlerinin KaynağıBölüm 4:Đmalat Özellikleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Araçları ve Bileşenlerinin KaynağıBölüm 5:Muayene, Deneyler ve Dokümantasyon
Demiryolu Uygulamaları - Tren Kabinleri Đçin Ön Cam Silecekleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Araç Gövdeleri Đçin Çarpmaya
Elverişlilik Kuralları
84
99
TS EN 15509
100
TS EN 15595
101
TS EN 15610
102
TS EN 15689
103
EN 15827-1
104
106
TS EN ISO
24014-1
TS EN 50121-12-3-4-5
TS EN 50122-1
107
TS EN 50122-2
108
109
TS EN 50123-12-3-4-5-6
TS EN 50124-1
110
TS EN 50124-2
111
TS EN 50125 -1
112
TS EN 50125- 2
113
TS EN 50125 -3
114
TS EN 50126-1
115
TS EN 50153
116
TS EN 50155
117
TS-EN 50215
118
121
TS EN 50306-12-3-4
TS EN 61508-12-3-4-5-6
ECE R 43
Regülasyonu
IEC 60571
122
IEC 61133
105
119
120
Tramvay Tasarım Kriterleri
Karayolu Ulaşımı ve Trafik Uzaktan Algılama Sistemleri - Elektronik Ücret
Toplama-DSRC Đçin Birlikte Çalışılabilirlik Uygulama Profili
Demiryolu Uygulamaları - Fren Sistemleri - Patinaja Karşı Koruma
Demiryolu Uygulamaları - Gürültü Emisyonu - Dönme Kaynaklı Gürültüyle
Đlgili Demiryolu Rayı Pürüzlülük Ölçümü
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtları - Đmalatın Tamamlanmasında ve
Đşletmeye Alınmadan Önce Demiryolu Taşıtlarının Denenmesi
Railway Applications. Bogies and Running Gear. Part 1. General Principles
(Demiryolu Uygulamaları, Bojiler ve Şanzuman Kısım 1. Genel Prensipler)
Toplu Taşıma-Birlikte Çalışılabilir Ücret Yönetim Sistemi-Bölüm 1: Mimari
Demiryolu Uygulamaları - Elektromanyetik Uyumluluk
Demiryolu Uygulamaları - Sabit Tesisler Bölüm 1: Elektriksel Güvenlik ve
Topraklama Đle Đlgili Koruma Önlemleri
Demiryolu Uygulamaları - Sabit Tesisler Bölüm 2: D.A. Cer Sistemlerinin
Neden Olduğu Serseri Akımların Etkilerine Karşı Koruma Önlemleri
Demiryolu Uygulamaları - Sabit Tesisler - D.A. Anahtarlama Donanımı
Demiryolu Uygulamaları - Yalıtım Koordinasyonu - Bölüm 1: Temel KurallarBütün Elektrikli ve Elektronik Donanım Đçin Yalıtma Aralıkları ve Yüzeysel
Kaçak Yolu Uzunlukları
Demiryolu Uygulamaları - Yalıtım Koordinasyonu - Bölüm 2: Aşırı Gerilimler
ve Đlgili Koruma
Demiryolu Uygulamaları - Donanım Đçin Çevre Şartları - Bölüm 1: Demiryolu
Taşıtları Üzerindeki Donanım
Demiryolu Uygulamaları - Donanım Đçin Çevre Şartları - Bölüm 2: Sabit
Elektrik Tesisleri
Demiryolu Uygulamaları - Donanım Đçin Ortam Şartları - Bölüm 3: Đletişim ve
Sinyalizasyon Donanımı
Demiryolu Uygulamaları - Güvenilirlik, Elde Edilebilirlik, Bakım Yapılabilirlik
ve Güvenlik Spesifikasyonu ve Gösterimi (RAMS)-Bölüm 1:Temel Kurallar ve
Genel Đşlem
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtları - Elektriksel Tehlikeler ile Đlgili
Koruma Önlemleri
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtlarında Kullanılan Elektronik
Donanım
Demiryolu Uygulamaları - Demiryolu Taşıtları -Đmalatın Tamamlanmasında ve
Đşletmeye Alınmadan Önce Demiryolu Taşıtlarının Denenmesi
Demiryolu Uygulamaları - Çeken ve Çekilen Araçlarda Kullanılan Özel Yangın
Performansına Sahip Kablolar - Đnce CidarlıGüvenlikle Đlgili Elektrikli veya Elektronik veya Programlanabilir Elektronik
Sistemlerde Fonksiyonel Güvenlik
Motorlu Tasıtlar - Emniyet Cam Malzemelerinin ve Bunların Takıldığı
Taşıtların Onayı Đle Đlgili Hükümler
Electronic Equipments Used in Railway Vehicles (Demiryolu Araçlarında
Kullanılan Elektronik Ekipmanlar)
Railway Applications - Rolling Stock - Testing of Rolling Stock on Completion
of Construction and Before Entry Đnto Service
(Demiryolu Uygulamaları - Raylı Sistem Araçları - Yapım Đşleri
Tamamlandığında ve Đşletmeye Alınmadan önce AraçlarınTestleri)
85
123
IEC 60077-1
124
NFPA 13
125
NFPA 14
126
NFPA 80
127
NFPA 90A
128
NFPA 92A
129
NFPA 101
130
NFPA 101A
131
NFPA 101B
132
NFPA 105
133
NFPA 130
134
NFPA 221
135
NFPA 2001
136
BS 5306-2
137
BS 5499-4:
2000
138
BS 6266:2002
139
BS 6853:1999
140
BS 7346-4:2003
141
BS 7807:1995
Tramvay Tasarım Kriterleri
Electric Equipments for Rolling Stocks (Raylı Sistem Araçları için Elektrik
Ekipmanları)
Standard for the Installation of Sprinkler Systems
(Yağmurlama Sisteminin Kurulum Standardı)
Standard for the Installation of Standpipe, Private Hydrant and Hose Systems
(Sabit Borulu, Hidrant ve Hortum Sistemlerinin Kurulumu Đçin Standart)
Standard for Fire Doors and Other Opening Protectives
(Yangın Kapıları ve Diğer Açılır Koruyucu Yapılar Đçin Standart)
Standard for the Installation of Air - Conditioning and Ventilation Systems
(Đklimlendirme ve Havalandırma Sistemlerinin Kurulumu Đçin Standart)
Recommended Practice for Smoke - Control Systems Utilizing Barriers and
Pressure Differences(Duman Kontrol Sistemleri, Bariyerler ve Basınç Farkları Đçin Pratik Önermeler)
Life Safety Codes (Can Güvenliği Standartları)
Guide on Alternative Approaches to Life Safety
(Can Güvenliğine Alternatif Yaklaşımlar Üzerine Kılavuz)
Code For Means of Egrees for Buildings and Structures
(Binalar ve Yapılar Đçin Kaçış Vasıtaları Đçin Standart)
Recommended Practice for the Installation of Smoke-Control Door Assemblies
(Duman Kontrollü Kapı Takımlarının Kurulumu Đçin Pratik Önermeler)
Standard for Fixed Guideway Transit and Passenger Rail Transit Systems
(Sabit Hatlı Raylı Toplu Taşım Sistemleri için Standart )
Standard for High Challenge Fire Walls, Fire Walls and Fire Barrier Walls
(Yüksek Dirençli Yangın Duvarları, Yangın Duvarları veYangın Bariyerleri
Standardı)
Standard on Clean Agent Fire Extinguishing Systems
(Temiz Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri Standardı)
Fire Extinguishing Installations and Premises-Specification For Sprinkler
Systems (Yangın Söndürme Kurulumu ve Müştemilatı - Sprinkler Sistemi Đçin
Özellikler)
Safety Signs, Including Fire Safety Signs. Code of Practice For Escape Route
Signing (Güvenlik Đşaretleri, Yangın Güvenlik Đşaretleri Dahil. Kaçış Yolları
Đşaretlemesi Đçin Standart)
Code of Practice for Fire Protection for Electronic Equipment Installations
(Elektronik Ekipmanların Kurulumu Đçin Yangın Koruma Standardı)
Code of Practice for Fire Precautions ın the Design and Construction of
Passenger Carrying Trains (Yolcu Taşıma Trenlerinin Tasarım ve Yapımındaki
Yangından Korunma Önlemleri Standardı)
Components for Smoke and Heat Control Systems. Functional
Recommendations and Calculation Methods For Smoke and Heat Exhaust
Ventilation Systems, Employing Steady - State Design Fares. Code of Practice
(Duman ve Isı Kontrol Sistemleri Bileşenleri. Duman ve Isı Egzostu
Havalandırma Sistemlerinin Olağan Durum Tasarım Koşullarını Sağlayacak
Önermeler ve Hesaplama Metotları Standardı)
Code of Practice for Design, Installation and Servicing of Integrated Systems
Incorporating Fire Detection and Alarm Systems and/or Other Security Systems
for Buildings Other Than Dwellings (Konut dışındaki Yapılar Đçin Yangın
Algılama ve Alarm Sistemleri ve/veya Diğer Güvenlik Sistemleri Arasındaki
Entegrasyonun Sağlanmasına Yönelik Tasarım, Kurulum ve Servis Standardı)
86
142
BS 7974-3:
2003
143
BS 9251:2005
144
UIC 541 - 5
145
UIC 566
146
ISO 2631
147
DIN 4150
148
IEC 349
Factory - Built Assembler of Low -Voltage Switchgear and Controlgear.
(Alçak Gerilim Kesme ve Kontrol Anahtarlarının Fabrika Montajları)
149
TSI Standards
(ERA)
Technical Specifications for Interoperability (for the European Railway System)
(Birlikte Đşletilebilirlik için Teknik Özellikler - Avrupa Demiryolu Sistemi için)
Tramvay Tasarım Kriterleri
Application of Fire Safety Engineering Principles to the Design of Buildings.
Structural Response and Fire Spread Beyond the Enclosure of Origin (SubSystem 3) (Binaların Tasarımı Đçin Yangın Güvenliği Mühendisliği
Prensiplerinin Uygulanması. Yapısal Önlemler ve Yangının Çıkış Çevresi
Dışında Yayılması)
Sprinkler Systems for Residential and Domestic Occupancies. Code of Practice
(Yerleşim Bölgelerindeki Yapılar Đçin Sprinkler Sistemi Standardı)
Electropneumatic Brakes for Passenger and Freight Trains: Minimum
Requirements
(Yolcu ve Yük Taşıma Trenleri Đçin Elektropnömatik Frenler: Asgari Gerekler)
Loadings of Coach Bodies and Their Components
(Yolcu Vagonu Gövdesi ve Bileşenlerinin Yüklenmesi)
Mechanical Vibration and Shock - Evaluation of Human Exposure to WholeBody Vibration - (Mekanik Titreşim ve Şok - Tüm Gövdesel Titreşimin Đnsan
Üzerindeki Etkisinin Hesaplanması)
Vibrations ın Buildings (Binalardaki Titreşim)
87
YÖNETMELĐKLER, TEKNĐK ŞARTNAMELER
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği (ETKB)
Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik (BĐB)
Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik (BĐB)
Yapı Đşleri Đnşaat, Makine Tesisatı ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnameleri (BĐB)
Đller Bankası Su ve Kanalizasyon Đşleri Genel Teknik Şartnamesi
TEDAŞ Teknik Şartnameleri
Elektrik Dağıtım Tesisleri Genel Teknik Şartnamesi (EMO)
Elektrik TesislerindeTopraklamalar Yönetmeliği (ETKB)
Elektrik Đç Tesisleri Yönetmeliği (ETKB)
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği (ETKB)
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ETKB)
TCDD Teknik Şartnameleri
KGM Teknik Şartnameleri
Tramvay Tasarım Kriterleri
88
EK- 4:KISALTMALAR
KOD
ĐNGĐLĐZCE
TÜRKÇE
AC
Alternating Current
Alternatif Akım
Alçak Gerilim
AG
ATC
Automatic Train Control
Otomatik Tren Kontrolü
ATO
Automatic Train Operation
Otomatik Tren Đşletimi
ATP
Automatic Train Protection
Otomatik Tren Koruması
CABS
Cabin Signalization
Kabinden Sinyalleme
CCTV
Closed Circuit Television
Kapalı Devre Televizyonu
CRT
Cathode Ray Tube
Katod Işınlı Tüp
DC
Direct Current
Doğru Akım
ET
Emergency Trip
Acil Açtırma
ETSĐ
LCD
European Telecommunication
Standarts Đnstitude
Liquid Crystal Display
Avrupa Telekomünikasyon
Standartları Enstitüsü
Sıvı Kristal Monitör
MSC
Manual Cabin Signalization
Manuel Kabin Sinyalizasyonu
Orta Gerilim
OG
PA
Public Address
PABX
Public Address Branch
Exchange
Phase Alternate Lines
PAL
Anons
Merkezi Telefon Santrali
Avrupa Televizyon Sistemi
PVC
Polypropylen Random CoPolimer
Polivinyl Chloride
Polivinil Klorid
RTU
Remote Terminal Unit
Uzak Terminal Ünitesi
SCADA
TETRA
Supervisory Control and Data
Acquisition
Terrestrial Trunk Radio
Denetimli Kumanda ve Veri
Toplama
Küresel Tümleşik Röleli Telsiz
TFT
Thin Film Transistor
Đnce Tabaka Transistör
UPS
Uninterruptable Power Supply
Kesintisiz Güç Kaynağı
UV
Ultra Violet
Ultraviyole
VDU
Video Display Unit
Video Gösterim Ünitesi
VOBC
Vehicle On Board Computer
Araç Üstü Bilgisayarı
PPRC
Tramvay Tasarım Kriterleri
89
Download

Tramvay Tasarım Kriterleri