Sağlık Gözetimi ve
Meslek Hastalıkları
Dr. A. Kadir ATLI
Halk Sağlığı (iş sağlığı) Bilim Uzmanı
2014-ANKARA
Oturumun Amacı
• Katılımcıların, işyerlerinde sağlık
gözetimi ve meslek hastalıkları ile
ilgili ilkeler ve uygulamalar hakkında
bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır.
Öğrenim hedefleri
• Bu dersin sonunda katılımcılar;
• Sağlık gözetimi ve meslek hastalıkları
konusunda temel kavramları,
• Meslek hastalıklarının çeşitleri ve tanı
yöntemlerini,
• Korunma yöntemlerini,
• Meslek hastalığı istatistiklerini
öğrenip,
• İlgili mevzuat hakkında bilgi sahibi
olacaktır.
Dünya Sağlık Örgütü Kuruluş Yasası
• Sağlık;
sadece hastalık ve sakatlık halinin olmayışı
değil,
bedensel,
ruhsal
ve
sosyal yönden
tam iyilik halidir.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Dünya Sağlık
Örgütünün (WHO) İş Sağlığı Ortak Komitesinin 1950 yılında yaptığı ve
1995’de
güncellediği
iş
sağlığı
tanımına
göre:
İş Sağlığı;
• "Her türlü işte çalışan işçilerin fiziksel, ruhsal ve sosyal
yönden tam iyilik durumlarının korunması ve geliştirilmesi,
çalışma şartlarından ötürü işçilerin sağlıklarının yitirilmesinin
önlenmesi, çalışma sırasında sağlıklarını olumsuz yönde
etkileyecek faktörlerden korunmaları, onların fizyolojik
ve psikolojik yapılarına uygun bir işe yerleştirilmesi
ve bunun sürdürülmesini, özetle işin işçiye, işçinin de
işe uygunluğunun sağlanmasını amaçlar”.
İŞÇİLERİN SAĞLIK GÖZETİMİ
1. İşe Giriş Muayenesi,
2. Erken Kontrol Muayenesi
3. Aralıklı Kontrol Muayenesi
4. İşe Dönüş Muayenesi
5. İşten Ayrılma Muayeneleri
6. Geç Muayeneler
7. Ek ve Tamamlayıcı Muayeneler
8. Erken Tanı
9. Yer-İş Değişikliği
10.Çalışma Ortamı Gözetimi
13.12.2015
Dr. A. Kadir ATLI
7
Erken tanı-yoksa !!!
Sağlık gözetiminin amacı;
çalışanları iş kazalarından ve meslek
hastalıklarından korunmaktır
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
• Madde 23
1. Herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli koşullarda
çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır.
2. Herkesin herhangi bir ayrım gözetilmeksizin eşit iş için eşit ücrete
hakkı vardır.
3. Herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve gereğinde
başka toplumsal koruma yollarıyla desteklenmiş bir yaşam sağlayacak
adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
4. Herkesin çıkarını korumak için sendika kurma ya da sendikaya üye
olma hakkı vardır.
30 Haziran 2012 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 28339
KANUN
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU
Kanun No. 6331 Kabul Tarihi: 20/6/2012
• Meslek hastalığı:
Mesleki risklere maruziyet sonucu
ortaya çıkan hastalığı
ifade eder.
Meslek Hastalığı (Sigortacılık) Tanımı-5510
Sigortalının çalıştığı işin niteliğine göre
tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm
şartları yüzünden uğradığı geçici veya
sürekli hastalık, sakatlık veya ruhsal
bozukluk halleridir.
Meslek Hastalığı,
• Nedeni bellidir.
• Önlenebilir (nedeni belli olduğuna
göre, yüzde yüz) .
• İlerleyicidir.
• Tekrarlama olasılığı vardır (önlem
alınmadığında).
• Maluliyet söz konusu olabilir.
• Tazminat gerektirebilir.
• Bildirimi zorunludur (kim, nereye?)
13
1919
ILO
Şarbon-(Antrax)- ilk meslek hastalığı
1925
ILO İlk mh listesi: 1. Kurşun zehirlenmesi,
2. Cıva zehirlenmesi
3. Antrax
1934
ILO mh liste
10 hastalık:
1. Kurşun zehirlenmesi
2. Cıva zehirlenmesi
3. Antrax
4. Silikozis
5. Fosfor
6. Arsenik
7. Benzen ve homologları
8. Alifatik hidrokarbonlar, halojenler
9. Radyum ve diğer radyoaktif
maddeler
10. Derinin primer epitel ca.
Meslek Hastalıkları
Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri
Tüzüğü-1972
Çalışma Gücü ve Meslekte
Kazanma Gücü Kaybı Oranlarının
Tespit İşlemleri Yönetmeliği-2008
16
Meslek Hastalıkları Listesi
• A Grubu: Kimyasal Maddeler Nedeniyle Meydana Gelen
Meslek Hastalıkları
• B Grubu: Mesleki Deri Hastalıkları
• C Grubu: Pnömokonyoz ve Diğer Mesleki Solunum
Sistemi Hastalıkları
• D Grubu: Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar
• E Grubu: Fiziksel Etkenlerle Olan Meslek Hastalıkları
A Grubu: Kimyasal Maddelerin Neden
Olduğu Meslek Hastalıkları
•
•
•
•
•
•
•
•
•
A-1a Arsenik ve bileşikleri (arsenikli hidrojen dışında)
A-1b Arsenikli hidrojen veya arsin (AsH3)
A-2 Berilyum (glüsinyum) ve bileşikleri
A-3a Karbonmonoksit
A-3b Fosgen (karbonilklorür)
A-3c Hidrosiyanik asit, siyanidler ve siyan bileşikleri
A-5 Krom ve bileşikleri
A-6 Cıva ve anorganik bileşikleri
A-7 Manganez ve bileşikleri
Kimyasal madde maruziyeti
Boya-tiner
B Grubu: Mesleki Deri Hastalıkları
• B-1 Deri kanserleri ve
prekanseröz deri hastalıkları
(kurum, zift, katran, asfalt,
antrasen, mineral yağlar, parafin
vb mad.)
• B-2 Kanserleşmeyen Deri
Hastalıkları
Mesleksel Deri Hastalıkları
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
24
Vitiligo; meslekle ilgisi var mı?
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
25
Mesleksel deri hastalıkları
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
26
C Grubu: Pnömokonyoz ve Diğer Mesleki
Solunum Sistemi Hastalıkları
•
•
•
•
•
•
•
•
•
C-1a Silikoz ve silikotüberküloz
C-1b Asbestoz
C-1c Silikatoz
C-1d Sideroz
C-2 Alüminyum ve bileşikleri
C-3 Sert Metallerin Tozları
C-4 Thomas Cürufu
C-5 Mesleki Bronşiyal Astım
C-6 Bissinoz
Silikoz
• Madencilerin en önemli
meslek hastalıklarındandır.
• Akciğerlerde biriken tozun
neden olduğu hastalıktır
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
28
Silikoz
• Döküm kalıpları kumdan yapılır.
Silikozis dökümcülerin önemli meslek
hastalıklarından biridir.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
29
Solunum bölgesine gelmeden dumanın
uzaklaştırılması
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
30
Solunum bölgesine gelmeden dumanın
uzaklaştırılması-alttan emişli tezgah
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
31
Silikoz
• Camın
hammaddesi
silisyumdur,
• Cam ve
seramik
üretiminde
silikozis önemli
bir meslek
hastalığıdır.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
32
Silikoz
• Kumlama ülkemizde önemli
silikozis nedenlerindendir
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
33
Mesleksel astım
• İşyerlerinde
kullanılan pek çok
kimyasal (lateks,
boya ve katkı
maddeleri,
izosiyanatlar,
soğuk vb)
mesleksel astıma
yol açabilir.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
34
Bissinoz
• Tekstil iş
kolunda,
pamuk,
keten
tozlarının
neden
olduğu
akciğer
hastalığıdır.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
35
Kaynak işi ve aspiratör-solunum bölgesi
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
36
Kumlama tezgahı- kapalı sistemde parça
temizliği
Akciğer toz hastalıkları
• D Grubu: Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar
D-1 Helminthiasis: Ankilostomiasis, nekatoriasis
D-2 Tropik hastalıklar: Malarya, amöbiasis, sarı humma,
veba, rekürrent ateş, dank, leishmanyoz, frambosie, lepra,
lekeli humma, riketsiyöz
D-3 Hayvanlardan insana bulaşan hastalıklar: Bruselloz,
tetanoz, şarbon, salmonella enfeksiyonları, Weil hastalığı,
kuduz, ornithozlar, psittakoz, rekürent ateş, şap hastalığı,
çiçek, Q Humması, lekeli humma, ekinokok humması, ruam,
bovin tipi tüberküloz
D-4 Viral Hepatit, tüberküloz
Mesleksel Bulaşıcı Hastalıklar
•
•
•
•
•
13.12.2015 13:42
Gıda iş kolu,
Temizlik,
Atıklar,
Deri sanayi
Sağlık Çalışanları açısından
önemli bir sorundur.
Dr. A. Kadir ATLI
40
Mesleksel Bulaşıcı Hastalıklar
• Şarbon (Deri işçileri, kasaplar ve
hayvancılıkla uğraşanlar için
önemli bir hastalıktır).
• Hepatit laboratuvar çalışanları ve
hemşireler başta olmak üzere
tüm sağlık çalışanları için hala
önemini korumaktadır.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
41
E Grubu:
Fiziksel Etkenlerle Olan Meslek Hastalıkları
E-1 İyonlayıcı ışınlarla olan hastalıklar
1. Elektromanyetik ışınlar (Röntgen, gama…)
2. Korpüsküler ışınlar (alfa, beta, nötron ve protonlar) lazer
ışınlar
E-2 Enfraruj ışınlarıyla meydana gelen katarakt
E-3 Gürültüye bağlı işitme kaybı
E-4 Hava basıncındaki ani değişmelerle olan hast.
E-5 Titreşim sonucu kemik eklem zararları ve
anjiyonörotik bozukluklar
E-6 …
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
42
Kaynak; ışıma, kaynak dumanı
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
43
Kaynakçılık
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
44
Titreşim
• Zımpara, daire testere,
beton kırma makineleri vb.
titreşim nedeniyle kas
iskelet sistemi hastalıklarına
yol açar
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
45
Titreşim
• Titreşimi emen eldivenler riski azaltır.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
46
Gürültü
Çalışma ortamına ilişkin koşulları ve maruziyetleri bilmek yaşamsal önem taşır.
(Karikatür Nick Thorkelson)
Eksik olanı bulun…
28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
50
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
51
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
52
• Gürültülü işlerin yapıldığı yerlerde (80 dB ve üzeri)
işverenin;
 Çalışma ortamında gürültü düzeyini belirli aralarla
ölçtürmesi,
 İşçilere gürültünün zararları ve korunma yolları
konusunda eğitim aldırması ve bu eğitimlerin periyodik
olarak tekrarlanması,
 İşçilerin belirli aralarla işitme düzeylerini (odyogram)
ölçtürmesi,
 İşçilere istediklerinde kullanabilmeleri için kulak
koruyucularını (tıkaç-kulaklık) hazır bulundurmalıdır.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
53
• 85 dB ve üzerinde gürültülü işlerin yapıldığı yerlerde
işverenin;
 Çalışma ortamında gürültü düzeyini belirli aralarla
ölçtürmesi,
 İşçilere gürültünün zararları ve korunma yolları
konusunda eğitim aldırması ve bu eğitimlerin periyodik
olarak tekrarlanması,
 İşçilerin belirli aralarla işitme düzeylerini (odyogram)
ölçtürmesi ve işitme muayenesi yaptırması,
 İşçilere istediklerinde kullanabilmeleri için kulak
koruyucularını (tıkaç-kulaklık) hazır bulundurmalı ve bu
koruyucuları kullandırmalıdır.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
54
• 85 dB ve üzerinde gürültülü
işlerin yapıldığı yerlerde
işverenin ayrıca;
• Gürültünün işçinin kulağına
ulaşmadan engellenmesi için
önlemler aldırması, çalışma
ortamının yeniden düzenlenmesi
(ortamda fiziksel değişikler
yapması) ve izlenmesi için
danışmanlık hizmetinden
yararlanması gerekir.
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
55
Odiometri
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
56
Odiometri
4000-6000 Hertz’de çentik
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
57
Solunum fonksiyon testi
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
58
Tüm İşyerlerinde Ortak Sorun
SİGARA
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
59
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
60
Teşekkür eder,
Kazasız
Sağlıklı Günler
Dilerim
13.12.2015 13:42
Dr. A. Kadir ATLI
61
Download

Sağlık Gözetimi