Yrd.Doç.Dr. Bülent DÖŞ

Gagne’nin öğretim durumları modeli Bilgiyi
İşleme Kuramının öğrenenin bir uyarıcı ile
karşılaştığı zaman zihninde gerçekleşen
olaylar temel alınarak oluşturulmuştur.
1-Dikkati sağlama
Uyarıcı algıları aktive eder
2-Öğrencilere hedefleri bildirme
Beklenti oluşturur
3-Ön bilgileri hatırlatma
Kısa süreli belleğin aktive edilmesi
ve bazı bilgilerin geri getirilmesi
4-İçeriği sunma
İçerikte algıda seçicilik
5-Öğrenmeye rehberlik etmeyi
sağlama
Uzun süreli belleğe semantik
kodlamanın yapılması
6- Davranışı ortaya çıkarma
Kodlamayı doğru yapma
7-Dönüt sağlama
Doğru performansın pekiştirilmesi
8-Performansı değerlendirme
Final değerlendirme ile içeriğin
pekiştirmesinin yapılması
9-Kalıcılığı ve transferi sağlama
Yeni öğrenilen bilginin
genellenmesi


Sizden alanınızla ilgili bir konuyu derste
anlatmanız istendi diyelim.
Derse girdiğinizde konuyu anlatma adına
yapacağınız ilk şey nedir?


Gagne‘ye göre etkili bir öğrenmenin
gerçekleşmesi için 9 durum vardır ve bu
durumların bir derste sırasıyla uygulanması
gerekir.
Öncelikle öğrencilerin dikkatinin derse
çekilmesi ve öğrencinin öğrenilecek konuyla
ilgilenmesinin sağlanması gerekir.



Daha sonra öğrencilere neyin öğrenileceği
söylenmelidir. Bırakın öğrenci ne
öğreneceğini bilsin.
Ön bilgilerle bağlantı kurma. Konu ile ilgili
öğrencilerin ne bildiğini düşünmelerini
sağlanır.
İçeriği öğrencilere sun. Öğrencilere rehberlik
et, konudan ayrılmadan öğrenmelerini sağla.




Performansı ortaya çıkar. Öğrencilere
öğrendikleri ile ilgili birşeyler yaptır.
Geribildirimde bulun.
Performansı değerlendir.
Kalıcılığı sağla.



Öğretimin hedefler doğrultusunda
gerçekleşmesi için, öğrencinin dikkatinin
öğretilecek materyale çekilmesi gerekir.
Öğretmen bu amaçla birçok görsel (resim,
film, tablo, harita vb.) ve sözel (fıkra, günlük
yaşantıdan seçilecek bir örnek vb.) uyarıcıdan
yararlanabilir.
Dikkat çekici bir soru veya bir görev
verilebilir.



Örnek: Bugüne kadar öğretmenleriniz
içerisinde dersi en iyi anlatan öğretmeniniz
derse nasıl başlıyordu?
Sizden alanınızla ilgili bir konuyu derste
anlatmanız istendi diyelim.
Derse girdiğinizde konuyu anlatma adına
yapacağınız ilk şey nedir?


Öğretime başlamadan öğrenciye ne
öğretileceğini duyurmak, onun öğrenmeye
hazırlanmasını sağlar ve seçici algısını
yönlendirir.
Dersin başında ne öğreneceğini ya da
kendisinden ne beklendiğini bilen öğrenci,
ders sırasında verilen uyarıcılardan
hangilerinin önemli olduğunu daha kolay
kavrar, öğretmenin sunduğu uyarıcılardan
önemli olanlarını seçerek, kısa ve uzun süreli
belleğe kodlar.


Öğrenciye bu durumda ders sonunda elde
etmesi gereken normal performansın ne
olduğunun bildirilmesi gerekir.
Örnek: Öğrenci, bu ders sonunda Gagne’nin
öğretim durumları modelinin basamaklarını
kullanarak herhangi bir dersi tasarlayabilir.


Bilgiyi işleme kuramında görüldüğü gibi, kısa
süreli bellekteki bilgilerin uzun süreli belleğe
anlamlı bir biçimde kodlanabilmesi için
önbilgilerle ilişkilendirilmesi gerekir.
Bu nedenle yeni bir bilgi sunulmadan önce,
öğrencinin bu bilgiyle ilişkili önbilgisinin
hatırlatılması gerekir. Böylece öğrenci, yeni
gelen bilgiyi uzun süreli belleğine anlamlı ve
örgütlü biçimde kodlayabilir. Öğrenme daha
hızlı ve kolay gerçekleşir.



Anlatılan konu ile ilgili öğrencilere bilgileri
sorulur veya konu ile ilgili önceki deneyimleri
varsa onlar sorulur.
Örnek: Öğrenci kazanımlarının ders
öncesinde belirlenmesi ve ders sırasında
öğrencilere bildirilmesinin nedeni nedir?
Örnek: Öğretmeniniz size hiç ders sonunda
kazanacağınız kazanımları söyledi mi? Hangi
derste nasıl söyledi?


Öğrenci yukarıda açıklanan işlemlerle
öğrenmeye hazırlandıktan sonra, öğretilmek
istenilen davranışlarla ilgili uyarıcılar öğretim
ortamına sunulur.
Sunuş sırasında çeşitli öğretim yöntem, teknik
ve materyalden yararlanılabilir. Öğrenci
sunulan uyarıcıları, seçerek, örgütleyerek,
önbilgileriyle karşılaştırarak, uzun süreli
belleğine kodlamaya çalışır



Uyarıcı materyal organize bir şekilde
hazırlanmalı, basit bir dil kullanılmalı ve
açıklayıcı olmalıdır.
Yeni kavramlar ve ilgili örnekler iyi bir şekilde
sunulmalıdır.
Materyal öğrenci kazanımlarını kazandıracak
şekilde tasarlanmalıdır.

Örnek: Gagne’nin öğretim durumları modeli
sunulurken bu modelin ne olduğu, ne ile ilgili
olduğu, kavramlar ve örnekler verilmelidir.


Öğrenme ortamında öğrencilerin yanlış
davranışlar kazanmaması ve başarılı
olmalarının sağlanması için onlara rehberlik
edilmesi gerekir.
Bu amaçla, öğrenciye neyi nereden çalışacağı,
öğrenme sırasında nelere dikkat etmesi
gerektiği, anlamlı kodlama yapabilmesi için
yeni bilgilerin hangi ön öğrenmelere
birleştirileceği konularında ipuçları
verilmelidir



Öğrencilere hangi stratejiyi kullanırlarsa daha
iyi öğrenecekleri ve konu ile ilgili daha iyi
öğrenmeyi gerçekleştirecek materyali nerede
bulabilecekleri ile ilgili kılavuzlama
yapılmalıdır.
Örnek: Grup çalışma etkinlikleri, rol oynama,
simulasyon ile Gagne’nin öğretim durumları
modeli yaptırılabilir.
Örnek:
http://www.bbc.co.uk/schools/teachers/ks2_
activities/maths/probability.shtml



Her yeni davranış öğretildikten sonra
öğrencilerin bu davranışı ne derece
kazandıklarının yoklanması gerekir.
Davranışı ortaya çıkarma yazılı ve sözel
sorularla gerçekleştirilebilir.
Öğrencilerde kazandırılmak istenen davranış
gözlenmese, öğretim ortamı
zenginleştirilmeli, öğrenciye yeni ipuçları
verilmelidir.




Yeni öğrenilen bilgi veya beceri değişik
durumlarda tekrar edilmeli ve gözlenmelidir.
Öğrenci öğrendiği yeni konuyu
gösterebilmelidir.
Konu kalıcılığın sağlanması için sürekli tekrar
edilmelidir.
Örnek: Gagne’nin öğretim durumları modelini
bir aslanın yavrusuna avı öğretmesi şeklinde
tasarlayınız.



Öğrenci gösterdiği davranışın doğruluğu
hakkında bilgi almak ister.
Öğrenci gösterdiği davranışın doğru
olduğunu bilirse davranışı pekiştirir ve
öğrenmeye karşı güdüsü artar.
Öğrencinin gösterdiği davranış yanlışsa, bir
daha aynı hatayı tekrarlamaması ve yanlış
öğrenmeye neden olunmaması için hatanın
düzeltilmesi gerekir.



Öğrenci performansı gerçekleştirdikten sonra
öğretmen performansın nasıl yapıldığı ile ilgili
olarak öğrenciye geribildirim vermelidir.
Öğrencinin hangi kısmı daha da geliştirmesi
gerektiği, daha iyi yapması için gereken
durumlar veya geliştirilmesi için gerekli
koşulların ne olduğunun söylenmesi gerekir.
Örnek: Gagne modelinin uygulanmasında ön
bilgilerin hatırlatılması kısmını tam olarak
yapamadın, bağlantıyı kuramadın, bu konuda
daha yaratıcı olmalısın.



Öğretme durumunun sonunda her bir
öğrencinin istendik davranışı ne derecede
kazandığının belirlenmesi gerekir.
Öğretmen informal yollarla birkaç davranışı
gözledikten sonra öğrenmenin
gerçekleştiğine kanaat getirebilir.
Değerlendirme formal olarak izleme
testleriyle daha sistemli olarak
gerçekleşebilir.



Öğrenme hedeflerinin gerçekleşip
gerçekleşmediğinin belirlenmesi için
öğrencilerin test edilmesi gerekir.
Bu ders sonunda bir sınav veya bir proje ödevi
ile gerçekleştirilebilir.
Örnek: Gagne’nin öğretim durumları modelini
online bir derste uygula.





Yeni öğrenilen bilgilerin kalıcı olması ve kolay
hatırlanabilmesi için, bilgilerin uzun süreli
bellekte iyi bir biçimden örgütlenmesi ve belli
aralıklarla tekrar edilmesi gerekir.
Tekrar, öğrenme sırasında yoğun ya da aralıklı
olarak yapılabilir.
Bilgilerin bellekte iyi örgütlenebilmesi için de,
öğrenilen bilgilerin yeni durumlarda kullanılması
sağlanmalıdır.
Bu amaçla öğrencilere yeni kazandıkları bilgileri
uygulayabilecekleri problem durumları
verilmelidir.
Böylece hem öğrenme eksikleri fark edilip
giderilebilir, hem de yeni oluşturulan şema
güçlenir.




Öğrenciler yeni öğrendikleri konu hakkında
uzman olmalarının sağlanması gerekir.
Böylece öğrenilen bilgi veya becerinin akılda
kalıcılığı artırılmış olur.
Örnek: Gagne’nin öğretim durumları modelini
kullanarak Matematik, Geometri, Fizik, Kimya,
Türkçe, Din Kültürü ve Beden Eğitimi
derslerinden birer tane ders planlaması yap!!!
Yukarıdaki örneği bir ay sonra tekrar et!!


1-Dikkati sağlama
2-Öğrencilere hedefleri bildirme
3-Ön bilgileri hatırlatma
4-İçeriği sunma
5-Öğrenmeye rehberlik etmeyi sağlama
6- Davranışı ortaya çıkarma
7-Dönüt sağlama
8-Performansı değerlendirme
9-Kalıcılığı ve transferi sağlama
Download

ÖĞRETİM DURUMLARI MODELİ