Yeniden yapılandırmanın bölgesel
seviyede etkileri ve sonuçların ele
alınmasına yönelik yaklaşımlar
Yönetici özeti
Giriş
Temel bulgular
Yeniden yapılandırma ve yapısal değişim, giderek artan
şekilde, ekonomik kalkınmanın özünde var olan
özelliklerden biri olarak kabul edilmesine ve Avrupa ve
Üye Devletler seviyesinde politika alanında daha fazla
dikkat çekmesine rağmen, bu konu bölgesel bakış açısıyla
nadiren tartışılmaktadır. Bununla beraber, çoğu geniş
kapsamlı yeniden yapılandırma, gerçekleştirildikleri
bölgeleri ve istihdam alanlarını etkilemektedir. Yeniden
yapılandırmanın bölgesel seviyedeki etkileri ve yerel
ekonomide, iş gücü piyasasında ve toplumda yarattığı
potansiyel sonuçların ele alınmasına yönelik yaklaşımlar
hakkındaki spesifik bilgi çok azdır.
Kriz ve kriz sonrası dönem (2008–2013), AB
genelinde iş gücü piyasası performansında keskin bir
fikir ayrılığına sebep olmuştur; bu fikir ayrılığının
büyük kısmı ulusal faktörlerden ziyade bölgesel
faktörlere atfedilebilir.
Bu rapor söz konusu bilgi açığını kapatmaya yardımcı
olmayı amaçlamaktadır. İkincil verilerin analizi, literatür
taraması ve derinlemesine beş vaka çalışmasına
dayanarak hazırlanan rapor, yeniden yapılandırılan şirket
dışında geniş kapsamlı yeniden yapılandırmanın etkilerini
tanımlamakta ve incelemektedir. Ayrıca, önemli bir
yeniden yapılandırmadan sonra, iş gücü pazarlarını
sürdürmeye ve iyileştirmeye yönelik bölgesel pozitif
yönetime dair başarı hikayelerini örneklerle açıklamayı
hedeflemektedir.
Politika bağlamı
Avrupa
genelinde,
politika
yapıcılar
yeniden
yapılandırmanın etkilerinin bölgesel seviyede güçlü
şekilde hissedildiğini ve değişimi öngören ve yöneten
bölgesel yaklaşımların gerekli olduğunu kabul etmektedir.
Global ekonomik ve mali kriz, bölgelerin bu sıkıntılı
dönemden etkilendiğini açıkça göstermiştir ve bunun
yapısal gelişimleri ve orta ve uzun vadeli rekabet gücünü
etkileyeceği farz edilmektedir.
Bir süre boyunca, hem Avrupa Komisyonu hem de pek
çok ulusal hükümet yerel ekonomi ve istihdam gelişimi için
çok paydaşlı yaklaşımlar geliştirmiştir. Çoğu durumda, bu
yaklaşımlar stratejik ve ileriye yönelik olmuştur. Bunun
aksine, yeniden yapılandırmanın yönetilmesine ve
etkileriyle başa çıkılmasına yönelik ortak bölgesel
girişimler, politika gündeminde bu kadar üst sıralarda yer
almıyor gibi görünmektedir.
Avrupa
Yeniden
Yapılandırma
Monitörü
(2002–2013)’nden elde edilen yeniden yapılandırma
verilerine göre, geniş kapsamlı yeniden yapılandırma
yoğunluğunun en yüksek seviyede görüldüğü yerler,
başta Çek Cumhuriyeti, Polonya, Romanya ve
Slovakya olmak üzere Avrupa Birliği üyesi Orta ve
Doğu Avrupa ülkeleri olmuştur. Kapsamlı mevcut
endüstriyel altyapıdan faydalanan ve iş gücü
maliyetlerinin daha yüksek olduğu Batı Avrupa
ülkelerindeki üretim faaliyetlerinin kaydırıldığı bu
ülkelerde, geniş kapsamlı yeniden yapılandırma
vakalarının net bir pozitif sonucu olmuştur.
Tüm AB Üyesi Devletlerde ve bölgelerde uzun vadede
en önemli yapısal değişim hizmetlere kayma olsa da,
kriz ve kriz sonrasındaki nispeten kısa dönem
boyunca, belirli sektörlerde (özellikle inşaat ve ayrıca
perakende) görülen ağırlıklı döngüsel gelişmeler,
ulusal ve bölgesel iş gücü pazar performansını
birbirinden uzaklaştıran belirleyici ana etkenler
olmuştur. Krizden bu yana sektörel istihdam
kompozisyonun en çok değiştiği bölgeler, emlak
sektöründeki ani yükseliş ve düşüşün sektördeki
işlerin yarısından fazlasının kaybedilmesine sebep
olduğu ülkeler olmuştur – örneğin, İrlanda ve İspanya.
Vaka çalışmaları, bölgesel ve yerel aktörlerin yeniden
yapılandırmanın bölgesel ekonomi ve iş gücü pazarı
üzerindeki etkilerini hafifletmeye yönelik bir dizi tedbir
oluşturmada başarılı olduğunu göstermektedir. Genel
olarak, bölgesel yaklaşımlar farklı stratejik
oryantasyonlarla çeşitli politika alanlarına yapılan
müdahalelerden oluşmaktadır; dolayısıyla münferit
tedbirler içerikleri ve hedef grupları açısından farklılık
göstermektedir. Çoğu vakada, ani etkilerle başa
çıkmaya yönelik acil/kısa vadeli tedbirlerin ve bölgesel
ekonominin uzun vadede sürdürülebilirliğini ve
rekabet gücünü sağlamaya yönelik stratejik/uzun
vadeli araçların yer aldığı kapsamlı bir paket
şeklindedirler.
Kısa vadeli tedbirler, daha çok çalışanlara ve iş gücü
pazarına odaklanır görünmektedir: örneğin iş arama
desteği, diğer bölgesel şirketlere geçici olarak
yerleştirme, stajyerlikler, kamu çalışmaları ve istihdam
yardımları. Uzun vadeli tedbirler, daha çok iş ve
ekonomiyi hedeflemektedir: bölgesel büyüme
potansiyelini belirlemek, bu alanlarda girişimciliği
teşvik etmek, araştırma ve geliştirme (Ar–Ge) ve
yenilikleri desteklemek.
Bu girişimler, çok paydaşlı bir yaklaşım çerçevesinde
tasarlanmakta ve uygulanmaktadır. Ulusal hükümet,
finans
sağlamanın
yanı
sıra
faaliyetlerin
tasarlanmasında ve koordinasyonunda da genellikle
stratejik bir rol oynamaktadır. Bölgesel ve yerel
aktörler (hükümet, kamu istihdam hizmeti, sosyal
ortaklar, yeniden yapılandırma şirketi ve hizmet
sağlayıcılar), tedbirleri belirli hedef gruplar için
uygulayarak daha operasyon odaklı çalışmaktadır.
Bölgesel yaklaşımların başarılı olmasında aşağıdaki
faktörlerin rol oynadığı tespit edilmiştir:
sadece yeniden yapılandırma bakımından değil
aynı zamanda kurumsal düzenlemeler ve politik
stratejiler bakımından değişime açık olmak;
tüm ilgili bölgesel ve yerel paydaşların taahhüdü
ve aktif olarak dahil olması;
çeşitli politika alanları, oryantasyonlar ve hedef
gruplar içeren bütünleşik bir stratejik yaklaşım, ve
hızlı ve etkili uygulama (koordinasyon dahil);
sürdürülebilir finansman;
bölge dışındaki gelişmelerin farkında olmak.
Politika göstergeleri
Bölgesel aktörlerin önceden işbirliği oluşturmuş
olması, yeniden yapılandırmanın ele alınmasında
bölge yaklaşımların başarısına destek olmaktadır.
Bu; müşterek bir vizyon, ağ oluşturma ve takas
yoluyla ortak bir "bölgesel ruh" geliştirilmesiyle
teşvik edilebilir.
Vaka çalışmalarından elde edilen bulgular, işten
çıkarılmış çalışanların başka işverenlere geçiş
yapması, kendi işlerini kurması veya emeklilik öncesi
döneme girmesi nedeniyle, istihdam alanındaki net iş
kaybının
yeniden
yapılandırılan
şirketlerde
gerçekleşen iş kesintilerinden belirgin şekilde daha
düşük olduğunu göstermektedir.
Bütünleşik bir stratejik yaklaşım için tüm
paydaşların aktif ve koordine şekilde, bölgenin
kendine has özelliklerine uygun olarak
hazırlanmış hem uzun vadeli hem kısa vadeli
tedbirleri dikkate alması ve bunlara dahil olması
ve bu yaklaşımın çeşitli politika alanlarını ve hedef
gruplarını kapsaması gerekmektedir.
Ekonomik bakış açısıyla, iş ilişkileri ne kadar yakın ve
bölgesel ekonomi ne kadar az çeşitli ise bölgesel
etkilerin o kadar güçlü olduğu görülmektedir. Bununla
birlikte, tüm yeniden yapılandırmaların yeniden
yapılandırılan şirketlerin tedarikçileri üzerinde –
özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) –
belirgin etkileri olmakta ve onların alternatif iş
aramasını veya yeniden yapılandırmanın sonuçlarına
katlanmasını (maliyet baskısını kabul etme, ön
finansman ihtiyaçlarını karşılama veya dağıtımı
yapılacak sipariş miktarlarının ayarlanması gibi)
gerektirmektedir.
Müdahalelerde gecikme olması müdahalenin etkili
olmasını engellediği için, bölgesel gelişmeleri
sürekli izleyen bir sistem kurulmalıdır. Buna ek
olarak, bölgesel seviyedeki aktörlerin karar
vermek için hem yeterli otonomiye hem de
yetkinliklere sahip olması gereklidir.
Bölgesel topluluk üzerindeki etkilerin tek bir yeniden
yapılandırmaya atfedilmesi güçtür; ancak hem bu
projedeki vaka çalışmaları hem de mevcut literatür,
istihdam alanında sosyal kutuplaşma potansiyeli
olduğuna işaret etmektedir.
Finansmanın sürdürülebilir olmasını sağlamak
için, birden fazla kaynak kullanılmalı ve sistemli
değerlendirmeler yoluyla yatırılan fonların
kullanımının etkinliği sürekli olarak
değerlendirilmelidir.
Genel anlamda “sağlıklı” bir ekonomik ve iş gücü
pazarı yapısı, geniş kapsamlı yeniden
yapılandırmanın etkilerinin hafifletilmesine ve
bölgesel ihtisaslaşma ve çeşitlenme arasında bir
denge oluşturulmasına katkıda bulunabilir.
KOBİ’lerin ve iş gücü pazarında daha az avantajlı
pozisyona sahip olanların özel durumunun dikkate
alınması gerekmektedir.
Ayrıntılı bilgi
“Effects of restructuring at regional level and approaches to dealing with
the consequences” (Yeniden yapılandırmanın bölgesel seviyede etkileri ve
sonuçların ele alınmasına yönelik yaklaşımlar) hakkındaki rapor aşağıdaki
adreste bulunmaktadır:
http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1441.htm
Daha fazla bilgi için, Araştırma Müdürü Irene Mandl ile
[email protected] adresi üzerinden irtibata geçiniz.
EF/14/41/TR 1
Download

Download pdf ( 41KB ) - Eurofound