Çalışma koşullarında mesleki profiller:
Birden çok dezavantaja sahip grupların
belirlenmesi
Yönetici özeti
Giriş
Beşinci Avrupa Çalışma Koşulları Anketi (EWCS)’ne
dayanan bu rapor, Avrupa’da birden çok dezavantaja
sahip olan ve bu nedenle insanların bu işlerde kalmasını
zorlaştıran meslekleri belirlemeyi hedeflemektedir. Bu
analizde kullanılan ana araçlar; Green ve Mostafa
tarafından beşinci EWCS sonuçlarına göre hazırlanmış
olan ve kazanç, beklentiler, çalışma süresi ve esas iş
kalitesi boyutlarını içeren İş Kalitesi Endeksleri (JQI)’dir.
İş kalitesinin devamlı olarak düşük olduğu meslekler
"birden çok dezavantaja sahip meslekler" olarak
adlandırılır. Bu meslekler iş kalitesine ilişkin dört
göstergenin tamamında nispeten düşük puanlar
almaktadır: kazanç, iş ve kariyer beklentileri, çalışma
süresi ve esas iş kalitesi.
İşgücünün yapısal özellikleri (cinsiyet kompozisyonu, yaş,
eğitim ve ekonomi sektörü) ile mesleğin kalitesi arasındaki
ilişki ve belirli çalışan türleri arasındaki farklılıklar ele
alınmaktadır.
Politika bağlamı
İş kalitesini artırıp çalışma koşullarının daha iyi olmasını
sağlarken Avrupa genelinde daha fazla ve daha iyi işler
yaratmak, Avrupa istihdam stratejisi ve Avrupa 2020
stratejisi kapsamındaki ana önceliklerdendir. Çalışma
koşullarının iyileştirilmesi ayrıca çalışma hayatının daha
uzun sürmesini ve iş ve istihdamın daha sürdürülebilir
olmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Bu analiz sosyal eşitsizlikler ve özellikle sağlık üzerindeki
belirleyici etkenler konusundaki tartışma bağlamında
ilişkilidir. Ayrıca, kişinin devletten emeklilik talep etme
yaşının yükseltilmesine yönelik tartışmalar açısından da
faydalıdır. Buna karşı olan argüman ve belirli
mesleklerdeki çalışanların yaşadığı zorluklar dikkate
alındığında özellikle önem taşır. Bu analiz Avrupa
işgücü
pazarındaki
yapısal
değişiklikleri
değerlendirmek için de faydalıdır.
Analiz, EWCS’nin katılım oranlarını artırmak ve iş
kalitesini iyileştirmek için yapılması gerekenleri
anlamaya yardımcı olma çalışmalarına ilavede
bulunmaktadır. Sadece bir veya daha fazla belirli
çalışma koşulu boyutunun analiz edildiği bir yaklaşım
yerine, bu rapor karşı karşıya oldukları dezavantajları
ortadan kaldırmaya yönelik olarak özel tasarlanmış
politikalara ihtiyaç duyabilen farklı çalışan gruplarına
odaklanmaktadır.
Temel bulgular
Yapılan analiz, farklı mesleklerin farklı çalışma
koşullarına ve iş kalitesine sahip olduğunu teyit
etmiştir.
Kazanç, iş ve kariyer beklentileri, çalışma süresi ve
esas iş kalitesi açısından mesleki gruplar arasında
belirgin farklılık bulunmaktadır. Ayrıca, meslekler
arasındaki farklılıklar genellikle görevlerin ve
sorumlulukların yerine getirilmesi için gerekli vasıf
seviyesi ile ilişkilidir. İş kalitesi skalasının en
tepesinde, daha sıklıkla, yüksek seviyede vasıf
gerektiren mesleklerde çalışanlar (Yöneticiler,
Profesyoneller ve Teknisyenler gibi) yer alma
eğiliminde iken, orta vasıflı beden işçileri (Nitelikli
tarım, orman ve balıkçılık işçileri; Esnaf ve
zanaatkarlar; Tesis ve makine operatörleri) ve nitelik
gerektirmeyen meslekler skalanın alt yarısında yer
alma eğilimindedir.
Orta vasıflı bedensel meslekler ve düşük vasıflı
meslekler kazanç, beklentiler ve esas iş kalitesi
açısından oldukça düşük puan almakta ve hem
fiziksel hem ruhsal esenlik açısından nispeten düşük
seviyeler göstermektedir. Bununla beraber, çalışma
süresi kaliteleri genellikle iyidir. Bunun aksine, yüksek
vasıflı meslekler çalışma süresi hariç neredeyse tüm
iş kalitesi göstergelerinde nispeten iyi puan
almaktadır.
Mesleki gruplar arasındaki ortalama kazanç seviyesi
farklılıkları, en yüksek seviyeye sahip yüksek vasıflı
çalışanlardan nispeten daha düşük ortalama
değerlere sahip orta ve düşük vasıflı mesleklere doğru
yumuşak şekilde düşüş göstermektedir. En yüksek
kazanç rapor edenler profesyoneller ve yöneticiler,
olurken en düşük kazanç elde edenler nitelikli tarım
işçileridir. Profesyoneller, yöneticiler ve teknisyenler
aynı zamanda beklentiler açısından en iyi grup
olurken, orta vasıflı hizmet ve beden işçileri ile nitelik
gerektirmeyen mesleklerde çalışanlar bu hususta en
kötü durumdadır. Yüksek vasıflı meslekler, esas iş
kalitesi açısından da en iyi konumdadır. Çalışma
süresi, vasıf seviyesi ile açık şekilde korelasyonu
olmayan tek boyuttur. Nitelik gerektirmeyen
mesleklerde çalışanlar ve nitelikli tarım işçileri, yüksek
vasıflı mesleklerde çalışanlarla nispeten benzer
seviyelerde çalışma süresi kalitesi rapor etmektedir.
Dört iş kalitesi göstergesinin tamamında (kazanç,
beklentiler, çalışma süresi ve esas iş kalitesi) düşük
puan alan meslekler Müşteri hizmetleri, İnşaat
sektörü, Gıda işleme, Sabit tesis ve makine
operatörleri, Ameleler ve Yiyecek hazırlama
asistanlarıdır. En yüksek puanı alan meslekler
Başkanlar, kıdemli yöneticiler ve kanun koyucular;
Ağırlama, perakende ve diğer hizmet sektörü
yöneticileri; Bilim ve mühendislik alanında çalışan
profesyoneller; Bilgi ve iletişim teknolojileri alanında
çalışan profesyonellerdir.
Analiz ayrıca mesleki eşitsizliklerin bazen yalnızca
çalışma koşullarından ziyade işgücünün münferit
özellikleri ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Genç
çalışanların, 50 yaş ve üzeri çalışanlara göre, birden
çok dezavantaja sahip bir işe sahip olmalarının daha
muhtemel olduğu görülmüştür. Ayrıca, birden çok
dezavantaja sahip işlere sahip olması en olası olanlar
daha az eğitimli çalışanlardır.
Neredeyse tüm iş kalitesi göstergelerindeki
varyasyonlar, ülkeler arasındaki farklılıklar Üye
Devletlerde iş kalitesini artırmaya yönelik farklı politika
yaklaşımları için ihtiyaç ima edebileceğinden, ülke
farklılıklarının ve ulusal işgücü pazarı ortamlarının
daha ayrıntılı olarak incelenmeye değer olduğunu
ortaya koymaktadır.
Politika göstergeleri
Avrupa’daki politika yapıcıların daha fazla genci
çalışma hayatına kazandırma ihtiyacına ilişkin
endişeleri halihazırda kapsamlı şekilde ele alınmıştır.
Bununla beraber bu analiz, genç çalışanların birden
çok dezavantaja sahip işlere sahip olma tehlikesi
altında olduğuna dair rahatsız edici bir tablo ortaya
koymaktadır. Bu, hassas konumdaki belirli çalışan
grupların (genç çalışanlar gibi) uygun hale getirilmiş
politika tedbirlerine ihtiyaç duyabileceklerine işaret
etmektedir. AB politika yapıcıları için bir diğer ivedi
zorluk ise vasıf seviyesi ile ilişkili olan mesleki
eşitsizliklerin düzeltilmesidir; çünkü iş yerinde birden
çok dezavantaja maruz kalmak çalışanların sağlığı
üzerinden olumsuz sonuçlar doğurabilir ve bu da
nihayetinde çalışmaya devam edebilmelerini
etkilemektedir.
Çalışma koşullarını iyileştirmek için hem Avrupa
seviyesinde hem de ulusal seviyede pek çok girişim
organize edilmekte ve uygulanmaktadır. Bu, mesleki
gruplar Avrupa’daki sektörler genelinde eşit olarak
dağılmış olmadığından, birden çok dezavantaja sahip
mesleklerdeki çalışma koşullarını iyileştirme niyetiyle
son derece alakalıdır. Aslında, bazı sektörlerde belirli
meslekler belirgin şekilde daha fazla paya sahiptir
(örneğin, İnşaat sektöründe çalışanların %47'si Bina
ve ilgili işler alanında çalışmakta iken Ulaşım
sektöründe istihdam edilenlerin %47'den fazlası
Şoförler ve mobil operatörlerdir).
Ayrıntılı bilgi
“Occupational profiles in working conditions: Identification of groups with
multiple disadvantages” (Çalışma koşullarında mesleki profiller: Birden çok
dezavantaja sahip grupların belirlenmesi) hakkındaki rapor aşağıdaki
adreste bulunmaktadır:
http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1413.htm
Daha fazla bilgi için, Araştırma Müdürü Gijs van Houten ile
[email protected] adresi üzerinden irtibata geçiniz.
EF/14/13/TR 1
Download

Birden çok dezavantaja sahip grupların belirlenmesi