GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SARMALI
-
-
-
-
Elisabeth Noelle-Neumann, medya ve kamuoyu
ilişkisini anlamaya ve açıklamaya yönelik olarak
geliştirdiği kuramda, 1980’li yıllarda medya
araştırmalarında güçlü etkilere geri dönüşün
öncülüğünü yapmıştır.
Almanya’daki 1965 seçimlerinin sonuçlarını irdeleyen
Neumann, Suskunluk Sarmalı adıyla anılan bu teoriyi
geliştirmiştir.
Bu model, bir bakıma Gündem Belirleme modelinin
“negatif ayna imajı”dır.
Kitle iletişim araçlarının belli konuları, sorunları ve
bunların tartışılmasını halkın gündeminden uzaklaştırma
yeteneği üzerinde durur.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
SARMALI
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
- Model, aynı zamanda kamuoyunun biçimlenmesi sürecine ilişkindir.
- Kitle iletişim araçlarının kamuoyu üzerinde güçlü etkileri olduğu, fakat
bu etkilerin geçmişte araştırma kısıtlarından dolayı kestirilemediği
fikrinden yola çıkan Neumann, kişinin düşüncesinin “başkalarının ne
düşündüğüne ya da başkalarının düşüncesini nasıl algıladığına”
bağlı olduğunu ileri sürmektedir.
• Neumann’a göre;
1 Toplum, normlardan sapan bireyleri dışlamakla tehdit etmektedir.
2 Bireyler, sürekli olarak dışlanma korkusu içindedirler.
3 Bireyler, dışlanma korkusu nedeniyle kanaat iklimini sürekli
gözlemektedirler.
4 Bireyin yaptığı bu gözlem, düşünce ve kanaatlerini açıklayıp
açıklamaması sürecine etki etmektedir.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
SARMALI
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
- Bireyler toplumda yalnız kalmaktan ve yalıtılma korkusundan dolayı
çevrelerini sürekli denetlemekte, toplumda yaygınlaşan ya da gözden
düşen kanıların neler olduğunu saptayarak; kendi fikirleri
yaygınlaştıkça fikirlerini açıkça dile getirmekte, aksi durumda ise
sessiz kalmayı tercih etmektedirler.
- Birey, toplumda hangi görüşün kabul gördüğünü kendi gözlemlerine
dayanarak öğrenebileceği gibi, ağırlıklı olarak, kitle iletişim
araçlarından yararlanır.
- Bu noktada, belirleyici olan etmen, fikirlerin büyüklüğünden
ziyade, taraftarların bu fikirleri ifade etme isteği ve yeteneğidir.
-
Kitle iletişim araçlarında az yer bulan görüşler, daha az sayıda kişi tarafından
desteklenip ifade edilebilirken, çok yer bulan görüşler, kişilerin, çoğunluğun
yanında yer alma kaygısıyla hareket etmelerinden dolayı, kendine yeni
taraftarlar kazanmaktadır.
- Bireyler suskun kaldıklarında bu görüş daha az yaygın ve geçerli
görüleceğinden, bir suskunluk sarmalı oluşmaktadır.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SARMALI
- Toplumda yaygın görüşlerin dışında bir görüşe sahip olan
insanlar seslerini duyurmada daha az istek
duyacaklarından, kitle iletişim araçlarınca ifade edilen
görüşler daha baskın ve doğru görüş olarak
algılanacaktır? neden_?
- Suskunluk Sarmalı Teorisine göre, bireyin toplumla ve
diğer bireylerle bütünleşme amacı taşıması, toplum
baskısından uzaklaşmak için diğerlerine benzemesine ve
benzer şekilde davranmasına neden olmaktadır.
- Neumann’ın deyimiyle, “kurtlarla birlikte uluma”
durumudur bu.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SARMALI
1
2
3
Suskunluk Sarmalı Bağlamında Kitle İletişim Araçlarının
Rol ve Etkinliği
Bu teori, iletişim araçlarının rol ve etkinliğini 3 aşamada
açıklamaktadır.
İlk olarak kitle iletişim araçları toplumda baskın olan
düşüncelerin neler olduğu yönündeki izlenimleri
şekillendirmektedir.
İkinci olarak, yaygınlaşmakta olan düşüncelerin neler
olduğuyla ilgili izlenimleri pekiştirmektedir.
Üçüncü ve son olarak da, herhangi bir birey tarafından
toplum önünde hangi düşüncelerin dışlanmadan
açıklanabileceğiyle ilgili izlenimleri belirtmektedir.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SARMALI
1
2
3
4
Suskunluk Sarmalı Bağlamında Yapılan Bazı Görgül
(Ampirik) Araştırmalar
Toplumdaki çoğunluk kampı, etkili medya tarafından
desteklendiği takdirde konuşmak için azınlığa göre daha
isteklidir.
Eğer medya karşıt kampı, yani azınlığı desteklerse,
çoğunluk kampı sessiz çoğunluk haline gelir.
Azınlık, medyanın düşmanca tutumuyla karşılaşırsa
sessizliğe bürünür.
Azınlık, medyadan destek gördüğü takdirde,
çoğunluktan daha fazla konuşma arzusu duyar,?
Neden?
çünkü etkili medyanın kamusal otoritesi tarafından
güçlendirilmiştir.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
SARMALI
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
1 Muzaffer Şerif’in (1936) “Grup Normunun Oluşması” Deneyi
2 Solomon Asch’in “Grup Normuna Uyma” Deneyi
3 Stanley Milgram’ın “İtaat” Deneyi
Muzaffer Şerif’in (1936) “Grup Normunun Oluşması” Deneyi
-
Muzaffer Şerif (1936), “otokinetik etki” diye bilinen bir
görsel algı yanılgısından yararlanarak grup normunun
oluşmasına ilişkin bir deney yapmıştır.
Tamamen karartılmış bir odada hareketsiz duran bir ışık
noktasına bir süre gözümüzü kaçırmadan dikkatlice
bakarsak, ışık aslında yerinde durduğu halde, onu
hareket ediyormuş gibi görürüz.
-
-
Bu görsel yanılgıdan yararlanarak Şerif bir dizi araştırma
yapmıştır.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI MODELİ
SUSKUNLK
SARMALI
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Muzaffer Şerif’in (1936) “Grup Normunun Oluşması” Deneyi
- Araştırmada birbirini hiç tanımayan kişiler kullanılmıştır.
-
- Bu kişiler ilk olarak teker teker laboratuara alınmış ve kendilerine
bir algı deneyi yapılacağı söylenerek tamamen karartılmış odada,
kendilerine ufak bir ışık kısa aralarla gösterilmiştir.
- Işığın her gösterilişinde, bu ışığın hangi yönde ve ne kadar hareket
ettiği denekten sorulmuştur.
İlk bölümde birbirinden farklı standartlar geliştirmiş olan
deneklerin, bir araya geldiklerinde kendi kişisel standartlarından
vazgeçerek grup halinde tek bir standart oluşturdukları
gözlemlenmiştir.
Böylece kişisel standartlar, yerini, tek bir standarda bırakmış
olmaktadır.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Muzaffer Şerif’in (1936) “Grup Normunun Oluşması” Deneyi
- Bundan sonra, denekler, araştırmanın ilk bölümünde
olduğu gibi, yine tek tek laboratuara alınarak aynı işlem
tekrarlanmış ve bu bölümde her deneğin, yalnız olmasına
rağmen, ilk bölümde geliştirdiği kişisel standardı
kullanmayıp grup standardına bağlı kaldığı görülmüştür.
Solomon Asch’in “Grup Normuna Uyma” Deneyi
- Solomon Asch’in deneyi, “insan, doğru bildiği şeyin
tersini iddia eden bir grup insanla karşılaşırsa, ne
yapar?” sorusunu araştırmıştır.
- Bu deneyde, laboratuarda belli sayıda bireyden
meydana gelmiş gruplara, sırasıyla birçok kart
gösterilmiştir.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Solomon Asch’in “Grup NormunaUyma” Deneyi
- Bir çift karttan ilkinin üzerinde farklı uzunluklarda 3 çizgi,
diğerinde ise tek bir çizgi olup, bu tek çizgi diğer karttaki
üç çizgiden biriyle aynı uzunluktadır.
-
Aynı uzunlukta çizgiler
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
- Deneklere, tek çizginin uzunluk bakımından diğer karttaki
çizgilerden hangisine benzediği sorulmuştur.
- Aslında deneklerden sadece birisi gerçek denektir, ötekiler
araştırmacının asistanlarıdır ve her defasında ne söyleyeceklerine
önceden karar verilmiştir. Ve esas deneğe söz sırası hep en sonda
gelmektedir.
Aynı uzunlukta çizgiler
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
- İlk birkaç kart gösterildiğinde, araştırmacının yardımcıları doğru
cevap vererek deneğin güvenini kazanırlar.
- Fakat sonra hep yanlış cevap vermeye başlarlar. Denek, sıra
kendisine gelene kadar, sıra ile herkesin yanlış cevap vermesinden
rahatsız olmaktadır. Nitekim sıra kendisine gelince, onun da
diğerlerinin dediğini tekrarladığı görülmüştür.
Araştırmaya katılan her 3 denekten birinin bu şekilde diğerlerinin
kararlarına uyduğu saptanmıştır.
İnsanların %35 gibi azımsanmayacak bir kısmının, gruba uyarak, apaçık
gördükleri şeyin tersini söylemeleri, gerçekten önemli bir bulgudur.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Stanley Milgram’ın “İtaat” Deneyi
Stanley Milgram’ın deneyi “insanlar sosyal etkiye ne derece kadar
boyun eğerler?” sorusunu araştırır.
Araştırmacı, gelen deneklere “cezanın öğrenmeye etkisi”
konusunda bir deneye katılacaklarını; birinin öğretmen, diğerinin
öğrenci rolünde olacağını ve öğrenci yanlış yaptığında ceza olarak
öğretmenin ona elektrik vereceğini önceden bilgi olarak verir.
Çekilen kura sonucu, denek öğretmen olduğunu öğrenir.
Öğrenci için öğrenilmesi gereken işlem, genellikle öğrenme
psikolojisi deneylerinde kullanılan kelime çiftleri dizisidir.
Öğrenci, kelime çiftlerini öğrenmek zorundadır. Öğrenci kelimeleri
doğru hatırlayamazsa, öğretmenin ceza olarak öğrenciye elektrik
şoku vermesi gerekmektedir. Öğrenciye her yanlışta bir öncekinden
15 volt daha kuvvetli bir şok verilecektir.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Stanley Milgram’ın “İtaat” Deneyi
- Öğrenme işlemi başlarda iyi gider, ancak sonradan öğrenci yanlışlar
yapmaya ve öğretmen de ona şok vermeye başlar. 75, 90 ve 105
voltluk şoklar sonunda yan odadan iniltiler gelmeye başlar. İniltiler
çığlıklara dönüşür ve 150 volttan sonra öğrenci odadan alınması için
bağırdığında, araştırmacı, öğretmene devam etmesi için kati bir
talimatta bulunur. Derken öğretmen 350 volta kadar çıkar.
- Bu araştırmadan önce, bir grup psikoloji öğrencisine “deneklerin
yüzde kaçı 450 volta kadar öğrenciye şok vermeye devam ederdi?”
sorusu yöneltilmiştir. Onların tahmini, deneklerin ancak %1’inin bu
duruma kadar şok verebilecekleri yönünde olmuştur. Bir grup
psikiyatrist de deneklerin çoğunun 150 volttan öteye geçemeyeceği
tahmininde bulunmuştur.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Stanley Milgram’ın “İtaat” Deneyi
- Bu araştırma ilk önce Yale Üniversitesinde yapılmış ve çeşitli
mesleklerden ve yaşlardan 40 kişiden hiçbiri 300 volttan önce
durmamıştır.
- Bütün deneklerin %65’i 450 voltluk şoku öğrenciye vermiştir. 40
denekten 26’sının suçsuz bir insana emre itaat sonucu zarar ve ıstırap
vermeleri olayı, ancak bu 26 kişinin kişisel özellikleri ile, örneğin
sadist olmaları ile ya da saldırganlık güdüleri ile açıklanabilir.
- Ne var ki, bu araştırma bulgularını deneklerin kişilik özellikleri ile
açıklamak yerine, bir sosyal etki olayı olarak yorumlamak daha
doğrudur.
- Otoritenin etkisinin bu tür bir aşırı itaati nasıl oluşturduğuna ilişkin
tarihi bir örnek, Nazi Almanyası’dır.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Üç “Sosyal Etki” Araştırması
Stanley Milgram’ın “İtaat” Deneyi
• Stanley Milgram, sonradan aynı deneyi biraz değiştirerek
iki farklı Avrupa ülkesinde; oldukça bireyci olarak bilinen
Fransa’da ve Fransa’nın aksine, güçlü toplumsal bağlara
sahip olduğu düşünülen Norveç’te uygulamıştır.
• Milgram’ın deneyinde, denekler farklı kanaatteki
çoğunluğu görmedikleri, sırf sesini duydukları halde, kendi
kanaatlerinde yalnız kalmaktan korkarak, çoğunluğa
uymayı tercih etmişlerdir. Avrupalı denekler Norveç’te
%80, Fransa’da %60 oranında bir uyma davranışı
göstermişlerdir.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
SUSKUNLK
SARMALI
Suskunluk Sarmalı Kuramına Yöneltilen Bazı Eleştiriler
- Kuram, gerek insan doğasına, gerekse de kitle iletişimine fazlasıyla
“kötümser” bakışı yüzünden eleştirilere uğramıştır. Aynı zamanda,
kuramın “evrensel uygulanabilirliği” de büyük ölçüde sorgulanmıştır
- Moscovici (1991) “sessiz çoğunluklar”a daha az; toplumların
yaşamında yaratıcı ve yenilikçi bir rol oynayan “gürültülü azınlıklar”a
ise daha çok dikkat etmemizi önerir.
- Moscovici, aynı zamanda, Suskunluk Sarmalı kuramının
kamuoyunun geleneksel aydınlanma nosyonu ile birlikte bir
derece güncelliğini yitirdiğini savunur.
- Dünyanın birçok yerinde suskunluk sarmalı modelini kullanan
incelemeler yapılmıştır. Bulgular farklı sonuçlar ortaya koymaktadır.
- Örneğin ABD’de bazı bireylerin, diğer insanların ifade edilmiş
fikirlerine aykırı gelse de, kendi fikirlerini belirttikleri
görülmüştür.
GÜÇLÜ ETKİLERE GERİ DÖNÜŞ: GÜNDEM KURMA VE SUSKUNLUK SARMALI
MODELİ
SUSKUNLK
SARMALI
“SUSKUNLUK SARMALI (SPİRAL OF SİLENCE)”
Suskunluk Sarmalı Kuramına Yöneltilen Bazı Eleştiriler
- Moy ve diğerleri ise (1999), televizyon seyretmenin
işlevsel olarak, grup üyeliğine eşit olduğunu
bulmuşlardır
- Bu model, anlık bir durumu veya gerçek bir değişimi
temsil edip etmediğini ya da tutum değişiminin olup
olmadığını bize açıklayamamaktadır.
- Öte yandan, bu model, iletişimin iletişimsizliğini dile
getirmektedir. Çünkü burada kitle iletişiminin kişiler arası
iletişimi özendirmek yerine engellemeye yönelmesi
durumu söz konusudur.
Download

Suskunluk Sarmalı