24.09.2014
Ġġ GÜVENLĠĞĠ AÇISINDAN ASIL ĠġVEREN-ALT ĠġVEREN ĠLĠġKĠSĠ
4857 sayılı iĢ kanununun iĢ güvenliği ile ilgili hükümleri 30.12.2012 tarihinde yürürlükten
kaldırıldığından ve 6331 sayılı iĢ sağlığı ve güvenliği kanununda asıl iĢveren-alt iĢveren iliĢkisi
düzenlenmediğinden, artık iĢ güvenliği ile ilgili asıl iĢveren-alt iĢveren iliĢkisinden bahsedilemez ve asıl
iĢveren, alt iĢverenin personelinden sorumlu tutulamaz.
Asıl işveren-alt işveren ilişkisi ve asıl işverenin alt işverenin işçilerine karşı sorumluluğu 4857 sayılı İş
Kanununun 2. Maddesinde şu şekilde tanımlanmıştır;
“Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin
bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş
için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren
arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine
karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden,…doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile
birlikte sorumludur.”
Ancak, İSG ile ilgili hükümler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda yeniden düzenlendiğinden,
4857 sayılı İş kanununun iş güvenliği ile ilgili hükümleri 30.12.2012 tarihinde yürürlükten kaldırılmış,
dolayısıyla artık 4857 sayılı ĠĢ Kanununun içinde iĢ güvenliği ile ilgili hüküm kalmamıĢtır. Bu yüzden
30.12.2012 tarihinden sonra iĢ güvenliği ile ilgili konularda asıl iĢveren-alt iĢveren iliĢkisini kurmanın
yasal dayanağı yoktur. 6331 sayılı ĠSG kanununda asıl iĢveren-alt iĢveren iliĢkisi düzenlenmemiĢ, kendi
çalıĢanı ile ilgili olarak her iĢverenin kendisini sorumlu tutmuĢtur.
6331 sayılı kanunda olmamasına rağmen sadece “ÇalıĢanların ĠĢ Sağlığı Ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul
Ve Esasları Hakkında Yönetmelik” in 5. Madde 3. Paragrafta alt işverenin çalışanlarının eğitiminden asıl
işverenler de sorumludur hükmü ile “ĠĢ Sağlığı Ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik” in 4.
Maddesinde birlikte veya ayrı ayrı İSG kurulu kurulması ile ilgili olarak asıl işverene de sorumluluk
yüklenmiştir. Tedbir alma, iĢ güvenliği uzmanı çalıĢtırma vd. konularda asıl iĢverene bir sorumluluk
yüklenmemiĢtir. Aynı şekilde “Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 4. Maddesi 1-a bendinde
“Alt işveren” tanımı yapılmış ancak asıl işverene alt işverenin çalışanlarından dolayı tedbir alma, iş güvenliği
uzmanı çalıştırma gibi konularda herhangi bir sorumluluk yüklememiştir. Kaldı ki kanunda dayanağı olmayan
bir sorumluluğun yönetmeliklerle yüklenmesi mümkün değildir. Dolayısıyla asıl işveren, alt işverenin
çalışanlarından dolayı sadece İSG Kanunundaki yukarıda bahsedilen iki husustan başka 4857 sayılı İş
Kanununu ile 5510 sayılı SS ve GSS Kanunundaki diğer hükümlerden –sigortalılık, kaza bildirimleri, ücret,
fazla çalışma, yıllık ücretli izin, ihbar öneli, kıdem tazminatı gibi konulardan- sorumludur.
Ayrıca, 6331 sayılı Kanun 3. Madde (ğ) bendinde, çalışanı olan her kişi ya da kurumu işveren olarak
tarif etmiş, kendi çalışanı hakkında iş güvenliği tedbirlerini alma ile ilgili olarak 4 ve 5. Maddesinde, iş
güvenliği uzmanı çalıştırma ile ilgili olarak 6. maddesinde her işverenin kendisini sorumlu tutmuştur.
Asıl iĢverenle alt iĢveren arasında iĢ güvenliği ile ilgili sorumluluk olmadığı gibi uzmanlar
arasında da benzer bir sorumluluk yoktur. Başka bir ifade ile bir işyerinin iş güvenliği uzmanı, sözleşme
yapmadığı başka bir işyerinden sorumlu değildir. İş Güvenliği mevzuatında buna dair bir hüküm yoktur.
Ġġ GÜVENLĠĞĠ MÜHENDĠSLĠK EĞĠTĠM TĠC. LTD. ġTĠ
ORTAK SAĞLIK GÜVENLĠK BĠRĠMĠ
Oruç Reis Mahallesi Giyimkent 20. Sokak No: 27-29-31 ESENLER – ĠSTANBUL
Tel : 0212 438 71 00 Fax: 0 212 438 71 02
Web:www.isguvenligi.com.tr E-mail:[email protected]
Download

Ġġ GÜVENLĠĞĠ AÇISINDAN ASIL ĠġVEREN-ALT