I
YENĠ YÜZYIL ÜNĠVERSĠTESĠ
SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ
6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ
KANUNU’NUN ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE
DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
Bitirme Projesi
Ezgi BALI
131101385
Bölüm: ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği
DanıĢman
Yrd. Doç. Dr. Mehtap CĠVĠR
Bitirme Tarihi (ARALIK, 2013)
II
Özgünlük Bildirisi
1. Bu çalıĢmada, baĢka kaynaklardan yapılan tüm alıntıların, ilgili kaynaklar referans
gösterilerek açıkça belirtildiğini,
2. Alıntılar dıĢındaki bölümlerin, özellikle projenin ana konusunu oluĢturan teorik
çalıĢmaların ve yazılım/donanımın benim tarafımdan yapıldığını
3. AraĢtırma ve/veya anket çalıĢmaları için “etik kurul onay” yazısı alındığını bildiririm.
Ġstanbul, Aralık 2014
Ezgi BALI
III
6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ
KANUNU’NUN ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE
DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
ÖZET
ĠĢçi sağlığı ve iĢ güvenliği ülkemizdeki inĢaat sektörü için son yıllarda önem kazanan bir
konudur. Bunun en önemli nedeni ülkemizin Avrupa birliğine giriĢ çabası ve inĢaat
sektörünün gün geçtikçe daha fazla sayıda uluslararası yükümlülüklere girerek yabancı
firmalarla iĢ birliği yapmasıdır. Bu nedenle iĢçi sağlığı ve iĢ güvenliği konusundaki ilgili
standart ve yönetmeliklerimizi geliĢmiĢ ülkeler seviyesine çıkartmamız zorunludur.Bu
bitirme ödevinde Türkiye inĢaat sektörünün Ģu an iĢçi sağlığı ve iĢ güvenliği açısından
bulunduğu durum, yürürlükte olan yönetmelikler, ilgili kurumlar ve yapılan uygulamalar
incelenecektir.
Ayrıca gelecekte bu konuda neler yapılması gerektiği, geliĢmiĢ ülkelerdeki örnek uygulamalarla anlatılarak, ülkemizle kıyaslama fırsatı sunulacaktır.
Anahtar sözcükler : ĠĢçi sağlığı, ĠĢ güvenliği, ĠnĢaat sektörü, ĠĢ güvenliği mevzuatı, ĠĢ
güvenliği yönetim sistemleri
IV
6331 OF THE OCCUPATĠONAL
HEALTH AND SAFETY LAW ĠN THE
CONSTRUCTĠON SECTOR ASSESSMENT
SUMMARY
The significance of occupational safety and health topic has increased for construction industry in Turkey over the last few years due to our efforts to join European Union and the increasing demand to sign contracts with international companies to initiate construction work. In order to accomplish these objectives, the
occupational safety and health regulation and standards in Turkey must be elevated to the level of developed countries. This final homework discusses the current
state of occupational safety and health in Turkey by addressing regulations, related institutions and applied practices. In addition, comparisons are being made
with developed countries safety and health systems for future considerations.
Key Words : Occupational Safety and Health, Construction Industry, Safety and Health
Legislation, Safety and Health Management Systems
V
ĠÇĠNDEKĠLER
6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNU’NUN
ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ…………………… V
Özgünlük Bildirisi…………………………………………………………. V
ÖZET………………………………………………………………………5
SUMMARY……………………………………………………………...... 5
GĠRĠġ………………………………………………….……………………..1
BÖLÜM 1.ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE 6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE
GÜVENLĠĞĠ KANUNU’NUN DEVLET AÇISINDAN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ…………………………………………………………….2
1.1.6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠNE GENEL BAKIġ…..…2
1.2.ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONUSUNDA DEVLETĠN SORUMLULUĞU………………………………...5
1.2.1. ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE UYGUNLANMASINA YÖNELĠK
OLUġTURULAN MEVZUATLAR………………………………………….5
1.2.2. TEġKĠLATLANMA…………………………………………………...9
1.2.3. REHBERLĠK VE DANIġMANLIK………………………………….10
1.2.4. MEVZUATIN UYGULANMASINI DENETĠM…………………….10
1.2.5. ĠNġAAT SEKTÖRÜNE AĠT ĠSTATĠSTĠKSEL BĠLGĠLER SUNMAK
VE YAYINLAR SUNMAK………………………………………………...18
1.2.6.TELEVĠZYON VE RADYO YAYIN ZORUNLULUĞU……………31
BÖLÜM:2 ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE 6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE
GÜVENLĠĞĠ ĠġVEREN AÇISINDAN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ…...32
2.1.6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNU‟NUN
ĠġVERENE GETĠRDĠKLERĠ……………………………………………….32
2.2.TEHLĠKE SINIFININ BELĠRLENMESĠ………………………………34
2.3. ĠġVERENĠN TEHLĠKE SINIFINA GÖRE Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ HĠZMETLERĠ…………………………………………………………38
2.3.1. Ġġ GÜVENLĠĞĠ UZMANI GÖREVLENDĠLMESĠ…………………39
2.3.2. ĠġYERĠ HEKĠMĠ GÖREVLENDĠRĠLMESĠ…………………………40
2.4. Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KURULUN‟UN OLUġTURULMASI..41
2.4.1. KURULUN OLUġMU…………………………………………….....41
2.4.2. KURULUN GÖREVLERĠ……………………………………………41
2.5. RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ…………………………………………..42
2.5.1. RĠSK DEĞERLENDĠRME EKĠBĠ…………………………………...42
2.5.2. RĠSKLERĠN BELĠRLENMESĠ VE KONTROLLERĠ……………….43
2.5.3. RĠSK ANALĠZĠ‟NĠN DÖKÜMANTASYONU……………………...44
2.6. ACĠL DURUM PLANLARININ HAZIRLANMASI………………….44
2.6.1. ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE ACĠL DURUMLAR……………………..45
2.6.2. GÖREVLENDĠRĠLECEK ÇALIġANLARIN BELĠRLENMESĠ……45
2.6.3. ACĠL DURUM PROSEDÜRÜ‟NÜN DÖKÜMANTASYONU……..46
6
2.6.4. TATBĠKATLAR……………………………………………………...47
2.7. ÇALIġANLARIN EĞĠTĠMĠ……………………………………………47
2.7.1. Ġġ GÜVENLĠĞĠ EĞĠTĠMLERĠ………………………………………48
2.7.2. EĞĠTĠM SÜRELERĠ……………………………………………….…48
2.7.3. EĞĠTĠM VEREN KURULUġLAR…………………………………...49
2.7.4. EĞĠTĠMLERĠN BELGELENDĠRĠLMESĠ………………………..….49
2.7.5. EĞĠTĠM KONULARI………………………………………………..50
2.8. ÇALIġANLARIN SAĞLIK GÖZETĠMĠ………………………………51
2.9. ÇALIġANLARIN GÖRÜġLERĠNĠN ALINMASI…………………….52
2.10.Ġġ KAZALARININ VE MESLEK HASTALIKLARININ
BĠLDĠRĠMĠ………………………….………………………………………54
2.11. SAHA DENETĠMĠ…………………………………………………….55
2.12. ĠġVEREN TARAFINDAN SAHADA UYGULA-TILMASININ GEREKTĠĞĠ ÇALIġMALAR……………………………………………………56
3.BÖLÜM 6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNUN
ÇALIġANLAR AÇISINDAN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ……………….64
3.1.Ġġ GÜVENLĠĞĠ FAALĠYETLERĠNE AKTĠF KATILIMI……………..64
3.2. ÇALIġANLARIN MESLEKĠ YETERLĠLĠK BELGE ALMA ZORUNLULUĞU……………………………………………………………………65
3.3.ÇALIġANLARIN KĠġĠSEL KORUYUCU DONANIM KULLANMA.65
3.4. ÇALIġMAKTAN KAÇINMA HAKKI………………………………...65
3.5. ĠġĠN DURDURULMASI HALĠNDE ĠġSĠZ KALAN ÇALIġANLARA
ÜCRET ÖDENMESĠ………………………………………………………..66
3.6. BAĞIMLILIK YAPAN MADDELERĠ KULLANMA YASAĞI….…..66
BÖLÜM: 4 TARTIġMA VE SONUÇ…………………………………….67
KAYNAKLAR……………………………………………………………...68
1
GĠRĠġ
6331 sayılı iĢ sağlığı ve güvenliği kanunu 30 Haziran 2012 yılında yayınlanmıĢ 1 Ocak
2013 yılı itibariyle hayatımıza girmiĢtir.Kademeli olarak uygulanılacak olan kanun iĢ yeri
tehlike sınıfı tebliğ ile yayınlamıĢ olan çok tehlikeli ve tehlikeli sınıflarındaki iĢyerlerinin,
elli kiĢi ve üstü çalıĢan iĢ yerleri için iĢ güvenliği uzmanı,iĢyeri hekimi ve diğer sağlık personeli hizmeti öncelikle almalıdır.Kanun ikinci aĢaması elli ve altı çok tehlikeli ve tehlik
sınıflarda bulunan iĢyerleri için 1 Ocak 2014 itibari ile hizmet alma zorunluluğu
getirilmiĢtir.
Kanun çıkarılma amacı ülkemizde ve dünyada artan iĢ kazaları ve meslek hastalıkların
önüne geçmek istenilmektedir.YaĢanılan kazalar ve hastalıklar devlet,iĢçi ve iĢverene artan
bir yük getirmektedir.Bunun önüne geçmek için çıkarılmıĢ olan kanunun bir çok yasal zorunluluğuda beraberinde de getirmektedir.Kanuna yasal zorunluluk olarak bakılmamalıdır.
2012 yılında resmi kayıtlarına göre 74.871 iĢ kazası meydana geldi. Bu kazalarda toplam
744 çalıĢan hayatını kaybetti. ĠĢ kazaları nedeniyle 1.597. 241 gün iĢ göremezlik geliri
ödendi. Bunun anlamı yaklaĢık 1.6 milyon gün üretim yapılmadı ve bu günler için üretim
yapılmadan ücret ödendi. Sanırım bu sonuçlara bakanlar konunun vahametini anlamıĢlardır. Sorun hem insani olarak hem de ekonomik olarak çok büyük bir sorun olduğu
görülmektedir.
ĠnĢaat sektörü iĢ yeri tehlike sınıfında belirtilen tebliğde çok tehlikeli sınıfta belirlenmiĢtir.Yapılan araĢtırmalar sonucu en fazla ölümlü iĢ kazası inĢaat sektöründe
yaĢanmaktadır.ĠnĢaat sektörü içerisinde birçok tehlike belirlenmiĢtir.Devletin çıkarmıĢ
olduğu kanun ,yönetmelik ve tebliğlerle ölüm ile sonuçlanan iĢ kazalarına sebep olan
nedenlerin önüne geçilmek istenilmektedir.Nitekim yapılan istatislikler sonucu 2007 ile
2013 yılı karĢılaĢtırıldığında inĢaat sektöründe iĢ kazaları ve ölümle sonuçlanan kazalar %
0,02 oranında azaldığı görülmektedir.
6331 sayılı iĢ sağlığı ve güvenliği kanunu ĠnĢaat sektöründe de bir çok yenilikler
getirmiĢtir. Her çalıĢan,iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili uygulamalardan faydalanacak,
iĢyerlerinde sağlıklı ve güvenli çalıĢma ortamları oluĢturulacak, Kuralcı bir yaklaĢım yerine önleyici yaklaĢım esas alındı, iĢ yerlerinde iĢ güvenliği uzmanı, iĢyeri hekimi gibi uzman personel görev yapacak,ĠĢ kazalarını ve meslek hastalıklarını önleme adına önceden
risk değerlendirmesi yapılacak.
ÇalıĢanlar belli aralıklarla sağlık gözetiminden geçirilecek, ĠĢ kazaları ve meslek hastalıklarının kayıtları daha etkin ve güncel hale getirilecek, ĠĢ yerlerinde acil durum planları
hazırlanacak, ĠĢveren tüm çalıĢanlarını, iĢ sağlığı ve güvenliği ile çalıĢma hayatına dair
hak ve sorumlulukları hakkında bilgilendirecek, Büyük Endüstriyel kaza riski taĢıyan
iĢyerleri, güvenlik raporu ve kaza önleme politika belgesi olmadan iĢe baĢlayamayacak,kanun uygulanmasını kolaylaĢtırmak için, etkin idari yaptırım uygulanacaktır.Bu
bağlamda inĢaat sektöründe 6331 sayılı ĠĢ sağlığı ve güvenliği kanun devlet ,iĢveren ve iĢçi
açısından değerlendirilmesi iĢlenecektir.
2
BÖLÜM 1.ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE 6331 SAYILI
Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNU’NUN
DEVLET AÇISINDAN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
1.1. 6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠNE
GENEL BAKIġ
ĠĢ sağlığı ve güvenliği konusu ilk kez müstakil bir kanunda ele alındı.Kamu ve özel sektör
ayrımı gözetmeksizin tüm çalıĢanlar kanun kapsamına alındı.Kuralcı bir yaklaĢım yerine
önleyici yaklaĢım esas alındı.ĠĢyerleri, yapılan iĢin niteliğine göre tehlike sınıflarına
ayrılıyor.
Bütün iĢyerlerinde iĢ güvenliği uzmanı, iĢyeri hekimi gibi uzman personel görev yapacak.
ĠĢverenler ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alabilecek.Devlet, 10‟dan az
çalıĢanı olan iĢletmelerin iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetleri giderlerini destekleyecek.ĠĢ kazalarını ve meslek hastalıklarını önleme adına önceden risk değerlendirmesi
yapılacak.ÇalıĢanlar belli aralıklarla sağlık gözetiminden geçirilecek.ĠĢ kazaları ve meslek
hastalıklarının kayıtları daha etkin ve güncel hale getirilecek.Elli ve daha fazla çalıĢanın
bulunduğu tüm iĢyerlerinde, iĢ sağlığı ve güvenliği kurulu oluĢturulacak.ĠĢyerlerinde acil
durum planları hazırlanacak.
ĠĢveren tüm çalıĢanlarını, iĢ sağlığı ve güvenliği ile çalıĢma hayatına dair hak ve sorumlulukları hakkında bilgilendirecek.ÇalıĢanlar iĢyerlerindeki iĢ sağlığı ve güvenliği faaliyetlerine aktif katılım sağlayacak.ÇalıĢan, ciddi ve yakın tehlikeyle karĢı karĢıya kaldığında
çalıĢmaktan kaçınma hakkını kullanabilecek.Birden fazla iĢverenin olduğu yerlerde, iĢ
sağlığı ve güvenliği konusunda koordinasyon sağlanacak.Hayati tehlike durumunda iĢyerlerinin tamamında veya bir bölümünde iĢ durdurulabilecek.Kanunun bazı hükümleri
aĢamalı olarak hayata geçirilerek yeni durumlara uyum kolaylaĢacak.Büyük endüstriyel
kaza riski taĢıyan iĢyerleri, güvenlik raporu ve kaza önleme politika belgesi olmadan iĢe
baĢlayamayacak.Kanununun uygulanmasını kolaylaĢtırmak için, etkin idari yaptırım uygulanacak.
Kanun Çıkarılma Gerekliliği
Görünür Maliyetler Sürekli iĢ göremezlik ve ölüm nedeniyle katma değer kaybı Üretim
durması kaynaklı katma değer kaybı Sürekli iĢ göremezlik ve ölüm geliri ödemeleri ĠĢ kazası ve meslek hastalığı için yapılan tedavi hizmetleri Geçici iĢ göremezlik katma değer
kaybı oluĢturmaktadır ve toplam: • 3.847.880.159 TL Görünmeyen Maliyetler • Kaza
esnasında iĢçilerin iĢi bırakması, • Doktor, araç getirilmesi ve/veya kazalının taĢınması, •
Kaza mahallinin tekrar çalıĢır konuma getirilmesi v.b. nedenlerle oluĢan maliyetlerdir. • ĠĢ
Kazası ve Meslek Hastalıkları Toplam Gideri: 7.695.760.318 TL
3
6331 sayılı ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Gelen Tanımlar
Bakanlık: ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
ÇalıĢan: Kendi özel kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın kamu veya özel iĢyerlerinde
istihdam edilen gerçek kiĢiyi,
ÇalıĢan temsilcisi: ĠĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalıĢmalara katılma, çalıĢmaları izleme,
tedbir alınmasınıisteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalıĢanları temsil etmeye
yetkili çalıĢanı,
Destek elemanı: Asli görevinin yanında iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili önleme, koruma,
tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda özel olarak
görevlendirilmiĢ uygun donanım ve yeterli eğitime sahip kiĢiyi,
Eğitim kurumu: ĠĢ güvenliği uzmanı, iĢyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin eğitimlerini vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluĢlarını, üniversiteleri
ve Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösterenĢirketler tarafından kurulan müesseseleri,
Genç çalıĢan: OnbeĢ yaĢını bitirmiĢ ancak onsekiz yaĢını doldurmamıĢ çalıĢanı,
ĠĢ güvenliği uzmanı: ĠĢ sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça
yetkilendirilmiĢ, iĢgüvenliği uzmanlığı belgesine sahip mühendis, mimar veya teknik elemanı,
ĠĢ kazası: ĠĢyerinde veya iĢin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren
veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olayı,
ĠĢveren: ÇalıĢan istihdam eden gerçek veya tüzel kiĢi yahut tüzel kiĢiliği olmayan kurum
ve kuruluĢları,
ĠĢyeri: Mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalıĢanın
birlikte örgütlendiği, iĢverenin iĢyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden
bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen iĢyerine bağlı yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim
yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren organizasyonu,
ĠĢyeri hekimi: ĠĢ sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça
yetkilendirilmiĢ, iĢyeri hekimliği belgesine sahip hekimi,
ĠĢyeri sağlık ve güvenlik birimi: ĠĢyerinde iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerini
yürütmek üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan birimi,
Konsey: Ulusal ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Konseyini,
Kurul: ĠĢ sağlığı ve güvenliği kurulunu,
Meslek hastalığı: Mesleki risklere maruziyet sonucu ortaya çıkan hastalığı,
4
Ortak sağlık ve güvenlik birimi: Kamu kurum ve kuruluĢları, organize sanayi bölgeleri
ile Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren Ģirketler tarafından, iĢyerlerine
iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan gerekli donanım ve personele
sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimi,
Önleme: ĠĢyerinde yürütülen iĢlerin bütün safhalarında iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili
riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için planlanan ve alınan tedbirlerin tümünü,
Risk: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da baĢka zararlı sonuç meydana
gelme ihtimalini,
Risk değerlendirmesi: ĠĢyerinde var olan ya da dıĢarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüĢmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden
kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin
kararlaĢtırılması amacıyla yapılması gerekli çalıĢmaları,
Tehlike: ĠĢyerinde var olan ya da dıĢarıdan gelebilecek, çalıĢanı veya iĢyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini,
Tehlike sınıfı: ĠĢ sağlığı ve güvenliği açısından, yapılan iĢin özelliği, iĢin her safhasında
kullanılan veya ortayaçıkan maddeler, iĢ ekipmanı, üretim yöntem ve Ģekilleri, çalıĢma
ortam ve Ģartları ile ilgili diğer hususlar dikkate alınarak iĢyeri için belirlenen tehlike grubunu,
Teknik eleman: Teknik öğretmen, fizikçi ve kimyager unvanına sahip olanlar
ile üniversitelerin iĢ sağlığı ve güvenliği programı mezunlarını,
ĠĢyeri hemĢiresi: 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı HemĢirelik Kanununa göre hemĢirelik
mesleğini icra etmeye yetkili, iĢ sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiĢ iĢyeri hemĢireliği belgesine sahip hemĢire/sağlık
memurunu,ifade eder.
5
1.2. ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE Ġġ SAĞLIĞI VE
GÜVENLĠĞĠ KONUSUNDA DEVLETĠN
SORUMLULUĞU
ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği konusunda gerek mevzuatın oluĢturulmasında gerekse mevzuat
uygulamalarının izlenmesi ve denetlenmesinde çok sayıda Bakanlık ile çeĢitli Kamu Kurum ve KuruluĢlarının görevi bulunmaktadır. Ancak, ĠĢ sağlığı ve güvenliği konusunda,
mevzuat oluĢturma ve denetim baĢta olmak üzere, ağırlıklı görev ÇALIġMA VE
SOSYAL GÜVENLĠK BAKANLIĞI tarafından yürütülmektedir.
1.MEVZUAT OLUġTURMAK
2.TEġKĠLATLANMA
3.REHBERLĠK VE DANIġMANLIK
4.MEVZUATIN UYGULANMASINI DENETLEMEK
5.ĠSTATĠSTĠKSEL BĠLGĠLER SUNMAK VE YAYINLAR SUNMAK
1.2.1.
ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE UYGUNLANMASINA
YÖNELĠK OLUġTURULAN MEVZUATLAR
Mevzuat OluĢturmak ÇalıĢanların ve toplumun güvenlik ve sağlığı, iĢin ve üretimin
sağlıklı ve güvenli bir Ģekilde yürütülmesi amacıyla devlet ĠĢ Sağlığı ve güvenliği alanında
gerekli mevzuatı oluĢturur.
Mevzuat Anayasa Kanun Uluslar arası sözleşmeler tüzük yönetmelk tebliğler ve
standartlardan oluşmuştur.
YAPI ĠġLERĠNDE Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı, yapı iĢlerinde alınacak asgari iĢ sağlığı ve güvenliği Ģartlarını belirlemektir.
Dayanak olarak 6331 sayılı iĢ sağlığı ve güvenliği kanun yanı sıra Avrupa Birliğinin
24/6/1992 tarihli ve 92/57/EEC sayılı Konsey Direktifine parallel hazırlanmıĢtır.
6
EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIġMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLĠK
ÖNLEMLERĠ HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, ekranlı araçlarla çalıĢmalarda alınacak asgari sağlık ve güvenlikönlemlerine iliĢkin usul ve esasları belirlemektir.
ELLE TAġIMA ĠġLERĠ YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı; elle taĢıma iĢlerinden kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden, özellikle sırt ve bel incinmelerinden, çalıĢanların korunmasını sağlamak için asgari gereklilikleri belirlemektir.
GEÇĠCĠ VEYA BELĠRLĠ SÜRELĠ ĠġLERDE Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ
HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, geçici veya belirli süreli iĢ sözleĢmesi ile çalıĢanların sağlık ve
güvenlikleri bakımından iĢyerindeki diğer çalıĢanlarla aynı düzeyde korunmalarını sağlamaktır.
KĠġĠSEL KORUYUCU DONANIMLARIN ĠġYERLERĠNDE KULLANILMASI
HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyerindeki risklerin önlenmesinin veya yeterli derecede azaltılmasının, teknik tedbirlere dayalı toplu korunma ya da iĢ organizasyonu veya çalıĢma yöntemleri ile sağlanamadığı durumlarda kullanılacak kiĢisel koruyucu donanımların özellikleri, temini, kullanımı ve diğer hususlarla ilgili usul ve esasları belirlemektir.
SAĞLIK VE GÜVENLĠK ĠġARETLERĠ YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyerlerinde kullanılacak sağlık ve güvenlik iĢaretlerinin uygulanması ile ilgili asgari gereklilikleri belirlemektir.
TEHLĠKELĠ VE ÇOK TEHLĠKELĠ SINIFTA YER ALAN ĠġLERDE
ÇALIġTIRILACAKLARIN MESLEKĠ EĞĠTĠMLERĠNE DAĠR YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Kanununa
göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iĢlerde çalıĢanların mesleki eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir.
TOZLA MÜCADELE YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyerlerinde tozdan kaynaklı ortaya çıkabilecek risklerin önlenebilmesi amacıyla iĢ sağlığı ve güvenliği yönünden tozla mücadele etmek ve bu iĢlerde
çalıĢanların tozun etkilerinden korunmalarını sağlamak için alınması gerekli tedbirlere dair
usul ve esasları belirlemektir.
7
ÇALIġANLARIN GÜRÜLTÜ ĠLE ĠLGĠLĠ RĠSKLERDEN KORUNMALARINA
DAĠR YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, çalıĢanların gürültüye maruz kalmaları sonucu oluĢabilecek sağlık
ve güvenlik risklerinden, özellikle iĢitme ile ilgili risklerden korunmaları için asgari gereklilikleri belirlemektir.
ÇALIġANLARIN TĠTREġĠMLE ĠLGĠLĠ RĠSKLERDEN KORUNMALARINA
DAĠR YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, çalıĢanların mekanik titreĢime maruz kalmaları sonucu oluĢabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden korunmalarını sağlamak için asgari gereklilikleri belirlemektir.
ÇALIġANLARIN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ EĞĠTĠMLERĠNĠN USUL VE
ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı; çalıĢanlara verilecek iĢ sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve
esaslarını düzenlemektir.
Ġġ EKĠPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLĠK ġARTLARI
YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyerinde iĢ ekipmanlarının kullanımı ile ilgili sağlık ve güvenlik
yönünden uyulması gerekli asgari Ģartları belirlemektir.
Ġġ GÜVENLĠĞĠ UZMANLARININ GÖREV, YETKĠ, SORUMLULUK VE
EĞĠTĠMLERĠ HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı; iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli iĢ güvenliği uzmanlarının nitelikleri, eğitimleri ve belgelendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile
çalıĢma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Ġġ HĠJYENĠ ÖLÇÜM, TEST VE ANALĠZĠ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı; iĢ sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında çalıĢma ortamındaki
kiĢisel maruziyetlere veya çalıĢma ortamına yönelik fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerle ilgili iĢ hijyeni ölçüm, test ve analizleri yapacak özel veya kamuya ait kurum ve kuruluĢ laboratuvarlarının yetkilendirilmesine iliĢkin usul ve esasları düzenlemektir
Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ HĠZMETLERĠ YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı; iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulacak
iĢyeri sağlık ve güvenlik birimlerinin kuruluĢu ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin
yetkilendirilmeleri, yetki belgelerinin iptali, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalıĢma usul
ve esaslarını düzenlemektir.
8
Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalıĢmalarda bulunmak üzere
iĢ sağlığı ve güvenliği kurullarının hangi iĢyerlerinde kurulacağı ve bu kurulların oluĢumu,
görev ve yetkileri, çalıĢma usul ve esaslarıile birden çok kurul bulunması halinde kurullar
arasında koordinasyon ve iĢbirliği yöntemlerini belirlemektir.
Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ YÖNETMELĠĞĠ
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyerlerinde iĢ sağlığı ve güvenliği yönünden yapılacak risk değerlendirmesinin usul ve esaslarını düzenlemektir.
ĠġYERĠ BĠNA VE EKLENTĠLERĠNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLĠK
ÖNLEMLERĠNE ĠLĠġKĠN YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyeri bina ve eklentilerinde bulunması gereken asgari sağlık ve
güvenlik Ģartlarını belirlemektir.
ĠġYERLERĠNDE ACĠL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı, iĢyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma,
tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalıĢmalar
ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve bu konularda görevlendirilecek çalıĢanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
ĠġYERĠ HEKĠMĠ VE DĠĞER SAĞLIK PERSONELĠNĠN GÖREV,
YETKĠ, SORUMLULUK VE EĞĠTĠMLERĠ HAKKINDA YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı; iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli iĢyeri hekimlerinin
ve diğer sağlık personelinin nitelikleri, belgelendirilmeleri, eğitimleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalıĢma usul ve esaslarınıdüzenlemektir.
ĠġYERLERĠNDE ĠġĠN DURDURULMASINA DAĠR YÖNETMELĠK
Bu Yönetmeliğin amacı; iĢyerindeki bina ve eklentilerde, çalıĢma yöntem ve Ģekillerinde
veya iĢ ekipmanlarında çalıĢanlar için hayati tehlike oluĢturan bir husus tespit edildiğinde
veya çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı iĢleri ile tehlikeli kimyasallarla
çalıĢılan iĢlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği iĢyerlerinde risk
değerlendirmesi yapılmamıĢ olması durumlarında iĢyerinin bir bölümünde ya da tamamında bu tehlike giderilinceye kadar iĢin durdurulması ile bu Yönetmeliğe göre durdurma kararı uygulanmıĢ iĢyerinde çalıĢmaya tekrar baĢlanmasına izin verilmesinin usul ve esaslarını belirlemektir
9
Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠNE ĠLĠġKĠN ĠġYERĠ TEHLĠKE SINIFLARI
TEBLĠĞĠ
6331 sayılı yasanın 6, 7, 8. maddelerinin yürürlüğü, iĢ sağlığı ve güvenliği yönünden
hekimin ne kadar süre ile istihdam edileceği, iĢ güvenliği uzmanının ne kadar süre ile istihdam edileceği gibi konular iĢyerinin tehlike sınıfının belirlenmesini gerekli
kılıyor.Yasa‟nın 9. maddesi tehlike sınıfları ile ilgili olarak tebliğ çıkartılacağını belirtir.ĠnĢaat sektörü tehlike sınıflarına gore ağır ve tehlikeli iĢler olarak belirtilmiĢtir.
1.2.2. TEġKĠLATLANMA
TeĢkilatlanma Ulusal ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Konseyi ( MADDE 21) Ülke genelinde iĢ
sağlığı ve güvenliği ile ilgili politika ve stratejilerin belirlenmesi için tavsiyelerde bulunmak üzere Konsey kurulmuĢtur.
Üyeleri; Bakanlık ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü, ÇalıĢma Genel Müdürü, ĠĢ TeftiĢ
Kurulu BaĢkanı ve Sosyal Güvenlik Kurumu BaĢkanlığından bir genel müdür.
Bilim, Sanayi ve Teknoloji, Çevre ve ġehircilik, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık, Kalkınma, Millî Eğitim ile Sağlık bakanlıklarından ilgili birer genel müdür.
Yükseköğretim Kurulu BaĢkanlığından bir yürütme kurulu üyesi, Devlet Personel
BaĢkanlığından bir baĢkan yardımcısı.
ĠĢveren, iĢçi ve kamu görevlileri sendikaları üst kuruluĢlarının en fazla üyeye sahip ilk
üçünden, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonundan, Türk Tabipleri Birliğinden, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden
ve Türkiye Ziraat Odaları Birliğinden konuyla ilgili veya görevli birer yönetim kurulu üyesi.
Ġhtiyaç duyulması hâlinde ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürünün teklifi ve Konseyin
kararı ile belirlenen, iĢ sağlığı ve güvenliği konusunda faaliyet gösteren kurum veya kuruluĢlardan en fazla iki temsilci.
ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği konusunda mevzuatın
oluĢturulması , uygulamalarının izlenmesi ve denetlenmesinde çok sayıda Bakanlık ile
çeĢitli Kamu Kurum ve KuruluĢlarının görevi bulunmaktadır. Ancak, ĠSG konusunda,
mevzuat oluĢturma ve denetim baĢta olmak üzere, ağırlıklı görev ÇALIġMA VE SOSYAL
GÜVENLĠK BAKANLIĞI tarafından yürütülmektedir.
10
1.2.3. REHBERLĠK VE DANIġMANLIK
Rehberlik ve DanıĢmanlık ĠĢ sağlığı ve güvenliği alanında, gerçek ve tüzel kiĢilerin talepleri doğrultusunda ĠSGGM (ĠSGÜM) ve ÇASGEM danıĢmanlık ve rehberlik hizmetlerini
sunmaktadır.
1.2.4. MEVZUATIN UYGULANMASINI DENETĠM
ÇalıĢma hayatı ile ilgili mevzuat çerçevesinde programlı veya program dıĢı teftiĢ,
inceleme, soruĢturma yapmak, gerekli önlemleri almak veya aldırmak, Uluslararası
sözleĢmeler çerçevesinde iĢ yerlerinde uygulamaları incelemek ve izlemek, ÇalıĢma hayatı
ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izlemek amacıyla ĠĢ TeftiĢ Kurulu BaĢkanlığı hizmet
sunmaktadır.
6331 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması izlenmesi ve teftiĢi, iĢ sağlığı ve güvenliği
yönünden teftiĢ yapmaya yetkili Bakanlık iĢ müfettiĢlerince yapılır.Bu Kanun kapsamında
yapılacak teftiĢ ve incelemelerde, 4857 sayılı Kanunun 92, 93, 96, 97 ve 107 nci maddeleri
uygulanır.4857 sayılı Kanunun 92. maddesi uyarınca, Devlet, çalıĢma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izler, denetler ve teftiĢ eder.
Denetim eksikliği nedeniyle zarar meydana gelirse tazminat söz konusu olabilecektir.
ĠĢyerlerinde yapılan iĢ sağlığı ve güvenliği teftiĢleri sonucunda iĢverenin iĢçi sağlığı ve iĢ
güvenliğiyle ilgili tedbirleri almadığının tespiti halinde iĢ kanununun ceza hükümleri
uyarınca iĢverene idari para cezası uygulanılır. Ġdari para cezalarının miktarları yerine
getirilmeyen tedbirin niteliğine, alınmayan tedbirin alınmama süresine ve her sene belirlenen artıĢ oranlarına göre değiĢiklik göstermektedir. Uygulanması istenilen idari para
cezasına iĢveren 7 gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edebilir.
ÇağdaĢ devletin bir diğer asli görevi de Ģüphesiz denetimdir. Denetimsiz olarak bir kuralın uygulanabilirliğini savunmak söz konusu olamayacağına göre, iĢyerlerinin iĢçi sağlığı
ve iĢ güvenliği açısından sürekli olarak denetlenmesi gerekmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi bu görev, ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ĠĢ MüfettiĢleri tarafından yerine getirilmektedir.
ĠĢ yaĢamının teknik yönden denetimi, ĠĢ Yasasının 89. Maddesi ve 81 Sayılı
Uluslararası sözleĢmeye göre yürürlüğe konulmuĢ bulunan ĠĢ TeftiĢ Kuruluna bağlı Devlet
adına denetime yetkili Teknik ĠĢ MüfettiĢlerince yerine getirilmektedir.
Devlet denetleme görevini iki aĢamada yerine getirmektedir:
11
ĠĢyerindeki ÇalıĢmanın BaĢlamasından önceki Denetim
Yasa koyucu bazı önemli durumlarda iĢyerlerinin faaliyete geçmeye baĢlamasından
önce denetlenmeye baĢlanmasını gerekli görerek bunların Kurma Ġzni almasını hüküm
altına almıĢtır. Bu gibi iĢyerleri faaliyete geçmeden önce, iĢyerleri ile ilgili bilgileri
devletin denetimine sunarak, iĢyeri projelerinin mevzuata uygunluğunun onayını isterler.
Bu aĢamada yapılan denetimlerde getirilen öneriler doğrultusunda yapılacak değiĢikliklerle
tehlikelerin önüne geçildiği gibi, daha sonradan yapılmak zorunluluğunda kalınacak olan
değiĢikliklerin getireceği maliyetler ortadan kaldırılmıĢ olur. Bu izni alıp iĢyerini kurmaya
baĢlayan iĢveren, iĢyerinin kurulmasını tamamladıktan sonra, iĢletmeye baĢlamadan önce
tekrar iĢyerinin kontrol edilmesini ve kendisine ĠĢletme Belgesi verilmesini istemek zorundadır.
ĠĢyerinin Faaliyete Geçmesinden Sonra Yapılan Programlı Denetimler
Devlet adına denetim yapan müfettiĢler bu denetim tipinde; üretime geçilmiĢ olan iĢyerlerinde alınmıĢ olan önlemlerin devam edip etmediği hususları ile kuruluĢ öncesi denetimden geçme zorunluluğu bulunmayan iĢyerlerindeki durumları kontrol etmektedirler.
MüfettiĢler, bu denetimler sırasında iĢçiler için yaĢamsal bir yakın tehlike bulunmayan
noksanlıklar tespit ettikleri takdirde bir defaya mahsus olmak üzere giderilmesi için uygun bir süre verebildikleri gibi ceza da uygulayabilirler.
Ancak tespit edilen noksanlıkların bir sonraki kontrol teftiĢte yapılmamıĢ olması halinde
kesin olarak ceza uygularlar. Bu noksanlıkların yapılmamasının devam etmesi halinde ceza
takip eden her bir ay için katlı olarak uygulanır. Cezalar Ġdari Para Cezası niteliğinde olup,
itiraz hakkı mevcuttur. Süresi 1 haftadır. Dava Sulh Ceza Mahkemesine açılır mahkemenin
verdiği karar kesin olup itiraz hakkı yoktur.
MüfettiĢlerin çalıĢanlar için yaĢamsal yakın tehlike arz eden noksanlıklar ve durumlar
görmesi halinde ise; bu iĢyerlerinde iĢi durdurma veya iĢyerini kapatma yetkileri de
bulunmaktadır.
Ġdari Yaptırımlar
ĠĢyerlerinde yapılan iĢ sağlığı ve güvenliği teftiĢleri sonucunda iĢverenin iĢçi sağlığı ve iĢ
güvenliğiyle ilgili tedbirleri almadığının tespiti halinde iĢ kanununun ceza hükümleri
uyarınca iĢverene idari para cezası uygulanılır. Ġdari para cezalarının miktarları yerine
getirilmeyen tedbirin niteliğine, alınmayan tedbirin alınmama süresine ve her sene belirlenen artıĢ oranlarına göre değiĢiklik göstermektedir (Tablo 1, 2). Uygulanması istenilen
idari para cezasına iĢveren 7 gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edebilir.
12
Maliye Bakanlığı Tarafından Belirlenen Yeniden Değerleme Oranına
Göre HesaplanmıĢ 6331 Sayılı ĠSG Kanunu’ndaki Ġdari Para Cezaları
Tablo 1: 6331 Sayılı ĠSG
Kanunu’ndaki Ġdari Para Cezaları
2014 YILINDA
UYGULANACAK CEZA MĠKTARI
(TL)
Ceza
Maddesi
26/1-a
MADDE 4 - ĠĢverenin genel
yükümlülüğü
26/1-a
26/1-b
MADDE 6 - ĠĢ sağlığı ve güvenliği hizmetleri
26/1-b
Kanun Maddesinde Sözü
Edilen Fiil
4/1-a
ĠĢ sağlığı ve
güvenliğiyle ilgili
tedbir almamak,
organizasyonu
yapmamak, gerekli araç ve gereçleri sağlamamak,
sağlık ve güvenlik
tedbirlerini
değiĢen Ģartlara
uygun hale
getirmemek ve
mevcut durumun
iyileĢtirilmesi için
çalıĢmalar yapmamak.
4/1-b
ĠĢyerinde alınan iĢ
sağlığı ve güvenliği tedbirlerini
izlememek,
denetlememek ve
uygunsuzlukları
gidermemek.
2013
Mikta
r
2.156
(Yeniden Değerleme Oranı %
3,93)
Açıklamalar
2.240
Türk Lirası /
her
yükümlülük
için
2.156
2.240
6/1-a ĠĢ güvenliği
uzmanı
çalıĢtırmamak.
5.390
5.601
6/1-a ĠĢyeri
hekimi
çalıĢtırmamak.
5.390
5.601
2.695
2.800
Türk Lirası /
her
yükümlülük
için
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
1.617
1.680
Türk Lirası
6/1-a Diğer sağlık
personeli
çalıĢtırmamak.
6/1-b ĠSG hizmetleri için
görevlendirdikleri
kiĢi veya hizmet
aldığı kurum ve
kuruluĢların
13
26/1-b
26/1-b
26/1-b
26/1-c
MADDE 8 - ĠĢyeri hekimleri ve iĢ güvenliği uzmanları
1.680
Türk Lirası
1.078
1.120
Türk Lirası /
her tedbir
için
1.617
1.680
Türk Lirası
1.617
1.680
Türk Lirası /
uzman ve
hekim için
ayrı ayrı
1.617
1.680
Türk Lirası
3.234
3.361
4.851
5.041
Türk Lirası
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
1.617
1.680
1.617
8/6.ĠĢyeri sağlık
ve güvenlik birimini kurmamak.
26/1-c
26/1-ç
MADDE 10 - Risk değerlendirmesi,
kontrol, ölçüm ve araĢtırma
görevlerini yerine
getirmeleri
amacıyla araçgereç-mekân
sağlamamak.
6/1-c ĠSG hizmetlerini yürütenler arasında
koordinasyonu
sağlamamak.
6/1-ç
Görevlendirdikleri
kiĢi veya hizmet
aldığı kurum ve
kuruluĢlar tarafından iĢ sağlığı ve
güvenliği ile ilgili
mevzuata uygun
olan ve yazılı
olarak bildirilen
tedbirleri yerine
getirmemek.
6/1-d
Görevlendirilen
kiĢileri, hizmet
alınan kuruluĢları,
baĢka iĢyerlerinden gelen çalıĢanları ve bunların
iĢverenlerini ĠSG
riskleri konusunda
bilgilendirmemek.
8/1 ĠĢ güvenliği
uzmanlarının ve
iĢyeri hekimlerinin hak ve
yetkilerini
kısıtlamak.
26/1-ç
MADDE 11 - Acil durum planları,
yangınla mücadele ve ilk yardım
26/1-d
10/1 Risk değerlendirmesi yapmamak veya
yaptırmamak.
10/4 Risklerin
belirlenmesine
yönelik gerekli
kontrol, ölçüm,
inceleme ve
araĢtırmaları yapmamak.
Acil durumları
belirlememek, acil
durumlar için
tedbir almamak,
acil durum planlarını hazırlamamak, destek elemanı
görevlendirmemek
, araç gereç
Türk Lirası
1.078
1.078
1.120
Türk Lirası /
her
yükümlülük
için
1.120
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
14
MADDE 12 - Tahliye
26/1-d
26/1-e
26/1-e
MADDE 14 - ĠĢ kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi
26/1-e
26/1-f
MADDE 15 - Sağlık gözetimi
26/1-f
sağlamamak, acil
durumlarda iĢyeri
dıĢındaki kuruluĢla irtibatı
sağlayacak düzenlemeyi yapmamak.
Ciddi ve yakın
tehlike durumunda; çalıĢanların iĢi bırakarak
güvenli yere
gitmelerini sağlamamak.
Zorunluluk olmadıkça, gerekli
donanıma sahip ve
özel olarak görevlendirilenler dıĢındaki çalıĢanlardan iĢlerine devam
etmelerini istemek.
Müdahalede
bulunan çalıĢanları yaptıkları
müdahaleden
dolayı sorumlu
tutmak.
14/1 ĠĢ kazalarının
ve meslek hastalıklarının
kaydını tutmamak,
ramak kala olaylar
ve iĢ kazaları ile
ilgili incelemeler
yaparak ilgili
raporları düzenlememek.
14/2.ĠĢ kazalarını
ve meslek hastalıklarını 3 iĢ
günü içinde
SGK'ya bildirmemek.
14/4.Sağlık hizmeti sunucularının
iĢ kazalarını,
yetkili sağlık
hizmet sunucularının meslek
hastalıklarını en
geç 10 gün içinde
SGK'ya bildirmemesi.
15/1 ÇalıĢanlara
sağlık gözetimi
yaptırmamak.
15/2 Tehlikeli ve
çok tehlikeli
sınıfta yer alan
iĢyerlerinde
çalıĢacaklar için
sağlık raporu
almamak.
1.120
Türk Lirası /
her
yükümlülük
için
1.120
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
1.617
1.680
Türk Lirası /
her
yükümlülük
için
2.156
2.240
Türk Lirası
2.156
2.240
1.078
1.120
Türk Lirası
Türk Lirası /
her çalıĢan
için
1.120
Türk Lirası /
her çalıĢan
için
1.078
1.078
1.078
15
MADDE 16 - ÇalıĢanların bilgilendirilmesi
MADDE 17 - ÇalıĢanların eğitimi
MADDE 18 - ÇalıĢanların görüĢlerinin
alınması ve katılımlarının sağlanması
26/1-g
26/1-ğ
26/1-h
26/1-ı
26/1-ı
MADDE 20 - ÇalıĢan temsilcisi
26/1-ı
MADDE 22 - ĠĢ sağlığı ve güvenliği kurulu
26/1-i
MADDE 23 - ĠĢ sağlığı ve güvenliğinin
koordinasyonu
26/1-j
MADDE 24 - TeftiĢ, inceleme, araĢtırma,
müfettiĢin yetki, yükümlülük ve sorumluluğu
. 26/1-k
ÇalıĢanları bilgilendirme
yükümlülüğüne
uymamak.
ÇalıĢanlara eğitim
verme
yükümlülüğüne
uymamak.
ÇalıĢanların
görüĢlerini alma
ve katılımlarını
sağlama
yükümlülüğüne
uymamak.
20/1 ĠĢyerinin
değiĢik bölümlerindeki riskler ve
çalıĢan sayılarına
göre çalıĢan
temsilcileri
görevlendirmemek
.
20/3 ĠĢveren
tarafından çalıĢan
temsilcilerinin
öneride bulunma
ve tedbir
alınmasını isteme
hakkını ihlal etmek.
20/4 ÇalıĢan
temsilcilerinin ve
destek elemanlarının haklarını
kısıtlamak ve
gerekli imkanları
sağlamamak.
ĠĢ sağlığı ve
güvenliği kurulunu oluĢturmamak,
alt iĢverenin
bulunduğu hallerde uygun kurulu oluĢturmamak, kurullar
arasında koordinasyonu sağlamamak.
23/2 Yönetim
tarafından birden
fazla iĢyerinin
bulunduğu iĢ
merkezlerinde
ĠSG konusundaki
koordinasyonu
sağlamamak,
tedbir almaları
için iĢvereni
uyarmamak.
24/2 Ölçüm,
inceleme ve
araĢtırma yapılmasına, numune
alınmasına veya
eğitim kurumları
ile ortak sağlık ve
güvenlik bi-
1.120
Türk Lirası /
her çalıĢan
için
1.120
Türk Lirası /
her çalıĢan
için
1.078
1.120
Türk Lirası /
her aykırılık
için
1.078
1.120
Türk Lirası
1.617
1.680
Türk Lirası
1.120
Türk Lirası /
hakları
kısıtlanan
her birey
için
2.156
2.240
Türk Lirası /
her aykırılık
için
5.390
5.601
Türk Lirası
5.390
5.601
Türk Lirası
1.078
1.078
1.078
16
26/1-l
MADDE 25 - ĠĢin durdurulması
MADDE 29 - Güvenlik raporu veya
büyük kaza önleme politika belgesi
MADDE 30 - ĠĢ sağlığı ve güvenliği ile
ilgili çeĢitli yönetmelikler
rimlerinin kontrol
ve denetiminin
yapılmasına engel
olmak.
ĠĢyerinin bir
bölümünde veya
tamamında verilen
durdurma kararına
uymayarak durdurulan iĢe devam
ettirmek.
10.780 11.203
26/1-m
25/6 ĠĢin durdurulması sebebiyle
iĢsiz kalan çalıĢanlara ücretlerini
ödememek veya
uygun baĢka iĢ
vermemek.
Büyük kaza
önleme politika
belgesini hazırlamamak.
Güvenlik raporunu hazırlayarak
Bakanlığa sunmadan iĢyerini
faaliyete
geçirmek.
ĠĢletilmesine Bakanlıkça izin
verilmeyen iĢyerini faaliyete
geçirmek.
Durdurulan iĢyerinde faaliyete
devam etmek.
26/1-n
30 uncu madde de
öngörülen yönetmeliklerdeki
hükümlere aykırı
hareket etmek.
26/1-l
1.078
1.120
1.078
1.120
Türk Lirası
Türk Lirası /
ihlale uğrayan her
çalıĢan için
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
53.900 56.018
Türk Lirası
86.240 89.629
Türk Lirası
86.240 89.629
Türk Lirası
86.240 89.629
Türk Lirası
Türk Lirası /
her hüküm
için
Türk Lirası /
her ay
(Aykırılığın
devamı
halinde)
1.078
1.120
1.078
1.120
17
Maliye Bakanlığı Tarafından Belirlenen Yeniden Değerleme Oranına
Göre HesaplanmıĢ
6331 sayılı Kanunun 24. maddesi gereğince 4857 Sayılı ĠĢ Kanunu’na
Göre Uygulanacak Ġdari Para Cezaları
Tablo 2: 4857 Sayılı ĠĢ Kanunu’na Göre Uygulanacak Ġdari Para Cezaları
2014 YILINDA UYGULANACAK CEZA MĠKTARI (TL)
Açıklamalar
Miktar ( Yeniden Değerleme
Oranı % 3,93)
2013
Kanun Maddesi
MADDE 92 Yetkili makam
ve memurlar
MADDE 96 - ĠĢçi
ve
iĢverenin
sorumluluğu
MADDE 107 - ĠĢ
hayatının denetim ve teftiĢi ile
ilgili hükümlere
aykırılık
Ceza
Maddesi
107/1-a
107/1-b
107
Konu
Çağrıldıkları zaman gelmemek, ifade
ve bilgi vermemek, gerekli olan belge
ve delilleri getirip göstermemek, ĠĢ
MüfettiĢlerinin 92/1fıkrada yazılı
görevlerini yapmak için kendilerine her
çeĢit kolaylığı göstermemek ve bu
yoldaki emir ve isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmemek.
Ġfade ve bilgilerine baĢvurulan iĢçilere
iĢverenlerce telkinlerde bulunma,
gerçeği saklamaya yahut değiĢtirmeye
zorlama veyahut ilgili makamlara ifade
vermeleri üzerine onlara karĢı kötü
davranıĢlarda bulunmak.
ĠĢ MüfettiĢlerinin teftiĢ ve denetim
görevlerinin yapılmasını ve
sonuçlandırılmasını engellemek.
11.721
12.181
Türk Lirası
11.721
12.181
Türk Lirası
11.721
12.181
Türk Lirası
Not: 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin yedinci fıkrasındaki “Ġdarî para cezaları her takvim yılı baĢından geçerli olmak üzere o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz” hükmü gereğince
1 TL‟nin küsuru dikkate alınmamıĢtır.
18
1.2.5. ĠNġAAT SEKTÖRÜNE AĠT ĠSTATĠSTĠKSEL
BĠLGĠLER SUNMAK VE YAYINLAR SUNMAK
ĠĢ kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili SGK Ġstatistikleri ve Bakanlığın diğer birimleri
tarafından çıkarılan yayınlar.
ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü Müdürlüğü ÇalıĢma Ġstatistikleri Bilgi Sistemindeki veriler Türkiye Ġstatistik Kurumundan yararlanılarak elde edilmektedir. Kazaların iĢ göremezlik sürelerine göre dağılımı…
ĠĢ Kazaları ve ĠĢe Bağlı Sağlık Problemleri AraĢtırma Sonuçları, 2013
Ġlki 2007 yılında yapılan “ĠĢ Kazaları ve ĠĢe Bağlı Sağlık Problemleri” konulu araĢtırma,
Hanehalkı ĠĢgücü Anketi ile birlikte ülkemizde ikinci defa 2013 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında, gerçekleĢtirilmiĢtir. AraĢtırma sonuçları, uygulama dönemi itibariyle istihdamda olan veya son 12 ay içinde bir iĢte çalıĢmıĢ olan fertlerin, son 12 ay içinde herhangi
bir iĢ kazası geçirip geçirmedikleri veya referans haftasında istihdam edilen ya da geçmiĢte
çalıĢmıĢ olanların son 12 ay içinde iĢe dayalı bir sağlık probleminin etkilerine maruz kalıp
kalmadıklarına iliĢkin bilgiler vermektedir.
Son 12 ay içerisinde çalıĢmıĢ olanların %2,3’ü bir iĢ kazası geçirdi
Türkiye genelinde son 12 ay içinde istihdam edilenlerden %2,3‟ü bir iĢ kazası geçirdi. Bu
oran erkeklerde %2,8 iken, kadınlarda %1,3 olarak gerçekleĢti. Toplam iĢ kazası geçirenlerin %81,6‟sını erkekler oluĢturdu (Tablo 3).
Tablo 3: Son 12 Ay Ġçerisinde Ġstihdam Edilenlerden ĠĢ Kazası Geçirenler, 2007 2013
19
Sektörel olarak incelendiğinde, madencilik ve taĢ ocakçılığı sektöründe iĢ kazası geçirenlerin oranı %10,4, elektrik, gaz, buhar, su ve kanalizasyon sektöründe iĢ kazası geçirenlerin
oranı %5,2 iken, inĢaat sektöründe iĢ kazası geçirenlerin oranı %4,3 oldu (Tablo 4). Sektör
bazındaki sonuçlar, 2007 yılı sonuçları ile karĢılaĢtırıldığında iĢ kazası geçirenlerin payı
madencilik ve taĢ ocakçılığı sektöründe 0,1 puan artarken, inĢaat sektöründe 0,2 puan
azaldı. Elektrik, gaz, buhar, su ve kanalizasyon sektöründe iĢ kazası geçirenlerin oranı ise
değiĢmedi. ĠĢ kazası geçiren sayısında en büyük payı alan imalat sanayi sektöründe ise iĢ
kazası geçirenlerin oranı 1,8 puan azalarak %3,3 olarak gerçekleĢti .
Tablo 4: Sektörlere Göre ĠĢ Kazası Geçirenlerin Oranı, 2007-2013
Son 12 ay içinde istihdam edilen 15-24 yaĢ grubundaki fertlerde iĢ kazası geçirenlerin oranı %1,9 iken, 25-34 yaĢ grubunda bu oran %2,3, 35-54 yaĢ grubunda %2,6 ve 55 ve daha
yukarı yaĢtakilerde ise %2 olarak gerçekleĢti.
Son 12 ay içinde istihdam edilen lise altı eğitimlilerin %2,8‟i bir iĢ kazası geçirirken, genel
lise mezunlarında bu oran %1,7, lise dengi meslek okul mezunlarında %2,4, yüksek öğretim mezunlarında ise %1 olarak gerçekleĢti.
ĠĢteki duruma göre, iĢ kazası geçirenlerde en yüksek oran %2,6 ile kendi hesabına çalıĢanlarda gerçekleĢti. Bunu %2,5 ile ücretli veya yevmiyeli çalıĢanlar, %1,6 ile iĢveren olarak
çalıĢanlar izledi. Ücretsiz aile iĢçisi olarak çalıĢanlarda iĢ kazası geçirme oranı ise %1,4
olarak tahmin edildi.
Meslek grupları itibarıyla, „sanatkarlar ve ilgili iĢlerde çalıĢanlar‟da iĢ kazası geçirenlerin
oranı %4,8 ile ortalamanın (%2,3) üzerinde gerçekleĢti. ĠĢ kazalarının en düĢük gözlendiği
grup ise %0,8 ile „büro ve müĢteri hizmetleri‟ oldu.
ĠĢyeri büyüklüğüne göre, son 12 ayda iĢ kazası geçirenlerin en yüksek olduğu iĢyeri büyüklüğü %3,4 ile “250-499” çalıĢana sahip iĢyerleri oldu. En fazla istihdama sahip ”1-9”
kiĢi çalıĢtıran iĢyerlerinde iĢ kazası geçirenlerin oranı ise %2,2 oldu.
Son 12 ay içerisinde bir iĢ kazası geçirenlerin %63,7‟si geçirmiĢ olduğu iĢ kazası nedeniyle belirli sürelerde iĢinden uzak kaldı.
20
ĠĢle bağlantılı bir rahatsızlık yaĢayanların oranı %2,1 seviyesinde gerçekleĢti
Ġstihdam edilenler ya da geçmiĢte çalıĢmıĢ olanlardan %2,1‟i, son 12 ay içinde çalıĢtığı/geçmiĢte çalıĢtığı iĢe bağlı bir rahatsızlık geçirdiğini belirtti. Bu oran erkeklerde %2,4
iken, kadınlarda %1,6 oldu (Tablo 5).
Tablo 5: Ġstihdam Edilen ya da GeçmiĢte ÇalıĢmıĢ Olanlardan ĠĢe Bağlı Sağlık Sorunu YaĢayanlar, 2007-2013
Sektörel olarak incelendiğinde, son 12 ay içinde iĢe bağlı sağlık sorununa maruz kalanların
oranının en yüksek olduğu sektör %5,5 ile madencilik ve taĢ ocakçılığı sektörü oldu (Tablo
6). Bu oran, istihdamın en yoğun olduğu tarım, ormancılık ve balıkçılık sektöründe %2,
inĢaat sektöründe %3,5, toptan ve perakende ticaret, lokanta ve oteller sektöründe %2,1,
imalat sanayinde %2,7, toplum hizmetleri, sosyal ve kiĢisel hizmet faaliyetleri sektöründe
ise %2,2 olarak gerçekleĢti.
Ġstihdam edilen ya da geçmiĢte çalıĢmıĢ olanlardan son 12 ay içinde iĢe bağlı sağlık sorunu
yaĢadığını belirtenlerin oranı %2,8 ile en yüksek 35-54 yaĢ grubunda gerçekleĢti. 15-24
yaĢ grubunda bu oran %1,2, 25-34 yaĢ grubunda %1,9 ve 55 ve daha yukarı yaĢtakilerde
ise %1,5 olarak gerçekleĢti.
Tablo 6: Sektörlere Göre ĠĢe Bağlı Sağlık Sorunu YaĢayanların Oranı, 2007-2013
21
Ġstihdam edilenler ya da geçmiĢte çalıĢmıĢ olanlardan hem lise altı eğitimliler hem de lise
dengi meslek okulu bitirenlerde, son 12 ay içinde iĢe bağlı sağlık sorununa maruz kalma
oranı %2,2 olarak gerçekleĢti. Yüksek öğretim mezunlarında ise bu oran %2,1 olarak tahmin edildi.
ĠĢteki durumu kendi hesabına olanların iĢe bağlı sağlık sorununa maruz kalma oranı %2,9
ile diğer gruplara göre yüksek oldu.
Mesleklere göre en yüksek iĢe bağlı sağlık sorunu yaĢayanların oranı %3,2 ile "sanatkarlar
ve ilgili iĢlerde çalıĢanlar" grubunda gerçekleĢti.
Referans haftası içinde çalıĢmıĢ olup, iĢe bağlı sağlık sorunu yaĢamıĢ olanların %3,3‟ünün
500 ve daha fazla çalıĢanı olan iĢyerlerinde çalıĢmakta olduğu belirlendi.
ĠĢe bağlı sağlık sorununa maruz kalanların %24,9‟unun “sırtı veya beli etkileyen kemik,
eklem ve kas sorunları”na, %20‟sinin ise “stres, depresyon veya anksiyete sorunları”na
maruz kaldığı belirlendi.
Son 12 ay içinde iĢe bağlı sağlık sorunu yaĢayanlardan %50,7‟si, geçirmiĢ olduğu sağlık
sorunu nedeniyle belirli sürelerde iĢinden uzak kaldı.
Ġstihdam edilenlerden %17,1‟i kaza riskine maruz kaldı
Ġstihdam edilenlerden %7,1„i çalıĢtığı iĢle ilgili olarak “zaman baskısı ve aĢırı iĢ yükü”
Ģeklinde ruhsal sağlığını etkileyen elveriĢsiz faktöre maruz kaldığını belirtirken, bu oran
erkeklerde %7,9, kadınlarda ise %5,2 oldu. Fiziksel sağlığını etkileyen faktörlerden “kaza
riski”ne maruz kalanların oranı ise %17,1 olurken, bu oran erkeklerde %21,4, kadınlarda
ise % 7,3 olarak gerçekleĢti.
AÇIKLAMALAR
ĠĢ kazası: ĠĢyerinde veya iĢ esnasında meydana gelen ve bir yaralanmayla sonuçlanan tüm
kazalar kapsanmıĢtır. Bu çalıĢmada, iĢ kaybına yol açıp açmamasına ve olayın hukuken bir
iĢ kazası niteliği taĢıyıp taĢımadığına bakılmaksızın, iĢyerinde veya iĢ esnasında geçirilen
ve (Ģiddetine bakılmaksızın) bir yaralanmayla sonuçlanan tüm kazalar iĢ kazası olarak değerlendirilmiĢtir.
ĠĢe bağlı sağlık sorunu: ĠĢten veya çalıĢma koĢullarından kaynaklanan veya iĢ nedeniyle
kötüleĢen hastalık, sakatlık, fiziksel veya ruhsal sağlık sorunları kapsanmıĢtır. Bu araĢtırmada, iĢle ilgili yaĢanan sağlık sorunları yetkililer tarafından kabul edilen veya kayıtlanan
vakalar ile sınırlı değildir, kiĢinin bu hastalığın iĢten kaynaklandığını düĢünmesi yeterlidir.
22
Tablo 7: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalılardan
ĠĢlemi Tamamlanan ĠĢ Kazaları,
Meslek Hastalıkları, Sürekli ĠĢ Göremezlik, Ölüm Vak'aları Ve
Standardize ĠĢ Kazası Oranlarının Faaliyet Gruplarına Ve Cinsiyete Göre Dağılımı,
2012
Table 7: Distribution of the Cases of Employment Injuries and Occupational Diseases,
Permanent Incapacity and Death Whose Procedures are Completed and the Standardized
Employment Injury Rates
by Branches of Activities and Gender
[Under Article 4-1/a of Act 5510], 2012
Tablo:7/
1
Faaliyet kodu
Activity code
Faaliyet
grupları
(Nace
sınıflamasına
göre)
(Branches of
activities
by nace
codes)
4 Bina
1 ĠnĢaatı
4 Bina
2 DıĢı
Yapıların ĠnĢaatı
4 Özel
3 ĠnĢaat
Faaliyetleri
ĠĢ kazası
sayısı
Number
of employment
injuries
Meslek
hastalığı
sayısı
Number
of occupational
diseases
Sürekli iĢ göremezlik sayısı
Number of permanent incapacity
ĠĢ kazası Meslek
Toplam
hastalığı Total
Employment Occupainjuries
tional
diseases
Ölüm sayısı
Number of death cases
E
r
k
e
k
M
al
e
T
o
p
.
T
o
t
al
E
r
k
e
k
M
al
e
E
r
k
e
k
M
al
e
E
r
k
e
k
M
al
e
4
.
5
1
1
1
.
9
4
8
2
.
7
5
0
5
K
a
dı
n
F
e
m
al
e
4. 4
4 4
6
7
1. 1
9 2
3
6
2. 4
7 5
0
5
K
a
dı
n
F
e
m
al
e
0
T
o
p
.
T
o
t
a
l
5
K
a
dı
n
F
e
m
al
e
0
T
o
p
.
T
o
t
a
l
2
8
1
1
0
0
1 1
0 0
1
0
1
5
0
1 1
5 8
1
0
2
8
1
E
r
k
e
k
M
al
e
K
a
dı
n
F
e
m
al
e
0
T
o
p
.
T
o
t
a
l
3
1 2
0
1
0
1 0
8
1
0
3
E
r
k
e
k
M
al
e
K
a
dı
n
F
e
m
al
e
0
T
o
p
.
T
o
t
a
l
2
8
4
2 1
0
3
0
0 1
8
1
0
2
8
4
ĠĢ kazası
Employment injuries
Sta
nda
rdiMeslek
Toplam ze
iĢ
hastalığı Total
kaOccupatizaonal disesı
ases
ora
nı
%
(*)
Sta
nda
rdized
em
ploy
me
nt
injury
rates
%
(*)
Er K T Er K T
ke a o ke a o
k
dı p k
dı p
M n . Ma n .
ale F T le F T
e o
e o
m t
m t
al a
al a
e l
e l
0
0 0 12 1 1 70,
6
2 08
7
K
a
dı
n
F
e
m
al
e
1
T
o
p
.
T
o
t
a
l
1
2
7
1 6
0 6
3
0
6 0
6
0
0 66
0
6 98,
6 65
1 6
8 3
1
0
6 0
3
0
0 63
0
6 97,
3 86
1
2
6
23
Tablo 8: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalılardan
ĠĢlemi Tamamlanan ĠĢ Kazaları Ve Meslek Hastalıkları Vak'aları Sonucu Toplam
Geçici ĠĢ Göremezlik Süreleri Ġle Hastanede Geçen Günlerin Faaliyet Gruplarına Ve
Cinsiyete Göre Dağılımı, 2012
Table 8: Days of Temporary Incapacity [Outpatient) and Inpatient Days Caused by Employment Injury or Occupational Disease Cases Whose Procedures are Completed, by
Branches of Activities and Gender [Under Article 4-1/a of Act 5510], 2012
Tablo:8/1
Faaliyet kodu
Activity code
Faaliyet
grupları
(Nace sınıflamasına
göre)
Branches of
activities by
nace codes
4
1
Bina ĠnĢaatı
4
2
Bina DıĢı
Yapıların
ĠnĢaatı
Özel ĠnĢaat
Faaliyetleri
4
3
ĠĢ kazası
Employment injuries
Geçici iĢgöremezlik
süresi (gün)
(ayaktan)
Days of temporary incapacity (outpatient)
Er- Ka To
ke dın pla
k
Fe m
Mal ma Toe
le
tal
14
9.1
94
54.
47
0
88.
32
0
14
9.8
40
32 54.
79
7
7
1.3 89.
22 64
2
64
6
Meslek hastalığı
Occupational diseases
Geçici iĢgöremezlik
süresi (gün)
(ayaktan)
Days of temporary incapacity (outpatient)
Er Ka To Er Ka To
ke dın pla ke dın pla
k Fe m
k Fe m
M ma To- M ma Toal le
tal al le
tal
e
e
7.1 82 0
82
7. 5
83
17
8
3.3 99 0
99
3. 2
42
34
0
18
4. 16 4.6 18 0
37 3
3
62
1
Hastanede
geçen günler (yatarak)
Inpatient
days
Toplam
Total
Geçici iĢgöremezlik
süresi (gün)
(ayaktan)
Days of temporary incapacity (outpatient)
Er Ka To Er- Ka To
ke dın pla ke dın pla
k Fe m
k
Fe m
M ma To- Mal ma Toal le
tal e
le
tal
e
31 14 64 14
31 0
9.9
9.2 6
22
76
9
9 0
54. 32 54.
89
56 7
6
9
39 88. 1.3 89.
39 0
50 22 82
5
3
Hastanede
geçen günler (yatarak)
Inpatient
days
Hastanede
geçen günler (yatarak)
Inpatient
days
Er
ke
k
M
al
e
7.
20
9
3.
34
9
4.
66
0
Ka
dın
Fe
ma
le
To
pla
m
Total
5
7.2
14
2
3.3
51
16
4.6
76
24
Tablo 9: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalıların ĠĢ
Kazası Vakalarının YaĢ Grubu ve Cinsiyete Göre Dağılımı, 2012
Distribution of the Employment Injury Cases of Insured Persons by Age Groups and
Gender [Under Article 4-1/a of A
16.000
15.096
15.197
14.000
12.000
11.251
10.815
10.000
8.220
8.000
5.453
6.000
4.000
1.776
2.000
1.228
9 0
436
63
-14
15-17
1.111
1.089
1.000
700
363
155
608
43
16113
68 16
50-54
55-59
60-64
65+
0
18-24
25-29
Male 40-44
Kadın Female
30-34 Erkek
35-39
45-49
Tablo 10: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalıların
Meslek Hastalığı Vakalarının YaĢ Grubu ve Cinsiyete Göre Dağılımı, 2012
The Cases of Occupational Diseases by Age Groups and Gender [Under Article 4-1/a
of Act 5510], 2012
100
90
90
84
80
70
60
48
50
40
38
36
31
30
20
17
15
13
10
10
1
4
0 0
1
4
0
-14
15-17
18-24
25-29
1
1
0
Erkek Male
Kadın Female
30-34
35-39
40-44
1
45-49
0
50-54
0
55-59
0
60-64
0
65+
25
Tablo 11: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalıların Geçirdiği ĠĢ
Kazalarının Kaza Sebeplerine Göre Dağılımı, 2012
Table 11: Distribution of Employment Injuries by Causes, [Under Article 4-1/a of Act 5510],
2012
Tablo:11/1
2012
Kod no
Code no
Kazaların sebepleri
Type of accident
Erkek Kadın
Male
100- TaĢıt Kazaları - Transportation accidents
Motorlu taĢıtın diğer bir vasıtaya, bir cisme veya bir insana çarpması
101
Crashing of the motor vehicle
against another motor vehicle,object or anybody
Motorlu taĢıta binip inerken
meydana gelen kazalar
102
Accidents occuring while getting
on or off a motor vehicle
Motorlu taĢıtın devrilmesi
sonucu yaralanmalar
103
Injury resulting from a vehicle
turning upside down
Duran bir motorlu taĢıt sebebiyle veya üzerinde olan kaza104 lar
Motor vehicle accidents due to a
parked vehicle
Su yolculuğu esnasında olan
her türlü kaza ve düĢmeler,
suya düĢme (Makine kazaları
105 dahil)
Any kind of falls during ferrying,
falls in water (including machines accident)
Her türlü uçak kazası sonucu
meydana gelen travmalar.
106
Injuries occurring in any kind of
plane accident
107 Tren kazaları - Rail accidents
Yukarıda sınıflandırılmayan
motorlu veya motorsuz herhangi bir taĢıtın sebep olduğu
108
kazalar
Other types of accident, not
elsewhere classified
200- Kaza Neticesi Zehirlenmeler - Accidental poisoning
Kaza neticesi zehirlenmeler
(Katı ve sıvı maddelerle, gaz
ve buharla)
201
Accidental poisoning by means
of solid,watery, gas or vaporous
agent
300- KiĢilerin DüĢmesi - Falls of persons
3.2
49
Toplam
FemaTotal
le
3.56
314
3
1.00
902
104
441
33
474
594
40
634
419
16
435
118
8
126
36
73
109
16
1
17
723
39
762
162
8
170
162
8
170
7.7
70
771
6
8.54
1
26
KiĢilerin yüksek bir yerden
(ağaçlar, binalar, yapı iskele301 leri, merdivenler makinalar,
araçlar) ve çukur,derin bir
yere
(hendeklere, kuyulara, kazılara, yerdeki çukurlara) düĢmesi
Falling from high places (trees,
buildings, scaffolds, ladders,
machines, vehicles) and into
depths (wells, ditches, excavations, holes in the ground)
Kaza neticesi suda boğulma
302 ve suya düĢme Drowning,
submersion
KiĢilerin hemzemin ortamda
303 düĢmesi Falling on the same
level
400- Makinelerin Sebep Olduğu Kazalar- Accident caused by machinery
500- Patlama Sonucu Çıkan Kazalar- Accident caused by explosion
AteĢli silahlar sonucu ortaya
501 çıkan kazalar - Caused by fire
arms
Yanıcı maddelerin ateĢ alması
ve patlamasından ileri gelen
502 kazalar
Caused by fire and explosion of
combustible agent
Basınç altındaki bir cismin
patlamasından çıkan kazalar
503
Explosion of a vessel under
pressure
Grizu patlaması Firedamp
504
explosion
600- Normal Sınırlar DıĢındaki Isılara Maruz Kalmak Veya Temas Etmek
Exposure to or contact with extreme temperatures
Sıcaklığa maruz kalmak (iklimsel veya çevresel)
601
Exposure to heat (atmosphere
or environment)
Soğuğa maruz kalmak (iklimsel veya çevresel)
602
Exposure to cold (atmosphere
or environment)
Sıcak bir maddeden, sıvıdan,
gazdan, alevden meydana
603 gelen kazalar
Contact with hot substances or
objects
Soğuk bir maddeden, sıvıdan
ve gazdan meydana gelen
604 kazalar
Contact with very cold substances or objects
700- DüĢen Cisimlerin Çarpıp Devirmesi Struck by falling objects
701
702
2.9
25
132
21
23
2
4.8
24
12.
325
3.05
7
637
1.07
6
5.46
1
13.4
01
637
28
665
46
4
50
387
14
401
197
10
207
7
0
7
898
114
145
14
159
21
2
23
678
89
767
54
9
63
10.
628
Kayan ve çöken (toprak, kaya,
taĢ, kar)
1.5
Slides and cave-ins (earth,
08
rocks, stones, snow)
Çökmeler (binalar, duvarlar,
yapı iskeleleri, merdiven, eĢya
404
kümeleri vb.)
460
23
0
1.01
2
11.0
88
1.53
1
404
27
703
704
Collapse (buildings, walls, scaffolds, ladders, piles of goods)
TaĢıma iĢlemi sırasında taĢınan cisimlerin düĢmesi sonucu oluĢan kazalar
Struck by falling objects during
handling
BaĢka yerde sınıflandırılmamıĢ, düĢen cisimlerin çarpması, devrilmesi
Struck by falling objects, not
elsewhere classified
5.3
64
268
3.3
52
169
5.63
2
3.52
1
Tablo:3.8/2
2012
Kod No
Code No
Kazaların Sebepleri
Type of accident
Erkek Kadın
Male
800- Bir Veya Birden Fazla Cismin SıkıĢtırması, Ezmesi,Batması, Kesmesi
Stepping on, striking against or struck by objects excluding falling objects
Vücudun veya bir organın iki
801 cisim arasında kalarak sıkıĢması, ezilmesi.
Pressing of the body or members between two objects
Bir cismin çarpması neticesinde çöken, devrilen bir cis802
min altında kalarak yaralanmak
Injury due to the striking by any
agent or to a collapsed agent
Duran cisimlere çarpma (Daha
803 önceki düĢmeler sebebiyle
çarpıĢmalar hariç)
Striking against stationary objects (except impacts due to a
previous fall)
Hareket eden cisimlere çarp804 ma - Striking against moving
objects
DüĢen cisimlerin dıĢında hareket eden cisimlerin çarpma805
sı (Uçan kırık ve parçacıklar
dahil)
Struck by moving objects (including flying fragments and particles) excluding falling objects
Cismin sıkıĢtırması - Caught
806
in an object
Sabit bir mekan ile hareket
807
eden cisim arasında sıkıĢmak
Caught between a stationary
object and a moving object
Hareket eden cisimlerin ara808 sında sıkıĢmak (Uçan veya
düĢen cisimler hariç)
Caught between moving objects
(except flying or falling objects)
Kesici ve batıcı bir aletin se809
bep olduğu kaza.
Accident due to a sharp piercing
device
900- Elektrik Akımından Ġleri Gelen Kazalar Exposure to or contact with electric
current
17.
992
Toplam
FemaTotal
le
1.58
7
4.0
67
313
1.0
88
51
1.5
12
120
1.0
27
44
1.0
04
40
2.4
01
173
19.5
79
4.38
0
1.13
9
1.63
2
1.07
1
1.04
4
2.57
4
602
43
645
710
68
778
5.5
81
438
735
21
6.31
6
459
28
1000- Herhangi Bir ġekilde Vücudun Zorlanmasından Ġleri Gelen Ġncinmeler
861
58
919
375
18
393
164
19
183
91
5
96
231
16
247
713
39
752
710
38
748
3
1
4
59
2
61
6
2
8
404
7
411
1500-Kaynak Yaparken Meydana Gelen Kazalar Accident while welding
244
5
249
1600-Öldürme Ve Yaralama - Murder and wound
476
39
515
368
38
406
108
1
109
8
0
8
155
46
201
141
45
186
2
0
2
12
1
13
Injuries due to challenging of the body
100
1
AĢırı efor gerektiren cisimleri
kaldırmak - Overexertion in
lifting
objects
AĢırı efor gerektiren cisimleri
itmek veya çekmek
Overexertion in pushing or pulling objects
100 AĢırı efor gerektiren cisimleri
3
tutmak veya atmak
Overexertion in handling or
throwing objects
100 Ağır yorucu hareketler 4
Strenuous movements
1100-Vücudun Doğal BoĢluklarına Yabancı Bir Cisim Kaçması
Contamination of the part of body with a foreign object
Göze veya vücudun doğal
110
boĢluklarına yabancı cisim
1
kaçması
Contamination of the body or
the eye with a foreign object
Nefes borusunun bir gıda
110
maddesiyle tıkanması.
2
Choking due to food material
1200- Hayvanların Isırması, Hayvan Darbeleri, Zehirli Hayvanların Sokması
100
2
Biting and kicking by animals, by poisonous insect
1300- Tedaviye Bağlı Kazalar Ve AĢılama Komplikasyonları
Treatment accident and vaccination complications
1400- Kazaların Sonradan Meydana Çıkan Akıbetleri
Late appearance of a problem because of an earlier accident
Kendi kendini öldürme ve
1601
yaralama - Suicide and self
inflicted injury
Bir baĢkası tarafından öldü1602
rülme ve yaralanma
Murder or injury by another
person
1700- SavaĢ, Terör Ve Toplumsal Olaylardan Ġleri Gelen Travmalar
Trauma due to battle operation
1800-Zararlı Maddelerle Veya Radyasyonla Temas Etmek Veya Maruz Kalmak
Exposure to or contact with harmful substances or radiations
Zararlı maddelerin solunum
veya sindirim yoluyla teması
ya da cilt veya mukozadan
emilmesi Contact by inhalation,
ingestion or absorption of harmful substances
1801
180 Ġyonize radyasyon yoğunlaĢ2
masına maruz kalmak
Exposure to ionising radiations
180 Ġyonize radyasyon dıĢında
3
radyasyona maruz kalmak
Exposure to radiations other
29
than ionising radiations
1900- Diğer Nedenler Other types of accident, not elsewhere classified
Toplam
Total
Not: Kazaların sebepleri ILO standartlarına göre düzenlenmiĢtir.
Note: Type of accidents were arranged to ILO standarts.
8.000
12.
065
69.09
0
1.24
5.781
136
9
74.871
Tablo 12: ĠĢ Kazalarının Saatlere Göre Dağılımı, 2012
Distribution of the number of employment injuries by the hour time of the accident,
2012
7.000
İş Kazası Vaka Sayısı
Work Injury Number
6.000
5.000
4.000
3.000
2.000
1.000
0
00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 99
Saat kodları Time codes
30
Tablo 13: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalıların Sürekli ĠĢ
Göremezlik Sebebinin ĠĢ Kazası ve Meslek Hastalığına Göre Dağılımı, 2008-2012
Table 3.19- Distribution of Permanent Incapacity Cases by Their Causes [Under Article 4-1/a of
Act 5510], 2008-2012
Sürekli iĢ göremezlik
sebebi
The causes of permanent incapacity
ĠĢ kazası
Employment injuries
Meslek hastalığı
Occupational disease
Toplam
Total
2008
1.452
242
1.694
2009
1.668
217
1.885
2010
1.976
109
2.085
2011
2.093
123
2.216
2012
2.036
173
2.209
Tablo 14: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Aktif Sigortalılardan ĠĢ Kazası
veya Meslek Hastalığı Sonucu Ölenlerin Ölüm Sebebine Göre Dağılımı, 2008-2012
Table 3.20- Distribution of the Death Cases by Their Causes [Under Article 4-1/a of Act 5510],
2008-2012
Ölüm sebebi
Cause of death
ĠĢ kazası
Employment Injuries
Meslek hastalığı
Occupational disease
Toplam
Total
2008
865
1
866
2009
1.171
0
1.171
2010
1.444
10
1.454
2011
1.700
10
1.710
2012
744
1
745
31
Tablo 15: 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Sigortalılardan
Sürekli ĠĢ Göremezlik Geliri Alanların Cinsiyet ve YaĢ Gruplarına Göre
Dağılımı
Distribution of Persons Benefiting from the Permanent Incapacity Income by
Gender and Age Groups [Under
14.000
Sürekli iĢ göremezlik geliri alanlar
Persons receiving permanent incapacity income
12.000
11.465
10.000
8.251
7.838
8.000
7.411
6.752
6.106
6.000
5.355
3.694
4.000
1.653
2.000
0 0
46 5
424
35
92
174
164
212
226
191
164
125
-14
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
229
0
65+
YaĢ grubu Age group
Erkek Male
Kadın Female
1.2.6.TELEVĠZYON VE RADYO YAYIN ZORUNLULUĞU
TRT ile ulusal, bölgesel ve yerel yayın yapan özel televizyon kuruluĢları ve radyolar; ayda
en az 60 dakika iĢ sağlığı ve güvenliği,çalıĢma hayatında kayıt dıĢılığın önlenmesi, sosyal
güvenlik, iĢçi ve iĢveren iliĢkileri konularında uyarıcı ve eğitici mahiyette yayın yapmakla
zorunlu tutuldular.
Bu yayının en az 30 dakikası 17:00-20.00 saatleri arasında olmak üzere 8:00-22.00 arasında yapılacak.
32
BÖLÜM:2 ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE 6331 SAYILI
Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ ĠġVEREN
AÇISINDAN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
2.1. 6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ
KANUNU’NUN ĠġVERENE GETĠRDĠKLERĠ
ĠĢ sağlığı ve güvenliği koĢullarını iyileĢtirme ve bunun sürekliliğini sağlama.ÇalıĢanın
sağlık ve güvenlik yönünden iĢe uygunluğunu dikkate alma.Risk değerlendirme raporlarını da
göz önünde bulundurarak genel bir önleme politikası geliĢtirme.Mesleki risklerin önlenmesi için,
eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbiri alma.ÇalıĢma ortamında gerekli kontrol,
ölçüm, inceleme ve araĢtırmaları yaptırma.Ġzleme, denetleme ve uygunsuzlukları
giderme.ÇalıĢanların hayati tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alma.Aynı çalıĢma alanını birden fazla iĢverenin paylaĢması durumunda koordinasyon sağlama.
6331’ e Göre ĠĢverenin Yükümlülükleri
İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup
bu çerçevede;
Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi
için çalışmalar yapar.
İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve
uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu
göz önüne alır.Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.
İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.
33
ĠnĢaat Sektörüne Göre ĠĢverenin Yükümlülükleri
ĠĢveren, yapı iĢlerinde, Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen yükümlülüklerinin yanında
özellikle aĢağıdaki hususları sağlar;
Yapı alanının düzenli tutulmasını ve yeterli temizlikte olmasını, Yapı alanındaki çalıĢma
yerlerinin seçiminde; buralara ulaĢımın nasıl sağlanacağının ve ekipman, hareket ve
geçiĢler için alan veya yolların belirlenmesini, Malzemenin kullanım ve taĢıma Ģartlarının
düzenlenmesini, Tesis ve ekipmanın kullanılmaya baĢlamadan önce ve periyodik olarak
teknik bakım ve kontrollerinin yapılmasını,ÇeĢitli malzemeler ve özellikle tehlikeli
malzeme ve maddeler için uygun depolama alanları ayrılmasını ve bu alanların sınırlarının
belirlenmesini,Tehlikeli malzemelerin kullanımı ile uzaklaĢtırılma koĢullarının düzenlenmesini, Atık ve artıkların depolanmasını, atılmasını veya uzaklaĢtırılmasını,ÇeĢitli iĢler
veya iĢin aĢamaları için öngörülen sürelerin yapı alanındaki iĢin durumuna göre yeniden
belirlenmesini, Alt iĢverenler ve kendi nam ve hesabına çalıĢanlar arasında iĢbirliğini,Yapı
alanındaki veya yakınındaki endüstriyel faaliyetler ile etkileĢimin dikkate alınmasını,
KiĢisel Koruyucu Donanımların ĠĢyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe ve
uyumlaĢtırılmıĢ ulusal standartlara uygun kiĢisel koruyucu donanımların bulundurulmasını
ve çalıĢanlar tarafından kullanılmasını.
(2) Yapı alanında uygun sağlık ve güvenlik Ģartlarının devamının sağlanması için, iĢveren
ve alt iĢverenler;
a) Özellikle birinci fıkranın uygulanmasında Ek-4‟te belirtilen asgari Ģartları dikkate alarak
uygun tedbirleri alırlar.
b) Sağlık ve güvenlikle ilgili konularda sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin uyarı, tespit
ve talimatlarını dikkate alırlar.
(3) ĠnĢaatta yapılan çalıĢmalara bizzat katılmaları halinde iĢveren ve alt iĢverenler, yapı
alanındaki uygun sağlık ve güvenlik Ģartlarının sürdürülmesi için, sağlık ve güvenlik
koordinatörlerinin sağlık ve güvenlikle ilgili konularda görüĢ ve önerilerini dikkate alır.
ĠĢveren ve alt iĢverenler;
a) Kanunun 19 uncu maddesine,
b) 25/4/2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete‟de yayımlanan ĠĢ Ekipmanlarının
Kullanımında Sağlık ve Güvenlik ġartları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi ile aynı Yönetmeliğin eklerinde belirtilen ilgili hükümlere,
c) KiĢisel Koruyucu Donanımların ĠĢyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin 5
inci maddesi, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentleri ile 7 nci
maddesine,uygun olarak hareket etmek zorundadır.
34
2.2. TEHLĠKE SINIFININ BELĠRLENMESĠ
Tehlike sınıfının tespitinde bir iĢyerinde yürütülen asıl iĢin tehlike sınıfı dikkate
alınır.ĠĢveren asıl iĢ faaliyet değiĢikliğini en geç bir ay içerisinde ÇalıĢma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına bildirir.Asıl iĢin tayininde tereddüde düĢülmesi halinde iĢyerinin
kuruluĢ amacına bakılır. ĠĢyerinde birden fazla asıl iĢ tanımına uygun faaliyetin yürütülmesi halinde, bu iĢlerden tehlike sınıfı yüksek olan iĢ esas alınır. 6331 sayılı Kanunun iĢyeri
tanımına giren iĢyerlerinde yapılan asıl iĢin yanında veya devamı niteliğinde faaliyet
alanının geniĢletilmesi halinde o iĢyerinde bu fıkrada esas alınan kurala göre belirlenir.
Tablo 16: Tehlike Sınıfları
ĠNġAAT
Bina inĢaatı
ĠnĢaat projelerinin geliĢtirilmesi
ĠnĢaat projelerinin geliĢtirilmesi
Bina projelerinin geliştirilmesi (satışa yönelik bina projeleri için mali, teknik ve
41.10.01 fiziksel araçların bir araya getirilmesi suretiyle konut veya diğer amaçlı kullanıma yönelik bina projelerinin organize edilmesi) (yapı kooperatifleri hariç)
F
41
41.1
41.10
41.10.02 Konut yapı kooperatiflerinin faaliyetleri
41.10.03 İşyeri yapı kooperatiflerinin faaliyetleri
Ġkamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların inĢaatı
Ġkamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların inĢaatı
İkamet amaçlı olmayan binaların inşaatı (fabrika, atölye vb. sanayi üretimini
41.20.01 amaçlayan binalar ile hastane, okul, otel, işyeri, mağaza, alışveriş merkezi,
lokanta, kapalı spor tesisi, cami, kapalı otopark, tuvalet, vb. inşaatı)
Az Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
41.2
41.20
41.20.02
İkamet amaçlı binaların inşaatı (müstakil konutlar, birden çok ailenin oturduğu binalar, gökdelenler vb.nin inşaatı) (ahşap binaların inşaatı hariç)
41.20.03 Prefabrik binalar için bileşenlerin alanda birleştirilmesi ve kurulması
41.20.04 İkamet amaçlı ahşap binaların inşaatı
Mevcut ikamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların yeniden
düzenlenmesi veya yenilenmesi (büyük çaplı revizyon)
42
Bina dıĢı yapıların inĢaatı
42.1
Kara ve demir yollarının inĢaatı
42.11
Kara yolları ve otoyolların inĢaatı
Oto yollar, kara yolları, şehir içi yollar ve diğer araç veya yaya yollarının inşa42.11.01
atı
Yol yüzeylerinin asfaltlanması ve onarımı, kaldırım, kasis, bisiklet yolu
vb.lerin inşaatı, yolların vb. yüzeylerin boyayla işaretlenmesi, yol bariyeri,
42.11.02
trafik işaret ve levhaları vb.nin kurulumu gibi yol, tünel vb. yerlerdeki yüzey
işleri
41.20.05
42.11.03 Havaalanı pisti inşaatı
42.12
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Demir yolları ve metroların inĢaatı
42.12.01 Demir yolları ve metroların inşaatı (bakım ve onarımı dahil)
42.13
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Köprüler ve tünellerin inĢaatı
42.13.01 Köprülerin inşaatı (yükseltilmiş kara yolları-viyadükler dahil)
42.13.02 Tünel inşaatı
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
35
Hizmet projelerinin inĢaatı
AkıĢkanlar için hizmet projelerinin inĢaatı
Akışkanlar için uzun mesafe boru hatlarının inşaatı (petrol ürünleri ve gaz
42.21.01 taşımacılığı ile su ve diğer ürünlerin taşımacılığına yönelik karada ve deniz
altında uzun mesafe boru hattı)
42.2
42.21
42.21.02 Su kuyusu açma ve septik sistem kurulum faaliyetleri (kuyu, artezyen vb.)
42.21.03
Ana su şebekeleri ve su hatları ile su arıtma tesisleri, kanalizasyon bertaraf
tesisleri ve pompa istasyonları inşaatı (sulama sistemleri (kanallar) dahil)
Akışkanlar için kısa mesafe (yerel) boru hatlarının inşaatı (petrol ürünleri ve
42.21.05 gaz taşımacılığı ile su, kanalizasyon, sıcak su, buhar ve diğer ürünlerin taşımacılığına yönelik kısa mesafe boru hattı)
42.22
Elektrik ve telekomünikasyon için hizmet projelerinin inĢaatı
Uzun mesafe elektrik ve telekomünikasyon (iletişim) hatlarının inşaatı (uzun
42.22.01 mesafe yüksek gerilim elektrik iletim hatları ile uzun mesafe yer üstü/altı veya
deniz altı telekomünikasyon iletim hatları)
42.22.02
Enerji santralleri inşaatı (hidroelektrik santrali, termik santral, nükleer enerji
üretim santralleri vb.)
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Kısa mesafe (yerel) elektrik ve telekomünikasyon (iletişim) hatlarının inşaatı
42.22.04 (anten dahil iletim kuleleri ve trafo istasyonları ve yerel sınırlar içerisinde dağıtım alt istasyonları vb.)
Çok
Tehlikeli
42.22.05 Telekomünikasyon şebeke ve ağlarının bakım ve onarımı
Çok
Tehlikeli
Bina dıĢı diğer yapılara ait projelerin inĢaatı
Su projeleri inĢaatı
Kıyı ve liman inşaatları ve ilgili hidromekanik yapıların inşaatı (su yolları, li42.91.01 man ve yat limanları, kıyı düzenlemeleri, iskele ve rıhtımlar, dalgakıranlar,
kanallar vb. yapılar)
42.9
42.91
42.91.02 Su ve su zemininin taranması ve temizlenmesi (deniz, nehir, göl vb.)
42.91.03 Tersane, dok ve kanal havuzu inşaatı (gemi inşaatı ve tamiri için)
42.91.04 Baraj ve bentlerin inşaatı
BaĢka yerde sınıflandırılmamıĢ bina dıĢı diğer yapılara ait projelerin
inĢaatı
Açık havada yapılan sporlara uygun tesislerin ve eğlence alanları yapılarının
42.99.01 inşaatı (golf sahaları, açık stadyumlar, tenis kortları, atletizm sahaları, plaj
tesisi, dağ barınakları, eğlence parkları vb.)
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
42.99
Madencilik ve imalat sanayisi yapılarının inşaatı (sarım mili ve kuleleri, maden yükleme ve boşaltma istasyonları, rafineriler, kimyasal tesisler vb.)
Başka yerde sınıflandırılmamış bina dışı diğer yapıların inşaatı (arazi iyileşti42.99.03 rilmesi ile birlikte arazinin parsellemesi dahil, iyileştirme yapılmaksızın parselleme hariç)
42.99.02
42.99.04 Doğalgaz işleme tesisleri inşaatı
43
43.1
43.11
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Özel inĢaat faaliyetleri
Yıkım ve Ģantiyenin hazırlanması
Yıkım
43.11.01 Yıkım işleri (binaların ve diğer yapıların yıkılması ve sökülmesi)
ġantiyenin hazırlanması
Zemin ve arazi hazırlama, alanın temizlenmesi ile kazı ve hafriyat işleri (tarımsal arazinin hazırlanması, dinamitleme ve kayaların kaldırılması, inşaat,
43.12.01
tarım vb. alanların drenajı, hafriyat, kazı, dolgu vb. işler) (madencilik için yapılanlar hariç)
Çok
Tehlikeli
43.12
Çok
Tehlikeli
36
Maden sahalarının hazırlanması (tünel açma dahil, petrol ve gaz sahaları için
olanlar hariç)
43.13
Test sondajı ve delme
Test sondajı ve delme (inşaat, jeofizik, jeolojik vb. amaçlar için test sondajı
43.13.01 ve delme işleri ile örnekleme sondajı) (madencilikle bağlantılı olarak gerçekleştirilen test sondajı hariç)
43.2
Elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve diğer inĢaat tesisatı faaliyetleri
43.21
Elektrik tesisatı
43.12.02
Bina ve bina dışı yapıların (ulaşım için aydınlatma ve sinyalizasyon sistemleri
hariç) elektrik tesisatı, kablolu televizyon ve bilgisayar ağı tesisatı ile konut
43.21.01
tipi antenler (uydu antenleri dahil), elektrikli güneş enerjisi kollektörleri, elektrik sayaçları, yangın ve hırsızlık alarm sistemleri vb. kurulumu
Karayolları, demiryolları ve diğer raylı yolların, liman ve havaalanlarının ay43.21.03 dınlatma ve sinyalizasyon sistemlerinin tesisatı (havaalanı pisti aydınlatmasının tesisatı dahil)
43.22
Sıhhi tesisat, ısıtma ve iklimlendirme tesisatı
Bina veya diğer inşaat projelerinde ısıtma, havalandırma, soğutma ve iklimlendirme sistemlerinin tesisatı (ev tipi boyler (kombi, kazan vb.) ve brülörlerin
43.22.01
bakım, onarım ve kurulumu ile elektriksiz güneş enerjisi kolektörlerinin kurulumu dahil)
Bina ve diğer inşaat projelerinde su ve kanalizasyon tesisatı ve onarımı (yağmurlama
43.22.03 sistemlerinin kurulumu dahil sıhhi tesisat işleri, yangın söndürme sistemlerinin kurulumu, kanalizasyon tesisatı döşeme işleri vb.)
43.22.05
43.29
43.29.01
43.29.02
43.29.03
43.29.05
43.3
43.31
43.31.01
43.32
43.32.01
Gaz tesisatı faaliyetleri (hastanelerdeki oksijen gazı temini için kurulum işleri
dahil)
Diğer inĢaat tesisatı
Asansörlerin, yürüyen merdivenlerin, yürüyen yolların, otomatik ve döner
kapıların bakım ve onarımı dahil kurulum işleri
Başka yerde sınıflandırılmamış diğer tesisat işleri (paratonerlerin, tabelaların
(ışıklı olsun veya olmasın), stor ve güneşliklerin montaj işleri vb.)
Isı, ses veya titreşim yalıtımı ile diğer inşaat tesisatı işleri (mantolama ve
vakumlu temizleme sistemlerinin kurulumu dahil)
Parmaklık ve korkuluk tesisatı işleri (metal yangın merdivenlerinin kurulumu
dahil)
Binanın tamamlanması ve bitirilmesi
Sıva iĢleri
Sıva işleri (binalarda veya diğer inşaatlarda iç ve dış sıva veya alçı sıva işleri
ile alçıpan işleri vb.)
Doğrama tesisatı
Hazır mutfaklar, mutfak tezgahları, gömme dolaplar, iç merdivenler ile ince
tahta, lambri ve benzerlerinin montajı işleri
Herhangi bir malzemeden yapılan kapı ve pencere kasaları, kapılar (zırhlı
43.32.02 kapılar dahil, otomatik ve döner kapılar hariç), pencereler, kepenkler, panjurlar, garaj kapıları ve benzerlerinin montajı
Seyyar bölme ve metal yapı üzerine asma tavan montaj işleri ile diğer doğrama tesisatı işleri
43.33
Yer ve duvar kaplama
Bina ve diğer yapıların içi veya dışında yer ve duvar kaplama faaliyetleri
(mermer, mozaik, granit, karo ve kaldırım taşlarının, parke dahil ahşap yer ve
43.33.01
duvar kaplamalarının döşenmesi vb.) (halı, taban muşambası ve kağıt kaplama hariç)
Başka yerde sınıflandırılmamış diğer yer döşeme ve kaplama ile duvar kap43.33.02 lama işleri (halı, taban muşambası ve diğer esnek yer kaplamaları ile duvar
kaplama işleri)
43.34
Boya ve cam iĢleri
43.32.03
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Tehlikeli
Tehlikeli
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Tehlikeli
37
43.34.01 Binaların iç ve dış boyama işleri
43.34.02 Cam takma işleri
43.34.03 Bina dışı yapıların boyama işleri
ĠnĢaatlardaki diğer bütünleyici ve tamamlayıcı iĢler
Dekoratif malzemenin, bezemelerin ve süslerin montajı ile inşaatlardaki bys.
43.39.01 diğer bütünleyici ve tamamlayıcı işler (radyatörleri kaplayan ızgaraların montajı ile akustik panel, karo veya diğer malzemeleri içeren akustik işler dahil)
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
43.39
43.39.02 Yeni binaların inşaat sonrası temizliği
43.9
43.91
43.91.01
43.99
43.99.01
43.99.02
43.99.03
43.99.04
Diğer özel inĢaat faaliyetleri
Çatı iĢleri
Çatı işleri (çatı iskeleti kurulumunu içeren inşaat işleri, çatı yapımı, çatı oluğu
ve oluk ağzı montaj işleri ile metal ve diğer malzemeden çatı kaplama işleri)
(dülgerlik işleri dahil)
BaĢka yerde sınıflandırılmamıĢ diğer özel inĢaat faaliyetleri
Yapısal çelik bileşenlerin kurulması işleri (bina, köprü, gezer vinç veya elektrik iletim kulesi gibi diğer yapılar için prefabrik yapısal çelik bileşenlerin kurulması vb.)
Yeraltı çalışmaları (madencilik, depolama, vb. için düşey galeri ve kuyu açma
faaliyeti dahil, su kuyusu açma hariç)
Açık yüzme havuzlarının inşaatı
Vinç ve benzeri diğer inşaat ekipmanlarının operatörü ile birlikte kiralanması
(özel bir inşaat çeşidinde yer almayan)
43.99.05 İnşaatlarda beton işleri (kalıp içerisine beton dökülmesi vb.)
43.99.06 Duvarcılık ve tuğla örme işleri
43.99.07 İnşaat iskelesi ve çalışma platformunu kurma ve sökme işleri
Su yalıtım işleri (düz çatı ve teraslardaki su yalıtım işleri, inşaat ve diğer yer
altı yapıların dış cephesindeki su yalıtım işleri, nem yalıtımı vb.)
Baca ve sanayi fırınlarının inşaatı ve kurulması (fırınlar için yanma odasına
43.99.10
ateş tuğlası döşenmesi işleri dahil)
43.99.08
43.99.11 İnşaat amaçlı kazık çakma ve temel inşaatı işleri (forekazık çakma dahil)
43.99.12
Yapıların dış cepheleri için buharlı temizleme, kum püskürtme ve benzeri
uzmanlaşmış inşaat faaliyetleri
43.99.13 İnşaat demirciliği (inşaat demirinin bükülmesi ve bağlanması)
Tehlikeli
Az Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Tehlikeli
Az Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Çok
Tehlikeli
Prefabrik yapıların montajı ve kurulması (prefabrik binalar hariç her çeşit pre43.99.14 fabrik sokak düzeneklerinin (otobüs durağı, telefon kulübesi, bank vb.) kuru- Tehlikeli
lumu vb.)
Başka yerde sınıflandırılmamış diğer uzmanlaşmış inşaat işleri (şömine, bar43.99.15
Tehlikeli
bekü dahil)
ĠnĢaat sektörü ile tehlikeli iĢlerin belirlenmesi tebliğde 41,42,43 nolu kodlardan seçilerek
iĢe en uygun tehlike sınıfı belirlenir.
38
2.3. ĠġVERENĠN TEHLĠKE SINIFINA GÖRE Ġġ
SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ HĠZMETLERĠ
ĠĢveren, iĢyerlerinde alınması gereken iĢ sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin belirlenmesi ve
uygulanmasının izlenmesi, iĢ kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, çalıĢanların ilk
yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla;
çalıĢanları arasından bu Yönetmelikte belirtilen nitelikleri haiz bir veya birden fazla iĢyeri
hekimi, iĢ güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli görevlendirir. Gerekli nitelikleri haiz
olması halinde tehlike sınıfı ve çalıĢan sayısını dikkate alarak bu hizmetin yerine
getirilmesini kendisi üstlenebilir. ĠĢveren, iĢyerinde gerekli niteliklere sahip personel
bulunmaması halinde birinci fıkrada sayılan yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını,
OSGB‟lerden hizmet alarak yerine getirebilir. ĠĢveren, iĢyeri hekimi ve iĢ güvenliği uzmanının tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda ĠSGB kurar. Tam süreli iĢyeri
hekimi görevlendirilen iĢyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu
değildir.Üçüncü fıkrada belirtilen sürenin hesaplanmasında, çalıĢanların tabi olduğu kanun
hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı ĠĢ Kanununa göre belirlenen haftalık çalıĢma süresi dikkate alınır. ĠĢ sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili
görevlendirilen personelin etkin bir Ģekilde çalıĢması amacıyla gerekli kolaylığı sağlamak
ve bu hususta planlama ve düzenleme yapmakla,Görevlendirdiği kiĢi veya OSGB‟lerin
görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün
ihtiyaçlarını karĢılamakla,ĠĢyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürütenler arasında iĢbirliği ve koordinasyonu sağlamakla,Görevlendirdiği kiĢi veya hizmet aldığı OSGB‟ler
tarafından iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen
tedbirleri yerine getirmekle,ĠĢyeri hekimi, iĢ güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin
görevlerini yerine getirebilmeleri için, Bakanlıkça belirlenen sürelerden az olmamak kaydı
ile yeterli çalıĢma süresini sağlamakla,yükümlüdür. ĠĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerini
yürütmek üzere iĢyerinden personel görevlendirmek veya OSGB‟lerden hizmet almak
suretiyle bu konudaki yetkilerini devreden iĢverenin bu hizmetlere iliĢkin yükümlülükleri
devam eder.ĠĢveren iĢyerinde görev yapan iĢyeri hekimi, iĢ güvenliği uzmanı ve diğer
sağlık personeli ile hizmet alınan OSGB‟lerin ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre
geçerli yetki belgesi ile görevlendirilmesinden sorumludur.
39
2.3.1. Ġġ GÜVENLĠĞĠ UZMANI GÖREVLENDĠLMESĠ
Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalıĢmaları da
kapsayacak iĢ sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için iĢveren;
ÇalıĢanları arasından 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendindeki niteliklere sahip
çalıĢanı, iĢyerinin tehlike sınıfı ve çalıĢan sayısını dikkate alarak iĢ güvenliği uzmanı
olarak görevlendirir.
ÇalıĢanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu
yükümlülüğünü ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden veya yetkilendirilmiĢ toplum
sağlığı merkezlerinden hizmet alarak yerine getirebilir.
Bu yönetmelikte belirtilen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması halinde, çalıĢan
sayısı ve tehlike sınıfını dikkate alarak kendi iĢyerinde, iĢ güvenliği uzmanlığı görevini
üstlenebilir.ĠĢveren, görevlendirdiği kiĢi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluĢların
görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün
ihtiyaçlarını karĢılar.
ĠĢveren, iĢyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iĢbirliği ve koordinasyonu sağlar.ĠĢveren, görevlendirdiği kiĢi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluĢlar
tarafından iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen
tedbirleri yerine getirir.ĠĢveren, yerine getirilmeyen hususlar varsa gerekçesi ile birlikte
talepte bulunan kiĢiye yazılı olarak bildirir ve bu yazıĢmaların iĢyerinde düzenli olarak
arĢivlenmesini sağlar.ĠĢveren, çalıĢanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya
etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdiği kiĢi veya hizmet aldığı kurum ve
kuruluĢları, baĢka iĢyerlerinden çalıĢmak üzere kendi iĢyerine gelen çalıĢanları ve bu
çalıĢanların iĢverenlerini bilgilendirir. ĠĢverenin; iĢ sağlığı ve güvenliği konusunda uzman
görevlendirmesi veya hizmet satın alması iĢverenin sorumluluklarını etkilemez. ĠĢveren, iĢ
sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili maliyeti çalıĢanlara yansıtamaz.ĠĢveren, ÇalıĢanın
ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak Ģekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden
olan iĢ kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen iĢ güvenliği uzmanının yetki belgesinin geçerliliği altı ay süreyle askıya alınır. Bu konudaki ihmalin tespitinde kesinleĢmiĢ yargı kararı, malullüğün belirlenmesinde ise 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 25 inci maddesindeki kriterler esas alınır ,
ilgili yargı sürecini takip eder ve sonucunu Genel Müdürlüğe bildirir.
40
2.3.2. ĠġYERĠ HEKĠMĠ GÖREVLENDĠRĠLMESĠ
Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak
iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren;
Çalışanları arasından işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak işyeri hekimi
ve diğer sağlık personeli olarak görevlendirir.Çalışanları arasında belirlenen niteliklere
sahip personel bulunmaması hâlinde, bu yükümlülüğünü ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden veya Bakanlıkça yetkilendirilen Sağlık Bakanlığı’na bağlı birimlerden hizmet
alarak yerine getirebilir.Bu Yönetmelikte belirtilen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması halinde, çalışan sayısı ve tehlike sınıfınıdikkate alarak kendi işyerinde, işyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli görevini üstlenebilir.Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen
işyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir.İşveren,
görevlendirdiği kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün ihtiyaçlarını karşılar.İşveren,
işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında işbirliği ve koordinasyonu
sağlar.İşveren, görevlendirdiği kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından
iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri
yerine getirir.İşveren, yerine getirilmeyen hususlar varsa gerekçesi ile birlikte talepte
bulunan kişiye yazılı olarak bildirir ve bu yazışmaların işyerinde düzenli olarak arşivlenmesini sağlar. İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi
muhtemel konular hakkında; görevlendirdiği kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşları,
başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelençalışanları ve bunların işverenlerini
bilgilendirir.İş sağlığı ve güvenliği konusunda işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli
görevlendirmesi veya hizmet satın alması işverenin sorumluluklarını etkilemez. İşveren,
iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili maliyeti çalışanlara yansıtamaz. İşveren, 11 inci
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen durumlarda, ilgili yargı sürecini takip eder ve sonucunu Genel Müdürlüğe bildirir.
2.4. Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KURULUN’UN
OLUġTURULMASI
Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin
yapıldığıişyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere
kurul oluşturur.Altı aydan fazla süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde;Asıl işveren alt işverenin çalışan sayıları ayrı ayrı elli ve daha fazla ise asıl işveren ve
alt işveren ayrı ayrıkurul kurar. İş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin yürütülmesi ve kurullarca alınan kararların uygulanması konusunda işbirliği ve koordinasyon asıl işverence
sağlanır.Bir işyerinde sadece asıl işverenin çalışan sayısı elli ve daha fazla ise bu durumda
kurul asıl işverence kurulur. Kurul oluşturma yükümlülüğü bulunmayan alt işveren, kurul
tarafından alınan kararların uygulanması ile ilgili olarak koordinasyonu sağlamak üzere
41
vekâleten yetkili bir temsilci atar.Alt işverenin çalışan sayısı elli ve daha fazla, asıl işverenin çalışan sayısı ellinin altında ise işyerinde kurul alt işverence oluşturulur. Asıl işveren alt
işverenin oluşturduğu kurula işbirliği ve koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili
bir temsilci atar.Asıl işveren ve alt işverenin çalışan sayıları ayrı ayrı ellinin altında ve toplam çalışan sayısı elliden fazla bulunduğu durumlarda ise koordinasyon asıl işverence
yapılmak kaydıyla, asıl işveren ve alt işveren tarafından birlikte bir kurul oluşturulur. Kurulun oluşumunda üyeler 6 ncı maddeye göre her iki işverenin ortak kararı ile atanır.Asıl
işveren alt işveren ilişkisi bulunmayan ve aynı çalışma alanında birden fazla işverenin
bulunması ve bu işverenlerce birden fazla kurulun oluşturulması hâlinde işverenler, birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilecek kurul kararları hakkında diğer işverenleri bilgilendirir. İşverenler, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını uygular.
2.4.1. KURULUN OLUġUMU
a) İşveren veya işveren vekili,
b) İş güvenliği uzmanı,
c) İşyeri hekimi,
ç) İnsan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işleri yürütmekle görevli bir
kişi,
d) Bulunması halinde sivil savunma uzmanı,
e) Bulunması halinde formen, ustabaşı veya usta,
f) Çalışan temsilcisi, işyerinde birden çok çalışan temsilcisi olması halinde baş temsilci.
2.4.2. KURULUN GÖREVLERĠ
İşyerinin niteliğine uygun bir iş sağlığı ve güvenliği iç yönerge taslağı hazırlamak, işverenin veya işveren vekilinin onayına sunmak ve yönergenin uygulanmasını izlemek, izleme
sonuçlarını rapor haline getirip alınması gereken tedbirleri belirlemek ve kurul gündemine
almak, İş sağlığı ve güvenliği konularında o işyerinde çalışanlara yol göstermek, İşyerinde
iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tehlikeleri ve önlemleri değerlendirmek, tedbirleri belirlemek, işveren veya işveren vekiline bildirimde bulunmak,İşyerinde meydana gelen her
iş kazası ve işyerinde meydana gelen ancak iş kazası olarak değerlendirilmeyen işyeri ya da
iş ekipmanının zarara uğratma potansiyeli olan olayları veya meslek hastalığında yahut
iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili bir tehlike halinde gerekli araştırma ve incelemeyi yapmak,
alınması gereken tedbirleri bir raporla tespit ederek işveren veya işveren vekiline vermek,İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği eğitim ve öğretimini planlamak, bu konu ve kurallarla
ilgili programlarıhazırlamak, işveren veya işveren vekilinin onayına sunmak ve bu programların uygulanmasını izlemek ve eksiklik görülmesi halinde geri bildirimde bulunmak,İşyerinde yapılacak bakım ve onarım çalışmalarında gerekli güvenlik tedbirlerini
42
planlamak ve bu tedbirlerin uygulamalarını kontrol etmek,İşyerinde yangın, doğal afet,
sabotaj ve benzeri tehlikeler için alınan tedbirlerin yeterliliğini ve ekiplerinçalışmalarını izlemek, İşyerinin iş sağlığı ve güvenliği durumuyla ilgili yıllık bir rapor hazırlamak,
o yılki çalışmaları değerlendirmek, elde edilen tecrübeye göre ertesi yılın çalışma programında yer alacak hususları değerlendirerek belirlemek ve işverene teklifte bulunmak,6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 13 üncü maddesinde belirtilen çalışmaktan kaçınma hakkıtalepleri ile ilgili acilen toplanarak karar vermek,İşyerinde
teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmeye
yönelik çalışmalar yapmak. Kurul üyeleri bu Yönetmelikle kendilerine verilen görevleri
yapmalarından dolayı hakları kısıtlanamaz, kötüdavranış ve muameleye maruz kalamazlar.
2.5. RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ
İşveren; çalışma ortamının ve çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, sürdürme ve
geliştirme amacı ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapar veya
yaptırır.Risk değerlendirmesinin gerçekleştirilmiş olması; işverenin, işyerinde iş sağlığı ve
güvenliğinin sağlanmasıyükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşveren, risk değerlendirmesi çalışmalarında görevlendirilen kişi veya kişilere risk değerlendirmesi ile ilgili ihtiyaç duydukları her türlü bilgi ve belgeyi temin eder.
2.5.1. RĠSK DEĞERLENDĠRME EKĠBĠ
Risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından gerçekleştirilir. Risk
değerlendirmesi ekibi aşağıdakilerden oluşur.
a) İşveren veya işveren vekili.
b) İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri.
c) İşyerindeki çalışan temsilcileri.
ç) İşyerindeki destek elemanları.
d) İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve işyerinde
yürütülen çalışmalar, mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi
sahibi çalışanlar.
İşveren, ihtiyaç duyulduğunda bu ekibe destek olmak üzere işyeri dışındaki kişi ve kuruluşlardan hizmet alabilir.Risk değerlendirmesi çalışmalarının koordinasyonu işveren
veya işveren tarafından ekip içinden görevlendirilen bir kişi tarafından da sağlanabilir.İşveren, risk değerlendirmesi çalışmalarında görevlendirilen kişi veya kişilerin
görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün
ihtiyaçlarını karşılar, görevlerini yürütmeleri sebebiyle hak ve yetkilerini kısıtlayamaz.
43
Risk değerlendirmesi çalışmalarında görevlendirilen kişi veya kişiler işveren tarafından
sağlanan bilgi ve belgeleri korur ve gizli tutar.
2.5.2. RĠSKLERĠN BELĠRLENMESĠ VE KONTROLLERĠ
Tespit edilmiş olan tehlikelerin her biri ayrı ayrı dikkate alınarak bu tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin hangi sıklıkta oluşabileceği ile bu risklerden kimlerin, nelerin,
ne şekilde ve hangi şiddette zarar görebileceği belirlenir. Bu belirleme yapılırken mevcut
kontrol tedbirlerinin etkisi de göz önünde bulundurulur.
(Toplanan bilgi ve veriler ışığında belirlenen riskler; işletmenin faaliyetine
ilişkin özellikleri, işyerindeki tehlike veya risklerin nitelikleri ve işyerinin kısıtları gibi faktörler ya da ulusal veya uluslararası standartlar esas alınarak seçilen yöntemlerden biri veya
birkaçı bir arada kullanılarak analiz edilir.
İşyerinde birbirinden farklı işlerin yürütüldüğü bölümlerin bulunması halinde birinci ve
ikinci fıkralardaki hususlar her bir bölüm için tekrarlanır. Analizin ayrı ayrı bölümler için
yapılması halinde bölümlerin etkileşimleri de dikkate alınarak bir bütün olarak ele alınıp
sonuçlandırılır.Analiz edilen riskler, kontrol tedbirlerine karar verilmek üzere etkilerinin
büyüklüğüne ve önemlerine göre en yüksek risk seviyesine sahip olandan başlanarak
sıralanır ve yazılı hale getirilir.
Planlama: Analiz edilerek etkilerinin büyüklüğüne ve önemine göre sıralı hale getirilen
risklerin kontrolüamacıyla bir planlama yapılır.
Risk kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması: Riskin tamamen bertaraf edilmesi, bu mümkün
değil ise riskin kabul edilebilir seviyeye indirilmesi için aşağıdaki adımlar uygulanır.
Tehlike veya tehlike kaynaklarının ortadan kaldırılması.Tehlikelinin, tehlikeli olmayanla
veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi.Riskler ile kaynağında mücadele edilmesi.
Risk kontrol tedbirlerinin uygulanması: Kararlaştırılan tedbirlerin iş ve işlem basamakları,
işlemi yapacak kişi ya da işyeri bölümü, sorumlu kişi ya da işyeri bölümü, başlama ve
bitiş tarihi ile benzeri bilgileri içeren planlar hazırlanır. Bu planlar işverence uygulamaya
konulur.
Uygulamaların izlenmesi: Hazırlanan planların uygulama adımları düzenli olarak izlenir,
denetlenir ve aksayan yönler tespit edilerek gerekli düzeltici ve önleyici işlemler
tamamlanır.Risk kontrol adımları uygulanırken toplu korunma önlemlerine, kişisel korunma önlemlerine göre öncelik verilmesi ve uygulanacak önlemlerin yeni risklere neden
olmaması sağlanır.
Belirlenen risk için kontrol tedbirlerinin hayata geçirilmesinden sonra yeniden risk seviyesi
tespiti yapılır. Yeni seviye, kabul edilebilir risk seviyesinin üzerinde ise bu maddedeki
adımlar tekrarlanır.
44
2.5.3. RĠSK ANALĠZĠ’NĠN DÖKÜMANTASYONU
Risk değerlendirmesi asgarî aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde dokümante edilir.
a) İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı.
b) Gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları ile bunlardan iş güvenliği uzmanı ve işyeri
hekimi olanların Bakanlıkça verilmiş belge bilgileri.
c) Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi.
ç) Risk değerlendirmesi işyerindeki farklı bölümler için ayrı ayrı yapılmışsa her birinin adı.
d) Belirlenen tehlike kaynakları ile tehlikeler.
e) Tespit edilen riskler.
f) Risk analizinde kullanılan yöntem veya yöntemler.
g) Tespit edilen risklerin önem ve öncelik sırasını da içeren analiz sonuçları.
ğ) Düzeltici ve önleyici kontrol tedbirleri, gerçekleştirilme tarihleri ve sonrasında tespit
edilen risk seviyesi.
(2) Risk değerlendirmesi dokümanının sayfaları numaralandırılarak; gerçekleştiren kişiler
tarafından her sayfasıparaflanıp, son sayfası imzalanır ve işyerinde saklanır.
(3) Risk değerlendirmesi dokümanı elektronik ve benzeri ortamlarda hazırlanıp arşivlenebilir.
2.6. ACĠL DURUM PLANLARININ HAZIRLANMASI
Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek veçalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumları önceden değerlendirerek muhtemel acil durumları belirler.Acil durumların olumsuz etkilerini önleyici ve
sınırlandırıcı tedbirleri alır.Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar.Acil durum planlarını hazırlar ve tatbikatların
yapılmasını sağlar.Acil durumlarla mücadele için işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeler, yapılan işin niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate
alarak; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda çalışanı görevlendirir ve her
zaman hazır bulunmalarını sağlar.Özellikle ilk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve
yangınla mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli
düzenlemeleri yapar.Acil durumlarda enerji kaynaklarının ve tehlike yaratabilecek sistemlerin olumsuz durumlar yaratmayacak ve koruyucu sistemleri etkilemeyecek şekilde devre
dışı bırakılması ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapar. Varsa alt işveren ve geçici iş ilişkisi
45
kurulan işverenin çalışanları ile müşteri ve ziyaretçi gibi işyerinde bulunan diğer kişileri
acil durumlar konusunda bilgilendirir.Acil durumlarla ilgili özel
görevlendirilen çalışanların sorumlulukları işverenlerin konuya ilişkin
yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
2.6.1. ĠNġAAT SEKTÖRÜNDE ACĠL DURUMLAR
a) Risk değerlendirmesi sonuçları.
b) Yangın, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım ve patlama ihtimali.
c) İlk yardım ve tahliye gerektirecek olaylar.
ç) Doğal afetlerin meydana gelme ihtimali.
d) Sabotaj ihtimali.
2.6.2. GÖREVLENDĠRĠLECEK ÇALIġANLARIN BELĠRLENMESĠ
İşveren; işyerlerinde tehlike sınıflarını tespit eden Tebliğde belirlenmiş olan çok tehlikeli
sınıfta yer alan işyerlerinde 30 çalışana, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde 40 çalışana ve
az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde 50 çalışana kadar;
a)Arama, kurtarma ve tahliye,
b) Yangınla mücadele,
konularının her biri için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışanı destek
elemanı olarak görevlendirir. İşyerinde bunları aşan sayılarda çalışanın bulunması halinde,
tehlike sınıfına göre her 30, 40 ve 50’ye kadar çalışan için birer destek elemanı daha
görevlendirir.
(2) İşveren, ilkyardım konusunda 22/5/2002 tarihli ve 24762 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre destek elemanı görevlendirir.
(3) Her konu için birden fazla çalışanın görevlendirilmesi gereken işyerlerinde
bu çalışanlar konularına göre ekipler halinde koordineli olarak görev yapar. Her ekipte bir
ekip başı bulunur.
(4) İşveren tarafından acil durumlarda ekipler arası gerekli koordinasyonu sağlamak üzere çalışanları arasından bir sorumlu görevlendirilir.
(5) 10’dan az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde birinci fıkrada belirtilen yükümlülüğüyerine getirmek üzere bir kişi görevlendirilmesi yeterlidir.
46
2.6.3. ACĠL DURUM PROSEDÜRÜ’NÜN
DÖKÜMANTASYONU
a) İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı.
b) Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı.
c) Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi.
ç) Belirlenen acil durumlar.
d) Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler.
e) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.
f) Aşağıdaki unsurları içeren işyerini veya işyerinin bölümlerini gösteren kroki:
1) Yangın söndürme amaçlı kullanılacaklar da dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler.
2) İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler.
3) Kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması halinde uyarı sistemlerinin de yer
aldığı tahliye planı.
4) Görevlendirilen çalışanların ve varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk
alanı ve iletişim bilgileri.
5) İlk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında işyeri
dışındaki kuruluşların irtibat numaraları.
(2) Acil durum planının sayfaları numaralandırılarak; hazırlayan kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfası imzalanır ve söz konusu plan, acil durumla mücadele edecek
ekiplerin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır.
(3) Acil durum planı kapsamında hazırlanan kroki bina içinde kolayca görülebilecek yerlerde asılı olarak bulundurulur.
47
2.6.4. TATBĠKATLAR
Hazırlanan acil durum planının uygulama adımlarının düzenli olarak takip edilebilmesi ve
uygulanabilirliğinden emin olmak için işyerlerinde yılda en az bir defa olmak üzere tatbikat yapılır, denetlenir ve gözden geçirilerek gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetler yapılır.
Gerçekleştirilen tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve bu eksiklikler doğrultusunda
yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat raporu hazırlanır.
Gerçekleştirilen tatbikat neticesinde varsa aksayan yönler ve kazanılan deneyimlere göre
acil durum planlarıgözden geçirilerek gerekli düzeltmeler yapılır.
Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar
yönetimin koordinasyonu ile yürütülür.
2.7. ÇALIġANLARIN EĞĠTĠMĠ
İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ile ilgili;
a) Programların hazırlanması ve uygulanmasını,
b) Eğitimler için uygun yer, araç ve gereçlerin temin edilmesini,
c) Çalışanların bu programlara katılmasını,
ç) Program sonunda katılanlar için katılım belgesi düzenlenmesini sağlar.
(2) İşveren, geçici iş ilişkisi kurulan diğer işverene Kanunun 16 ncı maddesinin birinci
fıkrasındaki hususlar ile ilgili bilgi verir; geçici iş ilişkisi kurulan işveren bu konular
hakkında çalışanlarına gerekli eğitimin verilmesini sağlar.
(3) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulan işyerlerinde, alt işverenin çalışanlarının eğitimlerinden, asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur.
(4) İşveren, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; yapılacak işlerde
karşılaşılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin
alındığına dair belge olmaksızın, başka işyerlerindençalışmak üzere gelen çalışanları işe
başlatamaz.
48
2.7.1. Ġġ GÜVENLĠĞĠ EĞĠTĠMLERĠ
İşveren, çalışanlarına asgari Ek-1’de belirtilen konuları içerecek şekilde iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verilmesini sağlar.
(2) İşveren, çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, çalışanın yapacağı iş ve işyerine özgü riskler ile korunma tedbirlerini içeren konularda öncelikli olarak eğitilmesini
sağlar.
(3) Çalışma yeri veya iş değişikliği, iş ekipmanının değişmesi, yeni teknoloji uygulanması gibi
durumlar nedeniyle ortaya çıkacak risklerle ilgili eğitimler ayrıca verilir.
(4) Birinci fıkraya göre verilen eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni riskler de dikkate
alınarak aşağıda belirtilen düzenli aralıklarla tekrarlanır:
a) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yılda en az bir defa.
b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iki yılda en az bir defa.
c) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde üç yılda en az bir defa.
(5) İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe dönüşünde çalışmaya
başlamadan önce, kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir.
(6) Herhangi bir sebeple altı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.
2.7.2. EĞĠTĠM SÜRELERĠ
Çalışanlara verilecek eğitimler, çalışanların işe girişlerinde ve işin devamı süresince belirlenenperiyotlar içinde;
a) Az tehlikeli işyerleri için en az sekiz saat,
b) Tehlikeli işyerleri için en az on iki saat,
c) Çok tehlikeli işyerleri için en az on altı saat
olarak her çalışan
için düzenlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen eğitim sürelerinin Ek-1’de yer alan konulara göre dağıtımında
işyerinde yürütülen faaliyetler esas alınır.
(3) Eğitim sürelerinin bütün olarak değerlendirilmesi esas olmakla birlikte dört saat ve
katları şeklinde işyerindeki vardiya ve benzeri iş programları da dikkate alınarak
farklı zaman dilimlerinde de değerlendirilebilir.
49
2.7.3. EĞĠTĠM VEREN KURULUġLAR
Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri;
a) İşyerinde görevli iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri tarafından,
b) İşçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bu kuruluşlarca kurulan eğitim
vakıfları ve ortaklaşa oluşturdukları eğitim merkezleri, üniversiteler, kamu kurumlarının
eğitim birimleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile Bakanlıkça
yetkilendirilmiş eğitim kurumları ve ortak sağlık ve güvenlik birimleri tarafından,
eğiticilerin Ek-1’deki
eğitim programında yer alan konulara göre uzmanlık alanları dikkate
alınarak belirlenmesi kaydıyla verilir.
2.7.4. EĞĠTĠMLERĠN BELGELENDĠRĠLMESĠ
Düzenlenen eğitimler belgelendirilir ve bu belgeler çalışanların özlük dosyalarında saklanır. Eğitim sonrası düzenlenecek belgede, eğitime katılan kişinin adı, soyadı, görev unvanı, eğitimin konusu, süresi, eğitimi verenin adı, soyadı, görev unvanı, imzası ve eğitimin
tarihi yer alır.
(2) Eğitimlerin işyeri dışındaki bir kurum tarafından verilmesi durumunda bu kurumun
unvanı da düzenlenen sertifikada yer alır.
50
2.7.5. EĞĠTĠM KONULARI
EĞĠTĠM KONULARI
1. Genel konular
a) ÇalıĢma mevzuatı ile ilgili bilgiler,
b) ÇalıĢanların yasal hak ve sorumlulukları,
c) ĠĢyeri temizliği ve düzeni,
ç) ĠĢ kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar
2. Sağlık konuları
a) Meslek hastalıklarının sebepleri,
b) Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması,
c) Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri,
ç) Ġlkyardım
3. Teknik konular
a) Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri,
b) Elle kaldırma ve taĢıma,
c) Parlama, patlama, yangın ve yangından korunma,
ç) ĠĢ ekipmanlarının güvenli kullanımı,
d) Ekranlı araçlarla çalıĢma,
e) Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri,
f)ĠĢ kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri ile tekniklerinin uygulanması,
g) Güvenlik ve sağlık iĢaretleri,
ğ) KiĢisel koruyucu donanım kullanımı,
h) ĠĢ sağlığı ve güvenliği genel kuralları ve güvenlik kültürü,
ı) Tahliye ve kurtarma
51
2.8. ÇALIġANLARIN SAĞLIK GÖZETĠMĠ
Kanun‟un 15.maddesinde çalıĢanların sağlık gözetimiyle ilgili çalıĢmalar düzenlenmiĢtir.
Buna göre iĢveren; çalıĢanların iĢyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini
dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlacaktır. ĠĢveren Ģu hallerde çalıĢanların sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorundadır: iĢe giriĢlerinde, iĢ değiĢikliğinde, iĢ kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan iĢten uzaklaĢmalarından sonra iĢe dönüĢlerinde talep etmeleri hâlinde ve iĢin devamı süresince çalıĢanın ve
iĢin niteliği ile iĢyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla”
Ayrıca iĢveren, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iĢyerlerinde çalıĢacakları,
yapacakları iĢe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan iĢe baĢlatamayacak,
Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları, iĢyeri sağlık ve güvenlik biriminde
veya hizmet alınan ortak sağlık ve güvenlik biriminde görevli olan iĢyeri hekiminden
alınacaktır. Sağlık muayenesi yaptırılan çalıĢanın özel hayatı ve itibarının korunması
açısından sağlık bilgileri gizli tutulacaktır.
IĢveren çalıĢanları iĢe girmeden once sağlık tetkiklerini yaptırmak ile yükümlüdür.Mesleki
risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak
iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren. Çalışanları arasından
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (g) bentlerindeki niteliklere sahip çalışanları, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli
olarak görevlendirir.Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu yükümlülüğünü ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden veya Bakanlıkça
yetkilendirilen Sağlık Bakanlığı’na bağlı birimlerden hizmet alarak yerine getirebilir.Bu
Yönetmelikte belirtilen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması halinde, çalışan sayısı ve
tehlike sınıfınıdikkate alarak kendi işyerinde, işyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli
görevini üstlenebilir.Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir.İşveren, görevlendirdiği kişi veya hizmet
aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve
zaman gibi gerekli bütün ihtiyaçlarını karşılar.İşveren, işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlar.İşveren, görevlendirdiği kişi
veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata
uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirir.Ġşveren, yerine getirilmeyen
hususlar varsa gerekçesi ile birlikte talepte bulunan kişiye yazılı olarak bildirir ve bu
yazışmaların işyerinde düzenli olarak arşivlenmesini sağlar. İşveren, çalışanların sağlık ve
güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdiği
kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşları, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelençalışanları ve bunların işverenlerini bilgilendirir.İş sağlığı ve güvenliği konusunda işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmesi veya hizmet satın alması işverenin sorumluluklarını etkilemez.İşveren, iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile
52
ilgili maliyeti çalışanlara yansıtamaz.İşveren, 11 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen
durumlarda, ilgili yargı sürecini takip eder ve sonucunu Genel Müdürlüğe bildirir.
Çalışanın kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı ve işin niteliği öncelikli olarak
göz önünde bulundurularak uluslararası standartlar ile işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları doğrultusunda;
a) Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç beş yılda bir,
b) Tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç üç yılda bir,
c) Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç yılda bir,
defa olmak üzere
periyodik muayene tekrarlanır. Ancak işyeri hekiminin gerek görmesi
halinde bu süreler kısaltılır.
2.9. ÇALIġANLARIN GÖRÜġLERĠNĠN ALINMASI
Kanun‟un 16.maddesine göre iĢveren; iĢyerinde iĢ sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve
sürdürülebilmesi amacıyla çalıĢanları ve çalıĢan temsilcilerini iĢyerinin özelliklerini de
dikkate alarak aĢağıdaki konularda bilgilendirecektir:
a) ĠĢyerinde karĢılaĢılabilecek sağlık ve güvenlik riskleri, koruyucu ve önleyici tedbirler.
b) Kendileri ile ilgili yasal hak ve sorumluluklar.
c) Ġlk yardım, olağan dıĢı durumlar, afetler ve yangınla mücadele ve tahliye iĢleri konusunda görevlendirilen kiĢiler.
ĠĢveren; ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan veya kalma riski olan bütün çalıĢanları, tehlikeler ile bunlardan doğan risklere karĢı alınmıĢ ve alınacak tedbirler hakkında derhal
bilgilendirecek, baĢka iĢyerlerinden çalıĢmak üzere kendi iĢyerine gelen çalıĢanların birinci
fıkrada belirtilen bilgileri almalarını sağlamak üzere, söz konusu çalıĢanların iĢverenlerine
gerekli bilgileri verecektir. Risk değerlendirmesi, iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili koruyucu
ve önleyici tedbirler, ölçüm, analiz, teknik kontrol, kayıtlar, raporlar ve teftiĢten elde
edilen bilgilere, destek elemanları ile çalıĢan temsilcilerinin ulaĢmasını sağlayacaktır.
Kanunun çalıĢan eğitimiyle ilgili hükümlerine göre iĢveren, tıpkı ĠĢ Kanunu 77.madde
hükmünde olduğu gibi, çalıĢanlarını iĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda eğitmek zorundadır. Konuyla ilgili 17.madde hükmüne gore iĢveren; çalıĢanların iĢ sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlayacaktır. Bu eğitim özellikle; iĢe baĢlamadan önce, çalıĢma
yeri veya iĢ değiĢikliğinde, iĢ ekipmanının değiĢmesi hâlinde veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilecektir. Eğitimler, değiĢen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak
yenilenecek, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla tekrarlanacaktır. Kanun‟un 20.madde
hükmüyle çalıĢanlar arasından seçilmesi zorunlu hale getirilen çalıĢan temsilcileri ise
ayrıca ve özel olarak eğitilecektir.
53
Kanunda, daha önce ĠĢ Kanunu 85.maddesinde düzenlenen mesleki eğitim alma zorunluluğuna da, önceki “ağır ve tehlikeli iĢler” ifadesi yerine “tehlikeli ve çok tehlikeli iĢler”
ifadesi kullanılarak yer verilmiĢtir. Hükme göre, mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan
tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iĢlerde, yapacağı iĢle ilgili mesleki eğitim aldığını
belgeleyemeyenler çalıĢtırılamayacaktır.
Ayrıca, iĢ kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalıĢana iĢe baĢlamadan önce,
söz konusu kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalıĢma
yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilecektir. Ayrıca, herhangi bir sebeple altı aydan fazla
süreyle iĢten uzak kalanlara, tekrar iĢe baĢlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilmesi
gerekecektir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iĢyerlerinde; yapılacak iĢlerde
karĢılaĢılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin
alındığına dair belge olmaksızın, baĢka iĢyerlerinden çalıĢmak üzere gelen çalıĢanlar iĢe
baĢlatılamayacaktır. Geçici iĢ iliĢkisi kurulan iĢveren de, iĢ sağlığı ve güvenliği risklerine
karĢı çalıĢana gerekli eğitimin verilmesini sağlayacaktır. Verilecek eğitimin maliyeti
çalıĢanlara yansıtılamayacak, eğitimlerde geçen süre çalıĢma süresinden sayılacaktır.Eğitim sürelerinin haftalık çalıĢma süresinin üzerinde olması hâlinde, bu süreler fazla
sürelerle çalıĢma veya fazla çalıĢma olarak değerlendirilecektir.
Yasa, iĢyerinde ĠSG ile ilgli konularda çalıĢanların görüĢlerinin alınması ve katılımının
sağlanmasını Ģart koĢmakta ve bu konuda detaylı düzenlemelere yer vermektedir.Konuyla
ilgili 18.madde hükmü dıĢında 16, 19, 20, 22 ve 23.madde hükümlerinde de iĢverenin
sağlık ve güvenlikle ilgili konularda bilgilendirilmeleri, iĢveren, çalıĢanlar, temsilcileri ve
koruyucu önleyici hizmetlerin yürütülmesinde görev alan kiĢilerin iĢbirliği ve koordinasyon dahilinde çalıĢmalarına vurgu yapılmaktadır. ÇalıĢanların görüĢlerinin alınması ve
katılımlarının sağlanması baĢlıklı 18.madde düzenlemesine gore;
(1) ĠĢveren, görüĢ alma ve katılımın sağlanması konusunda, çalıĢanlara veya iki ve daha
fazla çalıĢan temsilcisinin bulunduğu iĢyerlerinde varsa iĢyeri yetkili sendika temsilcilerine
yoksa çalıĢan temsilcilerine aĢağıdaki imkânları sağlayacaktır:
a) ĠĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda görüĢlerinin alınması, teklif getirme hakkının
tanınması ve bu konulardaki görüĢmelerde yer alma ve katılımlarının sağlanması.
b) Yeni teknolojilerin uygulanması, seçilecek iĢ ekipmanı, çalıĢma ortamı ve Ģartlarının
çalıĢanların sağlık ve güvenliğine etkisi konularında görüĢlerinin alınması.
(2) ĠĢveren, destek elemanları ile çalıĢan temsilcilerinin aĢağıdaki konularda önceden
görüĢlerinin alınmasını sağlayacaktır:
a) ĠĢyerinden görevlendirilecek veya iĢyeri dıĢından hizmet alınacak iĢyeri hekimi, iĢ
güvenliği uzmanı ve diğer personel ile ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye iĢleri için
kiĢilerin görevlendirilmesi.
b) Risk değerlendirmesi yapılarak, alınması gereken koruyucu ve önleyici tedbirlerin ve
kullanılması gereken koruyucu donanım ve ekipmanın belirlenmesi.
54
c) Sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi.
ç) ÇalıĢanların bilgilendirilmesi.
d) ÇalıĢanlara verilecek eğitimin planlanması.
(3) ÇalıĢanların veya çalıĢan temsilcilerinin, iĢyerinde iĢ sağlığı ve güvenliği için alınan
önlemlerin yetersiz olduğu durumlarda veya teftiĢ sırasında, yetkili makama baĢvurmalarından dolayı hakları kısıtlanamayacaktır.
2.10. Ġġ KAZALARININ VE MESLEK
HASTALIKLARININ BĠLDĠRĠMĠ
Kanun‟un 14.maddesinde, iĢ kazalarının kayıt ve bildirimi ile ilgili yükümlülük belirlenmiĢtir.Daha önce ĠĢ Kanunu 77.maddesi ile düzenlenen “iki gün içinde ÇalıĢma Bölge
Müdürlüğü‟ne bildirim yükümü” ve ayrıca Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu‟nun 13.maddesi uyarınca “en geç üç iĢ günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu‟na
(SGK) bildirim yükümü” Ģeklindeki farklı düzenlemeler ortadan kaldırılmıĢ ve sadece üç
gün içinde SGK‟na bildirim yükümü benimsenmiĢtir. Ayrıca, iĢveren iĢyerinde meydana
gelen bütün iĢ kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutmak, kaza sonrası gerekli
incelemeleri yapmak ve meydana gelen kazaların raporlarını tutmakla yükümlü hale
getirilmiĢtir.
Bu gerçekten isabetli bir düzenlemedir. Ülkemizde iĢ kazalarıyla ilgili kayıt ve istatistikler
yeterince tutulamamaktadır. ĠĢ kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili istatistiki bilgilerin
ve kazalara yol açan etmenlerin kaydının tutulması, risk değerlendirme çalıĢmaları ve
alınması gereken önlemlerin isabetli Ģekilde belirlenebilmesi açısından son derece önemlidir.Bununla birlikte, kanunda kaza ve hastalık kayıtlarının ne Ģekilde toplanacağı ve bunların tasnif ve yayınlanmasıyla ilgili bir düzenleme yapılmamıĢtır. Maddeyle ilgili
çıkarılacak yönetmelikte, iĢ kazalarının bildirimi, bunların tasnifi ve yayımlanmasıyla ilgili
detaylar da düzenlenmelidir.
Hükme göre iĢveren; bütün iĢ kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutacak, gerekli
Ġncelemeleri yaparak bunlar ile ilgili raporları düzenleyecektir. ĠĢyerinde meydana gelen
ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde iĢyeri ya da iĢ ekipmanının zarara
uğramasına yol açan veya çalıĢan, iĢyeri ya da iĢ ekipmanını zarara uğratma potansiyeli
olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgili raporları düzenleyecektir. ĠĢveren, aĢağıdaki hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunacaktır:
a) ĠĢ kazalarını kazadan sonraki üç iĢ günü içinde.
55
b) Sağlık hizmeti sunucuları veya iĢyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını, öğrendiği tarihten itibaren üç iĢ günü içinde.
Ayrıca; iĢyeri hekimi veya sağlık hizmeti sunucuları; meslek hastalığı ön tanısı koydukları
vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına
sevk edecektir. Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iĢ kazalarını,
yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en
geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirecektir.
2.11. SAHA DENETĠMĠ
ĠĢveren, iĢyerinde alınan iĢ sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını
-izler,
- denetler
- uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
56
2.12. ĠġVEREN TARAFINDAN SAHADA UYGULATILMASININ GEREKTĠĞĠ ÇALIġMALAR
KAZI ĠġLERĠ
ġekil 1: Kazı ĠĢleri
• Belediye sınırları içinde meskun bölgelerde, yapı kazılarına baĢlamadan önce yapı
alanının çevresini uygun bir malzeme ile koruma altına alın ve bunları yapının bitimine
kadar bu Ģekilde koruyun.
• Kazı iĢlerinin yapılacağı yerlerde; elektrik kabloları, gaz boruları, su yolları, kanalizasyon ve benzeri tesisatın bulunup bulunmadığını önceden araĢtırın ve duruma göre gerekli
tedbirleri alın.
• Kazıların her bölümünü sorumlulara her gün en az bir defa kontrol ettirin ve çalıĢılmasında bir sakınca olmadığı sonucuna varılırsa iĢe devam edin, çalıĢılmasında sakınca
olduğu anlaĢılırsa sakınca giderilinceye kadar iĢi durdurun.
• Kazı iĢlerini genellikle, yukarıdan aĢağıya doğru ve toprağın dayanıklılığı ile orantılı
bir Ģev vermek suretiyle yapın.
• Sert kaya, sert Ģist, betonlaĢmıĢ çakıl, sert kalker, killi Ģist kaya, gre ve konglomera gibi
kendini tutabilen zeminlerde yetkililerin gerekli gördüğü hallerde ve Ģevsiz yapılmak zorunluluğu bulunan 150 santimetreden daha derin kazılarda, yan yüzleri uygun Ģekilde
desteklemek veya iksa edilmek suretiyle tahkim edin.
• 150 santimetreden daha derin olan kazı iĢlerinde, iĢçilerin inip çıkmaları için yeteri kadar
el merdivenleri bulundurun. Ġksa tertibatını ve desteklerini inip çıkmak için
kullanmayın.
• Kazı iĢlerinde yağıĢ sırasında çalıĢma yapmayın.
• YağıĢın durmasından ve güvenlik tedbirlerinin alınmasından sonra çalıĢmaya baĢlayın.
• Arazi durumuna göre, muhtemel su baskınlarına karĢı gereken tedbirleri alın.
• Ekskavatör, buldozer ve benzeri makinalarla yapılan kazılarda bu makinaların hareket
alanı içinde çalıĢma yapmayın. Bu makinaların üzerinde ehliyetli operatörden baĢka
kimse bulundurmayın.
•
Kazılan toprağı dıĢarıya taĢıyacak araçların kazı yerine kolaylıkla girip çıkmalarını
sağlayacak rampa eğimlerinin 35 dereceden fazla olmamasını sağlayın. Bunun sağlanamadığı hallerde yük asansörleri kullanın.
57
•
•
•
•
•
Rampalarda birden fazla araç bulundurmayın.
Kazıdan çıkan toprağı, kaymasına engel olmak için, toprak cinsinin gerektirdiği uzaklığa atın. Bunun mümkün olmaması halinde kazıda gerekli iksa yapın.
Kazının, komĢu bir yapıyı devamlı veya geçici olarak tehlikeye soktuğu hallerde, yapı
tekniğinin gerektirdiği tedbirleri alın.
Maden ocakları hariç inĢaat yapmak amacıyla açılan kuyu, tünel veya yeraltı galerilerinde yapılan tahkimati her posta değiĢiminde kontrol edin.
Yeraltı iĢlerinde, çökme ve parça düĢmeleriyle su baskınlarına karĢı gereken tedbirleri
alın.
ġANTĠYE YOLLARI
ġekil 2: ġantiye Yolları
ġantiye Yollarının Düzenlenmesi
• Yolları, çalıĢanların her türlü koĢullarda rahatça hareket edebileceği Ģekilde düzenleyin.
• Yolların yüzeyi düz olmalı, kayma tehlikesi olmamalıdır.
• Kot farkı olan yerlerde merdiven ya da köprü bağlantısı kullanın.
• ĠnĢaat çukurları ve kazı alanlarının üzerindeki köprü bağlantılarını, kenar korkuluğu
olacak Ģekilde düzenleyin.
• Yapı alanı içindeki tehlikeli kısımları açıkça sınırlandırın ve buralara görünür Ģekilde
yazılmıĢ uyarı levhaları koyun.
• Tehlikeli kısımları gece kırmızı ıĢıkla aydınlatın.
• Eğime göre basamak koyun.
• Gün ıĢığı yetmiyorsa yolları aydınlatın.
• Yolları ve acil çıkıĢları boĢ bırakın.
• Yollara kazaya sebep olacak veya çalıĢanları tehlikeli durumlara düĢürecek Ģekilde
malzeme istif etmeyin ve araçları geliĢigüzel yerlere bırakmayın.
• ĠnĢaat yollarının planlanması ve yapımı esnasında , inĢaat çukurları ve kazı çukurlarının kenarına belirli bir mesafe koyun.
58
• Yapı alanında kamyon ve benzeri taĢıt ve araçlar kullanıldığında bunların giriĢ ve
çıkıĢları için uygun bir Ģekilde iĢaretlenmiĢ yerler ayırın ve bu taĢıtların bütün manevralarının bir gözlemci (iĢaretçi) tarafından yönlendirilmesini sağlayın.
• Ayrıca bu araçların manevra ve park yerlerini belirtin, kısa bir süre için de olsa araçları
gerekli güvenlik tedbirleri sağlanmadıkça sürücüsüz bırakmayın.
ĠNġAATLARDA DÜġMEYE KARġI KORUNMA
KORKULUK SĠSTEMLERĠ
ġekil 3: Korkuluklar
Korkuluk Kullanımı
• Yüksekten düĢmeler, özellikle yeterli yükseklikte sağlam korkuluklarla veya aynı korumayı sağlayabilen baĢka yollarla önlenecektir. Korkuluklarda en az; bir trabzan, orta seviyesinde bir ara korkuluk ve tabanında
eteklik olmasına dikkat edin. (1)
• Basamakları yapılmamıĢ betonarme merdiven döĢemelerine kayma
veya düĢmeyi önleyecek ahĢap basamaklar ve kova boĢluğu kenarlarına
ise uygun korkuluklar yerleĢtirin.(2)
• Betonarme platformlarının döĢeme kenarlarına düĢmeyi önleyecek
korkuluk yerleĢtirin.
• Bunun mümkün olmadığı hallerde, serbest çalıĢmayı sağlamak için
döĢeme kenarına korkuluklu iskele yapın.
• Tavan veya döĢemelerdeki boĢluk ve deliklere korkuluk yapın veya
bu deliklerin üstlerini geçici bir süre için uygun Ģekilde kapatın.
59
CEPHE ĠSKELELERĠ
Kenar koruması (1)
Çapraz (7)
Ana korkuluk (2)
Ara korkuluk (3)
Eteklik (4)
Platform (5)
Ankraj noktası (6)
İskele ayağı (8)
Yatay elemanlar (9)
Dikey elemanlar (10)
İskele altı destekler (11)
ġekil 4: Cephe Ġskeleleri
GENEL
Ġskele kabul edilmiĢ standartlara uygun yapıda değilse veya seçilen iskelenin sağlamlık
ve dayanıklılık hesabı yapılmamıĢ veya yapılan hesaplar tasarlanan yapısal
düzenlemelere uygun değilse bunların sağlamlık ve dayanıklılık
hesaplarını yapın.
• Seçilen iskelenin karmaĢıklığına bağlı olarak kurma, sökme ve kullanma planını uzman bir kiĢiye yaptırın. Bu plan iskele ile ilgili detay bilgileri içeren standart form Ģeklinde olabilir.
•
KALIP ĠġLERĠ
ġekil 5: Kalıp ĠĢleri
60
GENEL
• Metal veya beton karkas ve bunların parçalarını, kalıp panoları, prefabrike elemanları
veya geçici destekleri ve payandaları ancak uzman bir kiĢinin gözetimi altında kurun ve
sökün.
• Kalıp panolarını, geçici destek ve payandaları, üzerlerine binen yüke ve gerilime dayanacak Ģekilde planlayın, tasarlayın, kurun ve koruyun.
Kurulum, Kullanım ve Söküm
• Kalıp elemanları ve kalıp destek elemanları ile ilgili statik hesaplamaları yaptıktan sonra montaja baĢlayın.
• ÇalıĢma platformlarını yapılacak iĢin özelliklerine ve taĢınacak yüke uygun olacak ve
güvenli çalıĢma ve geçiĢlere izin verecek Ģekilde yerleĢtirin. ÇalıĢma platformlarının etrafına yüksekten düĢmeyi engelleyici korkuluk sistemlerini yerleĢtirin. (1)
• ÇalıĢma platformlarına ulaĢımı, geçiĢlerin sıklığını, söz konusu yerin yüksekliğini ve
kullanım süresini göz önüne alarak, en uygun yol ve araçlarla yapın.(tırmanma merdivenleri vb.)
• Kalıp altındaki çalıĢma ve geçiĢ bölgelerinde yüksekten malzeme düĢme tehlikesine
karĢı güvenlik önlemi olarak çatı koruması yapın.
• Yüksekten düĢme tehlikesi bulunan dıĢ kalıp çalıĢmalarında, yüksekten düĢmeyi engelleyici güvenlik ağları kurun.
• Kalıp söküm iĢini yapan iĢçilerin kalıp destek elamanlarını kullanmasını engelleyin.
Kalıp sökümü iĢi için uygun çalıĢma platformları ve iĢ iskeleleri tesis edin.
• Kalıp söküm iĢinde çalıĢan iĢçilerin uygun manivela gibi uygun iĢ ekipmanı
kullanmasını sağlayın.
• Sökülen kalıp malzemelerini uygun Ģekilde istif edin.
• Söküm sırasında, söküm yerine söküm iĢinde çalıĢan iĢçiler haricindeki iĢçilerin
girmesini engelleyin.
• Kalıp malzemesinin yere indirilmesi veya yukarıya çıkarılması için uygun iĢ ekipmanı
kullanın.
• ÇalıĢma platformlarını aĢırı yüklemeyin.
• Betonarme kalıbını taĢıyan elemanlara ızgara çakıldıktan ve üzerine kalas konulduktan
sonra üzerinde çalıĢmaya izin verin. (4)
• BoĢluklara gelen betonarme kalıplarının kurulumda, sıpa iskele, üç ayaklı merdiven, iĢ
iskelesi kullanılması gibi gerekli güvenlik tedbirlerini alın.
• Betonarme kalıplarının yeterliliğini her beton dökümünden önce mutlaka kontrol edin.
61
KALIP ALTI DESTEK ĠSKELELERI
ġekil 6: Kalıp Altı Destek Ġskeleleri
• Kalıp altı destek iskelelerinin kurulumunu, sökülmesini ve tadilatını uzman kiĢilerin
gözetimi altında yapın.
• Kalıp altı destek iskele elemanlarına, bunların yerleĢtirme biçimine ve aralıklarına, iskele üzerine gelecek yükleri göz önünde bulundurarak ve gerekli statiksel hesaplamaları
yaparak karar verin.(1)
• Hasar görmüĢ ve ekli malzemeleri kalıp altı iskele destek elemanı olarak kullanmayın.
• Ġskele destek elemanlarını dayanıklı altlıklar üzerine ve sağlam zemine yerleĢtirin.(2)
• Çökme tehlikesine karĢı yükü dağıtan, eğilmeyen sağlam altlıklar kullanın.(3)
• TaĢıyıcı elemanları ve takviye elemanlarını sadece uygun bağlantı sistemleri
(4) ile birbirine sabitleyin.
• Kalıpları, beton prizini aldıktan sonra sökün. Kalıp söküm sürelerine uyun.
• Kalıp altı iskele elemanlarını sarsarak sökmeyin. Kalıp altı iskele elemanlarını vinçle
sökmeyin.
62
BAġIN KORUNMASI
BARETLER
ġekil 7: BaĢ Koruması Baretler
• Baretler düĢme, sarkma, yuvarlanma veya fırlama tehlikeleri ve baĢın bir nesneye
çarpması sonucu meydana gelebilecek tehlikelerden korur.
• ĠnĢaat alanında baretinizi takın ve hiçbir suretle çıkartmayın.
• Baret bir dıĢ muhafaza ve bir iç düzenekten oluĢur.
• DıĢ muhafaza dıĢardan gelen kuvveti alır ve içerdeki düzenek üzerinden bu kuvveti
iletir. Bu Ģekilde uygulanan kuvvet kafatası üzerinde eĢit Ģekilde yayılır ve baretın baĢ
üzerinde sabit kalmasını sağlar.
• ”Hava Yastığı, delinmezlik, yanmama ve baĢa tam oturma gibi temel Ģartların yanısıra
baretler normal çalıĢma sıcaklıklarında koruma fonksiyonunu yerine getirmelidir. Ayrıca
elektrik geçirmeyen, sıvı metal püskürtme anında oluĢan tehlikelerden veya yandan çarpmalardan koruyan baretler
63
YÜKSEKTEN DÜġMEYĠ ENGELLEYĠCĠ
KĠġĠSEL KORUYUCU DONANIMLAR
Hareket yönlenmesi olan
tutma düzeneği
ġekil 8: Emniyet Kemeri
• ĠĢveren, iĢçilerin kiĢisel koruyucu donanımları uygun Ģekilde kullanmaları için her türlü önlemi alacaktır.
• ĠĢçiler de kendilerine verilen kiĢisel koruyucu donanımları aldıkları eğitime ve
talimata uygun olarak kullanmakla yükümlüdür.
• ĠĢçiler kiĢisel koruyucu donanımda gördükleri herhangi bir arıza veya eksikliği
iĢverene bildirecektir.
• ĠĢçilere verilen kiĢisel koruyucu donanımları her zaman etkili Ģekilde çalıĢır durumda
olmasını, temizlik ve bakımının yapılmasını ve gerektiğinde yenileri ile değiĢtirilmesini
sağlayın.
64
3.BÖLÜM 6331 SAYILI Ġġ SAĞLIĞI VE
GÜVENLĠĞĠ KANUNUN ÇALIġANLAR
AÇISINDAN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
ÇalıĢanlar, diğer çalıĢanlarınsağlık ve güvenliklerini tehlikeye düĢürmemekle yükümlüdür.
ÇalıĢanlar, diğer çalıĢanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düĢürmemekle yükümlüdür.
ÇalıĢanlar, diğer çalıĢanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düĢürmemekle yükümlüdür. ĠĢyerinde sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlike olduğunda koruma
tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde,iĢverene veya çalıĢan temsilcisine derhal haber
vermek, MüfettiĢ ve memurların taleplerini yerine getirmek.TeftiĢe yetkili makam tarafından iĢyerinde tespit edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi konusunda,
iĢveren ve çalıĢan temsilcisi ile iĢ birliği yapmak.Kendi görev alanında, iĢ sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için iĢveren ve çalıĢan temsilcisi ile iĢ birliği yapmak
3.1.Ġġ GÜVENLĠĞĠ FAALĠYETLERĠNE AKTĠF
KATILIMI
ĠĢveren, destek elemanları ile çalıĢan temsilcilerinin aĢağıdaki konularda önceden görüĢlerinin alınmasını sağlar:
a) ĠĢyerinden görevlendirilecek veya iĢyeri dıĢından hizmet alınacak iĢyeri hekimi,
iĢ güvenliği uzmanı ve diğer personel ile ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye iĢleri
için kiĢilerin görevlendirilmesi.
b) Risk değerlendirmesi yapılarak, alınması gereken koruyucu ve önleyici tedbirlerin ve
kullanılması gereken koruyucu donanım ve ekipmanın belirlenmesi.
c) Sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi.
ç) ÇalıĢanların bilgilendirilmesi.
d) ÇalıĢanlara verilecek eğitimin planlanması.
ÇalıĢanların veya çalıĢan temsilcilerinin, iĢyerinde iĢ sağlığı ve güvenliği için alınan önlemlerin yetersiz olduğu durumlarda veya teftiĢ sırasında, yetkili makama baĢvurmalarından dolayı hakları kısıtlanamaz.
ĠĢveren, görüĢ alma ve katılımın sağlanması konusunda, çalıĢanlara veya iki ve daha
fazla çalıĢan temsilcisinin bulunduğu iĢyerlerinde varsa iĢyeri yetkili sendika temsilcilerine
yoksa çalıĢan temsilcilerine aĢağıdaki imkânları sağlar:
a) ĠĢ sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda görüĢlerinin alınması, teklif getirme hakkının
tanınması ve bu konulardaki görüĢmelerde yer alma ve katılımlarının sağlanması.
65
b) Yeni teknolojilerin uygulanması, seçilecek iĢ ekipmanı, çalıĢma ortamı ve Ģartlarının çalıĢanların sağlık ve güvenliğine etkisi konularında görüĢlerinin alınması.
3.2. ÇALIġANLARIN MESLEKĠ YETERLĠLĠK
BELGE ALMA ZORUNLULUĞU
ĠnĢaat sektöründe yer alan iĢlerde çalıĢtırılacakların yapılan iĢe uygun mesleki eğitim belgesi olarak diploma, sertifika veya belgelerinin bulunup bulunmadığı hususu, Bakanlık
iĢ müfettiĢleri tarafından denetlenir.
(2) ĠĢverenler, bu Yönetmelik kapsamında yer alan iĢlerde çalıĢtırılacakların mesleki
eğitim belgelerinin birörneğini özlük dosyalarında saklamak ve istendiğinde yetkili
memurlara göstermek zorundadır.
3.3. ÇALIġANLARIN KĠġĠSEL KORUYUCU
DONANIM KULLANMA
ÇalıĢanlar, 6331 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine uygun olarak, iĢ sağlığı ve güvenliği
ile ilgili aldıkları eğitim ve iĢverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda kendilerine
sağlanan kiĢisel koruyucu donanımları doğru kullanmakla, korumakla, uygun yerlerde ve
uygun Ģekilde muhafaza etmekle yükümlüdür.
(3) ÇalıĢanlar kiĢisel koruyucu donanımda gördükleri herhangi bir arıza veya eksikliği
iĢverene bildirirler. Arızalı bulunan kiĢisel koruyucu donanımlar arızalar giderilmeden ve
gerekli kontrolleri yapılmadan kullanılmaz. ÇalıĢanlara verilen kiĢisel koruyucu
donanımlar her zaman etkili Ģekilde çalıĢır durumda olur, temizlik ve bakımı yapılır ve
gerektiğinde yenileri ile değiĢtirilir. KiĢisel koruyucu donanımlar her kullanımdan önce
kontrol edilir.
3.4. ÇALIġMAKTAN KAÇINMA HAKKI
Ciddi ve yakın tehlike ile karĢı karĢıya kalan çalıĢanlar kurula, kurulun bulunmadığı iĢyerlerinde ise iĢverene baĢvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına
karar verilmesini talep edebilir. Kurul acilen toplanarak, iĢveren ise derhâl kararını verir ve
durumu tutanakla tespit eder. Karar, çalıĢana ve çalıĢan temsilcisine yazılı olarak bildirilir.
66
Kurul veya iĢverenin çalıĢanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalıĢan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalıĢmaktan kaçınabilir. ÇalıĢanların çalıĢmaktan kaçındığı dönemdeki ücreti ile kanunlardan ve iĢ sözleĢmesinden doğan diğer hakları saklıdır.
ÇalıĢanlar ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda birinci fıkradaki usule
uymak zorunda olmaksızın iĢyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek belirlenen güvenli
yere gider. ÇalıĢanların bu hareketlerinden dolayı hakları kısıtlanamaz.
3.5. ĠġĠN DURDURULMASI HALĠNDE ĠġSĠZ KALAN
ÇALIġANLARA ÜCRET ÖDENMESĠ
ĠĢverenin iĢin durdurulmasını gerektiren hususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarak
bildirmesi halinde, en geç 7 gün içinde inceleme yapılarak iĢverenin talebi sonuçlandırılır.
ĠĢveren iĢin durdurulması nedeniyle iĢsiz kalan çalıĢanların ya ücretini ödeyecek ya da aynı
ücretle meslek ve durumlarına göre baĢka bir iĢ verecek.
3.6. BAĞIMLILIK YAPAN MADDELERĠ
KULLANMA YASAĞI
ĠĢyerine, sarhoĢ veya uyuĢturucu madde almıĢ olarak gelmek veya iĢyerinde alkollü içki
veya uyuĢturucu madde kullanmak yasaklandı.ĠĢveren iĢyerinde ve eklentilerinde ne gibi
hallerde, hangi zamanda ve hangi Ģartlarda alkollü içki içilebileceğini belirlemeye yetkili.
67
BÖLÜM: 4 TARTIġMA VE SONUÇ
ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği (ĠSG) sanayileĢme ile birlikte dünyada giderek daha
da önem kazanan bir kavramdır. Günümüzde, bu olgu sadece iĢçi ve iĢvereni bireysel
anlamda ilgilendiren bir konu olmayıp aynı zamanda ekonomik yönden
iĢletmelerdeki verimliliğe, toplum sağlığına ve sosyal barıĢa etkileri olmaktadır. ĠSG
çalıĢmalarında koruyucu yaklaĢımlar ve insan davranıĢları önemli alt baĢlıklardır.
Son yıllarda “ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri” ve “Güvenlik Kültürü” konuları
insan davranıĢları ve koruyucu yaklaĢım çerçevesinde araĢtırmacılar için önemli bir
inceleme alanı olmuĢtur.
ĠĢ sağlığı ve güvenliği kavramı, iĢçinin sağlık ve emniyetinin iĢyeri sınırları
ve iĢ dolayısıyla doğan tehlikeler karĢısında korunmasını kapsamaktadır. Ancak
özellikle inĢaat sektöründe iĢçinin korunmasının gerekli olduğu fikrinin ileri
sürülmesiyle birlikte bu tanımlamaların yeterli olmadıkları ve içeriği daha geniĢ olan
bir tanımlama ihtiyacı olduğu ortaya çıkmaya baĢlamıĢtır. GeniĢ anlamda iĢ sağlığı
ve güvenliği kavramı iĢyeri ile sınırlı sağlık ve emniyet tedbirlerinin yeterli koruma
sağlayamayacağını kabul eden, iĢçinin sağlığını ve güvenliğini etkileyen, ilgilendiren
ve iĢyeri dıĢından kaynaklanan riskleri de kapsamına dahil eden bir kavramdır.
ĠĢ sağlığı ve güvenliğini sağlamak üzere zaman içerisinde iĢyerlerinde
çalıĢma düzenini ve koĢullarını kapsayan birtakım mevzuat yürürlüğe konmuĢtur.
Ancak zamanla ĠSG sorununa sadece mevzuat olarak değil daha değiĢik açılardan da 3
yaklaĢılması gerektiği ortaya çıkmıĢtır. Bu nedenle yapılan çalıĢmalar ve araĢtırmalar
sonucunda ĠSG kavramına bilimsel olarak yaklaĢılması gerektiği anlaĢılmıĢtır.
68
KAYNAKLAR
1)ÖZEN T. ;ĠĢ sağlığı ve güvenliği kanunu‟nda devletin sorumluluğu Sy:40 (2013)
http://www.slideshare.net/tugbaozen81/sal-ve-gvenliinde-devletin-grev-ve-yetkileri
2)KAÇMAZ H. ;ĠĢ sağlığı ve güvenliği iĢveren ve iĢçinin sorumlulukları Sy:(2013)
http://www.ikyworld.com/isveiscisagligi/isverenveiscininsorumluluklar.htm
3)ANTMEN B. ;ĠnĢaat sektörü iĢ sağlığı ve iĢ güvenliği bağlamında Ģantiye Ģeflerinin
görev ve sorumlulukları Tez ADANA (2013)
4)CERĠT M. ;6331 sayılı iĢ sağlığı ve güvenliği kanunu hakkında genel değerlendirme
5)TOMAS K. ;6331 iĢ sağlığı ve güvenliği yasası bilgilendirme semineri
6)GÖKÇE H. ;6331 ĠĢ sağlığı ve güvenliği kanunu ve getirdiği yenilikler
7)SELĠM B. ;Türkiye‟de inĢaat sektöründe iĢ güvenliğinin yeri ve geliĢmiĢ ülkelerle
kıyaslanması, Sy:(2006)
8)IġIK G. ;ĠĢ sağlığı ve güvenliğine TMMOB ve ĠMO tarafından bakıĢ
9)6331 sayılı iĢ sağlığı ve güvenliği kanunu; ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/ShowProperty/WLP%20Repository/csgb/dosyalar/kitap
/kitap03_6331
10)Kobiler için iĢ sağlığı ve güvenliği yönetim rehberi : Risk değerlendirilmesi Ġsg performans izleme ve sağlık tehlikeleri inĢaat sektörü ; ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/ShowProperty/WLP%20Repository/isggm/dosyalar/isgi
p_insaat_2
11)Yapı sektörü el kitabı ; ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/ShowProperty/WLP%20Repository/itkb/dosyalar/yayin
lar/yayinlar2013/2011_44
12)ĠĢ sağlığı ve güvenliği genel müdürlüğü mevzuatlar ;
http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=mevzuat&id=3
13)Sosyal güvenlik kurumu istatistikleri ;
http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/tr/kurumsal/istatistikler
Download

YENİ DÖNEM PROJESİ 6331 EZGİ BALI PDF