HIST 307/ LING 431 Osmanlı Paleografyası
2013-2014/Güz Dönemi
Dersin hocası: Hatice Aynur; [email protected], [email protected]
Dersin günü, saati ve yeri: Salı-Perşembe, 10.30-12.00; Batı Kampüs Z015
Not sistemi:
Ödev: % 20; Katılım: % 10; Ara sınav: % 30; Dönem sonu sınavı: % 40
Her ders verilecek küçük ödevlerin hazırlanması zorunludur. Dönem sonunda 1 tane eleştirel metin
ödevi hazırlanacaktır.
Derse devam etme, okunması gereken kitap ve makaleleri okuyarak sınıftaki tartışmalara katılma,
düzenli ödev getirme, küçük sınavlara katılma göz önüne alınacaktır.
Dersin amacı: Osmanlı döneminde başta kağıt ve taş olmak üzere çeşitli malzemelere yazılmış olan
metinleri okuma, dilsel, metinsel ve edebî özelliklerini anlama ve değerlendirme bilgisini kazanma.
Böylece, bu dönemde kullanılan dilin tarihsel özelliklerini anlama, özgün metinler üzerinde
araştırma yapabilme ve kullanılan söz dağarcığına vâkıf olabilme, metinleri, tarihsel, dilsel,
paleografik ve kuramsal olarak değerlendirme becerisini kazanma.
Hafta 1-2
Osmanlı Türkçesinin gramer özelliklerinin gözden geçirilmesi
Okuma ve Çeviriyazı
Develi, Hayati. Osmanlı Türkçesi kılavuzu: ders kitabı. 2 c. 51. bs. İstanbul: Kesit Yayınları, 2010.
Hafta 3
Osmanlı Türkçesinde kullanılan yazı çeşitlerinin gözden geçirilmesi
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük. 2 c.
Cambridge, Mass.: Harvard University, 2002.
Çetin, Nihad M. “İslâmda paleografyanın doğuşu ve gelişmesi.” Tarih boyunca paleografya ve
diplomatik semineri, 30 Nisan-2 Mayıs 1986: bildiriler. İstanbul: İÜ Edebiyat Fakültesi, 1988: 110.
Alparslan, Ali. “İbn Mukle’nin İslâm yazısına hizmeti.” Tarih boyunca paleografya ve diplomatik
semineri, 11-14.
Tabbaa, Yasser. “Canonicity and control: the sociopolitical underpinnings of Ibn Muqla’s reform.” Ars
Orientalis 29 (1999): 91-100.
Hafta 4
Osmanlı Türkçesinde kullanılan yazı çeşitlerinin gözden geçirilmesi
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tabbaa, Yasser. “The transformation of Arabic writing: Part I, Qur’ânic calligraphy.” Ars Orientalis 21
(1991): 119-148.
Tabbaa, Yasser. “The transformation of Arabic writing: Part 2, the public text.” Ars Orientalis 24
(1994): 119-147.
Hafta 5
Osmanlı Türkçesinde kullanılan yazı çeşitlerinin gözden geçirilmesi
Vesika Okuma ve Çeviriyazı
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük,
Çelebioğlu, Âmil. “Kültür ve edebiyatımızda şifre alfabeleri.” Tarih boyunca paleografya ve
diplomatik semineri, 19-33.
Ünver, İsmail. "Çeviriyazıda yazım birliği üzerine öneriler.” Turkish Studies = Türkoloji
Araştırmaları: Prof. Dr. İsmail Ünver Adına c. 3, s. 6 (2008): 1-46.
Hafta 6
Arşiv vesikalarının terminolojisi
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük,
Gökbilgin, M. Tayyib. Osmanlı İmparatorluğu medeniyet tarihi çerçevesinde Osmanlı paleografya ve
diplomatik ilmi. 2. bs. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1992: 31-47.
Kütükoğlu, Mübahat S. “Mühimme defterlerindeki muâmele kayıdları üzerine.” Tarih boyunca
paleografya ve diplomatik semineri, 95-112.
Hafta 7
Arşiv vesikalarının terminolojisi
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük,
Gökbilgin, M. Tayyib. Osmanlı İmparatorluğu medeniyet tarihi çerçevesinde Osmanlı paleografya ve
diplomatik ilmi. 2. bs. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1992: 31-47.
Şahin, İ., F. Emecen. “II. Bayezid dönemine âit bir ahkâm defterinin diplomatik özellikleri.” Osmanlı Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 137-141.
Hafta 8-9
Osmanlı belgelerinde kullanılan alametler ve mühürler
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük, I-II,
Kütükoğlu, Mübahat S. Osmanlı belgelerinin dili: diplomatik. İstanbul: Kubbealtı Akademisi, 1994:
71-99.
Gökbilgin, M. Tayyib. Osmanlı İmparatorluğu medeniyet tarihi çerçevesinde Osmanlı paleografya ve
diplomatik ilmi, 49-102.
Akyıldız, Ali. “İradelerin üzerinde bulunan bazı rumuzlar ve diplomatik hususiyetleri: 1840-1856.”
Osmanlı -Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 43-66.
Ara Sınav
Hafta 11-12
Osmanlı yazışmalarında kullanılan belge çeşitleri: Padişaha ait belgeler
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük, I-II,
Kütükoğlu, Mübahat S. Osmanlı belgelerinin dili: diplomatik, 99-196.
Sahillioğlu, Halil. “Ruznamçe.” Tarih boyunca paleografya ve diplomatik semineri, 113-44.
Sahillioğlu, Halil. “Osmanlı devlet muhasebe sistemindeki birimler.” Osmanlı -Türk diplomatiği
semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 113-135.
Hafta 13-15
Osmanlı yazışmalarında kullanılan belge çeşitleri: Devlet erkanına ait belgeler
Vesika Okuma ve Çeviriyazı:
İpşirli, Mehmet. “İlmiye mensublarının imzâ ve tasdik formülleri.” Tarih boyunca paleografya ve
diplomatik semineri, 177-200.
Ürekli, Muzaffer. “Kırım hanlarının mektublarında kullandıkları unvanlar.” Tarih boyunca paleografya
ve diplomatik semineri, 145-52.
Ders kitapları:
Develi, Hayati. Osmanlı Türkçesi kılavuzu: ders kitabı. 2 c. İstanbul: Kesit Yayınları, 2010.
Kütükoğlu, Mübahat S. Osmanlı belgelerinin dili: diplomatik. İstanbul: Kubbealtı Akademisi, 1994.
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı ve
tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı sözlük. 2 c.
Cambridge, Mass.: Harvard University, 2002.
Sözlükler:
Kanar, Mehmet. Kanar Osmanlı Türkçesi sözlüğü. 2 c. İstanbul: Say, 2009.
Misalli büyük Türkçe sözlük. İlhan Ayverdi ve öte. 3 c. İstanbul: Kubbealtı, 2006.
Özon, Mustafa. Osmanlıca-Türkçe sözlük. gen. 3.bs. İstanbul: İnkilap Kitabevi, 1959.
Pakalın, Mehmet Zeki. Osmanlı tarih deyimleri sözlüğü. 3.bs. 3c. İstanbul: MEB, 1983.
Redhouse, James W. A Turkish and English lexicon: shewing in English the significations of the
Turkish terms. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1978.
Şemseddîn Sâmî. Kâmûs-ı Türkî. Önsöz Ömer Faruk Akün. İstanbul: Alfa, 1998.
Steingass, F. A Comprehensive Persian-English dictionary: including the Arabic words and phrases to
be met with in Persian literature. Beirut: Librairie du Liban, 1975.
Tulum, Mertol. Meninski’nin Thesaurus’u ve XVII. yüzyıl İstanbul Türkçesi. Ankara: TDK, 2011.
Ünal, Mehmet Ali. Osmanlı tarih sözlüğü. İstanbul: Pardigma, 2011.
Ek okumalar:
Aksoyak, İ. Hakkı. Osmanlı Türkçesi: okuma kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları, 2009.
Nadir, Ayşegül. Osmanlı padişah fermanları. Londra, 1986.
Reychman, Jan, Ananiasz Zajaczkowski. Handbook of Ottoman-Turkish diplomatics. gen. İngilizceye
çev. Andrew S. Ehrenkreutz. Paris: The Hague-Martinus, 1968. Türkçesi Osmanlı - Türk
diplomatikası el kitabı. İstanbul: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi
Daire Başkanlığı, 1993.
Download

LING 431 ve HIST 307