HIST 308/LING 432 Osmanlı Diplomatikası
2013-2014/Bahar Dönemi
Dersin adı: HIST 308/LING 432 Osmanlı Diplomatikası
Dersin hocası: Hatice Aynur; [email protected], [email protected]
Dersin günü ve saati: Cuma 13.30-16.30
Dersin yeri: Batı Kampüs 1002
Not sistemi:
Ödev:
% 20
Her ders verilecek küçük ödevlerin hazırlanması zorunludur. Dönem sonunda 1 tane
eleştirel metin ödevi hazırlanacaktır.
Katılım:
% 15
Derse devam etme, okunması gereken kitap ve makaleleri okuyarak sınıftaki tartışmalara
katılma ve düzenli ödev getirme göz önüne alınacaktır.
Ara sınav:
% 25; Dönem sonu sınavı:
% 40
Dersin amacı: Bu derste öğrencinin dîvanî, tâlik, rik’a, celî, siyakat gibi yazı biçimlerini
okuma ve tanıma becerisinin arttırılmasının yanı sıra Osmanlı dönemi metinlerinin
paleografik özellikleri ile üretilme usûllerinin öğretilmesi amaçlanmaktadır. Osmanlı
dönemi yazma kitaplar ile arşiv vesikalarının çeviriyazılarının yapılması ile tenkitli
metin
hazırlama
yöntemleri
üzerinde
durulacaktır.
Ayrıca,
kronikler,
resmî
dökümanlar, gazete ve dergi yazıları, şiir ve başka türlerden örneklerin yakın okuması
yapılacaktır.
Hafta 1-2
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Tekin’in kitabından okunmamış metinlerden örnekler
Beydilli, Kemal. “III. Selim devrinde verilen bazı muâf ve müsellemlik berâtları hakkında:
Foti Kalfa’nın berâtı.” Osmanlı -Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994:
bildiriler, 75-88.
Kurşun, Zekeriya. “Said Paşa’nın kitâbet-i resmiyye hakkında bazı mülâhazaları.” Osmanlı Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler. İstanbul: İÜEF Tarih
Araştırma Merkezi, 1995: 9-30.
Oğuzoğlu, Yusuf. “Osmanlı devletinde taşra ile merkez arasındaki bürokratik işleyiş
hakkında bazı bilgiler: XVII ve XVIII. yüzyıllar.” Osmanlı -Türk diplomatiği semineri,
30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 31-42.
Hafta 3-4
Rik’a yazısı
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Bostan, İdris. “Kuyûd-ı mühimmât defterlerinin Osmanlı teşkilat tarihi bakımından önemi.”
Osmanlı -Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 143-163.
Takamatsu, Yoichi. “Formation and custody of the Ottoman Archives during the PreTanzimat period.” The Memoirs of the Toyo Bunko, s. 64 (2006): 125-48.
Önay, Aliye. “Tanzimat öncesi merkez evrakında belgelerin bağlı bulunduğu dairelerin
tespiti.” Tarih boyunca paleografya ve diplomatik semineri, 85-94.
Akyıldız, Ali. “Tanzimat döneminde belgelerin şekil, dil ve muhteva yönünden geçirdiği
bazı değişiklikler: 1839-1856.” Osmanlı Araştırmaları 25 (1995): 222-37.
Hafta 5-6
Padişah tuğraları
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Orgun, Zarif. “Tuğra: tuğralarda el-muzaffer daima duası ve şah unvanı, şehzade tuğraları,
Mehmed II.nin tuğra, imza ve mühürleri.” Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya
Dergisi, s. 5 (1949): 203-20.
Nadir, Ayşegül. Osmanlı padişah fermanları. Londra, 1986.
Derman, Uğur. “Padişah tuğralarındaki şekil inkılabına dair bazı gerçekler.” Hat ve tezhip
sanatı. Editör Ali Rıza Özcan. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2012: 127-136.
Derman, Uğur. “İstanbul’un tuğralı kitabelerine dair.” 7. Uluslararası Türk Kültürü
Kongresi: Türk ve Dünya kültüründe İstanbul: bildiriler. Yay. haz. Suzan Gür, Şebnem
Ercebeci Çınar. c. 4. Ankara: AKM, 2012: 495-512.
www.ottomaninscriptions.com
Umur, Suha. Osmanlı padişah tuğraları. İstanbul: Cem Yayınevi, 1980.
Vakfiye tuğraları = The Tughras of Vaqfiyya. Haz. İsmet Kete, Mehmet Nuri Şahin.
Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü, 2004.
Biegman, N. H. “Some peculiarities of fermans issued by the Ottoman treasury in the
sixteenth century.” Archivum Ottomanicum, 1 (1969): 9-13.
Hafta 7
Mühürler
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Baybura, İbrahim Kemal. “Osmanlılarda mühür.” Topkapı Sarayı Müzesi-Yıllık 2 (1987):
69-84.
Kütükoğlu, Mübahat S. Osmanlı belgelerinin dili: diplomatik, 83-97.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. “Osmanlı devleti zamanında kullanılmış olan bazı mühürler
hakkında.” Belleten 4, s. 16 (ı. Teşrin 1940): 495-567.
Hafta 8-9
Osmanlı kitabelerini okuma, anlama ve çözümleme
Talîk yazı
Kitabe Okuma ve Çeviriyazısı
www.ottomaninscriptions.com
Hafta 10-11
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Metin neşri üzerine okumalar
Ateş, Ahmed. "Metin tenkidi hakkında." İÜ Türkiyat Mecmuası 7 (1942): 253-257.
Banarlı, Nihad Sami. "Ahmedi ve Dâsitan-ı Tevârih-i Mülûk-i Âl-i Osman." İÜ Türkiyat
Mecmuası 6 (1939): 49-176.
Kortantamer, Tunca. “Genç edebiyat araştırmacısının yanlışları.” MÜFEF Türklük
Araştırmaları Dergisi: Âmil Çelebioğlu Armağanı, s. 7 (1993): 337-65.
Maas, Paul, Barbara Bordalejo, Jan Just Witkam. Stemmatik: tenkitli metin neşrinde soyağacı yaklaşımı. Çeviren ve derleme Murteza Bedir. İstanbul: Küre Yayınları, 2011.
103 s.
Tekin, Gönül Alpay. “Hamdullah Hamdî’nin yeni bir Leylâ ve Mecnun nüshası.” Journal of
Turkish Studies = Türklük Bilgisi Araştırmaları: In Memoriam: Ali Nihad Tarlan
Hâtıra Sayısı 3 (1979): 307-342.
Fekete, Ludwig. “Türk vesikalarının neşri ve bu işin arz ettiği meseleler.” Çev. Tayyib
Gökbilgin. Belleten 5, s. 20 (1941): 615-16.
Göyünç, Nejat. “Tımar tevcihleri hakkında.” Osmanlı -Türk diplomatiği semineri, 30-31
Mayıs 1994: bildiriler, 67-74.
Hafta 12-13
Fetva Okuma ve Çeviriyazısı
Ortaylı, İlber. “Osmanlı kançılaryasında reform: Tanzimat devri Osmanlı diplomatikasının
bazı yönleri.” Tarih boyunca paleografya ve diplomatik semineri, 153-68.
Emecen, Feridun M. “Başbâkikulu defterlerine dâir.” Osmanlı -Türk diplomatiği semineri,
30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 165-182.
Ortaylı, İlber. “Osmanlı arşivinde Slav dillerindeki dilekçelerin bazı özellikler.” Osmanlı Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 183-190.
Kütükoğlu, Mübahat S. “Osmanlı diplomatiğinde birbiri yerine geçen belgeler: arîza-kaime,
tahrirat-şukka.” Osmanlı -Türk diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 91112.
Hafta 14-15
Siyakat yazısı
Vesika Okuma ve Çeviriyazısı
Günday, Dündar. Arşiv belgelerinde siyakat yazısı özellikleri ve divan rakamları. 2. bs.
Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1989.
Öztürk, Said. Osmanlı arşiv belgelerinde siyakat yazısı ve tarihi gelişimi. İstanbul: Osmanlı
Araştırmaları Vakfı, 1996.
Sahillioğlu, Halil. “Osmanlı devlet muhasebe sistemindeki birimler.” Osmanlı -Türk
diplomatiği semineri, 30-31 Mayıs 1994: bildiriler, 113-135.
Ders kitapları:
Develi, Hayati. Osmanlı Türkçesi kılavuzu: ders kitabı. 2 c. İstanbul: Kesit Yayınları, 2010.
Kütükoğlu, Mübahat S. Osmanlı belgelerinin dili: diplomatik. İstanbul: Kubbealtı
Akademisi, 1994.
Tekin, Şinasi. Osmanlıca el kitabı = Ottoman manual, I: Osmanlıca metinlerin çevriyazısı
ve tıpkıbasımlar; II: Osmanlıca metinlerin açıklamalı Türkçe tercümesi ve açıklamalı
sözlük. 2 c. Cambridge, Mass.: Harvard University, 2002.
Sözlükler:
Dilçin, Cem. Yeni tarama sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu, 1983.
Kanar, Mehmet. Kanar Osmanlı Türkçesi sözlüğü. 2c. İstanbul: Say, 2009.
Misalli büyük Türkçe sözlük. İlhan Ayverdi ve öte. 3 c. İstanbul: Kubbealtı, 2006.
Özon, Mustafa. Osmanlıca-Türkçe sözlük. gen. 3.bs. İstanbul: İnkilap Kitabevi, 1959.
Pakalın, Mehmet Zeki. Osmanlı tarih deyimleri sözlüğü. 3.bs. 3c. İstanbul: MEB, 1983.
Redhouse, James W. A Turkish and English lexicon: shewing in English the significations of
the Turkish terms. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1978.
Şemseddîn Sâmî. Kâmûs-ı Türkî. Önsöz Ömer Faruk Akün. İstanbul: Alfa, 1998.
Steingass, F. A Comprehensive Persian-English dictionary: including the Arabic words and
phrases to be met with in Persian literature. Beirut: Librairie du Liban, 1975.
Ek okumalar:
Aksoyak, İ. Hakkı. Osmanlı Türkçesi: okuma kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları, 2009.
Nadir, Ayşegül. Osmanlı padişah fermanları. Londra, 1986.
Reychman, Jan, Ananiasz Zajaczkowski. Handbook of Ottoman-Turkish diplomatics. gen.
çev. Andrew S. Ehrenkreutz. Paris: The Hague-Martinus, 1968. Türkçesi İstanbul:
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı,
1993.
Kut, Günay, Nimet Bayraktar. Yazma eserlerde vakıf mühürleri. Ankara: Kültür ve Turizm
Bakanlığı, 1984.
Gökbilgin, M. Tayyib. Osmanlı İmparatorluğu medeniyet tarihi çerçevesinde Osmanlı
paleografya ve diplomatik ilmi. 2. bs. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1992.
Download

LING 432 ve HIST 308i