KOCAELİ VALİLİĞİ
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
SÜREKLİ EMİSYON ÖLÇÜM SİSTEMİ
Nedim AKTAĞ Elektrik Mühendisi
[email protected]
[email protected]
0262 312 1 312 / 1236
Kocaeli / 03 Aralık 2014
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
2006 yılında İlimizde,12 Tesis 26 Bacada başlayan
Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemini Online İzleme
Aralık 2014 yılı itibariyle 35 Tesis 100 bacaya ulaşmıştır.
Ocak 2015’ de bu sayı 36 Tesis 109 bacaya ulaşacaktır.
Bacalarda Ölçülen
CO–NO–NO2-NOx-SO2–TOC–HF-HCl–NH3–TOZ-O2–O2wet–CO2–
NEM–HL–HP–Y.SICAKLIK–SICAKLIK–BASINÇ–DEBİ-HIZ
Parametrelerinin verileri tesislerde bulunan kayıt
sistemlerine kayıt edilerek, veriler aynı zamanda İl
Müdürlüğümüz ve Bakanlığımız Gölbaşı Referans
Laboratuvarında bulunan veri kayıt sistemine
online aktarılmaktadır.
2
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS TEBLİĞİNE GENEL BAKIŞ
3
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ülkemizde; Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemlerinin kurulması,
işletilmesi ve kalite güvence sistemlerinin oluşturulması ile
ilgili kriterler belirlenmemişti.
Uygun ölçüm noktası seçimi, numune alma sistemleri, uygun
analizör seçimi, kalibrasyonlar, karşılaştırmalı ölçüm
sonuçlarının güvenirliği konularında belirsizlikler vardı.
Uygulamada bütünlük sağlamak ve belirsizliklerin
giderilmesi amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığımız
12.10.2011 tarih ve 28082 sayılı R.G. Yayımlanan Sürekli
Emisyon Ölçüm Sistemleri Tebliğini çıkarmıştır.
4
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ülkemiz konuyla ilgili olarak AB ülkelerinde de uygulanan
TS EN 14181:2004 «Sabit Kaynak Emisyonları – Otomatik
Ölçüm Sistemleri Kalite Güvencesi» standardını esas
almıştır.
Bu standardın içerisinde 3 adet Kalite Güvence Sitemi (KGS)
ve Yıllık Geçerlilik Testi (YGT) uygulamaları yer almaktadır.
5
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS1 – QAL1
Birinci Seviye Kalite Güvence Sistemi
Sürekli Emisyon Ölçüm cihazlarının performans kriterleri ve
test prosedürlerinin EN 15267-3 standardına, belirsizlik
hesaplarının ise EN ISO 14956 standardına göre
hesaplamasının sağlandığı prosedürdür.
SEÖS kurulumu yapacak veya mevcut sistemini
yenileyecek tesisler KGS1 sertifikalı cihaz
seçmek zorundadırlar.
6
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
7
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
8
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
1
9
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Cihaz Seçiminde Dikkat Edilecek Diğer Hususlar:
1- Analizör Ölçüm Metodunun Proses Şartlarına Uygunluğu.
2- KGS1 (QAL1) Sertifikası Uygunluğu.
3- Analizörün Sertifika (ve Ölçüm) Aralığı.
4- Dijital Bağlantı.
(Analogdan modüllerle dijitale çevirme olmayacak)
5- KGS3 Yapılabilirliği.
6- Doğrusallık Testi Yapılabilirliği.
10
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS 2 – QAL 2
İkinci Seviye Kalite Güvence Sistemi
SEÖS’ün uygun kurulumu tamamlandıktan sonra sistemin
işletmeye alınmasından önce, Standart Referans Metotlar
ile (SRM) yapılan paralel ölçümler sonucu (15 ölçüm)
kalibrasyon fonksiyonu oluşturma prosedürdür.
Bu
ölçümler
Bakanlığımızca
SEÖS
konusunda
yetkilendirilmiş laboratuvarlar tarafından yapılmak
zorundadır.
http://laboratuvar.cevre.gov.tr
11
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS 3 – QAL 3
Üçüncü Seviye Kalite Güvence Sistemi
SEÖS’ün normal çalışma koşullarında yapılan fonksiyon
kontrolleri (sıfır ve span) sonucu KGSl de belirlenen
özelliklerle tutarlı olup olmadığının kontrol edilmesi
prosedürdür.
Tesis sorumluluğunda olup, ayda en az 1 defa KGS3 işlemi
yapılmalıdır.
12
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
YGT – AST
Yıllık Geçerlilik Testi
SEÖS’ün yıllık olarak SRM’lerle yapılan paralel ölçümler
sonucu (5 ölçüm) KGS2’de oluşturulan kalibrasyon
fonksiyonunun
(halen
daha)
geçerli
olduğunun
doğrulanması prosedürdür.
Bu
ölçümlerde
Bakanlığımızca
SEÖS
konusunda
yetkilendirilmiş laboratuvarlar tarafından yapılmak
zorundadır.
http://laboratuvar.cevre.gov.tr
13
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
TS EN 14181:2004
Cihaz
Sertifikalandırma
KGS1
Cihaz seçimi
14
Kalibrasyon
Fonksiyonu
KGS2
Cihaz Kurulumu
Sıfır ve Span
Kontrolleri
KGS3
Aylık (en az)
Kalibrasyon
Kontrolü
YGT
1 Yıl
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS TEBLİĞİ İŞLEM SIRALAMASI
1-Tesis Fizibilite Raporunu hazırlayıp SEÖS konusunda yetkili
laboratuvara onaylattıktan sonra raporu Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğüne sunar.
2-Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tebliğ hükümlerine göre
raporu inceleyerek en geç 2 ay içerisinde tesise olumlu veya
olumsuz cevap verir.
3-SEÖS kurulumunu yapacak olan firma, cihazları (TS EN
14181 KGS-1 prosedürüne uygun cihazlar) fizibilite
raporunda belirlenen ölçüm düzlemi ve numune alma
noktalarına tekniğine uygun şekilde kurulumunu tamamlar.
15
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
4-Tesis SEÖS konusunda yeterlilik almış laboratuvara SRM
lerle yapılacak olan KGS2 Raporunu hazırlatarak, İşlevsellik
testinin başlangıç tarihi baz alınarak raporu en geç 4 ay
içerisinde Valiliğe sunar.
5-Raporlar Valiliğimizce incelendikten sonra parametreler için
oluşan KGS2 (Y=Ax + B) fonksiyonları tesisteki veri kayıt
sistemine girişleri yapılır.
6-Tesis her kirletici parametrenin zero-span noktasında ayda
en az 1 kez olmak üzere KGS3 işlemini yapar/yaptırır.
Sonuçlarının değerlendirilmesi ise shewart-cusum kontrol
kartları yardımıyla yaparak sonuçlarını SEÖS dosyasında
tutar.
16
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
7- Tesis; KGS2 raporundaki son SRM ölçümü tarihini baz
alarak 1 yıl sonra sitemin YGT ölçümlerini yetkili
laboratuvara yaptırarak raporunu en geç 2 ay içerisinde
Valiliğe sunar.
8- Tesis ; SEÖS den sorumlu 4 yıllık eğitim almış bir personel
bulundurmak zorundadır.
9- Dışarıdan hizmet alımı yoluyla veya kendi personeliyle
yapmış olduğu tüm işlemlerde bakanlığa karşı sorumludur.
17
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS MONTAJ ÖRNEKLERİ
18
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS MONTAJ ÖRNEKLERİ
19
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS MONTAJ ÖRNEKLERİ
20
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS MONTAJ ÖRNEKLERİ
21
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS MONTAJ ÖRNEKLERİ
22
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS YÖNETİM DOSYASI
23
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS Tebliğinin 7. bölümünde yer alan 36. maddeye
göre her tesis yönetim dosyasını oluşturmalıdır.
1-Tanıtım Kartı: SEÖS tanıtımı / İmalatçı / Garanti /
Hizmete Başlama / Her Türlü Kitapçıklar.
2-Takip Kartının Güncelliği: SEÖS’ü etkileyen
kurulum, kalibrasyon, koruyucu bakımlar, hatalar,
düzeltici bakımlar, değiştirme, elektrik kesintileri,
müdahale eden kişilerin bilgileri ve imzaları.
3-Diğer işlemler….
24
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
MUAFİYET
25
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SEÖS Tebliği; Madde 40 :
1- Bu tebliğin yayımlanmasından önce kurulmuş olan
SEÖS’ler, bu tebliğin 13 üncü madde belirtilen
KGS1 özelliklerini sağlamıyor olsa dahi, fizibilite
raporunun Valilik tarafından onaylanmasından
sonra, sistemin KGS2 ve KGS3 deki yeterlilikleri
sağlaması halinde kullanılabilir.
2- SEÖS, KGS2 ve KGS3 deki yeterlilikleri sağlamıyor
ve gerekli değişikliklerin yapılmasına da uygun
değilse sistem iptal edilerek, sistemin, bu şartlara
uygun olarak bir yıl içerisinde yeniden kurulması
gerekir.
26
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
FİZİBİLİTE RAPORU HAZIRLANMASI
27
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
28
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
29
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
2-Tesisimiz Çevre Kanunca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 555.66 nolu «…………………….»
üretim yapan işletmeler arasında yer almaktadır.
3-SEÖS kurulacak olan bacada Emisyon parametrelerinin
konsantrasyon ve kütlesel debi için SKHKKY Ek-5 A-1 maddesinde
yer almaktadır.
Yakıt Isıl Gücü: 55,45 MW.
O2 Düzeltmesi: %6
SKHKKY Ek-5 - A.1.1.1 TOZ: 100 mg/Nm3
A.1.2
CO: 200 mg/Nm3
A.1.3.1 NOx: 800 mg/Nm3
A.1.5.1 SO2: 2000 mg/Nm3
(NOT: kademeli azaltma varsa belirtilmelidir)
30
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
31
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
ÖRNEKLER
Paylaşım Yapılmaması İçin Farklı Gösterim Yapılacaktır.
32
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
1)
2)
3)
4)
33
Numune alma hattı
Numune alma düzlemi
Giriş delikleri
Akış yönü
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ölçüm Düzlemi ve Numune Alma Noktası Seçimi
1- Numune alma düzlemi baca kanalının düz uzun
kenarına dik olarak yerleştirilir.
2Numune alma düzlemine güvenli bir çalışma
plâtformundan kolayca ulaşılır olması zorunludur.
3- Karşılaştırmalı ve sürekli ölçümlerin birbirleri
üzerinde yaratabileceği her türlü etkinin önüne geçilir.
34
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ölçüm Düzlemi ve Numune Alma Noktası Seçimi
1) Referans Metot
2) Ekstraktif olmayan ölçüm cihazı
3) Ekstraktive ölçüm cihazı
4) Hacimsel debi ölçümü
35
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ölçüm Düzlemi ve Numune Alma Noktası Seçimi
36
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ölçüm Düzlemi ve Numune Alma Noktası Seçimi
a)
A
b)yandan görünüş
Üstten görünüş Ölçüm hattı,
ölçüm planı
37
S
Ölçüm Noktası
S6
HCl, Toplam Karbon, su
buharı SEÖS
S1
S2
Referans Metot
Referans Metot
S7
S8
Referans Metot
S3
Toz SEÖS (optical metot)
S8a
S3a
Toz SEÖS (reflector)
S9
Sıcaklık
S4
SO2, NO, O2 SEÖS Referans
S9a
Basınç
S5
Metot
Hacimsel debi SEÖS
(Transmitter)
Hacimsel debi SEÖS
(Receiver)
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS1 (QAL1) SERTİFİKALARI
TOZ-CO-NOx-SO2-O2-HIZ-NEM
Seçilen analizörün sertifika kurumunun (TUV-MCERT) internet
sitesinden sertifikalarının geçerlilikleri mutlaka kontrol edilmelidir.
38
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
ANALİZÖR BİLGİLERİ
1-Marka
2-Model (ölçüm metodu / in-sitü / ekstraktif)
3-Seri No (kurulu ise)
4-Veri Bağlantı Şekli (MB-RS232/485-TCP/IP kodları)
5-Ölçüm Aralıkları (sertifika-analizör)
6-Ham Veri Birimi (ppm – mg/m3 – mg/Nm3)
7-Sıcaklık-Basınç-Nem Düzeltme gereklidir/değildir.
39
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3 BİLGİLERİ
Analizörlerin KGS3 yapma metotları
- Dahili kit (zero-span değerleri / yazılımdan
tetikleme kodları)
- Ekstraktif (valf düzenek şekli / TS ISO 17025 tüp
bilgileri (kurulu ise) )
40
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
41
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
VERİ KAYIT SİSTEMİ
1- Bilgisayar Marka/Model (İş İstasyonu)
2-Harddisk (min. 500 GB baca sayısına göre artırılmalıdır)
3-RAM (min. 8 GB)
4-İşletim Sistemi (win7 – win8)
5-Database (Lisanslı sql)
6-Antivirüs Yazılım (Lisanslı)
7-Port Çoklayıcı ( 4 port – 8 port)
8-Yazılım (Bakanlık Genelgesine uygun olmalıdır.)
9-UPS bağlantı bilgisi.
10-İnternet Bağlantısı (ADSL – Tesis IT)
42
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
HIZ TARAMASI TESTİ
Ölçüm Düzleminin kurulması planlana noktanı Madde 11-3
göre yeterince homojen gaz hızı olan bir yerde olduğunun
tespiti için Emisyon konusunda akredite bir laboratuvara
TS ISO 10780’ göre (EPA1) HIZ TARAMA TESTİ yaptırması
gerekmektedir.
Bu testte Ölçülen tüm hızların en büyüğü ile en küçüğü
arasında 1/3 oranın olmasına dikkat edilmelidir.
43
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
44
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
ONAY
1- Hazırlanan veya Hazırlatılan Fizibilite Raporunun
Uygunluğu SEÖS konusunda akredite laboratuvarca
her sayfası onaylanmalıdır.
2- Fizibilite Raporu (CD ile birlikte) tesis tarafından
üst yazıyla Valiliğe sunulmalıdır.
45
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Sorular ?
46
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ 2
KGS2 – QAL2
47
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
KGS2 Başlaması demek;
Her şey yeni başlayacak
demektir.
48
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
SEÖS KONUSUNDA AKREDİTE OLMUŞ
LABORATUVARLARIN SORUMLULUKLARI:
Laboratuvarlar İşlevsellik Testine başlamadan önce;
1-SEÖS Fizibilite Raporunun Onaylandığını teyit eder.
2-Kurulumunun tekniğine uygunluğunu inceler.
- Fizibilite Raporunda belirtilen cihazların olup olmadığı,
-Baca üzerindeki analizör yerleşimlerinin kontrolü,
49
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
-Baca platformu ve platforma ulaşımın uygunluğu,
-Platform üzerinde bulunması gereken düzeneklerin
kontrolü (priz-aydınlatma-hava-korunak vs.)
3-SRM portlarının uygunluğu,
4-(Önemli)Tesisin SEÖS bakımını yaptığı/yaptırdığı nı
belgeleyen bir tutanak tesis yetkilisinden mutlaka
alınmalıdır.
5-(Önemli) Özelikle TOZ analizörlerinde cihaz içerisinde
bulunan Y=Ax + B katsayılarının kontrolü yapılarak
Y=1x + O olması sağlanmalıdır.
50
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
6- Geçmişe dönük veri kayıtları ve yazılımdaki formüller
incelenerek;
- Düşük konsantrasyon okumaları gözlemlenen kanallar
için mutlaka program yapılmalı, dışardan manipülasyon
gerekli ise bu durum başta kararlaştırılmalıdır.
- TOZ analizörleri başta olmak üzere geçmişe dönük veri
değerlendirmesinde değerlerin ELD değerlerinin %30’u
altında seyretmesi durumunda SRM ölçümlerinin
sayısının düşürülme işlemi başta kararlaştırılmalıdır.
51
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
6. maddede sıralanan durumların kontrolündeki
amacın, oluşturulacak olan Y=Ax+B normundaki
KGS2 fonksiyonunun R2≥0,90 olmasını sağlamaktır.
R2≥0,90 olması fonksiyonun geçerli olduğunun bir
göstergesidir.
Örnek: Y=44,20x + 0 R2=0,0066
CO=4 mg/m3
Y=44,20 x 4 + 0 fonksiyonundan
hesaplanan değer 177 mg/Nm3 olacaktır.
52
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
7- Yukarıda belirtilen işlemler tamamlanarak bir ölçüm
planı oluşturulmalı ve bu plandan İl Müdürlüğümüz
bilgilendirilmelidir.
8-Laboratuvar KGS2 ölçümünü yapacakları tüm
parametreler için doğrusallık testinde kullanacakları
referans malzemeleri mutlaka tedarik etmelidirler. TOZHF ve HCl de bu parametrelere dahildir.
SEÖS veri kayıt siteminin de sorunsuz kayıt yaptığını
sürekli kontrol altında tutarak, Tebliğinin Madde 15 de
belirtilen şartlarla KGS2 ölçüm çalışmalarına
başlayabilir.
9-RAPORLARI ZAMANINDA TESLİM EDER.
53
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
54
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
55
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
56
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
57
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
58
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
59
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
60
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
61
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
62
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
TESİSİN SORUMLULUKLARI
1-Tesis Fizibilite Raporunda belirtilen şartlarla;
-Çalışma Platformu ve platforma ulaşımı uygun hale
getirir veya yeniden kurar,
-SEÖS ve SRM portlarını Tebliğin Madde 11 deki
hükümlerine uygun noktalarda kurar, (detay TS EN
15259)
- Sitemi tekniğine uygun şekilde doğru noktalara
kurar/kurdurur.
- Platform üzerindeki gerekli donanımları kurar. (prizaydınlatma-hava-korunak vs.)
63
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
TESİSİN SORUMLULUKLARI
2-KGS3 düzeneklerinin kurulumunu yaparak yazılım
üzerinden başlatılması için uygun hale getirir.
3-Veri kaydı için iş istasyonu şartlarında bir
bilgisayara gerekli lisanslı yazılımlarını (işletim
sistemi-sql-antivirüs-web.api) ve veri kaydını
yapacak yazılımını kurar.
4-Kurulan bilgisayarın UPS bağlantısı ve internet
bağlantısını kurar.
64
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
TESİSİN SORUMLULUKLARI
5-Analizörlerden bilgisayara gelen tüm bağlantıların
arda hiçbir düzenek (PLC-RTU vb.) olmadan dijital
bağlantıyla yapılmasını sağlar.
TÜM bu işlemlerden sonra sistem artık kurulmuş
olup, verilerin doğruluğunu sağlamak için KGS3
prosedürü işletilip gerekli ayarlar yapılır.
SEÖS artık devrededir.
ELD kontrolü başlamış demektir. TS EN 14181 (7.1)
65
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
TESİSİN SORUMLULUKLARI
6-Yeterliliğe sahip bir laboratuvar ile anlaşarak KGS2
raporunu hazırlattırır.
7-(Önemli) SRM ölçümleri esnasında Fonksiyonun
ideal şartlarda çıkmasını sağlamak için mümkün
olduğunca emisyonların farklı noktalarda (0-300
gibi) ölçüm alınması sağlanmalıdır.
8-(Önemli) SRM ölçümlerinde Geçerli Kalibrasyon
Aralığı için en az 1-2 ölçüm noktasının ELD üstünde
olması
sağlanmalıdır.
Gerekli
durumda
ekstrapolasyon yapılmalıdır.
66
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
67
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
68
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
69
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
70
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS2
TESİSİN SORUMLULUKLARI
9-Ölçümler sonunda çıkarılacak olan KGS2 raporunu
zamanı içerisinde İl Müdürlüğüne sunar. ( Son SRM
tarihinden itibaren 4 ay dır.)
10- İl Müdürlüğü tarafından KGS2 kalibrasyon
fonksiyonları veri kayıt siteminde gerekli yerlere
tanıtımı yapıldıktan sonra, tesis KGS3 işlemine
başlar.
71
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SORULAR ?
72
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
YILLIK GEÇERLİLİK TESTİ
YGT
73
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
YGT ; SEÖS’ün yıılık olarak SRM ler ile yapılan
paralel ölçümler sonucu KGS2 de oluşturulan
kalibrasyon fonksiyonunun halen geçerli
olduğunun tespiti yapmak için yapılan
işlemdir.
Bakıldığında, işlem sıralaması ve adımları
açısından KGS2 ile aynı prosedürü
içermektedir.
Aradaki fark KGS2 yapılan 15 adet SRM
ölçümü, YGT de 5 adet olarak yapılmaktadır.
74
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Tesis, KGS2 raporundaki son SRM tarihini baz
alarak 1 yıl sonra YGT ölçümlerini yetkili
Laboratuvara yaptırır.
Laboratuvar YGT işlemine başlamadan önce;
1-SEÖS’ün
1
yıllık
geçmiş
verilerini
prosedürüne uygun olarak ay ortalamaları
olarak ELD uygunluğunu ve veri oranını
kontrolünü yapar (12 adet ) raporuna koyar.
75
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
2- Geçmiş 1 yıllık KGS3 sonuçlarının
kontrolünü yaparak rapora koyar.
3-İşlemlere başlamadan önce tesisin SEÖS’ün
bakımlarını yaptığı/yaptırdığı tutanağı temin
eder.
4-Sırasıyla işlevsellik testlerine ve SRM ile
yapılacak paralel ölçümlerine başlar.
YGT Raporları en geç 2 ay içerisinde İl
Müdürlüğüne sunulmalıdır.
76
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SORULAR ?
77
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ 3
KGS3 – QAL3
78
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
Ölçüm Doğrulama Sistemi ölçüm probu üzerinden ölçüm sistemine verilen
Sıfır ve Span Kalibrasyon Gazları aracılığıyla analizör ölçümlerinin
doğruluğunu ve geçerli standart sapma aralığında kaldığını belirlemek için
kullanılır.
79
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
80
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
1 bacası bulunan bir tesiste kurulan Sürekli Baca gazı İzlem Sistemi.
Yapılan bu kurulum bağlantılar ve yerleşim açısından gerek TSE, gerek EN
Standartlarında belirtilen şartları tamamıyla sağlamaktadır.
81
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
82
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
83
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
1-SEÖS deki kirletici tüm parametreler ayda en 1
defa KGS3 yapılmalıdır.
2-KGS3 işleminde kullanılacak Referans malzemeler
izlenebilir sertifikalı olmak zorundadır.
-İn-sitü gaz analizörlerinde cihaz içerisinde bulunan
zero-span dahili kitler kullanıla bilinir.
- İn-sitü toz analizörlerinde cihaz içerisindeki kitler
veya dışarıdan referans malzeme kullanıla bilinir.
- Ekstaktif analizörlerin HF-HCl için dahili kiti varsa
kullanılana bilinir.
84
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
3-Kullanılacak gazlar Emisyon Limit Değerinin (ELD)
%75 - %100 aralığında olmalıdır. Daha yüksek veya
daha düşük seviyelerde span tüp değerinin
sonuçları etkilemesi kaçınılmazdır.
4-Sıfır hava olarak tesisler genellikle kendi
enstrüman havasını tercih etmektedirler. Bu
durumda bu havanın önüne mutlaka nem tutucu ve
bir filtre (aktif karbon) konulmalıdır.
Sıfır testlerinin Azot tüpü ile yapılmasının daha
sağlıklı sonuçlar vereceği de unutulmamalıdır.
85
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
5-Kullanılacak span tüpleri TS ISO 17025’e izlenebilir
sertifikalı olmak zorundadır.
CO-NO-SO2-HF-HCl-NH3-C3H8
Ancak Bakanlığımızdan alınan C3H8 (propan) ile ilgili
görüşte bu tüpün gerek maliyetinin çok yüksek
olması gerekse ülkemize gelişinde yaşanan süreler
ile ilgili sıkıntılar nedeniyle ülke içerisinden tedarik
edile bilinir denilmiştir.
86
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
6-Tüm parametreler için alınan gazlar artık izlenebilir sertifikalı
olduğundan her parametrenin span tüpü silindiri ayrı ayrı olacak
demektedir. Tüplerin regülatörleri gazın özelliklerine uygun
seçilmelidir.
Tüm silindirler için KGS3 valf-kontrol panolarını yaptırmayan veya
daha önceki panoları mix. Tüpe göre yapılan panolar uygun hale
getirilmelidir.
7-KGS3 İşlemi başlatılması, yapılan işlemlerin ve sonuçlarının kayıt
altına
alınabilmesi
için
mutlaka
yazılım
üzerinde
tetiklenebilmelidir.
Bu tetikleme işleminin sahada analizör başından da
tetiklenmesini sağlamak için panoda paralel butonlar
konulmalıdır.
87
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
8-Span
tüpü
değişimlerinde
yeni
sertifika
değerlerinin
yazılıma
girilmesi
için
İl
Müdürlüğümüze bilgi verilmelidir.
9-Bazı TOZ analizörlerinde KGS3 işlemi dışarıdan
yapılan bağlantıyla yapılabildiğinden, burada
işlemin tarih/saat/refrans zero/referans span/
meas. Zero/meas. Span değerleri tablo olarak İl
Müdürlüğüne e-posta olarak gönderilmelidir.
88
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
SAMS : SEÖS ‘ün Standart Sapması
TS EN 14181 Ek-F de SAMS nin hesaplanması ile ilgili
bir örnek verilmiştir.
Ancak bu örneğe göre gerçek SAMS değerini bulmak
oldukça güç bir işlemdir.
Bunun yerine Bakanlığımızın da görüşü alınarak SAMS
değerleri için TGN M20 adlı dokümanda belirtilen
standart SAMS değerleri referans alınarak
kullanılması planlanmıştır.
89
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
KGS3
Konsantrasyon
CO
NOx
SO2
HF
HCl
TOC
TOZ
90
%95 Güven
Aralığı
ELD
mg/m3
SAMS %
SAMS mg/m3
10
20
20
40
40
30
30
50
200
50
1
10
10
10
2
2
2
20
10
3
10
1
4
1
0,2
1
0,3
1
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
AYLIK KGS3 YAPMA
1-Öncelikli olarak SEÖS’ün periyodik bakımları KGS1
sertifikasında belirtilen, tedarikçi firmaların
öngördüğü aralıklarla ve tesis kendi prosedürleri
çerçevesinde oluşturduğu bakım kalemleri ve
işlemlerine göre bakımların yapılarak sistemin ve
veri kaydının sorunsuz çalıştığından emin olunmalı.
2-KGS3 işlemi yapılacak gazların vanaları açılarak
basınçları ayarlanmalıdır. (0,15 bar gibi)
3-Yazılımda
önceden
ayarlanmış
prosedür
doğrultusunda sistem önce zero ile başlamış
olmalıdır.
91
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Daha sonra ise gaz gelmelidir (örn: CO). Sonra zeroNO , sonra zero-SO2 işlem adımlarıyla devam
edilmelidir. İşlem sonunda gazların vanaları
kapatılmalıdır.
4- Tüm bu işlemler yazılım üzerinden yapıldığı için
tüm sonuçlar artık kayıt altına alınmıştır. Envidas
Reporter/Operational
menüsünden
sonuçlara
ulaşabilirsiniz.
5-Elde edilen KGS3 sonuçları shewhart-cusum
kontrol çizelgeleri ile değerlendirilmelidir. Sonuçları
bakım kartlarına işlenmelidir.
92
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Ay No
93
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
6-Her gaz için ayrı ayrı yapılan zero-span kontrolünde
shewhart
çizelgesinde
ELD
göre
yapılan
değerlendirmedeki uyarı ve alarm limitlerine dikkat
edilmelidir.
7-Zero – span değerleri alarm limitlerini aşmadıkları
sürece SEÖS üzerinde hiçbir suretle koruyucu
bakım dışında gerek zero gerekse span
kalibrasyonu (ayarlama) yapılmamalıdır.
8-Sonuçların belirlenen alarm limitlerini geçmesi
durumunda;
- Öncelikli olarak sisteme bakım yapılmalı,
94
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
- KGS3 tekrarlanmalı,
- Sonuçlar alarm limitlerinin üzerinde ise öncelikli
olarak zero ayarlaması yapılmalıdır,
- Sistemde zero ayarlaması ile düzelme sağlanırsa
başkaca bir işlem yapılmamalıdır,
- Sistemde düzelme sağlanamamışsa span
ayarlaması da yapılarak sistem KGS3 ü tekrar
kontrol edilmelidir.
- Halen düzelme sağlanmamışsa SEÖS’ün genel
bakım prosedürü başlatılmalıdır.
NOT: Bu aşamalar gerçekleştirilirken TS ISO 17025
sertifikalı tüplerin önemi ortaya çıkmaktadır.
95
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
9- Toz / in-sitü / dahili kit olan analizörler içinde tüm
bu işlem adımları tekrarlanmalıdır.
10- Yazılım programı üzerinde KGS3 işlemi
yapıldıktan sonra reporter dan yapılan sonuçların
tablosunda fail/pass durumları gözükecektir.
Burada ayarların SAMS değerlerine göre yapılması
önemli bir husustur. Gerekli olan yerlerdeki setup
ayarlamaları İl Müdürlüğünün de bilgisi dahilinde
giderilmelidir.
96
T.C.
KOCAELİ VALİLİĞİ
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
SORULAR ?
97
Download

SEÖS Sunumuna ulaşmak için tıklayınız