• PLANLAMA
• UYGULAMA
• DEĞERLENDİRME
PLANLAMA
• Planlama,
Yapılacak
bir
etkinliğin
önceden sistematik olarak (düşünülmesi
ve yazılması) tasarlanmasıdır.
• Sağlık eğitiminde planlama; sağlıkla
ilgili istendik bir davranışa, bir amaca
ulaşabilmek
için
önceden
tasarlanan
kararlar, ilkeler ve işlemler bütünüdür.
Sağlık eğitiminde planlamanın
özellikleri ve ilkeleri
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Gerçekçilik ilkesi
İşlevsellik ilkesi
Ulaşılabilirlik ilkesi
Hedef grup ilkesi
Uygulanabilirlik ilkesi
Sürdürülebilirlik ilkesi
Tekrarlanabilirlik ilkesi
Özgünlük ilkesi
Bilimsellik ve evrensellik ilkesi
Toplumsal değerlere uygunluk ilkesi
Etkinlik ve verimlilik ilkesi
Sağlık politikalarına uygunluk ilkesi
Sağlık Eğitiminde Planın Hazırlanması
• Sağlık eğitiminde plan, sağlık eğitiminde
planlamanın özellikleri ve ilkeleri
doğrultusunda hazırlanır.
• Sağlık eğitiminde plan hazırlığının
aşamaları
1- İHTİYAÇ ANALİZİ
2- STRETEJİK PLANLAMA
3- PROGRAMGELİŞTİRME
1- İHTİYAÇ ANALİZİ
• Her bireyin sağlıklı yaşamla ilgili konularda
bilgi alma, tutum ve beceri geliştirme ihtiyacı
vardır.
• Nasıl bir sağlık eğitimine ihtiyaç var?
• Her sağlık personeli kendi mesleğini
ilgilendiren alanda ihtiyaç analizi çalışması
yapmalıdır.
İhtiyaç analizinde genel olarak yanıtlanması
gereken üç temel soru vardır.
1- sağlıklı yaşamla ilgili neler bilmeli?
(BİLİŞSEL ÖZELLİKLER)
2- sağlıklı yaşamla ilgili ineler hissetmeli?
(DUYUŞSAL ÖZELLİKLER)
3- sağlıklı yaşamla ilgili neler yapabilmeli?
(DEVİNİŞSEL ÖZELLİKLER)
İHTİYAÇ ANALİZİ
İhtiyaç araştırması
• Toplumun ihtiyaçları
• Bireyin ihtiyaçları
• Konu alanının ihtiyaçları
Verilerin analizideğerlendirilmesi
• Farklar yaklaşımı
• Analitik yaklaşım
• Betimsel yaklaşım
2- STRATEJİK PLANLAMA
• İhtiyaç araştırması ve analizi sonucunda elde
edilen verilerin stretejik bir yaklaşımla
şekillenmesi gerekir.
• Streteji, önceden belirlenen bir amaca
ulaşmak için tutulan yoldur.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Konu ne?
Amaç Ne, Neler?
Hedef Kim? Kimler?
Eğitimci Kim? Kimler?
İçerik Neler?
Nasıl bir Yöntem?
Mesaj Ne ile?
Yeri Nerede?
Ne Zaman?
Ne kadar Sürede?
Değerlendirme Ne ile?
3- PROGRAM GELİŞTİRME
A- Amaç ve hedeflerin belirlenmesi
B- İçeriğin Oluşturulması
C-Yöntem ve Tekniklerin Tasarlanması
D- Araç- Gereçlerin ve Ortamın
Hazırlanması
E- Programın Değerlendirilmesi
SAĞLIK EĞİTİMİNDE
UYGULAMA
• Uygulama, planlama aşamasında alınan
kararların ve hazırlanan programların
hayata (eyleme) geçirilmesidir.
Sağlık eğitimi programlarının
uygulanmasında dört planlı yaklaşım vardır.
1- Genel Öğretim Uygulama Planı
2- Yıllık Öğretim Uygulama Planı
3- Ünitelendirilmiş Öğretim Uygulama Planı
4- Ders Öğretim Uygulama Planı
Ders planı formatı aşağıdaki bölümleri içermelidir.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ön bilgiler
Amaçlar
Kaynak- araç-gereçler
Hazırlık
Sunu
Uygulama
Değerlendirme
Alıştırma çalışmaları
Gelecek dersin konusu
SAĞLIK EĞİTİMİNDE
DEĞERLENDİRME
Değerlendirme işlemi bir araştırma süreci
olup, eğitim planının ve programının tüm
öğeleri hakkında veri toplama, verileri
analiz edip ölçütlerle karşılaştırma ve
sonuçlara
ilişkin
işlemlerinden
örüntüdür.
bir
oluşan
karar
dinamik
verme
bir
Öğretme-öğrenme
parçası
ve
süreçlerinin
devamı
ayrılmaz
niteliğinde
bir
olan
değerlendirme, öğretme-öğrenme süreçleri için
olmazsa olmaz koşullu bir niteliğe sahiptir.
Çünkü değerlendirme, süreçler sonunda gerek
öğretim
programının
gerekse
programda
öngörülen eğitsel özel hedeflerin ne ölçüde
gerçekleştirildiğinin bir göstergesidir.
• Değerlendirme sürecin sürekli, planlı,
amaçlı ve somut sayılar ışığında sonuç
bildirme, sonucun ne olduğuna karar
verem (yargıya varma) işlemlerini
kapsar.
• Sağlık eğitiminin her adımında ve her
aşamasında değerlendirme önemlidir.
1- Değerlendirme İhtiyacı ve Amacı
2- Değerlendirme Türleri
3- Değerlendirmede Ölçme Araçları
4-Ölçme ve Değerlendirme
1- Değerlendirme İhtiyacı ve Amacı
•
•
•
•
•
Hazır bulunuşluğu belirlemek
Kazanım düzeyini belirlemek
Eğitim yaşantılarını belirlemek
Program geliştirmek
Eğitimci ve eğitilenlerin eksiğini
gidermek
HAZIR BULUNUŞLUĞU BELİRLEMEK
• Sağlık eğitimi ile davranış kazanımı hedeflenen bireylerin
mevcut hazır bulunuşluk düzeylerini belirleyebilmek için
değerlendirmeye ihtiyaç vardır.
• Çünkü eğitsel sürecin başlangıcında eğitilenlerin mevcut
düzeyini belirlemek, hem öğretim planlamaları için hem de
kazanım ölçümlerini yapabilmek açısından önemlidir.
• Örneğin bireylerin konuyla ilgili mevcut bilgi, tutum ve
becerilerini öğretim sürecinin başlangıcından durumdadır?
Sorusunun yanıtı değerlendirme ile ortaya çıkarılır.
KAZANIM DÜZEYİNİ BELİRLEMEK
• Sağlık eğitim süreci sonunda elde edilmek
istene kazanımları ( davranışları) belirleyebilmek
için değerlendirmeye ihtiyaç vardır.
• Aksi
durumda
eğitim
öğretim
süreci
rastlantılara dayalı yürütülür ki, bu durumda da
eğitimin tanımında temel alınan
«kasıtlı ve
istendik davranış değişikliğinden» söz edilemez.
EĞİTİM YAŞANTILARINI BELİRLEMEK
• Sağlık eğitiminde planlanan ve uygulanan
yaşantı
ortamlarının
istendik
davranışlar
kazandırma da ki «uygunluk» durumlarının
belirlenmek içinde değerlendirmeye ihtiyaç
duyulur.
PROGRAM GELİŞİTİRMEK
• Sağlık eğitiminde uygulanan programın işleyişinde
karşılaşılan sorunları belirlemek, gerekli düzeltmeleri
yapma imkanı yaratmak ve program geliştirmeye ışık
tutmak için değerlendirmeye ihtiyaç vardır. Çünkü
öğretim programlarını uyguladıkça alınacak sonuçlar
ışığında sürekli sürecin geliştirilmesi, toplam kalite ve
standartların yükseltilmesi gerekir.
EĞİTİMCİ VE EĞİTİLENLERİN
EKSİĞİNİ GİDERMEK
• Sağlık eğitimi sürecinde hem eğitimcinin hem
de sağlam yada hasta kişinin eksiklikleri,
ancak değerlendirme sonuçlarıyla giderilir.
• Böylece eğitimci ve eğitilenler eksikliklerini
tamamlama olanağı bularak öğretim sürecini
daha etkin hale getirir.
2- DEĞERLENDİRME TÜRLERİ
Sağlık eğitiminde değerlendirme türleri
• Tanımlayıcı
• Biçimlendirici
• Başarı belirleyici
olmak üzere üç grupta toplanır.
TANIMLAYICI DEĞERLENDİRME
• Eğitsel
programa
başlamadan
önce
hazır
bulunuşluklarını ve koşullarını ölçmek, o program için
öngörülen
hedef
davranışlara
ne
olduklarını belirlemek amacıyla yapılır.
• ÖN TEST
denli
sahip
BİÇİMLENDİRİCİ DEĞERLENDİRME
• Eğitim-öğretim süreci içinde sağlam ya da hasta
bireylerde meydana gelen davranış değişikliklerini
saptamayı,
gerekli
öğrenme
güçlüklerini
düzenlemeleri
değerlendirmedir.
belirlemeyi
yapmayı
ve
amaçlayan
BAŞARI (ÜRÜN) BELİRLEYİCİ
DEĞERLENDİRME
• Eğitim – öğreti programının tamamlanmasından sonra
çıktı olarak ortaya çıkan sağlam ya da hasta bireylerin
kazanım düzeylerini belirlemeyi amaçlayan
değerlendirmedir.
• SON TEST
• Ön test sonuçları ile son test sonuçları karşılaştırılır.
3- Değerlendirmede Ölçme Araçları
• Sağlık eğitiminde kullanılan ölçme araçları öğretmeöğrenme sürecinin amaçlarına uygun bir konu içeriği
ile düzenlenir.
• Sağlık eğitiminde en çok kullanılan ölçme araçları
testlerdir.
• Bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanlardaki hedef
davranışları ölçmek için farklı yöntemler ve testler
kullanılır.
ALAN
Bilişsel, duyuşsal ve davranışsal alanlarda
kullanılan ölçme araçlarıer
Çoktan seçmeli testler
BİLİŞSEL
(BİLGİ)
ÖLÇME • Yazılı yoklamalar
ARAÇLA
• Sözlü yoklamalar
RI
• Kısa cevaplı testler
DUYUŞSAL
(TUTUM)
DEVİNİŞSEL
(BECERİ)
• Duygu, ilgi ve
• Ürünü (beceriyi)
tutum ölçekleri
• Gözlem ve özel
ya da süreci
gözlemeyi
• Boşluk doldurmalı testler
olarak geliştirilmiş
sağlayacak
• Doğru- yanlış testleri
psikolojik testler
formlar
• Eşleştirmeli testler
• Çoktan seçmeli testler
• Beceri testleri
ve ölçüt listeleri
Tür
Özellik
Boşluk
Doldur
ma
Testleri
•
•
•
Doğru
Yanlış
Testleri
•
•
•
•
Çoktan
Seçmel
i
Testler
•
•
•
•
•
Etkili kullanım
Bir bilgi, önerme ya da
değerlendirme cümlesinde boş
bırakılan yere cevabın yazılmasını
içeren testlerdir.
Yanıtlanması ve puanlanması
kolaydır
Puanlaması nesneldir.
•
Bir bilgi, önerme ya da
değerlendirme cümlesinde ‘D’ , ‘Y’
harfler ile yanıtlandığı testlerdir.
Şans başarısını artırır.
Puanlaması kolay ve nesneldir.
Bilgi basamağındaki öğrenmeler
etkili yoklana bilir.
•
•
•
Bir sorunun olası cevaplarıyla ilgili
seçenekleri içeren testlerdir.
Hazırlanması zordur
Uygulanması ve puanlanması
kolaydır.
Puanlaması nesneldir
Çok soruyla testin güvenirlik ve
geçerliliği artırılabilir.
•
•
•
•
•
•
•
Soru cümleleri yazılı dokümanlardan
aynen alınmalıdır.
Her sorunun bir doğru yanıtı olmalıdır.
Bir soruda bir bilgi öğesi yoklanmalıdır.
Soru cümleleri kitaptan aynen alınmalıdır
Sorularda ki ‘D’ ya da ‘Y’ yargısı küçük bir
ayrıntıda saklı olmamalıdır.
‘D’ ve ‘Y’ sayıları dengeli olmalıdır.
Sorularda en az; en çok ve değildir gibi
ifadeler değişik karakterlerle
vurgulanmalıdır.
Soruların ifadesi açık ve anlaşılır olmalıdır.
Çeldiriciler yanıtı bilmeyen öğrencileri
çekecek kadar güçlü olmalı, ancak yanıtı
bilen öğrenciyi yanıltmamalıdır.
Şans başarısını azaltacak şekilde düzeye
göre üç, dört, beş seçenekli sorular
hazırlanmalıdır.
Seçenekler birbirini kapsamamalıdır.
4- Ölçme ve değerlendirme
Ölçme, öğretme-öğrenme etkinliği sonuçlarının
sembollerle ve sayılarla ifade edilmesidir.
Ölçüt, ilgili ölçme sonuçlarının karşılaştırılmasında esas
olarak kullanılan ve o karar sürecinde değişmeyen
standartlardır.
Mutlak ölçüt, değerlendirmede kullanılacak standardın
önceden kesin olarak belirlenmesidir.
Mutlak ölçütler
BAŞARI ÖLÇÜTLERİ
BAŞARI
PUANLARI
BAŞARI
DÜZEYLERİ
BAŞARI
SEMBOLLERİ
9-10
Çok iyi
A
7-8
İyi
B
5-6
Orta
C
3-4
Zayıf
D
1-2
Çok zayıf
E
Download

sağlık eğitiminde değerlendirme