EĞİTİMDE
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme;
bir niteliğin gözlemlenip gözlem sonuçlarının
sayı veya sembollerle ifade edilmesidir.
Değerlendirme;
gözlem sonuçlarının bir ölçütle kıyaslanıp bir
karara varılması işidir.
Neden Ölçme ve Değerlendirme Yaparız?
 Öğrencilerin öğrenme durumlarını, ilgi ve
yeteneklerini keşfetmeye yardımcı olur.
 Öğrencilerin gelişim düzeylerini gösterir.
 Gelecekteki öğrenme süreçlerini planlamaya
yardım eder.
 Belli bir dönemde, öğrencilerin, ulaşması
beklenen hedeflere ulaşma düzeylerini belirler.
 Öğretim programları ile öğretim yöntem ve
tekniklerinin yeterliliğini belirlemede yardımcı olur.
 Değerlendirme sonuçlarının paylaşılması,
öğretmenlere, öğrencinin kendisine ve velilere
öğrencinin öğrenme süreci hakkında bilgi sağlar.
Günümüz Öğretim Programında Değerlendirme:
Değerlendirmeyi, öğrenmenin ayrılmaz bir
parçası olarak görür.
Sadece öğrenme ürününü değil, öğrenme
sürecini de değerlendirir.
Programda değerlendirme, öğrencilerin neyi
bilmediğini değil, ne bildiklerini görmeye yarayan
bir araçtır.
Öğrencinin gerçek yaşamla kendi bilgileri
arasında ilişki kurması ve karşılaştığı problemlere
farklı çözüm yolları üretebilmesi için olanak
yaratır.
Öğrencilerin bilgi, beceri ve tutumlarını
değerlendirmek için çoklu değerlendirme araçları
kullanılmasını önerir.
Klasik ölçme ve değerlendirmenin yanında
alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin
kullanımını da önerir.
ÖLÇMENİN ÖĞELERİ
 ÖLÇME ARACI
 NİTELİK
 ÖLÇEN KİŞİ
 BİRİM
Bir ölçme aracında bulunması gereken nitelikler;
 GÜVENİRLİLİK
 GEÇERLİLİK
 KULLANIŞLILIK
GÜVENİRLİLİK
Herhangi bir ölçme araç veya yönteminin
ne derece tutarlı ölçüm yapabildiğidir.
Bir ölçme aracının güvenirliği, uygulandığı
kişinin uygulama sırasındaki fiziksel ve ruhsal
durumuna ve o testin uygulandığı grubun
ölçülen özellikler bakımından homojen veya
heterojen olmasına bağlıdır.
GEÇERLİLİK
Bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği,
başka herhangi bir özellikle karıştırmadan,
doğru olarak ölçebilme derecesidir.
Bir ölçme aracının geçerliliği, kullanılış amacına
hizmet etme derecesiyle ilgilidir.
KULLANIŞLILIK
Bir ölçme aracının veya yönteminin; geliştirilme,
çoğaltılma, uygulanma ve puanlama yönünden
kolaylık,nesnellik ve ekonomiklik özelliklerine sahip
olmasıdır.
Bir ölçme aracının kullanışlı olabilmesi için;
 Uygun bir yönergesinin olması,
 Hazırlanması, uygulanmasının kolay olması,
 Ekonomik olması, uygulama süresinin kısa
olması,
 Ölçmeyi yapan kişiden istenen becerinin az
olması,
 Puanlamanın pratik olması ve puanların
yorumlanmasının kolay olması gerekir.
Eğitim ve öğretim sürecinin ayrılmaz bir parçası
olan ölçme ve değerlendirme, belirlenen eğitim
hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığına karar
vermede kullanılır.
Değerlendirmenin bir amacı da öğrencinin
öğrenmesini geliştirmek ve desteklemektir.
Duyarlı, doğru, uygun, destekleyici ölçme ve
değerlendirme öğrenme için bir gerekliliktir.
Ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin kalitesini artırmak
amacıyla dikkate alınacak genel ilkeler şunlardır :
Ölçme ve değerlendirme amaçlı olmalıdır.
Bilginin uygulanması ve kullanılması üzerinde
durulmalıdır.
Öğrenci öğrenme sonuçlarının yanı sıra öğrenme
sürecine de önem vermelidir.
Ölçme yeterlilik, yetenek veya becerilere yönelik ölçüt
veya standartlara dayanmalıdır.
Öğrencinin araştırma ve gelişimini teşvik eden bir
ortamda yapılmalıdır.
Bütün öğrencilerin sürece aktif olarak katılmasını
sağlamalıdır.
Bireysel performansa olduğu gibi grup performansına
da imkân sağlamalıdır.
Ekonomik olmalıdır.
ÖLÇME-DEĞERLENDİRME
ARAÇ VE YÖNTEMLERİ
Bilişsel alan
Açık Uçlu Sorular
Doğru-Yanlış Testleri
Çoktan Seçmeli
Testler
Kısa Cevaplı Testler
Eşleştirmeli Testler
Sözlü Sınavlar
Kavram Haritaları
Performans Görevi
Projeler
Portfolyo (Öğrenci
Ürün Dosyaları)
Duyuşsal alan i
İlgi Ölçekleri
Tutum
Ölçekleri
Gözlem
Tekniği
Anahtarı
Devinişsel alan
Kontrol Listesi
Çeteleme Aracı
Derecelendirme
Ölçekleri
İş – Performans
Testleri
Dereceli
Puanlama Ölçeği
(Rubrik)
Açık uçlu sorular
Öğrencilere duruma göre bir ya da birkaç soru sorulur.
Öğrenciden sorunun cevabını düşünüp hatırlaması ve
bulduğu cevabı yazılı olarak ifade etmesi beklenir.
Klasik ve kompozisyon türü sorular açık uçludur.
Örnek:
Tarih insanlık için neden önemlidir?
Doğru yanlış soru türleri
Doğru-yanlış türü sorularda verilen bir cümlenin,
mevcut bilgilere bağlı olarak doğru mu yanlış mı
olduğunun belirlenmesi istenir.
Bu testlerde yalnız iki seçenek olduğundan
cevaplayıcının doğru cevabı bulma olasılığı %
50’dir. Bu durum, doğru-yanlış testlerinden alınan
puanların geçerliliğini ve güvenirliğini düşürür.
Ancak hem cevaplama hem de puanlama kolaydır
ve az zaman alır.
Eşleştirmeli soru türleri
İki grup hâlinde verilen ve birbirleriyle ilgili olan bilgi
öğelerinin, belli bir açıklamaya göre eşleştirilmesini
gerektirir.
“Kim?, Ne?, Nerede?” gibi soruların cevabını
oluşturan olgusal bilgilerin ölçülmesinde daha
kullanışlıdır.
Örnek: Aşağıdaki sözcükleri eş anlamlıları ile eşleştiriniz.
birey
isim
beyaz
kuşku
fayda
şüphe
ad
yarar
kişi
ak
Kısa cevaplı soru türleri
Bir kelime, bir sembol ya da en çok birkaç
kelime ile cevaplanabilen soru türüne denir. Bu
tür sorular bilgi basamağını ölçmek için
uygundur. Öğrenci sorunun cevabını kendisi
yazar.
Kısa cevaplı sorular iki türlüdür. Birisi “soru
cümlesi”, diğeri “eksik cümle” türündedir.
Çoktan seçmeli soru türleri
Çoktan seçmeli testler bir sorunun cevabını,
verilen seçenekler arasından cevaplamayı gerektiren test
türüdür.
Çoktan seçmeli sorulara “madde” de denir.
Bir soru, “kök” ve “seçenekler” olmak üzere iki kısımdan
oluşur. Kök, sorunun sorulduğu kısımdır. Seçenekler ise
soru kökünde sorulan soruya verilen muhtemel
cevaplardır.
Seçeneklerden sadece bir tanesi en doğru cevaptır.
Doğru cevap dışında kalan seçeneklere ise çeldirici denir.
Örnek: Aşağıdaki sözcüklerden hangisi doğru yazılmıştır?
a) kirbit
b) sporcu
c) piynir
d) öretmen
PERFORMANS DEĞERLENDİRME
Öğrencilerin bilgi ve becerilerini ortaya koyarak oluşturdukları
çalışma, ürün ya da etkinliklerin değerlendirilmesi süreci,
“performans değerlendirme” olarak ifade edilebilir.
Performans değerlendirme, öğrencilerin gerçek yaşam
problemlerine akademik bilgilerini uygulayabilme ve bunu
problem üzerinde gösterebilmeleri ile ilgilenir, öğrencilerin
öğrendiklerini gerçek durumlarda göstermelerini sağlar.
Performans Değerlendirme Sürecini
Planlarken ve Uygularken Atılacak Adımlar
Amacınızı belirleme.
Performansın değerlendirileceği etkinliği
belirleme.
Kriterleri belirleme.
Derecelendirme ölçeğini oluşturma.
Performans Değerlendirme Araçları
Performans Görevleri
Projeler
Öğrenci Ürün Dosyaları
Dereceli Puanlama Anahtarları
Gözlem Formları
Öz Değerlendirme
Akran Değerlendirme
Standart testler ile
Performans değerlendirme
ile
Öğrenciler var olan bilgiyi
hatırlar ve rutin problemleri
çözebilirler.
Öğrenciler performansa
dayalı testler yoluyla
öğrendikleri ile gerçek
yaşam arasında ilişki
kurarlar.
Öğrenciler öğretmenden ya
da ders kitaplarından
alınan bilgileri yeniden
üretirler.
Öğrenciler bilgi, kavramsal
anlayış ve uygulamalarını
gösterebilirler.
Özet bilgi ve sınırlı
beceriler çoktan seçmeli
testler, boşluk doldurma,
doğru yanlış testleriyle
değerlendirilirler.
Öğrencilerin üst düzey
düşünme, problem çözme
becerileri, var olan ön
bilgileri analiz edilir.
Performans ve Proje Görevleri
Performans görevleri, öğrencinin sahip
olduğu bilgi ve becerileri günlük yasamla
ilişkilendirerek ortaya koymasını gerektiren
kısa dönemli çalışmalardır.
Örnek konular:
 Bir ev planı çizme
 Bilimsel bir olayı sözel ve görsel olarak betimleme
 Bir dans sergileme
Projeler, geniş içerikli ve uzun süreli performans
görevleridir.
Proje çalışmaları,kazanımları kapsayan ayrıntılı
ödevlerdir. Bireysel ya da grup olarak yapılabilir.
Proje konusu, öğrenci tarafından veya öğretmenin
hazırlayacağı listeden seçme yoluyla belirlenebilir.
Öğrenci, projenin amacını, izlenecek yolları,
kullanılacak malzemeleri ve karşılaşılabilecek
durumları önceden planlar.
Gerektiğinde öğretmeninden yardım alabilir.
Örnek: Koleksiyon oluşturma
Röportaj
Tasarım yapma
Kavram Haritaları
Kavram haritaları,temel bir kavram etrafında, bu temel
kavramla ilişkili diğer kavramları ve bunların birbiriyle
olan ilişkilerini gösteren grafiksel yapılardır.
Bilginin, daha uzun süre hatırlanması ve daha verimli
bir şekilde kullanılabilmesi için grafiklerle temsil
edilmesi yöntemidir.
Besin zinciri konusunda bir kavram haritası
Öğrenci Ürün Dosyaları (Portfolyo)
Ürün dosyası, öğrencinin çalışmalarının toplandığı bir
dosyadır. Bu dosya,öğrencinin en iyi çalışmalarının bir
yansımasıdır.
Ürün dosyasına, öğrencinin haftalık veya günlük yaptığı
çalışmalarının içinden seçilen örnekleri ve öğretmenin
yaptığı sınav evrakları, resimler, fotoğraflar, boyama
çalışmaları, ses veya görüntü kayıt kasetleri, proje
çalışmaları, performans görevleri,kontrol listeleri,
dereceli puanlama anahtarları, velilerden gelen bilgiler,
araştırma soruları, kavram haritaları, öğrenci görüşlerini
yansıtan formlar vb. konulabilir.
Ürünlerin seçiminde öğrencilerin katılımı sağlanmalıdır.
Öğrenci ürün dosyası Hazırlama Sürecinde
Öğretmenin Yapacakları
• Öğrenci ürün dosyasını hazırlamadan önce, hangi
kazanıma yönelik çalışmak istediğinizi belirleyiniz.
• Öğrenci ürün dosyasını sınıfınıza tanıtınız. Varsa elinizde
bir örnek bunu öğrencilerinize gösteriniz.
• Öğrencilerinize ürün dosyasının bir değerlendirme aracı
olduğunu söyleyiniz.
• Öğrenci ürün dosyalarında nelerin bulunabileceğini
söyleyiniz (sınavlar, projeler, değerlendirme ölçekleri,
yazılar vb.).
• Dosyaya fazla ürün koydurarak öğrencilerin cesaretlerini
kırmayınız (başlangıçta 4-5 madde).
• Öğrencilerden, her öğrenme ürünüyle ilgili materyali
seçmek için bir gerekçe göstermeleri ve çalışmalarını
eleştirmelerini isteyiniz.
• Öğrencilere akranlarıyla birlikte ürünlerini paylaşma
fırsatı veriniz.
• Her aşamanın nasıl değerlendirileceğini açıklayınız
(Öğrencilerinize puanlama ve dereceleme ölçekleri
konusunda bilgi veriniz.)
Öğrenci Ürün Dosyasının İçeriği
• Dosyanın “içindekiler” bölümü
• Önsöz, özet (ya da Özgeçmiş) (Burada öğrenci
çalışmalarının başlangıçtan o ana kadarki gelişimini
anlatır. Öğrenci başlangıçta neredeydi? Bu aşamaya
nasıl geldi?)
• Öğrenci tarafından dosyaya konulan tüm ürünler ya
da çalışmalar.
• Yapılan her çalışmanın değerlendirilmesi ile ilgili
dereceleme ölçeği, kontrol listesi ya da öz
değerlendirme formları gibi araçlar.
DERECELEME ÖLÇEKLERİ (RUBRİC)
• Öğrenci performansını tanımlayan kriterleri ve farklı
seviyedeki performansı bu kriterlerle birlikte puanlamaya
yarayan rehberdir.
Dereceleme Ölçeklerinin kullanıldığı etkinlikler:
• Sözel projeler (sınıf tartışması, rol oynama, görüşme,
sözel sunular, hikaye anlatma,münazara vb.)
• Ürünler (koleksiyon ya da sergi, broşür hazırlama,
poster hazırlama, gazete çıkarma vb.)
• Araştırma ve yazı çalışmaları (mektup, dilekçe, hikaye,
kompozisyon yazma)
• Sanatsal çalışmalar
1. Bütüncül dereceleme ölçekleri
Bütüncül dereceleme ölçekleri, öğretmenin genel
süreci veya ürünü bir bütün olarak, parçalarını
dikkate almadan, puanlamasıdır.
Öğrenme ürünleri toplam puan olarak
değerlendirilmek istendiğinde kullanılır.
Bütüncül Dereceleme Ölçeği Örneği
Puan
4
Ölçütler
Konuyu tümüyle iyi anladığını gösterdi. Konuyla ilgili öne
sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle desteklenmiştir.
Konuyu farklı örneklerle açıkladı.
3
Konuyla ilgili öne sürülen düşünceler mantıklı gerekçelerle
desteklenmişti fakat yeterli değildi. Yazılı açıklamalar yeterliydi.
2
Konunun çoğunu anladığını gösterdi. Konuyla ilgili öne sürülen
düşünceler desteklenmişti fakat yeterli değildi. Anlatımda
çelişkili açıklamalar yapıldı.
Konunun birazını anladığını gösterdi. Örnekler yeterli değildi.
Önemli eksikler var.
1
2. Analitik dereceleme ölçekleri
Analitik dereceleme ölçekleri, önce performans veya
ürünün parçalarının ayrı ayrı puanlanmasını sonra da bu
puanları toplayarak toplam puanın hesaplanmasını
gerektirir.
Bu ölçekler, çalışmanın ya da ürünün farklı boyutlarına
farklı notlar vermek amacıyla oluşturulur.
Öz Değerlendirme
Öğrencilerin kendi katılımlarını, süreçlerini ve
ürünlerini değerlendirmeleridir.
Öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları, nasıl
düşündüklerini ve nasıl yaptıklarını değerlendirmelerini
gerektirir.Örnek:
Ölçütler
Konumu belirledim.
Çalışma takvimi oluşturdum.
Çeşitli kaynaklardan bilgi topladım.
Çalışmamı yazılı rapor haline getirdim.
Raporumu zamanında teslim ettim.
Evet
Hayır
Konuşma Becerisi Gözlem Formu
Evet
Konuşmaya hazırlık yaptı
Konuya uygun bir giriş yaptı
Konuşmanın amacını belirtti
Düşüncelerini organize bir biçimde
ifade etti
Düşüncelerini akıcı bir dille ifade etti
Konuşma hızını ayarladı
…
Hayır
Grup Çalışması- Akran Değerlendirme Formu
Grupta yer alan ….. adlı arkadaşım;
Grup üyelerinin düşüncelerini dinledi
Grup üyeleriyle düşüncelerini
paylaştı
Grup içerisinde işbölümüne katıldı
Grup içerisinde sorumluluk üstlendi
Üstlendiği sorumlulukları yerine
getirdi
Grup çalışmalarına katılmaya istekli
davrandı
Bilgi kaynaklarını grup üyeleriyle
paylaştı
…
Her
zaman
Genellikle
Bazen Hiçbir
zaman
Download

Ölçme Değerlendirme