SAĞLIK
Amaç
• Sağlığın tanımını yapabilmek,
• Geleneksel ve Modern sağlık
göstergeleri hakkında fikir sahibi olmak,
• Sağlığı değer, bilgi, norm ve davranış
olarak ayırabilmesi,
İÇERİK
• Sağlığın Tanımı
• Sağlığın Ölçülmesi
• Değer, Bilgi, Norm ve Davranış Olarak
Sağlık
SAĞLIK
SAĞLIK,
Yalnızca hastalık ya da sakatlığın olmayışı
değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönlerden
tam bir iyilik durumudur.
DSÖ : Dünya Sağlık Örgütü
WHO: World Health Organization
Anayasası, 1947
SAĞLIK
NEGATİF SAĞLIK
NÖTRAL SAĞLIK
POZİTİF SAĞLIK
NEGATİF SAĞLIK
• SAĞLIKSIZLIK
• Sağlıksızlık,
hastalık,
rahatsızlık,
yaralanma, sakatlık ya da engellilik gibi
durumların yalnız başına yada çeşitli
kombinasyonlarla,
uzun
dönemlerle yaşanması.
yada
kısa
HASTALIK ve RAHATSIZLIK eş anlamlı DEĞİLDİR.
Kişi teşhis edilmiş bir hastalığın sonucu olarak
rahatsız olabilir ya da öyle görülebilir.
Hiçbir rahatsızlık belirtisi göstermeden hasta olabilir.
Kişinin herhangi bir hastalığı yada sakatlığı olmadan
kendini rahatsız hissedebilir.
NÖTRAL SAĞLIK
• Herhangi bir hastalık ya da rahatsızlık durumunun olmadığı,
dengeli bir sağlık kavramını belirtir
• Nötral sağlık durumunun sürdürülmesi sağlığı koruma ve
hastalıkları önleme çabalarıyla gerçekleşmektedir.
• Hastalık ilişkilerini azaltma, taramalarla hastalıkları erken
teşhis etme ve iyileştirmeyi kapsamaktadır.
• Sağlığı koruma, yaşamdaki dengeyi sürdürmede aktif çabayı
göstermektedir.
POZİTİF SAĞLIK
• Tam bir iyilik durumu
Sürekli sağlık kavramı
Sağlıksızlık
(-)
İyilik (+)
İYİLİK ve SAĞLIKSIZLIK
Arasındaki İlişki
İYİLİK
K4
K1
K2
K3
SAĞLIKSIZLIK
SAĞLIK MODELİ
SAĞLIK
Bedensel
Pozitif
Negatif
Ruhsal
Sosyal
Gerçek iyilik
Zindelik Sağlamlık
Hastalık, Sakatlık, Rahatsızlık,
Yaralanma, Engellilik
Sağlık ve İyilik Halinin İlişkili Olduğu Alanlar
KALITIM
SAĞLIK
ÇEVRE
(Sosyal,ruhsal,
bedensel)
YAŞAM
BİÇİMLERİ
SAĞLIK
HİZMETLERİ
SAĞLIK
KAYNAKLARI
ve
RİSKLERİ
Sistem
Sağlık kaynakları
Sağlık riskleri
BİREY
Biyolojik sistem
• İyi beslenme,
bağışıklık durumunun
iyi olması
• Kötü beslenme,
enfeksiyonlara
yatkınlık
Algılama sistemi
• Ego bütünlüğü,
yeterli sağlık bilgisi,
pozitif sağlık
tutumları
• Yanlış bilgilenme ve
uygun olmayan sağlık
tutumları
Bütün olarak insan
• Duygusal denge,
fiziksel uyum
• Genel duyarlılık
Sistem
Sağlık kaynakları
Sağlık riskleri
SAĞLIKLA İLGİLİ DAVRANIŞLAR
Alışkanlıklar
• Sağlığa uygun
alışkanlıklar
• Sigara, alkol, aşırı
yeme, yetersiz
egzersiz
İş
• Doyurucu ve stressiz
iş
• Aşırı çalışma, stresli
ve tehlikeli iş
Dinlenme
• Yeterli uyku ve
dinlenme
• Yetersiz uyku ve
yorgunluk
Sistem
Sağlık kaynakları
Sağlık riskleri
SOSYOKÜLTÜREL SİSTEM
Sağlık kültürü ve
uygulamaları
• Pozitif sağlıkla ilgili
değerler, normlar,
uygun yaşam biçimi ve
inanç
• Sağlıkla ilgili düzensiz
değer, inanç ve
uygunsuz yaşam biçimi
Sosyal yapı
• Sosyal bütünleşme,
sosyal bağlar
• Sosyal destek
eksikliği, sosyal
izolasyon
İş organizasyonu ve
meslek
• İş olanağı, olumlu iş
ortamı, iş doyumu
• İşsizlik, iş stresi, iş
doyumsuzluğu
Sağlık hizmetleri,
okullar ve sosyal
kurumlar
• Yeterli, ulaşılabilir
• Yetersiz ya da
sağlık bakımı ile sosyal
ulaşılamaz sağlıkhizmet, sağlık eğitimi
sosyal hizmet,
eğitimsizlik
Sosyo ekonomik yapı
• Yeterli gelir ve
kaynaklar, sosyal
güvence
• Kaynak yokluğu,
eksikliği ya da
dengesiz dağılımı
Sistem
Sağlık kaynakları
Sağlık riskleri
FİZİKSEL-BİYOLOJİK ÇEVRE
Fiziksel kaynaklar
• Yeterli yiyecek,
güvenilir tüketim
malları
• Yetersiz ya da
sağlıksız gıda, içki,
sigara ve ilaçlara
kolay ulaşabilme
Mikro-çevre
• Uygun barınma ve
iletişim, güvenli içme
suyu ve ulaşım, atık
kontrolü
• Uygunsuz barınma,
kalabalık, tehlikeli
trafik koşulları
Makro-çevre
• İyi iklim, korunan
doğal çevre
• Çevre kirliliği,
doğanın tahribi
SAĞLIK NASIL ÖLÇÜLÜR?
Tam bir iyilik hali kimse
tarafından başarılamamıştır.
Bu nedenle çeşitli önceliklere göre seçimler
yapmak zorundayız.
– Hangi grupların en çok yardıma ihtiyacı olduğu
– Hangi hastalıkların en çok sorun yarattığı
– Hangi çözüm yollarının en iyi olduğu konularında
ölçme ve değerlendirme uygundur.
Sağlık alanında sağlık düzeyi ile ilgili bazı
geleneksel göstergeler
– Coğrafi bölgelerin ya da farklı zaman dilimlerinin
karşılaştırılması
– Gereksinim gruplarının ortaya çıkarılması
– Geleceğe yönelik amaçların belirlenmesi için
kullanılır.
• Mortalite: Ölüm oranı. Belirli bir bölgede, belirli bir
nüfus ve zaman süresiyle ilişkili olarak ölüm
yüzdesini gösteren istatistik terimi.
• Beklenen yaşam süresi
• Morbidite: Belirli bir nüfusta belirli bir zaman
dilimi içerisinde hastalığa tutulanların sayısı
• Sakatlık
• Sağlıklı yaşam yılları
• Nitelikli yaşam yılları
DEĞER OLARAK SAĞLIK
BİLGİ OLARAK SAĞLIK
NORM OLARAK SAĞLIK
DAVRANIŞ OLARAK SAĞLIK
DERS BİTTİ..
Download

Sağlık - Bologna Bilgi Sistemi