TÜRKİYE CUMHURİYET
MERKEZ BANKASI
http://www.tcmb.gov.tr
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
1
11 Haziran 1930 tarihinde bir anonim
şirket olarak kurulmuştur.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.'nin
sermayesi 25.000 TL ‘dır.
250.000 adet hisseye ayrılmıştır.
Bankanın İdare Merkezi Ankara’dadır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
2
MERKEZ BANKASI
Kamusal, kurumsal ve küresel alanda
yürüttüğü hizmetleri ne şekilde, hangi şartlar
altında yaptığını ve gelecekte neler
gerçekleştirmek istediğini açıklamak ve para
politikasını yürütmenin yanı sıra diğer tüm
işlevlerine hangi bakış açısıyla yöneldiğini
göstermek amacıyla stratejik planlar
hazırlamakta ve faaliyetlerini bu planlar
dâhilinde yürütmektedir. .
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
3
İLKELERİ
Bağımsızlık
Şeffaflık ve Hesap Verme
Güvenilirlik
Kamu Yararı
Etkililik ve Etkinlik
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
4
ORTAKLIK YAPISI
Bankanın hisse senetleri, (A) (B) (C) ve (D)
sınıfı olmak üzere dört sınıfa ayrılmıştır.
(A) sınıfı hisseler Hazineye aittir ve bu hisse
sınıfının oranı Merkez Bankası Kanunu gereği
yüzde 51’den az olamaz (%55.12).
(B) sınıfı hisseler Türkiye’de faaliyette bulunan
milli bankalara, (%25.74).
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
5
(C) sınıfı hisseler milli bankalar
dışında kalan diğer bankalarla
imtiyazlı şirketlere
(en fazla 15.000 adet hisse senedi)
(%0,02).
,
(D) sınıfı hisseler ise Türk ticaret
kuruluşlarıyla Türk uyruklu gerçek ve
tüzel kişilere (%19,12). aittir.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
6
Merkez Bankasının Türkiye çapında 21 Şubesi
bulunmaktadır.
2013 yılı sonu itibarıyla 4.659 çalışanı bulunmaktadır.
Adana Şubesi
İstanbul Şubesi
İzmir Şubesi
İzmit Şubesi
Kayseri Şubesi
Konya Şubesi
Malatya Şubesi
Mersin Şubesi
Samsun Şubesi
Trabzon Şubesi
Van Şubesi
Ankara Şubesi
Antalya Şubesi
Bursa Şubesi
Denizli Şubesi
Diyarbakır Şubesi
Edirne Şubesi
Erzurum Şubesi
Eskişehir Şubesi
Gaziantep Şubesi
İskenderun Şubesi
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
7
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
8
GENEL KURUL
Genel Kurula Başkan (Guvernör)
başkanlık eder.
Her on hisseye sahip olan veya bu
miktar hisseyi temsil eden kimse
bir oya sahiptir.
Hisse senetleri nama yazılıdır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
9
GENEL KURUL
Bankanın pay sahipleri defterinde
yazılı bulunan hissedarlar, Bankanın
Genel Kurulunu oluşturur.
Her yıl Nisan ayında Hesap Dönemi
Olağan Genel kurul Toplantısı yapılır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
10
GENEL KURULUN GÖREVLERİ
1. Banka Meclisi tarafından verilen yıllık rapor ile
Denetleme Kurulu raporunun tetkiki;
2. Bankanın bilanço, kar ve zarar hesabının tetkiki ile
karara bağlanması;
3. Banka Meclisi üyelerinin ve Denetleme Kurulunun
ibrası;
4. Sermayenin artırılması;
5. Esas Mukavelede değişiklik yapılması;
6. Bankanın tasfiyesi hakkında karar verilmesi.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
11
BAŞKAN (GUVERNÖR)
Bakanlar Kurulu kararıyla beş yıllık bir
dönem için atanır.
Bu sürenin sonunda yeniden atanabilir.
Başkanın (Guvernör) yüksek öğrenim
görmüş, maliye, iktisat ve bankacılık
alanlarında bilgi ve tecrübe sahibi olması
şarttır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
12
BAŞKAN (GUVERNÖR)
Bakanlar Kurulu kararıyla beş yıllık bir dönem
için atanır.
Bu sürenin sonunda yeniden atanabilir.
Başkanın (Guvernör) yüksek öğrenim görmüş,
maliye, iktisat ve bankacılık alanlarında bilgi ve
tecrübe sahibi olması şarttır.
En yüksek icra amiri sıfatıyla Bankayı sevk ve
idare eder ve yurt içinde ve dışında temsil eder.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
13
BANKA MECLİSİ
Başkan ile Genel Kurulca seçilecek
altı üyeden kurulur.
Başkan, Banka Meclisi Başkanıdır.
Banka Meclisi üyelerinin görev süresi
üç yıldır.
Her yıl Meclis üyelerinin üçte biri yenilenir.
Süreleri biten üyeler yeniden seçilebilirler.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
14
BANKA MECLİSİNİN
GÖREVLERİ 1
a)Para politikası stratejisi ve enflasyon hedefi doğrultusunda
uygulanabilecek para politikasına ve kullanılabilecek para
politikası araçlarına ilişkin kararların alınması,
b) Tedavüldeki banknotların değiştirilmesine, tedavülden
kaldırılmasına ve yok edilmesine ilişkin konularda düzenleme
yapılması ve karar alınması,
c) Açık piyasa işlemlerine, döviz ve efektif işlemlerine,
reeskont ve avans işlemleri ile reeskont ve avans faiz
oranlarına, zorunlu karşılıklara ve umumi disponibiliteye,
diğer para politikası işlemleri ve araçlarına, ülke altın ve döviz
rezervlerinin yönetimine ilişkin usul ve esasların tespiti ile
gerekli düzenlemelerin yapılması,
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
15
BANKA MECLİSİNİN
GÖREVLERİ 2
d) Merkez Bankası Kanunu’nun 40. maddesinin (I) ve
(III) numaralı fıkralarında düzenlenen hususlarda
karar alınması,
e) Ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat
sistemlerinin güvenilirlik ve etkinliklerini artıracak
şartlarda kurulması konusunda karar alınması,
ödeme yöntemleri ile araçlarının usul ve esaslarının
belirlenmesi, takas odalarının gözetimine ilişkin
düzenlemelerin yapılması,
f) Bilgi istemeye ve istatistiki bilgileri toplamaya
ilişkin usul ve esasların
belirlenmesi,
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
16
BANKA MECLİSİNİN
GÖREVLERİ 3
g) Şube açılması, muhabir temin edilmesi, temsilcilik
ve büro kurulması ile Banknot Matbaasına ilişkin
konularda düzenleme yapılması ve karar alınması,
h) Provizyon ve ihtiyatlara ilişkin konularda karar
alınması ile karın dağıtılmasından sonraki bakiyenin
Hazineye verilmesine ilişkin usul ve esasların
belirlenmesi,
i) Bankanın bütçesinin, yıllık faaliyet raporunun,
bilanço, kar ve zarar hesaplarının ve Genel Kurul
gündeminin hazırlanması,
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
17
BANKA MECLİSİNİN GÖREVLERİ 4
j) Sermayenin artırılmasına ve Esas Mukavelede
değişiklik yapılmasına ilişkin olarak Genel Kurula
öneride bulunulması,
k) Bankanın idare, teşkilat ve hizmetleri ile
personeline ilişkin olarak hazırlanan düzenlemelerin
onaylanması,
l) Bankanın ihtiyacı için gayrimenkul satın alınması
veya iktisabı, maliki bulunduğu gayrimenkullerin
gerektiğinde satılması, trampa edilmesi,
bağışlanması ve sair işlemlerde bulunulması
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
hakkında karar alınması,
YASEMİN YEGİNBOY
18
BANKA MECLİSİNİN GÖREVLERİ 5
m) Bankanın diğer organlarına vereceği yetkiler
kapsamı dışındaki meblağlara ve kıymetlere ilişkin
bağış, sulh, ibra, feragat ve terkin konularında karar
verilmesi,
n) Bankanın personel kadrolarının onaylanması,
o) Bu Kanunda Para Politikası Kurulu kararına bağlı
konular dışında kalan, Başkanlıkça inceleme ve
onaya sunulacak sair hususlar hakkında karar
alınması ve düzenleme yapılması,
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
19
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
20
DENETLEME KURULU
Genel Kurulca seçilecek dört üyeden oluşur.
Bir Denetleme Kurulu üyesinin üyelikten
ayrılması halinde, Denetleme Kurulunun
diğer üyeleri, Genel Kurulun ilk toplantısına
kadar görev yapmak üzere yerine seçilme
şartlarını taşıyan birisini seçerler.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
21
DENETLEME KURULUNUN
GÖREVLERİ
a) Denetleme Kurulu, Bankanın bütün muamele ve
hesaplarını denetler.
b) Başkanlık, Denetleme Kurulunun talep edeceği
bütün malumat ve vesikaları vermekle
yükümlüdür.
c) Denetleme Kurulunun yönetme yetkisi olmayıp,
mütalaalarını yazılı olarak Banka Meclisine
bildirir ve bir kopyasını da Başbakanlığa verir.
d) Kurul yıl sonunda muamele ve hesaplar
hakkında hazırlayacağı raporu Genel Kurula arz
eder.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
22
YÖNETİM KOMİTESİ
Başkan'ın başkanlığı altında dört Başkan
Yardımcısından oluşur.
Başkan Yardımcıları Başkan'ın önerisi üzerine
müşterek kararla beş yıl süre ile atanırlar.
Başkan Yardımcıları bu sürenin sonunda yeniden
atanabilirler.
Başkan'ın başkanlık edemediği hallerde, tayin
edeceği Başkan Yardımcısı Yönetim Komitesine
başkanlık eder.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
23
YÖNETİM KOMİTESİ GÖREVLERİ
a)
Başkanca lüzum görülen hallerde, Banka Meclisi
kararına bağlanacak hususları önceden inceleyerek,
Banka Meclisine yapılacak teklifleri hazırlamak;
b) Bankanın idare, teşkilat ve hizmetlerine ilişkin
yönetmelikleri hazırlamak;
c) Yönetmeliklerle Yönetim Komitesinin kararına
bırakılan hususlarda karar almak;
d) Banka işlemlerinde koordinasyonu sağlamak;
e) Atanmaları Banka Meclisince yapılan personel dışında
kalan memur ve hizmetlilerin tayin, aylıklarını tespit,
işten çıkarma ve emeklilik gibi işlemleri yapmak.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
24
PARA POLİTİKASI KURULU
Başkan'ın başkanlığı altında, Başkan Yardımcıları,
Banka Meclisince üyeleri arasından seçilecek
bir üye ve Başkan'ın önerisi üzerine müşterek
kararla atanacak bir üyeden oluşur.
Hazine Müsteşarı veya belirleyeceği Müsteşar
Yardımcısı toplantılara oy hakkı olmaksızın
katılabilir.
Başkanlık, Başkan Yardımcılığı ve Banka Meclisi
üyeliği görevi sona erenlerin Para Politikası
Kurulu üyeliği de sona erer.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
25
BANKANIN GENEL MÜDÜRLÜKLERİ
1.Araştırma ve Para Politikası Genel
Müdürlüğü
2.Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel
Müdürlüğü
3.Baş Hukuk Müşavirliği ve Hukuk İşleri
Genel Müdürlüğü
4.Bilişim Teknolojileri Genel Müdürlüğü
5.Denetim Genel Müdürlüğü
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
26
BANKANIN GENEL MÜDÜRLÜKLERİ
6. Emisyon Genel Müdürlüğü
7.İletişim ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü
8.İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü
9.İstatistik Genel Müdürlüğü
10.İşçi Dövizleri Genel Müdürlüğü
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
27
BANKANIN GENEL MÜDÜRLÜKLERİ
11. Lojistik Destek Hizmetleri Genel
Müdürlüğü
12.Muhasebe Genel Müdürlüğü
13.Ödeme Sistemleri Genel Müdürlüğü
14.Piyasalar Genel Müdürlüğü
15. İstanbul Merkez Bankacılığı Araştırma
ve Eğitim Merkezi
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
28
SORUMLULUKLARI
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
29
ENFLASYON VE FİYAT İSTİKRARI
Merkez Bankasının amacı Kanunu ile belirlenmiştir.
Buna göre, “Bankanın temel amacı fiyat istikrarını
sağlamaktır. Banka, fiyat istikrarını sağlamak için
uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para
politikası araçlarını doğrudan kendisi belirler.
Banka, fiyat istikrarını sağlama amacı ile
çelişmemek kaydıyla hükûmetin büyüme ve
istihdam politikalarını destekler.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
30
FİNANSAL İSTİKRAR
Finansal sistemde istikrarı sağlamak ve para ve döviz
piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almakla da
görevlendirilmiştir.
Merkez Bankası, ilgili diğer otoritelerle birlikte, özellikle
küresel dengesizliklerden kaynaklanan makro finansal
riskleri kontrol altında tutmayı amaçlamaktadır.
Banka bu amaçla, küresel finansal krizin yarattığı mevcut
konjonktürde politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale
faiz oranı- nın yanı sıra gecelik borç alma ve borç verme
faizleri arasında olu- şan faiz koridorunun ve zorunlu
karşılıkların bir arada kullanıldığı bir politika bileşimi
tasarlamıştır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
31
FİNANSAL İSTİKRAR
Banka bu amaçla, küresel finansal krizin yarattığı
mevcut konjonktürde politika faizi olan bir hafta
vadeli repo ihale faiz oranı- nın yanı sıra gecelik
borç alma ve borç verme faizleri arasında oluşan
faiz koridorunun ve zorunlu karşılıkların bir arada
kullanıldığı bir politika bileşimi tasarlamıştır.
Yılda iki kez yayımlanan “Finansal İstikrar Raporu”
aracılığıyla finansal sistemin tümüne yönelik
değerlendirmelerini kamuoyu ile paylaşmaktadır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
32
ÖDEME SİSTEMLERİ
Para ve menkul kıymetlerin güvenli ve hızlı bir
şekilde transfer edilebilmesi için ödeme ve menkul
kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak,
kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz
işlemesini ve denetimini sağlayacak düzenlemeleri
yapmakla görevlidir.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
33
ÖDEME SİSTEMLERİ
Merkez Bankası bu amaçla bankaların,
kişilerin ve firmaların günlük hayatta sıklıkla
kullandığı
Elektronik Fon Transferi (EFT),
Elektronik Menkul Kıymet Transferi (EMKT)
Çek takas sistemlerinin
sorunsuz çalışmasını sağlamaktadır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
34
DÖVİZ KURU POLİTİKASI
Türkiye’de uygulanacak döviz kuru rejimini
hükûmet ile birlikte belirlemek Merkez
Bankasının temel görevlerinden biridir.
Belirlenen döviz kuru rejimi çerçevesinde döviz
kuru politikasının biçimlendirilmesi ile
uygulanması görevi ve yetkisi ise Merkez
Bankasına aittir.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
35
DÖVİZ KURU POLİTİKASI
Türkiye’de 2001 ekonomik krizinin ardından
“dalgalı döviz kuru” uygulamasına geçilmiştir.
Dalgalı kur rejiminde döviz kurları
piyasadaki arz ve talep koşulları tarafından
belirlenmektedir.
Döviz arz ve talebini belirleyen esas unsurlar:
• Uygulanan para ve maliye politikaları,
• Ekonomik temeller,
• Uluslararası gelişmeler,
• Bekleyişlerdir.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
36
ULUSLARARASI REZERVLERİNİN
YÖNETİLMESİ
Rezervlerin yönetiminde ülke menfaatlerine
öncelik vermektedir.
Bu amaçla uluslararası rezervler, anaparanın
korunması ve gerekli likiditenin sağlanması
esasları gözetilerek en düşük riske sahip
yatırım araçlarında değerlendirilmektedir.
Dolayısıyla Merkez Bankası
“muhafazakar bir yatırım stratejisi”
izlemektedir.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
37
BANKNOT MATBAASI
Türkiye'de para basma yetkisi Türkiye Büyük Millet
Meclisine aittir.
Meclis, banknot basma ve ihraç imtiyazını tek elden
ve süresiz olarak Merkez Bankasına devretmiştir.
Banknotlar, Merkez Bankası bünyesinde bulunan ve
1955 yılında kurulan Banknot Matbaası Genel
Müdürlüğü tarafından tasarlanmakta ve
basılmaktadır.
Merkez Bankası kendi banknot matbaası bulunan
dünyadaki sayılı merkez bankalarındandır.
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
38
BANKNOT MATBAASI GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE BAĞLI MÜDÜRLÜKLER
1.Banknot Üretim Müdürlüğü
2.Banknot Sonuçlandırma ve Diğer
Ürünler Üretim Müdürlüğü
3.Bakım, Onarım ve İşletme Müdürlüğü
4.İdari İşler Müdürlüğü
5.Mali İşler Müdürlüğü
6.Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü
7.Sahteciliği İzleme ve Analiz Müdürlüğü
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
39
BOL KAZANÇLI SAĞLIKLA HER
İSTEDİĞİNİZİ YAPABİLECEĞİNİZ
NAKİTLERİNİZ OLMASI DİLEĞİYLE
DÖNEMİ BİTİRİYORUZ!!!!!
YRD.DOÇ.DR.(YMM-BD-DU)E.
YASEMİN YEGİNBOY
40
Download

türkiye cumhuriyet merkez bankası