Toptan Satış Şirketleri Açısından Doğal
Gaz Depolama
Mehmet Fatih Bulut, EWE Enerji
TUGS 2014, 30 Ekim 2014 – Ankara
İçerik
G- EWE Grubu
1- Neden Doğalgaz Deposuna İhtiyaç Var?
2- Avrupa ve Dünyada Tüketime Göre Depo Kapasiteleri
3- Türkiye’de Depolama Güncel Durum & Depo Yatırımı ve Kullanımı
4- TPAO Depolama Tesisinin Geçmiş ve Günümüzdeki Durumu
5- Türkiye Sektörel Doğalgaz Tüketimi
6- Son Kullanıcı Tüketim Alışkanlıkları ve Bakım Dönemleri
8- Toptan Taşıtan Firmaları Beklentileri
EWE AG
 85 Yıllık geçmiş
 Almanya’nın en büyük enerji
şirketlerinden biri
 Çoklu servis sağlayıcı (multi-utility)
 8,9 milyar € satış geliri - 2013
 9 bin çalışan
EWE Türkiye
 2007 yılı itibariyle Türkiye yatırımlarına başlamıştır.
 İstanbul, Bursa ve Kayseri’de faaliyetlerini
sürdürüyor
 Doğalgaz dağıtım ve enerji toptan satış
(gaz&elektrik) faaliyetlerinde aktif
 1 milyon müşteriye hizmet sağlıyor
bcm
mcm
EWE Enerji Gaz Satış Miktarı
EWE Türkiye Konsolide Gaz Tedarik Miktarı
EWE Grubu Depolama Faaliyetleri
 Almanya’nın yeraltı doğalgaz
depolamada
en
büyük
şirketlerinden biri
 Toplam
4,6
bcm
yeraltı
doğalgaz depolama kapasitesi
(çalışma gazı)
Toplam çalışma gazı
hacmi 4,6 bcm
 Depolama tesisi türü
 Tuz Kavernaları
 Aquifer
 Tükenmiş Rezervuarlar
Neden Doğalgaz Deposuna İhtiyaç Var ?
 Arz Güvenliği
 Bakım
 Mevsimsel tüketim
farklılarını gidermek
 Acil Durum-Zor Gün
 Kontratsal yükümlüleri
karşılamak
 Fiyat dalgalanmalarının
önüne geçmek
 Gaz alım sürecinde
optimizasyon imkanı
Tüketim ve Yer Altı Doğalgaz Depolama Kapasiteleri (EU)
*Source: Cedigas
Tüketim ve Doğalgaz Depolama Kapasiteleri (Global)
Tüketime Göre Depo Kapasite Oranları
*Source: EIA
Türkiye Yer Altı Depo Kapasiteleri Mevcut Durum &Projeler
Marmara Ereğlisi Değirmenköy DYD Tesisi
Depo Yapısı
Tükenmiş Doğalgaz Rezervuarı
Devereye Alım Tarihi
Çalışma Gazı
2006
2,661 bcm
Geri Üretim Kapasitesi
20 mcm/gün
Enjeksiyon Kapasitesi
16 mcm/gün
Tuz Gölü DYD Tesisi Projesi
Depo Yapısı
Tuz Kavernası
Devereye Alım Tarihi
2015 & 2018
Çalışma Gazı
1,5 bcm (0,75 bcm & 0,75 bcm)
Geri Üretim Kapasitesi
40 mcm/gün
Enjeksiyon Kapasitesi
30 mcm/gün
2019’da Toplam Enjeksiyon 46 mcm/gün, Toplam Geri Üretim 60 mcm/gün
Türkiye’de Doğalgaz Depolama Yatırımları & Mevcut Depolama
Tesisin Kullanımı
Büyük Tüketici ve Konut Fiyatı Arasındaki Fark (€/1000 m3) - EU 28* vs TR
200
150
100
50
0
2008
2009
2011
Türkiye Fiyat Farkı
Konut Profili
120
Millions
Millions
*Source: Eurostat
2010
EU 28 Fiyat Farkı
100
80
2012
2013
Sanayi Profili
6
5
4
3
60
vs
40
2
Aralık
Kasım
Ekim
Eylül
Ağustos
Temmuz
Haziran
Mayıs
Aralık
Kasım
Ekim
Eylül
Ağustos
Temmuz
Haziran
Mayıs
Nisan
Mart
Şubat
Ocak
Nisan
0
Mart
0
Şubat
1
Ocak
20
Türkiye’de Doğalgaz Depolama Yatırımları & Mevcut Depolama
Tesisin Kullanımı
Ortalama Günlük Tüketimin Geri Üretim ile
Karşılanma Oranı %
Avusturya
Çek Cumhuriyeti
Fransa
> %200
Almanya
Hollanda
İtalya
> %100
İngiltere
> %50
Türkiye
İspanya
< %25
Peak günler için geri üretimin
seviyelerine kadar düşmektedir.
talebi karşılama oranı Türkiye için %10
DYD Tesisine 3. Taraf Erişimi ve Gelişmeler
Sadece
BOTAŞ
Erişimi
2012
3. Taraf Özel
Şirketlerin
Erişimi
KUE Değişiklikleri ile Olumlu Gelişmeler
 Takvim
 Tahsisatların Belirlenmesi
 Nominasyon Bildirimleri
 Gün İçi Revize Program
 Program Bildirimleri
 Depo EBT Kullanımı
Türkiye Sektörel Doğalgaz Tüketimi
Sektörlere Göre Türkiye Tüketim Dağılımı 2013 (Milyon m³)
25.000
Türkiye Toplam
Tüketim:45,9 bcm
21.053
20.000
15.000
9.540
10.000
8.621
5.000
Elektrik Üretim ve Konut Tüketim
Toplamı: 30,5 bcm (%66)
3.035
2.907
762
0
Dönüşüm/Çevrim
Sektörü
Konut
Sanayi Sektörü
Hizmet Sektörü
OSB
Diğer
• Elektrik üretimi ve konut tüketimi Türkiye toplam tüketiminin önemli bölümünü
oluşturmaktadır.
• Doğalgaz depolanması ve yıl içerisinde portföy optimizasyonu için özellikle bu iki
segment önem arz etmektedir.
*Source: EPDK
Son Kullanıcı Tüketim Alışkanlıkları – Elektrik Üretim Santralleri
Örnek Elektrik Santrali Günlük Çekiş Profili
Zorluklar
Depo Kullanımı
• MYTM Talimatları ile günlük çekiş
miktarlarının belirsizliği
• Doğalgaz tedariğinin dengelenmesi
• Yüksek dengesizlik cezaları
• Depo gün içi revize imkanı
• Geri üretim ve enjeksiyon kapasite
miktarlarının azami seviyede olması
Son Kullanıcı Tüketim Alışkanlıkları – Konut Tüketimi
2013 Yılı Türkiye Aylık Abone Kategorisi Tüketimi
Dengelenmesi Güç
Olan Dönemler
mcm
*Source: EPDK
Zorluklar
Depo Kullanımı
• Yaz ve kış mevsimsel farkın 9-10 kat
seviyelerinde olması
• Kış aylarında konut tüketiminde
yaklaşık profil farkının 4 bcm olması
• Günlük depo envanter miktarına göre
ortalama 15-17 mcm geri üretim
• Toplam depo kapasitesi 2,66 bcm
*Source: EPDK
Türkiye Bakım Dönemleri
Genel Bakım Dönemleri
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Süre
Uzun
Uzun
Kısa
Kısa
Uzun
Uzun
Kesinti
Düşük
Düşük
Orta
Orta
Yüksek
Yüksek
Risk
Düşük
Düşük
Orta
Orta
Yüksek
Yüksek
Depo Kullanım
İhtiyacı
Düşük
Düşük
Orta
Orta
Yüksek
Yüksek
• Bu bakımlar dışında zaman zaman acil bakım durumlarıyla da
karşılaşılmaktadır.
• Bakım sonralarında hat akışının duruşlarıyla da karşılaşılmıştır.
• Depo geri üretim miktarları ve depo kapasite miktarları bu durumlarda
önem arz etmektedir.
Toptan Satış Şirketlerinin Beklentileri
• 3. taraf erişimine açık toplam yer altı depo kapasitesinin arttırılması
• Piyasadaki referans fiyat oluşumunda depolama maliyetlerinin müşteri
segmenti bazında belirlenerek son kullanıcılara yansıtılması ve bu sayede
yeni depolama yatırımları için piyasa bazlı bir fiyat sinyalinin
oluşturulması
• Yasadaki depolama yükümlülüğünün fiili duruma göre uyumlu hale
getirilmesi ve ithalatçılar ile toptan satış şirketleri arasında el değiştiren
gaz miktarları için mükerrer yükümlülüklerin önüne geçilmesi
• Mevcut durumda depo kullanım bedellerinde uygulanan indirim
oranlarının piyasada fiyat baskısı kalkana kadar devam etmesi
• Mevcut depolama tesisinin esneklik imkanlarının arttırılması
• Günlük maksimum geri üretim ve Enjeksiyon miktarının yükseltilmesi
• Günlük minimum geri üretim ve enjeksiyon miktarlarının düşürülmesi
• Gün içi revize işlemlerinin daha geniş zaman diliminde yapılabilmesi
Teşekkürler
Download

Mehmet Fatih Bulut - Türkiye Uluslararası Yeraltı Doğal Gaz