SINIF YÖNETİMİ
İstenmeyen Davranışlara Karşı
Stratejiler
Bir grup çocuğun , saatlerce birarada olduğu sınıfta, istenmeyen
davranışlarla karşılaşmaktan kaçınılamaz.İstenmeyen davranış , çok sayıda
insana ve fazla zarar vermemişse , hemen ortadan kalkmışsa , sık
yinelenmiyorsa, doğal olarak kabul edilebilir. İstenmeyen davranışları
tümüyle ortadan kaldırmaya çalışmak , bunlarla birlikte, istenenlerin de
gösterilmesini engelleyebilir. Öğrenciler, yanlıştan tümüyle kaçmak için
doğruyu yapmaktan korkabilir, çekinebilir.
İstenmeyen davranış , istenenin bittiği noktada başlayan yelpazede ,
olumsuz etkileri birbirinden farklı davranışlardan oluşur.İstenen ve
istenmeyen davranışlar bir terazinin iki yanı olarak düşünüldüğünde,
istenmeyen davranışları azaltmanın bir yolu , istenenlerin başlatılması ,
çoğaltılması , güçlendirilmesi olur.İstenen davranışlar, gelecekte de o
davranışın yapılması olasılığını artırır, olumsuzları azaltır.
Öğrenciyi İstenen Davranışlar
Yoluyla İstenmeyenden
Uzaklaştırma Yolları












1.İsteneni Çağrıştırıcı Davranmak
Öğretmenin örnek , anlayışlı, destekleyici davranmasıdır.İstenmeyen değil ,
istenen davranış gündemde tutulmalı, öğretmen bunun modeli olmalıdır.Tutarlı
biçimde, iyi niyetle, kendine ve başkalarına saygılı, sorumlu bir genç olarak
davranılan insanlar , olumlu davranışları daha çok gösterir.
2.İstenen Davranışa İnandırmak
İnsanları kandırmak kolay,inandırmak güçtür.İnandırmak için, uzun
süreli,sabırlı,örneklemeli,somut durumlar yaratıcı çabalar gerekir.Bunun için
kullanılacak çeşitli yıllar vardır.
a.İstenen davranışın yararını belirtmek.
b.Olumlu örnekler inanmayı kolaylaştırır.
c.Davranışın yasallığını belirtme , yapılmasını kolaylaştırabilir.
d.Başkalarınca da öyle davranıldığının örneklenmesi, uyumlu davranma isteğini
artırır.
e.Suçluluk duygusu uyandırılarak uygun davranışa alıştırılabilir.
f.Aksi davranışların zarar ve ceza getireceğinin belirtilmesi de uygun davranışa
götürücü olabilir.
g.İstediğini belirtmek de bir yoldur.
h.Davranışın , gruba ve başka insanlara karşı görevi olduğunu söyleyerek
inandırma da bir yöntemdir.




3.İstenen Davranışı Güçlendirmek
İstenen davranışın bir kez yapılmasını sağlamak yetmez ,
davranış yerleşinceye kadar izlenmeli, uygulanan yöntem
sürdürülmeli,gerektiğinde değiştirilmelidir.İstenen
davranışların gösterilmesini ve yerleşmesini sağlamanın
yolları olarak, övgü ve ödülle destekleme (olumlu
pekiştireç),övgü ve ödülü kaldırma(ara verme),istenmeyen
bir sonuca son verme(olumsuz pekiştireç),acı ve sıkıntı
veren bir uyarıcıyı verme(ceza) önerilmektedir.
4.İstenen Davranışı Kolaylaştırmak
İstenen davranışı göstermek bazı engellerin aşılmasına
bağlıysa , öğrenci bu davranışa yönelmede isteksiz
,çekingen olabilir.İstenen davranışın gösterilmesi ,
istenmeyenin gösterilmesinden daha kolay olduğunda ,
öğretmenin işi kolaylaşacaktır.Bunun sağlanması , sınıfın
fiziksel,eğitsel,sosyal düzenine bağlıdır.
İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI
ÖNLEYİCİ EYLEMLER STRATEJİLER













1.Sorunu Anlamak
2.Görmezden Gelmek
3.Göz Teması
4.Genel Sözlü Uyarı
5.Uyarmak
6.Soru Sorma
7.Doğru Davranışı Gösterme
8.Fiziksel Müdahale
9.Derste Değişiklik Yapmak
10.Sorumluluk Verme
11.Öğrenciyle Konuşmak
12.Okul Yönetimi Ve Aileyle İlişki Kurmak
13.Ceza Vermek
 1.Sorunu Anlamak
 Davranışın tanınması ,belirlenmesi,
yorumlanması aşamalarını içerir.
 2.Görmezden Gelmek-Umursamama
 Bazı sorunların görülmesinden ve
onlarla uğraşılmasından daha
iyidir.Sorun fazla bozucu değilse
,hemen olup bitiyorsa,bu yol soruna
gereğinden fazla önem verilip
büyütülmesini önler ,onu söndürür.
3.Göz Teması
 Öğretmenin istenmeyen davranışla
karşılaştığında bu davranışı yapan
öğrenciyle göz teması sağlayarak
öğrencinin yaptığı davranışın farkında
olduğunu ve bu davranışı
onaylamadığını göstermesidir.
 4.Genel Sözlü Uyarı
 Öğretmen istenmeyen davranışla
karşılaştığında bu davranışı yapan
öğrenciyle birebir iletişimden çok
duruma genel müdahale edebilir.





Uyarmak
İstenmeyen davranışı yapan öğrenciyi ,yaptığı davranışı
durdurması için ,öğretmenin öğrencinin ismini söyleyerek
yaptığı davranışın kabul edilmez olduğunu ifade etmesidir.
Uyarma yöntemlerinden biri vücut dilinin uzaktan
kullanılmasıdır.
Dokunma ,öğretmen varlığını dokunarak
duyurabilir.Öğrencinin masasına,eşyalarına,omuzuna
dokunabilir.Dokunma öğrenciye acı veya eşyalarına zarar
vermemelidir.Alt sınıflarda öğretmenin dokunması
,öğrenciye benimseme duygusu verir.Ergenlik çağında
dokunma ,cinsel anlamlara da alınabileceğinden ,öğretmen
dikkatli olmalı ,okul ve toplumun değer yargılarını da
düşünmelidir.
Uyarıyı kısa tutunuz.Birden fazla uyarı vermeyiniz.
 Soru Sorma
 Öğretmen istenmeyen davranışı
gösteren öğrenciye soru sorabilir.Bu
sorular dersle ilgili olabileceği gibi o
andaki öğrencinin sorunu ile de ilgili
olabilir.
 11.Doğru Davranışı Gösterme
 Öğretmen sözlü uyarıyı yapmadan
önce ,istenmeyen davranışı yapan
öğrencinin yanına yaklaşır ve
öğrencinin derse dönmesini sağlar.
 8.Fiziksel Müdahale
 Öğretmenin ,istenmeyen davranışta
bulunan öğrencinin bulunduğu yeri ve
ortamı değiştirmesidir.
 Bazı öğretmenler ,bu durumda öğrenciyi
dışarıya çıkarmaktadırlar.Ancak ,öğrenciyi
dışarı atmakla ödüllendirmiş
olabiliriz.Öğrencinin dışarı çıkarılması
yasaktır.Öğretmen bunu yaptığında idari
soruşturmayla karşı karşıya kalabilir.
 9.Derste Değişiklik Yapmak
 İstenmeyen davranış ,derse ilginin
azaldığını ,koptuğunu gösterir.Ders öğrenci
için ilginç olmaktan çıkmıştır.Sorun
şiddetlenmiş ,ders ikinci plana itilmiş,duygu
mantığın yerine geçmişse,derse bir süre ara
vermek gerekebilir.Ara vermek ,sürdürülen
etkinliğe ara verip başka bir uğraşa geçmek
olabileceği gibi ,dersi kesip “beş dakika
sonra sınıfa geliriz;şimdi biraz dışarı çıkıp
hava alalım” denip ,sınıf dışına çıkarak da
olabilir.
10.Sorumluluk Vermek
 Yapacak bir işi olmadığını düşünen
veya işi ona ilginç gelmeyen
öğrencinin istenmeyen davranışlara
yönelmesi doğaldır.Bu durumda ona
bir iş vermek ,işini ilginç olanla
değiştirmek yararlı olur.Bunun için
öğrenci iyi tanınmalıdır.
 11.Öğrenciyle Konuşmak
 Öğretmenle öğrenci arasında işaretler dışında
,sorunu dolaylı yollarla çözme girişimleri
istenen sonucu vermezse ,veya sorunun
önemi nedeniyle veremeyeceği baştan belli
olursa,sorunu konuşarak çözmeye çalışmak
gerekir.Konuşmanın amacı ,diğer yöntemlerle
yanlışlığını anlayamayan öğrencinin bu
anlayışa ulaşmasını ,öğretmenin kararlılığını
bilmesini sağlamak,davranışının düzelmesine
yardım etmektir.
 Konuşma ders içinde-dışında ,kişiyle-grupla
olabilir.
 12.Okul Yönetimi ve Aileyle İlişki
Kurmak
 Sınıf içinde sıkıntı yaratan durumlarla
yalnız uğraşmak yerine ,gerektiğinde
okul yönetimi ve aile ile
yardımlaşılmalıdır.Öğretmen
 13.Ceza Vermek
 En kötü aracın bile kullanılması gereken
yerler,durumlar olabilir,ceza da bunlardan biridir.Ceza
öğrenciyi istemeyeceği ,hoşlanmayacağı bir durumla
karşı karşıya getirmektir.Ceza istenmeyen davranışları
önleme ,düzeni sağlama aracı olarak da kullanılabilir.
 Zor ve zevksiz işlerde görevlendirmek,bir isteğini
yapmamak,gruptan ,oyundan,dersten
ayırmak,arkadaşlarına sırtı dönük olarak bir süre
oturtmak,okulda alıkoymak cezalara örnektir.
 Okulda fiziksel cezanın yeri olmamalıdır.Yasalara ve
insan haklarına aykırıdır.Uzun dönemli etkileri
yıkıcıdır.Saldırgan yapar ,model olur.korkak ve yalancı
olur.










Cezanın Olumsuz İşlevleri
1.Öğrenmeyi engelleme
2.İlişkileri bozma
3.Okuldan soğutma
4.Suçluluk ve korku duyurma
5.Olumsuz model olma
6.Okuldan kaçma
7.Aşırı kaygı
8.Kırıp dökme
9.Yansıtma
Ceza Vermede Uyulması Gereken İlkeler
1.Cezaya olabildiğince az başvurmak
2.Ceza nedenini açıklamak
3.Öğrenciye alternatifler sunarak öğrencinin pekiştireç
kazanmasını sağlamak.Olumlu pekiştireçlerin yan
etkisi çok azdır.Ödevini yapamayan öğrenciyi
cezalandırmak yerine ek süre vermek.
 4.Eğer olanaklıysa ,istenmeyen davranışı istendik
davranış haline getirmek.Arkadaşıyla konuşana dersi
anlattırmak vb.
 5.Fiziksel cezayı kullanmaktan kaçınmak





 6.Sinirli olduğu zaman cezaya başvurmak
 7.İstenmeyen davranışın bitimini
beklemeden hemen başında cezalandırmak
 CEZALANDIMA SÜRECİNDE İKİ TEMEL
KURAL
 1.Kullanılan cezalandırma yönteminin
öğrenci üzerindeki etkisi ne kadar ve
uygunluğu nasıldır?
 2.Kullanılan ceza yöntemi etik olarak
öğrenci ve eğitimin ilkelerine uygun mudur?




BİR
BİR
BİR
BİR
MIH BİR NAL
NAL BİR AT
AT BİR YİĞİT
YİĞİT BİR YURT KURTARIR





Hazırlayan:Öner BULUT-OGYE Başkanı
YARARLANILAN KAYNAKLAR
Prof.Dr.Hüseyin Başar –Sınıf yönetimi-M.E.B .Yay.
Prof.Dr.Zeki Kaya-Sınıf yönetimi-Öğreti Yay.
Doç.Dr.İrfan Erdoğan –Sınıf yönetimi –Sistem Yay.
Download

İstenmeyen Davranışlara Karşı Stratejiler