BUZAĞILARDA İSHAL
Neonatal dönem buzağı ishallerinin
en çok belirlenen olası nedenleri:
1.
2.
ENFEKSİYOZ NEDENLER:
E.COLİ
ROTAVİRUS
CORANAVİRUS
CRYPTOSPORİDİUM
SALMONELLA
ENFEKSİYOZ OLMAYAN NEDENLER:
AŞIRI BESLEME
HATALI BESLEME
ÇEVRESEL FAKTÖRLER
İMMUNOLOJİK YAPI
Buzağıların neonatal dönem
hastalıkları içinde yer alan ve
önemli oranda ekonomik kayba
neden olan buzağı ishalleri sığır
yetiştiriciliğinde önemli kayba
neden olmaktadır.
Buzağı ishalleri birçok farklı nedene
bağlı olarak şekillenmektedir. İshalin
meydana gelmesi ile buzağılarda
değişen derecelerde dehidrasyon,
elektrolit ve asit-baz dengesizlikleri
oluşur. Meydana gelen bu metabolik
değişiklikler de buzağı ishallerinde
ölümün başlıca nedenlerini oluşturur.
BUZAĞI İSHALLERİNİN TEDAVİSİ
İshalli bir buzağının fiziksel muaynesi
onun teröpatik gereksinmesinin
saptanmasında ilk ve önemli
basamağı oluşturur. Sıvı-elektrolitlerin
hidrojen iyonunun, enerji substratının
ve ishalle meydana gelen diğer
değişimlerin bilinmesiyle ideal
destekleyici tedavi uygulanabilir.
BUZAĞI İSHALLERİNİN TEDAVİSİ
Buzağı ishallerinin tedavi
prensipleri, dietik ve hijyenik
uygulamaları, sıvı elektrolit
dengesinin sağlanması,
antimikrobiyel ve immunobiyolojik
tedaviyi, bazı durumlarda da
antiparasempatomimiklerin
uygulanmasını kapsar.
SIVI-ELEKTROLİT DENGESİNİN
SAĞLANMASI
İshalli buzağıların tedavisinin ana
prensibi sıvı ve elektrolit
dengesinin sağlanmasıdır.
Dehidrasyon, asidosis ve
elektrolit dengesizliği parenteral
veya dengeli oral solüsyonlarla
düzeltilebilir.
Vücutta oluşan total potasyum
açığı, hiponatremi, hipokloremi,
hipoglisemi ve bikarbonat kaybı
,anaroebik metabolizmaya bağlı
olarak şekillenen asidozis
kompenze edilmelidir.
SIVI-ELEKTROLİT DENGESİNİN
SAĞLANMASI
Oral Rehidrasyon Sıvılarının
Uygulanması
Hafif veya orta derecede dehidrasyona
sahip ishalli buzağılarda rehidrasyonu
sağlamak amacıyla parenteral
solüsyonlara göre strerilite
gerekmeyen büyük hacimlerde
kolaylıkla verilebilen ve ekonomik
olan oral rehidrasyon solüsyonları
kullanılabilir.
Oral rehidrasyon sıvıları
genellikle izotoniktir ve dışkı
ile kaybolan potasyum,
bikarbonat, sitrat, fosfat, glisin
gibi aminoasitleri, eşit
miktarda sodyum ve glikozu
içerirler.
SIVI-ELEKTROLİT DENGESİNİN
SAĞLANMASI
Parenteral Sıvı Tedavisi:
Emme refleksi olmayan, şiddetli depresif ve
asidozisli buzağılarda dehidrasyonu
ortadan kaldırmak için sıvıların intravenöz
uygulanması zorunludur. Dehidrasyonun
intravenöz tedavisinde çeşitli elektrolitleri
kapsayan kristoloidler ve plazma onkotik
basıncını artıran kolloidler kullanılmaktadır.
Sağlıklı bir buzağıda kandaki bikarbonat
konsantrasyonu yaklaşık olarak
25mmol/l dolaylarındadır. Şiddetli
asidozise sahip olan ishalli
buzağılarda bu değer 6mmol/l’ye
kadar düşmektedir. Metabolik
asidozisi kompenze etmek için
sodyum bikarbonat, sodyum laktat ve
sodyumasetat yaygın olarak
kullanılmaktadır.
Şiddetli asidozis ve dehidrasyonlu
buzağılarda seçilecek en iyi alkali
madde izotonik bikarbonat solüsyonu
olarak belirtilmiştir. 5 litre sıvıya 400800 mmol sodyum bikarbonat
eklenmesi ile elde edilen solüsyon
son derece güvenli ve etkilidir.
En iyi sıvı kombinasyonlarından
biriside 24 saat içinde derece derece
yürütülen %8.5 izoonik NaCl + %1.3
izotonik NaHCO3 + %5 izotonik
dekstorosun eşit karışımıyla elde
edilebilir. Oluşan potasyum açığı ise
KCl solüsyonu ile ortadan
kaldırılabilir.
Endotoksemik buzağılara %7.2
hipertonik NaCl solusyonları
(2400mosm/L) 4ml/kg hacminde 4
dakikanın üstünde hızlı resüssitasyon
amacıyla güvenle verilebilir.
Hipertonik NaCl solüsyonlarının
yaygın olarak kullanılan diğer
konsantrasyonları %3-5’lik ve%7’lik
solusyonları kapsar.
ANTİ BAKTERİYEL TEDAVİ
Akut ishal tablosunda: Amoksisilin,
ampisilin, ampisilin+kolisin
Sub-akut ishal tablosunda ise
neomisin, nitrofurazon uygulanır.
ANTİPARAZİTER TEDAVİ
Cryptosporidiosis’li buzağılarda 100gr
sulphaquinoxaline, 1gr B2, 3gr B12 ve
10gr K3 vitaminlerine 2.5 l. Su ilave
edilerek hazırlanan karışımdan 10
gün süre ile günde 2 kez 100 ml.
uygulanır.
Coccidiosisin tedavisinde
Sulfamidine 140mg/kg 3 gün
Nitrofurazone 15mg/kg 7 gün
uygulanır.
Giardiasisin tedavisinde ise günde
50mg/kg dozunda 5 gün boyunca
dimetridazole uygulanır. Parazit
ayrıca albendazole karşı duyarlıdır.
Ayrıca ishalli buzağılarda mukoza
örtücü, büzüştürücü ve salgı azaltıcı
olarak bizmut subkarbonat, subnitrat
ve subsalisilat gibi bizmut tuzları
uygulanabilir.
BUZAĞI İSHALLERİNİ
ENGELLEME
Koruyucu Aşılama: (BOVİNE PİLİ
SHİELD)
1-Gebe düve ve ineklere doğuma
2-6 hafta kala yapılır. Boyun
bölgesinden kas içi 1 ml şeklinde
uygulanır. Yılda bir kez uygulanır,
rapeli gerekmez.
BUZAĞI İSHALLERİNİ
ENGELLEME
Koruyucu Uygulamalar:
(ECOLiZER)
1-E.coli'nin üniversal K 99 pilus
antijeni ve tüm somatik antijenlerini
bulunduran antiserumlar yeni doğan
buzağılara ağız yolu ile doğumdan
sonra, tercihen 12 saat içinde ağızdan
10 ml iğnesiz şırınga ile verilmesi ile
E.coli ishallerinden tam koruma
sağlanır.
2-Karma antiserumlar: (BOVi SERA)
E.coli, P.haemolytica P.multocida,
Corynebacterium pyogenes ve S.
typhimurium'un neden olduğu
bağırsak ve solunum yolu
enfeksiyonlarında koruyucu ve tedavi
edici olarak kullanılan antiserumlardır.
Buzağılara doğumdan sonra mümkün
olan en kısa zamanda verilir.
BUZAĞI DOZU:
Koruyucu: 20 ml, deri altı veya kas
içi
Tedavi edici: 40-100 ml, deri altı
veya kas içi.
BUZAĞI İSHALLERİNİ
ENGELLEME
TEŞHiS VE KONTROL
Oral rehidrasyon tozlarının kullanılması:
(SKY HIGH ENERGY) Bu amaçla
hazırlanmış tozlar, buzağılarda bakteriyel,
viral veya beslenme ile ilgili olarak oluşan
ishallerde şekillenen dehidrasyon, asidoz
ve elektrolit kayıplarını gidermek için
kullanılır. İshalin ilk belirtileri görülür
görülmez kullanılmaları ile ishal kontrol
altına alınabilir.
Ağızdan verilen bu rehidrasyon
maddeleri; buzağı ishalini derhal
keser ve buzağının kaybettiklerini geri
verir. Bir paket (105 gr) 1.5-2 litre ılık
suda (37°C) iyice karıştırılarak jel
oluşturmadan önce 15 dakika içinde
buzağıya içirilir. ilk uygulamadan 12
ve 24 saat sonra tekrarlanır.
Download

BUZAÄžILARDA Ä°SHAL