VÜCUT SIVILARI DENGESİ
VE
ELEKTROLİTLER
Sıvı dengesi
 Su tüketimi: 65-130 ml/kg/gün
 Vücut suyu:
 Canlı ağırlığın % 55-60 (Erginlerde),
% 50 (Besililerde)
% 70-75 (Gençlerde)
 Toplam vücut suyunun 2/3 intraselüler sıvı
1/3 ekstraselüler sıvı
%75 interstisiyel sıvıda
% 25 Plazmada
 Intrasellüler sıvı (ICF) = 60%
 Extraselüler sıvı (ECF) = 30% :
 Kan ve interstisyel
 Transselüler sıvı = 10%
 Serebrosipinal sıvı, peritoneal, sinovial,
pleural, GI salgılar
Sıvı kaybının hesaplanması
 Klinik gözlemlere göre % olarak
derecelendirilir.
 Sıvı kaybı





% 4 Hafif
% 6 Orta
% 8 Şiddetli
% 12 Kalp yetmezliği
% 15 Dolaşım şoku
Sıvı kaybı
Vücut ağırlığı-kg X % dehidrasyon = sıvı kaybı/Lt
Örneğin,
45 kg.lık bir buzağıda, 8% dehidrasyon
45 kg X .08 = 3.6 L
450 kg bir sığırda 10% dehidrasyonda tahmin edilen
sıvı kaybı 45 L
Sıvı kaybının belirlenmesi
 Sıvı kaybına yol açan problemler
 Deri testleri
 1-2 saniye = normal
 6-8 saniye = çeşitli derecelerde dehidrasyon
 Nabız hızı
 Kapillar dolma zamanı –1-2 saniye normal
 Mükuz membranların durumu – ılık ve nemli, kuru ve yapışkan
veya soğuk ve siyanotik
 Ekstremitelerin sıcaklığı
 Gözlerin pozisyonu
Hipovolemi
(endotoksik şok)
 Zayıf düzensiz nabız
 Müköz membranlarda:
 tuğla kırmızısı - septik şokun vazodilatasyon
fazı
 Siyanotik – vazokonstriksiyon fazı
 Kapillar dolma zamanı > 3 saniye
 Ekstremitelerde soğukluk
*Hızla, IV infüzyonla sıvı verilmelidir
KAN HACMİNİ ARTIRAN İLAÇLAR
(Plazma Genişleticiler)
- i.v. uygulamada kanın sıvı kısmının hacmini art.
- Kanın O2 taşıma kapasitesini yükseltmezler
- Kan hücreleri eksikliğini gidermezler
- Şokta kan hacminin azalmasında ve buna bağlı
hipotansiyonda
-Kanamaya bağlı olmayan sıvı kayıplarında etkilidir
Özellikler:
- Mol. Ağ. 70.000 ve daha fazla olmalı
- Ozmotik basıncı plazma proteinlerine benzer
olmalı
DEXTRAN
• Leuconostoc mesenteroides`in sakkarozlu
ortamda üretilmesiyle elde edilir.
• Kompleks bir polisakkarittir. Mol. Ağ. 30 - 150 bin
• Hekimlikte % 6 sol. % 10 sol. Kullanılır
• Enjeksiyondan sonra 12 saat sonra kandaki
miktarı infüzyon hacminin %50’sine kadar düşer
• İ.V. İnfüzyonla : Köpeklere 4 - 40 ml/kg, toplam
75 - 250 ml.
• Genel doz (maksimum) : Plazma hacminin 1/3`ü veya
vücut ağırlığının %7.2`sini geçmemeli
• Bu doz geçilirse anafilaktik reaksiyonlara ve
heparin gibi etkileyerek yaygın kanamalara neden
olabilir
POLYVİNYLPYRROLİDON (PVP)
Mol. Ağ. 30 - 50 bin
ELEKTROLİT İKAME ÇÖZELTİLERİ
Fizyolojik tuzlu su , Ringer Solüsyonu, Ringer Locke sol.
KAN ÜRÜNLERİ : Tüm Kan, Kan Plazması, Kan
Serumu
HİDROKSİETİL NİŞASTA (Hetastarch,HES)
*Nişastadan yarı sentetik olarak üretilen bir polisakkarit
*Mol. Ağ. Ortalama 450 bin
*iv tek dozunun %45’i ilk 24 saatte vücuttan çıkartılır
*Bu nedenle 24-36 saat etkisi devam eder
*Yan etkileri dekstrandan daha azdır
*%0.9 tuzlu suda %6 çözelti şeklinde hazırlanır
Akut kanamalı şoklarda;
Köpek:10-20 ml/kg/gün
Kedi: 10-15 ml/kg/gün
**Hipovolemi de ayrıca polijelin (jelatinden elde edilir), steril serum
albumin (insan kanından üretilen ve %96 albümin içeren) ile plazma
proteini ve tam kan kullanılabilmektedir.
ELEKTROLİT İKAME SIVILARI
Sıvı ve elektrolit tedavisi
 Amaç, vücuttan kaybedilen sıvı ve
elektrolit dengesini korumaktır
 Bunun için:
 Ruminantlarda asit/baz dengesi
bozukluklarının iyi bilinmesi gerekir
 Kullanılacak sıvıları ve bileşimine giren
maddelerin tanınması gerekir
Elektrolit kompozisyonu, mEq/L
Plazma
Na+
K+
Ca++
Mg++
Cl-
HCO3-
142
5
5
3
104 28
Toplam
310
(2.3 g/L)
Laktatlı
ringer
130
Serum
fizyolojik
154
4
3
109 28
274
(2.3 g/L)
154
308
Asidosizde elektrolitlerin miktarları
(Erginlerde)
 Na+
NORMAL
 K+
AZ
 Cl-
NORMAL
 HCO3
AZ (Önemli)
Alkalosizde elektrolitlerin miktarları
 Na+
NORMAL
 K+

 Cl-
AZALMA
 HCO3
ARTMA
AZALMA (Önemli)
Ikame sıvıların veriliş yolları
 Ağız yoluyla




Ölümü yakın hayvanlar için uygun değildir
GI tıkanmalarda uygun değildir
Destekleyici tedavi için kullanılan bir yoldur
GI tıkanma olgularının post-operatif
döneminde yaralanılan bir yoldur
 Parenteral
 IV
 SC
 IP
Sıvı tedavisinde basit kurallar
 Asidozisli buzağılara verilecek sıvılara % 1
glikoz ilave edilir (K+ hücre içine alınmasını
kolaylaştırır)
 Asidoziste verilen sıvılara ilave edilecek
güvenli HCO3- oranı 12 gm/L dir
 Yeni doğanlarda bikarbonat ilavesi laktat
veya asetat ilavesinden daha yararlıdır.
 Hipokalemi olgularında ilave edilecek
güvenli KCl- oranı 10 mEq/L dir
Evde yapılabilecek oral elektrolit
solüsyonlar
 1 Yemek kaşığı şeker
 1 Yemek kaşığı tuz
 1 Yemek kaşığı sodyum bikarbonat
 1 Litre temiz su
Sıvıların adlandırılması
 izotonik/iso-osmotik
 hipotonik
 hipertonik
 kristalloid
 kolloid
Kristalloid sıvılar
 Laktatlı Ringer solüsyonu
 Ringer solüsyonu
 dekstroz
 serum fizyolojik
 karışımlar
Laktatlı Ringer solüyonu
 izotonic/izo-osmotik (273 mOsm/L)
 Na+, K+, Cl laktat
bikarbonat
 9 kcal/L
Kolloidal solüsyonlar
 Dolaşımda uzun süre kalırlar
 Ozmotik etkiyle H2O tutarlar
 protein veya dekstran
 Şokta veya protein kaybı
durumlarında kullanılır
Vücut suyu: %70
İntraselüler – Ekstrasellüler
(%50)
(%20)
Kan plazması (%5)
İnterstisyel (%15)
Vücut sıvılarının kayıplarında
tedavi
 Dolaşım kanının hacmini korumak
 Sıvı kaybının durdurmak
 Su ve elektrolitler vermek
İkame (substitusyon) sıvıları
 % 0.9 Sodyum klorür sol. (izotonik tuz çöz.)
 Ringer solusyonu:
 Sodyum klorür % 0,86
 Potasyum klorür %0.03
 Hidrate kalsiyum klorür % 0.04
 Ringer laktat solusyonu:




Sodyum klorür % 0,6
Potasyum klorür % 0.03
Kalsiyum klorür %0.022
Sodyum laktat % 0.03
İkame (substitusyon) sıvıları
 İntestinal ikame sıvısı:




Potasyum klorür 2 g
Sodyum klorür 3 g
Molar sodyum laktat 40 ml
Su 710 ml
 Mide özsuyu ikame sıvısı:




Amonyum klorür 1,875 g
Sodyum klorür 1,85 g
Potasyum klorür 0,65 g
Su 500 ml
İkame (substitusyon) sıvıları
 WHO’nun öngördüğü oral ikame sıvısı:





Sodyum klorür 3,5 g
Potasyum klorür 1,5 g
Sodyum bikarbonat 2,5 g
Glukoz 20 g
Su
1 lt
Download

Vücut suyu - Uzman Veteriner