AKUT İSHALDE
HEMŞİRELİK BAKIMI
Araş. Gör. Sinem Yalnızoğlu Çaka
İSHAL
Dışkının normalden daha
fazla su içermesi
• SULU DIŞKILAMA
• 24 saatte 3 ya da daha
fazla sayıda sulu dışkılama
13.12.2015
2
Akut İshal
•
•
•
14 günden kısa sürer.
Dehidratasyona yol açar
(ölüm nedenidir)
Malnütrisyonu kolaylaştırır.
13.12.2015
3
İshal gelişmekte olan ülkelerde önemli
bir morbidite ve mortalite nedenidir.
• Dünyada 5 yaş altı çocuk öiüm
nedenleri içinde perinatal nedenler ye
pnömoniden sonra 3. sırada yer
almaktadır.
• İshal nedeniyle ölenlerin % 80’i,
2 yaş altındaki çocuklardır.
13.12.2015
4
Akut ishalden ölümün en önemli nedeni
su ye elektrolit kaybının bir sonucu
olarak gelişen dehidratasyonudur.
13.12.2015
5
İshal Riskini Artıran
Faktörler
Genç Yaş
Anne sütü almamış olmak
Sağlıksız koşullarda yaşama
Kontamine yiyeceklerle beslenme
İmmün Yetmezlik
Kızamık
Malnütrisyon
Kreşe
devam
etme
13.12.2015
6
İshal (Süreye Göre)
Akut ishal : Akut başlayan ve
çoğunlukla 14 günden kısa süren
ishaldir.
Persistan İshal: 14 günden uzun
süren ishaldir.
Kronik İshal : 1 aydan uzun
süren ishaldir.
13.12.2015
7
ROTAVİRUS
13.12.2015
8
Rotaviruslar
Tüm dünyada bebek ve küçük
çocuklarda görülen
gastroenteritlerin en önde
gelen nedenidir.
13.12.2015
9
Rota viruslar
Ağır dehidratasyon hatta ölüme sebep
olan ciddi ishale neden olurlar.
Günümüzde, dünya genelinde her yıl
1.6-2.4 milyon kişi ishal nedeniyle
yaşamını yitirmektedir.
ROTAVİRUS BULAŞMA
Fekal-oral yol
İnsandan insana geçiş
Solunum yolu
Enfekte objeler, oyuncaklar, sandalye,
masa....
13.12.2015
11
İshal ile Gelen Çocukta ;
Süresi?
akut, persistan / kronik
Kan olup olmadığı?
13.12.2015
dizanteri açısından SORULMALI
Bilinci
Göz küreleri
Fontanel
Göz yaşı
Ağız kuruluğu
Turgor
Suya isteği
Dehidratasyon BAKILMALIDIR.
12
Dehidratasyonun belirlenmesi
Hafif dehidratasyon-Susuzluk
Ağır dehidratasyon-Letarji, dalgın
13.12.2015
13
13.12.2015
14
AKUT İSHALİN TEDAVİSİ
Dehidratasyonun önlenmesi
Beslenmenin devam ettirilmesi
Rehidratasyonun tedavisi
13.12.2015
15
İSHALLİ DEHİDRATE
OLMAYAN ÇOCUK
EVDE BAKIM
SIK BESLENME,
ANNE SÜTÜ
HER ZAMANKİNDEN
FAZLA SIVI
13.12.2015
16
İSHALLİ DEHİRATE ÇOCUK
ORS 50-100 ML/kg, 4 SAATTE
Anneye ORS nasıl verileceği
gösterilmeli
2 yaştan küçükse dakikada 1-2 çay
kaşığı
Daha büyükte sık sık birkaç yudum
13.12.2015
17
Ağızdan sıvı tedavisi
(ORS) PRENSİBİ
GLUKOZ İNCEBARSAKLARDAN
EMİLİRKEN SODYUMUN DA
ABSORBSİYONU ARTAR.
13.12.2015
18
ORS TEDAVİSİ IV TEDAVİDEN
NİYE ÜSTÜNDÜR?
Elektrolit absorbsiyonu yavaş ve dengeli
Ors ucuz
IV tedavi komplikasyonları yok
ORS TEDAVİSİ IV TEDAVİDEN
NİYE ÜSTÜNDÜR?
Elektrolit düzeylerinin ölçülemediği durumlarda
kullanılabilir.
Çocuk susuzluk derecesine göre ihtiyacını kendi
belirler.
Personel ihtiyacı azalır.
ORS tedavisinin etkisiz ve
uygun olmadığı durumlar
Ağır Dehidratasyon
Paralitik İleus
Şiddetli ve Tekrarlayan Kusma
Şiddetli İshal
13.12.2015
21
İSHALDE BESLENME NİYE
DEVAM ETMELİ?
Enerji alımı artar.
Anne sütü azalmaz.
Enzim aktiviteleri azalmaz
Mide asiditesi artarak bakteriler
öldürülür.
Villus epitelinin rejenerasyonu
sağlanır.
İshal süresi kısalır.
13.12.2015
22
İshalli çocuk hangi besinlerle
beslenmelidir?
Anne sütü
Yoğurt
Posasız, yumuşak, püreler
Kompleks karbohidratlar
pirinç
pirinç unu
nişasta
patates
13.12.2015
23
İshalli çocuk hangi aralıklarla
beslenmeli?
Sık aralıklarla (3-4 saatte
bir), 6 kez
İyileşme dönemi
13.12.2015
24
İSHAL VE ÇİNKO
DSÖ
ishalde
10-14
gün
boyunca 6-60 aylık çocuklara
20mg çinko önermektedir.
(<6 ay 10 mg)
13.12.2015
25
Probiyotikler
Laktobacillus
Bifidobakterium
Saccharomyces
İshal süresi ~ 0.8 gün 
Dig Dis Sci 2002;47:2625
13.12.2015
26
İshalin önlenmesi
yoğurt öneriniz.
ve
tedavisinde
İshalin önlenmesi ve tedavisinde anne
sütü öneriniz.
13.12.2015
27
ACİLEN HASTANEYE GELMEYİ
GEREKTİREN DURUMLAR
Aşağıdaki belirtilerden birinin olması
durumunda anneye geri gelmesini söyle:
Ağızdan alamama
Yeterli sıvı
alamama
İshal ayrıca
Dışkıda kan
13.12.2015
Hastalığın
ağırlaşması
Ateşlenme
28
İSHALDEN KORUNMA
EL YIKAMA
ANNE SÜTÜNÜN
YAYGINLAŞTIRILMASI
EK GIDALARA ZAMANINDA VE
UYGUN GEÇİŞ
TEMİZ GIDA VE SU
AŞI...
13.12.2015
29
HEMŞİRELİK BAKIMI
Dışkı sıklığı , miktarı, içeriği
gözlenir ve kaydedilir.
İdrar miktarı ve dansitesi
izlenir.
Çocuğun durumuna göre oral
yada IV sıvı alımı sağlanır.
13.12.2015
30
HEMŞİRELİK BAKIMI
AÇT
Dehidratasyon belirtileri
izlenir.
Her defekasyondan sonra
perianal bölge temizlenerek
deri bütünlüğünün bozulması
önlenir.
13.12.2015
31
HEMŞİRELİK BAKIMI
Hergün tartılarak vücut
ağırlığı izlenir.
Bağırsak peristaltizmini
uyaran besinlerden kaçınılır.
Yeterli dinlenmesi sağlanır.
13.12.2015
32
HEMŞİRELİK BAKIMI
El yıkamaya dikkat
edilir.
Aileye çocuğun evde
bakımı konusunda bilgi
verilir.
13.12.2015
33
İSHALLİ BEBEKLERİN
YAŞAMI ALACAKLARI
YETERLİ SIVIYA BAĞLI
ÖZEN VE DİKKAT
GÖSTERİLMELİDİR
13.12.2015
34
TEŞEKKÜR EDERİM.
13.12.2015
35
Download

İshal