qwertyuiowww.aofdersozetleri.compgüasdf
ghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfg
hjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfgh
jklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghj
PSİKOLOJİYE GİRİŞ
klsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjk
1-4. ÜNİTE ÖZETİ
lsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjkls
izxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsi
www.aofdersozetleri.com
zxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsiz
xcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizx
cvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxc
vbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxcv
bnmöçqwwww.aofdersozetleri.comertyuiop
güasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopg
üasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgü
asdfghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüs
dfghjklsi Lütfen destek için reklamları tıklayınız.
zxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsiz
xcvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizx
cvbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxc
vbnmöçqwertyuiopgüasdfghjklsizxcv
[Tarihi seçin]
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 1
Ünite:1
Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı:
Psikoloji insan davranıĢını ve zihinsel süreçlerini inceleyen bir bilim dalıdır.
Ampirik:Duyularla algılanabilen,deneyime dayalı
Betimleme:(tanımlama)yordama (tahmin etme) açıklama ve değiĢme demektir.Evrenin ve
olayların bir bölümünü konu olarak seçen,deneye dayanan yöntemler ve gerçeklikten
yararlanarak sonuç çıkarmaya çalıĢan bilgidir.
Bilimsel yöntemin ne olduğunu anlamak için temel özelliklerini bilmek gerekir
bunlar:Ampirik Sistematik Nesnel Sınanabilir/yalnıĢlanabilir Genellenebilir Geçici'dir.
Bilimsel yöntem sistematiktir Bilimsel metodun uygulanmasıyla önceden belirlenmiĢ
rasyonel ve sistematik bir iĢlemler dizisi izlenir buna ARAġTIRMA denir.
Hipotez:Ġncenmekte olan olaylar arasındaki iliĢkileri ve bu olayların nedenlerini geçici
olarak açıklayan fikirler,yargılar veya tahminlerdir.(hipotezler yapılan çalıĢmalarla
doğrulanır veya çürütülür.)
Kuram/teori:Bir olguyu veya olgular arasındaki iliĢkiyi sistematik bir biçimde açıklayan
bilgi ve açıklama düzenidir.
PSĠKOLOJĠDE ÇÖZÜMLEME DÜZEYLERĠ
Moleküler /Nörolojik Düzey: KiĢilerin genetik yapıları veya hormonal düzeyleri onları
deprosyona yatkın yapabilir.
Zihinsel Düzey:negatif düĢüncelerikili iliĢkiler düzeyi:mutsuz evlilikler Sosyal
düzey:kiĢilerin sosyal grublar tarafından dıĢlanması
Kültürel Düzey:Sosyal desteğin az olduğu kültürlerde daha fazladır.
PSĠKOLOJĠ BĠLĠMĠNĠN KÖKENĠ VE TARĠHÇE:
Psikoloji bilim dalı olarak (19 yüzyıl ortalarında ) doğmuĢtur.psikolojinin kökenleri Antik
yunan filozofları ve Avrupadaki önemli düĢünürlere kadar uzanmaktadır.Antik yunan
filozofları:Plato ve Aristo'durPlato'ya göre ''Ġnsanların bilĢsel yetenekleri ve bilgileri
doğuĢtanmı gelir yoksa sonradanmı öğrenilir''sorusudur.Aristo'ya göre Doğduğunda Ġnsan
beyni ''TABULA RASA''yani boĢ bir levhadır ve sonradan yaĢanan deneyimlerle Ģekillenir.
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 2
Fransız ve Alman düĢünürleri:Psikolojinin temelini oluĢturan filozoflardan biri de 17 yy
yaĢamıĢ Fransız düĢünür Rene Descartes 'dır ''beyin ve zihin birbirinden farklıdır ama
etkileĢimdedir buna ''DUALĠZM(ĠKĠCĠLĠK ) denirBeyin somut bir maddedir zihin ise ruhani
bir varlıktır der Alman düĢünür Franz joseph Gall (FRENOL0JĠ) KAFATASI BĠLĠMĠ adlı
teori ortaya attı beynin farkılı kısımları farklı görevler üslenmektedir.Bir insanınm
kafatasının girinti ve çıkıntılarından o kiĢinin özellik ve yeteneklerini anlamanın mümkün
olduğunu idda etti bu teori bugünkü biliĢsel psikolojin temelini oluĢturur ama geçerliiğini
giderek yitirmiĢtir.Modern bir bilim olarak psikolojiyi ilk kez ''WĠLHELM
WUNDT''kurmuĢtur.Wilhelm Wundt'un Leipzig Üniversitesi'nde yaptığı laboratuar
çalıĢmları ve kullandığı yöntemle öncülüğünü yapmıĢ olduğu psikolojik
yaklaĢım''YAPISALCILIK'' yaklaĢımıdır.Wilhelm Wundt'ın uyarıcaya maruz kalan
deneklerden kendi zihinlerine konsantre olmalarını ve o andaki değiĢen duyum ve
düĢüncelerini rapor etmelerine ''içe bakıĢ ''denir.
ĠĢlevselcilğin öncüsü''WĠLLĠAM JAMES''dir.Zihnin ne iĢe yaradığına vurgu yapar.Wundt ve
tichener'in zihnin en temel parçalara bölünerek anlaĢılabileceği fikrini reddeden Amerikalı
Felsefeci William James dir.1910'larda psikolojinin çalıĢma konusunun zihin değil davranıĢ
olması gerektğini ileri süren ünlü psikolojik yaklaĢımcı 'JOHN P.WATSON DavranıĢçı
yaklaĢımın öncüsü jhon p.watson psikolojinin nesnel bir bilim olabilmesi için insan ve
hayvanların gözlenebilir eylemlerine odaklanmaları gerekir.Ġki ıĢık kaynağının arka arkaya
yakılıp söndürülmesi sonucunda iki ayrı ıĢık kaynağı değil hareket eden bir ıĢık algılanmakta
olduğunun ortaya çıkmasına ''FĠ FENOMENĠ'' DENĠR.Watson'a göre davranıĢçı yaklaĢımın
hedefi Bireylerin belirli biçimlerde davranmasına yol açançevresel koĢulları saptamak
WATSON'NIN tüm davranıĢların temelde çevrede bulunan bir uyarıcıya verilen refleks U-T
(UYARICI-TEPKĠ) psikolojisi adı verilir.Edimsel psikolojinin kurucusu B.F
Skinner'dir.DavranıĢları uyaran uyarıcılar üzerinde değil,davranıĢın sonuçları üzerinde
odaklanan davranıĢ türü edimsel psikolojidir.psikodinamik yaklaĢımın öncüsü ''SĠGMUND
FREUD'' DÜR .psikanalitik kuramın temel varsayımı ve davranıĢlarımızı yönlendiren
blinçdıĢı süreçlerdir.Freud'a göre insanın farkında olmadığı ama davranıĢını etkileyen
düĢünce,korku ve arzulara ''Bilinçaltı süreçler ''denir.Kuzey Amerika'da 1960'ların
ortalarında itibaren baĢat yaklaĢım olarak ortaya çıkan ''BiliĢsel YakalaĢımdır''Ġnsancıl
YaklaĢımın Temsilcisi''CARL ROGERS'' dir Ġnsancıl YaklaĢım insanlar kendilerini
gerçekleĢtirmek eğilimiyle dünyaya gelirler,insanlar özgür seçim yapabilmeleri için
davranıĢlarından sorumludur.bireyler doğuĢtan potansiyelle dünyaya gelirler.Ġnsancıl
psikologlar,insanın düĢünsel süreçlerini dikkaete almadığı gerekçesiyle davranıĢçılığı
reddeder.
Psikolojinin Alanları:GeliĢim Psikolojisi Klinik Psikoloji Endüstri ve örgüt psikoljisi Okul
ve Eğitim Psikolojisi. Biyolojik Psikolji BiliĢsel Psikoloji KiĢilik Psikolojisi Sosyal
Psikolojisi Kültür Psikoloji Nöropsikoloji Kantitatif psikoloji/Psikometri Deneysel
psikoloji
Sosyal psikoloji:Bireyler arası etkileĢimi bireyleri sosyal çevreleri içindeki etkileĢimini
inceler.
Eğitim psikoljisi:Okullarda görev almayıp,üniversitelerin eğitim alanındaki bölümlerinde
çalıĢan ve öğrenme -öğretme süreçlerinin psikolojik yönlerine odaklanmıĢ çalıĢmlar yapar.
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 3
GeliĢim psikolojisi:Ġnsanın döllenmeden ölüme kadar yaĢadığı değiĢklilkleri inceler
Klinik psikoloji:Ruhsal bozuklukların nasıl ortaya çıktığını bu bozukluklarınaltında yatan
psikolojik,toplumsal,biyolojik faktörleri araĢtırırDepresyon,anksiyete gibi sorunlardan
insanların uzaklaĢmasını sağlayan,ruh sağlığına kavuĢmasına yardımcı olur.
Deneysel psikoloji:Ġnsanların öğrenme,hatırlatma,algılama,uyarıcaya tepki verme çeĢili
güdüsel durumlarda nasıl davranması gerektiğini inceler.
Kantitatif Psikoloji(psikomeri):ölçümleme,araĢtırma dizaynı ve istatistiksel analiz gibi
konulara yoğunlaĢırbiyolojik psikoloji:Genetik faktörler,hormonlar,beyin gibi öğelerin
psikolojik süreçleri etkilemesidir
Kültürel Psikoloji: Kültürün insanları nasıl Ģekillendirdiği düĢünce ve davranıĢlarına nasıl
yansıdığını ele alırneropsikolojisi:beyin ve davranıĢ ilĢkisini temel alarak sinir sisteminin
insan davranıĢındaki rolünü araĢtırırĠnsan davranıĢlarını açıklarken birçok yaklaĢımı
harmanlamak EKLEKTĠSĠZĠM dir.2002 yılında ekonomı alnında Nobel ödülü kazanan
psikolog ''DANĠEL KAHNEMAN'' DIR PSĠKOLOJĠ ARAġTIRMALARIN TEMELĠNDE
ĠSTATĠSTĠK VARDIR. Toplum sağlığını desteklemek ve sağlıksız davranıĢların azalması
için SAĞLIK PSĠKOLOGLARI '' çalıĢır.Türkiye ve Amerikada psikolojini Klinik dalında
yüksek lisans dercesi en fazladırpsikoljide psikologların üzerinde tartıĢtığı 3 sorun vardır
bunlar:
1.Sorun Doğa çevre tartıĢması:aile içi tutumlar,çocuk yetiĢtirme uygulamaları
sosyoekonomik statü vb gibi sosyal,kültürel ve sosyolojik etkenlerin belirleyici olduğunu
savunurlar.
2.sorun:DavranıĢların sebebleri bilinçlimi bilinç dıĢımı:psikodinamik yaklaĢımı benimseyen
klinik psikologlar ,zihinsel hastalıkların kökeninde bilinçaltı sebeb arar. BiliĢsel yaklaĢımı
belirleyen klinik psikologlarsa kiĢilerin kalıplaĢmıĢ düĢünce sistemlerinin zihinsel
hastalıklara olan etkisini araĢtırır.
3.sorun: Bireysel Farklıklıklar-Evrensel kurallar: KiĢlerin davranıĢlarının ne kadarının
kendilerine has,özel vasıflarından dolayı,ne kadırının ise içlerinde yaĢadıkları toplum ve
kültürün sonucu olduğu üzerinedir
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 4
ÜNĠTE-2
PSĠKOLOJĠDE ARAġTIRMA YÖNTEMLERĠ
BĠLĠMSEL YÖNTEM:Cevabını merak ettiğimiz yüzbinlerce soruya cevap verebilmektir
örneğin GüneĢin merkezinde sıcaklık kaç derece?yerkürenin merkezinde ne
var?Hücrelerimizin içinde neler oluyor.vs en güvenilir klavuz ''BĠLĠMSEL YÖNTEMDĠR''
sorduğumuz sorularagitgide daha geçerli cevaplar bulmamamızda bize yardımcı
olur.''MUHTEġEM BĠR ġEY,BĠR YERLERDE KEġFEDĠLMEYĠ BEKLĠYOR'' CARL
SAGAN
PSĠKOLOJĠ BĠLĠMĠNĠN ÖZELLĠKLERĠ:
1-Tüm insanları ilgilendiren sorularla ilgilenir ve bu bilgileri tüm insanlığa ortak birikimi
Addeder.2-Gözlemlerle Sınanabilir ve yanlıĢlanabilirönermelerden oluĢur3-Kendi hatalarını
Düzeltecek bir mekanizma üzerine kurulmuĢtur4-birikerek ilerler
PSĠKOLOJĠNĠN ARAġTIRMA YÖNTEMLERĠ:
Doğal Gözlem
Vaka Ġncelemesi
Survey
Deney
DOĞAL GÖZLEM:Belirli bir davranıĢ konusunda doğrudan ve betimsel bilgi edinmenin
yolu psikolji araĢtırma yöntemidir
SURVEY:Bir davranıĢın yada tutumun bir toplumda yada belli bir grupta görülme derecesi
ve bunların yaĢ,cinsiyet,eğitim düzeyisosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir iliĢki içinde
olduğunu araĢtırmaktır.
Örneğin, Lise gençliğinde uyuĢturucu kullanma yaygınlığı nedir,uyuĢturucu maddeye
yönelik tutumlar nelerdir ve liselilerinuyuĢturucu hakkında bilgi düzeyi nedir sorularına
SURVEY cevap verir.
SURVEY YÖNTEMĠ ARAġTIRMALARA ÖRNEK:
* UyuĢturucu kullanma ve bu konudaki tutum
*Siyasi parti tercihi
*Bir reklam ürünü tercihi
*televizyon kanalı tercihi
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 5
Survey Yönteminde toplama tekniği olarak''ANKET VE GÖRÜġME '' kullanılır.
ANKET:Veri tolama tekniği olarak kullanılan açık uçlu yada çoktan seçmeli olarak
hazırlanmıĢ soru formudur.
YAPILANDIRILMAMIġ GÖRÜġME:sURVEY yönteminin ,katılımcı ile görüĢülecek
konu belli olmasına rağmen önceden hazırlanmıĢ soruolmayan veri toplama tekniğidir.
ÖRNEKLEM:Survey yönteminde geniĢ bir evrenden katılımcıların seçimine örnkelem
denir.
örneğin,uyuĢturcu konusunda anket uygulamak için bir Ģehirdeki bütün liseli gençlere
ulaĢmak zaman ve maliyet açısından mümkün olmayacağıiçinbir gruptan rastgele kiĢilere
anket uygulaması ''SEÇKĠSĠZ ÖRNEKLEM'' DĠR
EVREN:Survey yönteminde bir konuda araĢtırılmak istenen grubun tamamına ''evren''denir
TEMSĠL EDĠCĠ ÖRNEKLEM:Bir konuda arĢtırma yapmak için örnekleme,evrenin
özelliklerine oldukça yakın özelliklere sahip katılımcılarınseçilmesine denir
SURVEY YÖNTEMĠNĠN ÖZELLĠKLERĠ :
*Çok sayıda veri toplanır
*genelleme yapılabilir
*Zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından tasarrufludur
*toplanan bilgiler yüzeyseldir
*Niceliksel bir veri elde edilir
*Çok farklı konularda araĢtırmalar yababilir
*araĢtırmacının öznel etkisi yoktur.
KORELASYON:Ġki yada daha çok değiĢken arasındaki iliĢkidir
KORELASYON KATSAYISI: Ġki yada daha çok değiĢkenin birbiriyle bağlantılı olma
dercesinin hesaplanmasıdır.
korelasyon katsayısı''r'' ile ifade edilir
korelasyon katsayısı değerleri 0-1 arsında değiĢir
en yüksek koralasyon değeri 0,70 ve üzeridir
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 6
KORELASYON ''+'' YADA ''-'' Olabilir.korelasyon iĢareti,bize iki değiĢken arsındaki
iliĢkinin yönünü verir,olumlu ve olumsuz olabiliriki değiĢken arasında ilĢkide neden sonuç
iliĢkisi yoktur
olumlu korelasyona örnek: Derslere devam düzeyi arttıkça dersteki baĢarı düzeyi artıyor.
olumsuz korelasyona örnek:Bireyler arası iliĢki arttıça aralarındaki mesafe
azalırKORELASYONEL ÇALIġMALAR:Herhangi bir değiĢkenin manipüle
edilmediği,değiĢkenlere müdahale edilmeden mevcut iliĢkilerin gözlemlendiği çalıĢmalardır
DENEY:Bir değiĢkenin diğer bir değiĢken üzerine etkisinin araĢtırılarak bir denencenin
sınandığı yöntemdir.
BAĞIMSIZ DEĞĠġKEN: Bir deneyde bağımlı değiĢken üzerindeki etkisini görebilmek
için değiĢime uğratılan değiĢkendir.
BAĞIMLI DEĞĠġKEN:Bir deneyde bağımsız değiĢkenlerde yapılan değiĢimlerin yol
açacağı etkiyi görmek için ölçülen değiĢkendir
DENEY GRUBU: Bir deneyde bağımsız değiĢkende yapılan değiĢimin uyguladığı gruptur.
KONTROL GRUBU:BĠr deneyde bağımsız değiĢkende yapılan değiĢimin uygulanmadığı
ve deney grubu ile karĢılaĢtırmak için kullanılan gruptur.
DENEY GRUBUNUN SINIRLILIKLARI:
*Laboratuar deneyleri sonucunda elde edilen bulguları gerçek yaĢama genellemke zordur
*Gerçek yaĢamdaki tüm deneyimler laboratuarda aratırılmaya uygun değildir.
*Korku saldırganlık,nefret gibi duygular laboratuarda çalıĢılmaz
*insanlar ön yargılı olurlar.
*öznel bir yöntemdir
*neden sonuç ilĢkisi yoktur
Bilimsel bir makale yazarken dikkat edilen önmli husus metodu açıkça ortaya koymaktır
araĢtırmacılar birbirlerinin fikirlerine baĢvurması hata yapma olasılığını ortadan kaldırır.
SÖZDEBĠLĠM :Bilimin gerektirdiği standartları taĢımadığıve bilimsel araĢtırmlarla
desteklenmediği halde bilim kılıfı altındabize sunulan bilgi ve paratiklerdir.
FRENELOJĠ: 19 YY'IN sonunda kimi bilim insanlarının kafatası Ģeklinde insan
karakterini saptanabilimesidir.
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 7
SÖZDEBĠLĠMĠ BĠLĠMDEN AYIRMANIN YOLU: Ġddaları ortaya atanların profosyonel
kimliğini gözden geçirmek
sözdebilimin özellikleri:Bilimsel kavramları kullanarak bilimsellik kisvesi
yaratır,Sınanamayacak tahminlerde bulunulur,YalnıĢlanamayacakiddalarda bulunur,Bilimsel
süreçten kopuktur.
ASTROLOJĠ:GüneĢ sistemindeki gezgenlerin hareketlerinden insanların karakterleri ve
kederiyle ilgili çıkarımlar yapan alandır
Astrolojiyi test etmek için güvenilirlik-geçerlilik yönlerini denetlemek gerekir
PSĠKOLOJĠNĠN ĠLGĠ
ALANLARI:Hafız,yaratıcılık,kiĢilik,önyargı,zeka,liderlik,empati,maddiyatçılık,kadercilik,n
ezaket,özgüvendikkat,korku,ahlak,sevgi gibi kavramlardır
ĠġLEMSEL TANIM :Bir kavramın alabileceği değerlerisayılara dönüĢtürmeye iĢlemsel
tanım denir.
KAVRAMSAL GEÇERLĠLĠK:ÖLÇMEK istenilen kavramın doğru ölçülebilme
derecesidir.
BĠR ölçeğin yüksek kavramsal geçerlilik taĢıması için öncelikle güvenilir olması gerekir.
Bir zeka testi bir öğrenciye bir ay arayla iki kez uygulanıyorsa alınan sonuçlar birbirine çok
yakınsa test yeniden test güvenilirliği gerçekleĢmiĢ olur.Aynı zamanda ilgilenilen kavramın
dıĢında kavramları ölçen iĢlemsel tanıma kirlenmiĢ iĢlemsel tanım denir
Deneysel gruba uygulanan farklı muameleye DENEYSEL MANĠPÜLASYON DENĠR
ĠÇ GEÇERLĠLĠK:Bir deneyin sonucunu manipüle ettiğimizbağımsız değiĢkene güvenle
bağlayabilme derecesidirDIġ GEÇERLĠLĠK:Elde edilen sonuçları baĢka kiĢi yer ve
zamanlara genelleyebilme derecemizdir.KĠRLETĠCĠ DEĞĠġKEN:Deneyde bağımsız
değiĢkenle birlikte değiĢim gösterern değiĢkenler manipülasyonu kirletir buna
kirletici değiken denir
ARAġTIRMALARDA ĠZLENMESĠ GEREKEN TEMEL ĠLKELER:
*KATILIMCILARA NAZĠK VE SAYGILI DAVRANILIR *katılım gönüllüdür*bilgilerin
gizliliğinin korunması gerekir*katılımcılar araĢtırma sonunda bilgi edinebilirler
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 8
ÜNĠTE-3
SĠNĠR SĠSTEMĠNĠN YAPISI VE ĠġLEVLERĠ Sinir hücrelerinin yapısını ve sinirsel
iletiyi açıklamak. Sinir sistemi iç ve dıĢ ortama duysal bilgileri alan,iĢleyen ve bu iĢlem
sonucu algı,duygu düĢünce ve davranıĢ yanıtlarını üreten sistemdir.Sinir sisteminde
haberleĢmeyi sağlayantemel hücreler nöronlardır. Nöronların alıcı bölgelerini
dentritler,iletici bölgelerini aksonlar oluĢturur.Nöroglialar sinir sisteminin nöron dıĢı
hücreleridir ve meyelin kılıfını oluĢumu,nöronların iĢlevleri için gerekli
ortamındüzenlemmesi gibi görevleri vardır.Nöronlar dinlenme dönemindeyken
hücrenin içi ile dıĢı arasında bulunan potonsiyel farkınazar dinlenim potansiyeli
denir.Nöronlar uyarıldıklarında zar potansiyeli daha pozitif bir değer
alır(depolarizasyon),uyarı kesildiğinde dinlenim potansiyelideğerine geri döner
(repolarizasyon)Zar potansiyelinin dinlenim durumunda daha negatif bir değere
ulaĢmasına HĠPERPOLARĠZASYON denir. Aksiyon potansiyeli kısa bir süreliğine
hücre içinin 0'dan büyük bir değere ulaĢtığı özel bir depolarizasyon Ģeklidir.Bir kez
oluĢtuğunda akson boyunca eksilmeden akson ucuna kadar ulaĢır.
SĠNĠR SĠSTEMĠNĠN KĠMYASAL BĠLEġENLERĠNĠ LĠSTELEMEK. Sinir hücreleri
arasındaki özel bağlantı bölgesine SĠNAPS denir.Kimyasal sinapslarda ileti
nörotransmiterler ilesağlanır.Nöron boyunca iletilen elektriksel sinyal diğer nörona
kimyasal olarak aktarılır.Bu nedenle sinirsel iletiĢim elektrokimyasal özellik
taĢır.Nörotransmiterler kimyasal yapılarınagöre sınıflandırılır.Glutamat merkezi sinir
sisteminin temel uyarıcı nörotransmiteri;GABA ise temel baskılayıcı
nörotransmiteridir.Asetilkolin merkezi ve çevresel sinir sisteminde yaygın olarak
bulunur.Amin yapısındaki
nörotransmiterler(dopamin,serotonin,adrenalin,noradrelin),uyku uyanıklık,dikkat
,motivasyon ve duygu durumundüzenlenmesi gibi yaygın etkilere sahiptir.
SĠNĠR SĠSTEMĠNĠ SINIFLANDIRMAK. Sinir sistemi merkezi sinir sistemi ve
çevresel sinir sistemi olarak ikiye ayrılır.Merkezi sistemden ayrılan çevresel sinir
sistemi duysal ve motor sistem Ģeklinde ayrılır.Duygusal bölümü somatik ya da visseral
duyuyu merkezi sinir sistemine taĢırken motor sistem istemli kaslara giden somatik
sistemyada istemsiz çalıĢan kas,damar ve organlara giden otonom sistem Ģeklinde
bölünür Otonom sinir sisteminin sempatik ve parasempatik bölümleri organların
iĢleyiĢi açısından birbirine zıt etki gösterirMerkezi sinir sistemi omirilik,beyin
sapı(arka ve orta beyin) ve ön beyinden oluĢmuĢtur.
SĠNĠR SĠSTEMĠNDEKĠ ÖNEMLĠ YAPILARI LĠSTELEMEK,BU YAPILAR VE
ĠġLEVLERĠ ARASINDAKĠ ĠLĠġKĠYĠ KURMAK
Omirilikte beyaz cevheri yukarı çıkan duysal yollar ve aĢağıya inen motor yollar
oluĢturur.Omiriliğin ortasında yer alan gri cevherde ise nöron gövdeleri ve sinirsel
bağlantılar bulunur.Omirilik reĢeksleriduysal ve motor sistem arasında etkileĢimin
gerçekleĢtiği en alt basamağı yansıtır.Beyin sapı,beyin kabuğu dahil ön beyin
bölgelerinden,serebellum,omirilik ve çevresel duysal sistemlerdengelen
sinyallerinbütünleĢtirildiği hayati bir beyin bölgesidir.Bu bölgeden kaynaklanan
yukarı ve aĢağı yönelim göstererek omirilik ve ön beyin bölgelerinin iĢlevlerini
etkiler.Serebellum hareketin ve dengenin kontrolünde ve motor öğrenmede yer
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 9
alır.Hipotalamus,talamus,amigdala,hipokampus ve bazal gangliyonlar beyin
kabuğunun altında yer alan ön beyin bölgeleridir.Hipotalamus öncelikle otonom sinir
sistemi,hormonal sistemi kontrol ederek vücudun iç dengesinin korumasına ve
yaĢamsal önem taĢıyandavranıĢların oluĢmasına katkıda bulunur.Talamus duysal
sistemden ,motor kontrole katılan bölgelerden (bazal gangliyonlar ve serebellum) ve
beyin sapından gelen sinyalleribeyin kabuğuna iletir.Bazal Gangliyonlar hareketin
planlanması ve zamanlanmasında beyin kabuğuna yardımcı bir grup yapıdır.Amigdala
özelliklekorku ile ilgili algısal,öğrenme ve motor yansıtma süreçlerinde
etkindir.Hipokampus ise bildirimsel (deklaratif) belleğin oluĢumuna katılır.Her iki
yapıda da limpik sistemin önemli yapılarıdır
BEYĠN KABUĞUNUN YAPILANMASINI VE ĠġLEVLERĠNĠ AÇIKLAMAK Beyin
kabuğu insanda en geliĢmiĢ beyin bölgesidir.ĠĢlevsel olarak duysal,motorve asosiasyon
korteksi olarak ayrılır.Duysal sinyaller önce birincil duysal kortekse gelir sonra ikinci
duysal kortekse iligili duyu ile iliĢkili özellikler iĢlenir.Bu sıralama motor kortekste
tersinden iĢler.ikinci motor korteks hareketin planlanması aĢamasında etkinken
,birincil motorkorteksten kas hareketine yol açacak sinyaller çıkar.
ASOSĠASYON alanları ise duysal sistem,motor sistem ve limbik sistem etkileĢiminin en
üst seviyesini oluĢturur.Sinir sistemi,özellikle de beyin kabuğu ,iĢlevsel ve yapısal
olarak tam anlamıyla simetrik değildir.Korpus kallosum iki beyin yarım küresi
arasında bağlantılar kurarak bu iĢlevsel asimetrinin en etkin Ģekilde kullanımını
sağlar.Beyin kabuğunun assosiasyon alanlarındaki hasarlar hasarın bölgesine göre
afazi ve neglect gibi algısal ve biĢisel iĢlevlerde kayıpalara yol açabilir
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 10
ÜNĠTE-4
BĠLĠġSEL PSĠKOLOJĠ:
BĠLĠġSEL PSĠKOLOJĠNĠN NE OLDUĞU VE DOĞASINI ĠFADE ETMEK
BiĢiĢsel psikoloji biliĢ kavramının bilimsel olarak incelendiği psikolojinin bir alt
dalıdır,1950'li yıllarda bilgi iĢlembellek,dil,biliĢ,problem çözme ve karar verme üzerine
yapılan bilimsel çalıĢmalar ile ortaya çıktığı görülmektedir.Özellikle Bilgi iĢlem
yaklaĢımı biliĢsel psikolojinin ru
hunu oluĢturduğu görülmektedirBilgi iĢlem dıĢ dünyanın temsili veya sembolik
dönüĢümü veya manipülasyonu olarak ifade edilmektedir.BiliĢsel psikolojiiĢlevselcilik
felsefi akımından oldukça etkilenmiĢtir.çünkü biliĢsel psikoloji zihinsel iĢlemlerin
iĢlevsel olduğunu farz etmektedir.öte yandan beynin çalıĢılması materyalist bakıĢ
açısını ortaya koyar bu yaklaĢımda beyin ve zihin benzer ĢeylerdirBundan dolayı
düĢünce ve davranıĢ beyindeki nöral faaliyetler sonucu oluĢtuğundan beynin
incelenmesi aynı zamanda zihnin incelenmesi anlamına gelmektedir.
ĠĢlevselci yaklaĢım insan davranıĢını bilgi iĢlem ve zihinsel iĢlevler kapsamında
açıklarken materyalist yaklaĢım zihinselsüreç ve faaliyetleri nöroanatomi ve
nörokimya kapsamında ele alır.
ALGI VE ALGISAL SÜREÇLERĠ AÇIKLAMAK
Duyum ve algı uyaranların dıĢ dünyadan alınması beyine taĢınması,beyinde iĢlenmesi
yorumlanması ve bir karar verilmesisüreçlerini içermektedir.Duyum içinde bulunulan
bir ortamdan uyaranların içerdiği bilginin ilgili duyu sistemi tarafından yakalanarak
sistem içine alınmasıve beyindeki ileri fizyolojik merkezlere iletilmesi süreçlerini
kapsamaktadır.
Algı ise uyaranların taĢıdığı bu bilginin analiz edilmesi,tanınması yorumlanması ve
organize edilmesini kapsayan süreçtir.Bu süreçleri inceleyen alana psikofizik ve bu
iliĢkileri betimleyen iliĢkiyede psikometrik fonksiyon adı verilir
Çevremizdeki objelerle ilgili olarak ne ,nerede ve nasıl ile ilgili iĢlemler GÖRME
tarafında yapılır.Görme; renk,derinlik,obje,ve hareket algıları ile ilgili iĢlemler
yaparken algısal organizasyonu gerçekleĢtirmektedirAlgısal organizasyonlar objelerin
Ģekil zemin iliĢkisi ve gruplama temelinde yapılmaktadır
GeĢtalt psikologları çevremizde bulunuan objeleri nasıl grublandırıldığımıza yönelik
ilkeler önermiĢlerdir.ĠĢitme ses türünden bilgileri kodlayarak sesin kaynağı ile ilgili
olarak ne ve nrede sorularına yanıt vermekte ve ayrıca iç kulakta bulunan yarım daire
kanalları vasıtasıyla denge algısı yerine getirilmektedir.Orta kulağın içinde örs,üzengi
ve çekiçadlı üç küçük kemik bulunur bunlar bir yandan hareket ederek titreĢim
meydana getirmekte ve ses dalgasını oval pencere vasıtasıylaiç kulağa iletmektedir.Tat
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 11
ve koku duyuları kimyasal duyular olup yaĢamsal olarak çevremizdeki önemli
uyaranlar hakkında öneml bilgi sağlamaktır.
DĠKKAT VE DĠKKAT SÜREÇLERĠNĠ AÇIKLAMAK:
Dikkat bilgi iĢlem sırasında zihinsel kaynakların kullanılması olarak
tanımlanabilirKaynakların belirli bir uyarana ayrılmasına seçici dikkat ve kaynakların
birden fazla uyarana yönlendirilmesine bölünmüĢ dikkat denir.Kokteyl parti olgusu
çalıĢmalarının sonucuna göre mesajın kaynağı ve Ģiddeti gibi uyaranın fiziksel
özelliklerinin kullanılması sayesindeistenilen ve istenilmeyen uyaranların
birbirlerinden ayırt edildiğini bulmuĢtur.Ayrıca bu araĢtırmalarda bilgi iĢlemede
filtreleme mekanizması olduğunadikkat çekilmiĢ ve durum çift kulaklı dinleme
deneyleri ile tespit edilmiĢtirBu mekanizmaların obje veya yer temelli olup olmadığını
inceleyen çalıĢmalarher iki durumuda destekleyen bulgulara ulaĢılmıĢtır.BölünmüĢ
dikkat çalıĢmaları aynı anda iki görevin nasıl yapıldığını inceler.Ancak bazen iki görevi
eĢ zamanlı olarak yerine getirmek görevlerden birinin performansını etkilemektedir.
Görevlerin benzerliği veya zorluğu çift görev performansını olumsuz yönden etkiler
pratik ve tekrarlar sonucunda iyileĢmeler gözlenmektedirBölünmüĢ dikkati
açıklamaya yönelik olan genel kaynak modeli,zihinsel kaynakların kısıtlı olduğunu ve
bundan dolayı eĢ zamanlı görevlerde iĢlem kapesitesininpaylaĢılması düĢüncesine
dayanmaktadır.
BELLEK VE BELLEK SÜREÇLERĠNĠ BETĠMLEMEK:
Bellek bilginin kodlanması,depolanması ve hatırlanması süreçlerini kapsar.Bellekte
üçlü sistem yaklaĢıma göre duysal,kısa süreli bellekve uzun süreli bellekolmak üzere üç
bellek bulunmaktadır.Duysal bellek anlık bellek olup çok kısa sürelidir ve burada
bilginin fiziksel kodlaması yapılır
KIsa süreli bellek ise sınırlı kapesitesi ve daha çok tekrarlara dayanan bir
bellektir.Bilgini kapesitesi sınırsız olan uzun süreli belleğe aktarımı ise o bilginin
anlamsal ve derinlemesine kodlanması ile sağlanmaktadır.Uzun süreli bellek olgulara
dayanan bildirimsel becerilerin ve alıĢlkanlıkların depolandığı iĢlemsel bellek olarak
sınaĢandırılmaktadır.Anlamsal bellek genel bilgileri ve olgularıve epizodik bellek ise
belli bir zaman ,yer ve bağlamda oluĢan olaylarla ilgili bellektir.Olaylarla ilgili olarak
bilinçli ve sistemli olrak bilginn depolanması açık bellek ve bilinç dıĢı yapılan
kodlamalarörtük belleği oluĢturmaktadır.Unutma ile ilgili öne sürüle silinme kuramı
belleğin sabit bir oranda zaman içinde zayıflamasını açıklamaktadırBozucu etki
yoluyla unutma kuramı ise bir belleğin bir baĢka belleğin hatırlanmasını
engellenmesidir.bu bozucu etki ileriye veya geri yönelik olarak gerçekleĢmektedir.
TEMSĠL VE ZĠHĠNSEL TEMSĠL KAVRAMINI ĠFADE ETMEK
Bir Ģeyin yokluğunda sembol ve iĢaretler veya iĢaretler ile o Ģeyin sunulmasına temsil
denir.Fiziki temsiller olan dıĢ temsiller tıpkı resim gibi temsiller olup benzeĢen
temsilleridir.Bu tür temsillerin dıĢındaki rastgele seçilmiĢ sembollerin oluĢturduğu
temsiller sembolik temsiller olup soyut temsiller olarak ifade edilir.Zihinsel temsiller
algısal süreçler vasıtasıyla oluĢturulan imgesel ve önermeler Ģeklindeki temsillerdir ve
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 12
biliĢsel süreçler arasındaki iletiĢimi sağlar.bağlantıcılık temelli yaklaĢımlarda ise ağ
içinde aktivasyon örüntüsüne göre yayılmıĢ zihinsel temsiller vardır.Zihinsel temsiller
altında obje yada olayların beyindeki temsilleri olarak düĢünülen zihinsel imgeler
önemli yer tutar.Zihinsel imgeler bir yandan klinik ortamlarda iyileĢme,izleme ve
kontrol amacı altında kullanılmakta diğer yandan profosyonel iĢ alanlarında
performans geliĢtirmekapsamında değerlendirilmektedir.Katogoriler ortak özellikleri
paylaĢan insan,olay veya objelerin sınıflandırılması iĢemini yansıtmaktadır.Protip bir
katogori için geçerli olan en muhtemel özelliklerin ne olduğu açıkça belirtendir.Eğer
bir katogori prototipesahip ise prototipe benzer kategori üyeleri tipik bir kategori üyesi
olarak görülürken prototipten farklı kategori üyeleri atipik olarak görülmektedir.
DÜġÜNME AKIL YÜRÜTME VE PROBLEM ÇÖZME KAVRAMLARINI
BĠLĠġSEL AÇIDAN DEĞERLENDĠRMEK,DÜġÜNCE ZĠHNĠMĠZĠN TEMELĠ
OLUP ÖNERMESEL, ĠMGESEL VE MOTORSAL OLMAK ÜZERE ÜÇ
SINIFA AYRILMAKTADIR
Bunlar ile akıl yürütme,problem çözme ve karar verme iĢlemleri gerçekleĢtirili ve
sonuç olarak da bir hedefe ulaĢılır.Genel olarak iki akıl yürütme kullanılır:Tüme
varım ve tümdengelimdir.
Tümdengelim yukarıdan aĢağıya bilĢsel süreci kapsarken tümevarım aĢağıdan
yukarıya iĢlemi kapsar.
Uygun bilginin seçilmemesi,uygun olan tümdengelim kurallarının
uygulanmaması,kiĢisel inançlardan dolayı mantıksal kurallardan vazgeçilmesi ve
duygusal tepkiler gibifaktörler baĢarısız tümdengelimi doğurmaktadır.BaĢlamgıçta
davranıĢçılar problemin deneme ve yanılam yöntemi ile çözüldüğünü
düĢünmüĢlerGeĢtalt ve bilgi iĢlem yaklaĢımları sonradan ortaya çıkmıĢtırGeĢtalt
yaklaĢımda problem çözme prodüktif ve reprodüktif süreçleri içerir
Reprodüktif süreçler önceki deneyimleri kullanırken prodüktif süreçler preblem
çözmede problemin yapısı ile ilgili ani bir kavrama geliĢtirmeyi ve prodüktif yeniden
yapılandırmayı içermektedir.
Problem Çözmede Bilgi iĢlem yaklaĢımı ,problem Çözme sırasında uzun süreli belleğin
etkili hale getirilerek çözümle ilgili bilgilerineriĢilebilir olamasını gösterir.
DĠL VE SÜREÇLERĠNĠ YORUMLAMAK:
Dil sembolleri ve bu sembollerin nasıl bir araya geleceği kurallarını içerir.Sembollerin
birleĢtirilmesiyle sonsuz sayıda mesaj ve anlamlar
üretilmektedirKonuĢma,dinleme,yazma ve okuma gibi beceriler bilĢsel faaliyetler
sonucu ortaya çıkmaktadır.Bu becerilerin tümü dil becerilerini oluĢturur.Dilin
hiyerarĢik bir yapısı vardır.bu yapı fonemi,morfem,kelime,sözcük grubları ve
cümlelerden oluĢurSöylem bu yapının üstünde yer alan ileri düzeyde bir biliĢsel sürece
karĢılık gelirDil üzerinde geliĢtirilen davranıĢçı yaklaĢımı reddeden CHOMSKY dilin
doğuĢtan gelen kazanım aracına sahip olduğunu ve bununvasıtasıyla kelimelerin
kazanıldığını ve dilbilgisi kurallarının öğrenildiğini savunur.
www.aofdersozetleri.com
Sayfa 13
Download

ghjklsizxcvbnmöçqwertyuiopgüasdfg