MESLEĞE YÖNELTME
Meslek nedir?
Meslek; insanlara yararlı mal ve hizmet üretmek ve karşılığında para
kazanmak için yapılan, belli bir eğitim ile kazanılan sistemli bilgi ve
becerilere dayalı, kuralları toplumca belirlenmiş etkiler bütünü olarak
tanımlanabilir.
Bir faaliyetin meslek olabilmesi
için hangi özellikleri taşıması
gerekir ?
Meslek devamlı olarak yapılan bir faaliyettir.
Meslek yapana maddi ve / veya manevi doyum verir.
Meslek belirli bir eğitimi ve / veya tecrübeyi gerektirir.
Meslek bireyin yapmaktan haz duyduğu bir faaliyettir.
Meslek belli bir dereceye kadar bilgi ve beceri ister.
Meslek toplumca kabul gören ve ahlak ilkelerine göre
yapılan bir faaliyettir
Meslek ile iş arasındaki fark?
- Her kazanç getiren iş meslek değildir.
- Meslek belirli şartlarda ve belirli kurallara göre yapılan
bir iştir ve toplumda meşru bir ihtiyaca cevap verir.
- İş, gelip geçici olan mesleki faaliyetler için kullanılır.
Mesleki tecrübe ve eğitim istemeyen, kolaylıkla
öğrenilebilen ve sürekli yapılmayan mesleki faaliyetler iş
olarak nitelendirilebilir
Mesleğe yöneltme nedir?
Bireyin kendi ilgi, yetenek, kişilik, değer vb. özelliklerine
en uygun mesleği seçmesine yardım etmek, iş ve
meslekleri tanıtmak, iş hayatına atılmasını
kolaylaştırmak ve meslek seçimi sırasında
karşılaşabileceği güçlükleri azaltmak için yapılan tüm
çalışmalar “Mesleğe Yöneltme” veya Mesleki Rehberlik”
olarak adlandırılır.
MESLEKİ REHBERLİK VE ÖNEMİ
Öğrenim seçimi,
meslek seçimi ve
eş seçimi hayatın üç önemli kararıdır. Bu üç karar, bireyin hayat tarzını ve bütün
hayatının akışını temelde etkiler.
Her insan belki okul öncesi yıllarından itibaren ileride ne olacağını düşünür, geleceğiyle
ilgili bazı planlar yapar. Başlangıçta tamamen duygusal ve hayal olan meslek seçimi yaş
ilerledikçe daha gerçekçi temellere dayandırılmaya başlar.
Ancak gençlerin çoğu temel eğitim ya da orta öğretimi bitirip meslek seçme konusunda
kesin bir karar verme durumunda kaldıkları zaman şaşkınlığa düşmekte ve çoğu kez
bütün hayatlarını geçirecekleri uğraş alanlarının seçimini tesadüflere bırakmaktadırlar.
Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini ve toplumun insan gücü ihtiyacını dikkate almaksızın
yaptıkları seçimler hem kendilerini ve yakınlarını hayal kırıklığına uğratmakta hem de
toplumun kalkınması bakımından ihtiyaç duyulan insan gücünün israfına yol açmaktadır.
Öğrencilerin gerçek dışı seçim yapmalarının nedenlerinden biri, onların çalışma
dünyasından yeterince haberdar olamamalarıdır.
Doğru ve gerçekçi bir seçim yapılabilmesi için bireyin kendi yetenekleri ile ilgi
duydukları meslekler hakkında etraflıca ve objektif yapılan incelemeler sonucunda
edinilmiş bilgilere sahip olması gerekir. Mesela bazı öğrenciler seçtikleri
mesleklerin istediği fiziksel ya da psikolojik niteliklere sahip olmayabilir; yahut işin
gösterişli yanlarına kapılıp sıkıcı, monoton ve hoş olmayan yanlarını
görmeyebilirler. Bazı işler için işçi isteği çok azdır ve yetenekli, iyi yetişmiş pek çok
aday arasından seçilip işe alınabilme şansı çok zayıf olabilir. Duygusal etmenlerle
yapılan bu tür tercihlerin sonunda bireyi hayal kırıklığı ve küçüklük kompleksi
bekler. Bu nedenlerle öğrencilere mesleklerin çeşitli yönleri etraflıca anlatılmalıdır.
MESLEKİ REHBERLİĞİN AMACI
Mesleğe yöneltmenin, bütün gençlere sosyal ve ekonomik yönden en
fazla faydayı temin edecek faaliyet alanlarını ve iş sahalarını bulması
gerekmektedir.
Böylece bu geçlerle iş alanları arasındaki uzlaşmanın sağlanması,
kalkınmamıza da yardım etmiş olacaktır. Her ferdin kendine has zevki,
arzu, ihtiras, zekâ, istidat ve kabiliyet ile çeşitli çalışma alanlarından
hangisine yöneleceğini araştırmak mesleğe yöneltmenin amacını teşkil
eder. Çok hızlı bir şekilde değişen toplumun sosyal, ekonomik şartlarına
ve hayatın dinamik isteklerine uyabilecek nitelikte insanlar yetiştirilmesi
gerekmektedir. Mesleğe yöneltme bu durumu da gözden uzak tutamaz.
MESLEK SEÇİMİ VE ÖNEMİ
Kişinin gelecekteki yaşam tarzını belirlenmesinde dönüm noktası olan mesleğini
seçmesi; doğru ve isabetli karar vermesi tüm hayatının kalitesini ve mutluluğunu
etkiler. Kişinin mutluluğunda doğrudan etkili olan faktörlerin en önemlisi; çalışma
hayatıdır.







Seçilen bir meslek bireyin;
Hayatı boyunca devamlı bir iş sahibi olup olmamasını,
Hayatında başarılı bir insan olup olmamasını,
Hayatı boyunca yaşadığı çevrenin niteliklerini ve yerini,
Ailenin gelirini ve geçim tarzını,
İşini hoşlanarak yapıp yapmamasını,
Sorumluluk duygusu olan bir iş adamı olup olmamasını,
Hayattan genel olarak doyum sağlayıp, mutlu olup olmamasını belirleyecek
derecede önemlidir
Ayrıca Meslek,
Yaşamı anlamlı kılar,
Size toplum içinde belli bir yer sağlar,
Bir statü kazandırır,
Size bir sorumluluk yükler,
Gerçekleştirebileceğiniz performansı ortaya koyar,
Yaratıcı olmanıza olanak tanır,
Ekonomik özgürlük sağlar,
Kendinizi gerçekleştirmenizi sağlar
MESLEK SEÇİM SÜRECİ
Mesleki Rehberlik Çalışmalarında şu 3 aşama ele alınır.
1- Öğrencileri tanıma
2- Mesleklerin incelenmesi
3-Bireylerin kişisel nitelikleri ile mesleklerin gerektirdiği özellikler
arasında bağlantı kurma
1)Öğrencileri tanıma: genel olarak psikolojik danışma ve rehberlikte
öğrencileri tanıma çalışmalarının en belirgin amacı onların kendilerini daha iyi
tanımalarına yardımcı olmaktır.
Öğrenciyi tanırken dikkat edilecek hususlar şunlardır:
Fiziksel özellikleri
cinsiyet, boy, yaş, ağırlık
sağlık durumu
gelişme büyüme özellikleri
enerjiklik durumu
görünüşü, ses tonu
bedensel özellikleri, arızaları
Kişilik özellikleri
zeka durumu
özel yetenekleri
tavırları, ilgileri, değer sistemi
ihtiyaçları, motivasyonu, umuları
heyecan dengesi, duygusal olgunluğu, sosyal olgunluk derecesi
kılık, kıyafeti, temizliği, tertipliği, davranış özellikleri
-
·
Akademik özellikleri ve okul faaliyetleri
Okuldaki genel başarı derecesi, kuvvetli ve zayıf dersler
Boş zaman merakları
Okuldaki kol faaliyetleri, sosyal ve kültürel etkinliklere katılma durumu
Çalışma tarzı, alışkanlıkları,
iş tecrübesi
-
Sosyal şartlar
Ailenin sosyo-ekonomik durumu
Ailenin ihtiyacı
Irk, din, bölgesellik, vs. gibi iş bulmayı etkilemesi muhtemel yönleri.
İşi etkilemesi mümkün yaşantı ve tecrübeleri
2) Mesleklerin incelenmesi: Mesleki rehberlik amacı ile mesleklerin
incelenmesi ve meslekler hakkındaki bilgilerin bireylere verilmesi oldukça
kapsamlı ve türlü tekniklerin kullanılmasını gerektiren sürekli bir iştir.
Girilebilecek mesleklerin çok sayıda olması mesleklerin incelenmesinde
önemli güçlükler getirmektedir. Kaldı ki bugün bütün meslekler hakkında
incelemeye dayalı yeterli bilgi bulunduğu söylenemez. Özellikle mesleklerin
gerektirdiği yetenek ve kişilik özelliklerinin neler olduğu da açıkça
bilinmemektedir.
Meslekler incelenirken şu sorulara yanıt aranabilir:
-
Mesleğin esasını oluşturan işin özellikleri nelerdir?
Çalışma ortamı nasıldır?
Çalışma koşulları nasıldır?
Çalışanda aranan nitelikler nelerdir?
Mesleğe girişte sınırlamalar var mıdır?
Meslekte personel ihtiyacı ve personel alma eğilimi nasıldır?
Meslek İnceleme Planı
İşin adı ve tarihi
İşe girme imkânları
İşin mahiyeti
Çalışma ortamı
Kalifikasyon
İşe hazırlama
İşe giriş
İşin Avantaj Ve Kusurları
İşte İlerleme
Kazanç Durumu
Meslek Kuruluşları
İşte Çalışanların Sayısı Ve Ülkedeki Dağılımı
3-Bireylerin Kişisel Nitelikleri ile Mesleklerin Gerektirdiği Özellikler Arasında
Bağlantı Kurma
Bireyin kendi nitelikleriyle, mesleğin özellik ve gereksinimlerini bir araya
getirebilmesini kolaylaştırmak için her öğrencinin “Meslek Seçme Defterim” diye bir
defter tutabilir. Bu defter, kancalı dosya tipi bir defterdir. Kancalı olmasının sebebi,
icabında sayfaların yerinin değiştirilebilmesi veya yeni bilgiler sağlandıkça uygun
kısımlara eklenebilme imkânını vermesidir. “Meslek Seçme Defterim”’in üç kısmı
vardır. Bu alt kısımlar şöyledir:
A.MESLEKLERE AİT BİLGİLER KISMI
a. Genel meslek bilgileri
b. İlgilendiğim meslekler
c. Daha çok bilgi toplamam gerektiren sorunlar
B.KENDİM HAKKINDA BİLGİLER KISMI
a. Genel özelliklerim
b. Ders notlarım ve okul başarım
c. Test puanlarım
d. Tercih ettiğim iş alanları ve meslekler
e. Girmeyi ümit ettiğim meslek
f. Öğrenim planlarım
C.MESLEKLER İLE KENDİMİ EŞLEŞTİRME KISMI
Bu kısımda çocuk, kendi nitelikleri ve mevcut imkânlar ile meslek
gereksinimleri, şartları ve özelliklerini grafiksel ve sözel olarak karşılaştırır.
Bulgu ve düşünceleri kaydeder.
Bu defter, özellikle meslek danışmasında çok yararlı bir araçtır. Her şey,
çocuğun aktif katkısıyla ve sistemli bir şekilde değerlendirilerek etkili bir
danışma sonucu sağlar. Çocuk her şey daha ayrıntılı ve açık olarak görmeye
başlar.
MESLEKLER HAKKINDA BİLGİ KAYNAKLARI NELER OLABİLİR?
Öğrenciler seçmek istediği meslekler hakkında nasıl bilgi sahibi olurlar? Bunları
maddeler halinde yazarsak;
• İş ve İşçi Bulma Kurumu,
• Ticaret ve Sanayi Odaları,
• Devlet İstatistik Enstitüsü,
• Resmi ve yarı resmi devlet daireleri,
• Özel sektörlere ait ticaret ve endüstri kuruluşları,
• Meslekte bizzat çalışmakta olan kimselerden de meslek bilgileri alınabilir,
• Meslek seçmek için uğraşan öğrencinin o işte biraz çalışarak işi denemesi ve
içinden görmesi,
• İş yerini ziyaret ve gözlem de ayrı bir bilgi kaynağı olabilir,
• Meslek eğitimi veren okulların kataloglarından da bilgi edinilebilir,
• Meslekle ilgili filmler seyrettirilebilir,
• Meşhur adamların hayat hikâyeleri,
• Okulun mezunlarını izleyerek de onların girdikleri işleri, şu andaki pozisyonları
vs. hakkında bilgi toplanabilir,
• Okulda bir “ Meslek Haftası” düzenlenebilir ve bu hafta sürecinde çeşitli
mesleklere ait konuşmacıların konuşmaları dinlenebilir,
• Meslekle ilgili kitap, broşür, roman vs. gibi basılı malzemeler birey tarafından
okunup incelenebilir,
SAĞLIKLI MESLEK SEÇİMİNİ OLUMSUZ
ETKİLEYEN AİLE TUTUMLARI
Evlat şu mesleği seç gerisini düşünme ..!
Her mesleğin revaçta olduğu bir dönem vardır. Bazı meslekler toplumdaki yanlış
inanış gereği mezuniyetten hemen sonra rahat iş bulunacak mesleklermiş gibi
algılanır. Bu algılama ilgili mesleklerin gelecek garantisi sunduğu, yüksek gelir
sağladığı, saygınlık ve prestij kazandıracağı inancı ile ortaya çıkmaktadır.
Mesleğin sadece bu boyutu düşünülerek yapılan bir seçim ne yazık ki üzücü
sonuçlar doğurabilmekte, bireysel özelliklerin göz ardı edilmesine, mesleklerin
yeterince tanınmamasına ya da mesleklere önyargıyla yaklaşılmasına neden
olmaktadır. Hatta genç-aile arasında çıkan meslek seçimi ile ilgili anlaşmazlıkların
temelinde de bu yatmaktadır.
Evlat ben çok uğraştım mimar olamadım bari sen ol..!
Geçmişte ulaşmak istediğimiz, gerçekleşmesini isteyip bir
türlü beceremediğimiz ve ulaşamadığımız bazı ideallerimiz
vardır. Çeşitli nedenlerle gerçekleşmeyen bu ideallerimiz
bizim ideallerimiz olmaktan çıkmış, çocuklarımızın ideali
olacağına dair yönlendirmeler başlamıştır. Okumayı çok
istediği halde olanaksızlıklar nedeniyle yükseköğrenim
göremeyen yetişkin, çocuğunun iyi bir fakülteyi kazanmasını
ister. 'İyi bir fakülteyi kazanması' istenmekle kalmaz yine
yetişkinin kafasındaki bir bölümün kazanılması da güçlü bir
tercih olarak öne çıkar. Bu durum her iki taraf içinde
sıkıntılara neden olur
Komşunun çocuğu diş hekimliğini kazandı senin ondan neyin eksik..!
Üniversiteye hazırlanan gençlerin en sıkıntılı duyguları kıyaslamalarda
yaşadıklarını ifade edebiliriz. 'Başkasının çocuğu o bölümü kazandığı için',
'kardeşinin o üniversitede okuyor olması nedeniyle' vb. gerekçelerle meslek
tercihlerinin belirlenmesi sağlıklı ve gerçekçi değildir. Bu, sınava girecek
birey için çok önemli handikaplar oluşturur
Bak kardeşin…
Dikkatli bir anne - babaysanız çocukların birbirlerinden ne kadar çok olumlu veya
olumsuz etkilendiklerini fark etmişsinizdir.“Bak kardeşin ...” diye başlayan her cümle
onların kıskançlığını kışkırtacak, biri bir süre hep başarılı olurken diğeri sürekli
başarısızlığa doğru sürüklenecek, başarısız olan kendisini toplamaya başladığında,
başarılı olanın birden başarısının düştüğünü göreceksiniz.
Ancak senin gibi bir tembel bu alanı seçer.
Çocuğu küçümsemek, değersiz görmek, alay etmenin onun yaşamla
mücadelesini zayıflatmanın dışında bir etkisi olmaz.
İnsan çalışırsa her işi yapar beklentisi,
İnsan çok çalışırsa kapasitesinin mümkün olduğu kadar çocuğunu kullanır ve
bir çok şeyi iyi yapabilir ama gayretle kapasitesinin üstünde başarı
göstermesi mümkün değildir. Kapasitesinin üstündeki alanlarda başarıya
zorlanan kişiler, yaşadıkları hayal kırıklığının sonucu olarak kapasitelerinin
güçlü olduğu alanlarda da yeterli düzeyde başarı gösteremezler
Çocuğunuz için bütün olanaklarınızı seferber eder,
Her türlü desteği sağlarsanız çocuğunuzun, kendi yaradılışına uygun bir
meslek planı yapmasına, gizil güçlerini gerçekleştirmesine yardımcı olmuş
olursunuz. Ama eğer sizin çocuğunuza vermek istediğiniz biçim onun
yaradılışına uygun değilse, bu yoldaki çabalarınızın her ikiniz için de hayal
kırıklığı ile sonuçlanma olasılığı yüksek olacaktır.
Çocuğunuzun Mesleki Olgunluk Düzeyinin Gelişmesine Katkıda
Bulunmak İçin;
Yaz tatilinde çalışmak isteyen çocuğumuzu yüreklendirin; Çalışması için
olanak sağlayın,
Toplumca “kariyeri“ yüksek olduğu belirtilen bir meslekten çok; kendini
gerçekleştirebileceği, mutlu ve başarılı olabileceği bir mesleği seçebilmesine
fırsat verin,
Mesleğin seçilmesi sorumluluğunu mümkün olduğunca çocuğunuza bırakıp
üzerinize almayın, biz yetişkinlerin çocuk için neyin iyi olduğuna karar verip bir
mesleğe yönlendirin,
Meslek seçimi sorumluluğunu çocuğa bırakarak onun kendi geleceği için
çaba harcamasını ve uygun alanı keşfetmesine fırsat tanıyın,
 Deneyimlerimizi mesleği belirlemede, yönlendirmede kullanmak yerine,
çocuklarımızın önlerindeki engelleri, seçenekleri, ayrıntıları, bilgiye ulaşma
yollarını göstermede kullanın, gençlere daha çok yardımcı olacaktır.
 Çocuğunuzun zayıf olduğu yönleri yerine güçlü olduğu yönlerini vurgulamaya
çalışın.
 Gençlerin dürüst çabalarını ödüllendirin.
 Çocuklarımıza verebileceğiniz en büyük armağan Sağlam bir kişiliktir.
 Unutmayalım, ergenin bireysel bütünlüğüne saygı duymalıyız.
 Ergen her zaman hayata bizim açımızdan bakmak zorunda değildir
Örnek Teşvik Sözler
 Bu işi yapabileceğini biliyorum.
 Çaba gösterdikçe başarılı olduğunu görüyorum.
 Bu yaptıklarını takdir ediyorum.
 Kararına güveniyorum.
 Bu konuyu ayrıntılı düşündüğün belli oluyor.
 Eminim ki bu biçimde çalışmayı sürdürürsen başarılı olacaksın.
DİNLEDİĞİNİZ
İÇİN
TEŞEKKÜRLER
Download

Meslek